Vikipediya uzwiki https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikipediya Vikipediya munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi Portal Portal munozarasi Loyiha Loyiha munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk Vikipediya:Tahrirlar soniga koʻra vikipediyachilar roʻyxati 4 2552 5999387 5998828 2026-04-20T12:02:52Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 5999387 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:ShohjahonSobirov|ShohjahonSobirov]] || [[Special:Contributions/ShohjahonSobirov|{{formatnum:201170}}]] || {{Permissions|ShohjahonSobirov}} |- | 2 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:166776}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 3 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:132224}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}} |- | 4 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:74361}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}} |- | 5 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:69946}}]] || {{Permissions|Malikxan}} |- | 6 || [[User:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:66045}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 7 || [[User:Kagansky|Kagansky]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:53547}}]] || {{Permissions|Kagansky}} |- | 8 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:45091}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}} |- | 9 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:39805}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 10 || [[User:Nataev|Nataev]] || [[Special:Contributions/Nataev|{{formatnum:33597}}]] || {{Permissions|Nataev}} |- | 11 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:30853}}]] || {{Permissions|Panpanchik}} |- | 12 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:26527}}]] || {{Permissions|Bekipediya}} |- | 13 || [[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] || [[Special:Contributions/Muzaffar Murodovich|{{formatnum:25497}}]] || {{Permissions|Muzaffar Murodovich}} |- | 14 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:23495}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}} |- | 15 || [[User:Albatros777|Albatros777]] || [[Special:Contributions/Albatros777|{{formatnum:22562}}]] || {{Permissions|Albatros777}} |- | 16 || [[User:Salazarov|Salazarov]] || [[Special:Contributions/Salazarov|{{formatnum:22201}}]] || {{Permissions|Salazarov}} |- | 17 || [[User:Diwikiped|Diwikiped]] || [[Special:Contributions/Diwikiped|{{formatnum:20039}}]] || {{Permissions|Diwikiped}} |- | 18 || [[User:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] || [[Special:Contributions/Laziz Baxtiyorov|{{formatnum:19886}}]] || {{Permissions|Laziz Baxtiyorov}} |- | 19 || [[User:Mrshaxas|Mrshaxas]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:19859}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 20 || [[User:Abdulla|Abdulla]] || [[Special:Contributions/Abdulla|{{formatnum:19014}}]] || {{Permissions|Abdulla}} |- | 21 || [[User:Alpasli|Alpasli]] || [[Special:Contributions/Alpasli|{{formatnum:18820}}]] || {{Permissions|Alpasli}} |- | 22 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:18788}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}} |- | 23 || [[User:Vikichizar|Vikichizar]] || [[Special:Contributions/Vikichizar|{{formatnum:18061}}]] || {{Permissions|Vikichizar}} |- | 24 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:18057}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}} |- | 25 || [[User:Shahriyorxon|Shahriyorxon]] || [[Special:Contributions/Shahriyorxon|{{formatnum:16636}}]] || {{Permissions|Shahriyorxon}} |- | 26 || [[User:Husniddin Rasulov|Husniddin Rasulov]] || [[Special:Contributions/Husniddin Rasulov|{{formatnum:15775}}]] || {{Permissions|Husniddin Rasulov}} |- | 27 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:15455}}]] || {{Permissions|Oblakulova}} |- | 28 || [[User:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] || [[Special:Contributions/Muxriddin Azimov|{{formatnum:14699}}]] || {{Permissions|Muxriddin Azimov}} |- | 29 || [[User:Ikromova Guli|Ikromova Guli]] || [[Special:Contributions/Ikromova Guli|{{formatnum:14521}}]] || {{Permissions|Ikromova Guli}} |- | 30 || [[User:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurkulov]] || [[Special:Contributions/Jamshid Nurkulov|{{formatnum:12540}}]] || {{Permissions|Jamshid Nurkulov}} |- | 31 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:12252}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}} |- | 32 || [[User:Amir.Temur|Amir.Temur]] || [[Special:Contributions/Amir.Temur|{{formatnum:12060}}]] || {{Permissions|Amir.Temur}} |- | 33 || [[User:ShHamrayev|ShHamrayev]] || [[Special:Contributions/ShHamrayev|{{formatnum:11755}}]] || {{Permissions|ShHamrayev}} |- | 34 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:11528}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}} |- | 35 || [[User:SemWikipediya|SemWikipediya]] || [[Special:Contributions/SemWikipediya|{{formatnum:11008}}]] || {{Permissions|SemWikipediya}} |- | 36 || [[User:Komilkhuja|Komilkhuja]] || [[Special:Contributions/Komilkhuja|{{formatnum:10471}}]] || {{Permissions|Komilkhuja}} |- | 37 || [[User:Usmonov Gayrat|Usmonov Gayrat]] || [[Special:Contributions/Usmonov Gayrat|{{formatnum:10329}}]] || {{Permissions|Usmonov Gayrat}} |- | 38 || [[User:Finikchik|Finikchik]] || [[Special:Contributions/Finikchik|{{formatnum:10292}}]] || {{Permissions|Finikchik}} |- | 39 || [[User:Uzgen|Uzgen]] || [[Special:Contributions/Uzgen|{{formatnum:9648}}]] || {{Permissions|Uzgen}} |- | 40 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:9572}}]] || {{Permissions|7Devona}} |- | 41 || [[User:Axadjon1|Axadjon1]] || [[Special:Contributions/Axadjon1|{{formatnum:9533}}]] || {{Permissions|Axadjon1}} |- | 42 || [[User:Casual|Casual]] || [[Special:Contributions/Casual|{{formatnum:9048}}]] || {{Permissions|Casual}} |- | 43 || [[User:Creobek|Creobek]] || [[Special:Contributions/Creobek|{{formatnum:8866}}]] || {{Permissions|Creobek}} |- | 44 || [[User:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] || [[Special:Contributions/MirfayzbekAbdullayev|{{formatnum:8827}}]] || {{Permissions|MirfayzbekAbdullayev}} |- | 45 || [[User:Rtfroot|Rtfroot]] || [[Special:Contributions/Rtfroot|{{formatnum:8817}}]] || {{Permissions|Rtfroot}} |- | 46 || [[User:Visola Tangirova|Visola Tangirova]] || [[Special:Contributions/Visola Tangirova|{{formatnum:8696}}]] || {{Permissions|Visola Tangirova}} |- | 47 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:8617}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}} |- | 48 || [[User:FreetimeeditorII|FreetimeeditorII]] || [[Special:Contributions/FreetimeeditorII|{{formatnum:8509}}]] || {{Permissions|FreetimeeditorII}} |- | 49 || [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] || [[Special:Contributions/Xusinboy Bekchanov|{{formatnum:8322}}]] || {{Permissions|Xusinboy Bekchanov}} |- | 50 || [[User:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] || [[Special:Contributions/Hasan Xamidovich|{{formatnum:7917}}]] || {{Permissions|Hasan Xamidovich}} |- | 51 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:7869}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}} |- | 52 || [[User:OneAzimov|OneAzimov]] || [[Special:Contributions/OneAzimov|{{formatnum:7781}}]] || {{Permissions|OneAzimov}} |- | 53 || [[User:Anjaniy|Anjaniy]] || [[Special:Contributions/Anjaniy|{{formatnum:7763}}]] || {{Permissions|Anjaniy}} |- | 54 || [[User:Boboyev1996|Boboyev1996]] || [[Special:Contributions/Boboyev1996|{{formatnum:7735}}]] || {{Permissions|Boboyev1996}} |- | 55 || [[User:Nataeva|Nataeva]] || [[Special:Contributions/Nataeva|{{formatnum:7629}}]] || {{Permissions|Nataeva}} |- | 56 || [[User:Boburjon Xidirov|Boburjon Xidirov]] || [[Special:Contributions/Boburjon Xidirov|{{formatnum:7544}}]] || {{Permissions|Boburjon Xidirov}} |- | 57 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:7411}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 58 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:7368}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}} |- | 59 || [[User:Olimidono|Olimidono]] || [[Special:Contributions/Olimidono|{{formatnum:7176}}]] || {{Permissions|Olimidono}} |- | 60 || [[User:Olaf Studt|Olaf Studt]] || [[Special:Contributions/Olaf Studt|{{formatnum:7027}}]] || {{Permissions|Olaf Studt}} |- | 61 || [[User:Tewayev|Tewayev]] || [[Special:Contributions/Tewayev|{{formatnum:6682}}]] || {{Permissions|Tewayev}} |- | 62 || [[User:FarhodShaymanov|FarhodShaymanov]] || [[Special:Contributions/FarhodShaymanov|{{formatnum:6586}}]] || {{Permissions|FarhodShaymanov}} |- | 63 || [[User:FaridShavkatullayev|FaridShavkatullayev]] || [[Special:Contributions/FaridShavkatullayev|{{formatnum:6532}}]] || {{Permissions|FaridShavkatullayev}} |- | 64 || [[User:Wikivikipediya|Wikivikipediya]] || [[Special:Contributions/Wikivikipediya|{{formatnum:6519}}]] || {{Permissions|Wikivikipediya}} |- | 65 || [[User:AnnaDelvey|AnnaDelvey]] || [[Special:Contributions/AnnaDelvey|{{formatnum:6514}}]] || {{Permissions|AnnaDelvey}} |- | 66 || [[User:Odilbek Irisqulov|Odilbek Irisqulov]] || [[Special:Contributions/Odilbek Irisqulov|{{formatnum:6505}}]] || {{Permissions|Odilbek Irisqulov}} |- | 67 || [[User:Khronos13|Khronos13]] || [[Special:Contributions/Khronos13|{{formatnum:6451}}]] || {{Permissions|Khronos13}} |- | 68 || [[User:TimmyvikipediyWiki|TimmyvikipediyWiki]] || [[Special:Contributions/TimmyvikipediyWiki|{{formatnum:6360}}]] || {{Permissions|TimmyvikipediyWiki}} |- | 69 || [[User:MrshaxasBot|MrshaxasBot]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:6288}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 70 || [[User:Omensweans|Omensweans]] || [[Special:Contributions/Omensweans|{{formatnum:6243}}]] || {{Permissions|Omensweans}} |- | 71 || [[User:Khasan azim1|Khasan azim1]] || [[Special:Contributions/Khasan azim1|{{formatnum:6138}}]] || {{Permissions|Khasan azim1}} |- | 72 || [[User:Miss Kamola|Miss Kamola]] || [[Special:Contributions/Miss Kamola|{{formatnum:6133}}]] || {{Permissions|Miss Kamola}} |- | 73 || [[User:Xoqoni Said|Xoqoni Said]] || [[Special:Contributions/Xoqoni Said|{{formatnum:5962}}]] || {{Permissions|Xoqoni Said}} |- | 74 || [[User:Wikisurgery94|Wikisurgery94]] || [[Special:Contributions/Wikisurgery94|{{formatnum:5812}}]] || {{Permissions|Wikisurgery94}} |- | 75 || [[User:Lazizbek95|Lazizbek95]] || [[Special:Contributions/Lazizbek95|{{formatnum:5627}}]] || {{Permissions|Lazizbek95}} |- | 76 || [[User:Umid1108|Umid1108]] || [[Special:Contributions/Umid1108|{{formatnum:5591}}]] || {{Permissions|Umid1108}} |- | 77 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:5550}}]] || {{Permissions|KWiki78}} |- | 78 || [[User:Muhammadjon1510|Muhammadjon1510]] || [[Special:Contributions/Muhammadjon1510|{{formatnum:5537}}]] || {{Permissions|Muhammadjon1510}} |- | 79 || [[User:Xolnazarov Sarvar|Xolnazarov Sarvar]] || [[Special:Contributions/Xolnazarov Sarvar|{{formatnum:5416}}]] || {{Permissions|Xolnazarov Sarvar}} |- | 80 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:5415}}]] || {{Permissions|Tilkobles}} |- | 81 || [[User:Farrukh Askaraliev|Farrukh Askaraliev]] || [[Special:Contributions/Farrukh Askaraliev|{{formatnum:5316}}]] || {{Permissions|Farrukh Askaraliev}} |- | 82 || [[User:Dieri007|Dieri007]] || [[Special:Contributions/Dieri007|{{formatnum:5184}}]] || {{Permissions|Dieri007}} |- | 83 || [[User:Masofa321|Masofa321]] || [[Special:Contributions/Masofa321|{{formatnum:5113}}]] || {{Permissions|Masofa321}} |- | 84 || [[User:Lutfulloh7|Lutfulloh7]] || [[Special:Contributions/Lutfulloh7|{{formatnum:5102}}]] || {{Permissions|Lutfulloh7}} |- | 85 || [[User:Yangilik 3|Yangilik 3]] || [[Special:Contributions/Yangilik 3|{{formatnum:5053}}]] || {{Permissions|Yangilik 3}} |- | 86 || [[User:MinaUktamova|MinaUktamova]] || [[Special:Contributions/MinaUktamova|{{formatnum:5010}}]] || {{Permissions|MinaUktamova}} |- | 87 || [[User:Mahirema|Mahirema]] || [[Special:Contributions/Mahirema|{{formatnum:4959}}]] || {{Permissions|Mahirema}} |- | 88 || [[User:Nafosatxon Otabekovna|Nafosatxon Otabekovna]] || [[Special:Contributions/Nafosatxon Otabekovna|{{formatnum:4792}}]] || {{Permissions|Nafosatxon Otabekovna}} |- | 89 || [[User:Sakinabonu|Sakinabonu]] || [[Special:Contributions/Sakinabonu|{{formatnum:4747}}]] || {{Permissions|Sakinabonu}} |- | 90 || [[User:Gaffarov737|Gaffarov737]] || [[Special:Contributions/Gaffarov737|{{formatnum:4742}}]] || {{Permissions|Gaffarov737}} |- | 91 || [[User:Ravshanbek Tohirov|Ravshanbek Tohirov]] || [[Special:Contributions/Ravshanbek Tohirov|{{formatnum:4678}}]] || {{Permissions|Ravshanbek Tohirov}} |- | 92 || [[User:Optima D|Optima D]] || [[Special:Contributions/Optima D|{{formatnum:4659}}]] || {{Permissions|Optima D}} |- | 93 || [[User:Brainbox 8|Brainbox 8]] || [[Special:Contributions/Brainbox 8|{{formatnum:4583}}]] || {{Permissions|Brainbox 8}} |- | 94 || [[User:Divergent08|Divergent08]] || [[Special:Contributions/Divergent08|{{formatnum:4494}}]] || {{Permissions|Divergent08}} |- | 95 || [[User:Wiki7pedia89|Wiki7pedia89]] || [[Special:Contributions/Wiki7pedia89|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Wiki7pedia89}} |- | 96 || [[User:Diloromkhan|Diloromkhan]] || [[Special:Contributions/Diloromkhan|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Diloromkhan}} |- | 97 || [[User:Asadbek Bekmirzayev1|Asadbek Bekmirzayev1]] || [[Special:Contributions/Asadbek Bekmirzayev1|{{formatnum:4156}}]] || {{Permissions|Asadbek Bekmirzayev1}} |- | 98 || [[User:Translate1|Translate1]] || [[Special:Contributions/Translate1|{{formatnum:4091}}]] || {{Permissions|Translate1}} |- | 99 || [[User:Ximik1991|Ximik1991]] || [[Special:Contributions/Ximik1991|{{formatnum:4088}}]] || {{Permissions|Ximik1991}} |- | 100 || [[User:Melegim0820|Melegim0820]] || [[Special:Contributions/Melegim0820|{{formatnum:3974}}]] || {{Permissions|Melegim0820}} |- | 101 || [[User:Furqatlik|Furqatlik]] || [[Special:Contributions/Furqatlik|{{formatnum:3962}}]] || {{Permissions|Furqatlik}} |- | 102 || [[User:DONABDU2003|DONABDU2003]] || [[Special:Contributions/DONABDU2003|{{formatnum:3845}}]] || {{Permissions|DONABDU2003}} |- | 103 || [[User:Delecta55|Delecta55]] || [[Special:Contributions/Delecta55|{{formatnum:3811}}]] || {{Permissions|Delecta55}} |- | 104 || [[User:Sociologist|Sociologist]] || [[Special:Contributions/Sociologist|{{formatnum:3776}}]] || {{Permissions|Sociologist}} |- | 105 || [[User:Azizbek Karimov|Azizbek Karimov]] || [[Special:Contributions/Azizbek Karimov|{{formatnum:3764}}]] || {{Permissions|Azizbek Karimov}} |- | 106 || [[User:Abilqosimova|Abilqosimova]] || [[Special:Contributions/Abilqosimova|{{formatnum:3742}}]] || {{Permissions|Abilqosimova}} |- | 107 || [[User:Lillimor|Lillimor]] || [[Special:Contributions/Lillimor|{{formatnum:3717}}]] || {{Permissions|Lillimor}} |- | 108 || [[User:Wknewpages|Wknewpages]] || [[Special:Contributions/Wknewpages|{{formatnum:3652}}]] || {{Permissions|Wknewpages}} |- | 109 || [[User:Wentra30|Wentra30]] || [[Special:Contributions/Wentra30|{{formatnum:3609}}]] || {{Permissions|Wentra30}} |- | 110 || [[User:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] || [[Special:Contributions/XayrinisoJorayeva|{{formatnum:3581}}]] || {{Permissions|XayrinisoJorayeva}} |- | 111 || [[User:Uzbekistan PFL|Uzbekistan PFL]] || [[Special:Contributions/Uzbekistan PFL|{{formatnum:3558}}]] || {{Permissions|Uzbekistan PFL}} |- | 112 || [[User:Akhrarova Ezoza|Akhrarova Ezoza]] || [[Special:Contributions/Akhrarova Ezoza|{{formatnum:3513}}]] || {{Permissions|Akhrarova Ezoza}} |- | 113 || [[User:ABDULLOCH A|ABDULLOCH A]] || [[Special:Contributions/ABDULLOCH A|{{formatnum:3510}}]] || {{Permissions|ABDULLOCH A}} |- | 114 || [[User:Bakhtiyarovna|Bakhtiyarovna]] || [[Special:Contributions/Bakhtiyarovna|{{formatnum:3498}}]] || {{Permissions|Bakhtiyarovna}} |- | 115 || [[User:Oqsaqol|Oqsaqol]] || [[Special:Contributions/Oqsaqol|{{formatnum:3483}}]] || {{Permissions|Oqsaqol}} |- | 116 || [[User:Anvarkhoja|Anvarkhoja]] || [[Special:Contributions/Anvarkhoja|{{formatnum:3352}}]] || {{Permissions|Anvarkhoja}} |- | 117 || [[User:Panda D|Panda D]] || [[Special:Contributions/Panda D|{{formatnum:3294}}]] || {{Permissions|Panda D}} |- | 118 || [[User:AdAstraUz|AdAstraUz]] || [[Special:Contributions/AdAstraUz|{{formatnum:3244}}]] || {{Permissions|AdAstraUz}} |- | 119 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:3240}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}} |- | 120 || [[User:Hilola Jurakulova|Hilola Jurakulova]] || [[Special:Contributions/Hilola Jurakulova|{{formatnum:3222}}]] || {{Permissions|Hilola Jurakulova}} |- | 121 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:3207}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 122 || [[User:Muhammad Abul-Futooh|Muhammad Abul-Futooh]] || [[Special:Contributions/Muhammad Abul-Futooh|{{formatnum:3206}}]] || {{Permissions|Muhammad Abul-Futooh}} |- | 123 || [[User:Farhodovna 074|Farhodovna 074]] || [[Special:Contributions/Farhodovna 074|{{formatnum:3198}}]] || {{Permissions|Farhodovna 074}} |- | 124 || [[User:Konstanta0013|Konstanta0013]] || [[Special:Contributions/Konstanta0013|{{formatnum:3154}}]] || {{Permissions|Konstanta0013}} |- | 125 || [[User:Yangilik 2|Yangilik 2]] || [[Special:Contributions/Yangilik 2|{{formatnum:3125}}]] || {{Permissions|Yangilik 2}} |- | 126 || [[User:Komronbek Abdulboriyev|Komronbek Abdulboriyev]] || [[Special:Contributions/Komronbek Abdulboriyev|{{formatnum:3075}}]] || {{Permissions|Komronbek Abdulboriyev}} |- | 127 || [[User:Ergashev Akobir|Ergashev Akobir]] || [[Special:Contributions/Ergashev Akobir|{{formatnum:3071}}]] || {{Permissions|Ergashev Akobir}} |- | 128 || [[User:Maysi tod|Maysi tod]] || [[Special:Contributions/Maysi tod|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Maysi tod}} |- | 129 || [[User:Akhemen|Akhemen]] || [[Special:Contributions/Akhemen|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Akhemen}} |- | 130 || [[User:Minor16|Minor16]] || [[Special:Contributions/Minor16|{{formatnum:3006}}]] || {{Permissions|Minor16}} |- | 131 || [[User:BaxtiyJahon|BaxtiyJahon]] || [[Special:Contributions/BaxtiyJahon|{{formatnum:2949}}]] || {{Permissions|BaxtiyJahon}} |- | 132 || [[User:SardorAblokulov|SardorAblokulov]] || [[Special:Contributions/SardorAblokulov|{{formatnum:2928}}]] || {{Permissions|SardorAblokulov}} |- | 133 || [[User:Alibek Attamonov|Alibek Attamonov]] || [[Special:Contributions/Alibek Attamonov|{{formatnum:2919}}]] || {{Permissions|Alibek Attamonov}} |- | 134 || [[User:Akobirolmasov diplomat|Akobirolmasov diplomat]] || [[Special:Contributions/Akobirolmasov diplomat|{{formatnum:2885}}]] || {{Permissions|Akobirolmasov diplomat}} |- | 135 || [[User:Speedbowl|Speedbowl]] || [[Special:Contributions/Speedbowl|{{formatnum:2779}}]] || {{Permissions|Speedbowl}} |- | 136 || [[User:RedaktorWiki|RedaktorWiki]] || [[Special:Contributions/RedaktorWiki|{{formatnum:2701}}]] || {{Permissions|RedaktorWiki}} |- | 137 || [[User:Kunduziy|Kunduziy]] || [[Special:Contributions/Kunduziy|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Kunduziy}} |- | 138 || [[User:Anakin F|Anakin F]] || [[Special:Contributions/Anakin F|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Anakin F}} |- | 139 || [[User:Khorazmiy|Khorazmiy]] || [[Special:Contributions/Khorazmiy|{{formatnum:2565}}]] || {{Permissions|Khorazmiy}} |- | 140 || [[User:S(uz)ak|S(uz)ak]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:2552}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 141 || [[User:Xasanboy off|Xasanboy off]] || [[Special:Contributions/Xasanboy off|{{formatnum:2530}}]] || {{Permissions|Xasanboy off}} |- | 142 || [[User:Wikitolog|Wikitolog]] || [[Special:Contributions/Wikitolog|{{formatnum:2505}}]] || {{Permissions|Wikitolog}} |- | 143 || [[User:Gibranist|Gibranist]] || [[Special:Contributions/Gibranist|{{formatnum:2458}}]] || {{Permissions|Gibranist}} |- | 144 || [[User:Gulsanam Jahongirovna|Gulsanam Jahongirovna]] || [[Special:Contributions/Gulsanam Jahongirovna|{{formatnum:2448}}]] || {{Permissions|Gulsanam Jahongirovna}} |- | 145 || [[User:SIisj|SIisj]] || [[Special:Contributions/SIisj|{{formatnum:2430}}]] || {{Permissions|SIisj}} |- | 146 || [[User:Amefuri2019|Amefuri2019]] || [[Special:Contributions/Amefuri2019|{{formatnum:2411}}]] || {{Permissions|Amefuri2019}} |- | 147 || [[User:Behruznurullayevv|Behruznurullayevv]] || [[Special:Contributions/Behruznurullayevv|{{formatnum:2382}}]] || {{Permissions|Behruznurullayevv}} |- | 148 || [[User:Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)]] || [[Special:Contributions/Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|{{formatnum:2296}}]] || {{Permissions|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)}} |- | 149 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:2275}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 150 || [[User:Bakhrieva 03|Bakhrieva 03]] || [[Special:Contributions/Bakhrieva 03|{{formatnum:2244}}]] || {{Permissions|Bakhrieva 03}} |- | 151 || [[User:Dilmurod Rashidov|Dilmurod Rashidov]] || [[Special:Contributions/Dilmurod Rashidov|{{formatnum:2239}}]] || {{Permissions|Dilmurod Rashidov}} |- | 152 || [[User:Mahmud Hamrayev|Mahmud Hamrayev]] || [[Special:Contributions/Mahmud Hamrayev|{{formatnum:2223}}]] || {{Permissions|Mahmud Hamrayev}} |- | 153 || [[User:Cekli829|Cekli829]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:2202}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 154 || [[User:Diljahonn|Diljahonn]] || [[Special:Contributions/Diljahonn|{{formatnum:2162}}]] || {{Permissions|Diljahonn}} |- | 155 || [[User:Asrorbek|Asrorbek]] || [[Special:Contributions/Asrorbek|{{formatnum:2138}}]] || {{Permissions|Asrorbek}} |- | 156 || [[User:Aslzar|Aslzar]] || [[Special:Contributions/Aslzar|{{formatnum:2133}}]] || {{Permissions|Aslzar}} |- | 157 || [[User:M Xasanboy|M Xasanboy]] || [[Special:Contributions/M Xasanboy|{{formatnum:2113}}]] || {{Permissions|M Xasanboy}} |- | 158 || [[User:Ro'zimurodov Zuhriddin|Ro'zimurodov Zuhriddin]] || [[Special:Contributions/Ro'zimurodov Zuhriddin|{{formatnum:2076}}]] || {{Permissions|Ro'zimurodov Zuhriddin}} |- | 159 || [[User:Yorqulov Husan|Yorqulov Husan]] || [[Special:Contributions/Yorqulov Husan|{{formatnum:2057}}]] || {{Permissions|Yorqulov Husan}} |- | 160 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:2027}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 161 || [[User:Vaska46|Vaska46]] || [[Special:Contributions/Vaska46|{{formatnum:2018}}]] || {{Permissions|Vaska46}} |- | 162 || [[User:WorldXTX|WorldXTX]] || [[Special:Contributions/WorldXTX|{{formatnum:2004}}]] || {{Permissions|WorldXTX}} |- | 163 || [[User:Xabibulla Muxamedov|Xabibulla Muxamedov]] || [[Special:Contributions/Xabibulla Muxamedov|{{formatnum:1969}}]] || {{Permissions|Xabibulla Muxamedov}} |- | 164 || [[User:Gulnozaxon 27|Gulnozaxon 27]] || [[Special:Contributions/Gulnozaxon 27|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Gulnozaxon 27}} |- | 165 || [[User:Abdug'opporov Xalilulloh|Abdug'opporov Xalilulloh]] || [[Special:Contributions/Abdug'opporov Xalilulloh|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Abdug'opporov Xalilulloh}} |- | 166 || [[User:MrErgashev|MrErgashev]] || [[Special:Contributions/MrErgashev|{{formatnum:1960}}]] || {{Permissions|MrErgashev}} |- | 167 || [[User:Agent026|Agent026]] || [[Special:Contributions/Agent026|{{formatnum:1951}}]] || {{Permissions|Agent026}} |- | 168 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:1923}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}} |- | 169 || [[User:Mehriddin 01|Mehriddin 01]] || [[Special:Contributions/Mehriddin 01|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Mehriddin 01}} |- | 170 || [[User:Komrontoy|Komrontoy]] || [[Special:Contributions/Komrontoy|{{formatnum:1902}}]] || {{Permissions|Komrontoy}} |- | 171 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:1883}}]] || {{Permissions|BilimNuri}} |- | 172 || [[User:Scientific Research Journal1|Scientific Research Journal1]] || [[Special:Contributions/Scientific Research Journal1|{{formatnum:1874}}]] || {{Permissions|Scientific Research Journal1}} |- | 173 || [[User:Didosh Jurayeva|Didosh Jurayeva]] || [[Special:Contributions/Didosh Jurayeva|{{formatnum:1860}}]] || {{Permissions|Didosh Jurayeva}} |- | 174 || [[User:Akramova Komila|Akramova Komila]] || [[Special:Contributions/Akramova Komila|{{formatnum:1855}}]] || {{Permissions|Akramova Komila}} |- | 175 || [[User:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] || [[Special:Contributions/Just Khumoyun|{{formatnum:1816}}]] || {{Permissions|Just Khumoyun}} |- | 176 || [[User:Zuxra.bmr|Zuxra.bmr]] || [[Special:Contributions/Zuxra.bmr|{{formatnum:1800}}]] || {{Permissions|Zuxra.bmr}} |- | 177 || [[User:Rotlink|Rotlink]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:1770}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 178 || [[User:Sakiy na0926|Sakiy na0926]] || [[Special:Contributions/Sakiy na0926|{{formatnum:1758}}]] || {{Permissions|Sakiy na0926}} |- | 179 || [[User:Xatchiman|Xatchiman]] || [[Special:Contributions/Xatchiman|{{formatnum:1734}}]] || {{Permissions|Xatchiman}} |- | 180 || [[User:Wikivikipedia|Wikivikipedia]] || [[Special:Contributions/Wikivikipedia|{{formatnum:1717}}]] || {{Permissions|Wikivikipedia}} |- | 181 || [[User:MiroJP|MiroJP]] || [[Special:Contributions/MiroJP|{{formatnum:1709}}]] || {{Permissions|MiroJP}} |- | 182 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1699}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 183 || [[User:Young Economist7|Young Economist7]] || [[Special:Contributions/Young Economist7|{{formatnum:1697}}]] || {{Permissions|Young Economist7}} |- | 184 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:1692}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 185 || [[User:Lyncos|Lyncos]] || [[Special:Contributions/Lyncos|{{formatnum:1683}}]] || {{Permissions|Lyncos}} |- | 186 || [[User:Reeyhaan|Reeyhaan]] || [[Special:Contributions/Reeyhaan|{{formatnum:1678}}]] || {{Permissions|Reeyhaan}} |- | 187 || [[User:Tarih|Tarih]] || [[Special:Contributions/Tarih|{{formatnum:1656}}]] || {{Permissions|Tarih}} |- | 188 || [[User:Xalima2005|Xalima2005]] || [[Special:Contributions/Xalima2005|{{formatnum:1655}}]] || {{Permissions|Xalima2005}} |- | 189 || [[User:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]] || [[Special:Contributions/ITPRO.UZ|{{formatnum:1649}}]] || {{Permissions|ITPRO.UZ}} |- | 190 || [[User:NabiyevaM|NabiyevaM]] || [[Special:Contributions/NabiyevaM|{{formatnum:1635}}]] || {{Permissions|NabiyevaM}} |- | 191 || [[User:Daniya71|Daniya71]] || [[Special:Contributions/Daniya71|{{formatnum:1630}}]] || {{Permissions|Daniya71}} |- | 192 || [[User:Bekwox|Bekwox]] || [[Special:Contributions/Bekwox|{{formatnum:1627}}]] || {{Permissions|Bekwox}} |- | 193 || [[User:Doniyorsher Juraev|Doniyorsher Juraev]] || [[Special:Contributions/Doniyorsher Juraev|{{formatnum:1626}}]] || {{Permissions|Doniyorsher Juraev}} |- | 194 || [[User:Djumanova|Djumanova]] || [[Special:Contributions/Djumanova|{{formatnum:1625}}]] || {{Permissions|Djumanova}} |- | 195 || [[User:Tahrirchiqiz|Tahrirchiqiz]] || [[Special:Contributions/Tahrirchiqiz|{{formatnum:1624}}]] || {{Permissions|Tahrirchiqiz}} |- | 196 || [[User:Zarifboyev|Zarifboyev]] || [[Special:Contributions/Zarifboyev|{{formatnum:1606}}]] || {{Permissions|Zarifboyev}} |- | 197 || [[User:Bigkhanm|Bigkhanm]] || [[Special:Contributions/Bigkhanm|{{formatnum:1593}}]] || {{Permissions|Bigkhanm}} |- | 198 || [[User:1rodakomilovna|1rodakomilovna]] || [[Special:Contributions/1rodakomilovna|{{formatnum:1593}}]] || {{Permissions|1rodakomilovna}} |- | 199 || [[User:Boboxonovna|Boboxonovna]] || [[Special:Contributions/Boboxonovna|{{formatnum:1581}}]] || {{Permissions|Boboxonovna}} |- | 200 || [[User:BasilLeaf|BasilLeaf]] || [[Special:Contributions/BasilLeaf|{{formatnum:1570}}]] || {{Permissions|BasilLeaf}} {{/end}} 9g3vj6al5qyqvc3vls55upk6fduzi7w Arslan (Gʻazneviy) 0 3628 5999786 2832516 2026-04-21T04:48:31Z Oblakulova 111326 5999786 wikitext text/x-wiki {{manba}} {{Qirollik bilgiqutisi | ismi = Arslonshoh | title = Sulton ud-[[Abbosiylar sulolasi|Davla]] | succession = [[Gʻaznaviylar davlati]] [[sulton]]i | tugʻilgan_sanasi = {{circa|1092}} | tugʻilgan_joyi = Gʻaznaviylar davlati | vafot_sanasi = {{circa|1119}} (27 yoshda) | vafot_joyi = Gʻaznaviylar davlati | full name = Laqabi: Sulton ud-Davla<br />Kunyasi: Abulmoluk<ref>[http://www.iranicaonline.org/articles/cagri-beg-dawud-b „ARSLĀNŠĀH“] ''Encyclopædia Iranica''</ref><br />Asl ismi:Arslonshoh<br />Toʻliq ismi: Sulton ud-Davla Abulmoluk Arslonshoh ibn Masʼud | otasi = [[Masʼud Gʻaznaviy]] | onasi = [[Gavhar Xotun]]<ref>C. E. Bosworth, ''The Later Ghaznavids'', (Columbia University Press, 1977), 90.</ref> | reign = 1116-yil fevral — 1117-yil 25-fevral | oʻtmishdoshi = [[Shirzad (Gʻazneviy)|Sherzod]] | vorisi = [[Bahromshoh Gʻaznaviy|Bahromshoh]] | sulola = [[Gʻaznaviylar]] | dini = [[Islom]] ([[Sunniylik]]) }} '''Arslonshoh Gʻaznaviy''' ([[Toʻliq ismi]]: ''Sulton ud-Davla Abulmuluk Arslonshoh ibn Masʼud'') ({{circa}} 1092 — 1119<ref name="Richards">{{cite book | last=al-Athīr | first=I.D.I. | last2=Richards | first2=D.S. | title=The Chronicle of Ibn Al-Athīr for the Crusading Period from Al-Kāmil Fīʼl-taʼrīkh | publisher=Ashgate | series=Crusade texts in translation | issue=pt. 1 | year=2006 | isbn=978-0-7546-4077-6 | page=170}}</ref><ref>Clifford Edmund Bosworth, ''The Later Ghaznavids: Splendour and Decay, The Dynasty in Afghanistan and Northern India 1040–1186'', (Columbia University Press, 1977), 95-98. {{ISBN|0-231-04428-3}}</ref>) — 1116—1117-yillarda [[Gʻazneviylar davlati]] hukmdori (1115 — 1118). == Tarjimai holi == 1116-yilda Arslonshoh akasi [[Shirzad (Gʻazneviy)|Sherzod]]ni agʻdarib, Gʻaznaviylar taxtini egalladi hamda [[Bahromshoh Gʻaznaviy|Bahrom]]dan tashqari ([[Zamindavar]]da edi) qolgan barcha ukalarini koʻr qildirdi yoki qamoqqa tashladi<ref>Clifford Edmund Bosworth, ''The Later Ghaznavids: Splendour and Decay, The Dynasty in Afghanistan and Northern India 1040–1186'', 91.</ref>. Shuningdek, [[Abulfath Yusuf]]ni oʻz ''[[vazir]]i'' etib tayinladi. Bahrom dastlab Tiginobodda Arslonshohdan magʻlub boʻlgach, [[Saljuqiylar davlati|Saljuqiylar]] sultoni [[Sanjar]]ga murojaat qildi. Sanjarning singlisi [[Gavhar Xotun]] Arslon ibn Mas’udning oʻz ukalariga nisbatan muomalasidan qattiq ranjigan edi<ref>The history of India, Volume 1 The History of India, Mountstuart Elphinstone Author Mountstuart Elphinstone Publisher J. Murray, 1841</ref>. Gavhar Xotunning taʼsiri va ehtimol oʻzining siyosiy manfaatlari sababli Sanjar Arslonshohdan ukalarini ozod etishni talab qildi, ammo rad javobi olgach, {{nts|30000}} otliq va {{nts|50000}} piyoda askardan iborat qoʻshin bilan yurish boshladi<ref>Tarikh-i-Ferishta or history of the rise of the Mahomedan power in India till the 1612 by Mahomed Kasim Ferishta; Translated by John Briggs; Published 1831</ref>. Arslonshoh qattiq qarshilik bilan kechgan jangdan soʻng magʻlubiyatga uchrab, [[Gʻazna]]ga qochdi. Gʻazna tashqarisidagi tekislikda yana [[Gʻazna jangi (1117)|qatʼiy magʻlubiyatga uchrab]], [[Hindiston]]ga qochdi<ref>C. E. Bosworth, ''The Later Ghaznavids'', 96.</ref>. Hindistonda [[Bu Halim Shayboniylar oilasi]] qoʻlloviga erishdi<ref>''Bu Ḥalim Šaybani family'', C. E. Bosworth, '''Encyclopaedia Iranica''', (December 15, 1989).[[http://www.iranicaonline.org/articles/bu-halim-family-of-military-commanders-and-governors]]</ref>. Gʻazna esa qirq kun davomida talon-toroj qilinib, yakunda Bahrom Sanjarning vassali sifatida taxtga oʻtqazildi. Biroq, Sanjar qoʻshinini olib ketishi bilanoq, Arslonshoh yana qaytib kelib, Gʻaznada qolgan [[Bahromshoh Gʻaznaviy|Bahrom ibn Mas’ud]]ni quvib chiqardi. Bu harakat Sanjarni yana yurish boshlashga majbur qildi<ref>C. E. Bosworth, ''The Later Ghaznavids'', 97-98.</ref>. Bu kurash Arslonshoh uchun soʻnggisi boʻldi. Arslonshoh afgʻonlar orasidan boshpana izlashga majbur boʻldi. Biroq, Sanjarning odamlari quvib yetib, Arslonshohni oʻldirdi. Natijada [[Bahromshoh Gʻaznaviy|Bahrom ibn Mas’ud]] Arslonshoh atigi ikki yil egallab turgan taxtni bemalol egallay oldi<ref>Mountstuart Elphinstone, ''The History of India'', Vol. 1, Publisher J. Murray, 1841</ref>. == Yana qarang == * [[Gʻaznaviylar]] * [[Gʻuriylar]] * [[Eldegiziylar]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{cite encyclopedia | article = GOWHAR ḴĀTUN | last = Bosworth | first = C. Edmund | url = http://www.iranicaonline.org/articles/gowhar-katun- | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica, Vol. XI, Fasc. 2 | pages = 179 | location = London et al. | publisher = C. Edmund Bosworth | year = 2002 | isbn = }} * {{cite encyclopedia | last = Bosworth | first = C. E | title = The Later Ghaznavids: Splendour and Decay: The Dynasty in Afghanistan and Northern India 1040-1186 | url = https://books.google.com/books?id=YhHVPQAACAAJ&q=The+Later+Ghaznavids | year = 1995 | encyclopedia = | isbn = 9788121505772 | access-date = 17 May 2014}} * {{cite encyclopedia | article = GHAZNAVIDS | last = Bosworth | first = C. Edmund | author-link = C. Edmund Bosworth | url = http://www.iranicaonline.org/articles/ghaznavids | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica, Vol. X, Fasc. 6 | pages = 578–583 | location = London et al. | publisher = | year = 2001 | isbn = }} {{refend}} {{s-start}} {{s-hou|[[Gʻaznaviylar|Gʻaznaviylar davlati]]||?||1118}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Shirzad (Gʻazneviy)|Sherzod]]}} {{s-ttl|title=[[Gʻaznaviylar|Gʻaznaviylar davlati sultoni]]|years=1116 — 1117}} {{s-aft|after=[[Bahromshoh Gʻaznaviy|Bahromshoh]]}} {{s-end}} [[Turkum:Gʻaznaviylar]] [[Turkum:1118-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:12-asr Hindistonda]] [[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]] [[Turkum:Gʻazneviylar davlati hukmdorlari]] {{Gʻaznaviylar}} 5o7r9m3zs77tg7e27xp5ql5i95sgt4s 5999787 5999786 2026-04-21T04:52:12Z Oblakulova 111326 5999787 wikitext text/x-wiki {{Qirollik bilgiqutisi | ismi = Arslonshoh | title = Sulton ud-[[Abbosiylar sulolasi|Davla]] | succession = [[Gʻaznaviylar davlati]] [[sulton]]i | tugʻilgan_sanasi = {{circa|1092}} | tugʻilgan_joyi = Gʻaznaviylar davlati | vafot_sanasi = {{circa|1119}} (27 yoshda) | vafot_joyi = Gʻaznaviylar davlati | full name = Laqabi: Sulton ud-Davla<br />Kunyasi: Abulmoluk<ref>[http://www.iranicaonline.org/articles/cagri-beg-dawud-b „ARSLĀNŠĀH“] ''Encyclopædia Iranica''</ref><br />Asl ismi:Arslonshoh<br />Toʻliq ismi: Sulton ud-Davla Abulmoluk Arslonshoh ibn Masʼud | otasi = [[Masʼud Gʻaznaviy]] | onasi = [[Gavhar Xotun]]<ref>C. E. Bosworth, ''The Later Ghaznavids'', (Columbia University Press, 1977), 90.</ref> | reign = 1116-yil fevral — 1117-yil 25-fevral | oʻtmishdoshi = [[Shirzad (Gʻazneviy)|Sherzod]] | vorisi = [[Bahrom Gʻaznaviy|Bahromshoh]] | sulola = [[Gʻaznaviylar]] | dini = [[Islom]] ([[Sunniylik]]) }} '''Arslonshoh Gʻaznaviy''' (toʻliq ismi: ''Sulton ud-Davla Abulmuluk Arslonshoh ibn Masʼud''; {{circa}} 1092-yilda tug'ilgan — 1119-yilda vafot etgan<ref name="Richards">{{cite book | last=al-Athīr | first=I.D.I. | last2=Richards | first2=D.S. | title=The Chronicle of Ibn Al-Athīr for the Crusading Period from Al-Kāmil Fīʼl-taʼrīkh | publisher=Ashgate | series=Crusade texts in translation | issue=pt. 1 | year=2006 | isbn=978-0-7546-4077-6 | page=170}}</ref><ref>Clifford Edmund Bosworth, ''The Later Ghaznavids: Splendour and Decay, The Dynasty in Afghanistan and Northern India 1040–1186'', (Columbia University Press, 1977), 95-98. {{ISBN|0-231-04428-3}}</ref>) — 1116—1117-yillarda [[Gʻaznaviylar davlati]] hukmdori. == Tarjimai holi == 1116-yilda Arslonshoh akasi [[Shirzad (Gʻazneviy)|Sherzod]]ni hokimiyatdan agʻdarib, Gʻaznaviylar taxtini egalladi hamda [[Bahrom Gʻaznaviy|Bahromdan]] tashqari ([[Zamindavar]]da edi) qolgan barcha ukalarining ko'zini koʻr qildirdi yoki qamoqqa tashladi<ref>Clifford Edmund Bosworth, ''The Later Ghaznavids: Splendour and Decay, The Dynasty in Afghanistan and Northern India 1040–1186'', 91.</ref>. Shuningdek, [[Abulfath Yusuf]]ni oʻz ''[[vazir]]i'' etib tayinladi. Bahrom dastlab Tiginobodda Arslonshohdan magʻlub boʻlgach, [[Saljuqiylar davlati|Saljuqiylar]] sultoni [[Sanjar]]ga murojaat qildi. Sanjarning singlisi [[Gavhar Xotun]] Arslon ibn Mas’udning oʻz ukalariga nisbatan muomalasidan qattiq ranjigan edi<ref>The history of India, Volume 1 The History of India, Mountstuart Elphinstone Author Mountstuart Elphinstone Publisher J. Murray, 1841</ref>. Gavhar Xotunning taʼsiri va ehtimol oʻzining siyosiy manfaatlari sababli Sanjar Arslonshohdan ukalarini ozod etishni talab qildi, ammo rad javobini olgach, {{nts|30000}} otliq va {{nts|50000}} piyoda askardan iborat qoʻshin bilan yurish boshladi<ref>Tarikh-i-Ferishta or history of the rise of the Mahomedan power in India till the 1612 by Mahomed Kasim Ferishta; Translated by John Briggs; Published 1831</ref>. Arslonshoh qattiq qarshilik bilan kechgan jangdan soʻng magʻlubiyatga uchrab, [[Gʻazna]]ga qochdi. Gʻazna tashqarisidagi tekislikda yana [[Gʻazna jangi (1117)|qatʼiy magʻlubiyatga uchrab]], [[Hindiston]]ga qochdi<ref>C. E. Bosworth, ''The Later Ghaznavids'', 96.</ref>. Hindistonda [[Bu Halim Shayboniylar oilasi]] qoʻlloviga erishdi<ref>''Bu Ḥalim Šaybani family'', C. E. Bosworth, '''Encyclopaedia Iranica''', (December 15, 1989).[[http://www.iranicaonline.org/articles/bu-halim-family-of-military-commanders-and-governors]]</ref>. Gʻazna esa 40 kun davomida talon-toroj qilinib, yakunda Bahrom Sanjarning vassali sifatida taxtga oʻtqazildi. Biroq Sanjar qoʻshinini olib ketishi bilanoq, Arslonshoh yana qaytib kelib, Gʻaznada qolgan [[Bahromshoh Gʻaznaviy|Bahrom ibn Mas’ud]]ni quvib chiqardi. Bu harakat Sanjarni yana yurish boshlashga majbur qildi<ref>C. E. Bosworth, ''The Later Ghaznavids'', 97-98.</ref>. Bu kurash Arslonshoh uchun soʻnggisi boʻldi. Arslonshoh afgʻonlar orasidan boshpana izlashga majbur boʻldi. Biroq Sanjarning odamlari quvib yetib, Arslonshohni oʻldirdi. Natijada, Bahrom ibn Mas’ud Arslonshoh atigi 2 yil egallab turgan taxtni bemalol egallashga muvaffaq bo'ldi<ref>Mountstuart Elphinstone, ''The History of India'', Vol. 1, Publisher J. Murray, 1841</ref>. == Yana qarang == * [[Gʻaznaviylar]] * [[Gʻuriylar]] * [[Eldegiziylar]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{cite encyclopedia | article = GOWHAR ḴĀTUN | last = Bosworth | first = C. Edmund | url = http://www.iranicaonline.org/articles/gowhar-katun- | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica, Vol. XI, Fasc. 2 | pages = 179 | location = London et al. | publisher = C. Edmund Bosworth | year = 2002 | isbn = }} * {{cite encyclopedia | last = Bosworth | first = C. E | title = The Later Ghaznavids: Splendour and Decay: The Dynasty in Afghanistan and Northern India 1040-1186 | url = https://books.google.com/books?id=YhHVPQAACAAJ&q=The+Later+Ghaznavids | year = 1995 | encyclopedia = | isbn = 9788121505772 | access-date = 17 May 2014}} * {{cite encyclopedia | article = GHAZNAVIDS | last = Bosworth | first = C. Edmund | author-link = C. Edmund Bosworth | url = http://www.iranicaonline.org/articles/ghaznavids | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica, Vol. X, Fasc. 6 | pages = 578–583 | location = London et al. | publisher = | year = 2001 | isbn = }} {{refend}} {{s-start}} {{s-hou|[[Gʻaznaviylar|Gʻaznaviylar davlati]]||?||1118}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Shirzad (Gʻazneviy)|Sherzod]]}} {{s-ttl|title=[[Gʻaznaviylar|Gʻaznaviylar davlati sultoni]]|years=1116 — 1117}} {{s-aft|after=[[Bahromshoh Gʻaznaviy|Bahromshoh]]}} {{s-end}} [[Turkum:Gʻaznaviylar]] [[Turkum:1118-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:12-asr Hindistonda]] [[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]] [[Turkum:Gʻazneviylar davlati hukmdorlari]] {{Gʻaznaviylar}} lhs79som48adf5l8lau1jcqyubga17l 5999788 5999787 2026-04-21T04:52:20Z Oblakulova 111326 5999788 wikitext text/x-wiki {{Qirollik bilgiqutisi | ismi = Arslonshoh | title = Sulton ud-[[Abbosiylar sulolasi|Davla]] | succession = [[Gʻaznaviylar davlati]] [[sulton]]i | tugʻilgan_sanasi = {{circa|1092}} | tugʻilgan_joyi = Gʻaznaviylar davlati | vafot_sanasi = {{circa|1119}} (27 yoshda) | vafot_joyi = Gʻaznaviylar davlati | full name = Laqabi: Sulton ud-Davla<br />Kunyasi: Abulmoluk<ref>[http://www.iranicaonline.org/articles/cagri-beg-dawud-b „ARSLĀNŠĀH“] ''Encyclopædia Iranica''</ref><br />Asl ismi:Arslonshoh<br />Toʻliq ismi: Sulton ud-Davla Abulmoluk Arslonshoh ibn Masʼud | otasi = [[Masʼud Gʻaznaviy]] | onasi = [[Gavhar Xotun]]<ref>C. E. Bosworth, ''The Later Ghaznavids'', (Columbia University Press, 1977), 90.</ref> | reign = 1116-yil fevral — 1117-yil 25-fevral | oʻtmishdoshi = [[Shirzad (Gʻazneviy)|Sherzod]] | vorisi = [[Bahrom Gʻaznaviy|Bahromshoh]] | sulola = [[Gʻaznaviylar]] | dini = [[Islom]] ([[Sunniylik]]) }} '''Arslonshoh Gʻaznaviy''' (toʻliq ismi: ''Sulton ud-Davla Abulmuluk Arslonshoh ibn Masʼud''; {{circa}} 1092-yilda tugʻilgan — 1119-yilda vafot etgan<ref name="Richards">{{cite book | last=al-Athīr | first=I.D.I. | last2=Richards | first2=D.S. | title=The Chronicle of Ibn Al-Athīr for the Crusading Period from Al-Kāmil Fīʼl-taʼrīkh | publisher=Ashgate | series=Crusade texts in translation | issue=pt. 1 | year=2006 | isbn=978-0-7546-4077-6 | page=170}}</ref><ref>Clifford Edmund Bosworth, ''The Later Ghaznavids: Splendour and Decay, The Dynasty in Afghanistan and Northern India 1040–1186'', (Columbia University Press, 1977), 95-98. {{ISBN|0-231-04428-3}}</ref>) — 1116—1117-yillarda [[Gʻaznaviylar davlati]] hukmdori. == Tarjimai holi == 1116-yilda Arslonshoh akasi [[Shirzad (Gʻazneviy)|Sherzod]]ni hokimiyatdan agʻdarib, Gʻaznaviylar taxtini egalladi hamda [[Bahrom Gʻaznaviy|Bahromdan]] tashqari ([[Zamindavar]]da edi) qolgan barcha ukalarining koʻzini koʻr qildirdi yoki qamoqqa tashladi<ref>Clifford Edmund Bosworth, ''The Later Ghaznavids: Splendour and Decay, The Dynasty in Afghanistan and Northern India 1040–1186'', 91.</ref>. Shuningdek, [[Abulfath Yusuf]]ni oʻz ''[[vazir]]i'' etib tayinladi. Bahrom dastlab Tiginobodda Arslonshohdan magʻlub boʻlgach, [[Saljuqiylar davlati|Saljuqiylar]] sultoni [[Sanjar]]ga murojaat qildi. Sanjarning singlisi [[Gavhar Xotun]] Arslon ibn Mas’udning oʻz ukalariga nisbatan muomalasidan qattiq ranjigan edi<ref>The history of India, Volume 1 The History of India, Mountstuart Elphinstone Author Mountstuart Elphinstone Publisher J. Murray, 1841</ref>. Gavhar Xotunning taʼsiri va ehtimol oʻzining siyosiy manfaatlari sababli Sanjar Arslonshohdan ukalarini ozod etishni talab qildi, ammo rad javobini olgach, {{nts|30000}} otliq va {{nts|50000}} piyoda askardan iborat qoʻshin bilan yurish boshladi<ref>Tarikh-i-Ferishta or history of the rise of the Mahomedan power in India till the 1612 by Mahomed Kasim Ferishta; Translated by John Briggs; Published 1831</ref>. Arslonshoh qattiq qarshilik bilan kechgan jangdan soʻng magʻlubiyatga uchrab, [[Gʻazna]]ga qochdi. Gʻazna tashqarisidagi tekislikda yana [[Gʻazna jangi (1117)|qatʼiy magʻlubiyatga uchrab]], [[Hindiston]]ga qochdi<ref>C. E. Bosworth, ''The Later Ghaznavids'', 96.</ref>. Hindistonda [[Bu Halim Shayboniylar oilasi]] qoʻlloviga erishdi<ref>''Bu Ḥalim Šaybani family'', C. E. Bosworth, '''Encyclopaedia Iranica''', (December 15, 1989).[[http://www.iranicaonline.org/articles/bu-halim-family-of-military-commanders-and-governors]]</ref>. Gʻazna esa 40 kun davomida talon-toroj qilinib, yakunda Bahrom Sanjarning vassali sifatida taxtga oʻtqazildi. Biroq Sanjar qoʻshinini olib ketishi bilanoq, Arslonshoh yana qaytib kelib, Gʻaznada qolgan [[Bahromshoh Gʻaznaviy|Bahrom ibn Mas’ud]]ni quvib chiqardi. Bu harakat Sanjarni yana yurish boshlashga majbur qildi<ref>C. E. Bosworth, ''The Later Ghaznavids'', 97-98.</ref>. Bu kurash Arslonshoh uchun soʻnggisi boʻldi. Arslonshoh afgʻonlar orasidan boshpana izlashga majbur boʻldi. Biroq Sanjarning odamlari quvib yetib, Arslonshohni oʻldirdi. Natijada, Bahrom ibn Mas’ud Arslonshoh atigi 2 yil egallab turgan taxtni bemalol egallashga muvaffaq boʻldi<ref>Mountstuart Elphinstone, ''The History of India'', Vol. 1, Publisher J. Murray, 1841</ref>. == Yana qarang == * [[Gʻaznaviylar]] * [[Gʻuriylar]] * [[Eldegiziylar]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{cite encyclopedia | article = GOWHAR ḴĀTUN | last = Bosworth | first = C. Edmund | url = http://www.iranicaonline.org/articles/gowhar-katun- | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica, Vol. XI, Fasc. 2 | pages = 179 | location = London et al. | publisher = C. Edmund Bosworth | year = 2002 | isbn = }} * {{cite encyclopedia | last = Bosworth | first = C. E | title = The Later Ghaznavids: Splendour and Decay: The Dynasty in Afghanistan and Northern India 1040-1186 | url = https://books.google.com/books?id=YhHVPQAACAAJ&q=The+Later+Ghaznavids | year = 1995 | encyclopedia = | isbn = 9788121505772 | access-date = 17 May 2014}} * {{cite encyclopedia | article = GHAZNAVIDS | last = Bosworth | first = C. Edmund | author-link = C. Edmund Bosworth | url = http://www.iranicaonline.org/articles/ghaznavids | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica, Vol. X, Fasc. 6 | pages = 578–583 | location = London et al. | publisher = | year = 2001 | isbn = }} {{refend}} {{s-start}} {{s-hou|[[Gʻaznaviylar|Gʻaznaviylar davlati]]||?||1118}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Shirzad (Gʻazneviy)|Sherzod]]}} {{s-ttl|title=[[Gʻaznaviylar|Gʻaznaviylar davlati sultoni]]|years=1116 — 1117}} {{s-aft|after=[[Bahromshoh Gʻaznaviy|Bahromshoh]]}} {{s-end}} [[Turkum:Gʻaznaviylar]] [[Turkum:1118-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:12-asr Hindistonda]] [[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]] [[Turkum:Gʻazneviylar davlati hukmdorlari]] {{Gʻaznaviylar}} hr1z0quwvu7x6m5tbv8cc2w2npra6da Vikipediya:Forum/Yangiliklar 4 13364 5999850 5972461 2026-04-21T06:50:28Z MediaWiki message delivery 15253 /* The Signpost: 21 April 2026 */ yangi mavzu 5999850 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Vikipediya:Forum/Yangiliklar/Tepasi}}</noinclude> __NEWSECTIONLINK__ == ''The Signpost'': 15 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:18, 2026-yil 15-yanvar (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29899914 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:02, 2026-yil 19-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ''The Signpost'': 29 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:31, 2026-yil 29-yanvar (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29988053 --> == ''The Signpost'': 17 February 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:03, 2026-yil 17-fevral (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30039447 --> == ''The Signpost'': 10 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is "Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes" cited in "List of tallest buildings in Chicago"?]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|"It will never happen"]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:14, 2026-yil 10-mart (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30121359 --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:08, 2026-yil 31-mart (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:50, 2026-yil 21-aprel (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 --> 6ym1vvkcn5qrpgrq7h4sxqxn2rd85cs Surma 0 13535 5999785 5357597 2026-04-21T04:36:28Z Shohruzaktamov 257281 4•10–5 5999785 wikitext text/x-wiki {{kimyoviy unsur|Surma(Sb)<!-- Symbol-->|51<!-- Atomic Number-->|Oq-kumush rangli<br />qattiq, moʻrt [[nimmetall]]<!-- Appearance-->|121.760<!-- Atomic Weight (u.m)-->|159<!-- Atomic Radius (pm)-->|833.3(8.64)<!-- First Ionizing Energy (kJ/mol)-->|[Kr] 4d<sup>10</sup> 5s<sup>2</sup> 5p<sup>3</sup><!-- Electronic Configuration-->|140<!-- Covalent Radius (pm)-->|(+6e)62 (-3e)245 <!-- Ionic Radius (pm)-->|2.05<!-- Pauling Negativity Number-->|0<!--Electrode potential30-->|5, 3, −2<!-- Oxidation states-->|6.691<!-- Density (g/cm<sup>3</sup>) -->|0.205<!-- Specific Heat (@20°C J/g mol)-->|24.43<!-- Termal Conductivity (@25°C W/m K)-->|903.9<!-- Melting Point (K)-->|20.08<!-- Fusion Heat (kJ/mol)-->|1908<!-- Boiling Point (K)-->|195.2<!-- Evaporation Heat (kJ/mol)-->|18.4<!-- Atomic Volume (cm<sup>3</sup>/mol)-->|trigonal<!-- Lattice structure-->|4.510<!-- Lattice constant (Å)-->|n/a<!-- Lattice c/a ratio-->|200.00<!-- Debye temperature (K)-->}}{{Kimyoviy jadval unsuri|view=center|white=1|number=51|fontsize=100%}}<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi --> '''Surma''' (turkcha vggpe, lot. Stibium), Sb – [[Mendeleyev davriy sistemasi]]ning V guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 51, atom massasi 121,25. Tabiiy Surma 2 ta barkaror izotopdan iborat. 121Sb (57,25%) va 124Sb(42,75%). Surmaning sunʼiy izotoplaridan muhimlari 122Sb, l23Sb va 125Sb<ref>John R, [https://www.ciaaw.org/antimony.htm|Standard Atomic Weights: Antimony]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Surma juda qadimdan maʼlum. Sharq mamlakatlarida miloddan 3000-yil avval Surmadan turli idishlar yasashgan. Qad. Misrda mil. av. 19-asrda surma yaltirogʻi (tabiiy) mesten yoki stem nomi bilan qoshni boʻyashda qoʻllangan. Surma Yer poʻstining massa jihatidan '''4•10–⁵%''' ini tashkil qiladi. Surma kristall va amorf shakllarda boʻladi. Kristall holdagi Surma oddiy sharoitda barqaror boʻlib, kumush kabi oq, yaltiroq, moʻrt metall. Suyuqlanish temperaturasi 630,5°, qaynash temperaturasi 1640Q5°, zichligi 6,69 g/sm³. Birikmalarda Q5, Q3 va —3 valentli. Surma havoda qizdirilsa, amfoter Surma(III)oksid Sb2O3 ga aylanadi. Surmaning kislotali xossalarini namoyon qiladigan oksidi – Sb2O5 (antimonat angidrid) ham maʼlum<ref>Ashcheulov, A. A.; Manyk, O. N.; Manyk, T. O.; Marenkin, S. F.; Bilynskiy-Slotylo, V. R. [https://link.springer.com/article/10.1134/S0020168513070017|Some Aspects of the Chemical Bonding in Antimony, Inorganic Materials]</ref>. Surma texnikada qotishma va birikmalar (200 dan ortiq qotishma tarkibiga qoʻshiladi) holida koʻp ishlatiladi, chunki Surma qoʻshilgan metallning qattiqligi ortadi, qiyin oksidlanadi. Sb qotishmalaridan muhimlari – qattiq [[qoʻrgʻoshin]] „gartbley“, bosmaxona qotishmalari, babbitlar. Surmaning [[Aluminiy|alyuminiy]], [[Galliy|galliy,]] [[indiy]] bilan hosil qilgan qotishmalari [[Yarimoʻtkazgich|yarimoʻtkazgichlar]] ishlab chiqarish.da qoʻllanadi. Oʻsimliklarda (100 g quruq modda hisobida) 0,06&nbsp;mg, dengiz hayvonlarida 0,02&nbsp;mg, quruqlikda yashaydigan hayvonlarda 0,0006&nbsp;mg S boʻladi. Surma odam va hayvon organizmiga [[Nafas yo'llarining traxeyasi|nafas yoʻllari]] yoki meʼdaichak orqali kiradi. Surmaning biologik ahamiyati toʻliq oʻrganilgan emas. Tibbiyotda Surma [[leyshmanioz]] va baʼzi [[Gelmintozlar|gelmintoz]] (mas, [[shistosomatoz]])ni davolashda qoʻllanadi. Surma va uning qotishmalari zaharli. Sb dan kuchli zaharlanganda yuqori nafas yoʻllarining shilliq pardalari, [[koʻz]] va [[teri]] zararlanadi. Sb dan zaharlanishdan saqlanish uchun Sb ishlab chiqarish jarayonlari mexanizatsiyalashtirilishi, bino yaxshi shamollatilishi lozim. Surma birikmalari. Surma [[vodorod]] bilan rangsiz, badboʻy, oʻta zaharli gaz – Surma gidrid SbH2 (stibin) hosil qiladi. Suyuqlanish temperaturasi – 88,5°, qaynash temperaturasi 17°, zichligi 2,2 g/sm³ (— 17° da, sutok, holatda). Surma qotishmalariga (ruxli yoki magniyli) suyultirilgan kislotalar taʼsir ettirib yoki Sb2O5 ni yuqori bosim ostida atomar vodorod bilan kaytarib olinadi. gacha qizdirilsa oʻzidan oltingugurt chiqarib, Sb2S, ga aylanadi. Rezina sanoatida kauchukni [[vulkanizatsiya]] qilishda ishlatiladi. == Adabiyotlar == * Parpiyev Surma Surma, Muftaxov Surma Surma, Rahimov SurmaSurma, Anorganik kimyo, Surma, 2003; Axmerov Surma, Jalilov Surma, Sayfutdinov Surma, Umumiy va anorganik kimyo, Surma, 2003. == Manbalar == {{manbalar}} '''Surma''' – [[unsurlar davriy jadvali]]ning 51 unsuri, [[nimmetall]]. {{Unsurlar davriy sistemasi}} {{OʻzME}} [[Turkum:Kimyo]] [[Turkum:Kimyoviy unsurlar]] {{chem-stub}} fdgt1jltugaby91822mybz2g8ut7h3y Orhan Pamuk 0 13961 5999656 5526059 2026-04-20T14:19:46Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiyada soʻz erkinligi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999656 wikitext text/x-wiki {{Adib | Ism = Orhan Pamuk | Ism (oz tilida) = | Surat = Orhan Pamuk3.jpg | To`liq ismi = Ferit Orhan Pamuk | Taxallus = | Tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1952|6|7}} | Tavallud joyi = [[Istanbul]], [[Turkiya]] | Vafot sanasi = | Vafot joyi = | Fuqarolik = [[Turkiya]] | Kasb = prozachi<br />ssenariychi<br/>professor ([[Columbia Universiteti]]) | Faoliyat = | Yonalish = [[Postmodern]] | Janr = | Magnum opus = | Mukofot = [[Tasvir:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2006) | Sayt = }} '''Orhan Ferit Pamuk''' ([[1952]]-yilning [[7-iyun]]ida t. [[Istanbul]] shahrida) — zamonaviy turk yozuvchisi, bir necha mukofatlar sovrindori, shu jumladan [[Nobel mukofoti]] sovrindori ([[2006]]). == Ma’sumlik museyi == [[2012|2012-yilning]] [[28-aprel]] kuni Istanbulda, yozuvchi tashabbusi bilan "Ma’sumlik muzeyi" ishga tushdi. Dastlabki rejaga koʻra, muzey oʻz faoliyatini 2008-yilda boshlashi kerak edi<ref name="kun.uz">{{veb manbasi|url=http://kun.uz/2012/04/29/pamuk/|title=Orhan Pamuk Istanbulda “Ma’sumlik muzeyi”ni ochdi|publisher=''[[Kun.uz]]''|date=2012-yil, 29-aprel|accessdate=2012-04-29|archivedate=2012-05-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120503232000/http://kun.uz/2012/04/29/pamuk/}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120503232000/http://kun.uz/2012/04/29/pamuk/ |date=2012-05-03 }}</ref>. Biroq uning ochilishi har safar ortga surilaverdi. Muzeyni ishga tushirish uchun bir million yevrodan ortiq mablagʻ sarflangan. Pamukning aytishicha, uning muzeyi ulugʻvor emas – koʻrgazma 1950-2000 yillar oraligʻida yashagan odamlarning oddiy turmush tarziga bagʻishlangan<ref name="kun.uz"/>. == Oʻzbekcha tarjimalar == Orhan Pamukning romanlari hali [[oʻzbek tili]]da toʻliq chop etilmagan<ref name="kun.uz"/>. Tarjimon [[Miraziz A’zam]] Pamukning "[[Istanbul. Xotiralar va shahar (kitob)|Istanbul. Xotiralar va shahar]]" romanidan bir parcha tarjima qilib ("Maktab alamlari va zavqlari"), [[2007|2007-yili]] [[Ma’rifat (gazeta)|"Ma’rifat"]] gazetasida eʼlon qilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.kutubxona.com/Orhan_Pamuk._Maktab_alamlari_va_zavqlari|title=Orhan Pamuk. Maktab alamlari va zavqlari|publisher=''[[Kutubxona.com]]''|date=2012-yil, 29-aprel|qaralgan sana=2012-04-29|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304232721/http://www.kutubxona.com/Orhan_Pamuk._Maktab_alamlari_va_zavqlari}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Orhan Pamuk}} {{Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sohiblari}} {{DEFAULTSORT:Pamuk, Orhan}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar]] [[Turkum:Turkiyada soʻz erkinligi]] {{writer-stub}} {{bio-stub}} d8mur0bk2yswktqreolxbmwmmjjmnat Nine Inch Nails 0 15381 5999742 5735712 2026-04-20T19:49:51Z Niegodzisie 44251 /* Diskografiya */ 5999742 wikitext text/x-wiki {{musiqiy kollektiv | guruh_nomi = Nine Inch Nails | image = [[Tasvir:NIN_Munich_2007.jpg|250px]] | faoliyat = [[1988]] – bugun | kelib_chiqishi = [[Klivlend, Ogayo]] | mamlakat = {{USA}} | janr = [[Industrial rock]], [[alternativ rok]] | leybl = [[Interscope Records|Interscope]], [[Nothing Records|Nothing]], [[Island Records|Island]], [[TVT Records|TVT]], [[Rykodisc Records|Rykodisc]] | tarkib = [[Trent Reznor]] | vebsayt = [http://www.nin.com/ nin.com] }} '''Nine Inch Nails''' (abbreviaturada '''NIN''' yoki '''NIИ''', inglizchadan tarjimada 9-dyuymli mixlar) — [[AQSH|amerikalik]] [[rok-guruh]]. [[1988]]-yilda [[Trent Reznor]] tomonidan Klivlend shahrida asos solingan. Asosiy prodyuser, qoʻshiqchi, matnlar muallifi va musiqachi sifatida Reznor guruhning yagona rasmiy ishtirokchisidir. Navbatdagi albomning yozilishidan soʻng Reznor, musiqachilarni taklif etadi va plastinkaning qoʻllovi uchun konsert turnesiga chiqadi. Kollektiv indastrial rok janrida va zamonaviy musiqaning boshqa eksperimental janrlarida ijod qiladi. [[Tasvir:Nine Inch Nails logo.svg|thumb|right|250px|NIN logosi]] == Nine Inch Nails tarkibi == ;1990-yil: * ''[[Trent Reznor]] * ''[[Chris Vrenna]] * ''[[Jeff Ward]] * ''[[Richard Patrick]] ;1994-yil: * ''[[Trent Reznor]] * ''[[Chris Vrenna]] * ''[[James Woolley]] * ''[[Robin Finck]] * ''[[Danny Lohner]] ;1996-yil: * ''[[Trent Reznor]] * ''[[Chris Vrenna]] * ''[[Robin Finck]] * ''[[Danny Lohner]] * ''[[Charlie Clouser]] ;1997-yil: * ''[[Trent Reznor]] * ''[[Charlie Clouser]] * ''[[Кейт Хиллебрандт]] ;2000-yil: * ''[[Trent Reznor]] * ''[[Robin Finck]] * ''[[Danny Lohner]] * ''[[Charlie Clouser]] * ''[[Jerome Dillon]] ;2001-yil: * ''[[Trent Reznor]] * ''[[Aaron North]] * ''[[Jeordie White]] * ''[[Alessandro Cortini]] * ''[[Jerome Dillon]] ;2007-hozir * ''[[Trent Reznor]] * ''[[Aaron North]] * ''[[Jeordie White]] * ''[[Alessandro Cortini]] * ''[[Josh Freese]] == Diskografiya == ;Asosiy relizlar * ''[[Pretty Hate Machine]]'' ([[1989]]) * ''[[Broken]]'' ([[1992]]) * ''[[The Downward Spiral]]'' ([[1994]]) * ''[[The Fragile]]'' ([[1999]]) * ''[[With Teeth]]'' ([[2005]]) * ''[[Year Zero]]'' ([[2007]]) * ''[[Ghosts I-IV]] ([[2008]]) * ''[[The Slip]]'' ([[2008]]) * ''Hesitation Marks'' ([[2013]]) * ''Bad Witch'' ([[2018]]) * ''Ghosts V: Together'' ([[2020]]) * ''Ghosts VI: Locusts'' (2020) * ''Tron: Ares'' ([[2025]]) * ''Nine Inch Noize'' ([[2026]]) ;Boshqa relizlar * ''[[Fixed]]'' ([[1992]]) * ''[[Further Down The Spiral]]'' ([[1995]]) * ''[[Closure]]'' ([[1997]]) * ''[[Things Falling Apart]]'' ([[2000]]) * ''[[And All That Could Have Been]]'' ([[2002]]) * ''[[Beside You in Time]]'' ([[2007]]) ;Singllar * ''[[Down in it]]'' ([[1989]]) * ''[[Head Like A Hole]]'' ([[1990]]) * ''[[Sin (Nine Inch Nails)|Sin]]'' ([[1990]]) * ''[[Happiness in Slavery]]'' ([[1992]]) * ''[[Wish]]'' ([[1993]]) * ''[[March Of The Pigs]]'' ([[1994]]) * ''[[Closer to God]]'' ([[1994]]) * ''[[Hurt]]'' ([[1995]]) * ''[[The Perfect Drug]]'' ([[1997]]) * ''[[The Day The World Went Away]]'' ([[1999]]) * ''[[We're In This Together]]'' ([[1999]]) * ''[[Into the Void]]'' ([[2000]]) * ''[[Starfuckers, Inc.]]'' ([[2000]]) * ''[[Deep]]'' ([[2001]]) * ''[[The Hand That Feeds]]'' ([[2005]]) * ''[[Only]]'' ([[2005]]) * ''[[Every Day Is Exactly The Same]]'' ([[2006]]) * ''[[Survivalism]]'' ([[2007]]) ;Video * ''[[Down in it]]'' ([[1989]]) * ''[[Head Like A Hole]]'' ([[1990]]) * ''[[Sin (Nine Inch Nails)|Sin]]'' ([[1990]]) * ''[[Pinion]]'' ([[1992]]) * ''[[Help Me I Am In Hell]]'' ([[1992]]) * ''[[Happiness in Slavery]]'' ([[1992]]) * ''[[Wish]]'' ([[1993]]) * ''[[Gave Up]]'' ([[1993]]) * ''[[March Of The Pigs]]'' ([[1994]]) * ''[[Closer]]'' ([[1994]]) * ''[[Hurt (Live)]]'' ([[1995]]) * ''[[The Perfect Drug]]'' ([[1997]]) * ''[[The Day The World Went Away]]'' ([[1999]]) * ''[[We're In This Together]]'' ([[1999]]) * ''[[Into the Void]]'' ([[2000]]) * ''[[Starfuckers, Inc.]]'' ([[2000]]) * ''[[Deep]]'' ([[2001]]) * ''[[The Hand That Feeds]]'' ([[2005]]) * ''[[Only]]'' ([[2005]]) * ''[[Survivalism]]'' ([[2007]]) == Havolalar == * [http://www.nin.com Guruhning rasmiy sayti] {{ref-en}} * [http://www.nin.ru/ The Great Below - Nine Inch Nails haqida rus tilidagi sayt]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060104160103/http://www.nin.ru/ |date=2006-01-04 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20060104160103/http://www.nin.ru/ |date=2006-01-04 }} [[Turkum:Musiqa]] [[Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari]] m5357jjfp28rk04ncwzg1vmcf497jhp Andoza:Oʻzbekiston Superligasi 10 16256 5999506 5892957 2026-04-20T12:32:46Z AnvarxonM 75105 5999506 wikitext text/x-wiki {{Navbox | nowrapitems = yes |name = Oʻzbekiston Superligasi |title = [[Oʻzbekiston Superligasi]] |state = {{{state|<includeonly>collapsed</includeonly>}}} |bodyclass = hlist |group1 = Mavsumlar |list1 = * [[Futbol boʻyicha 1992-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1992]] * [[Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1993]] * [[Futbol boʻyicha 1994-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1994]] * [[Futbol boʻyicha 1995-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1995]] * [[Futbol boʻyicha 1996-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1996]] * [[Futbol boʻyicha 1997-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1997]] * [[Futbol boʻyicha 1998-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1998]] * [[Futbol boʻyicha 1999-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1999]] * [[Futbol boʻyicha 2000-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2000]] * [[Futbol boʻyicha 2001-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2001]] * [[Futbol boʻyicha 2002-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2002]] * [[Futbol boʻyicha 2003-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2003]] * [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2004]] * [[Futbol boʻyicha 2005-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2005]] * [[Futbol boʻyicha 2006-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2006]] * [[Futbol boʻyicha 2007-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2007]] * [[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2008]] * [[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2009]] * [[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2010]] * [[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2011]] * [[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2012]] * [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2013]] * [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2014]] * [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2015]] * [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2016]] * [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2017]] * [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2018]] * [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2019]] * [[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2020]] * [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2021]] * [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2022]] * [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2023]] * [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2024]] * '''[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]''' * ''[[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2026]]'' | group2 = [[Oʻzbekiston Superligasi klublari roʻyxati|Klublar]] | list2 = {{navbox|subgroup | group1 = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]] | list1 = * [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] * [[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] * [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] * [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] * [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv (Toshkent)]] * [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] * [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] * [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] * [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] * [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] * [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] * [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] * [[Qoʻqon 1912]] * [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] * [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] * [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | group2 = Oldingi jamoalar | list2 = * ''[[Akademiya (futbol klubi, Toshkent)|Akademiya]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Angren (futbol klubi)|Angren]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Aral samali|Aral samali]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] * ''[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik (Toshkent viloyati)]]'' * [[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik (Toshkent)]] * ''[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar Chirchiq]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Metallurg Bekobod]] * ''[[Obod (futbol klubi)|Obod]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik]] * [[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]] * [[Turon (futbol klubi)|Turon ]] * ''[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu ]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Vobkent (futbol klubi)|Vobkent]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] * [[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] * ''[[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixon]] * [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] * ''[[Chilonzor (futbol klubi)|Chilonzor]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]]'' {{small|(tugatilgan)}} * }} |group4 = Musobaqa |list4 = * [[Oʻzbekiston Superligasi klublari roʻyxati|Klublar]] |group5 = Statistika va sovrinlar |list5 = * [[Oʻzbekiston Superligasi toʻpurarlari|Superligasi toʻpurarlari]] * [[Oʻzbekiston Superligasidagi xet-triklar roʻyxati|Xet-triklar]] |group6 = Moliya |list6 = * Eng boy klublar: |group7 = Bogʻlangan musobaqalar |list7 = * [[Oʻzbekiston Kubogi]] * [[Oʻzbekiston Liga kubogi]] * [[Oʻzbekiston Superkubogi]] * [[Osiyo Chempionlar ligasi]] * [[OFK kubogi]] | below = * {{icon|category}} [[:Turkum:Oʻzbekiston Superligasi|Turkum]] * {{Icon|Portal}} [[Portal:Oʻzbekiston futboli|Portal:Oʻzbekiston futboli]] }}<noinclude> [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi andozalari]] </noinclude> lzak89hml7a25avwexsqe1yc3glel5h 5999764 5999506 2026-04-21T02:01:34Z AnvarxonM 75105 5999764 wikitext text/x-wiki {{Navbox | nowrapitems = yes |name = Oʻzbekiston Superligasi |title = [[Oʻzbekiston Superligasi]] |state = {{{state|<includeonly>collapsed</includeonly>}}} |bodyclass = hlist |group1 = Mavsumlar |list1 = * [[Futbol boʻyicha 1992-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1992]] * [[Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1993]] * [[Futbol boʻyicha 1994-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1994]] * [[Futbol boʻyicha 1995-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1995]] * [[Futbol boʻyicha 1996-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1996]] * [[Futbol boʻyicha 1997-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1997]] * [[Futbol boʻyicha 1998-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1998]] * [[Futbol boʻyicha 1999-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1999]] * [[Futbol boʻyicha 2000-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2000]] * [[Futbol boʻyicha 2001-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2001]] * [[Futbol boʻyicha 2002-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2002]] * [[Futbol boʻyicha 2003-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2003]] * [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2004]] * [[Futbol boʻyicha 2005-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2005]] * [[Futbol boʻyicha 2006-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2006]] * [[Futbol boʻyicha 2007-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2007]] * [[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2008]] * [[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2009]] * [[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2010]] * [[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2011]] * [[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2012]] * [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2013]] * [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2014]] * [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2015]] * [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2016]] * [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2017]] * [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2018]] * [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2019]] * [[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2020]] * [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2021]] * [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2022]] * [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2023]] * [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2024]] * '''[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]''' * ''[[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2026]]'' | group2 = [[Oʻzbekiston Superligasi klublari roʻyxati|Klublar]] | list2 = {{navbox|subgroup | group1 = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]] | list1 = * [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] * [[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] * [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] * [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] * [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv (Toshkent)]] * [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] * [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] * [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] * [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] * [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] * [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] * [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] * [[Qoʻqon 1912]] * [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] * [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] * [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | group2 = Oldingi jamoalar | list2 = * ''[[Akademiya (futbol klubi, Toshkent)|Akademiya]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Angren (futbol klubi)|Angren]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Aral samali|Aral samali]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] * ''[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik (Toshkent viloyati)]]'' * [[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik (Toshkent)]] * ''[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar Chirchiq]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Metallurg Bekobod]] * ''[[Obod (futbol klubi)|Obod]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik]] * [[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]] * [[Turon (futbol klubi)|Turon ]] * ''[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu ]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Vobkent (futbol klubi)|Vobkent]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] * [[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] * ''[[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixon]] * [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] * ''[[Chilonzor (futbol klubi)|Chilonzor]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]]'' {{small|(tugatilgan)}} * }} |group4 = Musobaqa |list4 = * [[Oʻzbekiston Superligasi klublari roʻyxati|Klublar]] |group5 = Statistika va sovrinlar |list5 = * [[Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi|Rekordlar]] * [[Oʻzbekiston Superligasi toʻpurarlari|Superligasi toʻpurarlari]] * [[Oʻzbekiston Superligasidagi xet-triklar roʻyxati|Xet-triklar]] * [[Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi|Barcha davrlar jadvali]] * [[Oʻzbekiston Superligasida oyning eng yaxshi futbolchisi|Oyning eng yaxshi futbolchisi]] * [[Oʻzbekiston Superligasida oyning eng yaxshi murabbiyi|Oyning eng yaxshi murabbiyi]] * [[Oʻzbekiston Superligasida oyning eng chiroyli goli|Oyning eng chiroyli goli]] |group6 = Moliya |list6 = * Eng boy klublar: |group7 = Bogʻlangan musobaqalar |list7 = * [[Oʻzbekiston Kubogi]] * [[Oʻzbekiston Liga kubogi]] * [[Oʻzbekiston Superkubogi]] * [[Osiyo Chempionlar ligasi]] * [[OFK kubogi]] | below = * {{icon|category}} [[:Turkum:Oʻzbekiston Superligasi|Turkum]] * {{Icon|Portal}} [[Portal:Oʻzbekiston futboli|Portal:Oʻzbekiston futboli]] }}<noinclude> [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi andozalari]] </noinclude> htpcdt2jdgzpba0akrthe4ls5ymnq4c 5999772 5999764 2026-04-21T03:08:13Z AnvarxonM 75105 5999772 wikitext text/x-wiki {{Navbox | nowrapitems = yes |name = Oʻzbekiston Superligasi |title = [[Oʻzbekiston Superligasi]] |state = {{{state|<includeonly>collapsed</includeonly>}}} |bodyclass = hlist |group1 = Mavsumlar |list1 = * [[Futbol boʻyicha 1992-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1992]] * [[Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1993]] * [[Futbol boʻyicha 1994-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1994]] * [[Futbol boʻyicha 1995-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1995]] * [[Futbol boʻyicha 1996-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1996]] * [[Futbol boʻyicha 1997-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1997]] * [[Futbol boʻyicha 1998-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1998]] * [[Futbol boʻyicha 1999-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1999]] * [[Futbol boʻyicha 2000-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2000]] * [[Futbol boʻyicha 2001-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2001]] * [[Futbol boʻyicha 2002-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2002]] * [[Futbol boʻyicha 2003-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2003]] * [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2004]] * [[Futbol boʻyicha 2005-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2005]] * [[Futbol boʻyicha 2006-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2006]] * [[Futbol boʻyicha 2007-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2007]] * [[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2008]] * [[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2009]] * [[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2010]] * [[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2011]] * [[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2012]] * [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2013]] * [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2014]] * [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2015]] * [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2016]] * [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2017]] * [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2018]] * [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2019]] * [[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2020]] * [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2021]] * [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2022]] * [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2023]] * [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2024]] * '''[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]''' * ''[[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2026]]'' | group2 = [[Oʻzbekiston Superligasi klublari roʻyxati|Klublar]] | list2 = {{navbox|subgroup | group1 = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]] | list1 = * [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] * [[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] * [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] * [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] * [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv (Toshkent)]] * [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] * [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] * [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] * [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] * [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] * [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] * [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] * [[Qoʻqon 1912]] * [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] * [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] * [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | group2 = Oldingi jamoalar | list2 = * ''[[Akademiya (futbol klubi, Toshkent)|Akademiya]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Angren (futbol klubi)|Angren]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Aral samali|Aral samali]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] * ''[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik (Toshkent viloyati)]]'' * [[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik (Toshkent)]] * ''[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar Chirchiq]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Metallurg Bekobod]] * ''[[Obod (futbol klubi)|Obod]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik]] * [[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]] * [[Turon (futbol klubi)|Turon ]] * ''[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu ]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Vobkent (futbol klubi)|Vobkent]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] * [[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] * ''[[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]]'' {{small|(tugatilgan)}} * [[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixon]] * [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] * ''[[Chilonzor (futbol klubi)|Chilonzor]]'' {{small|(tugatilgan)}} * ''[[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]]'' {{small|(tugatilgan)}} * }} |group4 = Musobaqa |list4 = * [[Oʻzbekiston Superligasi klublari roʻyxati|klublar]] ** [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionlari ro‘yxati|chempionlar]] ** [[Oʻzbekiston klublarining oʻyin koʻrsatkichlari|mavsum natijalari]] * Futbolchilar ** [[Oʻzbekiston Superligasida oʻynagan muhojir futbolchilar|muhojir]] ** [[Oʻzbekiston Superligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar|gʻolib]] * [[Oʻzbekiston Superligasi murabbiylari roʻyxati|Murabbiylar]] |group5 = Statistika va sovrinlar |list5 = * [[Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi|Rekordlar]] * [[Oʻzbekiston Superligasi toʻpurarlari|Superligasi toʻpurarlari]] * [[Oʻzbekiston Superligasidagi xet-triklar roʻyxati|Xet-triklar]] * [[Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi|Barcha davrlar jadvali]] * [[Oʻzbekiston Superligasida oyning eng yaxshi futbolchisi|Oyning eng yaxshi futbolchisi]] * [[Oʻzbekiston Superligasida oyning eng yaxshi murabbiyi|Oyning eng yaxshi murabbiyi]] * [[Oʻzbekiston Superligasida oyning eng chiroyli goli|Oyning eng chiroyli goli]] |group6 = Moliya |list6 = * Eng boy klublar: |group7 = Bogʻlangan musobaqalar |list7 = * [[Oʻzbekiston Kubogi]] * [[Oʻzbekiston Liga kubogi]] * [[Oʻzbekiston Superkubogi]] * [[Osiyo Chempionlar ligasi]] * [[OFK kubogi]] | below = * {{icon|category}} [[:Turkum:Oʻzbekiston Superligasi|Turkum]] * {{Icon|Portal}} [[Portal:Oʻzbekiston futboli|Portal:Oʻzbekiston futboli]] }}<noinclude> [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi andozalari]] </noinclude> lba4el12fpc3wrhyor1v95iy09dnr2g Tennis 0 16404 5999674 5880025 2026-04-20T15:28:08Z ~2026-24265-67 260296 Azizbek o‘rniga Asilbek 5999674 wikitext text/x-wiki [[Tasvir:Chennai_tennis_open.jpg|thumb|250px|right|Tennis matchi.]] '''Tennis''', aziz ({{lang-en|lawn}} — „oʻtloq“, „maysazor“; ''tennis'' terminining kelib chiqishi toʻgʻrisida bir necha taxmin bor: {{lang-fr|tenez}} — „mana, ol“; {{lang-en|tens}} — „oʻnlik“, chunki oʻrta asrlarda tennisga oʻxshash oʻyinni besh kishidan, jami oʻn kishi oʻynagan;ayniqsa Asilbek degan bola juda qiziqqan {{lang-en|tenia}} — „rishta“; toʻpni tortilgan ipdan oshirib oʻynalgani uchun) — ikki kishi yoki ikki kishilik ikki guruh orasida oʻynaladigan [[Sport oʻyinlari|sport oʻyinidir]]. [[Koptok|Koptokning]] diametri 6,35—6,67 sm, ogʻirligi 56,7 g. Yogʻoch, yengil metall yoki plastmassadan har xil oʻlchamda tayyorlangan raketkalar ogʻirligi 255—400 g. Oʻyin kortning orqa chizigʻidan raqibning toʻrga yaqin maydonchasiga koptokni xatosiz uzatish bilan boshlanadi. Koptok maydonga tegib sakragandan keyin raqib uni qaytaradi (oʻyin davomida xam koptokni ikkinchi sakragandan keyin olishga ruxsat etilmaydi, faqat ikkinchi zarbadan boshlab koptokni kortga tushirmasdan ham qaytarish mumkin). Geymda hisob 15:0,30:0,40:0 va hokazo tarzda yuritiladi, agar 40:40 hisobi — „teng“ qayd etilsa, keyingi ochkoni yutgan „koʻp“, yutqizgan „kam“ boʻladi. „Koʻp“dan keyin ochkoni yutgan geymni ham yutadi. Setda olti geym (6,0…6:4) yutish lozim, bordiyu hisob 6:5 boʻlsa, oʻyin davom ettiriladi. 12 geymdan keyin hisob 7:5 boʻlsa, gʻolib aniklanadi. Agar 6:6 hisobi qayd etilsa, taybreyk ({{lang-en|tiebreak}}) oʻynaladi. Taybreykda gʻolib chiqish uchun 7 ochko toʻplash zarur, agar hisob 7:6 boʻlib qolsa, oʻyin qaysidir tomonning ikki ochko oʻzib ketishigacha davom etadi. Erkaklar oʻyinida eng koʻp setlar miqdori — 5, ayollarda —3 ta. Tennis musobaqalari yakkalik, juftlik va aralash (bir erkak va bir ayol) tarzida tashkil qilinadi. Tennisga oʻxshash oʻyinlar dastlab Misrning Tinis (Tanis) shahrida paydo boʻlgan degan taxmin ham mavjud. Bu oʻyin 13— 14-asrlarda Italiya, [[Fransiya]], Angliyada ommalashdi. Fransiyada rohiblar 5 tadan boʻlib kaftlarida tennisga oʻxshash oʻyin oʻynashgan. 16-asrdan boshlab oʻyinda dastlabki raketkalar qoʻllandi. Zamonaviy tennis qoidalarini angliyalik Volter Uingfild ishlab chiqqan (1874). Shu qoidalar asosida „Uimbldon“ turniri (Angliya) 1877-yildan, AQSH ochiq chempionata 1881-yildan, „Rollan Garros“ turniri (Fransiya) 1891-yildan, Avstraliya ochiq chempionata 1905-yildan oʻtkazilib kelinadi (hozirgi kunda bu musobaqalar „Ulkan toj“ musobakdlari deyiladi). Tennis 1896-yil [[Olimpiada oʻyinlari]] dasturiga kiritilgan. Amerikalik Duayt Filli Devis tashabbusi bilan 1900-yildan jamoalar oʻrtasida norasmiy jahon chempionati hisoblanmish Devis kubogi oʻtkaziladi. 1912-yil xalqaro launtennis federatsiyasi (ILTF)ra asos solindi (1977-yilda Xalqaro tennis federatsiyasi — ITF deb oʻzgartirildi). 1965-yilda Xalqaro professional tennischilar assotsiatsiyasi (1ART) tuzildi, U 1972-yilda Professional tennischilar assotsiatsiyasi (ATR)ga aylantirildi. ATR har yili 4 toifaga boʻlingan 77 ta musobaqa oʻtkazadi. 1963-yilda Ayollar tennis assotsiatsiyasi (WTA) tashkil qilindi. Hozirgi kunda WTA 54 ta musobaqa tashkilotchisidir (2004). Tennis AQSH, Avstraliya, Argentina, Buyuk Britaniya, Germaniya, JAR, Ispaniya, Fransiya kabi davlatlarda yaxshi rivojlangan. Byorn Borg (Shvetsiya), Jon Makinroy (AQSH), Ivan Lendl ([[Chexiya]]), Boris Bekker (Germaniya), Pit Samprass (AQSH), Martina Navratilova (AQSH), Shteffi Graf (Germaniya), Martina Xingis ([[Shveysariya]]) kabi tennis ustalarining nomi mashhur. [[Oʻzbekiston]]da tennisga oʻxshash oʻyinlar qadimdan oʻynalgan. Xususan, „bir tayoq“ xalq oʻyinida tennis ga xos jihatlar mavjud. Zamonaviy tennis Oʻzbekistonga 20-asrning boshlarida kirib keldi. Mamlakat mikesidagi musobaqalarda V. Pushkarev, Sh. Chebatarev, S. Obidov, R. Yalalova kabi tennischilar muvaffaqiyatli qatnashib, sport ustasi talabini bajarishdi. Respublikamizda tennis 20-asrning soʻngga oʻn yilligidan boshlab keskin rivojlandi. Mustaqillikka erishgan Oʻzbekistonning deyarli hamma shaharlarida zamonaviy tennis kortlari bunyod etildi. Toshkent, Fargʻona, Samarqand, Namangan, Andijon sh. laridagi bu sport inshootlarida tennischilar va tennis muxlislari uchun barcha qulayliklar yaratilgan. 1992-yilda Oʻzbekiston federatsiyasi tuzildi va oʻsha yili 1TGʻ aʼzoligiga qabul qilindi. 1994-yildan Oʻzbekiston Devis kubogi musobaqalariga kushildi, tennischilarimiz Osiyo oʻyinlari, qitʼa chempionatlari, olimpiada va boshqa xalqaro musobaqalarda ishtirok eta boshladilar. Toshkentda professional tennischilar oʻrtasida „Prezident kubogi“ xalqaro musobaqasining oʻtkazilishi (1994-yildan) Oʻzbekistonda bu sport turining yuksalish davrini boshlab berdi. Keyinroq bu musobaqa ATR tur doirasiga kiritildi va jahonning eng kuchli tennischilari Oʻzbekiston poytaxtiga tashrif buyurishdi. 1996-yilda Toshkentda ayollar oʻrtasida Chellenjer musobaqalariga asos solindi va u WTA turkumidagi musobaqalar orasidan joy oldi. Viloyat markazlarida ham Fyuchers, Chellenjer musobaqalari oʻtkazila boshlandi. 1997-yildan rahbar havaskor tennischilar oʻrtasida „Havas“ musobaqalarining boshlanishi tennisning yanada ommalashuvida muxim rol oʻynadi. Vazirlar Mahkamasining „Oʻzbekiston Respublikasidatennisni rivojlantirishni qoʻllabquvvatlash jamgʻarmasini tashkil etish toʻgʻrisida“ (1997-yil 25 avgust) va „Oʻzbekiston Respublikasida tennisni yanada rivojlantirish choratadbirlari toʻgʻrisida“gi (1998-yil 11-sentabr) karorlari tennisning taraqqiyotiga qulay shartsharoit yaratdi. 1998-yil 20 martdan „TennisQ“ gazetasi chiqarila boshlandi. 2001-yildan Devis kubogi tartibi boʻyicha viloyat jamoalari oʻrtasida Oʻzbekiston kubogi musobaqalari oʻtkazilyapti. Mamlakatning barcha viloyatlarida respublika tennis federatsiyasining boʻlimlari bor. 47 ta tennis klubi, tennisga ixtisoslashgan 76 ta bolalaroʻsmirlar sport maktablari faoliyat koʻrsatyapti. Oʻzbekistonda 15 mingdan ziyod kishi tennis bilan shugʻullanadi, ularga 241 murabbiy saboq beradi (2004). I. Toʻlaganova, V. Kutsenko, O. Ogorodov, I. Isroilova, O. Omonmurodova Osiyo oʻyinlari, qitʼa chempionati, universiada, xalqaro musobaqalarda gʻolibsovrindor boʻlishdi. Bu tennischilarning gʻalabasida V. Pushkarev, A. Yolxin, F. Sultonbekov, H. Shafikrv kabi murabbiylarning hissasi bor. == Yana qarang == * [[Tennis toʻpi]] * [[Kort|Tennis korti]] * [[Futboltennis]] * [[Tennis raketkasi]] == Adabiyotlar == * Mustafin R; Sultonbekov F; Tennis, Toshkent, 1993-yil. * Yanchuk V; Yakovenko V; Bolshoy mir bolshogo tennisa, Toshkent, 1998-yil. * Jumayev K; Moʻminov A; Yunusobod tennis klubi, Toshkent, 1999-yil. == Havolalar == {{commons|Tennis}} {{OʻzME}} {{chala}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Sport turlari]] 43j3j19n95jj2kzbg4nmkpe5veb5zxj Ludwig van Beethoven 0 17325 5999684 5996001 2026-04-20T16:22:02Z ~2026-24428-02 260313 davrdagi r harfi qolibdi 5999684 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi = Ludwig van Beethoven |portret = Beethoven.jpg |eni = 200px |tavsif = [[Bastakor]] |tavallud sanasi = {{birth date|1770|12|17}} |tavallud joyi = [[Bonn]], [[Olmoniya]] |vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1827|3|26|1770|12|17}} |vafot joyi = [[Vena]], [[Avstriya]] }} '''Lyudvig van Betxoven''' (1770-yil 17-dekabrda tug'ilgan{{Snd}}1827-yil 26-mart) nemis bastakori va pianinochisi. U Gʻarb musiqasi tarixidagi eng hurmatli shaxslardan biri; uning asarlari mumtoz musiqa repertuarining eng koʻp ijro etilgan asarlari qatoriga kiradi va klassik musiqada [[Klassitsizm davr musiqasi|klassik davrdan]] romantik davrga oʻtish davrini qamrab oladi. Uning dastlabki ijodi 1802-yildan boshlangan. 1802-yildan 1812-yilgacha uning oʻrta davri [[Joseph Haydn]] va [[Wolfgang Amadeus Mozart]] uslublaridan foydalanib ijod qilgan. Bu vaqt ichida Beethovenning qulogʻi tobora eshitmaslikni boshladi. Oʻzining soʻngi yillarida, 1812-yildan 1827-yilgacha u musiqiy shakl va ifodadagi yangiliklarini kengaytirdi. Uning birinchi yirik orkestr asari " Birinchi simfoniya " premyerasi 1800-yilda boʻlib oʻtdi va birinchi torli kvartetlar toʻplami 1801-yilda nashr etildi. Bu davrda karligi kuchayganiga qaramay, u dirijorlik qilishni davom ettirdi va 1804- va 1808-yillarda oʻzining Uchinchi va Beshinchi simfoniyalarining premerasini oʻtkazdi. Uning skripka konserti 1806-yilda paydo boʻldi. Uning soʻnggi pianino konserti (№ 5, Op. 73, ''Emperor'' nomi bilan tanilgan), oʻzining doimiy homiysi Avstriyalik Archduke Rudolfga bagʻishlangan, 1811-yilda Beethovenning solist sifatida premyerasi boʻlib oʻtdi. 1815-yilga kelib u deyarli butunlay kar boʻlib qoldi. Shundan soʻng, pianino ijro etishdan va omma oldida chiqishdan voz kechdi. U oʻzining sogʻligʻi bilan bogʻliq muammolari va amalga oshirilmagan shaxsiy hayotini ikkita maktubda tasvirlab berdi: akalariga yozgan ''Heiligenstadt Testament'' (1802) va nomaʼlum ''Immortal Beloved'' (1812) ga yuborilmagan sevgi maktubi. 1810-yildan soʻng, eshitish qobiliyati yomonlashgani sababli, ijtimoiy jihatdan ommaviy tadbirlarda kamroq ishtirok etgan Beethoven oʻzining eng hayratlanarli asarlarini, jumladan, keyingi simfoniyalarni, kamera musiqasini va kechki pianino sonatalarini yaratdi. Uning birinchi marta 1805-yilda ijro etilgan yagona operasi ''Fidelio'' 1814-yilda oxirgi versiyasi qayta koʻrib chiqilgan. U 1819-1823 yillarda ''Missa solemnis'' va 1822-1824 yillarda xor simfoniyasining birinchi namunalaridan biri boʻlgan 9-sonli soʻnggi simfoniyasini yaratdi. Oʻzining soʻnggi yillarida yozilgan torli kvartetlari, shu jumladan 1825-1826 yillardagi ''Grosse Fuge'', uning soʻnggi yutuqlaridan biridir. Bir necha oylik kasallikdan soʻng, toʻshakka mixlanib qoldi, u 1827-yil mart oyida 56 yoshida vafot etdi . == Hayoti va faoliyati == === Dastlabki dav''r''lari va taʼlimi === [[Fayl:Beethoven_house_of_birth_Bonn_2008.jpg|thumb| Beethovenning tugʻilgan joyi Bonngasse&nbsp;[[Bonn]] 20 hozirda Beethoven-Haus muzeyidir.]] Beethoven 21 yoshida [[Bonn|Bonnga]] koʻchib kelgan Ludwig van Beethovenning nabirasi, u Avstriyaning Brabant knyazligidagi Mechelen shahrida musiqachi boʻlgan{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}{{Sfn|Cooper|2008}}. Ludwig Köln arxiyepiskopi-selektori Klemens Avgust saroyida [[bas]] qoʻshiqchi boʻlib faoliyat yuritdi va 1761-yilda Kapellmeister (musiqa direktori) va Bonndagi taniqli musiqachiga aylandi. Umrining soʻnggida oʻziga topshirgan portreti musiqiy merosining tumori sifatida nabirasining xonalarida saqlanib qolgan{{Sfn|Swafford|2014}}. Ludwigning ikkita oʻgʻli bor edi, ulardan kichigi Johann oʻsha musiqa muassasasida tenor boʻlib ishlagan va daromadini toʻldirish uchun pianino va skripkadan saboq bergan{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}. Beethovenning birinchi musiqa oʻqituvchisi uning otasi edi. Keyinchalik uning boshqa mahalliy oʻqituvchilari, jumladan sud organchisi Gilles van den Eeden (vaf. 1782), oilaviy doʻsti Tobias Friedrich Pfeiffer, pianino boʻyicha oʻqitish, skripka va viola chalishni oʻrgatuvchi qarindoshi Frans Rovantini{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}} va Beethovenga skripka boʻyicha koʻrsatmalar bergan sud kontsertmeysteri Frans Anton Ries{{Sfn|Swafford|2014}}. Uning taʼlim berishi beshinchi kursida boshlangan. Rejim qattiq va shiddatli edi, bu esa uni koʻz yoshlariga ham sabab boʻldi. [[Uyqusizlik]] bilan ogʻrigan Pfeiffer ishtirokida yosh Beethoven toʻshagidan pianinoga sudrab olib borilib, tunda noodatiy mashgʻulotlar oʻtkazishdi{{Sfn|Swafford|2014}}. Beethovenning musiqiy isteʼdodi yoshligida yaqqol namoyon boʻldi. Leopold Mozartning oʻgʻli [[Wolfgang Amadeus Mozart|Wolfgang]] va qizi Nannerl bilan bu sohadagi muvaffaqiyatlaridan xabardor boʻlgan Johann oʻgʻlini 1778-yil mart oyida oʻzining birinchi ommaviy chiqishi uchun afishalarda Beethoven olti (u aslida yetti yoshda) edi, deb daʼvo qilib, oʻgʻlini [[Vunderkind|bolaligidan]] ommaga targʻib qilishga urindi{{Sfn|Thayer|1967a}}. === 1792-1802: Vena — dastlabki yillar === [[Fayl:Beethoven_Riedel_1801.jpg|thumb| Beethovenning yoshlikdagi portreti, {{Circa|1801}}]] Beethoven 1792-yil noyabr oyida Fransiyada urush boshlanishi haqidagi mish-mishlar fonida [[Bonn|Bonndan]] [[Vena (shahar)|Venaga]] joʻnab ketdi. Ketganidan koʻp oʻtmay, Beethoven otasining vafot etganidan xabar topdi{{Sfn|Thayer|1967a}}{{Sfn|Cooper|2008}}. Keyingi bir necha yil ichida u yaqinda vafot etgan Mozartning vorisi ekanligi haqidagi keng tarqalgan tuygʻuga Mozart ijodini oʻrganish va oʻziga xos Mozartiy lazzat bilan asarlar yozish orqali javob berdi{{Sfn|Cooper|2008}}. Beethoven darhol oʻzini bastakor sifatida koʻrsatishga kirishmadi, balki oʻzini oʻqish va ijrochilikka bagʻishladi. U Haydn rahbarligida ishlagan{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}},[[Kontrapunkt|kontrapunktni]] oʻzlashtirishga intildi. Ignaz Schuppanzigh qoʻl ostida skripkani ham oʻrgangan{{Sfn|Cooper|2008}}. Bu davrning boshida Antonio Salieridan, birinchi navbatda, italyan vokal kompozitsiyasi uslubi boʻyicha vaqti-vaqti bilan koʻrsatma olishni boshladi; bu munosabatlar kamida 1802-yilgacha va ehtimol 1809-yilgacha davom etdi{{Sfn|Thayer|1967a}}. Haydn va Waldstein bilan aloqalari tufayli Beethoven Vena zodagonlarining saroylarida ijrochi va improvizator sifatida obroʻ qozona boshladi{{Sfn|Solomon|1998}}. Uning doʻsti Nikolaus Simrock oʻz kompozitsiyalarini Dittersdorf (WoO 66) mavzusidagi pianino oʻzgarishlari toʻplamidan boshlab nashr qilishni boshladi{{Sfn|Cooper|2008}}. 1793-yilga kelib, u Vena shahrida pianino virtuozi sifatida obroʻga ega boʻldi{{Sfn|Cooper|2008}}. === 1802-1812: „qahramonlik“ davri === ==== Karlik ==== [[Fayl:Beethoven_Hornemann.jpg|thumb| Christian Horneman tomonidan chizilgan 1803-yil Beethoven portreti]] Beethoven ingliz pianinochisi Charlz Neatega (1815-yilda) uning eshitish qobiliyatini yoʻqotishi 1798-yilda qoʻshiqchi bilan qizgʻin janjal paytida boshlanganini aytdi{{Sfn|Solomon|1998}}. Sekin-asta uning eshitishiga tinnitusning ogʻir shakli toʻsqinlik qildi{{Sfn|Swafford|2014}}. 1801-yilda Wegeler va boshqa doʻsti Karl Amendaga maktub yozgan va uning alomatlari va ular kasbiy va ijtimoiy muhitda yuzaga kelgan qiyinchiliklarni tasvirlab bergan (garchi uning baʼzi yaqin doʻstlari bu muammolardan allaqachon xabardor boʻlishsa ham){{Sfn|Cooper|2008}}. Kasallikning sababi, ehtimol, otoskleroz edi, ehtimol eshitish nervlarining buzilishi bilan bogʻliq edi{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}. {{Refn|The cause of Beethoven's deafness has also variously been attributed to, among other possibilities, [[lead poisoning]] from Beethoven's preferred wines.{{sfn|Stevens|2013|pp=2854–2858}} In 2024, researchers found very high lead concentrations in souvenir strands of Beethovenʼs hair, providing evidence for the theory of lead poisoning.<ref>{{Cite news| issn = 0362-4331| last = Kolata| first = Gina| title = Locks of Beethoven's Hair Offer New Clues to the Mystery of His Deafness| work = The New York Times| access-date = 16 May 2024| date = 6 May 2024| url = https://www.nytimes.com/2024/05/06/health/beethoven-deaf-lead-hair.html}}</ref> Another possibility is that it was caused by complications from a case of [[murine typhus]] from 1796.<ref>{{cite book|last=Caeyers |first=Jan |title=Beethoven: A Life |date=8 September 2020 |page=109 |publisher=Univ of California Press |isbn=978-0-520-34354-2}}</ref>|group=n}} Beethovenning eshitish qobiliyatini yoʻqotishi unga musiqa yozishga toʻsqinlik qilmadi, lekin bu uning hayotining ushbu bosqichida muhim daromad manbai boʻlgan konsertlarda ishtirok etishni tobora qiyinlashtirdi. Bu uning ijtimoiy chekinishiga ham katta hissa qoʻshdi{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}. Czernyning taʼkidlashicha, Beethoven hali 1812-yilgacha nutq va musiqani odatdagidek eshitishi mumkin edi{{Sfn|Ealy|1994}}. Beethoven hech qachon butunlay kar boʻlmagan; hayotining soʻnggi yillarida u hali ham past tonlarni va baland tovushlarni ajrata olardi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha='Deaf' genius Beethoven was able to hear his final symphony after all |url=https://www.theguardian.com/music/2020/feb/01/beethoven-not-completely-deaf-says-musicologist |ish=The Guardian |qaralgan sana=2 September 2021 |til=en |sana=1 February 2020}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Vikiiqtibos}} * [https://www.beethoven.de/ Betxoven-Haus Bonn] {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1827-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1770-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Pianinochilar]] [[Turkum:Bastakorlar]] [[Turkum:Musiqachilar]] [[Turkum:Klassik musiqa]] jrm5yv9gqkrwy7r6708iqe2ukzmj4fp 5999685 5999684 2026-04-20T16:22:31Z Quinlan83 62781 Restored revision 5996001 by [[Special:Contributions/~2026-22953-96|~2026-22953-96]] ([[User talk:~2026-22953-96|talk]]): Restore (TwinkleGlobal) 5999685 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi = Ludwig van Beethoven |portret = Beethoven.jpg |eni = 200px |tavsif = [[Bastakor]] |tavallud sanasi = {{birth date|1770|12|17}} |tavallud joyi = [[Bonn]], [[Olmoniya]] |vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1827|3|26|1770|12|17}} |vafot joyi = [[Vena]], [[Avstriya]] }} '''Lyudvig van Betxoven''' (1770-yil 17-dekabrda tug'ilgan{{Snd}}1827-yil 26-mart) nemis bastakori va pianinochisi. U Gʻarb musiqasi tarixidagi eng hurmatli shaxslardan biri; uning asarlari mumtoz musiqa repertuarining eng koʻp ijro etilgan asarlari qatoriga kiradi va klassik musiqada [[Klassitsizm davr musiqasi|klassik davrdan]] romantik davrga oʻtish davrini qamrab oladi. Uning dastlabki ijodi 1802-yildan boshlangan. 1802-yildan 1812-yilgacha uning oʻrta davri [[Joseph Haydn]] va [[Wolfgang Amadeus Mozart]] uslublaridan foydalanib ijod qilgan. Bu vaqt ichida Beethovenning qulogʻi tobora eshitmaslikni boshladi. Oʻzining soʻngi yillarida, 1812-yildan 1827-yilgacha u musiqiy shakl va ifodadagi yangiliklarini kengaytirdi. Uning birinchi yirik orkestr asari " Birinchi simfoniya " premyerasi 1800-yilda boʻlib oʻtdi va birinchi torli kvartetlar toʻplami 1801-yilda nashr etildi. Bu davrda karligi kuchayganiga qaramay, u dirijorlik qilishni davom ettirdi va 1804- va 1808-yillarda oʻzining Uchinchi va Beshinchi simfoniyalarining premerasini oʻtkazdi. Uning skripka konserti 1806-yilda paydo boʻldi. Uning soʻnggi pianino konserti (№ 5, Op. 73, ''Emperor'' nomi bilan tanilgan), oʻzining doimiy homiysi Avstriyalik Archduke Rudolfga bagʻishlangan, 1811-yilda Beethovenning solist sifatida premyerasi boʻlib oʻtdi. 1815-yilga kelib u deyarli butunlay kar boʻlib qoldi. Shundan soʻng, pianino ijro etishdan va omma oldida chiqishdan voz kechdi. U oʻzining sogʻligʻi bilan bogʻliq muammolari va amalga oshirilmagan shaxsiy hayotini ikkita maktubda tasvirlab berdi: akalariga yozgan ''Heiligenstadt Testament'' (1802) va nomaʼlum ''Immortal Beloved'' (1812) ga yuborilmagan sevgi maktubi. 1810-yildan soʻng, eshitish qobiliyati yomonlashgani sababli, ijtimoiy jihatdan ommaviy tadbirlarda kamroq ishtirok etgan Beethoven oʻzining eng hayratlanarli asarlarini, jumladan, keyingi simfoniyalarni, kamera musiqasini va kechki pianino sonatalarini yaratdi. Uning birinchi marta 1805-yilda ijro etilgan yagona operasi ''Fidelio'' 1814-yilda oxirgi versiyasi qayta koʻrib chiqilgan. U 1819-1823 yillarda ''Missa solemnis'' va 1822-1824 yillarda xor simfoniyasining birinchi namunalaridan biri boʻlgan 9-sonli soʻnggi simfoniyasini yaratdi. Oʻzining soʻnggi yillarida yozilgan torli kvartetlari, shu jumladan 1825-1826 yillardagi ''Grosse Fuge'', uning soʻnggi yutuqlaridan biridir. Bir necha oylik kasallikdan soʻng, toʻshakka mixlanib qoldi, u 1827-yil mart oyida 56 yoshida vafot etdi . == Hayoti va faoliyati == === Dastlabki davlari va taʼlimi === [[Fayl:Beethoven_house_of_birth_Bonn_2008.jpg|thumb| Beethovenning tugʻilgan joyi Bonngasse&nbsp;[[Bonn]] 20 hozirda Beethoven-Haus muzeyidir.]] Beethoven 21 yoshida [[Bonn|Bonnga]] koʻchib kelgan Ludwig van Beethovenning nabirasi, u Avstriyaning Brabant knyazligidagi Mechelen shahrida musiqachi boʻlgan{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}{{Sfn|Cooper|2008}}. Ludwig Köln arxiyepiskopi-selektori Klemens Avgust saroyida [[bas]] qoʻshiqchi boʻlib faoliyat yuritdi va 1761-yilda Kapellmeister (musiqa direktori) va Bonndagi taniqli musiqachiga aylandi. Umrining soʻnggida oʻziga topshirgan portreti musiqiy merosining tumori sifatida nabirasining xonalarida saqlanib qolgan{{Sfn|Swafford|2014}}. Ludwigning ikkita oʻgʻli bor edi, ulardan kichigi Johann oʻsha musiqa muassasasida tenor boʻlib ishlagan va daromadini toʻldirish uchun pianino va skripkadan saboq bergan{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}. Beethovenning birinchi musiqa oʻqituvchisi uning otasi edi. Keyinchalik uning boshqa mahalliy oʻqituvchilari, jumladan sud organchisi Gilles van den Eeden (vaf. 1782), oilaviy doʻsti Tobias Friedrich Pfeiffer, pianino boʻyicha oʻqitish, skripka va viola chalishni oʻrgatuvchi qarindoshi Frans Rovantini{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}} va Beethovenga skripka boʻyicha koʻrsatmalar bergan sud kontsertmeysteri Frans Anton Ries{{Sfn|Swafford|2014}}. Uning taʼlim berishi beshinchi kursida boshlangan. Rejim qattiq va shiddatli edi, bu esa uni koʻz yoshlariga ham sabab boʻldi. [[Uyqusizlik]] bilan ogʻrigan Pfeiffer ishtirokida yosh Beethoven toʻshagidan pianinoga sudrab olib borilib, tunda noodatiy mashgʻulotlar oʻtkazishdi{{Sfn|Swafford|2014}}. Beethovenning musiqiy isteʼdodi yoshligida yaqqol namoyon boʻldi. Leopold Mozartning oʻgʻli [[Wolfgang Amadeus Mozart|Wolfgang]] va qizi Nannerl bilan bu sohadagi muvaffaqiyatlaridan xabardor boʻlgan Johann oʻgʻlini 1778-yil mart oyida oʻzining birinchi ommaviy chiqishi uchun afishalarda Beethoven olti (u aslida yetti yoshda) edi, deb daʼvo qilib, oʻgʻlini [[Vunderkind|bolaligidan]] ommaga targʻib qilishga urindi{{Sfn|Thayer|1967a}}. === 1792-1802: Vena — dastlabki yillar === [[Fayl:Beethoven_Riedel_1801.jpg|thumb| Beethovenning yoshlikdagi portreti, {{Circa|1801}}]] Beethoven 1792-yil noyabr oyida Fransiyada urush boshlanishi haqidagi mish-mishlar fonida [[Bonn|Bonndan]] [[Vena (shahar)|Venaga]] joʻnab ketdi. Ketganidan koʻp oʻtmay, Beethoven otasining vafot etganidan xabar topdi{{Sfn|Thayer|1967a}}{{Sfn|Cooper|2008}}. Keyingi bir necha yil ichida u yaqinda vafot etgan Mozartning vorisi ekanligi haqidagi keng tarqalgan tuygʻuga Mozart ijodini oʻrganish va oʻziga xos Mozartiy lazzat bilan asarlar yozish orqali javob berdi{{Sfn|Cooper|2008}}. Beethoven darhol oʻzini bastakor sifatida koʻrsatishga kirishmadi, balki oʻzini oʻqish va ijrochilikka bagʻishladi. U Haydn rahbarligida ishlagan{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}},[[Kontrapunkt|kontrapunktni]] oʻzlashtirishga intildi. Ignaz Schuppanzigh qoʻl ostida skripkani ham oʻrgangan{{Sfn|Cooper|2008}}. Bu davrning boshida Antonio Salieridan, birinchi navbatda, italyan vokal kompozitsiyasi uslubi boʻyicha vaqti-vaqti bilan koʻrsatma olishni boshladi; bu munosabatlar kamida 1802-yilgacha va ehtimol 1809-yilgacha davom etdi{{Sfn|Thayer|1967a}}. Haydn va Waldstein bilan aloqalari tufayli Beethoven Vena zodagonlarining saroylarida ijrochi va improvizator sifatida obroʻ qozona boshladi{{Sfn|Solomon|1998}}. Uning doʻsti Nikolaus Simrock oʻz kompozitsiyalarini Dittersdorf (WoO 66) mavzusidagi pianino oʻzgarishlari toʻplamidan boshlab nashr qilishni boshladi{{Sfn|Cooper|2008}}. 1793-yilga kelib, u Vena shahrida pianino virtuozi sifatida obroʻga ega boʻldi{{Sfn|Cooper|2008}}. === 1802-1812: „qahramonlik“ davri === ==== Karlik ==== [[Fayl:Beethoven_Hornemann.jpg|thumb| Christian Horneman tomonidan chizilgan 1803-yil Beethoven portreti]] Beethoven ingliz pianinochisi Charlz Neatega (1815-yilda) uning eshitish qobiliyatini yoʻqotishi 1798-yilda qoʻshiqchi bilan qizgʻin janjal paytida boshlanganini aytdi{{Sfn|Solomon|1998}}. Sekin-asta uning eshitishiga tinnitusning ogʻir shakli toʻsqinlik qildi{{Sfn|Swafford|2014}}. 1801-yilda Wegeler va boshqa doʻsti Karl Amendaga maktub yozgan va uning alomatlari va ular kasbiy va ijtimoiy muhitda yuzaga kelgan qiyinchiliklarni tasvirlab bergan (garchi uning baʼzi yaqin doʻstlari bu muammolardan allaqachon xabardor boʻlishsa ham){{Sfn|Cooper|2008}}. Kasallikning sababi, ehtimol, otoskleroz edi, ehtimol eshitish nervlarining buzilishi bilan bogʻliq edi{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}. {{Refn|The cause of Beethoven's deafness has also variously been attributed to, among other possibilities, [[lead poisoning]] from Beethoven's preferred wines.{{sfn|Stevens|2013|pp=2854–2858}} In 2024, researchers found very high lead concentrations in souvenir strands of Beethovenʼs hair, providing evidence for the theory of lead poisoning.<ref>{{Cite news| issn = 0362-4331| last = Kolata| first = Gina| title = Locks of Beethoven's Hair Offer New Clues to the Mystery of His Deafness| work = The New York Times| access-date = 16 May 2024| date = 6 May 2024| url = https://www.nytimes.com/2024/05/06/health/beethoven-deaf-lead-hair.html}}</ref> Another possibility is that it was caused by complications from a case of [[murine typhus]] from 1796.<ref>{{cite book|last=Caeyers |first=Jan |title=Beethoven: A Life |date=8 September 2020 |page=109 |publisher=Univ of California Press |isbn=978-0-520-34354-2}}</ref>|group=n}} Beethovenning eshitish qobiliyatini yoʻqotishi unga musiqa yozishga toʻsqinlik qilmadi, lekin bu uning hayotining ushbu bosqichida muhim daromad manbai boʻlgan konsertlarda ishtirok etishni tobora qiyinlashtirdi. Bu uning ijtimoiy chekinishiga ham katta hissa qoʻshdi{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}. Czernyning taʼkidlashicha, Beethoven hali 1812-yilgacha nutq va musiqani odatdagidek eshitishi mumkin edi{{Sfn|Ealy|1994}}. Beethoven hech qachon butunlay kar boʻlmagan; hayotining soʻnggi yillarida u hali ham past tonlarni va baland tovushlarni ajrata olardi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha='Deaf' genius Beethoven was able to hear his final symphony after all |url=https://www.theguardian.com/music/2020/feb/01/beethoven-not-completely-deaf-says-musicologist |ish=The Guardian |qaralgan sana=2 September 2021 |til=en |sana=1 February 2020}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Vikiiqtibos}} * [https://www.beethoven.de/ Betxoven-Haus Bonn] {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1827-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1770-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Pianinochilar]] [[Turkum:Bastakorlar]] [[Turkum:Musiqachilar]] [[Turkum:Klassik musiqa]] 0v0rhrtqk007o5zawoqu9tbf3tvjzle Arthur Schopenhauer 0 17746 5999780 5351216 2026-04-21T03:27:54Z Abdulatif Botirsherov 229689 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999780 wikitext text/x-wiki {{Faylasuf bilgiqutisi|image=Arthur_Schopenhauer 1859 J.Schäfer tomonidan.jpg|caption=1855-yilda Schopenhauer|ismi=Arthur Schopenhauer|tavalludi=|maktabi=}}'''Arthur Schopenhauer''' ({{IPAc-en|ˈ|ʃ|oʊ|p|ən|h|aʊər}} {{Respell|SHOH|pən|how|ər}}<ref>{{Citation |last=Wells |first=John C. |title=Longman Pronunciation Dictionary |year=2008 |edition=3rd |publisher=Longman |isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref>{{IPA-de|ˈaʁtuːɐ̯ ˈʃoːpn̩haʊɐ|lang|De-Arthur Schopenhauer2.ogg}} 1788-yil 22-fevral – 1860-yil 21-sentyabr) nemis faylasufi. U oʻzining 1818-yilda yozilgan''[[The World as Will and Representation]]'' (1844-yilda kengaytirilgan) asari bilan mashhur boʻlib, u [[Fenomen|fenomenal]] olamni koʻr va mantiqsiz noumenal irodaning namoyon boʻlishi sifatida tavsiflaydi<ref>{{Kitob manbasi |last=Arthur Schopenhauer |year=2004 |url=https://archive.org/details/essaysaphorisms00scho/page/23 |title=Essays and Aphorisms |publisher=Penguin Classics |isbn=978-0-14-044227-4 |page=[https://archive.org/details/essaysaphorisms00scho/page/23 23]}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |last=Magee |first=Bryan |title=The Philosophy of Schopenhauer |date=1997-08-14 |chapterurl=https://academic.oup.com/book/32819/chapter/275011622 |chapter=The World as Will |publisher=Oxford University PressOxford |isbn=978-0-19-823722-8 |edition=1 |pages=137–163 |language=en |doi=10.1093/0198237227.003.0007 |ref=none}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Vandenabeele|first1=Bart|date=December 2007|title=Schopenhauer on the Values of Aesthetic Experience|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.2041-6962.2007.tb00065.x|journal=The Southern Journal of Philosophy|language=en|volume=45|issue=4|pages=565–582|doi=10.1111/j.2041-6962.2007.tb00065.x|issn = 0038-4283 }}</ref>. [[Immanuel Kant]] (1724 – 1804) ning transsendental idealizmiga asoslanib, Shopengauer nemis idealizmining zamondosh gʻoyalarini rad etuvchi [[Ateizm|ateistik]] metafizik va axloqiy tizimni ishlab chiqdi<ref name="Jacquette">{{Kitob manbasi |title=Schopenhauer, Philosophy and the Arts |year=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-04406-6 |editor=Dale Jacquette |page=162 |quote=For Kant, the mathematical sublime, as seen for example in the starry heavens, suggests to imagination the infinite, which in turn leads by subtle turns of contemplation to the concept of God. Schopenhauer's atheism will have none of this, and he rightly observes that despite adopting Kant's distinction between the dynamical and mathematical sublime, his theory of the sublime, making reference to the struggles and sufferings of struggles and sufferings of Will, is unlike Kant's.}}</ref>. Shopengauer Gʻarb falsafasida asketizm, oʻzlikni inkor etish va dunyoning tashqi koʻrinishi tushunchasi kabi hind falsafasining muhim tamoyillarini baham koʻrgan va tasdiqlagan birinchi mutafakkirlardan biri edi. Uning ijodi falsafiy pessimizmning namunali koʻrinishi sifatida taʼriflangan<ref>{{Kitob manbasi |title=Essays and Aphorisms |year=2004 |publisher=Penguin Classics |isbn=978-0-14-044227-4 |last=Arthur Schopenhauer |pages=[https://archive.org/details/essaysaphorisms00scho/page/22 22–36] |quote=...but there has been none who tried with so great a show of learning to demonstrate that the pessimistic outlook is ''justified'', that life itself is really bad. It is to this end that Schopenhauer's metaphysic of will and idea exists. |url=https://archive.org/details/essaysaphorisms00scho/page/22}} </ref>. Garchi uning faoliyati hayotligida katta eʼtiborni qozona olmagan boʻlsa-da, vafotidan keyin u falsafa, adabiyot va fan kabi turli sohalarga oʻzining muhim taʼsirini koʻrsatdi. Uning estetik, axloqiy meʼyor va [[psixologiya]] boʻyicha yozgan asarlari koʻplab mutafakkir va sanʼatkorlarga oʻz taʼsirini koʻrsatmay qolmadi. == Hayoti == [[Fayl:Gdansk_Schopenhauer_House.jpg|thumb|Shopengauerning tugʻilgan uyi, Ducha (sobiq Heiliggeistgasse)]] Artur Shopengauer 1788-yil 22-fevralda [[Gdańsk|Danzigda]] (oʻsha paytda [[Rech Pospolita|Polsha-Litva Hamdoʻstligi]] tarkibiga kirgan; hozirgi [[Gdańsk|Gdansk]], [[Polsha]]) tavallud topgan. Uning onasi Johanna Schopenhauer (1766—1838) va otasi Heinrich Floris Schopenhauer (1747—1805)<ref name="Google Books">{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=fW5Dl-tUS_oC&q=Schopenhauer+%2222+February%22&pg=PR30 |title=Chronology |last=Schopenhauer |first=Arthur |year=1999 |series=Prize Essay on the Freedom of the Will |publisher=[[Cambridge University Press]] |page=xxx |isbn=978-0-521-57766-3}}</ref>, ikkalasi ham badavlat nemis patrisiy oilalarining avlodlari edi. Ular protestant millatiga mansub boʻlishsa-da, ularning hech biri dindor emas edi<ref name="Bullock 1920 p. 53">{{Kitob manbasi |last=Bullock |first=A.B. |title=The Supreme Human Tragedy: And Other Essays |publisher=C.W. Daniel |year=1920 |url=https://books.google.com/books?id=XipHAAAAMAAJ&pg=PA53 |accessdate=2022-10-22 |page=53}}</ref>. Ikkisi ham [[Buyuk fransuz inqilobi|fransuz inqilobini]] qoʻllab-quvvatlagan respublikachilar, [[Kosmopolitizm|kosmopolitlar]] va anglofillar edi.<sup class="reference nowrap"><span title="Page: 9">&#x200A;</span></sup> 1793-yilda Danzig [[Prussiya qirolligi|Prussiya]] tarkibiga kirgach, Heinrich respublika konstitutsiyasiga ega erkin shahar boʻlgan [[Gamburg|Gamburgga]] koʻchib oʻtdi. Uning firmasi Danzigda savdoni davom ettirdi, u yerda ularning koʻp qarindoshlari qoldi. Arthurning yagona ukasi Adele 1797-yil 12-iyulda tugʻilgan. 1797-yilda Arthur otasining ishbilarmon hamkori boʻlgan Gregoire de Blésimaire oilasi bilan [[Gavr|Le Havre]]da yashaydi. U bundan hursand boʻlib fransuz tilini oʻrganadi va Jean Anthime Grégoire de Blésimaire bilan umrbod doʻstlik munosabatlarini yoʻlga qoʻyadi{{R|Cartwright}}. 1799-yilda Arthur ilk bor nay chalishni boshladi{{R|Cartwright}}.<sup class="reference nowrap"><span title="Page: 30">&#x200A;</span></sup> 1803-yilda u ota-onasi bilan [[Niderlandiya|Gollandiya]], [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]], Fransiya, [[Shveysariya]], [[Avstriya]] va [[Prussiya]] boʻylab Yevropa gastrollarida qatnashdi. Asosan, Heinrich fursatdan foydalanib zavqli sayohat sifatida chet eldagi baʼzi biznes hamkorlarinikiga tashrif buyurdi. Heinrich Arturga tanlovni taqdim etdi: u uyda qolishi va universitetga tayyorgarlik koʻrishi yoki ular bilan sayohat qilib, savdogarlik taʼlimini davom ettirish uchun sayohat qilishi mumkin edi. Artur ular bilan sayohat qilishni tanladi. Keyinchalik u bu tanlovi uchun juda afsuslandi, chunki savdogarlarga taʼlim berish juda zerikarli edi. U turning oʻn ikki haftasini Uimbldondagi maktabda oʻtkazdi. U oʻzining umumiy anglofiliyasiga qaramay, keyinchalik hayotida anglikan dindorligini keskin tanqid qilishni davom ettirdi{{R|Cartwright}}. U, shuningdek, taʼlim natijalarini qattiq tanqid qilgan otasining bosimi ostida edi. 1805-yilda Heinrich Gamburgdagi uyi yaqinidagi kanalda choʻkib ketdi. Uning oʻlimi tasodifiy boʻlsa-da, xotini va oʻgʻli buni [[Oʻzini oʻldirish|oʻz joniga qasd qilish]] deb hisoblashgan. U tashvish va depressiyaga moyil edi, keyinchalik ularning har biri hayotida yanada aniqroq boʻldi<ref>Safranski (1990), p. 12</ref>. Heinrich shunchalik bezovta boʻlib qoldiki, hatto xotini uning ruhiy salomatligiga shubha qila boshladi{{R|Cartwright}}. "Otaning hayotida qandaydir qorongʻu va noaniq qoʻrquv manbai bor edi, bu keyinchalik uni oʻzini oʻldirishga majbur qildi[16]. Artur yoshligidagi oʻsha tushkunlikni koʻrsatdi va koʻpincha buni otasidan meros boʻlib qolganligini tan olardi. Otasining oilasida jiddiy ruhiy salomatlik bilan bogʻliq boshqa muammolar ham bor edi{{R|Cartwright}}. Qiyinchiliklarga qaramay, Shopengauer otasini yaxshi koʻrardi va keyinchalik unga ijobiy nuqtai nazardan murojaat qildi{{R|Cartwright}}. Heinrich Shopengauer oilasiga katta meros qoldirdi, u Johanna va bolalar orasida uchga taqsimlandi. Artur Shopengauer voyaga yetganida oʻz qismini nazorat qilish huquqiga ega edi. U uni konservativ tarzda davlat obligatsiyalariga investitsiya qildi va yillik foizlarni universitet professorining maoshidan ikki baravar koʻproq oldi{{R|Cartwright}}. Savdogarlik ishlarini tugatgandan soʻng, onasining biroz daldasi bilan u oʻzini Saxe-Gotha-Altenburgda, Gothada va Ernestine gimnaziyasida oʻqishga bagʻishladi. U yerda boʻlganida, u mahalliy zodagonlar orasida ijtimoiy hayotdan zavqlanib, katta miqdorda pul sarfladi, bu esa tejamkor onasini qattiq tashvishga soldi{{R|Cartwright}}. U maktab oʻqituvchilaridan biri haqida satirik sheʼr yozdi va gimnaziyani tark etdi. Garchi Artur oʻz ixtiyori bilan ketganini daʼvo qilgan boʻlsa-da, onasining maktubi uni gimnaziyadan chiqarib yuborilgan boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi{{R|Cartwright}}. [[Fayl:ArthurSchopenhauer.jpg|left|thumb| Shopengauer yoshligida]] Artur oʻlgan otasining sharafiga ikki yil savdogar boʻlib ishladi. Bu davrda u olim sifatida yangi hayot boshlay olishiga shubhalari bor edi{{R|Cartwright|p=120}}. Oldingi taʼlimining koʻp qismi amaliy savdogarlik boʻlgan va u akademik martaba uchun zarur boʻlgan lotin tilini oʻrganishda qiynalgan{{R|Cartwright|p=117}}.<sup class="reference nowrap"><span title="Page: 117">&#x200A;</span></sup> Uning onasi qizi Adel bilan yozuvchilar va rassomlar orasida ijtimoiy hayotdan zavqlanish uchun oʻsha paytda nemis adabiyotining markazi boʻlgan Veymarga koʻchib oʻtdi. Artur va uning onasi bir-biriga yaxshi munosabatda boʻlishmadi. Bir maktubida u shunday deb yozgan edi: "Siz chidab boʻlmas va ogʻir odamsiz va siz bilan yashash juda qiyin; sizning barcha yaxshi fazilatlaringiz sizning takabburligingiz bilan qoplanadi va dunyoga foydasiz boʻlib qoladi, chunki siz boshqa odamlardan nuqson qidirishga moyilligingizni cheklay olmaysiz<ref>{{Kitob manbasi |last=Wallace |first=W. |date=2003 |title=Life of Arthur Schopenhauer |location=Honolulu |publisher=University Press of the Pacific |page=59 |isbn=978-1-4102-0641-1}}</ref>. Uning onasi Johanna odatda quvnoq va ochiqkoʻngil ayol deb taʼriflangan{{R|Cartwright}}. U 24 yildan keyin vafot etdi. Arturning ayollar haqidagi baʼzi salbiy fikrlari uning onasi bilan boʻlgan salbiy munosabatlaridan kelib chiqqan boʻlishi mumkin<ref>Durant, Will, ''The Story of Philosophy'', Garden City Publishing Co., Inc., New York, p. 350</ref>. Artur ham savdogar boʻlish uchun oʻqigan doʻsti Jean Anthime bilan birga Hamburgga koʻchib oʻtdi. === Taʼlim === U Veymarga koʻchib oʻtdi, lekin onasi bilan birga yashamadi, u hatto ular yaxshi munosabatda boʻlmasligini tushuntirib, uni kelishdan qaytarishga harakat qildi{{R|Cartwright|p=131}}. Ularning munosabatlari temperamentdagi farqlar sababli yanada yomonlashdi. U onasini moliyaviy mas’uliyatsizlikda, noz-karashma va boshqa turmush qurishga intilayotganlikda aybladi va buni otasining xotirasiga haqorat qilish deb hisobladi{{R|Cartwright|p=116,131}}. Onasi unga mehrini izhor qilar ekan, uning kayfiyati, beozorligi, tortishuvchanligini keskin tanqid qilib, odamlarni begonalashtirmaslik uchun xatti-harakatlarini yaxshilashga undaydi{{R|Cartwright|p=129}}. Artur oʻz eʼtiborini oʻqishga qaratdi, u juda yaxshi ketayotgan edi, shuningdek, ballar, ziyofatlar va teatr kabi odatiy ijtimoiy hayotdan zavqlanardi. Bu vaqtga kelib, Johannaning mashhur saloni mahalliy ziyolilar va taniqli shaxslar orasida mashhur edi, ularning eng mashhuri esa Ghothe edi. Artur uning ziyofatlarida, odatda, Ghothe u yerda boʻlishini bilgani uchun qatnashar edi – garchi taniqli yozuvchi va davlat arbobi yosh va nomaʼlum talabani sezmaydi. Ehtimol, Geothe uni oʻgʻlining tushkunlik va jangovar tabiati haqida ogohlantirgani uchun yoki Arturning til oʻqituvchisi va xonadoshi Frans Passow bilan yomon munosabatda boʻlganligi sababli masofani saqlar edi{{R|Cartwright|p=134}}. Shopengauer, shuningdek, Karl Augustning bekasi, Saxe-Weimar-Eisenachning buyuk gertsogi Karoline Jagemanni oʻziga jalb qildi va unga yagona sevgi sheʼrini yozdi{{R|Cartwright|p=135}}.<sup class="reference nowrap"><span title="Page: 22">&#x200A;</span></sup> U 1809-yilda Veymarni tark etib, [[Göttingen]] universiteti talabasi boʻldi. Shopengauerning oʻsha paytdagi mashhur Jena universiteti oʻrniga ushbu universitetni tanlagani haqida yozma sabablar yoʻq, biroq Göttingen zamonaviyroq va ilmiy yoʻnaltirilgan edi{{R|Cartwright|p=140}}. Huquq yoki tibbiyot Shopengauer maqomidagi mansab va daromadga muhtoj boʻlgan yigitlar uchun odatiy tanlov edi va ilmiy qiziqishlari tufayli tibbiyotni tanladi. Uning taniqli professorlari orasida Bernhard Friedrich Thibaut, Arnold Hermann Ludwig Heeren, Johann Friedrich Blumenbach, Friedrich Stromeyer, Heinrich Adolf Schrader, Johann Tobias Mayer va Konrad Johann Martin Langenbek kabi shaxslar bor edi{{R|Cartwright|p=141–144}}. U ''Aenesidemus'' muallifi Gottlob Ernst Shulze tomonidan [[metafizika]], [[psixologiya]] va mantiqaning fanini oʻrgandi, u kuchli taassurot qoldirdi va unga [[Aflotun|Platon]] va [[Immanuel Kant]] eʼtibor qaratishni maslahat berdi. {{R|Cartwright|p=144}} Taxminan 1810-11 yillarda u tibbiyotdan falsafaga oʻtishga qaror qildi va kuchli falsafa dasturiga ega boʻlmagan Göttingenni tark etdi: Schulzedan tashqari, boshqa yagona falsafa professori Friedrich Bouterwek edi, Shopengauer uni yoqtirmasdi{{R|Cartwright|p=150}}. U oʻzining tibbiy va ilmiy tadqiqotlaridan afsuslanmadi; u [[Falsafa|faylasuf]] uchun zarur deb daʼvo qildi va hatto Berlinda u falsafadan koʻra boshqa fanlar boʻyicha koʻproq maʼruzalarda qatnashdi{{R|Cartwright|p=170}}. Göttingenda oʻtkazgan kunlarida u oʻqish uchun koʻp vaqt sarfladi, shu bilan birga nay chalishni va ijtimoiy hayotni ham davom ettirdi. Uning doʻstlari orasida Friedrich Gotthilf Osann, Karl Witte, Christian Charles Josias von Bunsen va William Backhouse Astor Sr. kabi shaxslar bor edi{{R|Cartwright|p=151}}. <sup class="reference nowrap"><span title="Page: 151">&#x200A;</span></sup> U 1811—1812 yillarning qishki semestrida yangi tashkil etilgan [[Berlin universiteti]]ga keldi. Ayni paytda onasi adabiy faoliyatini endigina boshlagan edi; u 1810-yilda oʻzining doʻsti Karl Ludwig Fernowning tarjimai holi boʻlgan birinchi kitobini nashr etdi va bu muvaffaqiyatli yakunlandi. Artur taniqli post-Kant faylasufi [[Fixte Iogann Gotlib|Johann Gottlieb Fichte]]ning maʼruzalarida qatnashdi. Ammo tez orada {{lang|de|Wissenschaftslehre}} bilan uning orasida koʻplab kelishmovchiliklar yuzaga kela boshladi. U ham Fichtening maʼruzalarni zerikarli va tushunish qiyin deya oʻyladi{{R|Cartwright}}. Keyinchalik u Fichteni faqat tanqidiy, salbiy fikrlar bilan eslatib oʻtdi – oʻz falsafasini Kantning past sifatli versiyasi sifatida koʻrdi va Fichtening salbiy dalillari beixtiyor kantianizmning baʼzi kamchiliklarini taʼkidlagani uchun foydali deb hisoblandi{{R|Cartwright}}. U, shuningdek, mashhur protestant ilohiyotchisi Fridrik Schleiermacherning maʼruzalariga qatnasha boshladi, lekin ulardan ham juda tez sovidi{{R|Cartwright}}. Uning Shleyermaxerning maʼruzalariga oid eslatmalari va sharhlari Shopengauerning dinni tanqid qila boshlaganini va [[ateizm]]ga qarab harakatlanayotganini koʻrsatadi{{R|Cartwright}}. Mustaqil oʻqish orqali koʻp narsalarni oʻrgandi; Platon, Kant va Fichtedan tashqari u [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Shilling]], Fries, Jakobi, [[Francis Bacon|Bacon]], Lock kabi koʻplab zamonaviy ilmiy adabiyot vakillarining asarlarini ham oʻqidi{{R|Cartwright}}. U August Böckh va Friedrich August Wolf tomonidan filologiya kurslariga qatnadi, Martin Heinrich Klaproth, Pol Erman, Johann Elert Bode, Ernst Gottfried Fischer, Johann Horkel, Friedrich Christian Rosenthal va Hinrich Lichtenstein tomonidan oʻz naturalistik qiziqishlarini davom ettirdi (Lichtenstein ham onasining Weimardagi partiyalaridan birida uchratib olgan doʻsti edi){{R|Cartwright}}. === Axloqiy meʼyorlar === {{Asosiy|On the Basis of Morality}} Shopengauerning taʼkidlashicha, axloqning vazifasi bajarilishi kerak boʻlgan axloqiy harakatlarni belgilash emas, balki ularni tekshirishdan iboratdir. Shunday qilib, falsafa har doim nazariydir: uning vazifasi berilgan narsalarni tushuntirishdir<ref>{{Kitob manbasi |title=The World as Will and Representation |url=https://archive.org/details/bwb_O8-BSM-067 |last=Schopenhauer |first=Arthur}}</ref>. == Tanlangan bibliografiya == * ''[[On the Fourfold Root of the Principle of Sufficient Reason]]'' (Ueber die vierfache Wurzel des Satzes vom zureichenden Grunde), 1813-yil * ''[[On Vision and Colors]]'' (''Ueber das Sehn und die Farben''), 1816-yil {{ISBN|978-0-85496-988-3}} * ''Theory of Colors'' (''Theoria colorum physiologica''), 1830-yil. * ''[[The World as Will and Representation]]'' (muqobil ravishda ''The World as Will and Idea'' deb tarjima qilingan; asl nemis tili – Die Welt als Wille und Vorstellung) 1-jild (1818—1819-yillar), 2-jild (1844) * ''[[On the Will in Nature]]'' (Ueber den Willen in der Natur), 1836-yil ISBN {{ISBN|978-0-85496-999-9}} == Yana qarang == {{Portal|Philosophy }} {{cols|colwidth=26em}} * [[Antinatalism]] * [[Existential nihilism]] * [[Eye of a needle]] * [[God in Buddhism]] * [[Massacre of the Innocents (Reni)|''Massacre of the Innocents'' (Guido Reni)]] * [[Misotheism]] * [[Mortal coil]] * [[Nihilism]] * [[Post-Schopenhauerian pessimism]] {{colend}} == Manbalar == {{Manbalar|refs=<ref name=Cartwright>{{cite book|last=Cartwright|first=David E.|year=2010|title=Schopenhauer: A Biography|url=https://books.google.com/books?id=meD1bGAjO6wC&pg=PA30|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-82598-6}}</ref>}}  == Havolalar == {{Vikiiqtibos}} * Artur Shopengauerning Gutenberg loyihasidagi asarlari * Internet arxivida Artur Shopengauerning asarlari * Artur Shopengauerning LibriVoxdagi asarlari (davlat domenidagi audiokitoblar) * {{Ensiklopediya manbasi|url=https://plato.stanford.edu/archives/spr2019/entries/schopenhauer/|title=Arthur Schopenhauer|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|editor-link=Edward N. Zalta|encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]|date=Spring 2019|publisher=[[Center for the Study of Language and Information]]|location=[[Stanford University]]}} * „[https://iep.utm.edu/schopenh/ Artur Shopenhauer]“ Internet falsafa ensiklopediyasida Mary Troxellning maqolasi, 2011-yil  * [[iarchive:cu31924029023327|Shopenhauer tomonidan tuzatilgan Kant falsafasi]] * [https://web.archive.org/web/20110421040017/http://www.weple.org/timeline.html#ids=14631,12007,12598,700,10671,9518,37304,95184,&title=8%20German%20Philosophers Germaniyalik falsafachilarning vaqt roʻyxati] * [http://ljhammond.com/classics/cl1.htm#scho Shopenhauerning tezkor taqdimoti]. [[Turkum:Gʻarb sivilizatsiyasi nazariyotchilari]] [[Turkum:Falsafa yozuvchilari]] [[Turkum:Psixologiya faylasuflari]] [[Turkum:Sevgi faylasuflari]] [[Turkum:Mantiq faylasuflari]] [[Turkum:Adabiyot faylasuflari]] [[Turkum:Ontologlar]] [[Turkum:Metafaylasuflar]] [[Turkum:Mantiqshunoslar]] [[Turkum:Dinlarni tanqid qilish]] [[Turkum:Aforistlar]] [[Turkum:1860-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1788-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Din faylasuflari]] jq5kxzgw7gu97hvy7uh4l11kc2kpfwo Neptun 0 20838 5999596 5436852 2026-04-20T13:38:05Z ~2026-24396-82 260273 neptun belgisini bunday belgisi yoʻq 5999596 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Neptune Voyager2 color calibrated.png|thumb]]<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi --> {{Maʼnolari|Neptun (maʼnolari)}} '''Neptun''' – Quyosh tizimidagi Quyoshdan uzoqligi boʻyicha 8-sayyora. Koʻzga koʻrinmaydi, belgisi if yoki T. Fransuz astronomi U. Leveryening matematik hisoblari asosida 1846-yil nemis astronomi I. Galle kashf etgan. Quyoshdan oʻrtacha uzokligi 30,071 astronomik birlik (4498,6 mln. km). Orbitasining ekssentrisiteti 0,008, orbita tekisligi ekliptika bilan G46’ burchak tashkil etadi. Quyosh atrofidagi aylanish davri 164,788 yil, oʻz oʻqi atrofida 16 soatda aylanib chiqadi. Neptunning ekvatorial radiusi 24750&nbsp;km, massasi Yer massasining 17,25 baravariga teng. Neptun moddasining oʻrtacha zichligi boshqa gigant-sayyoralarniki kabi 1,71 g/sm³ ga teng. Ekvatorda ogʻirlik kuchi tezlanishi 15m/s2, Neptun sirtida ikkinchi kosmik tezlik 25&nbsp;km/s. Neptun atmosferasi vodorodning metan bilan bir oz aralashmasidan iborat molekulalaridan tashkil topgan. Neptun tashki qatlamining temperaturasi 200° atrofida. Oddiy koʻz bilan Neptunni kuzatib boʻlmaydi. Teleskopda burchak diametri taxminan 2,5" boʻlgan yashil disk boʻlib koʻrinadi. Neptunning 8 ta tabiiy yoʻldoshi boʻlib, ulardan 2 tasi katta – Nerida va Triton bor. Neptunning kashf etilishi astronomiyaning katta yutuqlaridan biridir. Uran kashf etilgandan ikki yil oʻtgandan keyin, 1783-yil rus astronomi A. N. Lek-sel (1740—84) uning harakatini oʻrga-nib, Uranning hisoblangan yoʻldan muntazam ravishda ogʻishini aniqladi, bu ogʻish 8-nomaʼlum sayyoraning taʼsiri ekanligini aytgan. Bu gipotezani fransuz fizigi D. F. Arago qoʻllab-quvvatlagan. J. K. Adame va U. Leveryelar bir-biridan mustaqil holda uning oʻrnini mustaqil ishlab chiqqan.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> '''Neptun''' [[Quyosh tizimi]]ning [[Quyosh]]dan uzoqliligi boʻyicha sakkizinchi oʻrinda turuvchi sayyoradir. == Yana qarang == {{quyosh tizimi}} == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Astronomiya]] [[Turkum:Quyosh tizimi]] [[Turkum:Neptun]] {{astro-stub}} dme9hj7gkk14r4fsxcxekodvsbeus1j Namangan davlat universiteti 0 22036 5999751 5973387 2026-04-20T22:49:33Z Komilkhuja 95036 /* Fakultetlar */ 5999751 wikitext text/x-wiki {{Universitet |nomi = Namangan State University |qisqartma = NamDU |asl_nomi = Namangan davlat universiteti |xalqaronom =Namangan State University |logotip = |tasvir =NamDU binosi.png |tasvir_tagyozuvi =Namangan davlat universitetining kirish darvozasi |shior = |asos_yil = [[1942-yil]] |turi =Universitet |tipi = |sohasi = |prezident = |rektor = [[Abdugʻaffor Qirgʻizboyev|Abdug‘affor Karimjonovich Qirg‘izboyev]]<ref>[https://t.me/eduuz/33613 #Tayinlov]</ref> |talabalar = 18 491<ref>[https://namangantoday.uz/2025/01/08/muvaffaqiyatlar-yanada-katta-maqsadlar-sari-undajdi/ Муваффақиятлар янада катта мақсадлар сари ундайди]</ref> |fakultet = 12 ta<ref>[https://namangantoday.uz/2025/01/08/muvaffaqiyatlar-yanada-katta-maqsadlar-sari-undajdi/ Муваффақиятлар янада катта мақсадлар сари ундайди]</ref> |bakalavriat = 73 ta<ref>[https://namangantoday.uz/2025/01/08/muvaffaqiyatlar-yanada-katta-maqsadlar-sari-undajdi/ Муваффақиятлар янада катта мақсадлар сари ундайди]</ref> |magistratura = |aspirantura = |doktorantura = 247 ta |akademik = <!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ avtomat ravishda qoʻshiladi. --> |doktor = 30 ta<ref>[https://namangantoday.uz/2025/01/08/muvaffaqiyatlar-yanada-katta-maqsadlar-sari-undajdi/ Муваффақиятлар янада катта мақсадлар сари ундайди]</ref><!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ avtomat ravishda qoʻshiladi. --> |professor = <!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ avtomat ravishda qoʻshiladi. --> |o‘qituvchi = 613<ref>[https://namangantoday.uz/2025/01/08/muvaffaqiyatlar-yanada-katta-maqsadlar-sari-undajdi/ Муваффақиятлар янада катта мақсадлар сари ундайди]</ref> <!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ avtomat ravishda qoʻshiladi. --> |kampus = |manzil = Namangan viloyati, Namangan shaxri, Boburshox koʻchasi 161 uy |davlat_nomi = Oʻzbekiston |shahar nomi = Namangan |koʻchasi = |vebsayt = www.namdu.uz |lat_dir =N |lat_deg =40 |lat_min =59 |lat_sec = 7 |lon_dir =E |lon_deg =71 |lon_min =41 |lon_sec = 42 |CoordAddon = 300 |CoordScale = 300 |mamlakat = Oʻzbekiston <!-- Geomaʼlumotlarni toʻgʻri hisoblash uchun mamlakat nomini koʻrsating --> |xaritada={{Infobox mapframe |shape=none |coord={{Coord|40.98531|N|71.695|E}}|length_km=0.5|marker-colour=#5E75F2 |background color=red|geomask-stroke-color=#F5EeF2|zoom=1000}} }} '''Namangan davlat universiteti''' – [[1942-yil]]da [[pedagogika]] bilim yurti sifatida tashkil topgan boʻlib, [[1992-yil]]da [[universitet]] maqomini olgan. Bu universitet kadrlar tayyorlashda eng zamonaviy texnologiyalardan foydalanishga qaratilgan, yuqori salohiyatga ega [[Oʻzbekiston]]ning eng yaxshi oliy taʼlim muassasalaridan biri hisoblanadi. Bu universitet katta imkoniyatlarga ega maskan boʻlib, klassik universitet uchun anʼanaviy boʻlgan gumanitar va tabiiy-ilmiy yoʻnalishlar bilan bir qatorda mehnat bozorida yuqori talabga ega mutaxassislarni tayyorlab kelmoqda. Bitiruvchilarning professional imkoniyatlari kengayishiga mustahkam poydevor boʻlishi uchun barcha sharoitlar yaratilgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=http://namdu.uz/uz/page/4#|sarlavha=Namangan davlat universiteti rasmiy sayti. Universitet haqida}}</ref>. Universitetda talabalar uchun barcha shart-sharoitlar yaratilgan: oʻquv binolari, kerakli jihozlar bilan taʼminlangan shinam auditoriyalar, laboratoriyalar xonalari, qulay sharoitlarga ega talablar turar joyi, sport-sogʻlomlashtirish majmuasi. Universitetda chet el [[OTM]] bilan muvaffaqiyatli hamkorlik aloqalari yoʻlga qoʻyilgan. Professor-oʻqituvchi va talabalar nufuzli xorijiy oliy oʻquv yurtlariga malaka oshirish va amaliyotlarga yoʻnaltirilmoqda. Oxirgi yillar ichida universitetning ilmiy salohiyatini saqlab qolish, balki uning darajasini oshirishga erishildi. Mintaqadagi bizness-hamjamiyat va yirik korxonalar – universitetning yaqin hamkorlaridir. OTM eng yaxshi koʻrsatgichlari bu sifatli tayyorlangan bitiruvchilaridir. Bitiruvchilar orasida jahon miqyosidagi olimlar, taniqli sportchilar, yirik korxona rahbarlari mavjud. Bugungi kunda yoshlar uchun muhim narsa bu ularning istiqbolli kelajagini taʼminlay oladigan oliy taʼlim muassasasida oʻqishdir. Namangan davlat universiteti ana shunday maskandir. Universitetning professor – oʻqituvchilari tarkibi xalqaro standartlarga javob beradigan mutaxassislardan iborat. == Boshqaruv<ref>{{Veb manbasi|url=https://namdu.uz/page/tuzilma/rektorat/|sarlavha=Rektorat|sana=02.01.2024}}</ref> == {{div col|1}} '''[[Abdugʻaffor Qirgʻizboyev|Abdug‘affor Karimjonovich Qirg‘izboyev]]''' – Namangan davlat universiteti rektori, Tarix fanlari doktori, [[professor]]. '''Odilov Islomjon Komiljon o‘g‘li''' – Yoshlar masalalari va maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha birinchi prorektor. '''Kadirov Xayot Sharipovich''' – Oʻquv ishlari boʻyicha prorektor. '''Imomov Rustam Narzullayevich''' – Moliya va iqtisod ishlari boʻyicha prorektor, Iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori(PhD). '''Nazarov Abdug‘affor Abdujabborovich ''' – Ilmiy ishlar va innovatsiyalar boʻyicha prorektor. '''Dehqonov Davron Burhonovich''' – Xalqaro aloqalar bo‘yicha prorektor {{div col end}} == Fakultetlar== Namangan davlat universitetida 10 ta fakultet va 2 ta fakultetga tenglashtirilgan boʻlimlar mavjud. Bular: {{div col|2}} # Fizika-matematika fakulteti # Tabiiy fanlar fakulteti # San’at va sport fakulteti # Filologiya fakulteti # Jahon tillari fakulteti # Yuridik fakulteti # Ijtimoiy fanlar fakulteti # Iqtisodiyot fakulteti # Biotexnologiya fakulteti # Tibbiyot fakulteti # Qoʻshma taʼlim boʻlimi # Magistratura boʻlimi {{div col end}} == Kafedralar== Universitetda 25 ta kafedra mavjud<ref>{{Veb manbasi|url=https://namdu.uz/department/list/|sarlavha=Kafedralar ro'yxati|sana=27.06.2025}}</ref>. Bular: {{div col|3}} # Anatomiya va fizologiya kafedrasi # Biotexnologiya kafedrasi # Fakultetlararo chet tillar kafedrasi # Fuqarolik, jinoyat huquqi va protsessi kafedrasi # Ijtimoiy fanlar kafedrasi # Kimyo kafedrasi # Maktabgacha va boshlangʻich taʼlim metodikasi # Menejment kafedrasi # Pedagogika kafedrasi # Raqamli taʼlim texnologiyalari kafedrasi # Sport faoliyati va jismoniy madaniyat kafedrasi # Umumtibbiy fanlar kafedrasi # Sanʼatshunoslik kafedrasi # Biologiya kafedrasi # Davlat va huquq tarixi va nazariyasi kafedrasi # Fizika kafedrasi # Geografiya va atrof muxit muxofazasi kafedrasi # Ingliz tili kafedrasi # Klinik fanlar kafedrasi # Matematik kafedrasi # Oʻzbek tili va adabiyoti kafedrasi # Psixologiya kafedrasi # Rus tili va adabiyoti kafedrasi # Tarix kafedrasi # Yashil iqtisodiyot va barqaror biznes kafedrasi {{div col end}} == Litsey va internatlari == === Namangan davlat universiteti Akademik litseyi === Akademik litseyda texnika, iqtisod, tabiiy fanlar, tarix, xorijiy filologiya fanlari boʻyicha chuqurlashtirilgan bilim beriladi. == Qoʻshma taʼlim dasturlari == Universitetda 2018-2019 oʻquv yilidan boshlab A.Gersin nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti bilan hamkorlikda qoʻshma dastur asosida quyidagi bakalavriat yoʻnalishlarida mutaxassislar tayyorlanmoqda: * 5111300 – [[Rus tili]] va adabiyoti (NamDU) * 45.03.03-Xorijiy til va madaniyat oʻqitish metodikasi va nazariyasi (RDPU) * 5140200-Fizika [[Namangan davlat universiteti|(NamDU)]] * 44.03.04-Fizika (RGPU) * 5130200-Amaliy matematika va informatika (NamDU) * 44.03.01-Informatika va informatsion texnologiyalar (RGPU) Universitet A.Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti bilan hamkorlikni kengaytirib, quyidagi bakalavriat yoʻnalishlari va magistratura mutahassisliklari boʻyicha kadrlar tayyorlamoqda: Bakalavriatura * 44.03.02.-Psoxologik-pedagogik taʼlim (RDPU) * 44.03.03.-Maxsus defektologik taʼlim (RDPU) 2019-2020-oʻquv yilidan boshlab Ural davlat meditsina universiteti bilan hamkorlikda quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha bakalavrlar tayyorlanmoqda: * 31.05.01.-Davolash ishi (UDMU) * 31.05.02.-Pediatriya (UDMU) * 31.05.03.- Stomatologiya (UDMU) * 33.05.01.- Farmatsiya (UDMU) == Xalqaro loyihalari == * [[jahon banki]] – akademik innovatsiyalar jamgʻarmasi granti Erasmus+ „Baliqchilik boʻyicha ilmiy-oʻquv trenajyor yaratish“ loyihasi. * Erasmus+ „ModeHEd“ loyihasi, * Erasmus+ „IMEP“ loyihasi, * Erasmus+ „UZDOC-2.0“ loyihasi, * Erasmus+ "KA Mobility loyihasi. == Universitet reytinglari == 2023-yilda Namangan davlat universiteti UI GreenMetric Jahon universitetlari reytingida dunyo boʻyicha 4990 ball toʻplab, 84 ta mamlakatdagi 1183 ta oliygohlar orasidan 790-oʻrinni, respublika oliy taʼlim muassasalari oʻrtasida 18-oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://greenmetric.ui.ac.id/rankings/overall-rankings-2023|sarlavha=Overall Rankings 2023}}</ref>. {{Commons category|Namangan State University}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://instagram.com/Namsu_309 Rasmiy sahifasi] [[Instagram]]da * [http://facebook.com/NamsU309 Rasmiy sahifasi] [[Facebook]]da * [https://t.me/NamDU_xabarlari Rasmiy sahifasi] [[Telegram]]da [[Turkum:Oʻzbekistondagi universitetlar]] [[Turkum:Namangan]] [[Turkum:Universitetlar]] lwbf0nib5uwq7ue1ly0f8kaqs94r3cl 5999752 5999751 2026-04-20T22:50:26Z Komilkhuja 95036 5999752 wikitext text/x-wiki {{Universitet |nomi = Namangan State University |qisqartma = NamDU |asl_nomi = Namangan davlat universiteti |xalqaronom =Namangan State University |logotip = |tasvir =NamDU binosi.png |tasvir_tagyozuvi =Namangan davlat universitetining kirish darvozasi |shior = |asos_yil = [[1942-yil]] |turi =Universitet |tipi = |sohasi = |prezident = |rektor = [[Abdugʻaffor Qirgʻizboyev|Abdug‘affor Karimjonovich Qirg‘izboyev]]<ref>[https://t.me/eduuz/33613 #Tayinlov]</ref> |talabalar = 18 491<ref>[https://namangantoday.uz/2025/01/08/muvaffaqiyatlar-yanada-katta-maqsadlar-sari-undajdi/ Муваффақиятлар янада катта мақсадлар сари ундайди]</ref> |fakultet = 12 ta<ref>[https://namangantoday.uz/2025/01/08/muvaffaqiyatlar-yanada-katta-maqsadlar-sari-undajdi/ Муваффақиятлар янада катта мақсадлар сари ундайди]</ref> |bakalavriat = 73 ta<ref>[https://namangantoday.uz/2025/01/08/muvaffaqiyatlar-yanada-katta-maqsadlar-sari-undajdi/ Муваффақиятлар янада катта мақсадлар сари ундайди]</ref> |magistratura = |aspirantura = |doktorantura = 247 ta |akademik = <!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ avtomat ravishda qoʻshiladi. --> |doktor = 30 ta<ref>[https://namangantoday.uz/2025/01/08/muvaffaqiyatlar-yanada-katta-maqsadlar-sari-undajdi/ Муваффақиятлар янада катта мақсадлар сари ундайди]</ref><!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ avtomat ravishda qoʻshiladi. --> |professor = <!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ avtomat ravishda qoʻshiladi. --> |o‘qituvchi = 613<ref>[https://namangantoday.uz/2025/01/08/muvaffaqiyatlar-yanada-katta-maqsadlar-sari-undajdi/ Муваффақиятлар янада катта мақсадлар сари ундайди]</ref> <!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ avtomat ravishda qoʻshiladi. --> |kampus = |manzil = Namangan viloyati, Namangan shaxri, Boburshox koʻchasi 161 uy |davlat_nomi = Oʻzbekiston |shahar nomi = Namangan |koʻchasi = |vebsayt = www.namdu.uz |lat_dir =N |lat_deg =40 |lat_min =59 |lat_sec = 7 |lon_dir =E |lon_deg =71 |lon_min =41 |lon_sec = 42 |CoordAddon = 300 |CoordScale = 300 |mamlakat = Oʻzbekiston <!-- Geomaʼlumotlarni toʻgʻri hisoblash uchun mamlakat nomini koʻrsating --> |xaritada={{Infobox mapframe |shape=none |coord={{Coord|40.98531|N|71.695|E}}|length_km=0.5|marker-colour=#5E75F2 |background color=red|geomask-stroke-color=#F5EeF2|zoom=1000}} }} '''Namangan davlat universiteti''' – [[1942-yil]]da [[pedagogika]] bilim yurti sifatida tashkil topgan boʻlib, [[1992-yil]]da [[universitet]] maqomini olgan. Bu universitet kadrlar tayyorlashda eng zamonaviy texnologiyalardan foydalanishga qaratilgan, yuqori salohiyatga ega [[Oʻzbekiston]]ning eng yaxshi oliy taʼlim muassasalaridan biri hisoblanadi. Bu universitet katta imkoniyatlarga ega maskan boʻlib, klassik universitet uchun anʼanaviy boʻlgan gumanitar va tabiiy-ilmiy yoʻnalishlar bilan bir qatorda mehnat bozorida yuqori talabga ega mutaxassislarni tayyorlab kelmoqda. Bitiruvchilarning professional imkoniyatlari kengayishiga mustahkam poydevor boʻlishi uchun barcha sharoitlar yaratilgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=http://namdu.uz/uz/page/4#|sarlavha=Namangan davlat universiteti rasmiy sayti. Universitet haqida}}</ref>. Universitetda talabalar uchun barcha shart-sharoitlar yaratilgan: oʻquv binolari, kerakli jihozlar bilan taʼminlangan shinam auditoriyalar, laboratoriyalar xonalari, qulay sharoitlarga ega talablar turar joyi, sport-sogʻlomlashtirish majmuasi. Universitetda chet el [[OTM]] bilan muvaffaqiyatli hamkorlik aloqalari yoʻlga qoʻyilgan. Professor-oʻqituvchi va talabalar nufuzli xorijiy oliy oʻquv yurtlariga malaka oshirish va amaliyotlarga yoʻnaltirilmoqda. Oxirgi yillar ichida universitetning ilmiy salohiyatini saqlab qolish, balki uning darajasini oshirishga erishildi. Mintaqadagi bizness-hamjamiyat va yirik korxonalar – universitetning yaqin hamkorlaridir. OTM eng yaxshi koʻrsatgichlari bu sifatli tayyorlangan bitiruvchilaridir. Bitiruvchilar orasida jahon miqyosidagi olimlar, taniqli sportchilar, yirik korxona rahbarlari mavjud. Bugungi kunda yoshlar uchun muhim narsa bu ularning istiqbolli kelajagini taʼminlay oladigan oliy taʼlim muassasasida oʻqishdir. Namangan davlat universiteti ana shunday maskandir. Universitetning professor – oʻqituvchilari tarkibi xalqaro standartlarga javob beradigan mutaxassislardan iborat. == Boshqaruv<ref>{{Veb manbasi|url=https://namdu.uz/page/tuzilma/rektorat/|sarlavha=Rektorat|sana=02.01.2024}}</ref> == {{div col|1}} '''[[Abdugʻaffor Qirgʻizboyev|Abdug‘affor Karimjonovich Qirg‘izboyev]]''' – Namangan davlat universiteti rektori, Tarix fanlari doktori, [[professor]]. '''Odilov Islomjon Komiljon o‘g‘li''' – Yoshlar masalalari va maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha birinchi prorektor. '''Kadirov Xayot Sharipovich''' – Oʻquv ishlari boʻyicha prorektor. '''Imomov Rustam Narzullayevich''' – Moliya va iqtisod ishlari boʻyicha prorektor, Iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori(PhD). '''Nazarov Abdug‘affor Abdujabborovich ''' – Ilmiy ishlar va innovatsiyalar boʻyicha prorektor. '''Dehqonov Davron Burhonovich''' – Xalqaro aloqalar bo‘yicha prorektor {{div col end}} == Fakultetlar== Namangan davlat universitetida 10 ta fakultet va 2 ta fakultetga tenglashtirilgan boʻlimlar mavjud. Bular: {{div col|2}} # Fizika-matematika fakulteti # Tabiiy fanlar fakulteti # San’at va sport fakulteti # Filologiya fakulteti # Jahon tillari fakulteti # Yuridik fakulteti # Ijtimoiy fanlar fakulteti # Iqtisodiyot fakulteti # Biotexnologiya fakulteti # Tibbiyot fakulteti # Qoʻshma taʼlim boʻlimi # Magistratura boʻlimi {{div col end}} == Kafedralar== Universitetda 25 ta kafedra mavjud<ref>{{Veb manbasi|url=https://namdu.uz/department/list/|sarlavha=Kafedralar ro'yxati|sana=27.06.2025}}</ref>. Bular: {{div col|3}} # Anatomiya va fizologiya kafedrasi # Biotexnologiya kafedrasi # Fakultetlararo chet tillar kafedrasi # Fuqarolik, jinoyat huquqi va protsessi kafedrasi # Ijtimoiy fanlar kafedrasi # Kimyo kafedrasi # Maktabgacha va boshlangʻich taʼlim metodikasi # Menejment kafedrasi # Pedagogika kafedrasi # Raqamli taʼlim texnologiyalari kafedrasi # Sport faoliyati va jismoniy madaniyat kafedrasi # Umumtibbiy fanlar kafedrasi # Sanʼatshunoslik kafedrasi # Biologiya kafedrasi # Davlat va huquq tarixi va nazariyasi kafedrasi # Fizika kafedrasi # Geografiya va atrof muxit muxofazasi kafedrasi # Ingliz tili kafedrasi # Klinik fanlar kafedrasi # Matematik kafedrasi # Oʻzbek tili va adabiyoti kafedrasi # Psixologiya kafedrasi # Rus tili va adabiyoti kafedrasi # Tarix kafedrasi # Yashil iqtisodiyot va barqaror biznes kafedrasi {{div col end}} == Litsey va internatlari == === Namangan davlat universiteti Akademik litseyi === Akademik litseyda texnika, iqtisod, tabiiy fanlar, tarix, xorijiy filologiya fanlari boʻyicha chuqurlashtirilgan bilim beriladi. == Universitet reytinglari == 2023-yilda Namangan davlat universiteti UI GreenMetric Jahon universitetlari reytingida dunyo boʻyicha 4990 ball toʻplab, 84 ta mamlakatdagi 1183 ta oliygohlar orasidan 790-oʻrinni, respublika oliy taʼlim muassasalari oʻrtasida 18-oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://greenmetric.ui.ac.id/rankings/overall-rankings-2023|sarlavha=Overall Rankings 2023}}</ref>. {{Commons category|Namangan State University}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://instagram.com/Namsu_309 Rasmiy sahifasi] [[Instagram]]da * [http://facebook.com/NamsU309 Rasmiy sahifasi] [[Facebook]]da * [https://t.me/NamDU_xabarlari Rasmiy sahifasi] [[Telegram]]da [[Turkum:Oʻzbekistondagi universitetlar]] [[Turkum:Namangan]] [[Turkum:Universitetlar]] igbz2l3x06kkcmhkakie8q28q2to0iq Fethullah Gülen 0 22141 5999660 5794114 2026-04-20T14:23:50Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiyada inson huquqlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999660 wikitext text/x-wiki {{Adib | ismi = Fathulloh Gulan | tasvir = Fetullahgulen.png | asl_ismi = Muhammed Fethullah Gülen | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1941|04|27}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Erzurum viloyati}}, [[Turkiya]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2024|10|20|1941|04|247}} | vafot_joyi = {{vafotJoyi|Pennsilvaniya}}, [[AQSh]] | taxallusi = Oʻqituvchi, FETO | yoʻnalish = Yozuvchi, shoir va islomshunos | imzosi = Fethullah Gulen signature.svg | veb-sayt = [http://fgulen.com/ fgulen.com] }} '''Muhammed Fethullah Gülen''' (1941-yil 27-aprel – 2024-yil 20-oktyabr<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.reuters.com/world/us/turkish-us-based-cleric-gulen-has-died-media-says-2024-10-21/ |sarlavha=Turkiyadagi davlat to‘ntarishini uyushtirganlikda ayblangan qudratli ulamo Gulen vafot etdi |sana=2024-yil 21-oktyabr |til=ingliz}}</ref>) [[turkiya]]lik [[yozuvchi]] va [[islomshunos]]dir. Gülen jahondagi eng muhim musulmonlaridan biri hisoblanadi.<ref name=economist10808408>{{veb manbasi|title=How far they have travelled (Qancha yo'l bosishdi)|url=http://www.economist.com/node/10808408?story_id=10808408|work=The Economist|accessdate=2-may 2012-yil|date=6-mart 2008-yil}}</ref> Fethullah Gülen [[Gulen oqimi]]ning asoschisidir. Gülen [[Islom]] dinini [[Said Nursi]]ning islom haqida yozganlariga tayanib talqin qiladi. Gülen butun dunyoga yoyilgan maktab va universitet tarmogʻining asoschilaridan biridir. Gülenning tarafdorlari uni turkcha ''hocaefendi'', yaʼni ''hoji aka'' deb atashadi. Gulënning tarafdorlari uni [[tinchlik]] va muloqotga chaqiradi deb aytishadi. Biroq, bir qator siyosatchilar va islomshunoslar Gülenning Turkiy va boshqa mamlakatalarda davlatni qoʻlga olishga intilayotgan radikal oqim boshchisi deb hisoblashadi.<ref>{{veb manbasi|title=Fethullah Gülen's Grand Ambition: Turkey's Islamist Danger (Fethullah Gulenning ulkan maqsadi: Turkiyaning Islomiy Xavfi)|url=http://www.meforum.org/2045/fethullah-gulens-grand-ambition|accessdate=2-may 2012-yil}}</ref> [[Oʻzbekiston]] hukumati Said Nursi va Fethullah Gulenning tarafdorlarini („nurchilar“ va „Gulenchilar“ni) milliy xavfsizlikka tahdid deb qaraydi. Shu kungacha [[Oʻzbekiston]]da „Nurchilar“ diniy oqimiga aloqador bir nechta shaxs jazolandi<ref>{{veb manbasi|title=Bahs maydoni: Nurchilar oʻzbek jamiyatiga xavf soladimi?|url=http://www.ozodlik.org/content/transcript/24566464.html|work=[[Ozodlik Radiosi]]|accessdate=2-may 2012-yil}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havoalar == {{Commons}}{{Wikiquote}} * {{Rasmiy sayt|http://fgulen.com/en}} * [http://www.niagarafoundation.org/niagara/fethullah-gulen/ Fethullah Gulen] * [http://www.afsv.org/about-us/hizmet-and-fethullah-gulen/ Hizment va Fethullah Gulen] * [http://www.loveisaverbmovie.com/movie/ ''Love is a Verb''] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160729124058/http://www.loveisaverbmovie.com/movie/ |date=2016-07-29 }} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Gulen, Fethullah}} [[Turkum:1941-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:2024-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Gulen harakati]] [[Turkum:Turkiyada inson huquqlari]] {{bio-stub}} ehbcoqj6qqo6xd9ff0i2ntyaxlec5jn Sharqiy Timor 0 23920 5999400 5975826 2026-04-20T12:06:50Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999400 wikitext text/x-wiki {{Sharqiy Timor_info}} '''Sharqiy Timor''' (''Timor-Leste'') – Sharqiy Timor [[Demokratiya|Demokratik Respublikasi]], [[Janubiy-Sharqiy Osiyo Tashkiloti|Janubiy-Sharqiy Osiyodagi]] davlatlardan. Timor orolining sharqiy yarmini oʻz ichiga oladi, uning gʻarbiy yarmi Indoneziya tomonidan boshqariladi, orolning shimoli-gʻarbiy yarmidagi Oecusse eksklavi va kichik Atauro va [[Jako]] orollari joylashgan. [[Avstraliya]] mamlakatning janubiy qoʻshnisi boʻlib, Timor dengizi bilan ajralib turgan. Mamlakatning maydoni - 14,874 kvadrat kilometr ([[574 (son)|5,743]] kvadrat milya)ni tashkil etadi. [[Dili]] uning poytaxti va eng katta shahridan boʻlgan. Sharqiy Timor [[XVI asr|XVI]]-asrda [[Portugaliya]] taʼsiriga tushib, [[1975]]-yilgacha [[Portugaliya imperiyasi|Portugaliyaning]] mustamlakasi boʻlib qolgan. Ichki mojaro bir tomonlama mustaqillik eʼlon qilinishidan va Indoneziya istilosi anneksiyasidan oldin boʻlgan. Qarshilik butun ''Indoneziya hukmronligi davrida'' davom etib, [[1999]]-yilda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] homiyligidagi oʻz taqdirini oʻzi belgilash akti Indoneziyaning hudud usti nazoratdan voz kechishiga olib kelgan. [[2002-yil]] 20-mayda Timor-Sharqiy davlat sifatida [[XXI asr|XXI]]-asrning birinchi yangi suveren davlatiga aylangan. [[2002]]-yili [[Indoneziya]] bilan munosabatlar oʻrnatilgach, [[Indoneziya]] ham Sharqiy Timorning [[ASEAN Basketbol Ligasi|ASEANga]] qoʻshilganda qoʻllab-quvvatlangan. Milliy hukumat yarim prezidentlik tizimida ishlay boshlaganda xalq tomonidan saylangan prezident hokimiyatni [[Parlament|Milliy parlament]] tomonidan tayinlanadigan bosh vazir bilan taqsimlagan. Koʻpgina mahalliy rahbarlar norasmiy taʼsirga ega boʻlsa-da, hokimiyat milliy hukumat ostida markazlashtirilgan. Mamlakat xalqaro hamkorlik siyosatini yuritadi, [[Portugal]] tillari mamlakatlari hamjamiyatining aʼzosi, [[Tinch okeani]] orollari forumining kuzatuvchisi va [[ASEAN]] aʼzoligiga daʼvogar hisoblangan. Mamlakat nisbatan qashshoqligicha qolmoqda, iqtisodiyoti tabiiy resurslarga, ayniqsa neftga va xorijiy yordamga tayanib qolgan. Aholining umumiy soni - 1,1 milliondan oshdi va tugʻilish darajasi yoshlarga nisbatan yuqoriladi. Taʼlim soʻnggi yarim asrda savodxonlikni oshirishga olib keldi, ayniqsa [[portugal]] va ''tetumning'' ikki rasmiy tillarida. Yuqori etnik va til xilma-xilligi mamlakatda soʻzlashadigan 30 ta mahalliy tilidan namoyon boʻlgan. == Tabiati == Sharqiy Timor Timor orolining shimoli-sharqida joylashgan. Relyefi, asosan, togʻli, eng baland joyi [[2960]] m; balchiqli vulkanlar bor. Iqlimi subekvatorial, mussonli. Sohilda temperatura yil davomida 25°-27°. Yillik yogʻin [[500]]&nbsp;mm atrofida (may – noyabr quruq mavsum). [[Fayl:Maubisse, East Timor (312826455).jpg|thumb|250 px |Sharqiy Timor|Maubisse, Sharqiy Timor]] == Nomlari == „Timor“ malay tilida „sharq“ degan maʼnoni anglatuvchi temur soʻzidan olingan boʻlib, „Sharqiy Sharq“ degan maʼnoni anglatuvchi tavtologik joy nomiga olib kelagan va Indoneziya tilida bu Timor Timur nomini keltirib chiqaragan (bu nom faqat Indoneziyaning sobiq de-fakto provinsiyasiga ishora qiladi va bu mamlakatga nisbatan Timor Leste soʻzi bilan ishlatilgan),Portugal tilida mamlakat Sharqiy Timor Leste „sharq“ degan maʼnoni anglatgan. Tetumda bu Timór Lorosaʼe Lorosaʼe soʻzma-soʻz „quyosh chiqadigan joy“ deb tarjima qilingan<ref>{{Jurnal manbasi |author1=Amy Ochoa Carson |title=East Timor's Land Tenure Problems: A Consideration of Land Reform Programs in South Africa and Zimbabwe |journal=Indiana International & Comparative Law Review |date=2007 |volume=17 |issue=2 |page=395 |doi=10.18060/17554 |url=https://mckinneylaw.iu.edu/iiclr/pdf/vol17p395.pdf |access-date=2023-07-03 |archive-date=27 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327234251/https://mckinneylaw.iu.edu/iiclr/pdf/vol17p395.pdf |url-status=live | issn=1061-4982}}</ref><ref name="tetun.org">{{Veb manbasi|url=https://tetun.org/|title=tetun.org|website=tetun.org|access-date=2023-07-03|archive-date=7 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507181507/https://tetun.org/|url-status=live}}</ref>. Sharqiy Timorning konstitutsiyasi [[ingliz tili]] boʻyicha rasmiy nomlari „Timor-Leste Demokratik Respublikasi“<ref name="ConstitENG">{{Veb manbasi|title=Constitution of the Democratic Republic of Timor-Leste|url=http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constitution_RDTL_ENG.pdf|website=Government of Timor-Leste|access-date=2 September 2016|archive-date=2023-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221151231/http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constitution_RDTL_ENG.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="UNGEGN2011">{{Veb manbasi|url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/26th-gegn-docs/WP/WP54_UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%202011.pdf|title=UNGEGN list of country names|date=2–6 May 2011|access-date=14 August 2016|publisher=[[United Nations Group of Experts on Geographical Names]]|archive-date=2023-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811023432/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/26th-gegn-docs/WP/WP54_UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%202011.pdf|url-status=live}}</ref>, Portugal tilida „República Democrática de Timor-Leste“<ref name="ConstitPORT">{{Veb manbasi|title=Constituição da República Democrática de Timor|url=http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_PT.pdf|website=Government of Timor-Leste|access-date=2 September 2016|archive-date=2023-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114050305/http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_PT.pdf|url-status=live}}</ref> va tetum tilida „Repúblika Demokrátika Timor-Leste“<ref name="ConstitTETUM">{{Veb manbasi|title= Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timór-Leste|url= http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_TT.pdf|website= Government of Timor-Leste|access-date=2023-07-03|archive-date= 17 May 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170517092735/http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_TT.pdf|url-status= live}}</ref>. Ismning rasmiy qisqa shakli „Timor-Leste“ boʻlib<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:TL |title=TL |publisher=ISO |access-date=24 October 2022 |archive-date=2023-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617031837/https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:TL |url-status=live }}</ref>, ISO kodlari<ref>{{Veb manbasi|url=https://2009-2017.state.gov/p/eap/ci/tt|title= US Department of State: Timor-Leste|publisher= State.gov| date=2023-07-03|access-date=2023-07-03}}</ref> TLS va TL nomlari bilan ishlatilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cia.gov/index.html|title= CIA World Factbook|publisher=US Govt.|date=2023-07-03}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Declaration of East Timor (1975).jpg|thumb|300 px |left|alt=Sharqiy Timor| Sharqiy Timordeklaratsiyasi (1975-yil)]] Sharqiy Timor [[Portugaliya]]ning sobiq mustamlakasi. 1974-yil Portugaliya Sharqiy Timor aholisining oʻz huquqini oʻzi belgilash va mustaqillik huquqini tan oldi. 1975-yil noyabrda Sharqiy Timor mustaqilligi uchun inqilobiy front Sharqiy Timor mustaqilligini eʼlon qildi, ammo [[Indoneziya]] tarafdori boʻlgan guruxlar Sharqiy Timorni Indoneziyaga qoʻshilganligini bildirdi. Indoneziya oʻz qoʻshinlarini Sharqiy Timorga olib kirdi va unga provinniya maqomini berdi. 1999-yilda oʻtkazilgan referendumda Sharqiy Timor aholisining aksariyati mustaqil davlat qurish tarafdori ekanligini bildirdi. 25 yil davom etgan kurashdan soʻng Sharqiy Timor 2002-yil 20 mayda mustaqillikka erishdi va Shanana Gujmau uning birinchi prezidenti etib saylandi. 2002-yildan BMT aʼzosi. Xoʻjaligi. Iqtisodiyotining asosi – qishloq xoʻjaligi Eksport uchun kofe, kauchukli daraxt, kokos palmasi oʻstiriladi. Ichki ehtiyoj uchun sholi, makkajoʻxori, shakarqamish, taro, yams, supurgi ekiladi. Echki, yilqi, buyvol boqiladi. Dengizdan baliq ovlanadi. 1980-yillarning boshigacha sandal daraxti yogʻochini chetga olib chiqib ketish katta daromad keltirgan, keyinchalik uni kesish cheklandi. Qishloq xoʻjaligi xom ashyolarini qayta ishlovchi korxonalar bor. Pul birligi – timor eskudosi, rupiya. === Tarixdan oldingi va klassik davrlar === Sharqiy Timorning sharqiy chekkasida joylashgan Yerimalaydagi madaniy yodgorliklar 42 000-yil oldinga tegishli<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Marwick |first1=Ben |last2=Clarkson |first2=Chris |last3=O'Connor |first3=Sue |last4=Collins |first4=Sophie |date=2016 |title=Early Modern Human Lithic Technology from Jerimalai, East Timor |url=http://ro.uow.edu.au/smhpapers/4268 |journal=Journal of Human Evolution |type=Submitted manuscript |volume=101 |pages=45–64 |doi=10.1016/j.jhevol.2016.09.004 |pmid=27886810 |access-date=2023-07-03 |archive-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827010511/http://ro.uow.edu.au/smhpapers/4268/ |url-status=live }}</ref>. Maʼlum boʻlgan birinchi aholi bu mintaqa boʻylab avstralo-melaneziya migratsiyasi paytida kelgan boʻlib, ehtimol hozirgi papua tillariga prekursorlarni olib kelgan<ref>{{Jurnal manbasi|last1=Gomes |first1=Sibylle M. |last2=Bodner |first2=Martin |last3=Souto |first3=Luis |last4=Zimmermann |first4=Bettina |last5=Huber |first5=Gabriela |last6=Strobl |first6=Christina |last7=Röck |first7=Alexander W. |last8=Achilli |first8=Alessandro |last9=Olivieri |first9=Anna |last10=Torroni |first10=Antonio |last11=Côrte-Real |first11=Francisco |last12=Parson |first12=Walther |date=14 February 2015 |title=Human settlement history between Sunda and Sahul: a focus on East Timor (Timor-Leste) and the Pleistocenic mtDNA diversity |url=https://doi.org/10.1186/s12864-014-1201-x |journal=BMC Genomics |volume=16 |issue=1 |pages=2, 14 |doi=10.1186/s12864-014-1201-x |issn=1471-2164 |pmc=4342813 |pmid=25757516 |access-date=2023-07-03 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326152312/https://bmcgenomics.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12864-014-1201-x |url-status=live }}</ref>. Avstroosiyo tilida soʻzlashuvchilarning keyinchalik koʻchishi gumon qilingan, ammo bunday tillar mavjud boʻlib qolmagan<ref>{{Jurnal manbasi|last1=Oliveira |first1=Sandra |last2=Nägele |first2=Kathrin |last3=Carlhoff |first3=Selina |last4=Pugach |first4=Irina |last5=Koesbardiati |first5=Toetik |last6=Hübner |first6=Alexander |last7=Meyer |first7=Matthias |last8=Oktaviana |first8=Adhi Agus |last9=Takenaka |first9=Masami |last10=Katagiri |first10=Chiaki |last11=Murti |first11=Delta Bayu |last12=Putri |first12=Rizky Sugianto |last13=Mahirta |last14=Petchey |first14=Fiona |last15=Higham |first15=Thomas |date=9 June 2022 |title=Ancient genomes from the last three millennia support multiple human dispersals into Wallacea |journal=Nature Ecology & Evolution |language=en |volume=6 |issue=7 |pages=1024–1034 |doi=10.1038/s41559-022-01775-2 |pmid=35681000 |pmc=9262713 |issn=2397-334X}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |author=Truman Simanjuntak |url=http://press.anu.edu.au/publications/series/terra-australis/new-perspectives-southeast-asian-and-pacific-prehistory-terra |title=New Perspectives in Southeast Asian and Pacific Prehistory |date=2017-03-24 |publisher=ANU Press |isbn=978-1-76046-094-5 |editor-last=Piper |editor-first=Philip |edition=1st |doi=10.22459/ta45.03.2017 |editor-last2=Matsumura |editor-first2=Hirofumi |editor-last3=Bulbeck |editor-first3=David |chapter=The Western Route Migration: A Second Probable Neolithic Diffusion to Indonesia |chapter-url=https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/n2320/pdf/ch11.pdf |access-date=2023-07-03|archive-date=2 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180602120340/https://press.anu.edu.au/publications/series/terra-australis/new-perspectives-southeast-asian-and-pacific-prehistory-terra |url-status=live }}</ref>. Avstroneziya xalqlarining kelishi yangi tillarni olib keldi va oroldagi mavjud madaniyatlar bilan birlashdi<ref>{{jurnal manbasi |last=O’Connor |first=Sue |date=15 October 2015 |title=Rethinking the Neolithic in Island Southeast Asia, with Particular Reference to the Archaeology of Timor‑Leste and Sulawesi |url=https://journals.openedition.org/archipel/362 |journal=Archipel |issue=90 |pages=15–47 |doi=10.4000/archipel.362 |s2cid=204467392 |issn=0044-8613 |access-date=24 October 2022 |archive-date=2023-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024140750/https://journals.openedition.org/archipel/362 |url-status=live }}</ref>. Timorlarning kelib chiqishi haqidagi afsonalar janubga qoʻnmasdan oldin orolning sharqiy chekkasida suzib yurgan koʻchmanchilar haqida hikoya qilgan<ref>{{jurnal manbasi|last1=O’Connor |first1=Sue |title=Rethinking the Neolithic in Island Southeast Asia, with Particular Reference to the Archaeology of Timor‑Leste and Sulawesi |journal=Archipel |date=2015 |volume=90 |doi=10.4000/archipel.362 |s2cid=204467392 |url=https://journals.openedition.org/archipel/362 |doi-access=free |access-date=2023-07-04|archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024140750/https://journals.openedition.org/archipel/362 |url-status=live}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last1=Donohue |first1=Mark |last2=Denham |first2=Tim |title=Farming and Language in Island Southeast Asia Reframing Austronesian History |journal=Current Anthropology |date=April 2010 |volume=51 |issue=2 |pages=223–256 |doi=10.1086/650991 |s2cid=4815693 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/650991 |access-date=2023-07-04|archive-date=4 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804043702/http://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/650991 |url-status=live }}</ref>. Bu odamlar baʼzan Malay yarim orolidan yoki Sumatraning Minangkabau togʻliklaridan ekanliklari qayd etilgan. Avstroneziyaning Timorga koʻchishi orolda qishloq xoʻjaligining rivojlanishi bilan bogʻliq boʻlgan. Ushbu davrda Timorning siyosiy tizimi haqida maʼlumotlar cheklangan boʻlsada, orolda odat huquqi bilan boshqariladigan oʻzaro bogʻliq boʻlgan qator siyosatlar ishlab chiqilgan. Muayyan muqaddas uy atrofida joylashgan kichik jamoalar kengroq sukolarning (yoki knyazliklarning) bir qismi boʻlib, ular oʻzlari liurai boshchiligidagi yirik shohliklarning bir qismi boʻlgan. Ushbu shohliklar ichidagi hokimiyat ikki shaxs tomonidan amalga oshirildi, liuraning dunyoviy kuchi, odatda, saltanatning asosiy muqaddas uyi bilan bogʻliq boʻlgan. Rai Nainning ruhiy kuchi bilan muvozanatlangan. Bu siyosatlar koʻp boʻlib, oʻzgaruvchan ittifoqlar va munosabatlarni koʻrdi, ammo ularning koʻplari yetarlicha barqaror ediki, ular 16-asrdagi dastlabki Yevropa hujjatlaridan Portugaliya hukmronligi oxirigacha qoldi. Ehtimol, oʻn uchinchi asrdan boshlab, orol sandal daraxtini eksport qilgan,<ref name="Schwarz1994">{{kitob manbasi|last=Schwarz|first=A.|year=1994|title=A Nation in Waiting: Indonesia in the 1990s|page=[https://archive.org/details/nationinwaitingi00schw/page/198 198–199]|publisher=Westview Press|isbn=978-1-86373-635-0|url=https://archive.org/details/nationinwaitingi00schw/page/198}}</ref> 267  bu ham hunarmandchilikda, ham parfyumeriya manbai sifatida baholangan.[25] Timor XIV-asrga kelib sandal daraxti, asal va mum eksport qiladigan Janubi-Sharqiy Osiyo, Xitoy va Hindiston savdo tarmoqlariga kiritilgan. Orol Majapaxit imperiyasi tomonidan oʻlpon manbai sifatida qayd etilgan<ref name="Paulino2011">{{kitob manbasi |last1=Paulino |first1=Vincente |editor1-last=Jarnagin |editor1-first=Laura |title=Culture and Identity in the Luso-Asian World |date=2011 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=9789814345507 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=4A_RzBG4DjIC&pg=PA88 |chapter=Remembering the Portuguese Presence in Timor and its Contribution to the Making of Timor's National and Cultural Identity |access-date=9 October 2023-07-04 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009025549/https://books.google.com/books?id=4A_RzBG4DjIC&pg=PA88 |url-status=live }}</ref>. XVI-asr boshlarida yevropalik tadqiqotchilarni orolga jalb qilgan sandal daraxti boʻlgan. Yevropaning ilk borligi savdo bilan cheklangan va birinchi portugal aholi punkti yaqin atrofdagi Solor orolida boʻlgan<ref name="Paulino2011"/>. === Portugaliya davri (1769—1975) === [[Fayl:Planta de Cailacao (1727), Arquivo Histórico Ultramarino.jpg|thumb|left|alt=Qoʻlda chizilgan qora va oq rasmda Portugal kuchlari va ularning ittifoqchilari oʻrtasida isyon koʻtargan qirollik armiyasiga qarshi jang aks ettirilgan|1726-yildagi Kailako jangi, yangi bosh soligʻi joriy qilinganidan keyin qoʻzgʻolonning bir qismi tasvirlangan.]] Portugaliyaning Timorda mavjudligi juda cheklangan va savdo-sotiq yaqin orollardagi portugal aholi punktlari tomonidan olib borilgan<ref name="Lundhal2019"/>. Faqat 17-asrda ular orolda koʻproq toʻgʻridan-toʻgʻri ishtirok etishgan, bu gollandlar tomonidan boshqa orollardan haydab chiqarilishi natijasida boʻlgan<ref name="Paulino2011"/>.1613-yilda Solor yoʻqolganidan keyin portugallar Floresga koʻchib oʻtishgan.1646-yilda poytaxt Timorning gʻarbiy qismidagi Kupangga koʻchib oʻtdi, 1652-yilda Kupang ham Gollandiyaga yutqazilishidan oldin, portugallar Lifauga hozirgi Sharqiy Timorning Oecusse eksklaviga koʻchib oʻtgan<ref name="Paulino2011"/>.Orolning sharqidagi samarali Yevropa istilosi faqat 1769-yilda, Dili shahri tashkil etilgandan soʻng boshlangan, ammo amalda nazorat juda cheklangan boʻlib qolgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.lusotopie.sciencespobordeaux.fr/carneiroSousa.rtf|title=The Portuguese Colonization and the Problem of East Timorese Nationalism|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061123193421/http://www.lusotopie.sciencespobordeaux.fr/carneiroSousa.rtf|archive-date=2023-07-04}}</ref>. Orolning Gollandiya va Portugal qismlari oʻrtasidagi aniq chegara 1914-yilda Doimiy Arbitraj sudi tomonidan oʻrnatilgan va tegishli ravishda Indoneziya, Sharqiy Timorning voris davlatlari oʻrtasidagi xalqaro chegara boʻlib qolgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Deeley |first=Neil |title=The International Boundaries of East Timor |year=2001 |pages=8}}</ref>.Portugaliyaliklar uchun Sharqiy Timor oʻn toʻqqizinchi asr oxirigacha infratuzilma va taʼlimga minimal investitsiyalar bilan qarovsiz savdo nuqtasi boʻldi<ref name="Lundhal2019"/>. Portugaliya oʻz mustamlakasi ichki hududlarida haqiqiy nazorat oʻrnatganida ham, investitsiyalar minimal boʻlib qolgan. Sandal daraxti asosiy eksport mahsulotidan biri va XIX-asr oʻrtalarida kofe eksporti muhim boʻlgan<ref name="Villiers1994">{{jurnal manbasi|last1=Villiers |first1=John |title=The Vanishing Sandalwood of Portuguese Timor |journal=Itinerario |date=July 1994 |volume=18 |issue=2 |doi=10.1017/S0165115300022518 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/itinerario/article/abs/vanishing-sandalwood-of-portuguese-timor/29971F19F8EDC85DF7D8F866EA3DEA13 |pages=89–93 |s2cid=162012899 |access-date=23 October 2022 |archive-date=2023-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023111224/https://www.cambridge.org/core/journals/itinerario/article/abs/vanishing-sandalwood-of-portuguese-timor/29971F19F8EDC85DF7D8F866EA3DEA13 |url-status=live }}</ref>. XX-asrning boshlarida sustlashgan ichki iqtisodiyot Portugallarni oʻz mustamlakalaridan koʻproq boylik olishga undadi, bu esa Sharqiy Timor qarshiliklariga uchradi<ref name="Schwarz1994"/>. Koloniya Buyuk Depressiya davrida iqtisodiy yuk sifatida koʻrilgan va Portugaliya tomonidan kam qoʻllab-quvvatlangan yoki boshqaruvga ega boʻlmagan<ref name="Lundhal2019"/>. === Indoneziya istilosi (1975-1999) === [[Fayl:East Timor Demo.jpg|thumb|"Indoneziya Sharqiy Timordan HOZIR" degan yozuvni ushlab turgan namoyishchilar|1999-yil sentyabr oyida Avstraliyada Sharqiy Timorning Indoneziya tomonidan bosib olinishi Indoneziyadan mustaqillik uchun namoyishlar.]] Fretilin bosqinga dastlab armiya sifatida qarshilik koʻrsatgan, 1978-yil noyabrigacha hududni ushlab turdi va partizanga qarshilik qildi<ref name="Niner2000">{{Jurnal manbasi|last1=Niner |first1=Sarah |title=A long journey of resistance: The origins and struggle of the CNRT |journal=Bulletin of Concerned Asian Scholars |date=2000 |volume=32 |issue=1–2 |pages=11–18 |doi=10.1080/14672715.2000.10415775 |s2cid=147535429 |issn=0007-4810|doi-access=free }}</ref>.Indoneziyaning Timorni bosib olishi zoʻravonlik va shafqatsizlik bilan ajralib turgan. Sharqiy Timorda Qabul qilish, Haqiqat va Yarashuv Komissiyasi uchun tayyorlangan batafsil statistik hisobotda 1974—1999-yillar oraligʻida kamida 102,800 mojaro bilan bogʻliq oʻlimlar, jumladan, taxminan 18,600 oʻlim va ochlik kasallikdan 84,200 ortiqcha oʻlim qayd etilgan. Ushbu davrdagi mojarolar bilan bogʻliq oʻlimlarning umumiy sonini maʼlumotlar yoʻqligi sababli aniqlash qiyin. Portugal, Indoneziya va [[katolik cherkovi]] maʼlumotlariga asoslangan hisob-kitoblarga koʻra, bu 200 000 ga yaqin boʻlishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|author=Benetech Human Rights Data Analysis Group|title=The Profile of Human Rights Violations in Timor-Leste, 1974–1999|work=A Report to the Commission on Reception, Truth and Reconciliation of Timor-Leste|publisher=Human Rights Data Analysis Group (HRDAG)|date=9 February 2006|url=https://hrdag.org/content/timorleste/Benetech-Report-to-CAVR.pdf|pages=2–4|archive-date=2023-07-05|access-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20221223050311/https://hrdag.org/content/timorleste/Benetech-Report-to-CAVR.pdf|url-status=live}}</ref>.Qatagʻon va cheklovlar sogʻliqni saqlash, taʼlim infratuzilmasi va xizmatlarining yaxshilanishiga qarshi turdi, yaʼni turmush darajasida umuman yaxshilanish kuzatilmadi; iqtisodiy oʻsish asosan Indoneziyaning boshqa joylaridan kelgan muhojirlarga foyda keltirgan<ref name="Lundhal2019"/>.Taʼlimning ulkan kengayishi indoneziya tilidan foydalanishni va rivojlanish uchun boʻlgani kabi ichki xavfsizlikni ham oshirishga qaratilgan<ref>{{Veb manbasi|last1=Lutz |first1=Nancy Melissa |title=Colonization, Decolonization and Integration: Language Policies in East Timor, Indonesia |url=http://www.ci.uc.pt/timor/language.htm |publisher=Australian National University |date=20 November 1991 |access-date= 2023-07-05 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531134124/http://www.ci.uc.pt/timor/language.htm |url-status=live }}</ref>. 1991-yilda Indoneziya harbiylari tomonidan 200 dan ortiq namoyishchilarning qatliom qilinishi mustaqillik uchun burilish nuqtasi boʻlgan, Indoneziyaga xalqaro bosimni kuchaytirgan. Indoneziya prezidenti Suxarto<ref name="Niner2000"/> isteʼfoga chiqqanidan soʻng, Avstraliya Bosh vaziri Jon Xovardning maktubi bilan yangi prezident BJ Habibi mustaqillik boʻyicha [[referendum]] oʻtkazishga qaror qilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|date=2008-11-15 |title=Howard pushed me on E Timor referendum: Habibie |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2008-11-16/howard-pushed-me-on-e-timor-referendum-habibie/207044 |access-date=2023-07-05 |archive-date=2023-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220608022946/https://www.abc.net.au/news/2008-11-16/howard-pushed-me-on-e-timor-referendum-habibie/207044 |url-status=live }}</ref>.Indoneziya va Portugaliya oʻrtasidagi BMT homiyligidagi kelishuv 1999-yil avgust oyida BMT nazorati ostidagi xalq referendumini oʻtkazishga ruxsat berildi. Mustaqillik uchun aniq ovoz berish Indoneziya armiyasi elementlari tomonidan qoʻllab-quvvatlangan Sharqiy Timorning integratsiyani qoʻllab-quvvatlovchi militsiyalari tomonidan zoʻravonliklarning jazolash kampaniyasi bilan kutib olingan. Bunga javoban Indoneziya hukumati koʻp millatli tinchlikparvar kuchlarga – INTERFET tartibni tiklash va Sharqiy Timorlik qochqinlar, ichki koʻchirilganlarga yordam berishga ruxsat bergan. 1999-yil 25-oktyabrda Sharqiy Timor maʼmuriyati Birlashgan Millatlar Tashkilotining Sharqiy Timordagi oʻtish davri maʼmuriyati (UNTAET) orqali BMT tomonidan qabul qilingan<ref>{{Veb manbasi|url=https://thediplomat.com/2013/08/one-mans-legacy-in-east-timor/|title=One Man's Legacy in East Timor|website=thediplomat.com|access-date=30 May 2020|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620025609/https://thediplomat.com/2013/08/one-mans-legacy-in-east-timor/|url-status=live}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.un.org/peace/etimor/etimor.htm|title=United Nations Transitional Administration In East Timor – UNTAET|publisher=United Nations|access-date=17 July 2011|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080213015403/http://www.un.org/peace/etimor/etimor.htm|url-status=live}}</ref>. INTERFETni joylashtirish 2000-yil fevral oyida harbiy qoʻmondonlikning BMTga oʻtkazilishi bilan yakunlangan<ref>{{Veb manbasi|author=Etan/Us|url=http://www.etan.org/et2000a/february/13-19/14untake.htm|title=UN takes over East Timor command|publisher=Etan.org|date=15 February 2000|access-date=2023-07-05|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110610133207/http://www.etan.org/et2000a/february/13-19/14untake.htm|url-status=live}}</ref>. === Zamonaviy davr === [[Fayl:Präsidentschaftswalhkampf JRH 2007.JPG|thumb|upright|José Ramos-Horta anʼanaviy rasmiy kiyimda jurnalistlar bilan suhbatlashmoqda (1996-yil Nobel tinchlik mukofoti sovrindori, Sharqiy Timorning ikkinchi prezidenti)]] 2001-yil 30-avgustda Sharqiy Timor BMT tomonidan tashkil etilgan birinchi saylovda Taʼsis Assambleyasi aʼzolarini saylash uchun ovoz bergan<ref name="ConstitENG" /><ref name="UNOct01">{{Veb manbasi|title=Council Endorses Proposal to Declare East Timor's Independence 20 May 2002 |date=31 October 2001 |url=https://www.un.org/press/en/2001/sc7192.doc.htm |access-date=2 September 2016 |author=Security Council |website=United Nations |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914205142/https://www.un.org/press/en/2001/sc7192.doc.htm |url-status=live }}</ref>. 2002-yil 22-martda Konstitutsiyaning Taʼsis majlisi tasdiqlangan<ref name="ConstitENG" />.2002-yilning may oyiga kelib 205 mingdan ortiq qochqin qaytib kelgan<ref>{{Veb manbasi|title=East Timor: More than 1,000 refugees return since beginning of month|url=http://reliefweb.int/report/timor-leste/east-timor-more-1000-refugees-return-beginning-month|publisher=ReliefWeb|access-date=13 February 2013|date=10 May 2023-07-05|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022132121/http://reliefweb.int/report/timor-leste/east-timor-more-1000-refugees-return-beginning-month|url-status=live}}</ref>. 2002-yil 20-mayda Sharqiy Timor Demokratik Respublikasi Konstitutsiyasi kuchga kirdi va Sharqiy Timor BMT tomonidan mustaqil deb tan olindi<ref>{{Veb manbasi|title=Constitution of the Democratic Republic of East Timor|url=http://www.refworld.org/docid/3dd8dd484.html|website=refworld|date=20 May 2002|access-date=2023-07-05|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220423170236/https://www.refworld.org/docid/3dd8dd484.html|url-status=live}}</ref>.Taʼsis Assambleyasi Milliy parlament deb oʻzgartirilgach Xanana Gusmão mamlakatning birinchi prezidenti etib saylangan<ref name="Aucoin2010">{{kitob manbasi|last1=Aucoin |first1=Louis |last2=Brandt |first2=Michele |title=Framing the State in Times of Transition: Case Studies in Constitution Making |date=1 April 2010 |publisher=United States Institute of Peace |isbn=978-1601270559 |chapter=East Timor’s Constitutional Passage to Independence |chapterurl=https://www.usip.org/sites/default/files/Framing%20the%20State/Chapter9_Framing.pdf |page=254, 270 |access-date= 2023-07-05|archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024131456/https://www.usip.org/sites/default/files/Framing%20the%20State/Chapter9_Framing.pdf |url-status=live }}</ref>. 2002-yil 27-sentyabrda mamlakat BMTga aʼzo davlat boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|title=Unanimous Assembly decision makes Timor-Leste 191st United Nations member state|url=https://www.un.org/press/en/2002/ga10069.doc.htm|publisher=United Nations|date=27 September 2002|access-date=2023-07-05|archive-date=1 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151101142500/https://www.un.org/press/en/2002/ga10069.doc.htm|url-status=live}}</ref>. 2006-yilda tartibsizliklar inqirozi va fraksiyaviy janglar 155 000 kishini uylarini tark etishga majbur qilgan, Birlashgan Millatlar Tashkiloti tartibni tiklash uchun xavfsizlik kuchlarini yuborgan<ref name="abc 2012-12-30">{{Veb manbasi|title=UN wraps up East Timor mission|url=http://www.abc.net.au/news/2012-12-31/an-un-wraps-up-east-timor-mission/4448044|work=ABC News (Australia)|date=30 December 2012|access-date=2023-07-05|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115030534/http://www.abc.net.au/news/2012-12-31/an-un-wraps-up-east-timor-mission/4448044|url-status=live}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.theguardian.com/worldlatest/story/0,,-6759703,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080113222417/http://www.guardian.co.uk/worldlatest/story/0%2C%2C-6759703%2C00.html|archive-date=2020-07-05|title=East Timor May Be Becoming Failed State|date=13 January 2008|location=London|url-status=dead }}</ref>.Bir yildan keyin Gusmão yana bir muddatga nomzod boʻlishdan bosh tortdi. Yil oʻrtalarida prezidentlik saylovlariga tayyorgarlik jarayonida kichik noxush hodisalar roʻy berdi va José Ramos-Horta prezident etib saylandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212690/Election_report_East_Timor_9_April_2007.pdf |title=Delegation to Observe the Presidential Elections in the Democratic Republic of Timor-Leste |author=Ana Gomes |publisher=European Parliament |date=11 April 2007 |access-date=2023-07-05|archive-date=16 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216001405/https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212690/Election_report_East_Timor_9_April_2007.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{Jurnal manbasi|author1=Jose Cornelio Guterres |title=Timor-Leste: A Year of Democratic Elections |journal=Southeast Asian Affairs |date=2008 |pages=359–372 |jstor=27913367 |url=https://www.jstor.org/stable/27913367 |access-date= 2024-09-24 |archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024131455/https://www.jstor.org/stable/27913367 |url-status=live }}</ref>.2007-yil iyun oyida Gusmão parlament saylovlarida ishtirok etdi va Timorni qayta qurish milliy kongressi (CNRT) partiyasi rahbarida bosh vazir boʻldi. 2008-yil fevral oyida Ramos-Xorta suiqasd paytida ogʻir jarohat oldi; Bosh vazir Gusmão ham alohida otishmalarga duch keldi, ammo jabrlanmay qutulib qoldi. Tartibni saqlashga yordam berish uchun zudlik bilan avstraliyalik qoʻshimcha kuchlar yuborilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7238142.stm |title=Shot East Timor leader 'critical' |date=11 February 2008 |work=[[BBC News]] |access-date=2023-07-05 |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914203716/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7238142.stm |url-status=live }}</ref>. 2011-yil mart oyida BMT politsiya kuchlari ustidan operativ nazoratni Sharqiy Timor hukumatiga topshirdi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti tinchlikparvarlik missiyasini 2012-yil 31-dekabrda yakunlangan<ref name="abc 2012-12-30"/>. 2017-yilning may oyida chap markazchi Fretilin partiyasidan Fransisko Guterrish prezident boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14952883|title=East Timor profile – Timeline|work=BBC News|date=26 February 2018|access-date=2023-07-05|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531005105/https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14952883|url-status=live}}</ref>.Fretilin rahbari Mari Alkatiri 2017-yil iyulida boʻlib oʻtgan parlament saylovlaridan soʻng koalitsiya hukumatini tuzdi. Bu hukumat tez orada qulab tushdi va bu 2018-yilning may oyida ikkinchi umumiy saylovga olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://asia.nikkei.com/Politics/East-Timor-votes-in-second-general-election-in-10-months|title=East Timor votes in second general election in 10 months|last=Roughneen|first=Simon|date=12 May 2018|work=[[The Nikkei|Nikkei]] Asia|access-date=2023-07-05|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212255/https://asia.nikkei.com/Politics/East-Timor-votes-in-second-general-election-in-10-months|url-status=live}}</ref>. 2018-yil iyun oyida sobiq prezident va mustaqillik kurashchisi Taur Matan Ruak yangi bosh vazir boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.reuters.com/article/us-timor-politics-idUSKBN1JI1JO|title=New East Timor PM pledges to bring unity after political deadlock|first=Nelson de la|last=Cruz|newspaper=Reuters|date=22 June 2018|via=www.reuters.com|access-date= 2023-07-05|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213114/https://www.reuters.com/article/us-timor-politics-idUSKBN1JI1JO|url-status=live}}</ref>. José Ramos-Horta 2022-yilning 20-mayida Fransisko Guterrishga qarshi 2022-yil aprelida boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarining ikkinchi bosqichida gʻalaba qozonib, yana prezident boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last1=France-Presse |first1=Agence |title=Timor-Leste presidential election: José Ramos-Horta wins in landslide |url=https://www.theguardian.com/world/2022/apr/21/timor-leste-presidential-election-jose-ramos-horta-wins-in-landslide |work=the Guardian |date=20 April 2022 |language=en |access-date=2023-07-05 |archive-date=21 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421074707/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/21/timor-leste-presidential-election-jose-ramos-horta-wins-in-landslide |url-status=live }}</ref>. == Siyosat va hukumat == [[Fayl:Xanana 2011.jpg|thumb|left|250 px|alt=Xanana Gusmão gʻarb uslubidagi kostyumda,|Indoneziya istilosi tugaganidan keyin, Sharqiy Timorning birinchi prezidenti]] Sharqiy Timorning siyosiy tizimi yarim prezidentlik tizimi boʻlib, Portugaliya tizimiga asoslangan<ref name="SpL">{{Jurnal manbasi|last1=Neto|first1=Octávio Amorim|last2=Lobo|first2=Marina Costa|year=2010|title=Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1644026|journal=APSA 2010 Annual Meeting Paper|ssrn=1644026|access-date=6 May 2022|archive-date=2023-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006075857/http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1644026|url-status=live}}</ref><ref name="Shoesmith2020">{{Jurnal manbasi |last1=Shoesmith |first1=Dennis |title=Party Systems and Factionalism in Timor-Leste |journal=Journal of Current Southeast Asian Affairs |date=24 January 2020 |volume=39 |issue=1 |pages=167–186 |doi=10.1177/1868103419889759 |s2cid=214341149 |doi-access=free }}</ref>. Konstitutsiyada prezident va bosh vazir oʻrtasida ijro hokimiyati boʻlinishi va ijroiya, qonun chiqaruvchi, sud hokimiyatlari oʻrtasidagi hokimiyatlarning boʻlinishi bergilab qoʻyilgan<ref name="BTI2022"/>. Qonun chiqaruvchi hokimiyatda ham, ijro etuvchi hokimiyatda ham jismoniy shaxslar ishtirok etishi mumkin emas. Qonun chiqaruvchi hokimiyat ijro etuvchi hokimiyatni tekshirishni taʼminlash uchun moʻljallangan va amalda ijro etuvchi hokimiyat barcha siyosiy partiyalar qoshida [[qonun chiqaruvchi hokimiyat]] ustidan nazoratni saqlab qoldi, bu siyosiy partiyalar va koalitsiyalarda alohida liderlarning hukmronligini aks ettirgan<ref name="Shoesmith2020"/>. Vazirlar kengashi orqali ijro etuvchi hokimiyat baʼzi rasmiy qonun chiqaruvchi vakolatlarga ham ega<ref name="Shoesmith2020"/>. Ijroiya organlarining aralashuvi holatlari mavjud boʻlsa-da, sud tizimi mustaqil ishlaydi. Baʼzi sudlar xavfsizroq hududlardagilar uchun kirishni yaxshilash uchun joylar oʻrtasida almashgan. Siyosiy ritorikaga qaramay, konstitutsiya va demokratik institutlar siyosatchilar tomonidan kuzatilgan va hukumat oʻzgarishi tinch oʻtgan. Saylovlar mustaqil organ tomonidan oʻtkaziladi, saylovchilarning faolligi yuqori, taxminan 70% dan 85% gacha<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.electionguide.org/countries/id/63/ |title=Democratic Republic of Timor-Leste |publisher=International Foundation for Electoral Systems |access-date=2023-07-05|archive-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227042808/https://www.electionguide.org/countries/id/63/ |url-status=live }}</ref>. Siyosiy tizim keng jamoatchilik tomonidan qabul qilingan. Sharqiy Timor davlati boshligʻi respublika prezidenti boʻlib, besh yillik muddatga xalq ovozi bilan saylanadi va koʻpi bilan ikki yil muddatga saylanishi mumkin<ref name="FreedomHouse2021">{{Veb manbasi |url=https://freedomhouse.org/country/timor-leste/freedom-world/2021 |title=Timor-Leste |publisher=Freedom House |date=2021 |access-date=2023-07-05|archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422195309/https://freedomhouse.org/country/timor-leste/freedom-world/2021 |url-status=live }}</ref>. Rasmiy ravishda, toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan prezident shunga oʻxshash tizimlardagilarga nisbatan nisbatan cheklangan vakolatlarga ega, bosh vazir va vazirlar kengashini tayinlash va lavozimidan ozod qilish vakolatiga ega emas. Biroq, ular toʻgʻridan-toʻgʻri saylanganligi sababli, oʻtgan prezidentlar katta norasmiy kuch va taʼsirga ega boʻlgan.[2]: 175  Prezident hukumat qonunchiligiga veto qoʻyish, referendum oʻtkazish va parlamentni shakllantirish imkoni boʻlmagan taqdirda uni tarqatib yuborish huquqiga ega. hukumat yoki byudjetni qabul qiladi. Agar prezident qonun loyihasiga veto qoʻysa, parlament uchdan ikki koʻpchilik ovoz bilan vetoni bekor qilishi mumkin. Bosh vazir parlament tomonidan saylanadi, prezident koʻpchilik partiya yoki koalitsiya rahbarini bosh vazir etib tayinlagan. Sharqiy Timor va uning taklifiga binoan vazirlar mahkamasi, hukumat boshligʻi sifatida bosh vazir vazirlar mahkamasiga raislik qilagan<ref name="EUEOM2012">{{veb manbasi|url=https://www.eods.eu/library/EUEOM%20FR%20TIMOR%20LESTE%2028.09.2012_en.pdf |title=Timor-Leste Final Report Parliamentary Election 2012 |publisher=European Union Election Observation Mission |page=9 |date=2012 |access-date=2023-07-05 |archive-date=19 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619004840/https://www.eods.eu/library/EUEOM%20FR%20TIMOR%20LESTE%2028.09.2012_en.pdf |url-status=live }}</ref>. [[Fayl:National Parliament building, Dili, 2018 (01).jpg|thumb|hight|300px|alt=Uni oʻrab turgan palma daraxtlari tepasida koʻtarilgan oq bino|Milliy parlament (Sharqiy Timor)|Milliy parlament Portugal tilidagi mamlakatlar hamjamiyati bayroqlari bilan qoplangan.]] Bir palatali Milliy parlamentdagi vakillar umumiy ovoz berish yoʻli bilan besh yillik muddatga saylangan. Oʻrindiqlar soni kamida 52 maksimal 65 gacha oʻzgarishi mumkin. Partiyalar parlamentga kirish uchun 3% ovozga ega boʻlishlari kerak, bunda D’Hondt usuli boʻyicha saralashdan oʻtgan partiyalar uchun oʻrinlar ajratilgan. Saylovlar raqobatbardosh koʻppartiyaviylik tizimi doirasida oʻtkazilgan. Mustaqillikka erishgach, hokimiyat Indoneziya istilosidan sal oldin tuzilgan va qarshilik koʻrsatgan Fretilin siyosiy partiyasi qoʻlida edi. Oʻz tarixini hisobga olgan holda, Fretilin oʻzini hukumatning tabiiy partiyasi sifatida koʻrdi va koʻp partiyaviy tizimni qoʻllab-quvvatlab, hukmron partiya tizimining rivojlanishini kutgan. Birlashgan Millatlar Tashkiloti va xalqaro hamjamiyatning mustaqillikdan oldin ham, keyin ham qoʻllab-quvvatlashi yangi shakllangan siyosiy tizimga 2006-yilgi inqiroz kabi zarbalardan omon qolish imkonini bergan. Parlament saylovlarida nomzodlar partiya roʻyxati tizimida yagona milliy okrug boʻyicha ishtirok etgan. Siyosiy partiyalar tomonidan koʻrsatilgan nomzodlarning har uchdan biri ayollar boʻlishi kerak. Bu tizim siyosiy partiyalarning xilma-xilligini targʻib qiladi, lekin saylovchilarga har bir partiya tomonidan tanlangan alohida nomzodlar ustidan kam taʼsir koʻrsatgan. Ayollar parlamentdagi oʻrinlarning uchdan biridan koʻprogʻini egallaydi, partiyalar qonunga koʻra ayol nomzodlarni qoʻyishi shart, lekin ular boshqa darajalarda, partiya rahbariyati ichida unchalik mashhur emas. Siyosiy boʻlinishlar sinfiy va geografik chiziq boʻylab mavjud. Mamlakatning sharqiy va gʻarbiy hududlari oʻrtasida Indoneziya hukmronligi ostida paydo boʻlgan tafovutlar tufayli keng tarqalgan boʻlinish mavjud. Ayniqsa, Fretilin Sharqiy hududlar bilan qattiq bogʻlangan. Siyosiy partiyalar mafkuradan koʻra koʻproq taniqli shaxslar bilan chambarchas bogʻlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.cartercenter.org/documents/1691.pdf |title=The East Timor Political and Election Observation Project Final Project Report |publisher=The Carter Center |date=April 2004 |page=11 |access-date=17 December 2023-07-06 |archive-date=17 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221217180257/https://www.cartercenter.org/documents/1691.pdf |url-status=live }}</ref>. Timorni qayta qurish milliy kongressi Xanana Gusmão 2007-yilgi parlament saylovlarida Bosh vazirlikka nomzodini qoʻyish uchun tashkil etilganidan soʻng Fretilinga qarshi asosiy muxolifatga aylangan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Ingram |first1=Sue |title=Parties, personalities and political power: legacies of liberal peace-building in Timor-Leste |journal=Conflict, Security and Development |date=2018 |volume=18 |issue=5 |page=374 |doi=10.1080/14678802.2018.1511163 |s2cid=149690926 |url=https://researchprofiles.anu.edu.au/en/publications/parties-personalities-and-political-power-legacies-of-liberal-pea |access-date=2023-07-06 |archive-date=17 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221217180259/https://researchprofiles.anu.edu.au/en/publications/parties-personalities-and-political-power-legacies-of-liberal-pea |url-status=live }}</ref>. Har ikkala asosiy partiya nisbatan barqaror boʻlgan boʻlsa-da, ular Indoneziyaga qarshi qarshilik paytida mashhur boʻlgan shaxslardan iborat „eski gvardiya“ tomonidan boshqarilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://asiapacific.anu.edu.au/news-events/all-stories/timors-old-guard-marching |title=Timor's old guard marching on |last=Hynd |first=Evan |publisher=Australian National University |date=5 July 2012 |access-date= 2023-07-06 |archive-date=28 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528114332/https://asiapacific.anu.edu.au/news-events/all-stories/timors-old-guard-marching |url-status=dead }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/timor-leste-new-president-needs-tune |title=Timor-Leste: The new president needs to tune in |author=Joao da Cruz Cardoso |work=The Interpreter |date=27 April 2022 |access-date=2023-07-06 |archive-date=1 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220501161321/https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/timor-leste-new-president-needs-tune |url-status=live }}</ref>. Siyosat va maʼmuriyat markazi poytaxt Dilida joylashgan boʻlib, aksariyat davlat xizmatlari uchun milliy hukumat masʼuldir. Oecusse, mamlakatning qolgan qismidan Indoneziya hududi bilan ajratilgan, maʼlum bir avtonomiyaga ega boʻlgan maxsus maʼmuriy viloyat. Sharqiy Timor milliy politsiyasi va Sharqiy Timor mudofaa kuchlari 2008-yildan beri zoʻravonlik ustidan monopoliyaga ega va bu tashkilotlardan tashqarida juda kam qurol mavjud<ref name="BTI2022">{{Veb manbasi|url=https://bti-project.org/en/reports/country-report/TLS |title=Timor-Leste Country Report 2022 |publisher=Bertelsmann Stiftung |year=2022 |access-date= 2023-07-05|archive-date=21 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521144437/https://bti-project.org/en/reports/country-report/TLS |url-status=live }}</ref>. Hokimiyatni suiisteʼmol qilish ayblovlari bor boʻlsa-da, ayrim sud nazorati mavjud. Faol fuqarolik jamiyati ommaviy axborot vositalari kabi hukumatdan mustaqil ravishda faoliyat yuritgan. Fuqarolik jamiyati tashkilotlari, jumladan, talabalar guruhlari poytaxtda toʻplangan. Iqtisodiyot tuzilishi tufayli kuchli kasaba uyushmalari mavjud emas. Katolik cherkovi mamlakatda kuchli taʼsirga ega. == Tashqi aloqalar == [[Fayl:Oil demo Timor 2013.JPG|thumb|280px|alt=Namoyishchilar chelak bilan sakrab ketayotgan kengurular surati ostida „Mening moyimni oʻgʻirlamang“ degan yozuvni ushlab turishibdi|2013-yil dekabrida Avstraliyaga qarshi namoyish]] Sharqiy Timor uchun xalqaro hamkorlik har doim muhim boʻlgan, neft daromadlari ularning oʻrnini bosa boshlagunga qadar donor mablagʻlari byudjetning 80% ni tashkil qilgan<ref name="BTI2022"/>. Xalqaro kuchlar ham xavfsizlikni taʼminlagan, 1999-yildan buyon mamlakatga BMTning beshta missiyasi yuborilgan<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Tansubhapol |first=Thanida |date=30 January 2011 |title=East Timor Bid to Join ASEAN Wins 'Strong Support' |work=Bangkok Post |url=https://www.pressreader.com/thailand/bangkok-post/20110130/283832914957229 |via=PressReader |access-date=2023-07-06|archive-date=12 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212181835/https://www.pressreader.com/thailand/bangkok-post/20110130/283832914957229 |url-status=live }}</ref>. Oxirgisi, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Integratsiyalashgan Missiyasi Sharqiy Timorda, 2006-yil Sharqiy Timor inqirozidan keyin boshlanib, 2012-yilda yakunlangan<ref name="Sahin2014"/>. Sharqiy Timor 2011-yild ASEANga aʼzo boʻlish uchun rasman ariza topshirgan va kuzatuvchi maqomi berilgan. 2022-yil noyabrida „printsipial“ qabul qilingan<ref>{{veb manbasi |last1=ASEAN |title=ASEAN Leaders' Statement on the Application of Timor-Leste for ASEAN Membership |url=https://asean.org/asean-leaders-statement-on-the-application-of-timor-leste-for-asean-membership/ |website=ASEAN |access-date=2023-07-06 |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114083753/https://asean.org/asean-leaders-statement-on-the-application-of-timor-leste-for-asean-membership/ |url-status=live }}</ref> . Millatchi siyosiy rahbariyat Melaneziya shtatlari bilan yaqinroq aloqalarni qoʻllab-quvvatlayotganiga qaramay, mamlakat mustaqillikka erishgunga qadar ASEANga aʼzo boʻlishni maqsad qilib qoʻygan va uning rahbarlari Tinch okeani organlariga qoʻshilish ASEAN aʼzoligiga toʻsqinlik qilishini taʼkidlagan. ASEAN aʼzoligiga iqtisodiy va xavfsizlik nuqtai nazaridan, jumladan, Indoneziya bilan munosabatlarni yaxshilash uchun intilgan. Shunga qaramay, ayrim ASEAN davlatlari tomonidan qoʻllab-quvvatlanmagani sababli jarayon sekin kechgan. Sharqiy Timor Tinch okeani orollari forumi va Melanesian Spearhead guruhining kuzatuvchisi hisoblangan<ref name="Sahin2014">{{jurnal manbasi|last1=Sahin |first1=Selver B. |title=Timor-Leste's Foreign Policy: Securing State Identity in the Post-Independence Period |journal=Journal of Current Southeast Asian Affairs |date=1 August 2014 |volume=33 |issue=2 |pages=3–25 |doi=10.1177/186810341403300201 |s2cid=54546263 |doi-access=free }}</ref>. Kengroq maʼnoda, mamlakat zaif davlatlar tashkiloti boʻlgan „Seven Plus“ (g7+) guruhida yetakchi hisoblangan<ref>{{jurnal manbasi |last1=Taylor-Leech |first1=Kerry |title=The language situation in Timor-Leste |journal=Current Issues in Language Planning |date=2009 |volume=10 |issue=1 |pages=1–68 |doi=10.1080/14664200802339840 |s2cid=146270920 }}</ref>. Shuningdek, Sharqiy Timor Portugal tilidagi mamlakatlar hamjamiyatiga aʼzo. Davom etayotgan ikki tomonlama donorlar qatoriga Avstraliya, Portugaliya, [[Germaniya]] va [[Yaponiya]] kiradi, Sharqiy Timor donor mablagʻlaridan samarali shaffof foydalanish boʻyicha obroʻga ega. Avstraliya va Indoneziya bilan yaxshi munosabatlar, tarixiy va yaqinda yuzaga kelgan keskinliklarga qaramay, hukumatning siyosat maqsadi hisoblangan<ref name="ta">{{veb manbasi|url=http://www.theage.com.au/news/investigations/new-timor-treaty-a-failure/2007/04/20/1176697092049.html|title=New Timor treaty 'a failure'|author=Richard Baker|access-date=2023-07-06|date=21 April 2007|work=[[Theage.com.au]]|publisher=The Age Company Ltd|archive-date=4 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104121536/http://www.theage.com.au/news/investigations/new-timor-treaty-a-failure/2007/04/20/1176697092049.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi |last1=Strating |first1=Rebecca |title=Timor-Leste's foreign policy approach to the Timor Sea disputes: pipeline or pipe dream? |journal=Australian Journal of International Affairs |date=2017 |volume=71 |issue=3 |pages=259–283 |doi=10.1080/10357718.2016.1258689 |s2cid=157488844 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10357718.2016.1258689 |access-date=2023-07-06 |archive-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515073607/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10357718.2016.1258689 |url-status=live }}</ref>. Bu mamlakatlar muhim iqtisodiy hamkorlar boʻlib, mamlakatga koʻpgina transport aloqalarini taʼminlagan. Xitoy ham Dilidagi infratuzilmaga hissa qoʻshish orqali oʻz ishtirokini oshirgan. Avstraliya bilan munosabatlar mustaqillikka erishgunga qadar ular oʻrtasida okeandagi tabiiy resurslar boʻyicha tortishuvlar hukmronlik qilgan va bu oʻzaro kelishilgan chegarani oʻrnatishga toʻsqinlik qilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.bbc.com/news/world-australia-43296488 |title=Australia and East Timor sign historic maritime border deal |work=BBC News |date=7 March 2018 |access-date=2020-07-06|archive-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515073607/https://www.bbc.com/news/world-australia-43296488 |url-status=live }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |url=https://www.reuters.com/article/us-australia-timor-treaty-idUSKCN1UO0Y8 |title=Australia ratifies maritime boundaries with East Timor |work=Reuters |date=29 July 2019 |access-date=2023-07-06 |archive-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515073607/https://www.reuters.com/article/us-australia-timor-treaty-idUSKCN1UO0Y8 |url-status=live }}</ref>. Avstraliyaning qattiq kuchining hukmronligi Sharqiy Timorni xalq diplomatiyasi va xalqaro huquq forumlaridan oʻz ishini ilgari surish uchun foydalanishga olib kelgan. Mojaro 2018-yilda Doimiy Hakamlik sudidagi muzokaralardan soʻng hal qilindi, oʻshanda ular oʻrtasida dengiz chegarasi hamda tabiiy resurslardan olinadigan daromadlar toʻgʻrisidagi kelishuv oʻrnatilgan. Sharqiy Timor Mudofaa Kuchlari (F-FDTL) 2001-yilda Falintil oʻrniga tashkil etilgan va 2006-yil voqealaridan soʻng qayta tuzilgan. Nafaqat tashqi tahdidlardan himoyalanish, balki zoʻravonlik jinoyatlariga qarshi kurashish uchun ham mas’uldir. Sharqiy Timor milliy politsiyasi, kuchlar kichikligicha qolmoqda va oddiy armiyada 2200 askar, dengiz tarkibidagi 80 askar bitta samolyot va yettita patrul kateri boshqarilgan. Dengiz komponentini kengaytirish rejalashtirilgan. Avstraliya, Portugaliya va Qoʻshma Shtatlar bilan harbiy hamkorlik mavjud boʻlgan<ref>{{Jurnal manbasi|title=Chapter Six: Asia |journal=The Military Balance |date=24 February 2001 |volume=121 |issue=1 |pages=307–308 |doi=10.1080/04597222.2021.1868795 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/04597222.2021.1868795 |publisher=International Institute for Strategic Studies |s2cid=232050863 |issn=0459-7222 |access-date=2023-07-06 |archive-date=20 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211220042755/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/04597222.2021.1868795 |url-status=live }}</ref>. == Maʼmuriy boʻlinmalar == [[Fayl:Municipalities of Timor-Leste.png|thumb|left|300px|alt=Sharqiy Timorning yorliqli xaritasi oʻn toʻrtta munitsipalitetga boʻlingan|Sharqiy Timorning oʻn toʻrtta munitsipaliteti]] Sharqiy Timor oʻn toʻrtta munitsipalitetga boʻlingan, ular oʻz navbatida 64 ta maʼmuriy postga, 442 ta sukoga (qishloqlarga) va 2225 ta aldeyaga (qishloqlarga) boʻlingan<ref name="2009divisions">{{Veb manbasi |url=http://www.jornal.gov.tl/public/docs/2009/serie_1/serie1_no33.pdf |work=Jornal da Républica, Série I, N.° 33, 16 de Setembro de 2009, 3588–3620 |title=Diploma Ministerial No:199/GM/MAEOT/IX/09 de 15 de Setembro de 2009 Que fixa o número de Sucos e Aldeias em Território Nacional Exposição de motivos |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301124211/http://www.jornal.gov.tl/public/docs/2009/serie_1/serie1_no33.pdf|archive-date=1 March 2012 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |title=Population and Housing Census 2015, Preliminary Results |url=http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf |publisher=Direcção-Geral de Estatística |access-date=2023-07-06 |archive-date=25 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225112143/http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="AtauroTatoli2022">{{Yangiliklar manbasi |url=http://www.tatoli.tl/en/2021/12/28/government-to-officially-declare-atauro-island-as-new-municipality-in-january-2022/ |title=Government to officially declare Atauro Island as new municipality in january 2022 |author=Filomeno Martins |work=Tatoli |date=28 December 2021 |access-date= 2023-07-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702144611/http://www.tatoli.tl/en/2021/12/28/government-to-officially-declare-atauro-island-as-new-municipality-in-january-2022/ |archive-date=2 July 2022}}</ref>. Munitsipalitetlar: Aileu, Ainaro, Atauro, Baucau, Bobonaro, Cova Lima, Dili, Ermera, Lautém, Liquiçá, Manatuto, Manufahi, Oecusse, va Viqueque<ref name="2009divisions"/><ref name="AtauroTatoli2022"/>. Mavjud munitsipalitetlar va maʼmuriy postlar tizimi Portugaliya hukmronligi davrida tashkil etilgan<ref name="Simião2020">{{jurnal manbasi|last1=Simião |first1=Daniel S. |last2=Silva |first2=Kelly |title=Playing with ambiguity: The making and unmaking of local power in postcolonial Timor-Leste |journal=The Australian Journal of Anthropology |date=21 November 2020 |volume=31 |issue=3 |pages=333–346 |doi=10.1111/taja.12377 |s2cid=229471436|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/taja.12377 |access-date=2023-07-06|archive-date=2023-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220514055310/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/taja.12377 |url-status=live }}</ref>. Konstitutsiyada markazsizlashtirish haqida eslatib oʻtilgan boʻlsa-da, maʼmuriy vakolatlar odatda Dilidan tashqarida faoliyat yurituvchi milliy hukumatda qolgan<ref name="Shoesmith2010"/>. Mustaqillikka erishgandan soʻng markazsizlashtirishni qanday amalga oshirish kerakligi haqida munozaralar boʻldi va taklif qilingan turli xil modellar sukos va markaziy hukumat oʻrtasida turli darajadagi boshqaruvni yaratadi. Aksariyat takliflarda suko-darajali boshqaruv boʻyicha aniq qoidalar yoʻq edi va ular fuqarolik boshqaruvining bir qismi boʻlishdan koʻra, jamoalarni aniqlaydigan, asosan anʼanaviy makon sifatida mavjud boʻlib qolishlari kutilgan. Oxir-oqibat, mavjud tumanlar 2009 yilda saqlanib qoldi va munitsipalitet deb oʻzgartirildi va juda kam vakolatlarga ega boʻldi<ref name="Feijó2015"/>. 2016-yilda har bir munitsipalitetga markaziy hukumat tomonidan tayinlangan davlat xizmatchisi rahbarlik qilish uchun oʻzgarishlar kiritildi<ref name="Simião2020"/>. Bu davlat xizmatchisiga mahalliy saylangan rahbarlar maslahat bergan. Kuchli oʻziga xoslikka ega va toʻliq Indoneziya hududi bilan oʻralgan izolyatsiya qilingan, Oecusse munitsipaliteti 2002 yilgi konstitutsiyaning 5 va 71-moddalarida belgilangan. 2014-yil 18-iyundagi 3/2014-sonli qonun 2015-yil yanvar oyida kuchga kirgan ushbu konstitutsiyaviy qoidani amalga oshirdi va Oecusseni maxsus maʼmuriy hududga aylantirdi<ref>{{Veb manbasi |title=Lei N.º 3/2014 de 18 de Junho Cria a Região Administrativa Especial de Oe-Cusse Ambeno e estabelece a Zona Especial de Economia Social de Mercado |work=Jornal da República, Série I, N.° 21, 18 de Junho de 2014, 7334–7341 |url=http://www.mj.gov.tl/jornal/public/docs/2014/serie_1/SERIE1_NO_21.pdf |access-date=2023-07-06 |archive-date=5 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805225603/http://www.mj.gov.tl/jornal/public/docs/2014/serie_1/SERIE1_NO_21.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{jurnal manbasi|author1=Laura S. Meitzner Yoder |title=The formation and remarkable persistence of the Oecusse-Ambeno enclave, Timor |journal=Journal of Southeast Asian Studies |date=29 April 2016 |volume=47 |issue=2 |pages=302–303 |doi=10.1017/S0022463416000084 |s2cid=156975625 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/abs/formation-and-remarkable-persistence-of-the-oecusseambeno-enclave-timor/E57D40FE03C22D0521A141364CB280C8 |access-date=2023-07-06 |archive-date=14 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220514071430/https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/abs/formation-and-remarkable-persistence-of-the-oecusseambeno-enclave-timor/E57D40FE03C22D0521A141364CB280C8 |url-status=live }}</ref>. Viloyat 2015-yil iyun oyida oʻzining davlat xizmatini ishga tushirgan. Sharqiy Timor maʼmuriy tizimining eng quyi darajalaridagi maʼmuriyat, aldeyalar va sukolar, odatda, anʼanaviy urf-odatlarni aks ettirgan, jamoaning oʻziga xosligini va mahalliy uy xoʻjaliklari oʻrtasidagi munosabatlarni aks ettiradi<ref name="Shoesmith2010">{{Veb manbasi |url=https://core.ac.uk/download/pdf/47198668.pdf |title=Decentralisation and the Central State in Timor-Leste |last=Shoesmith |first=Dennis |publisher=18th Biennial Conference of the Asian Studies Association of Australia in Adelaide |date=July 2010 |access-date=2023-07-06 |archive-date=12 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220512105020/https://core.ac.uk/download/pdf/47198668.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="Butterworth2010">{{Veb manbasi|url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/30533 |title=Articulations of Local Governance in Timor-Leste : Lessons for Local Development under Decentralization |last1=Butterworth |first1=David |last2=Dale |first2=Pamela |publisher=World Bank |date=October 2010 |access-date=12 May 2023-07-06 |archive-date=8 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808034006/https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/30533 |url-status=live }}</ref>. == Geografiyasi == [[Fayl:TL A0 HShade 101113-001.png|thumb|300px|alt=Sharqiy Timorning togʻli ichki qismini koʻrsatadigan relyef xaritasi|Sharqiy Timor xaritasi]] Janubiy—Sharqiy Osiyo va Janubiy Tinch okeani oʻrtasida joylashgan<ref name="Berlie2017ch1">{{kitob manbasi |last1=Berlie |first1=Jean A. |title=East Timor's Independence, Indonesia and ASEAN |date=1 October 2017 |publisher=Springer |isbn=9783319626307 |url=https://books.google.com/books?id=6EQ4DwAAQBAJ |ref=Berlie2007ch1 |chapter=A Socio-Historical Essay: Traditions, Indonesia, Independence, and Elections |access-date=2023-07-06|archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326152317/https://books.google.com/books?id=6EQ4DwAAQBAJ |url-status=live }}</ref>, Timor oroli Malay arxipelagida joylashgan Kichik Sunda orollarining eng kattasi hisoblangan<ref name="WBG2009">{{veb manbasi|url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/28126 |title=Timor-Leste : Country Environmental Analysis |publisher=World Bank Group |date=July 2009 |access-date=2023-07-06 |author=<!-- none specified --> |hdl=10986/28126 |archive-date= 2023-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729160348/http://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/28126 |url-status=live }}</ref>. == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi |last=Cashmore |first=Ellis |title=Dictionary of Race and Ethnic Relations |url=https://archive.org/details/dictionaryofrace0000cash |publisher=Routledge |date=1988 |location=New York |asin=B000NPHGX6}} * {{Kitob manbasi |title=Encyclopedia of Genocide |year=1999 |publisher=ABC-Clio |isbn=0-87436-928-2 |editor-last=Charny |editor-first=Israel W. |volume=1 |location=Santa Barbara, California}} * {{Kitob manbasi|last=Dunn|first=James|date=1996|title=East Timor: A People Betrayed|location=Sydney|publisher=Australian Broadcasting Corporation|author-link=James Dunn (diplomat)}} * {{Kitob manbasi|last1=Durand|first1=Frédéric|title=East Timor: A Country at the Crossroads of Asia and the Pacific, a Geo-Historical Atlas|url=https://archive.org/details/easttimorcountry0000dura|date=2006|publisher=Silkworm Books|location=Chiang Mai|isbn=9749575989}} * {{Kitob manbasi|last1=Durand|first1=Frédéric|title=History of Timor Leste|date=2016|publisher=Silkworm Books|location=Chiang Mai|isbn=978-616-215-124-8}} * {{Kitob manbasi|last1=Groshong|first1=Daniel J|title=Timor-Leste: Land of Discovery|date=2006|publisher=Tayo Photo Group|location=Hong Kong|isbn=988987640X}} * {{Kitob manbasi|last1=Gunn|first1=Geoffrey C.|year=1999|title= Timor Loro Sae: 500 Years|location=Macau|publisher=Livros do Oriente|isbn=972-9418-69-1}} * {{Kitob manbasi |last=Hägerdal |first=Hans |title=Lords of the Land, Lords of the Sea: Conflict and Adaptation in Early Colonial Timor, 1600-1800 |date=2012 |publisher=KITLV Press |isbn=978-90-6718-378-9 |location=Leiden |doi=10.26530/oapen_408241 |hdl=20.500.12657/34566 |via=Oapen |doi-access=free |hdl-access=free}} * {{Kitob manbasi|last1=Kingsbury|first1=Damien|author1-link=Damien Kingsbury|last2=Leach|first2=Michael|title=East Timor: Beyond Independence|series=Monash Papers on Southeast Asia, no 65|date=2007|publisher=Monash University Press|location=Clayton, Vic|isbn=9781876924492}} * {{Kitob manbasi|editor1-last=Hill|editor1-first=H|editor2-last=Saldanha|editor2-first=J|title=East Timor: Development Challenges for the World's Newest Nation|url=https://archive.org/details/easttimordevelop0000unse_t1l7|date=2002|publisher=Palgrave Macmillan UK|location=London|isbn=978-0-333-98716-2}} * {{Kitob manbasi|editor1-last=Leach|editor1-first=Michael|editor2-last=Kingsbury|editor2-first=Damien|editor2-link=Damien Kingsbury|title=The Politics of Timor-Leste: Democratic Consolidation After Intervention|series=Studies on Southeast Asia, no 59|date=2013|publisher=Cornell University, Southeast Asia Program Publications|location=Ithaca, NY|isbn=9780877277897}} * {{Kitob manbasi |last=Levinson |first=David |title=Ethnic Relations: A Cross-Cultural Encyclopedia |date=1998 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara, California}} * {{Kitob manbasi|last1=Molnar|first1=Andrea Katalin|title=Timor Leste: Politics, History, and Culture|series=Routledge Contemporary Southeast Asia series, 27|date=2010|publisher=Routledge|location=London; New York|isbn=9780415778862}} * {{Kitob manbasi |title=Encyclopedia of Modern Ethnic Conflicts |date=2003 |publisher=Greenwood Press |isbn=0-313-01574-0 |editor-last=Rudolph |editor-first=Joseph R. |location=Westport, Connecticut |pages=101–106}} * {{Kitob manbasi |editor-last=Shelton |editor-first=Dinah L. |url=https://papers.ssrn.com/abstract=2226008 |title=Encyclopedia of Genocide and Crimes Against Humanity |date=2005 |publisher=Thomson Gale |location=Detroit |ssrn=2226008 |access-date=12 February 2022 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326152321/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2226008 |url-status=live }} * {{Kitob manbasi |last=Taylor |first=John G. |title=East Timor: The Price of Freedom |url=https://archive.org/details/easttimorpriceof00tayl |date=1999 |publisher=Pluto Press |isbn=978-1-85649-840-1 |location=Annandale}} * {{Kitob manbasi|editor1-last=Viegas|editor1-first=Susana de Matos|editor2-last=Feijó|editor2-first=Rui Graça|title=Transformations in Independent Timor-Leste: Dynamics of Social and Cultural Cohabitations|date=2017|publisher=Routledge|location=London|isbn=9781315534992}} * {{Kitob manbasi |last=Berlie |first=Jean A. |title=East Timor: A Bibliography |date=2001 |publisher=Indes savantes |isbn=2-84654-012-8 |location=Paris |author-link=Jean Berlie}}, a bibliographic reference, launched by PM Xanana Gusmão * [https://web.archive.org/web/20040321134359/http://kyotoreview.cseas.kyoto-u.ac.jp/issue/issue2/article_232.doc ''East Timor, politics and elections'' (in Chinese)/ 东帝汶政治与选举 (2001–2006): 国家建设及前景展望], Jean Berlie, Institute of Southeast Asian Studies of Jinan University editor, Jinan, China, published in 2007. * {{Kitob manbasi|last1=Lundahl |first1=Mats |title=The Creation of the East Timorese Economy |last2=Sjöholm |first2=Fredrik |date=2019 |publisher=Springer |volume=1–2 |location=Cham}} == Manbalar == {{manbalar}} {{Osiyo davlatlari}} {{Sharqiy Timor mavzular}} [[Turkum:Sharqiy Timor]] [[Turkum:Geografiya]] [[Turkum:Fan]] [[Turkum:Osiyo davlatlari]] [[Turkum:Davlatlar]] juxw8fd7b4ns3nm6xo15icnmizt9zuy Bern 0 441979 5999743 5928694 2026-04-20T19:55:18Z Divandagi ekspert 190832 [[Special:Contributions/~2026-15475-57|~2026-15475-57]] ([[User talk:~2026-15475-57|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/5928694|5928694]]-sonli tahrir qaytarildi 5999743 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Bern Panorama von Rosengarten 20211007.jpg|thumb|326x326px|Bern]] '''Bern''' — Shveysariya poytaxti, Bern kantonining maʼmuriy markazi. Mamlakatning markaziy qismida, Aare daryosining har ikki sohilida joylashgan. Aholisi 140 ming kishi, shahar atrofi bilan birga 300 ming (1995), ko'pchiligi nemis tilida soʻzlashadi. Bernga 1191-yil asos solingan. 1218-yildan imperiyaning erkin shahri. 1353-yil Shveysariya konfederatsiyasiga qoʻshildi. 1848-yildan Shveysariya poytaxti. Bern asosan maʼmuriy shahar. Sanoat taraqqiyoti jihatidan Syurix. Bazel shaharlaridan keyinda turadi. Bernda elektro texnika va aniq mashinasozlik (telefon, priborlar, elektr apparaturalari, poligrafiya mashinalari va boshqalar), toʻqimachilik, trikotaj, oziq-ovqat sanoati: yog'ochsozlik, poligrafiya korxonalari mavjud. Muhim transport yoʻllari tuguni. Mamlakatni Gʻarbiy Yevropa shaharlari bilan bogʻlaydigan bir necha temir yoʻl va avtomobil yoʻllar Berndan boshlanadi. Xalqaro aeroport bor. Shaharda bir qancha xalqaro tashkilotlarning markaziy organlari — Jahon pochta ittifoqi byurosi (1874-yildan), Xalqaro telealoqa ittifoqi, Mualliflik huquqini muhofaza qilish xalqaro ittifoqi, Xalqaro transport ittifoqi byurosi va boshqa joylashgan. Unt (1834-yildan), Shveysariya milliy kutubxonasi, konservatoriya, teatr (1903-yildan), ilmiy tadqiqot muassasalari, musiqa maktablari, kutubxonalar, muzeylar (Shveysariya, Alp togʻlari, Tarix, Badiiy va boshqalar) bor. Meʼmoriy yodgorliklaridan gotika uslubida qurilgan shahar boshqarmasining binosi (ratusha, 1406—17), SanktVinsens sobori (1424—1588) va boshqa saqlangan. Turizm rivojlangan. Bernning mamlakatning boshqa shaharlari kabi moliyaviy faoliyati dunyo ahamiyatiga ega. == Adabiyotlar == * [[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi|OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil {{OʻzME}} {{Yevropa poytaxtlari}} {{chala}} [[Turkum:Alfavit boʻyicha butun jahon yodgorliklari]] 2f5d4wb4cvg52htzv5n42x3hqi9guxt Avnik 0 444710 5999610 4917595 2026-04-20T13:45:03Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiyadagi qalʼalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999610 wikitext text/x-wiki {{manba}} '''Avnik''', Oʻnik – [[Sharq]]iy [[Onadoʻli|Anadolu]]da, [[Arzirum]] [[shahar|shahri]]dan sharqroqdagi [[qal’a]]. Koʻsatogʻ etagida joylashgan. A. [[X asr|10]]– [[XI asr|11-asr]] boshlarida [[armanlar]]ning Avnikni [[podsho]]ligi davrida barpo qilingan. [[Amir Temur|Amir Temur]]ning dushmani Qora Muhammadning [[istehkom]]i boʻlgan. [[Sohibqiron]] Avnikni „[[5 (son)|besh]] [[yil]]lik yurishi“ ([[1392]]–[[1396|96]]) paytida, [[1394]] yil [[18-iyun|18-iyun]]da qamal qilgan va bir yarim [[oy (vaqt birligi)|oy]]dan soʻng, 1-avgustda zabt etgan. Qalʼaga kutvol qilib [[Atalmish Qavchin|Atalmish Havchin]] qoʻyilgan. Biroq Amir Temur [[1395]] yil [[Toʻxtamishxon]]ga qarshi yurishga ketgan paytda Qora Muhammadning oʻgʻli [[Qora Yusuf]] fursatdan foydalanib Avnikni egallagan. Amir Temur „[[7 (son)|yetti]] yillik yurish“ ([[1399]]–[[1404]]) paytida [[1401]] yil qalʼani ikkinchi marta olgan. == Adabiyotlar == * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{OʻzME}} [[Turkum:Turkiyadagi qalʼalar]] [[Turkum:Osiyo tarixi]] {{chala}} nkt1hvywvonbmqnrg5s04yhkt7qtlnb 5999611 5999610 2026-04-20T13:45:08Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Osiyo tarixi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999611 wikitext text/x-wiki {{manba}} '''Avnik''', Oʻnik – [[Sharq]]iy [[Onadoʻli|Anadolu]]da, [[Arzirum]] [[shahar|shahri]]dan sharqroqdagi [[qal’a]]. Koʻsatogʻ etagida joylashgan. A. [[X asr|10]]– [[XI asr|11-asr]] boshlarida [[armanlar]]ning Avnikni [[podsho]]ligi davrida barpo qilingan. [[Amir Temur|Amir Temur]]ning dushmani Qora Muhammadning [[istehkom]]i boʻlgan. [[Sohibqiron]] Avnikni „[[5 (son)|besh]] [[yil]]lik yurishi“ ([[1392]]–[[1396|96]]) paytida, [[1394]] yil [[18-iyun|18-iyun]]da qamal qilgan va bir yarim [[oy (vaqt birligi)|oy]]dan soʻng, 1-avgustda zabt etgan. Qalʼaga kutvol qilib [[Atalmish Qavchin|Atalmish Havchin]] qoʻyilgan. Biroq Amir Temur [[1395]] yil [[Toʻxtamishxon]]ga qarshi yurishga ketgan paytda Qora Muhammadning oʻgʻli [[Qora Yusuf]] fursatdan foydalanib Avnikni egallagan. Amir Temur „[[7 (son)|yetti]] yillik yurish“ ([[1399]]–[[1404]]) paytida [[1401]] yil qalʼani ikkinchi marta olgan. == Adabiyotlar == * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{OʻzME}} [[Turkum:Turkiyadagi qalʼalar]] {{chala}} kwjx6d2ur66ijnengex6axrakclmvdu Gandimiyon shartnomasi 0 455270 5999985 3923604 2026-04-21T08:54:22Z Janob Mirzaolim 64438 Umumiy tahrir + turkum 5999985 wikitext text/x-wiki '''Gandimiyon shartnomasi''' — [[Rossiya imperiyasi|Rossiya]] qoʻshinlari 1873-yil bahorida [[Xiva yurishi (1873)|Xivani egallagandan]] soʻng, 1873-yil 12-avgustda Rossiya bilan [[Xiva xonligi|Xiva]] xoni [[Muhammad Rahimxon II]] 2 oʻrtasida ([[Xiva]] yaqinidagi Gandimiyon (Gandumkon) qishlogʻidagi xonning yozgi begala) tuzilgan shartnoma. Shartnomaga koʻra, xon rus podshosining vassaliga aylandi va mustaqil tashqi siyosat yurgizishdan mahrum etildi. [[Amudaryo]]ning oʻng qirgʻogʻidagi yerlar Rossiyaga oʻtdi va u yerda [[Amudaryo boʻlimi]] tashkil etilib, [[Turkiston general-gubernatorligi]] tarkibiga kiritildi. Amudaryoning chap ruslar uchun qulay boʻlgan yerlarga oʻzlarining pristan (bandargoh)larini qurish huquqiga ega. Boʻlim boshligʻiga Xiva hukumatining faoliyatini kuzatib turish topshirildi. Gandimiyon shartnomasiga binoan rus savdo kemalarining Amudaryoda erkin harakat qilishi uchun imtiyozli huquq berildi. Rus sanoatchi va savdogarlari butun xonlik hududida bojsiz savdo kilish, yer sotib olish, sanoat korxonalarini qurish huquqini oldi. Rus fuqarolarini mahalliy sudlar sud qilolmaydigan boʻldi. Bundan tashqari, xon Rossiya hukumatiga 2 mln. 200 ming soʻm tovon toʻlash majburiyatini oldi. Shunday qilib, Gandimiyon shartnomasi Xiva xonligini Rossiyaning mustamlakasiga aylantirib qoʻydi. == Adabiyotlar == * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil {{UZ-history-stub}} [[Turkum:Xiva xonligi]] 6rn0ter86h4xndg0zn4stt97ssyw7ep Vizantiya imperiyasi 0 464898 5999690 5997947 2026-04-20T17:17:02Z Adegeras 235829 Fixed typo 5999690 wikitext text/x-wiki {{Tarixiy davlat |nomi = „Sharqiy“ Rim imperiyasi |oʻz nomi = {{lang-la|Imperium Romanum, Romania}}<br />{{lang-el|Βασιλεία Ῥωμαίων}} |holati = [[imperiya]] |madhiya = |bayroq_izohi = Vizantiya imperiyasining bayrogʻi |gerb = Device of the Palaiologos Dynasty.svg |gerb_izohi = Paleologlar gerbi |xarita = Justinian555AD.png |oʻlchami = 260px |izohi = 555-yilda [[Justinian I]] hukmronligi ostidagi Vizantiya imperiyasi. |p1 = Rim imperiyasi |tashkil_topdi = [[395]] |barham_topdi = [[1453]] |s1 = Usmonli imperiyasi |flag_s1 = Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg |shiori = |poytaxti = [[Konstantinopol]] |shaharlari = |tili = [[Lotin tili|Lotin]], [[Yunon tili|Yunon]] |valyutasi = [[Solid]], [[Dukat]], [[Vizantiya tangasi]] |qoʻshimcha_koʻrsatkich = |koʻrsatkich_tarkibi = |maydoni = 4 500 000 km² (6-asrda [[Justinian I]] hukmronligi ostida) |aholisi = 26 mln.dan (565-yil) 5 mln.gacha (1282-yil) |boshqaruv_shakli = [[Absolyut avtokratiya]] |sulola = [[Vizantiya imperatorlari|20 dan ortiq sulolalar]] |hukmdorlar_unvoni = [[Vizantiya imperatorlari ro`yxati|Imperator]] |hukmdor1 = [[Constantine I Buyuk]] |hukmdor1_yili = 330-337 |dini = 380-yilgacha [[Rim butparastligi]].<br/>[[Pravoslavie]] <small>(313-yilgi [[Milan edikti]]dan so`ng tolerant; 380-yildan davlat dini)</small> |qoʻshimcha_koʻrsatkich1 = |koʻrsatkich_tarkibi1 = |Bosqich1 = |Sana1 = |Yil1 = |Bosqich2 = |Sana2 = |Yil2 = |Bosqich3 = |Sana3 = |Yil3 = |qoʻshimcha_koʻrsatkich2 = |koʻrsatkich_tarkibi2 = |gacha = |g1 = |g2 = |g3 = |keyin = |k1 = |k2 = |k3 = |eslat = |flag_p1=Vexilloid of the Roman Empire.svg|bayroq=Byzantine imperial flag, 14th century, square.svg}} [[Fayl:Byzantine Empire animated.gif|thumb|290x290px]][[File:Byzantine_Empire_395_to_1262.png|thumb|alt=Vizantiya imperiyasi|Vizantiya imperiyasi xaritasi]][[File:Amsterdam_-_Byzantium_(29670468754).jpg|thumb|alt=shahar| Hozirgi voldenburt shahri ]] '''Vizantiya, Bizantiya imperiyasi''' yoki '''Sharqiy Rim imperiyasi''' ([[Lotin tili|lotincha]]: ''Imperium Romanum''; [[Yunon tili|yunoncha]]: ''Βασιλεία Ῥωμαίων'') — [[Rim imperiyasi]] parchalangach, uning iqtisodiy jihatdan rivojlangan sharqiy qismida vujudga kelgan davlat (IV-XV asrlar). Eng ravnaq topgan davrida uning tarkibiga [[Bolqon yarim oroli]]ning katta qismi, [[Kichik Osiyo]], [[Suriya]], [[Falastin]], [[Misr]], [[Kirenaika]], [[Mesopotamiya]]ning bir qismi, Gʻarbiy [[Armaniston]] va [[Gurjiston]], [[Xersones]], [[Qibris]] va [[Krit|Krit orollari]] kirgan. Poytaxti — [[Konstantinopol]] shahri boʻlgan. Mamlakatning nomi [[Bosfor]] sohilidagi yunon polney — Vizantiyizmdan olingan. Aholisi — [[yunonlar]], [[suryoniylar]], [[qibtiylar]], [[armanlar]], [[Gruzinlar|gurjlar]] va boshqalardan iborat boʻlgan. Davlat tili IV-VI asrlarda [[lotin tili]], keyinchalik [[yunon tili]] boʻlgan. [[Hunarmandchilik]] va savdo-sotiqning rivojlanish darajasi, shahar turmushining joʻshqinligi jihatidan oʻsha davrda Vizantiya Gʻarbiy Yevropa mamlakatlaridan ancha ilgarilab kettan edi. [[Arabiston]], [[Qora dengiz]] boʻyi, [[Eron]], [[Hindiston]], [[Xitoy]] bilan savdo-sotiq bir oz koʻpaydi. Vizantiya geografik jihatdan qulay joylashganligi tufayli Sharq bilan Gʻarb oʻrtasida madaniy-iqtisodiy aloqalarning kuchayishiga sabab boʻlgan, siyosiy va harbiy markazga aylangan. 527-565-yillarda Imperator [[Yustinian I]] hukmronligi davrida maʼmuriy va huquqiy islohotlar oʻtkazilgan. Markaziy davlat mustahkamlangan va kuchli armiya vujudga keltirilgan. Bu esa Yustinianga 533-534-yillarda [[Shimoliy Afrika]]dagi [[vandallar]] davlatini, 555-yilda [[Italiya]]dagi [[ostgotlar]] qirolligini, janubiy-sharqiy Ispaniyani bosib olish imkonini bergan. VI asrning soʻnggi oʻn yilligi va VII asr boshlarida ichki tanazzul va tashqi siyosatda muvaffaqiyatsizliklar roʻy berdi. Armiyada gʻalayon boshlandi, keng xalq ommasi unga qoʻshildi. VI asr oxiri VII asr boshlarida Vizantiya hududining anchagina qismini [[slavyanlar]] ishgʻol etgan. VII asrning 70-yillarida Vizantiyaning shimoliy-gʻarbiy chegarasida qadimiy bulgʻorlar davlati — [[Bulgʻoriston]] barpo boʻlgan. 636—642 yillarda arablar V.dan Suriya, Falastin, Yukrri Mesopotamiya va [[Misr]]ni, 693— 698 yillarda Shimoliy Afrikadagi yerlarni tortib oldi. Italiyadagi langobardlar Vizantiya hududining anchagina qismini bosib oldi. VIII-IX asrlarda Vizantiya hududiga slavyanlar koʻchib kelishi munosabati bilan ulardagi hukmron jamoa munosabatlari taʼsirida erkin qishloq jamoalari mustahkamlandi. Biroq X asrda yirik yer egaligi kuchayib, Vizantiya shaharlari VII-IX asrlardagi tanazzuldan soʻng yana qad rostladi, savdo-hunarmandchilik uyushmalari vujudga keldi, davlat ularning faoliyatini qoʻllab-quvvatladi. X asr oʻrtalarida Vizantiya arablardan Yuqori Mesopotamiyani, Kichik Osiyo va Suriyaning bir qismini, Krit va Qibris orollarini qaytarib oldi. [[Armaniston]] va [[Gurjiston]]da Vizantiyaning taʼsiri kuchaydi. Vizantiya Gʻarbiy Bolgar podsholigini bosib oldi (1018-yil). == Talim == XII asr boshlaridan ichki tarqoqpik avj oldi, markaziy hokimiyat inqirozga yuz tutdi, chet ellik istilochilarning xuruji kuchaydi. Salib yurishi qatnashchilari Vizantiya hududining bir qismini bosib olib, [[Lotin imperiyasi]]ta asos soldilar. Shu bilan birga Vizantiya yerlarida mustaqil yunon davlatlari: Nikey, Trapezund imperiyalari, Epir davlati paydo boʻldi. 1261-yilda Nikey imperatori Mixail VIII Paleolog Vizantiya imperiyasini qayta tikladi. Paleologlar sulolasi (1261—1453) qaror topdi. Biroq Vizantiya oʻzining qad. qudratini tiklay olmadi. 1453-yilda Konstantinopol [[usmonli turk]]lar tasarrufiga oʻtgan. XV asrning 60-yillari boshida Vizantiya imperiyasi barham topdi, uning hududi Usmonli turk imperiyasi tarkibiga kirdi. Vizantiya Rim, yunon va ellinizm anʼanalari taʼsirida vujudga kelgan oʻziga xos madaniyat markazi boʻlgan edi. Vizantiyada antik davr taʼlimi anʼanalari saqlanib qoldi va XII asrgacha maorif Yevropaning boshqa joylariga qaraganda yuqori saviyada edi. Boshlangʻich taʼlim (oʻqish va yozishni oʻrgatish) xususiy maktablarda 2—3 yil davomida amalga oshirilgan. VII asrgacha oʻquv dasturi majusiy dinlar afsonalariga, keyinroq [[Bibliya]] kitoblariga asoslangan. Oʻrta maʼlumot grammatika oʻqituvchisi rahbarligida olingan. Dasturga [[orfografiya]] (imlo kridalari), grammatika normalari, talaffuz, sheʼr yozish qoidalari, [[notiqlik]] sanʼati, shuningdek hujjatlar tuzish uslubiyati kiritilgan. [[Falsafa]] ham oʻquv darslari jumlasiga kirgan. Ayrim maktablar dasturida tarix darsi ham boʻlgan. Vizantiyada monastir maktablari ham bor edi. IV-VI asrlarda qadimgi davrdan qolgan oliy maktablar (Afrika, Iskandariya, Bayrut, Antioxiya, Gʻazo, Falastin Kesariyasida) oʻz faoliyatini davom ettirdi. 425-yil Konstantinopolda barpo etilgan oliy maktab (auditoriy) boshqa oliy maktablarni siqib chiqardi. Konstantinopol auditoriysi davlat muassasasi, uning prof.lari davlat xizmatchilari hisoblanar, poytaxtda dars berish faqat ularga ruxsat etilgan. IX asr oʻrtalariga kelib, Magnavr oliy maktabi ishlay boshladi. Bu maktab oliy dunyoviy amaldor va din peshvolarini tayyorlar edi. XII asr oʻrtalarida Konstantinopolda [[yuridik]] va falsafiy maktablar davlat muassasasi sifatida ochildi. XII asrda oliy maktabda tibbiyot fani ham oʻqitila boshladi. 1204-yildan keyin Vizantiyada oliy maktab tugatildi. Monastirlar huzuridagi maktablar davlat maktablarini tobora siqib chiqaraverdi. Bunday maktablar, odatda, muallimning vafotidan keyin yoki u quvgʻinga uchragach, yopilib qolardi. Vizantiyaning qadimgi kutubxonalari ilk davrdan nari oʻtmadi. Iskandariya kutubxonasi 391-yilda vayron etildi. Konstantinopol kutubxonasi (356-yilda asos solingan) 475-yilgi yonginda kuyib ketdi. == Qishloq xoʻjaligi == Keyingi davr kutubxonalari haqidagi maʼlumotlar kam boʻlsa ham, imperator, patriarx, monastirlar kutubxonalari, oliy maktablarning va xususiy shaxslarning kutubxonalari boʻlganligi maʼlum. Texnikasi Vizantiyaga antik davr qishloq xoʻjaligi texnikasi (hoʻkizga qoʻshiladigan omoch va pichan yiqqich, sunʼiy sugʻorish tizimi) hamda hunarmandchiligi meros boʻlib qolgan. Bu hol Vizantiyaning dehqonchilik, zargarlik, shoyi toʻqish, hashamatli inshootlar qurish, kemasozlik (IX asrdan boshlab qiyalama yelkandan foydalanilgan) va boshqa sohalarda XII asr gacha Yevropada ilgʻor davlat boʻlib qolishiga imkon berdi; IX asrdan boshlab sirkor keramika, shisha tayyorlash (qadimgi usullar boʻyicha) rasm boʻldi. == Hunarmandchilik == Biroq, vizantiyaliklarning ota meros anʼanalarini saqlab qolishga intilishi texnika taraqqiyotiga ozmi-koʻpmi toʻsqinlik qildi. XII asr dan boshlab Vizantiya hunarmandchiligining Gʻarbiy Yevropa hunarmandchiligi (shishasozlik, kemasozlik va hokazo)dan orqada qolishiga sabab boʻldi. XIV-XV asrlarga kelib esa, Vizantiya toʻqimachiligi italyan toʻqimachiligi bilan raqobat qila olmay qoldi. Matematika va tabiiy faylar. Vizantiyada matematikaning jamoatchilik oʻrtasidagi nufuzi oʻrta asrlarning asosiy fanlari hisoblangan falsafa va notiqlik sanʼatiga nisbatan juda past boʻlgan. IV-VI asrlardagi Vizantiya matematiklari asosan qadimgi allomalarning asarlarini sharhlash bilan mashgʻul boʻlishgan: Feon (IV asr) Yevklid va Ptolemey asarlarini chop qildirgan va sharhlagan, Ioann Filopon (VI asr) [[Aristotel]]ning tabiatshunoslikka doir ilmiy asarlarini sharhlagan, Yevtokiy Askalon (VI asr) esa [[Arximed]]ning shunday ishlarini sharhlash bilan shugʻullangan. == Ilim fan == Baʼzi masalalarda Vizantiya fani antik davr faniga nisbatan bir oz ilgari siljidi: Ioann Filopon jismlarning tushish tezligi ularning ogʻirligiga bogʻliq emas, degan xulosaga keldi; Ayo Sofiya ibodatxonasini qurib mashhur boʻlgan meʼmor va muhandis trallik Anfiliy oʻt oldiruvchi koʻzgular ishiga doir yangi talqinini taklif qildi. IX asrga kelib tabiiy fanlar borasida bir oz yuksalish kuzatildi. Ixtirochi Lev Matematik birinchi marta harflardan algebraik timsollar sifatida foydalandi. Maʼlumotlarga koʻra, XII asrda arab raqamlarini joriy qilishga urinish boʻlgan boʻlsa kerak. Soʻnggi Vizantiya matematiklari sharq faniga juda qiziqishgan. Trapezund olimlari (Grigoriy Xioniad, XII asr uning izdoshlari Grigoriy Xrisokokk va Isaak Argir,XIV asr) arab va fors matematikasi va astronomiyasini oʻrganishgan. Sharq fani merosining oʻrganilishi Feodor Melitinnotaning „Uch kitobdagi astronomiya“ (1361) majmua asarining yaratilishiga yordam berdi. Kosmologiya sohasida vizantiyaliklar anʼanaviy tasavvurlarga rioya qilishgan. Ulardan baʼzilari Bibliyada keltirilgan dunyoqarashlarga ishongan boʻlsa, boshqalari Yerning sharsimonligi haqidagi taʼlimot Bibliyaga zid emas, deb hisoblaganlar. Ilmi nujum inson taqdirini osmon yoritqichlarining harakati bilan bogʻlangani uchun pravoslav ilohiyotchilari tomonidan qattiq tanqid qilindi va taʼqibga duchor boʻldi. XIV asrda Nikifor Grigora taqvim (kalendar)ni isloh qilishni taklif etdi, quyosh tutilishini oldindan aytib berdi. Bu taklif va bashoratlar astronomiya kuzatuvlari bilan bevosita bogʻliq boʻlgan. Vizantiyada geografiyaning boshlanishiga fem (viloyat)lar, shaharlar, yepiskop boshliq maʼmuriy birliklarning rasmiy tavsiflari asos boʻldi. taxminan 535-yilda Iyerokl 64 fem va 912 shaharning tavsifini oʻz ichiga olgan „Sinekdem“ toʻplamini tuzdi. Bu toʻplam keyingi davrlarda yozilgan geografik asarlar uchun zamin boʻldi. 10-asrda Konstantin Bagryaiorodniy Vizantiya femlari tavsifini oʻz davri anʼanalari asosida tuzib chiqdi. Shu bois uning asaridagi koʻp maʼlumotlar oʻsha davrdagi mavjud maʼlumotlarga gshd. Savdogarlar, ziyoratchilarning sayohat tavsiflari ham oʻsha geografik adabiyotlar toifasiga mansub. IV asrda yozilgan muallifi nomaʼlum sayohatnomada Oʻrta dengiz batafsil bayon qilingan, portlar orasidagi masofalar koʻrsatilgan, muayyan joyda ishlab chiqarilgan tovarlar haqida gapirilgan va hokazo. Quyidagilarning sayohat tavsiflari saqlangan: savdogar Kosma Indikoplovning (6-asr) „Xristian topografiyasi“ asari (bunda umumkosmologik tasavvurlardan tashqari bevosita kuzatuv taassurotlari, Arabiston, Afrika va boshqa joylardagi turli mamlakatlar va xalqlar haqida aniq maʼlumotlar mavjud), Ioann Fokning (12-asr) Falastinga, Andrey Livadinning (XIV asr) [[Falastin]] va[[ Misr]]ga, Kanan Laskarisning (XIV asr oxiri yoki XV asr boshi) Olmoniya, Skandinaviya va Islandiyaga sayohatlari tavsiflari. Vizantiyaliklar geografik haritalar tuzishni ham bilganlar. == Tibbiyot == Tibbiyoti Vizantiyada rivojlangan tibbiyot mavjud boʻlgan. IV asrda pergamlik shifokor Oribasiy tibbiy ensiklopediya yaratgan, shifokor Nikshba jarroxlik boʻyicha darslik yozgan. Konstantinopolda maxsus jarrohlik va ayollar kasalliklari boʻlimlari boʻlgan kasalxonalar tashkil etilgan, ularning huzurida tibbiyot bilim yurtlari ochilgan. Simeon Sif ovqatning xossalari haqida kitob yozgan (11-asr). Nikolay Mireps farmakopeyaga oid qoʻllanma tuzgan (13-asr). Ioann Aktuariy tibbiyotga doir asarlarida oʻzining amaliy mushohadalarini bayon etgan. Falsafasi imperiya qaror topishi va xristianlik tarqalishi tufayli (VI-VII asrlardan) paydo boʻla boshladi. Uning taraqqiyotida rasmiy cherkov aqidalari 6-n dunyoviy fan, falsafiy fikr vakillarining qarashlari oʻrtasidagi kurashning taʼsiri bor. Yunon cherkovining peshvolari Prokopiy (465—525), vizantiyalik Leontiy (475—543), Ioann Damaskin bu falsafaning oʻtmishdoshlari boʻlganlar. Vizantiya falsafasi asosan Platon — Aristotel gʻoyalari hamda asarlarini tushuntirish va tarqatishdan iborat edi; u „Kutubxona“ toʻplami (857 yilgacha)ning muallifi Fotiy (820—891)dan boshlanib, Mixail Psell (1018—78) va Nikifor Vlemmid (1272-yil v. e.) ijodida oʻzining yuksak choʻqqisiga chiqdi. Keyin Italiyada [[Uygʻonish davri]]<nowiki/>da qayta rivojlandi. Bunda V. Vissarion (1403—72), trapezundlik Georgiy (1396—1484) va boshqalarning xizmati kattadir. Vizantiya falsafasidagi irratsional oqim Simeon (1025—92) mistikasi va Nikolay Kavasila (14-asr) gʻoyalarida namoyon boʻldi. Vizantiya falsafasi [[oʻrta asr]] sxolastikasi, Italiya Uygʻonish davri va slavyan mamlakatlari, Gurjiston, Armanistondagi falsafiy fikrning rivojlanishiga katta taʼsir oʻtkazdi. Vizantiyada tarix fani bir muncha rivojlangan. Kesariylik Yevseviy qad. zamonlardan mil. 324 yilgacha boʻlgan dunyo tarixini, jumladan, Shim. Qora dengiz boʻyining tarixini bayon etishga harakat qilib koʻrdi. Kesariylik Prokopiy va Agafiy imperator Yustinian davridagi Vizantiya tarixini yoritdilar. 6— 10-asrlarda jahon tarixi voqeanavisligi Ioann Malala, Feofan Ispovednik, Feofilakt Simokatta, Georgiy Amartol kabi tarixchilarning asosiy tarixiy janrlari boʻldi. 11—12-asr oʻrtalarida vizantiyalik tarixchilar (Lev Diakon, Nikita Xoniat va boshqalar) oʻzlari shohid boʻlgan voqealarni qalamga olishga intildilar. 13-asrdan Vizantiya tarix fani inqirozga yuz tutdi. Huquqshunosligi. Vizantiya madaniyatiga xos anʼanaviylik va izchillik Vizantiya huquqshunosligida ayniqsa yaqqol koʻzga tashlanadi. Rim huquqini muntazam tartibga solish, fuqarolik huquqi majmualarini tuzish bilan Vizantiya huquqshunosligiga asos solindi. Ulardan eng muhimi Corpus juris civilis („Kanonik huquq majmuasi“)dir (6-asr) — Vizantiya huquqshunosligi ayni shu majmuaga tayandi, huquqshunoslar vazifasi asosan shu majmuani talqin qilish va qayta bayon etishdan iborat boʻlib qoldi. 6—7-asrlarda Corpus juris civilis qisman lotin tilidan yunon tiliga tarjima qilindi. Mazkur tarjimalar Vasiliki qurama toʻplamining asosini tashkil etadi, undan koʻpincha hoshiyalardagi izohlari bilan birga qayta-qayta nusxa koʻchirildi. Vasilikilarga ilova tarzida xilmaxil maʼlumotnoma — qoʻllanmalar, shu jumladan „sinopsislar“ tuzilgan, ularda maqolalar huquqqa oid ayrim masalalar boʻyicha alifbo tartibida joylashtirilgan. Vizantiya huquqshunosligida Rim huquqidan tashqari cherkov soborlarining qaror (qoida)lariga asoslangan cherkov fatvolari huquqi ham oʻrganilgan. Konstantinopolda oliy huquq maktabi tashkil etilgach, 11-asrda sud qarorlari toʻplami — „Pir“ („Tajriba“)da Konstantinopol sudining tajribasi umumlashtirildi. 12-asrda Vizantiya huquqshunoslari (Zonara, Aristin, Valsamon) cherkov soborlari qoidalari talqin etilgan bir necha kitob chiqarib, unda cherkov fatvolari huquqi bilan Rim huquqini muvofiqlashtirishga urinishdi. Vizantiyada notariat ham tashkil qilingan, 13—14-asrlarda ayrim femlarning mahkamalari hujjatlar uchun mahalliy xizmat daftarchalari tuzib chiqqan. == Adabiyot == Vizantiya Adabiyoti oʻziga xosligi, yangi shakl va janrlarning boyligi bilan ajralib turadi. Uning tarixi 3 asosiy davrga boʻlinadi. Birinchi davrda (4—6-asrlar) u antik adabiyot anʼanalarini davom ettirdi, ayni vaqtda unga xristian dini mafkurasi taʼsir oʻtkazdi (shoirlar Nonna, 4—5-asrlar, Agafiy, Pavel Silensiariy, 6-asr). Avliyo-anbiyolar qissasi (agiografiya) ni yaratish avj oldi. Ikkinchi davrda (7—9-asrlar) cherkov taʼsirida diniy adabiyot ustunlik qila boshladi (kritli Andrey, Ioann Damaskin, Feodor Studit). Shoirlardan Kassiya, Ioann Grammatik, Ignatiy, patriarx Fotiy dunyoviy asarlar yozishdi. Xalq ijodiyoti rivojlandi. Oxirgi, uchinchi davrda (10—15-asrlar) diniy, dunyoviy, badiiy va ilmiy adabiyotning turli janrlari rivojlandi. Imperator Konstantin VII Bagryanorodniy, Svida, Simeon Metafrasiy va boshqa shu davrning eng taniqli yozuvchilaridir. Mixail Asell, mitilenlik Xristofor (11-asr), Manuil Olobol, Manuil Fil (13— 14-asrlar) saroy adabiyoti vakillaridir. Bu davrda hajviya keng ommalashgan (12-asr). == Meʼmorchilik == Vizantiya meʼmorligining rivojlangan davri 6-asrga toʻgʻri keladi. Bu davrda Konstantinopol jahondagi yirik shaharlardan biri hisoblangan. Shahar atrofi mustahkam qalʼa devorlari bilan oʻralib, xandaqlar qazilgan (5-asrning 1-yarmi). Shahar markazi (Agustion maydonida Qad. Rim meʼmorligi taʼsirida zafar toki (ark) lari, forumlar, cherkov binolari, imperator saroyi, otchopar, akveduklar qurilgan. Vizantiya meʼmorlik maktabida „plinfa“ (yassi keng [[gʻisht]]) koʻp qoʻllangan. Ibodatxona qurilishida bazilika uslubidan foydalanilgan. Keyinchalik bu uslub qoʻshni mamlakatlar meʼmorligiga taʼsir qilgan. Ibodat-xonalar tashqi koʻrinishi qoʻpol va ogʻir boʻlib, ichki koʻrinishi esa, aksincha, oʻta hashamdor boʻlgan (Salonikidagi Avliyo Dmitriy bazilikasi, 5-a; Avliyo Georgiy rotondasi, 4-asr oxirida qayta qurilgan). Konstantinopoldagi Ayo Sofiya ibodatxonasi (532— 537) yuksak mahorat bilan qurilgan mahobatli inshoot boʻlib, gumbazining diametri 31,4 m, bal. 55 m dir. Turar joy binolari asosan koʻp qavatli, bosh tarzi ravoqli qilib qurilgan, pastki qavatida savdo rastalari va ustaxonalar joylashgan. 7—9-asrlarda Vizantiya ibodatxona qurilishida oʻrta asr italyan meʼmorligi uslubiga xos boʻlgan renessans anʼanalari asosida inshootlarning xochsimon gumbazli mumtoz turi qoʻllangan (Nikeyadagi Uspeniya cherkovi, 7-asr; Salonikidagi Ayo Sofiya cherkovi, 8-asr). 9— 13-asrlarda binolar poygumbazidagi qalqonsimon bagʻallar tosh boʻlaklari va gʻishtdan mavjli bezakdor qilib terilib, ravoqsimon pogʻonali shaklda koshin qoplanib, rangli suratlar ishlangan [Mireleyon ibodatxonasi (turkcha Budrum jome, 930 yil), Feodor cherkovi (turkcha Kilise jome, 11-asrning 2-yarmi), Pantokrator ibodatxona majmuasi (Zeyrek jome, 12-asr) va 6.J. 14—15-asrlar meʼmoriy bezaklarida Bolqon slavyan meʼmorligi taʼsiri koʻzga tashlanadi [Salonikidagi besh gumbazli Apostol cherkovi (turkcha Souksu jome, 12—15-asrlar); pastqam P-simon shakldagi galereyali markaziy katta gumbazli xona va atrofidagi 4 burchakda joylashgan kichik gumbazli xonalardan iborat boʻlgan]. Pastki qavati bazilika shaklida, yuqori qavati esa xochsimon gumbazli koʻrinishdagi binolarning (Konstantinopoldagi Tekfur saroyi, 14-a; Mistra hukmdorlari saroyi 13—15-asrlar) intererlari bezaklarida Mistra sh. manzaralari va monastir majmualari (Afon va boshqalar) koʻrinishi aks ettirilgan. Tasviriy sanʼati. Qad. davrdan oʻrta asrlarga oʻtish badiiy madaniyatda chuqur inqirozlarni yuzaga keltirdi; tasviriy sanʼatning ayrim turlari vujudga keldi, mavjudlari yoʻqolib ketdi. Cherkov va davlat ehtiyojlari bilan bogʻliq boʻlgan sanʼat turlari (ibodatxona tasvirlari, ikona va kitob miniatyurasi) muhim ahamiyat kasb etdi. Qadimgi ijodiy uslub oʻrniga oʻrta asrlarga xos xususiyatlar (jumladan, shartlilik) shakllandi; haykaltaroshlik inqirozga uchradi, qad. nafis shakllar yemirildi, maʼlum davrdan keyin Vizantiya sanʼatida haykaltaroshlik butunlay yoʻqolib, faqat boʻrtma tasvirlarda saqlanib qoldi. Badiiy hunarmandlik buyumlari (tosh, suyak, metall), 4—5-asrlar cherkov koshinlari (Avliyo Georgiy cherkovi, 4-asr oxiri)dagina qad. ohanglar muhim boʻlib, borliq goʻzalligini avvalgidek his etish sezilib turadi. Qad. usullar V. sanʼatida kitob miniatyuralarida takrorlandi („Iisus Navin oʻramli yozuvlari“); rang tasvirning barcha turlari diniy mavzudagi tasvirlarni ishlashga boʻysundirildi, meʼmoriy manzaralar oʻrnini mavhum hashamdor tilla zamin egalladi, tasvirlar tekis yuzali qilib ishlandi. 9— 10-asrlarda ibodatxona devoriy rasmlari doimiy bir tizimga keltirildi; devor va gumbazlar qatʼiy tartibdagi koshinkori bezaklar va freskalar bilan qoplandi, ichki bezaklarda yagona mazmunga boʻysundirilgan meʼmoriy badiiy muhit (bunga ikonalar ham kiradi) yaratildi: Ayo Sofiya ibodatxonasi (6—12-asrlar), Afina yaqinidagi Dafna monastiri (11-asr) mozaikalari, „Vladimir Momo Havosi“ ikonasi va boshqa Kitob miniatyurasi taraqqiy etdi, bu davrda zargarlik bezagidan unumli foydalanildi, rasmlarda aniq hayotiy lavhalar, tarixiy shaxslar portretlari oʻz aksini topdi. Haykaltaroshlik Galla Platsidiya maqbarasining ichki bezagi naqshli ikona va oʻymakori bezaklar (kapitel, mehrob toʻsiklari va sh.k.)da koʻzga tashlanadi. Amaliy bezak sanʼati (badiiy mato, rang-barang emal toʻsiqlar, fil suyagi va metalldan ishlangan buyumlar) yuksak darajada rivojlandi. V.ning bu davrdagi tasviriy sanʼati anʼanalari yunon oʻrta asrlar sanʼatidan oʻzlashtirilgan hamda Markaziy, Sharqiy va Jan. Yevropa mamlakatlarida bir qancha milliy badiiy maktablarning shakllanishiga kuchli taʼsir koʻrsatgan. == Teatr == Vizantiya dunyoviy teatri antik teatrning vorisi boʻlgan. 4-asrda Konstantinopolda 4 ta teatr bor edi, mim va pantomima (soʻzsiz, imo-ishorali) hangomalar hamda dolzarb mavzudagi tomoshalar koʻrsatilardi. Cherkov tomosha koʻrsatishni xristian diniga dushman, maʼjusiylik unsuri deb hisoblab, V.dagi antik teatr anʼanalarini yoʻqotib, aktyorlarni xristian jamoalaridan chiqarib yubordi. Teatr inshootlari buzib tashlandi, drama asarlarining qoʻlyozmalari yoʻq qilindi. Cherkov mimlarga ayniqsa shafqatsizlik qildi, ammo ularning anʼanalari xalq ommasi orasida davom etaverdi. Vizantiya cherkovi diniy targʻibot maqsadida Bibliya va ibodat rasm-rusumlari ruhidagi dramalarni avj oldirdi. == Musiqa == Vizantiya dunyoviy professional musiqasida saroy bayram — ibodatlarida tabrik soʻzlari koʻpchilik tomonidan qiroat bilan aytilishi (akklamatsiya), sheʼriy parchalar cholgʻular joʻrnavozligida jimjimador ohanglarda kuylanishi (evfemiya) hamda tantanali tadbirlarda kupovozli madhiya (polixromiya)larni ijro etish keng tarqalgan. Sozlardan gidravlos (suv organi), truba, simbala, keyinchalik pnevmatik organ kabilar mashhur boʻlgan. Diniy musiqada Bibliya matnlarini bir ovozda, joʻrsiz, oʻziga xos ohang bilan oʻqish (psalmodiya), 4-asrdan boshlab xalq ohanglariga yaqin boʻlgan badiha (tropar)lar, kuyi rivojlangan falsafiy lirik qoʻshiq (gimn)lar asosiy oʻrin egallagan. 5—6-asrlarda yashagan shoir va musiqachi Roman Xushxon shaklan rivojlangan asar (kondaklar)lar yaratgan. Ioann Damaskin (7— 8-asrlar) diniy madhiyalarning eng atoqli muallifidir. 9-asrgacha Yevropada peshqadamlik qilgan Vizantiya musiqasi keyinchalik inqirozga uchragan. Soʻnggi davr sanʼatkorlaridan Ioann Kukuzel (14—15-asrlar) musiqa nazariyotchisi hamda madqiyalar muallifi sifatida mashhur boʻlgan. Vizantiyaning madaniyati, fani, sanʼati, maorifi va adabiyoti Osiyo, Shim. Afrika, Yevropadagi koʻpgina mamlakatlarning madaniy taraqqiyotiga katta taʼsir oʻtkazdi. Shu sababli Vizantiya madaniy merosi olimlar tomonidan hamon oʻrganib kelinmoqda (qarang Vizantiyashunoslik). '''Vizantiya imperiyasi''', '''Vizantiya''', '''Sharqiy Rim imperiyasi''' ([[395]]—[[1453]]) — 395-yilda [[Theodosius I]]ning oʻlimidan [[Rim imperiyasi]]ning gʻrbiy va sharqiy qismlarga boʻlinib ketishidan yuzaga kelgan davlat. Boʻlinishdan sakson yil oʻtgach [[G`arbiy Rim imperiyasi|Gʻarbiy Rim imperiyasi]] yoʻq boʻlib ketib, Vizantiyani [[Qadimgi Rim]]ning tarixiy, madaniy va tamadduniy davomchisi sifatida qoldirdi.<ref name="fordham">{{veb manbasi|url=http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/index.html|title=Byzantium|last=Halsall|first=Paul|year=1995|publisher=Fordham University|accessdate=21-iyun 2011-yil|archiveurl=https://www.webcitation.org/618ULqYZz?url=http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/index.html|archivedate=2011-08-22}}</ref><ref>{{harvnb|Millar|2006|pages=2, 15}};{{harvnb|James|2010|p=5}}: „But from the start, there were two major differences between the Roman and Byzantine empires: Byzantium was for much of its life a Greek-speaking empire oriented towards Greek, not Latin culture; and it was a Christian empire.“</ref> „Rim“ va „Vizantiya“ni ajratish zamonaviy rasm sanalsada, boʻlinish muddatini aniqlash qiyinchilik tugʻdiradi. Shunga qaramasdan bir nechta muhim sanalar mavjud. 285-yilda imperator [[Diocletian]] Rim imperiyasi boshqaruvini gʻarbiy va sharqiy boʻlaklarga ajratdi.<ref>{{harvnb|Treadgold|1997|p=847}}.</ref> 324-330-yillar orasida imperator [[Constantine I Buyuk|Constantine I]] asosiy poytaxtni [[Rim]]dan [[Konstantinopol]]ga koʻchirdi. Shahar „Konstantinopol“ („Constantine shahri“) yoki „Nova Roma“ („Yangi Rim“)ga aylandi.{{#tag:ref|The first instance of the designation "New Rome" in an official document is found in the canons of the [[First Council of Constantinople]] (381), where it is used to justify the claim that the patriarchal seat of Constantinople is second only to that of Rome.<ref>{{harvnb|Benz|1963|p=176}}.</ref> Imperator [[Theodosius I]] davrida [[nasroniylik]] imperiyaning davlat diniga aylandi. Boʻlinishning oxirgi davri [[Vizantiya imperatori|imperator]] [[Heraclius]] hukmronligida yangi imperiyada yangi harbiy va boshqaruv tuzilishlarini joriy etib, lotin tili oʻrniga yunon tilini davlat tiliga oʻzgartirgach boshlandi.{{sfnm|Ostrogorsky|1969|1pp=105–107, 109|Norwich|1998|2p=97|Haywood|2001|3pp=2.17, 3.06, 3.15}} Bu oʻzgarishlarning sababi Oʻrta Sharq va Shimoliy Afrikadagi koʻplab yunon tilida soʻzlashmaydigan hududlar kuchayib borayotgan [[Arab xalifaligi]] tomonidan bosib olinib, imperiya faqat yunon hudularidan iborat boʻlib qolayotganligi edi. Shunday qilib Vizantiya [[qadimgi Rim]]dan lotin madaniyati oʻrniga yunon madaniyatiga va Rim butparastligidan pravoslaviega oʻtganligi bilan farq qiladi.<ref>{{1a1=Millar|1y=2006|1pp=2, 15|2a1=James|2y=2010|2p=5|3a1=Freeman|3y=1999|3pp=431, 435–437, 459–462|4a1=Baynes|4a2=Moss|4y=1948|4p=xx|5a1=Ostrogorsky|5y=1969|5p=27|6a1=Kaldellis|6y=2007|6pp=2–3|7a1=Kazhdan|7a2=Constable|7y=1982|7p=12|8a1=Norwich|8y=1998|8p=383}}</ref> [[Justinian I]] hukmronligi davrida (527-565-yillar) imperiya gʻarbiy imperiyaga tarixan tegishli boʻlgan Shimoliy Afrika, Italy va Rimni egallab oʻzining tarixidagi choʻqqisiga chiqqan. 6-asr oʻrtalaridagi [[Justinian vabosi]] davrida imperiya aholisining uchdan bir qismi qirilib ketib harbiy va moliyaviy muammolarga sababchi boʻldi. Shunday boʻlsa ham, imperator [[Maurice (imperator)|Maurice]] davrida imperiyaning sharqiy chegaralari kengaytirilib, gʻarbiy chegaralari barqarorlashtirildi. 602-yilda Mauricening oʻldirilishi imperator Heracliusning gʻalabalariga qaramasdan imperiya ishchi kuchi va resurslarini kamaytirgan sosoniylar Eroni bilan [[Vizantiya-Eron urushi (602-628)|yigirma yillik urushga]] sabab boʻldi. Bu urushda imperiyaning kuchsizlanishi 7-asrdagi [[Vizantiya-Arab urushlari]]dagi magʻlubiyatlarga sabab boʻldi. Bu magʻlubiyatlarda imperiya katta hududlarni yoʻqotdi. Bu omadsizliklarga qaramasdan imperiya 10-asr davomida [[Macedonian sulolasi]] boshchiligida tuzalib, yana Yevropaning va Oʻrta Yer dengizining eng kuchli davlatiga aylandi. 1071-yildan soʻng imperiyaning yuragi sanalgan Kichik Osiyoning katta qismi [[Saljuqiylar sulolasi|Saljuqiy turklar]] tomonidan egallandi. -XII asrdagi [[Komninlar restavratsiyasi]] imperiyaga yerlari va qudratini qaytardi. Lekin imperator [[Manuel I Komnin]] oʻlimi va [[Komninlar]] sulolasining XII asr oxirida tugashidan soʻng imperiya yana pastga shoʻngʻidi. Imperiya yoʻq qiladigan zarba 1204-yilda [[To`rtinchi salib yurishi]]da Konstantinopol egallanib, vayron etilganda va Vizantiya bir-biriga raqobatchi yunon va lotin davlatlariga boʻlib yuborilganda berildi. 1261-yilda Konstantinopol va Imperiya [[Paleologlar|Paleolog]] imperatorlari tomonidan qayta tiklanishiga qaramay imperiya avvalgi qudratini tiklay olmadi. Shunga qaramay, bu davrlar imperiya madaniyati eng yuksalgan davrlar boʻlgan.<ref>{{harvnb|Cameron|2006|pages=54–61}}.</ref> XIV asrdagi toʻxtovsiz fuqarolar urushlar imperiya kuchini yoʻqotdi va uning qolgan hududlari 1453-yilda [[Konstantinopolning qulashi|Konstantinopol qulaguncha]] davom etgan [[Vizantiya-Usmonli urushlari]] davomida [[Usmonli imperiyasi]] tomonidan bosib olindi. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil {{OʻzME}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Imperiyalar]] [[Turkum:Xristian davlatlari]] bjoupyjtm29v04f4ahliti6t29pzlng Yettishahar uygʻur davlati 0 488292 5999444 3822885 2026-04-20T12:13:08Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999444 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Dungan Revolt Map.png|thumb]] '''Yettishahar turkiy davlati''' - Xitoydagi [[Sin (sulola)|Manjur imperiyasiga]] qarshi milliy bosqinchilik kurashi davrida Sharqiy Turkistonda vujudga kelgan davlat (1864—78). Uning hududi hozirgi Shinjong Uygʻur Muxtor Oʻlkasining Qulja (Ili sultonligi), Oltoy, Chuguchak viloyatlaridan tashqari 7 shaharni (Qashqar, Yorkent, [[Xoʻtan]], Kuchar, Oqsu, Qorashahar, Turfan) oʻz ichiga olganligidan mazkur mamlakat Ye.u.d. deb nomlangan. 1864-yil mustaqillik uchun Manjur imperiyasiga qarshi xalq qoʻzgʻolonlari boshlanib ketgan. Qashqarda Siddiqbek boshchiligidagi qoʻzgʻolonchilar Qoʻqon xonligilan Yorkent xonligining [[taxt]] vorislaridan birini yuborishni soʻraydi. Alimqul sobiq Yorkent xoni Burqoniddin xojaning nabirasi Jahongir xojaning oʻgʻli Buzruk xojani va unga [[Yoqub Bek|Yoqubbek]] qushbegini harbiy maslahatchi qilib tayinlab, 50 ga yaqin odamni Qashqarga joʻnatadi. Buzruk xoja 1865-yil yanvarda Qashqarga yetib kelishi bilan oʻzini xon deb eʼlon qiladi. Ammo Buzruk xojaning qobiliyatsizligidan foydalanib, asta-sekin hokimiyatni oʻz qoʻliga oladi. U boshda Buzruk xoja nomidan ish yuritib, Yorkent, Xoʻtan, Kuchar xonliklarini birlashtiradi. 1870-yil Urumchi xonligi qoʻshilib, Ye. u. d. yana ham kengayadi. Mustaqillikka erishgandan soʻng mazkur davlatda xalqlarning iqtisodiy ahvoli yuksalib, savdo-tijorat rivojlandi. Eski tarixiy obidalar taʼmirlanib, yangi binolar, karvonsaroylar, harbiy inshootlar quriladi. 1877-yil Urumchi viloyatini egallagan manjurlar katta [[qoʻshin]] bilan urush boshlaydi. Yoqubbek ruslarning orqa tomondan qujum qilib qolishidan tashvishlanib bir qism kuchni Qashqar atrofida qoldirib, Qorashaharga kelib, qoʻshinga qoʻmondonlik qiladi. Ammo u koʻp oʻtmasdan xoinlar tomonidan zahar berib oʻldiriladi. Yoqubbekning katta oʻgʻli Bekqulibek xoin Niyozbek qoʻshinlarini tor-mor qilib, Hokimxon toʻra qoʻshinlariga zarba bergan boʻlsada, manjurlarni butunlay yengolmaydi. 1878-yil Ye. u. d. tugatiladi. == Adabiyot == * Xodjayev A., Sinskaya imperiya, Djungariya i Vostochniy Turkestan, M., 1979; Isiyev D. A., Uygurskoye gosudarstvo Yettishar, M., 1981. Abduxoliq Aytboyev.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} 2x56g59fnqpnde0mbo1iv4l5g18aij2 5999446 5999444 2026-04-20T12:13:18Z KWiki78 246724 5999446 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Dungan Revolt Map.png|thumb]] '''Yettishahar turkiy davlati''' - [[Xitoy]]<nowiki/>dagi [[Sin (sulola)|Manjur imperiyasiga]] qarshi milliy bosqinchilik kurashi davrida Sharqiy Turkistonda vujudga kelgan davlat (1864—78). Uning hududi hozirgi Shinjong Uygʻur Muxtor Oʻlkasining Qulja (Ili sultonligi), Oltoy, Chuguchak viloyatlaridan tashqari 7 shaharni (Qashqar, Yorkent, [[Xoʻtan]], Kuchar, Oqsu, Qorashahar, Turfan) oʻz ichiga olganligidan mazkur mamlakat Ye.u.d. deb nomlangan. 1864-yil mustaqillik uchun Manjur imperiyasiga qarshi xalq qoʻzgʻolonlari boshlanib ketgan. Qashqarda Siddiqbek boshchiligidagi qoʻzgʻolonchilar Qoʻqon xonligilan Yorkent xonligining [[taxt]] vorislaridan birini yuborishni soʻraydi. Alimqul sobiq Yorkent xoni Burqoniddin xojaning nabirasi Jahongir xojaning oʻgʻli Buzruk xojani va unga [[Yoqub Bek|Yoqubbek]] qushbegini harbiy maslahatchi qilib tayinlab, 50 ga yaqin odamni Qashqarga joʻnatadi. Buzruk xoja 1865-yil yanvarda Qashqarga yetib kelishi bilan oʻzini xon deb eʼlon qiladi. Ammo Buzruk xojaning qobiliyatsizligidan foydalanib, asta-sekin hokimiyatni oʻz qoʻliga oladi. U boshda Buzruk xoja nomidan ish yuritib, Yorkent, Xoʻtan, Kuchar xonliklarini birlashtiradi. 1870-yil Urumchi xonligi qoʻshilib, Ye. u. d. yana ham kengayadi. Mustaqillikka erishgandan soʻng mazkur davlatda xalqlarning iqtisodiy ahvoli yuksalib, savdo-tijorat rivojlandi. Eski tarixiy obidalar taʼmirlanib, yangi binolar, karvonsaroylar, harbiy inshootlar quriladi. 1877-yil Urumchi viloyatini egallagan manjurlar katta [[qoʻshin]] bilan urush boshlaydi. Yoqubbek ruslarning orqa tomondan qujum qilib qolishidan tashvishlanib bir qism kuchni Qashqar atrofida qoldirib, Qorashaharga kelib, qoʻshinga qoʻmondonlik qiladi. Ammo u koʻp oʻtmasdan xoinlar tomonidan zahar berib oʻldiriladi. Yoqubbekning katta oʻgʻli Bekqulibek xoin Niyozbek qoʻshinlarini tor-mor qilib, Hokimxon toʻra qoʻshinlariga zarba bergan boʻlsada, manjurlarni butunlay yengolmaydi. 1878-yil Ye. u. d. tugatiladi. == Adabiyot == * Xodjayev A., Sinskaya imperiya, Djungariya i Vostochniy Turkestan, M., 1979; Isiyev D. A., Uygurskoye gosudarstvo Yettishar, M., 1981. Abduxoliq Aytboyev.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} d5cizwkilrxpsnvizl0uzptm0z9g106 5999447 5999446 2026-04-20T12:13:23Z KWiki78 246724 5999447 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Dungan Revolt Map.png|thumb]] '''Yettishahar turkiy davlati''' - [[Xitoy]]<nowiki/>dagi [[Sin (sulola)|Manjur imperiyasiga]] qarshi milliy bosqinchilik kurashi davrida Sharqiy Turkistonda vujudga kelgan davlat (1864—78). Uning hududi hozirgi Shinjong Uygʻur Muxtor Oʻlkasining Qulja (Ili sultonligi), Oltoy, Chuguchak viloyatlaridan tashqari 7 shaharni (Qashqar, Yorkent, [[Xoʻtan]], Kuchar, Oqsu, Qorashahar, Turfan) oʻz ichiga olganligidan mazkur mamlakat Ye.u.d. deb nomlangan. 1864-yil mustaqillik uchun Manjur imperiyasiga qarshi xalq qoʻzgʻolonlari boshlanib ketgan. Qashqarda Siddiqbek boshchiligidagi qoʻzgʻolonchilar Qoʻqon xonligilan Yorkent xonligining [[taxt]] vorislaridan birini yuborishni soʻraydi. Alimqul sobiq Yorkent xoni Burqoniddin xojaning nabirasi Jahongir xojaning oʻgʻli Buzruk xojani va unga [[Yoqub Bek|Yoqubbek]] qushbegini harbiy maslahatchi qilib tayinlab, 50 ga yaqin odamni Qashqarga joʻnatadi. Buzruk xoja 1865-yil yanvarda Qashqarga yetib kelishi bilan oʻzini xon deb eʼlon qiladi. Ammo Buzruk xojaning qobiliyatsizligidan foydalanib, asta-sekin hokimiyatni oʻz qoʻliga oladi. U boshda Buzruk xoja nomidan ish yuritib, Yorkent, Xoʻtan, Kuchar xonliklarini birlashtiradi. 1870-yil Urumchi xonligi qoʻshilib, Ye. u. d. yana ham kengayadi. Mustaqillikka erishgandan soʻng mazkur davlatda xalqlarning iqtisodiy ahvoli yuksalib, savdo-tijorat rivojlandi. Eski tarixiy obidalar taʼmirlanib, yangi binolar, karvonsaroylar, harbiy inshootlar quriladi. 1877-yil Urumchi viloyatini egallagan manjurlar katta [[qoʻshin]] bilan urush boshlaydi. Yoqubbek ruslarning orqa tomondan qujum qilib qolishidan tashvishlanib bir qism kuchni Qashqar atrofida qoldirib, Qorashaharga kelib, qoʻshinga qoʻmondonlik qiladi. Ammo u koʻp oʻtmasdan xoinlar tomonidan zahar berib oʻldiriladi. Yoqubbekning katta oʻgʻli Bekqulibek xoin Niyozbek qoʻshinlarini tor-mor qilib, Hokimxon toʻra qoʻshinlariga zarba bergan boʻlsada, manjurlarni butunlay yengolmaydi. 1878-yil Ye. u. d. tugatiladi. == Adabiyot == * Xodjayev A., Sinskaya imperiya, Djungariya i Vostochniy Turkestan, M., 1979; Isiyev D. A., Uygurskoye gosudarstvo Yettishar, M., 1981. Abduxoliq Aytboyev.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} exw0k7a5o2rlz9vu27yqo4pwohu3nbx 5999448 5999447 2026-04-20T12:13:30Z KWiki78 246724 5999448 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Dungan Revolt Map.png|thumb]] '''Yettishahar turkiy davlati''' - [[Xitoy]]dagi [[Sin (sulola)|Manjur imperiyasiga]] qarshi milliy bosqinchilik kurashi davrida Sharqiy Turkistonda vujudga kelgan davlat (1864—78). Uning hududi hozirgi Shinjong Uygʻur Muxtor Oʻlkasining Qulja (Ili sultonligi), Oltoy, Chuguchak viloyatlaridan tashqari 7 shaharni (Qashqar, Yorkent, [[Xoʻtan]], Kuchar, Oqsu, Qorashahar, Turfan) oʻz ichiga olganligidan mazkur mamlakat Ye.u.d. deb nomlangan. 1864-yil mustaqillik uchun Manjur imperiyasiga qarshi xalq qoʻzgʻolonlari boshlanib ketgan. Qashqarda Siddiqbek boshchiligidagi qoʻzgʻolonchilar Qoʻqon xonligilan Yorkent xonligining [[taxt]] vorislaridan birini yuborishni soʻraydi. Alimqul sobiq Yorkent xoni Burqoniddin xojaning nabirasi Jahongir xojaning oʻgʻli Buzruk xojani va unga [[Yoqub Bek|Yoqubbek]] qushbegini harbiy maslahatchi qilib tayinlab, 50 ga yaqin odamni Qashqarga joʻnatadi. Buzruk xoja 1865-yil yanvarda Qashqarga yetib kelishi bilan oʻzini xon deb eʼlon qiladi. Ammo Buzruk xojaning qobiliyatsizligidan foydalanib, asta-sekin hokimiyatni oʻz qoʻliga oladi. U boshda Buzruk xoja nomidan ish yuritib, Yorkent, Xoʻtan, Kuchar xonliklarini birlashtiradi. 1870-yil Urumchi xonligi qoʻshilib, Ye. u. d. yana ham kengayadi. Mustaqillikka erishgandan soʻng mazkur davlatda xalqlarning iqtisodiy ahvoli yuksalib, savdo-tijorat rivojlandi. Eski tarixiy obidalar taʼmirlanib, yangi binolar, karvonsaroylar, harbiy inshootlar quriladi. 1877-yil Urumchi viloyatini egallagan manjurlar katta [[qoʻshin]] bilan urush boshlaydi. Yoqubbek ruslarning orqa tomondan qujum qilib qolishidan tashvishlanib bir qism kuchni Qashqar atrofida qoldirib, Qorashaharga kelib, qoʻshinga qoʻmondonlik qiladi. Ammo u koʻp oʻtmasdan xoinlar tomonidan zahar berib oʻldiriladi. Yoqubbekning katta oʻgʻli Bekqulibek xoin Niyozbek qoʻshinlarini tor-mor qilib, Hokimxon toʻra qoʻshinlariga zarba bergan boʻlsada, manjurlarni butunlay yengolmaydi. 1878-yil Ye. u. d. tugatiladi. == Adabiyot == * Xodjayev A., Sinskaya imperiya, Djungariya i Vostochniy Turkestan, M., 1979; Isiyev D. A., Uygurskoye gosudarstvo Yettishar, M., 1981. Abduxoliq Aytboyev.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} 46dpdh8vlas6kd3f25se421mdome7l1 Zarbdor tumani 0 494644 5999661 5971047 2026-04-20T14:33:03Z Kamoliddin.uz88 257008 "Donishmand ziyosi" 2025 5999661 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik |Rang1 = {{rang|Oʻzbekiston}} |Oʻzbekcha nomi = Zarbdor tumani |Asl nomi = Зарбдарский район |Gerb = |Bayroq = |Gerb kengligi = |Bayroq kengligi = |Gerb taʼrifi = |Bayroq taʼrifi = |Mamlakat = [[Oʻzbekiston]] |Maqomi = [[tuman]] |Tegishli hudud = |Tarkibida = [[Jizzax viloyati]] |Markazi = [[Zarbdor tumani]] |Yirik shahari = |Yirik shaharlari = |Asos solingan = |Bekor qilingan = |Rahbari = |Rahbar ismi = |Rahbari2 = |Rahbar ismi2 = |YAIM = |YaIM yil = |YAIM oʻrin = |YAIM jon boshiga = |YAIM jon boshiga oʻrinda = |Til = |Tillar = [[Oʻzbek tili|Oʻzbek]] |Aholi = 91 966 |Roʻyxatga olingan yil = |Aholi foizi = |Aholi oʻrinda = |Zichligi = |Zichlig joyi = |Millatlar tarkibi = oʻzbek, rus, qirgʻiz, tatar va boshqa |Dinlar tarkibi = [[Islom|musulmonlar]] |Maydoni = |Maydon foizi = |Yer maydoni = |Yuqori balandligi = |Oʻrtacha balandligi = |Quyi balandligi = |Kengligi = |Uzunligi = |Xarita = Zarbdor tumani.png |Xarita oʻlchami = 300 |Maʼmuriy birlik xaritasi = |Xarita oʻlchami ае = |Soat mintaqasi = [[UTC+5]] |Qisqacha = |ISO = |FIPS = |Telefon kodi = |Pochta indeksi = |Internet domeni = |Avtomobil raqami kodi = |Sayt = |TurkumCommons = |Izoh = }} '''Zarbdor tumani''' – [[Jizzax viloyati]]dagi tumandir. 1979-yil 4-dekabrda tashkil etilgan. Shimoli-sharqda [[Sirdaryo viloyati]], gʻarbda Sharof Rashidov tumani, sharqda Yangiobod tumani, janubida Zomin tumani bilan chegaradosh. Maydoni 0,71 ming km{{sup|2}}. Aholisi 94200 kishi (2023–yil 1–oktabr holatiga).Xonadonlar soni – 15 370 ta, Oilalar soni – 21 119 tani tashkil etadi. Milliy tarkibi: o‘zbeklar (90,7%), qirg‘izlar (7,4%), ruslar (0,3%), tojiklar (0,2%), qozoqlar (0,2%) boshqa millat vakillari (0,5%). Bu tumanda 24 mahalla fuqarolari yigʻini va 4 ta shaharcha (Boʻston , Sharq Yulduzi , Fayzobod , Sirg'ali shaharchalari) bor. Markazi – Zarbdor Tumani.Tuman iqtisodiyoti paxta-g‘allachilik, meva-sabzavot, chorvachilik, bog‘dorchilik, yengil sanoat sohalariga ixtisoslashgan.Zarbdor so‘zi «zarb» - arabcha kuch, quvvat, «dor» - egallash, o‘rnak bo‘lish. Zarbdor - ilg‘or boshqalarga har jihatdan o‘rnak bo‘ladigan shaxsga berilgan nisbat deb keltirilgan. Tuman markazi bo‘lgan hozirgi Zarbdor shaharchasi 1962-yilgacha, 1897-yilgi Axaltaka ekspedisiyasining boshlig‘i general Lomakin nomi bilan Lomakino deb atalgan. Tuman maydonining katta qismida ilgari aholi yashamagan cho‘l hududlariga to‘g‘ri keladi, XX asrning 70-80-yillari suv keltirilib, cho‘l o‘zlashtirildi, yangi aholi maskanlari barpo qilinib ularga rasmiy-ma’muriy tarzda xalqning dehqonchilik madaniyati bilan bog‘liq nomlar berildi. Tumanda etnonimlar asosida paydo bo‘lgan aholi punktlarining nomlari kam, bu holat tumanning geografik o‘rni bilan ham bog‘liq. Masalan, tog‘ oldi va tog‘li hududlarida aholi qadimdan istiqomat qilganligi bois, etnonimlar qishloq nomlariga aylangan. Mahalliy xalq qabila va urug‘lar nomlarini unutgan bo‘lsalar ham, ammo toponimlar qaysi etnik guruh vakillari ushbu hududlarda yashaganliklaridan darak berib turadi. Ular o‘tmish tarixini o‘rganishda qo‘shimcha manba sifatida xizmat qiladi.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati}}</ref> == Tabiati == Tuman hududi Mirzachoʻlning janubida joylashgan. Relyefi asosan tekislikdan iborat. Iklimi keskin kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —4°, —6°, iyulniki 28—30°. Yiliga 300 – 350&nbsp;mm yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri 205—210 kun. Tuprogʻi boʻz, qoʻngʻir tuproq. Yer osti suvlari yuza, shoʻr. Tuman hududida kanallari bor. Oqova shoʻr suvlarni qochirish uchun ariq va zovurlar qazilgan. Yovvoyi oʻsimliklardan yantoq, shoʻra, shuvoq, qoʻngʻirbosh, qiyoq, qamish, yulgʻun, oqbosh, ituzum, tol, jiyda oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan tulki, chiyaboʻri, kalamush, toshbaqa, ilon, kaltakesak, yovvoyi parrandalardan oʻrdak, tustovuq, qirgʻovul, kalxat, chugʻurchiq, qargʻa, soʻfitoʻrgʻay, mayna yashaydi. Aholisi,asosan oʻzbeklar, shuningdek, tojik, qozoq, rus, ukrain, qirgʻiz, turkman, tatar va b. millat vakillari ham yashaydi. 1&nbsp;km{{sup|2}} ga 89 kishi toʻgʻri keladi. Qishloq aholisi 37,9 ming kishi, shaharliklar 43,8 ming kishi. == Iqtisodiyoti == Qishloq xoʻjaligida paxtachilik, gʻallachilik asosiy oʻrinni egallaydi. 13 ta shirkat xoʻjaligi mavjud. Jami qishloq xoʻjaligi yerlari 34,5 ming ga, shu jumladan sugʻoriladigan yerlar 32,8 ming ga, lalmi yerlar 430 ga. Tumandagi barcha toifadagi xoʻjaliklarda 12 mingdan ziyod qoramol, 14 mingdan ortiq qoʻyechki, 370 tacha ot bor. 325 dehqon xoʻjaligi boʻlib, 13,7 ming ga yer ajratilgan. Tumanda Zarbdor un kombinati, 20 kichik, 20 xususiy korxona, 4 savdo tashkiloti, maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari mavjud. Tumanda 32 umumiy taʼlim maktabi (12,4 ming oʻquvchi), „Oqbuloq“ folklor etnografiya guruhi, 230 oʻrinli kasalxona, 8 qishloq vrachlik ambulatoriyasi, qishloq vrachlik punkti, 8 feldsherakusherlik punkti, 2 poliklinika, 8 dorixona bor. Zarbdor—Guliston, Zarbdor—Toshkent, Zarbdor—Samarqand va b. yoʻnalishlar boʻyicha shaharlararo avtobus va taksi qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. „Zarbdor“ tuman gaz. 1000 nusxada nashr etiladi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> Aholi tarkibi asosan musulmonlar. Shuningdek dehqonchilik asosiy òrin tutadi. Zarbdor sòzi (Ilģor va yetakchi)manolarini bildiradi. Tuman aholisi avval Zomin tumani tarkibida bòlgan. == Aholi punktlari == '''ADIROBOD''' - Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Adirobod mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati}}</ref> '''Adirobod''' - Adir umumturkiy tabiiy geografik termin. Adir terminnning etimologiyasi haqida «ajralgan», «bo‘linib-bo‘linib ketgan ma’nosidagi ayir» so‘zidan kelib chiqqan degan fikr mavjud. O‘rta Osiyoning barcha davlatlarda, Janubiy Sibirda joy nomlari tarkibida keng tarqalgan termin. O‘zbekistonda adirlar – tog‘ etagidagi cho‘l va chalacho‘l qirlar, mutoq balandligi 400-500 dan 1000-1500 metrgacha bo‘lgan balandliklarni tashkil etadi. Xo‘jalikda adirlardan bahorgi yaylov sifatida foydalaniladi. Yog‘in ko‘proq tushadigan joylarda g‘alla va boshqa ekinlar yetishtiriladi, «obod» - so‘zi go‘zal, chiroyli, tartibga solingan, yangidan qurilgan qishloq ma’nosini anglatadi. <ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati}}</ref> '''BAXT –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Sharq yulduzi mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati}}</ref> '''Baxt''' '''–''' ''Baxt -'' ma’naviy-axloqiy tushuncha. Kishi o‘z faoliyati natijalaridan, hayotda qo‘lga kiritgan yutuqlaridan to‘la qoniqish, yashash tarzidan mamnunlik, muayyan maqsadga yetganlik, orzu-umidning ushalishi, bearmonlik holati sifatida namoyon bo‘ladi. <ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati}}</ref> '''BOYMOQLI –'''  Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Navbahor mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil. <ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati}}</ref> '''Boymoqli –''' Qishloq nomi etnik birlik nomi bilan bog‘liq. Yuz, qo‘ng‘irotqabilalari tarkibida baymoqli urug‘i borligi aniqlangan. Baymoq – oyog‘i yoki oyoq kafti egri, qiyshiq maymoq. Dasht kemiruvchilaridan sug‘urniqadimgi turkiy tilda baymoq deyishgan, chunki sug‘urning oyoqlari ham maymoq bo‘ladi. Bu so‘z rus tiliga ham o‘zlashgan, ruslar sug‘urning beso‘naqay yirik turinibaypak deyіshadi. Bu urug’ vakillari qozoqlar, qoraqalpoqlar tarkibida ham baypaqti nomi bilan ma’lum. Masalan, Forish tumanida aholisi asosanqozoqlardan iborat bo‘lgan Baybaqti qishlog‘i bor. Etnonim tamg‘a (totem) asosida paydo bo‘lgan degan fikr ham bor. Qishloq aholisi asosan shu etnik guruh vakillaridan iborat.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati}}</ref> '''BULOQBOSHI –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Lalmikor mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati}}</ref> '''Buloqboshi –''' Qishloq buloq boshida vujudga kelgan nomi shundan.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati "Donishmand ziyosi" 2025}}</ref> '''FOZIL YOʻLDOSH –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Yangikent mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati "Donishmand ziyosi" 2025}}</ref> '''Fozil Yoʻldosh –''' Fozil Yo‘ldosh o‘g‘li (1872-yil, [[Jizzax viloyati]] [[Baxmal tumani]] Loyqa qishlog‘i — 1955.17.3, [[Samarqand viloyati]] [[Bulungʻur|Bulung‘ur]] shahri) - [[Oʻzbek|o‘zbek]] xalq shoiri, baxshi. Yo‘ldosh Mulla Javohir o‘g‘lining shogirdi. Bulungur dostonchilik maktabining eng yirik va so‘nggi vakili sharafiga qo‘yilgan. <ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati "Donishmand ziyosi" 2025}}</ref> '''ISTIQBOL –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Yangikent mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil. <ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati "Donishmand ziyosi" 2025}}</ref> '''Istiqbol –''' Kelgusi zamon, kelgusidagi holat, hayot; kelajak. Kelgusiga oid, kelajak bilan bog‘liq narsa, ish va shu kabi ma’nolarni anglatadi. <ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati "Donishmand ziyosi" 2025}}</ref> '''JUVONSIYROQ –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Andijon mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref name=":1">{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati "Donishmand ziyosi" 2025}}</ref> '''Juvonsiyroq –''' Etnooykonim. S.Qorayev fikricha: «Laqay qabilasining tarkibiga kiruvchi qorasiyroq urug‘ining bir tarmog‘i juvonsiroq deb ataladi. Pocha, ya’ni oyoqning tizzadan past qismi ba’zi shevalarda siyroqdeb ataladi, qorasiyroq qora pocha degani. Juvonsiyroq - etnonimi, aynan «pochasi yo‘g‘on» degan ma’noni beradi» (S.Qorayev, 2006). Qishloq nomi urug‘ nomi asosida yaratilgan '''KORIZ''' '''–''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Andijon mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref name=":2">{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati "Donishmand ziyosi" 2025}}</ref> '''Koriz –''' ''( Ba’zan KERIZ nomi ham ishlatiladi)'' Koriz (fors.) — yer osti suvlarini yig‘ish va ularni yer yuzasiga chiqarish uchun quriladigan yer osti inshooti, aholini suv bilan ta’minlash va sug‘orish maqsadlarida qo‘llaniladi. Qadimda aholi punkti joylashgan yerdan shunday inshoot bo‘lgan. <ref name=":0" /> '''NAYMAN''' '''–''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Toshkesgan mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref name=":1" /> '''Nayman -''' O‘zbek, qoraqalpoq, qozoq, qirg‘iz, no‘g‘oy va oltoy xalqlari tarkibiga kirgan turk urug‘laridan biri. Ushbu urug’ avlodlari ushbu hududda yashab kelmoqda. Qishloq aholisi asosan shu etnik guruh vakillaridan iborat. <ref name=":2" /> '''NURAFSHON''' '''–''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Nurafshon mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref name=":1" /> '''Nurafshon –''' Bu sifat tojik tilida “yog‘du”, “ziyo” ma’nosini anglatadigan arabcha nur otiga (ARS, 838) “soch” ma’nosini anglatadigan tojikcha afshondan fe’lining afshon hozirgi zamon asosini (TjRS, 35) qo‘shib hosil qilingan bo‘lib, “nur sochuvchi” ma’nosini anglatadi. <ref name=":2" /><ref name=":2" /> '''OLTINSOY''' – Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Taraqqiyot mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref name=":2" /><ref name=":2" /> '''Oltinsoy -''' oltin + soy so‘zlarining yasalishdan hosil bo‘lgan. Nomning kelib chiqishi eski nomi bilan bo‘g‘liqlik jihati ham mavjud. Oltin (Aurum), Ai — [[Mendeleyev davriy sistemasi|Mendeleyev davriy sistemasining]] I guruhiga mansub kimyoviy element. Asl metallarsyan biri. Tartib raqami 79, atom massasi 196,9665; rangi sariq, og‘ir metall. Soy - tabiiy o‘zanda doimiy va mavsumiy oqadigan kichik [[daryo]], [[ariq]], vodiy, irmoq. Oltinsoy aholi yashash punkti tumandagi Taraqqiyot mahalla fuqarolar yig‘inida joylashgan.<ref name=":2" /> '''SUTBULOQ''' – Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Lalmikor mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref name=":2" /><ref name=":2" /> '''Sutbuloq -''' sut + buloq so‘zlarining yasalishdan hosil bo‘lgan. Nomning kelib chiqishi eski nomi bilan bo‘g‘liqlik jihati ham mavjud. Sut - sutemizuvchi hayvonlarning laktatsiya davrida sut bezlarida ishlab chiqariladigan, yangi tug‘ilgan naslni oziqlantiradigan murakkab kimyoviy tarkibli oq rangdagi suyuqlik. Buloq - yer osti suvlarining yer yuzasiga tabiiy holda oqishi. Qishloq tashkil topgan vaqt xo‘jalikning katta fermasi (qora mol, ot, mayda shoxli chorva, cho‘chqa va h.k boqilgan) mavjud bo‘lib, sut sog‘ib olingan. Sutbuloq aholi yashash punkti tumandagi Lalmikor mahalla fuqarolar yig‘inida joylashgan.<ref name=":2" /> '''TARAQQIYOT''' '''–''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Taraqqiyot mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref name=":2" /> '''Taraqqiyot -''' Rivojlanishning oddiydan murakkabga, quyidan yuqoriga yo‘nalgan shakli, uning yuksalishi ma’nosini anglatadi. <ref name=":2" /><ref name=":2" /> '''TOSHKESGAN –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Toshkesgan mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref name=":2" /> '''Toshkesgan -''' Tegirmon, yarg‘ichoq toshlari (konglomerat) kesilib, taroshlanib tayyorlanadigan joy - Toshkeskan. Mutaxassislar tomonidan soy havzasida tegirmonbob toshlarning ko‘pligi aniqlangan. Mahalliy kishilarning aytishicha, o‘tgan asrning boshlarida bu joydan qalinligi yarim metrli, kattaligi bir yarim metrgacha bo‘lgan tegirmon toshlari ajratib olingan. Qishloq odamlari esa tog‘taroshlik (sangtaroshlik) bilan shug‘ullangan. Ular tegirmon toshi, charx toshlari tayyorlash bilan mashg‘ul bo’lganlar nomning kelib chiqishi shundan. <ref name=":2" /> '''TOZAURUG‘''' - Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Toza urug‘ mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref name=":2" /><ref name=":2" /> '''Toza urug‘ -'''  Qishloq nomini ba’zan etnonim deb hisoblashadi ammo bu to‘g‘ri emas. Bunday nomdagi qishloq Gʻallorol tumanida ham mavjud bo‘lib, nomning paydo bo‘lishiga o‘tgan asrning o‘ttizinchi yillar oxirida g‘alla urug‘chiligi va seleksiyasini yo‘lga qo‘yish va yaxshilash maqsadida tuman hududida tashkil etilgan respublika g‘allachilik ilmiy-tadqiqot instituti sabab bo‘lgan. Institut respublika miqyosida lalmikor yerlar uchun g‘allni serhosil va qurg‘oqchilikka chidamli navlarini yaratish ustida ilmiy-tekshirish ishlarini olib borgan. Nom shundan kelib chiqqan. <ref name=":2" /> '''URGUTOBOD''' - Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Toshkesgan mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref name=":2" /> '''Urgutobod -''' O‘zbekiston Respublikasi [[Samarqand viloyati|Samarqand viloyatidagi]] tuman Urgut + obod so‘zlarining qo‘shilmasidan kelib chiqqan. Obod - ba’zi otlarga yoki ayrim sifatlarga qo‘shilib joy nomini yasaydigan, “obodonlashtirilgan”, “o‘zlashtirilgan”, gullab yashnagan go‘zal ma’nosidagi affiks so‘z. Urgutobod aholi yashash punkti tumandagi Toshkesgan mahalla fuqarolar yig‘inida joylashgan.<ref name=":2" /> '''ZARAFSHON''' - Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Yangikent mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil. <ref name=":2" /> '''Zarafshon -''' Zar sochuvchi; tilladek tovlanuvchi; yarqirovchi, yaltiroq. [[Navoiy viloyati|Navoiy viloyatida]] joylashgan shu nomdagi shahar ham mavjud. <ref name=":2" /> '''ANDIJON –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi Andijon mahallasida joylashgan aholi punkti. Jizzax viloyatidagi geografik obyektlarning inventarizatsiya maʼlumotlari, 2013-yil.<ref name=":2" /> '''Andijon -''' O‘zbekiston Respublikasida joylashgan viloyat nomiga qo‘yilgan. <ref name=":2" /> <references /> == Shaharchalar == '''Bo‘ston -''' Cho‘l yerlarning insonlarning mehnati evaziga obod maskan va istiqbolga erishganligi ma’nosini bildiradi. <ref name=":2" /> '''FAYZOBOD –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi shaharcha nomi. Xalq deputatlari Jizzax viloyati Kengashining 30.09.2014-yil 181/33-sonli qarori bilan tashkil etilgan. Shahrchada Ravot, Alisher Navoiy, Yangihayot mahalla fuqarolar yig‘inlari joylashgan. <ref name=":2" /> '''Fayzobod –''' ''fayzli -'' jozibador, koʻrkam; ''obod -'' gullab-yashnagan ma’nosini bildiradi. '''SHARQ YULDUZI –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi shaharcha nomi. Jizzax viloyati hokimining 20.12.2009-yil 64-sonli qarori bilan tashkil etilgan. Shaharchada Sharq yulduzi mahalla fuqarolar yig‘ini joylashgan. '''Sharq yulduzi  -''' ''sharq -'' dunyoning toʻrt tomonidan biri; ''yulduz -''  kechasi osmonda nur sochuvchi nuqta boʻlib koʻrinadigan koinot jismi; bu yerda har jabhada yetakchi ma’nosida kelgan. '''SIRGʻALI –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi shaharcha nomi. Jizzax viloyati hokimining 20.12.2012-yil 64-sonli qarori bilan tashkil etilgan. Shaharchada Oqar va Navbahor mahalla fuqarolar yig‘inlari joylashgan.   '''Sirgʻali –''' oʻzbek va qozoq xalqi tarkibiga kirgan qabilalar uyushmasining nomi. Katta juz tarkibiga kirgan. Sirg‘alilarning bir qismi Zarafshon vohasi qipchoqlari va Jizzax viloyati yuzlarining tarkibiga mayda urugʻ sifatida qoʻshilganlar. == Mahallalar == '''ADIROBOD -''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 1994-yil 8-sentyabrda davlat ro‘yxatiga olingan. “O‘zbekiston Respublikasining ma’muriy-hududiy tuzilishi” ma’lumotnomasi, 1996-yil. Tuman markazidan 18 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Sharq yulduzi, Yangikent, Toza urug‘ MFYlar bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 410 tani, aholi soni 2 886 nafarni tashkil etadi. <ref name=":2" /> '''Adirobod''' - Adir umumturkiy tabiiy geografik termin. Adir terminnning etimologiyasi haqida «ajralgan», «bo‘linib-bo‘linib ketgan ma’nosidagi ayir» so‘zidan kelib chiqqan degan fikr mavjud. O‘rta Osiyoning barcha davlatlarda, Janubiy Sibirda joy nomlari tarkibida keng tarqalgan termin. O‘zbekistonda adirlar – tog‘ etagidagi cho‘l va chalacho‘l qirlar, mutoq balandligi 400-500 dan 1000-1500 metrgacha bo‘lgan balandliklarni tashkil etadi. Xo‘jalikda adirlardan bahorgi yaylov sifatida foydalaniladi. Yog‘in ko‘proq tushadigan joylarda g‘alla va boshqa ekinlar yetishtiriladi, «obod» - so‘zi go‘zal, chiroyli, tartibga solingan, yangidan qurilgan qishloq ma’nosini anglatadi.<ref name=":1" /> '''ANDIJON -''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2021-yil 27-yanvarda davlat ro‘yxatiga olingan. “O‘zbekiston Respublikasining ma’muriy-hududiy tuzilishi” ma’lumotnomasi, 1996-yil. Tuman markazidan 14 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Sharq yulduzi, Taraqqiyot, Oqar, Nurafshon MFYlar bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 1 094 tani, aholi soni 6 382 nafarni tashkil etadi. <ref name=":2" /> '''Andijon -''' O‘zbekiston Respublikasida joylashgan viloyat nomiga qo‘yilgan.<ref name=":2" /> '''DO‘STLIK''' – Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2015-yil 4-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 10 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Shodlik, Navro‘z, Yangikent, Yangiobod MFYlar va Sharof Rashidov tumani bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 598 tani, aholi soni 2 831 nafarni tashkil etadi.   '''DO‘STLIK -''' (dо‘st maqomida bо‘lishlik ma’nosini bildiradi. “O‘zbek tilining izohli lug‘ati” kitobi). '''LALMIKOR –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2018-yil 4-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. “O‘zbekiston Respublikasining ma’muriy-hududiy tuzilishi” ma’lumotnomasi, 1996-yil. Tuman markazidan 4 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Taraqqiyot, Oqbuloq, Oybek, Yangohayot MFYlar va Zomin tumani bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 668 tani, aholi soni 3 739 nafarni tashkil etadi. '''LALMIKOR -''' Yogʻin suvidan foydalanib dehqonchilik qilinadigan; yogʻin suvi bilan unadigan, sugʻorilmaydigan joy ma’nosida kelgan. Ilgari mahalla joylashgan hudud lalmi yerlar bo‘lgan. '''MUSA TOSHMUHAMMAD O‘G‘LI OYBEK –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2015-yil 4-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazida joylashgan bo‘lib, tumandagi Lalmikor, Tinchlik, Nurobod, Mustaqillik MFYlar bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 729 tani, aholi soni 4 205 nafarni tashkil etadi. '''Musa Toshmuhammad o‘g‘li Oybek –''' shoir, yozuvchi, adabiyotshunos olim va jamoat arbobi nomiga qo‘yilgan. '''MUSTAQILLIK –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 1994-yil 14-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil. 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazida joylashgan bo‘lib, tumandagi Lalmikor, Tinchlik, Nurobod, Mustaqillik MFYlar bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 729 tani, aholi soni 4 205 nafarni tashkil etadi. '''Mustaqillik –''' Mustaqil holat; bogʻliq, qaram boʻlmagan holat ma’nosini anglatib, ushbu mahalla mustaqillikning dastlabki yillarida tashkil etilgan. '''NAVBAHOR –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2023-yil 9-aprelda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2022-yil VI-50-194-3-49-K/22 - sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 35 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Oqar, Yoshlik MFYlar va Zomin tumani bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 421 tani, aholi soni 2 478 nafarni tashkil etadi. '''Navbahor –''' Erta bahor, ilk bahor, bahorning boshi ma’nolarini bildiradi. '''NAVOIY –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2015-yil 4-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 2 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Ravot, Oybek, Yangihayot MFYlar va Zomin tumani bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 661 tani, aholi soni 3 915 nafarni tashkil etadi. '''Navoiy''' -  oʻzbek va boshqa turkiy xalqlarning shoiri, mutafakkiri va davlat arbobi Alisher Navoiy nomiga qo‘yilgan. '''NAVRO‘Z –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2015-yil 4-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 11 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Shodlik, Do‘stlik, Yangikent MFYlar va Sharof Rashidov tumani bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 412 tani, aholi soni 2 084 nafarni tashkil etadi. '''Navro‘z''' - yangi kun ma’nosini bildiradi. '''NUROBOD –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2023-yil 27-aprelda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2022-yil VI-50-194-3-49-K/22 - sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 2 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Oybek, Ravot, Oqbuloq, Mustaqillik va Toza urug‘ MFYlar bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 815 tani, aholi soni 4 076 nafarni tashkil etadi. '''Nurobod –''' nur + obod so‘zlarining qo‘shilmasidan tashkil etilgan. ''Nur -'' yorugʻlik manbaidan taralgan yog‘du; ''obod -'' gullab-yashnagan maʼnosini anglatadi. '''NURAFSHON -''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2015-yil 4-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 20 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Sharq yulduzi, Andijon, Yangikent, Yoshlik MFYlar va Sirdaryo viloyati bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 604 tani, aholi soni 3 509 nafarni tashkil etadi. '''Nurafshon –''' Bu sifat tojik tilida “yog‘du”, “ziyo” ma’nosini anglatadigan arabcha nur otiga (ARS, 838) “soch” ma’nosini anglatadigan tojikcha afshondan fe’lining afshon hozirgi zamon asosini (TjRS, 35) qo‘shib hosil qilingan bo‘lib, “nur sochuvchi” ma’nosini anglatadi. '''OQAR –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2019-yil 2-fevralda davlat ro‘yxatiga olingan. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2017-yil 27-maydagi “Jizzax viloyatining Zomin va Zarbdor tumanlari chegaralarini o‘zgartirish to‘g‘risida”gi CҚ-179-III-sonli qaroriga asosan, Zomin tumani hududidan Zarbdor tumani hududiga o‘tkazilgan. Tuman markazidan 15 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Navbahor, Taraqqiyot, Yoshlik MFYlar va Zomin tumani viloyati bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 842 tani, aholi soni 5 144 nafarni tashkil etadi. '''Oqar -''' Past tomonga qarab uzluksiz, surunkasiga harakat qilmoq, yurmoq (suyuqlik haqida) ya’ni oqar suv ma’nosida kelgan. Qadimda mahalla joylashgan hududda suvi to‘xtovsiz oqadigan buloq bo‘lgan, shundan oqar suv yoki ''oqar'' ma’nosi kelib chiqqan. '''OQBULOQ –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2015-yil 1-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 2 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Sharq yulduzi, Mustaqillik, Taraqqiyot, Nurobod va Toza urug‘ MFYlar bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 517 tani, aholi soni 2 954 nafarni tashkil etadi. '''Oqbuloq -''' Oʻrta Osiyoda qadimdan yashab kelayotgan turkiy (urug‘) etnik guruhlar ham oʻzbek ulusi tarkibiga kirgan. Mahalla joylashgan hududda qadimdan ushbu urug‘ga mansub odamlar istiomat qilib keladi. '''RAVOT –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2015-yil 4-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 3 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Toza urug‘, Navoiy, Nurobod MFYlar va Zomin tumani bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 849 tani, aholi soni 4 893 nafarni tashkil etadi. '''Ravot -''' Savdo yo‘llaridagi mustahkamlangan manzil, karvonsaroy ma’nosini anglatadi. '''SHARQ YULDUZI –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2014-yil 9-fevralda davlat ro‘yxatiga olingan. “O‘zbekiston Respublikasining ma’muriy-hududiy tuzilishi” ma’lumotnomasi, 1996-yil. Tuman markazidan 10 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Adirobod, Oqbuloq, Andijon va Nurafshon mahallalari bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 871 tani, aholi soni 5 240 nafarni tashkil etadi. '''Sharq yulduzi  -''' ''sharq -'' dunyoning toʻrt tomonidan biri; ''yulduz -''  kechasi osmonda nur sochuvchi nuqta boʻlib koʻrinadigan koinot jismi; bu yerda har jabhada yetakchi ma’nosida kelgan. '''SHODLIK –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2018-yil 4-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 11 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Yangiobod, Navro‘z, Do‘stlik MFYlar va Sharof Rashidov tumani bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 1082 tani, aholi soni 4 850 nafarni tashkil etadi. '''Shodlik -  '''xursandlik, sevinch, quvonch ma’nosini anglatadi. '''TARAQQIYOT -''' Tumanda shu nom bilan ataluvchi mahalla fuqarolar yig‘ini ham mavjud. 2016-yil 20-avgustda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 12 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Lalmikor, Toshkesgan, Andijon MFYlar va Zomin tumani bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 728 tani, aholi soni 5 905 nafarni tashkil etadi. '''Taraqqiyot -''' Rivojlanishning oddiydan murakkabga, quyidan yuqoriga yo‘nalgan shakli, uning yuksalishi ma’nosini anglatadi. '''TINCHLIK –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 1995-yil 2-fevralda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazida joylashgan bo‘lib, tumandagi Lalmikor, Mustaqillik, Oybek MFYlar bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 539 tani, aholi soni 2 234 nafarni tashkil etadi. '''Tinchlik -''' Gʻala-gʻovur, shovqin-suron kabilardan xoli, tinch holat ma’nosini anglatadi. '''TOSHKESGAN -''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2021-yil 3-noyabrda davlat ro‘yxatiga olingan. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2017-yil 27-maydagi “Jizzax viloyatining Zomin va Zarbdor tumanlari chegaralarini o‘zgartirish to‘g‘risida”gi CҚ-179-III-sonli qaroriga asosan, Zomin tumani hududidan Zarbdor tumani hududiga o‘tkazilgan. Tuman markazidan 16 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Taraqqiyot, Yoshlik MFYlar va Zomin tumani hamda Sirdaryo viloyati bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 842 tani, aholi soni 5 144 nafarni tashkil etadi. '''TOZA URUG‘ -'''  Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2018-yil 4-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 6 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Yangiobod, Adirobod, Nurobod, Ravot MFYlar va Zomin tumani bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 263 tani, aholi soni 1 722 nafarni tashkil etadi. '''YANGIHAYOT –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2015-yil 4-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 4 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Lalmikor, Oybek, Navoiy MFYlar va Zomin tumani bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 587 tani, aholi soni 3 354 nafarni tashkil etadi. '''Yangihayot –''' yangi + hayot so‘zlarining qo‘shilishidan hosil bo‘lgan. ''Yangi'' - ''' '''Ilgari boʻlmagan, endi yuzaga kelgan (kelayotgan, keladigan) va ''hayot -'' hayot [[metabolizm]], oʻsish, [[koʻpayish]] bilan xarakterlanuvchi [[materiya]] holatidir. '''YANGIKENT –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2015-yil 2-fevralda davlat ro‘yxatiga olingan. “O‘zbekiston Respublikasining ma’muriy-hududiy tuzilishi” ma’lumotnomasi, 1996-yil. Tuman markazidan 25 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Nurafshon, Adirobod MFYlar va Sharof Rashidov, Paxtakor tumanlari bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 546 tani, aholi soni 3 641 nafarni tashkil etadi. '''Yangikent -''' yangi + kent so‘zlarining qo‘shilishidan hosil bo‘lgan. ''Yangi'' - ''' '''Ilgari boʻlmagan, endi yuzaga kelgan (kelayotgan, keladigan) va ''kent -'' Maʼlum xususiyati bilan shahar va qishloqdan farqlanib turuvchi, aholi yashaydigan joy ma’nosini anglatadi. '''YANGIOBOD –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2015-yil 4-mayda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani Kengashining 30.12.2013-yil 104/21-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Tuman markazidan 8 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Shodlik, Toza urug‘, Nurobod, va Zomin tumani bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 662 tani, aholi soni 3 276 nafarni tashkil etadi. '''Yangiobod –''' ''yangi + obod'' so‘zlarning qo‘shilmasidan yasalgan so‘z. ''Yangi -''yangidan, ''obod -'' gullab-yashnagan ma’nolarini bildiradi. '''YOSHLIK –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi mahalla nomi. Mazkur mahalla 2020-yil 20-martda davlat ro‘yxatiga olingan. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2017-yil 27-maydagi “Jizzax viloyatining Zomin va Zarbdor tumanlari chegaralarini o‘zgartirish to‘g‘risida”gi CҚ-179-III-sonli qaroriga asosan, Zomin tumani hududidan Zarbdor tumani hududiga o‘tkazilgan. Tuman markazida 35 km masofada joylashgan bo‘lib, tumandagi Nurafshon, Navbahor MFYlar va Sharof Rashidov tumani, Sirdaryo viloyati bilan chegaradosh. Mazkur mahallada xonadonlar soni 526 tani, aholi soni 3 254 nafarni tashkil etadi. '''Yoshlik -''' Yosh ekanlik; yosh boʻlgan payt, davr ma’nosini anglatadi. == Istirohat bog'i == UMID-Jizzax viloyati Zarbdor tumani Ravot maxallasidagi istirohat bog' nomi. Mazkur istirohat bog'i Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi "Moddiy madaniy merosning ko'chmas mulk obyektlari milliy ro'yxatini tasdiqlash to'g'risida"gi 846-sonli qaroriga asosan ro'yxatga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tumani kengashining 2022-yil 28-maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan.<ref>{{Kitob manbasi |title="Donishmand ziyosi" 2025}}</ref> '''UMID-''' biror istakning amalga oshishiga bo'lgan ishonch; ishonch bilan kutish ma'nosini anglatadi.<ref>{{Kitob manbasi |title="Donishmand ziyosi" 2025}}</ref> == Xiyobonlar == '''XOTIRA XIYOBONI –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Oybek mahallasidagi xiyobon nomi. Mazkur xiyobon Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi “Moddiy madaniy merosning ko‘chmas mulk obyektlari milliy ro‘yxatini tasdiqlash to‘g‘risida”gi  846-sonli qaroriga asosan ro‘yxatga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2021 - yil 30 - avgustdagi VI-29-10-3-49-K/21-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''Xotira - ''' Xotira (arabcha fikr, tafakkur; gʻoya; xayol) – 1) biror kishi yoki narsa haqidagi yodda, esda saqlangan taassurot;. 2) esdalik, yodgorlik ma’nolarini anglatadi. '''YOSHLIK XIYOBONI –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Tinchlik mahallasidagi xiyobon nomi. Mazkur  xiyobon Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi “Moddiy madaniy merosning ko‘chmas mulk obyektlari milliy ro‘yxatini tasdiqlash to‘g‘risida”gi  846-sonli qaroriga asosan ro‘yxatga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2021 - yil 30 - avgustdagi VI-29-10-3-49-K/21-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''Yoshlik -''' Yosh ekanlik; yosh boʻlgan payt, davr ma’nosini anglatadi. == Qabristonlar == '''ABADIYAT –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Sharq yulduzi mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston  2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''ABDUVAIT HOJI OTA-1 –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Shodlik mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston  2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. 2008-yil faoliyati to‘xtatilgan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''ABDUVAIT HOJI OTA-2 –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Shodlik mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''ABU BAKR SIDDIQ –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Yoshlik mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''BIRODARLIK –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Yangi hayot mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xristianlik dini vakillari qabristoni. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''BOGʻISTON –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Nurafshon mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 30 - dekabrdagi VI-50-194-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''BOQIYLIK –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Yangikent mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 30 - dekabrdagi VI-50-194-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''HAZRATI BILOL –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Adirobod mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''HAZRATI IMOM –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Andijon mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''IMOM BUXORIY –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Andijon mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''MANGULIK –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Ravot mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''OQAROTA –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Oqar mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''SOKINLIK –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Taraqqiyot mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''TOSHKESGANOTA –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Toshkesgan mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. '''XON-XOʻJA –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Oqbuloq mahallasidagi qabriston nomi. Mazkur qabriston 2008-yil 23-dekabrda davlat ro‘yxatiga olingan. Xalq deputatlari Zarbdor tuman Kengashining  2022 - yil 28 - maydagi VI-44-79-3-49-K/22-sonli qarori bilan ushbu nom berilgan. == Ziyoratgohlar == '''OQAROTA''' '''–''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Oqar mahallasidagi ziyoratgoh nomi. Mazkur ziyoratgoh Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi “Moddiy madaniy merosning ko‘chmas mulk obyektlari milliy ro‘yxatini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 846-sonli qaroriga asosan ro‘yxatga olingan. '''TOSHKESGANOTA –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Toshkesgan mahallasidagi ziyoratgoh nomi. Mazkur ziyoratgoh Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi “Moddiy madaniy merosning ko‘chmas mulk obyektlari milliy ro‘yxatini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 846-sonli qaroriga asosan ro‘yxatga olingan.<ref name=":2" /> == Tepalik == '''KOʻKTEPA''' '''–''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Oqbuloq mahallasidagi do‘nglik nomi. Mazkur do‘nglik Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi “Moddiy madaniy merosning ko‘chmas mulk obyektlari milliy ro‘yxatini tasdiqlash to‘g‘risida”gi  846-sonli qaroriga asosan ro‘yxatga olingan.<ref name=":2" /> == Temir yo'l stansiyasi == '''ZARBDOR –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Navoiy mahallasidagi temir  yo‘l stansiyasi nomi. “O‘zbekiston temir yo‘llari" AJning inventarizatsiya ma’lumotlari, 2015-yil.<ref name=":2" /> '''Zarbdor''' – Ma’nosi -  tuman nomi bilan uyg‘unlashgan nom.<ref name=":2" /> == Temir yo'l razyezdi == '''SAYXUN –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Shodlik mahallasidagi temir yoʻl razyezdi nomi. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJning inventarizatsiya ma’lumotlari, 17.02.2022-yil 01/494-22.<ref name=":2" /> == Kanal == '''JIZZAX MASHINA KANALI (JM-I) –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Yoshlik, Nurafshon va Yangikent mahallalari janubiy hududidan oqib o‘tuvchi kanal nomi. К-42-136 1:100 000 masshtabli topografik karta, 2002-yil.<ref name=":2" /> '''SARKISOV NOMLI JANUBIY MIRZACHOʻL KANALI –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Nurafshon, Yangikent mahallasi shimoliy hududidan oqib o‘tuvchi kanal nomi. К-42-124 1:100 000 masshtabli topografik karta, 2004-yil.<ref name=":2" /> == Kollektr == '''DERIVASION MIRZACHOʻL –''' Jizzax viloyati Zarbdor tumani Yoshlik mahallasining sharqiy tomonida o‘tuvchi kollektor nomi. JBZ magistral kollektori deb ham ataladi. К-42-136 1:100 000 masshtabli topografik karta, 2002-yil.<ref name=":2" />{{manbalar}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{Jizzax viloyati}} [[Turkum:Zarbdor tumani]] {{Jizzax-stub}} 1ducky2xg47qhiinxehk0eaxcx0wq6b Zaxm 0 494944 5999677 5477568 2026-04-20T16:00:14Z AdAstraUz 82342 /* Davosi */ 5999677 wikitext text/x-wiki {{Kasallik bilgiqutisi | nomi = Sifilis | tasvir = Treponema pallidum.jpg | izoh = <!-- Image of spiral-shaped organisms responsible for causing syphilis--> | ICD10 = {{ICD10|A|50||a|50}}-{{ICD10|A|53||a|50}} | ICD9 = {{ICD9|090}}-{{ICD9|097}} | ICDO = | OMIM = | DiseasesDB = | MedlinePlus = 001327 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 2224 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|563}} {{eMedicine2|derm|413}} }} '''Zaxm''' yoki '''sifilis''' – barcha aʼzo va sistemalarning zararlanishi bilan kechadigan surunkali tanosil ([[Venerik kasalliklar|venerik]]) kasalligi. Zaxm qadimdan maʼlum. Uning [[yer]] yuzida paydo boʻlishi va tarqalishi haqida turli fikr va nazariyalar mavjud. Koʻp olimlar fikriga koʻra, [[Christopher Columbus|Xristofor Kolumbning]] zaxm bilan kasallangan matroslari [[Ispaniya]]da zaxm tarqalishiga sabab boʻlgan. [[1496-yil]]da [[epidemiya]] boshlanib, [[Italiya]], [[Fransiya]], [[Shveysariya]], [[Germaniya]], keyin [[Avstriya]], [[Vengriya]] va [[Polsha]]ga tarqalgan. Ayrim olimlar [[Yevropa]], [[Osiyo]] va [[Yaqin Sharq]]da qadim zamonlarda ham mavjud boʻlgan degan fikrdalar. Oʻtmishning buyuk olimlari [[Galen Klavdiy|Galen]], [[Gippokrat]], [[Abu Ali ibn Sino]] va boshqalarningning asarlarida yozilgan kasallik belgilari ([[Yara kasalligi|yara]], [[Aftalar|afta]], [[kondiloma]] va boshqalar) aynan klinikasini eslatadi. Zaxm [[XVI]] boshlarida deyarli butun dunyoda paydo boʻlgan. Zaxmni oqish treponema ([[Spiroxetalar]]) qoʻzgʻatadi (bu [[Mikroorganizmlar|mikroorganizm]] [[anilin]] boʻyogʻi bilan yomon boʻyalganligi uchun oqish deyiladi). U bemor qonida, teridagi yarada, [[limfa tugunlari]], [[orqa miya suyuqligi]]<nowiki/>da, [[Soʻlak|soʻlagida]], [[Nerv toʻqimasi (tibbiyot)|nerv toʻqimalari]] va hamma aʼzolarida, hatto zaxm bilan ogʻrigan ayol sutida va erkak shahvatida ham boʻladi. Oqish treponema [[organizm]]dan tashqarida quritilganda oʻladi, lekin nam muhitda (masalan, [[shahvat]], [[Soʻlak|soʻlakda]], [[Qin|qin shilimshigi]]<nowiki/>da) uzoq yashaydi<ref name="pmid18235852">{{cite journal |author=Harper KN, Ocampo PS, Steiner BM, ''et al'' |title=On the origin of the treponematoses: a phylogenetic approach |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=2 |issue=1 |pages=e148 |year=2008 |pmid=18235852 |doi=10.1371/journal.pntd.0000148 |url=http://www.plosntds.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pntd.0000148 |pmc=2217670 | issn = 1935-2727 }}</ref>. == Yuqishi va kasallik alomatlari == [[Image:Secondary Syphilis on palms CDC 6809 lores.rsh.jpg|thumb|]] [[Image:Syphilis second state 2.jpg|thumb|]] Bemor zaxm tarqatadigan manbadir; u sogʻlom kishi bilan oʻpishganda, [[jinsiy aloqa]] qilganda yoki uning idish tovoqlaridan foydalanganda kasallik yuqadi. Keyingi yillarda qon quyish yoʻli bilan ham (transfuzion) zaxm yuqish hollari ahyonda kuzatiladi. Oqish treponema teriga yoki shilliq pardaga kirgach, tez koʻpayadi va [[limfa tomirlari]] orqali butun organizmga tarqaladi. Zaxm bilan kasallangan odam avval oʻzini mutlaqo sogʻlom sezadi, 3—4 haftadan keyin (yashirin – [[inkubatsion davr]] tugagach) oqish treponemalar kirgan joyda zaxmning birinchi belgisi – ogʻrimaydigan birlamchi [[sifiloma]] (qattiq shankr) paydo boʻladi. Bemor furunkulyoz, [[oʻpka yalligʻlanishi]], [[angina]], [[soʻlak]] va boshqa kasalliklar sababli biror antibiotik bilan davolangan boʻlsa, zaxmning yashirin davri ancha choʻzilishi mumkin. Bunday hollarda antibiotikning tegishli dozasi treponemalarni yoʻq qila olmay, ularning rivojlanishini bir oz toʻxtatib qoʻyadi, natijada yashirin davr ancha choʻzilib ketishidan tashqari, kasallik boshqacha kechishi mumkin. Qattiq shankr paydo boʻlishi bilan zaxmning birinchi davri boshlanadi: yara (shankr)ga yaqin [[Limfa tugunlari|limfa tugunlar]]<nowiki/>i yalligʻlanib shishadi, kattalashadi va bir oz qattiqlashadi; koʻpincha darmon quriydi, [[Isitma|isitma chiqadi]], [[Bosh ogʻrigʻi|bosh ogʻriydi]], ayniqsa kechasi suyaklar qaqshab ogʻriydi, uyqusizlik kuzatiladi. Bu davr 6-9 hafta davom etadi va oʻz vaqtida davo qilinmasa, ikkinchi davriga oʻtib ketadi: [[ogʻiz]] shilliq qavati, [[jinsiy aʼzolar]], [[qoʻl]], [[oyoq]] va badanda dogʻ, tuguncha va hakozo koʻrinishida katta-kichik, rang-barang toshmalar (yiringli tugunchali) paydo boʻladi; koʻpchilik bemorlarning sochi toʻkila boshlaydi, [[suyak]], [[boʻgʻim]], [[Muskullar|muskul]], [[Qon tomirlari|qon tomirlar]], [[yurak]], [[koʻz]], [[quloq]], [[ichki aʼzolar]] va [[nerv sistemasi]] zararlanishi mumkin. Bu davrda bemor atrofdagilar uchun oʻta xavfli hisoblanadi. Ikkinchi davr boshida paydo boʻlgan toshma hech qanday davo qilinmasa ham, bir qancha vaqtdan keyin butunlay yoʻqolib ketadi; bemor oʻzini sogʻlom sezib, hech narsadan shikoyat qilmaydi, lekin bu bemorning dardi aridi va u atrofdagilarga kasallik yuqtirmaydi, degan gap emas. Bu faqat zaxmning [[Latent davr|latent]] yoki yashirin davri, xolos. Bemor qunt bilan davolansa, sogʻayib ketadi. Davo qilmay qoʻysa, kasallik toʻsatdan qaytalanib (retsidiv), ikkinchi davrning hamma belgilari namoyon boʻladi va bir qancha vaqtdan keyin ular yana yoʻqoladi. Bu jarayon bir necha marta takrorlanishi mumkin. Har galgi qaytalanish oldingisidan faqat kam toshma toshishi bilan farq qiladi. Bemor [[vrach]] aytganlarini qilmasa, [[spirtli ichimliklar]] isteʼmol qilsa,<ref>[http://www.medportal.ru/mednovosti/news/2008/01/15/syphilis Genetiki podtverdili vinu Kolumba v rasprostranenii sifilisa] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080117032633/http://www.medportal.ru/mednovosti/news/2008/01/15/syphilis/ |date=2008-01-17 }} // MedPortal.ru. – 15.01.2008. {{проверено|15|02|2011}}</ref> taxminan 3-5 yildan keyin ikkinchi davr zaxmning oxirgi, uchinchi davriga oʻtadi: olcha danagidek doʻmboqchalar yoki tuxumdek, baʼzan undan kattaroq gummalar paydo boʻlib, toʻqimalarni yemiradi, yaraga aylanadi va chandiqlanib bitadi. Kasallik oqibati gummalar oʻrnashgan joyga bogʻliq. [[Miya]], [[yurak]], tomir, [[jigar]] kabi hayot uchun muhim aʼzolar zararlansa, bemor hayoti xavf ostida qoladi; yuz zararlangan boʻlsa, burun skeleti yemirilib, bemor badbashara, burni egarsimon boʻlib qoladi. Harakat, koʻruv, [[Eshitish sezgi tizimi|eshituv aʼzolari,]] nerv sistemasining zararlanishi kishini umrbod mayib qilib qoʻyadi. Zaxm hamma vaqt ham uchinchi davrga oʻtavermaydi. Bemor kasallikning birinchi davrida davolana boshlasa, ikkinchi davri paydo boʻlmay tuzalib ketadi. Bemor vaqtida davolanmay, kasalligini oʻtkazib yuborsa, zaxmning uchchala davri birin-ketin roʻy beradi. Zaxmning birinchi davridayoq nerv sistemasi zararlanadi, lekin bu uchinchi davrda juda ogʻir oʻtadi – [[orqa miya]] soʻxtasi va avj oluvchi falajga sabab boʻladi; bunda yangi davo vositalari ham bemorga foyda bermay qoʻyadi. == Zaxmning onadan bolaga yuqishi == Kasal ona davolash kursini toʻliq oʻtmagan boʻlsa, zaxm xomilasiga oʻtishi mumkin. Ayolning boʻyida boʻlishidan oldin yoki homiladorlik davrida erkak unga zaxm yuqtirganda ham kasallik bolaga oʻtadi<ref>{{cite journal |author=Lerner V, Finkelstein Y, Witztum E |title=The enigma of Lenin's (1870-1924) malady |journal=Eur. J. Neurol. |volume=11 |issue=6 |pages=371–6 |year=2004 |month=June |pmid=15171732 |doi=10.1111/j.1468-1331.2004.00839.x |url=}}</ref>. Bu [[Irsiy kasalliklar|irsiy]] emas, [[Tugʻma kasalliklar|tugʻma]] zaxmdir. Zaxm ayolning farzand koʻrmasligiga sabab boʻlmaydi, biroq homilador zaxm bilan ogʻrib davolanmasa, odatda, homiladorlikning 4—5 oyida bolasi tushadi yoki zaxm bolaning chala (7—8 oyligida) majruh, baʼzan oʻlik tugʻilishiga sabab boʻladi. Zaxm belgilari yoʻqligi uchun uning yashirin davrini oʻtayotgan ona oʻzini sogʻlom his qiladi va koʻpincha dardi juda ogʻir, zaxm bilan kasallangan bola tugʻadi. Yetuk tugʻilgan bolada birinchi kunlari yoki birinchi oy oxiri yoki ikkinchi oy boshida tugʻma zaxm belgilari namoyon boʻladi. Suyaklar zararlanishi qattiq ogʻriqqa sabab boʻlib, bola uxlay olmaydi va yigʻlay beradi; badaniga dogʻga oʻxshash va tugunsimon juda koʻp toshma toshadi; koʻpincha ichki aʼzolar, nerv sistemasi va sezgi aʼzolari zararlanadi. Kechikkan tugʻma zaxm, odatda, bola 5 yoshdan balogʻatga yetguncha roʻy berishi mumkin. Davolanmagan yoki chala davolangan bolalardagina kechikkan tugʻma zaxm hayot uchun xavflidir<ref>''Sokolovskiy Ye. V., Krasnoselskix T. V.'' [http://www.medicus.ru/venerology/pats/?cont=article&art_id=2934&blt_id=5076 Sifilis – na rubeje tisyacheletiy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080614220652/http://www.medicus.ru/venerology/pats/?cont=article&art_id=2934&blt_id=5076 |date=2008-06-14 }} // Venerolog. – № 4. – 2005. – S. 76-77.</ref>. == Davosi == Bemor vrach aytganlarini qilib, qunt bilan uzoq davolanishi kerak. Zaxm davrlariga qarab maxsus davo tadbirlari belgilanadi, zaxmga karshi dorilar buyuriladi. Bemorlar venerologiya dispanserlarida hisobga olinib, muntazam tekshirib turiladi. Kasalligini yashirib, davolanmay yurgan yoki davomi toʻxtatib qoʻygan bemorlar qonun yoʻli bilan majburiy davolanadi<ref name="патогенез сифилиса">{{книга|автор=Картамышев А. И.|часть=[http://dermatovenerology.net/kartamyshev/193_sifilis_patogenes.shtml Патогенез Сифилиса]|заглавие=Кожные и венерические болезни||место=М.|издательство=МЕДГИЗ|год=1953|страниц=636|тираж=75000}}</ref>. == Oldini olish == Dispanserlar zaxm bilan ogʻrigan bemor oila aʼzolarini, u bilan jinsiy aloqada boʻlgan kishilarni tekshiradi, bemor kimdan kasallik yuqtirganini aniqlaydi va zaxmning tarqalishiga yoʻl qoʻymaslik tadbirlarini koʻradi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Adabiyot == * Arifov S, Eshboyev E., Teri va tanosil kasalliklari, T., 1997. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} [[Turkum:Tibbiyot]] [[Turkum:Dermatovenerologiya]] [[Turkum:Yuqumli kasalliklar]] [[Turkum:Treponematozalar]] [[Turkum:Venerologiya]] [[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]] [[Turkum:Kasalliklar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha kasalliklar]] [[Turkum:Teri va tanosil kasalliklari]] {{med-stub}} t2x4hri992zwcbl591ymj8h6lvze0ne Sadri Ziyo 0 495202 6000126 5434456 2026-04-21T10:28:56Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi adiblari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000126 wikitext text/x-wiki '''Sadri Ziyo''' (taxallusi; asl ismsharifi Mirza Muham mal Sharif Sadr ibn Abdishukur) (1867—Buxoro—1932) — shoir, olim. Buxoro madrasalarida tahsil koʻrgan. Arab va fors tili grammatikasi, mumtoz adabiyot, tarix fanlarini, xattotlik sanʼatini puxta egallagan. "Tazkor ulashʼor" ("Sheʼriyat xotiranomasi", OʻzFASHI, inv. №1304) tazkirasini tuzgan. Asar nazmda yozilgan. Unda Ahmad Donish, Shamsuddin Mahmud Shoqin kabi shoir va olimlarning hayoti, ijodiga keng oʻrin berilgan. Asar Oʻrta Osiyo, xususan, 19-asr 2yarmi — 20-asr boshlaridagi Buxoro adabiy muhitini oʻrganishda muhim manba hisoblangan. 3. "Tazkirat ushshuaroi mutaqaddimin va salatini maosirin va buzurgoni mutavarrin" ("Oʻtmish va hozirgi zamon shoirlari, sultonlari tazkirasi"), "Shuaroi mutaaxxirin va fuzaloi maosirin" ("Soʻnggi davr shoirlari va zamondosh fozillar"), "Tazkirat ulhukamo" ("Hokimlar tazkirasi"), "Navodiri ziyoiya" ("Ziyo nodirliklari") kabi adabiyot, tarix, geografiyaga oid asarlar muallifi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Sharifjon Maxdum Sadr Ziyo | asl ismi = | kasbi = [[mudarris]], [[qozi]], rais, qozikalon, [[xattot]] | fuqaroligi = [[Tasvir:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]]<br/>[[Tasvir:Flag of the Bukharan People's Soviet Republic.svg|25px]] [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]]<br/>[[Tasvir:Flag of the Uzbek SSR.svg|25px]] [[O‘zbekiston SSR]] | otasi = [[Abdushukur ibn Abdurasul]] | bolalari = [[Muhammadjon Shakuriy]] | tavallud_sanasi = [[1865-yil]] | tavallud_joyi = [[Ziyovuddin]], [[Buxoro amirligi]] | vafot_sanasi = [[1932-yil]] | vafot_joyi = [[Buxoro]] | taʼlimi = }} '''Sharifjon Maxdum Sadr Ziyo''' ([[1865|1865—]][[1932]])<ref>{{veb manbasi |last1=Махмуд Абдуллаев |title=Литературоведческие исследования о жизни и творчестве Cадриддина Aйни |url=https://www.ares.uz/storage/app/uploads/public/622/26a/350/62226a3509637140270671.pdf |accessdate=8-iyul 2023-yil}}</ref> — davlat va jamoat arbobi, mudarris, qozi, rais, qozikalon, xattot. Jadid maʼrifatparvarlaridan. Sharifjon Maxdum Sadr Ziyoning oʻgʻli Muhammadjon Shakuriy<ref>{{veb manbasi |title=Достояние республики. Воспоминания о Мухаммаджоне Шакури Read more: https://asiaplustj.info/tj/node/273995 |url=https://asiaplustj.info/tj/node/273995 |accessdate=8-iyul 2023-yil |language=ruscha}}</ref> tojik tili va madaniyatini rivojlanishida ulkan hissa qoʻshgan taniqli olim<ref>{{veb manbasi |title=Мухаммаджон Шакури: сын козикалона, защитник таджикского языка |url=https://rus.ozodi.org/a/31537394.html |accessdate=8-iyul 2023-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=Tojikistonlik taniqli olim Muhammadjon Shakuriy vafot etdi |url=https://www.bbc.com/uzbek/lotin/2012/09/120917_latin_tajik_academician_died |website=bbc.com |accessdate=8-iyul 2023-yil}}</ref>. == Yoshligi == Muhammad Sharifjon maxdum Sadr Ziyo ibn Abdushukur ibn Abdurasul 1865-yili 24-fevralda tumanida otasi qozilik qilayotgan [[Buxoro amirligi]]ga qarashli Ziyovuddin hududida tugʻilgan. Ziyo (Nur) uning taxallusi, Sadr esa diniy-ilmiy martaba sanalib, dastlab Sadri Ziyoga Buxoro amiri [[Amir Abdulahadxon|Abdulahad]] (1885-1910) tomonidan Sudur (1900-yil 17-oktyabr) va Sayid Olimxon (1910—1920) tomonidan esa Sadr unvoni (1912-yil 24-avgust) berilgan. Muhammad Sharifning otasi Abdurasul oʻgʻli Abdushukur (1817—1889) ijtimoiy kelib chiqishiga koʻra charmgar kosiblardan boʻlib, oʻz davrining ilgʻor ziyolilaridan hisoblangan. [[Amir Haydar]] (1800—1825) mamlakatni idora qilgan davrda uning otasi va bobosi Buxoroga koʻchib borgan va Mirza Gʻofur mahallasida yashagan. Otasidan Sadr Ziyoga katta kutubxona meros sifatida qolgan. == Faoliyati == Sadr Ziyo dastavval otasi Abdushukur qoʻlida xat-savod chiqargan. Maktab taʼlimini olgach, madrasada tahsil olgan. Madrasada oʻqigan kezlari haftaning taʼtil kunlari (seshanba, chorshanba va payshanba) uyida oʻsha zamonning ilgʻor kishilarini toʻplab adabiy kechalar va yigʻinlar uyushtirib turgan. Ushbu maʼrifiy tadbirlar XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Buxoro adabiy muhitini shakllanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Sadr Ziyo 1893-yilning 9-mayda Hayrobod (hozirgi [[Jondor]]) tumaniga qozi etib tayinlanadi va mazkur lavozim bilan bogʻliq faoliyati 1920-yilgacha, yaʼni Buxoro inqilobiga qadar davom etadi. Sadr Ziyo Hayrabod tumanida olti oy mobaynida qozilik qilgach, 1893—1895-yillarda Yangiqoʻrgʻon bekligida, 1895—1897-yillarda Xutfar (Peshkoʻ) tumanida, 1897—1902-yillarda [[Karmana]] bekligida, 1902-1905 yillarda Karki bekligida, 1905—1906-yillarda Komot ([[Vobkent]]) tumanida, 1906—1909-yillarda ikkinchi marta Xutfar tumanida, 1909—1910-yillarda [[Shahrisabz]] bekligida, 1910—1916-yillarda Nasaf bekligida, 1916—1917-yillarda Qarshi bekligida qozilik qilgan. 1917-yilning 27-martida Sadr Ziyo Buxoroning qozikaloni etib tayinlanadi<ref>{{kitob manbasi |last1=Dilnoza Jamolova |title=Buxoro amirligida jadidlar va qadimchilar faoliyati |date=2021 |publisher=Toshkent |isbn=978-9943-6834-8-8 |page=108 |pages=|accessdate=8-iyul 2023-yil}}</ref>, ammo saroy amaldorlarining katta qismining noroziligi tufayli 1917-yil 9-aprelida lavozimidan boʻshatiladi. Oradan 5 oy oʻtgach, Amir Olimxon 1917-yilning 10-oktyabrida Sharifjon Sadr Ziyoni Qarshi bekligi qozisi etib tayinlaydi. 1918-yil bahorida Turkiston Xalq komissarlari Soveti raisi [[Kolesov voqeasi|F.Kolesovning Buxoroga qarshi bosqini]] oqibatida [[Amir Olimxon]] jadidlarni xoinlikda ayblab, jazolashni buyurdi. Qarshida qozilik qilayotgan Sadr Ziyo ham jadidlarga xayrixohlikda ayblanib hibsga olinadi va qoʻlyozmalari oʻzining koʻz oʻngida yoqib yuboriladi. Yetmish kun soʻng u ozod etilib, Shahrisabz bekligiga qozi etib tayinlanadi<ref>{{veb manbasi |last1=Farrux Temirov |title=Sadriddin Ayniy tadqiqotida buxorolik adiblar |url=https://www.bukhari.uz/?p=23242&lang=oz |website=bukhari.uz |accessdate=8-iyul 2023-yil}}</ref>. 1920-yil Buxoroda amirligi tugatilgach, Sadr Ziyo [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]] Vaqf ishlari boʻyicha boshqarmasida ish boshlaydi<ref>{{veb manbasi |last1=Ismoil Bekjonov |first1= |title=Ziyo Sadr. Sharifjon maxdumning shaxsiy kutubxonasi |url=https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/tarix/ziyo-sadr-sharifjon-maxdumning-shaxsiy-kutubxonasi-01.html |website=kh-davron.uz |accessdate=8-iyul 2023-yil}}</ref>. Keyinchalik shariat ishlari boʻyicha boshqarma raisi oʻrinbosari va 1923-yildan Abu Ali ibn Sino nomidagi kutubxona rahbari sifatida faoliyat yuritgan. Sadr Ziyo davlat arbobi boʻlish bilan bir paytda tarixnavislik va adabiyot bilan shugʻullangan. Sadri Ziyo 1932-yilda sovet qamoqxonasida vafot etgan<ref>{{veb manbasi |title=Достояние республики. Воспоминания о Мухаммаджоне Шакури Read more: https://asiaplustj.info/tj/node/273995 |url=https://asiaplustj.info/tj/node/273995 |accessdate=13-iyul 2023-yil |language=ruscha |date=30.10.2019}}</ref>. == Merosi == Ayrim manbalarda Sharifjon Maxdum qalamiga mansub turli mavzulardagi asarlar soni 75 tani tashkil etadi deyilgan<ref>{{veb manbasi |last1=Istam IBROHIMOV |title=Jonsiz jism berib, jon sotib olgan alloma |url=https://xs.uz/uz/post/zhonsiz-zhism-berib-zhon-sotib-olgan-alloma |publisher=Xalq so'zi |accessdate=8-iyul 2023-yil |date=10-yanvar 2023-yil |arxivsana=2023-07-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230708200021/https://xs.uz/uz/post/zhonsiz-zhism-berib-zhon-sotib-olgan-alloma }}</ref>. Bugungi kunda Oʻzbekiston FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutining qoʻlyozmalar xazinasida Sadri Ziyoning oʻz dastxati bilan koʻchirilib, 9 ta jildda jamlangan koʻplab risolalari, tazkiralari va tarixiy asarlari saqlanmoqda. Bu asarlarning aksariyati L. M. Yepifanova tomonidan qisqacha tavsiflangan. Asarlari XIX asrning ikkinchi yarmi — XX asr boshlariga oid Buxoro amirligi tarixi, ilmiy, adabiy muhitini oʻrganishda qimmatli manbalar sirasiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Manbalar == {{manbalar}} {{no iwiki}} {{chala}} [[Turkum:Buxoroda tugʻilganlar]] [[Turkum:1865-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1932-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Jadidlar]] [[Turkum:Buxoro qozikalonlari]] [[Turkum:Buxoro amirligi adiblari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Buxoro madrasalarida tahsil olganlar]] myf5rrjad0r8fngfce3qg0pn03xqyrg Karxemish 0 506584 5999594 5848181 2026-04-20T13:36:58Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya tarixi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999594 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Karxemish''', Karkamish, Gargamish ([[milod|mil.]] av. 4-ming yillik oxiri — 3-ming yillik — [[mil. av. I asr|mil. av. 1-asr]]) – [[Yevfrat]] ([[Furot]]) [[daryo]]sining oʻng [[qirgʻoq|qirgʻogʻi]]da ([[Shimol|Shimoliy]] [[Suriya]], hozirgi Jerablus [[shahar|shahri]] yaqinida) joylashgan yirik qad. [[hunarmandchilik]] va [[savdo]] shahri. Shahar Mesopotamiya madaniyati taʼsirida boʻlgan. K. haqidagi dastlabki eslatma [[Xammurapi|Hammurapi]] (mil.av. 18-asr) davriga oid. Keyinchalik K. mil.av. 15-asrda [[Qadimgi Misr|Misr]] [[vassallik|vassali]]ga, mil.av, 12-asrgacha [[Xett podsholigi]] qaramligida boʻlgan. K. mil. av. 12-asr — [[mil. av. VIII asr|8-asr]]larda mustaqil podsholik markazi boʻlgan; [[mil. av. 717]] yilda [[Sargon II|Sargon II]] tomonidan zabt etilgan. K. boʻsagʻasida [[605]]-yilda mashhur jang boʻlib oʻtgan, unda [[Bobil podsholigi|Bobil podshosi]] Navuxodonosor I Misr [[firʼavn]]i Nexo II va [[Ossuriya]] [[podsho]]si Ashshuruballit II ni yenggan, natijada Ossuriya davlati tugatilgan. K.dan [[mudofaa inshootlari]] (3 qator [[mudofaa devorlari|mudofaa devori]], [[qalʼa|qalʼa]]), [[saroy (qasr)|saroy]]lar, [[ibodatxona]]lar va b. [[bino]]larning [[poydevor]]i va meʼmoriy boʻlaklari topilgan. Ayniqsa, soʻnggi Xett davri topilmalari [[diqqat]]ga sazovor. K. oʻziga xos xett-suriya madaniyati ([[meʼmorlik]] va [[haykaltaroshlik]] [[yodgorlik]]lari, [[mixxat]] va [[iyerogliflar|iyeroglif]] [[yozuv]]lari) ning oʻziga xos markazi boʻlgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{history-stub}} [[Turkum:Arxeologiya]] [[Turkum:Suriya tarixi]] [[Turkum:Turkiya tarixi]] [[Turkum:Suriyadagi Rim shaharlari va shaharchalari]] jurdcuw07y9c9b238p4v01i4nd2k2f8 Kursaviy 0 514370 5999998 4742236 2026-04-21T09:05:16Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Kishilar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999998 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Abu Vasr (Nasr) Kursaviy | kasbi = [[Mudarris]] | tasvir = Upload_2020_03_02_15_39_18_168.jpg | izoh = Abu Nasr Kursaviy | fuqaroligi = [[Rossiya imperiyasi]] | otasi = Ibrohim bin Yormuhammad | onasi = Miherban binte Amin | bolalari = Ubaydulla, Muso, Muhammadzyan | tavallud_sanasi = [[1776-yil]] | tavallud_joyi = [[Kursa]], [[Tatariston]] | vafot_sanasi = [[1812-yil]] | vafot_joyi = [[Uskudar]], [[Istanbul]], [[Turkiya]] | taʼlimi = Buxoro madrasalari }} '''Kursaviy Abu Vasr (Nasr)''' ([[1776]], Kursa, [[Tatariston]] — [[1812]], [[Istanbul]]) — islomdagi islohotchilik harakati va tatar maʼrifatparvarligining asoschisi. Kursaviy Tataristonning Kursa shahridagi savdogar oilasida tugʻilgan. Madrasa taʼlimini Malmij uyezdida joylashgan Machkara qishlogʻida oʻqigan. Birinchi ustozi — Muhammadrahim Yusuf. Otasi vafotidan soʻng savdo-sotiq ishlarini qoʻlga olgan akasi uni Buxoroga olib keladi. XIX asr boshida Buxoroga kelib Niyozquli at-Turkmaniy (naqshbandiya — mujaddadiya tariqatining mashhur shayxlaridan biri) qoʻlida tahsil olgan. [[Madrasa|Madrasaning]] toʻrt yillik taʼlimni tugatib, oʻz yurtiga qaytadi. Buxorodan qaytgach, kuyovi va oʻgʻillari koʻmagida Korsa qishlogʻida madrasa qurdiradi vamuallimlik bilan bir vaqtda imom-xatib lavozimini ham egallagan. 1808-yilda Abu Nasr Kursaviy yana Buxoroga borib, u yerda oʻzining islohotchilik qarashlarini yoyish uchun faoliyat koʻrsatib, moturidiylar taʼlimotiga qarshi chiqadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.e-riu.ru/knldg/prepod_publ/?id=624 |sarlavha=Иджтихад у Курсави в исламском фикхе |qaralgan sana=24.07.2023 |muallif=Ситдиков И.М |arxivsana=2023-07-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230724110911/https://www.e-riu.ru/knldg/prepod_publ/?id=624 }}</ref>. Buxoro madrasalaridagi oʻquv tizimini isloh qilish boʻyicha oʻz dasturini ishlab chiqqan. Aqoid va Kalom masalalarida Buxoro ulamolari bilan tortishib qolgan. Yaʼni islom dinini faqat [[Qurʼon|Qur’oni Karim]] orqali oʻrganish kerakligini uqtirgan. Yirik ilohiyotchi olim Saʼdaddin atTaftazoniy (1390-yilv.e.) kitobiga yozgan sharhida Kursaviy oʻz fikrini oshqora bayon qilgan. 1808—1809-yillarda Buxoro amiri [[Amir Haydar|Haydar]] huzurida boʻlgan ulamolar majlisida oʻz qarashlarini qatiyat bilan himoya qilgan. Majlis aʼzolaridan faqat Tursunbaqo ibn Abdurahim al-Bulgʻoriy Kursaviy fikrlarini yoqlagan. Majlis soʻnggida musulmonlar 7 yoki 8 diniy kitobni oʻqib oʻrganmasa, dindan qaytgan murtad deb oʻlim jazosiga hukm qilinishi haqida fatvo berilgan. Kursaviy esa dahriylikda ayblanib, qisqa muddat tutqunlikda saqlangan. Buxorodagi [[mudarris]] ustozi Shayx Niyozqul amirdan shogirdini ozodlikka chiqarishni soʻraydi Kursaviy ustozi iltimosiga koʻra ozod qilinadi va Shayx Niyozqul unga Buxorodan chqib ketishni maslahat beradi. Kursaviy [[Xiva xonligi]] orqali oʻz yurtiga ketadi. Yoʻlda Xiva ulamolari tomonidan kutib olinadi. Ular Abu Nasrga 200 oltin tanga hadya qilib, [[Xiva|Xivadagi]] madrasalarda mudarrislik qilishni taklif etishadi. Berilgan takliflarni rad etgan Kursavi [[Astraxan]] orqali [[Qozon]] yaqinidagi Yuqori Kursa qishlogʻiga qaytib, mahalliy madrasada mudarris boʻlgan. U oʻz qarashlarini mashhur „Al-Irshod lil-ibod“ risolasida bayon qilgan. Oʻzi ishlab chiqqan dastur asosida madrasa dars bergan. Abu Nasr Kursaviy akalari bilan birga 1812-yilning bahorida Makkaga haj safariga otlangan. Shu yilning sentyabr oyida [[Istanbul|Istanbulda]] [[vabo]] kasalligiga chalinadi, 36 yoshida Istanbulda vafot etgan. Uskudarda dafn qilingan. Kursaviy jamiyatni oʻzgartirishning asosiy yoʻlini islomga keyinchalik kirib kelgan yangi tartib qoidalarni tugatish, eʼtiqod qilishning bosh manbayi Qur’oni Karim va Sunnani qaytarishda, musulmon ilohiyot mutaxassislarining huquqlarini tiklashda deb biladi. U tasavvufning haddan ziyod soxtalashtirilib koʻrsatilishi, shariatga mos kelmaydigan turli marosimlar oʻtkazilishi va haddan ortib ketgan tarkidunyochilikni qoralaydi<ref>{{kitob manbasi |last1=Dilnoza Jamolova |title=Buxoro amirligida jadidlar va qadimchilar faoliyati |date=2021 |publisher=Toshkent |isbn=978-9943-6834-8-8 |page= |pages=21 |accessdate=18-iyul 2023-yil}}</ref>. Kursaviy gʻoyalari hayotlik chogʻida unchalik shuhrat topmagan. 19-asr 2-yarmida Marjoniyning asarlari orqali K.ning islom ilohiyotchisi va maʼrifatparvarlik gʻoyalari tarqatuvchisi ekanligi tan olingan. Turkistonda uning qarashlari keng tarqalgan va koʻplab tarafdorlari boʻlgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Islam v tatarskom mire: istoriya i sovremennost, Kazan, 1997; Islam va territorii bivshey Rossiyskoy imperii, vipusk-2, M., 1999. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Buxoro madrasalarida tahsil olganlar]] [[Turkum:Buxoro amirligi]] [[Turkum:Turkiyada vafot etganlar]] k099xr606pqtqeavjuou38gpcz6vus0 Magʻoki attori masjidi 0 527145 5999757 5732958 2026-04-21T01:40:14Z ~2026-24485-07 260410 5999757 wikitext text/x-wiki {{Masjid |Oʻzbekcha nomi = Magʻoki Attori masjidi |Asl nomi = |Tasvir = Magʻoki attori masjidi (Мечеть Магоки-Аттари, Бухара, Magok-i-Attari Mosque).jpg |Tasvir imzosi = Magoki Attari masjidining janubiy jabhasi |Tasvir kengligi = |Mamlakat = Oʻzbekiston |Hudud turi = |Hudud = [[Buxoro viloyati]] |Joylashuv nomi = |Joylashuvi = [[Buxoro]] |Manzil = |lat_dir =N|lat_deg =39|lat_min =46|lat_sec =23 |lon_dir =E|lon_deg =64|lon_min =25|lon_sec 06= |CoordScale = |Maqomi = |Maktab yoʻnalishi = Tasavvuf |IDB = |Mulkdor = |Masjid turi = Jomeʼ-Masjid |Meʼmoriy uslub = Markaziy Osiyo arxitekturasi |Loyiha muallifi = |Meʼmor = |Binokor = |Binokorlik tashabbuschisi = |Homiylar = |Asosiy sana = {{Diqqatga sazovor joylar/Sana||||||}} |Qurila boshladi = XII asr |Qurilib bitkazildi = 1540-yillar<ref name="Rusrav">{{cite web|title=Мечеть Магоки Аттори|url=https://rusrav.uz/2018/01/18/mechet-magoki-attori/|website=Rusrav.uz|accessdate=2020-01-18}}</ref><ref name="Bukhara-museum">{{cite web|title=Мечеть магоки аттори (XII-XVI вв.) — "Музей ковроделия"|url=http://bukhara-museum.narod.ru/Russian/his4_0/his4_1_6.html|website=Bukhara-museum.narod.ru|accessdate=2020-01-18|archive-date=2019-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20191225173006/http://bukhara-museum.narod.ru/Russian/his4_0/his4_1_6.html|deadlink=no}}</ref> |Imom = |Holati = faol emas |Umumiy maydoni = |Oʻlchami = |Bino maydoni = |Hajmi = |Gumbazlar soni = 2 |Balandligi = |Gumbaz balandligi = |Gumbaz yoʻgʻonligi = |Minoralar soni = |Minoralar balandligi = |Qurilish materiali = ''Asosan:'' pishgan gʻisht<br>''Bezatish materiali:'' gʻisht naqshlari, oʻymakor materiallar, shtamplar va oʻymakor terakota. |Kutubxona = |Madrasa = |Sayt = http://bukhara-museum.narod.ru/Russian/his4_0/his4_1_6.html |Qoʻshimcha maʼlumotlar = }} '''Magʻoki attori masjidi''' — oʻrta asr meʼmorchiligi yodgorligi, [[Buxoro]]dagi tarixiy, 12—16-asrlarga oid ustunli gumbazli masjid. Yer sathidan 4,5 metrdan koʻproq pastda joylashgan. Oʻymakor bezaklari bilan mashhur. Buxoro yodgorliklarining bugungi kungacha saqlanib qolganlar orasidagi eng qadimiysi. Magʻokda (chuqurlikda) hamda [[Attorlik|attor]] bozorlari yaqinida joylashgani sababli Magʻoki attori masjidi deb nomlangan. Shahar markazida, [[Shahriston]] va [[:ru:Шахруд (Узбекистан)|Shohrud kanali]] oraligʻida, [[Toqi Sarrofon]] savdo gumbazi xududida, islomgacha boʻlgan davrdan 1930-yillargacha faoliyat koʻrsatgan [[bozor]]lar hududida joylashgan{{sfn|Арапов|2017|p=48}}{{sfn|Архитектурная эпиграфика Узбекистана. Бухара|2016|p=343—358}}{{sfn|Хмельницкий|1992|p=78—81}}. Qadimgi 4 [[Ustun|ustunli]] ''Moh masjidi'' (IX asr) oʻrnida XII asrda eski loyiha asosida qayta qurilgan (1934-yilda arxeologik tadqiqotlar natijasida aniqlangan). XIV asrda taʼmirlangan, XV asrda [[Peshtoq|peshtoqining]] yuqori qismi buzilgan. 1993-yilda „Buxoro shahrining tarixiy markazi“ tarkibida [[UNESCOning O‘zbekistondagi Butunjahon merosi ro‘yxati]]ga kiritilgan va hozirda uning oʻrnida gilam mahsulotlari muzeyi joylashgan. == Nomlanishi == Masjid nomi bir necha bor oʻzgargan. 9—13-asr boshlarida ''Max (Oy)'' deb atalgan; 16-asrda — ''Magʻok'' yoki ''Magʻoki Attari''; 17-asrda [[Magʻoki koʻrpa masjidi]] bilan adashtirmaslik uchun ''Magʻoki koʻxna'' (Eski Magok) nomini oldi{{sfn|Арапов|2017|p=48}}{{sfn|Архитектурная эпиграфика Узбекистана. Бухара|2016|p=343—358}}. == Tarixi == Odatda, binolarga kirishda zinapoyalar orqali yuqoriga koʻtariladi. Ammo [[Buxoro]]da, yodgorliklarda buning aksini kuzatish mumkin — zinapoyalarda pastga tushiladi. Yodgorlik qanchalik qadimiy bo‘lsa, uning atrofidagi madaniy qatlamlar shunchalik mustahkam bo‘ladi. Goʻyo qadamlar orqali tarix qaʼriga kirib borayotgandek tuyuladi{{Sfn|Захидов|1985}} Birinchi masjidlar [[Movarounnahr|Movarounnahrda]] (arablar [[Oʻrta Osiyo]] Mesopotamiyasi deb atashgan) arablar tomonidan uning [[Arablarning O‘rta Osiyo istilosi|ayrim hududlarini bosib olish jarayonida]], bundan tashqari, faqat asosiy shaharlarda aholini yangi eʼtiqodga oʻtkazish maqsadida tashkil etilgan. Buxoroda Magʻoki Attori masjidi sobiq [[otashkada]] oʻrnida qurilgan{{Sfn|Пугаченкова|1998}}! Buxoroda birinchi [[sinagoga]] qurilgunga qadar yahudiylar Magʻoki Attorida musulmonlar bilan bir xonada namoz o‘qigan, deb ishoniladi. Boshqa manbalarga koʻra, [[Buxoro yahudiylari|Buxoro yahudiylar]] musulmonlar bilan bir vaqtning oʻzida, lekin turli burchaklarda ibodat qilishgan. Yana boshqasiga koʻra, yahudiylar u yerga faqat [[Namoz|namozlar]] oxirida kelishgan. Buxorolik yahudiylar orasida bomdod namozini „Shalom Aleyxem“ („Sizga tinchlik boʻlsin“) soʻzlari bilan tugatish odati bu bilan izohlanadi. Yevropa [[yahudiylar]]ida bu odat yoʻq{{Sfn|Арапов|2017}}. [[Abdulazizxon (Shayboniy)|Abdulazizxon]] davrida (1541—1542-yillar) binoning yuqori qismi, [[Gumbaz|gumbazlari]] qayta qurilgan. 1991-yildan beri Magʻoki Attarida [[gilamchilik sanoati|gilam mahsulotlari]] muzeyi ekspozitsiyasi faoliyat koʻrsatmoqda. Bu yerda 18—20-asrlarga oid [[Oʻzbekiston gilamlari|oʻzbek]], [[Turkman gilami|turkman]], [[Forscha gilam|fors]], [[Qozoq gilami|qozoq]], [[Arman gilami|arman gilam]], [[xurjin|xurjinlari]], [[oʻtov]] bezaklarining goʻzal namunalari keltirilgan. [[Jun]] va [[ipak]] buyumlar geometrik, gulli, [[kosmogoniy|kosmogonik]] va zoomorfik naqshlar bilan bezatilgan. == Arxitekturasi == Masjid sharqdan gʻarbga choʻzilgan oʻlchami 13,35x17,6 metr boʻlgan toʻrtburchak shaklda. Ichkarisi 6 ustunli, 12 gumbazli, oʻrta gumbazi balandroq boʻlib, uning [[Poygumbaz|poygumbazidagi]] darchalar orqali bino ichiga yorugʻlik tushadi. Sharqiy qismini keng pillapoyali zina egallagan. Gʻarbiy devor oʻrtasida oddiy mehrob joylashgan. Binoning poydevori yer sathidan 4,5 metrdan koʻproq pastda joylashgan{{Sfn|Арапов|2017}}. Masjidning ikkita kirish eshigi bor. Janubiy qismi 1934—1935-yillarda tadqiqot va restavratsiya ishlari davomida ochilgan{{Sfn|Арапов|2017}}. [[Peshtoq]] oʻyilgan [[terrakota]] bilan bezatilgan va kirish eshigi ichki arkining [[Archivolt|ramkali yoyida]] koʻk rangli yozuvlar mavjud{{Sfn|Пугаченкова|1998}}. Oʻsha paytda Buxoro [[Sharq|Sharqdagi]] eng yirik meʼmorchilik va qurilish faoliyati markazlaridan biri boʻlgan{{Sfn|Захидов|1985}}. Peshtogʻining fasadida yoysimon chuqur [[ravoq]] va undagi oʻziga xos [[Bezak|bezaklar]] muhim oʻrin tutadi. [[Ganch]] va mayda [[gʻisht]] boʻlakchalaridan bezatilgan peshtoq hashami gʻoyatda nafis va yuksak badiiy did bilan bajarilgan. Kichik anʼanaviy eshik koʻrinishidagi sharqiy kirish eshigi 16-asrda qoʻshilgan. Hozirgi koʻrinishi esa 20-asr boshlarida qayta qurilgan. Sharqiy eshikdan kiraverishda koʻk fonda sariq (oltinga oʻxshash) harflar bilan yozilgan yozuv professional tarzda bajarilgan [[suls]] qoʻlyozmasida qilingan. Matnning tepasida [[kufiy]] yozuvida oq harflar bilan „''Alloh buyukdir''“{{Sfn|Архитектурная эпиграфика Узбекистана. Бухара|2016}} deb yozilgan. [[Ustungoʻsha|Ustunlari]] oʻyma naqshlar bilan, [[Bosha|boshasi]] [[Vaza|vazasimon]] shaklda koʻrkamlashtirilgan. Magʻoki Attori masjidining bezaklari XII asr [[Buxoro meʼmorlik maktabi|Buxoro meʼmorlik maktabining]] yuksak namunasi sifatida [[Oʻzbekistonda meʼmorlik tarixi|Oʻzbekistondagi meʼmorlik tarixida]] alohida oʻrin tutadi. 1939—1949-yillarda peshtoqi mustahkamlanib taʼmirlangan, atrofi obodonlashtirilgan<ref>"{{PAGENAME}}" ''[[OʻzME]]''. [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/Oʻzbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20M%20harfi.pdf M-harfi]{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Galereya == <gallery mode="packed-overlay" widths="200px" heights="200px"> File:Magok-i-Attari mosque 01.jpg|Janubiy kirish qismi, XII asr. File:Magok-i-Attari mosque 06.jpg|Masjidning janubi-sharqdan koʻrinishi. </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|2}} * {{kitob manbasi|книга|author=Арапов А. В.|title=Исторические памятники Узбекистана|location=Т.|publisher=SMI-ASIA|date=2017|allpages=144|ref=Арапов}} * {{kitob manbasi|книга|title=Архитектурная эпиграфика Узбекистана|часть=Бухара|ответственный=Рук. проекта Абдухаликов Ф|location=Т.|publisher=Uzbekistan today|date=2016|allpages=558|ref=Архитектурная эпиграфика Узбекистана. Бухара}} * {{kitob manbasi|книга|author=Воронина В. Л.|title=История искусства народов СССР|часть=Искусство Средней Азии и Казахстана|location=М.|publisher=Изобразительное искусство|date=1973|том=2|pages=9—82|allpages=444|ref=Воронина}} * {{kitob manbasi|книга|author=Захидов П. Ш.|title=Архитектурные памятники Зарафшанской долины|location=Т.|publisher=Узбекистан|date=1985|allpages=64|ref=Захидов}} * {{kitob manbasi|статья|author=Мухамеджанов А. Р.|title=Результаты археологических исследований на территории города Бухары|издание=Общественные науки в Узбекистане|date=1984|номер=1|ref=Мухамеджанов}} * {{kitob manbasi|книга|author=Нильсен В. А.|title=Архитектурный декор памятников Узбекистана|ответственный=Под. ред. Пилявского В. И.|location=СПб|publisher=Ленинград Стройиздат|date=1974|allpages=272|соauthorы=Манакова В. Н.|ref=Нильсен}} * {{kitob manbasi|статья|author=[[Пугаченкова, Галина Анатольевна|Пугаченкова Г. А.]]|title=Вклад народов Узбекистана в архитектуру мусульманского мира IX—XII веков|издание=Общественные науки в Узбекистане|date=1998|номер=12|ref=Пугаченкова}} * {{kitob manbasi|книга|author=Пугаченкова Г. А.|title=По древним памятникам Самарканда и Бухары|location=М.|publisher=Искусство|date=1968|allpages=205|ref=Пугаченкова}} * {{kitob manbasi|книга|author=Хмельницкий С. Г.|title=Между Арабами и Тюрками. Раннеисламская архитектура Средней Азии|location=Берлин—Рига|publisher=GAMAJUN|date=1992|allpages=344|ref=Хмельницкий}} {{refend}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == * Arapov A. V. Oʻzbekistonning tarixiy obidalari. — T .: SMI-ASIA, 2017. — 144 b. * Buxoro // Oʻzbekiston meʼmoriy epigrafiyasi / Qoʻl. loyihasi Abduxoliqov F. — T .: Oʻzbekiston bugun, 2016. — 558 b. * Voronina V. L. Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston sanʼati // SSSR xalqlari sanʼati tarixi. — M .: Tasviriy sanʼat, 1973. — T. 2. — B. 9-82. — 444 b. * Zohidov P. Sh. Zarafshon vodiysi meʼmoriy yodgorliklari. — T .: Oʻzbekiston, 1985. — 64 b. * Muxamedjanov A. R. Buxoro shahri hududida olib borilgan arxeologik tadqiqotlar natijalari // Oʻzbekistonda ijtimoiy fanlar. — 1984. — 1-son. * Nielsen V. A. Oʻzbekiston yodgorliklarining meʼmoriy bezaklari / Manakova V. N.; ostida. ed. Pilyavskiy V.I .. — Sankt-Peterburg: Leningrad Stroyizdat, 1974. — 272 p. * Pugachenkova G. A. Oʻzbekiston xalqlarining IX-XII asrlar musulmon dunyosi meʼmorchiligiga qoʻshgan hissasi // Oʻzbekistonda ijtimoiy fanlar. — 1998 yil — 12-son. * Pugachenkova G. A. Samarqand va Buxoroning qadimiy yodgorliklari boʻyicha. — M .: Sanʼat, 1968. — 205 b. * Xmelnitskiy S. G. Arablar va turklar oʻrtasida. Oʻrta Osiyoning ilk islom meʼmorchiligi. — Berlin-Riga: GAMAJUN, 1992. — 344 p. == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20130121130005/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=8396 Masjid haqida maqola]{{ref-en}} {{Buxorodagi diqqatga sazovor joylar}} {{Oʻzbekistonning turistik diqqatga sazovor joylari}} [[Turkum:Buxoro meʼmoriy yodgorliklari]] [[Turkum:Buxorodagi masjidlar]] [[Turkum:Qoraxoniylar meʼmorchiligi]] 5xh32cn2pguv9vkscih3byfxc7ijjh4 Sutlamadoshlar 0 576287 5999514 5322520 2026-04-20T12:42:44Z Gulzoda Abduhalilova 245101 [[Maxsus:Contributions/Ruxshona1983|Ruxshona1983]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ruxshona1983|munozara]]) tomonidan qilingan 5263007-sonli tahrir tiklandi: Vandanlik 5999514 wikitext text/x-wiki '''Sutlamadoshlar''' (Euphorbiaceae) - ikki urugʻpallalilarga mansub sut shirali oʻsimliklar oilasi. Oʻt, [[buta]], daraxt va lianalardan iborat. Barglari navbatlashib yoki qaramaqarshi joylashgan, yonbargchali. Guli bir jinsli, bir yoki ikki uyli. Changchilari gulning oʻrtasida. Tugunchasi 3 chanokli va 3 ustunchali. Mevasi, odatda, koʻsakcha, baʼzan, danaksimon yoki kamdankam rezavor. Yer sharining barcha qitʼalarida, koʻproq tropik va subtropik hududlarida tarqalgan. 7000 ga yaqin turi bor. Oʻzbekistonda 8 turkumi, 150 turi usadi. S.ning sutsimon shirasi tarkibida zaharli moddalar, kauchuk va boshqa dorivor moddalar bor. Baʼzi turlari (mas, kanakunjut, lepadena va boshqalar) manzarali va dorivor oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Ayrim turlarining mevasi yeyiladi. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} 1096eblspg50n0rv3wpy45299lde2l3 Tars 0 579185 5999644 5848177 2026-04-20T14:10:57Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999644 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Tars''' (''Gyozlyu-Kule'') — qadimgi [[manzilgoh]] (mil. av. 6ming yillik — [[milod|mil.]] [[III asr|3]]—[[IV asr|4-asrlar]]) – [[Turkiya]]ning Tarsus shahri chetida joylashgan. T.dagi [[arxeologik qazish|qazilma]]lar (1934—38) natijasida [[Kichik Osiyo]] [[janub|janubining]] [[arxeologik madaniyat]]ini belgilovchi aniq stratigrafiyasi aniqlandi. Mil. av. 6—5-ming yillikda T. — [[neolit]] davri manzilgohi boʻlib, [[aholi]]si qoramtirkoʻk [[rang]]dagi idishlar tayyorlashgan. Mil. av. 3-ming yillikda T. — atrofi [[mudofaa devorlari|mudofaa devori]] bilan oʻralgan mustahkam [[shaharcha]]. Mil. av. 2ming yillikda [[xettlar|xemmaap]] davlati tarkibida ([[xett tili|xett]] [[muhr]]lari topilgan). Mil. av. 1100—850 yillarda T.da dastlabki [[temir]] buyumlar yasalgan. T. madaniyatiga oid aholi [[Suriya]] va [[Ossuriya]] bilan yaqindan aloqada boʻlgan. Mil. av. 7-asrda T. Ossuriya tarkibiga kirgan. T.ning yuqori [[madaniy qatlam|qatlam]]laridan [[ellinizm|ellinistik]] va [[qadimgi Rim|Rim]] davriga oid (mil. av. 4-asr — mil. 3—4 asrlar) [[qabr]]lar chiqqan. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} {{history-stub}} [[Turkum:Arxeologiya]] [[Turkum:Osiyo tarixi]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] jmmdd66h91go5nvlfi540465e72p8rx Tushpa 0 586668 5999613 2861125 2026-04-20T13:47:57Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya tarixi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999613 wikitext text/x-wiki '''Tushpa''' — [[Van]] [[koʻl]]i ([[Turkiya]]) [[sharq]]iy [[sohil]]ida joylashgan qad. [[shahar]], [[Urartu]] [[davlat]]i [[poytaxt]]i (mil. av. 9—6-asrlar). Tushpaning [[qalʼa]] qismi baland [[qoya]] ustiga [[qurilish|qurilgan]]. [[Podsho]] [[Menua]] davrida (mil. av. 9-asr oxiri) [[togʻ]] [[buloqlar|buloklar]]idan shaharga [[kanal (suv yoʻli)|kanal]] oʻtkazilgan. 1916-yil I. A. Orbeli qoyatoshning jan. yon bagʻridan podsho [[Sarduri II]] (mil. av. 8-asr oʻrtasi) [[yilnoma]]si bitilgan katta [[ustun]] (stela)ni topgan. Tushpa ossuriy yozma [[manbalar]]ida bir necha marta qayd etib oʻtilgan. [[Miloddan avvalgi 735|Mil. av. 735]] y. [[ossuriya]]liklar shaharni vayron qilishgan boʻlsada, qalʼani egallay olishmagan. Mil. av. 7-asrda podshoh [[qarorgoh]]i Tushpa tarkibiga kiruvchi Tuproqqalʼaga koʻchirilgan. Qalʼa mil. av. 6-asr boshida [[midiya]]liklar tomonidan vayron etilgan, lekin [[Axomaniylar]] davrida qalʼada hayot davom etgan. {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Arxeologiya]] [[Turkum:Osiyo tarixi]] [[Turkum:Turkiya tarixi]] 12p0eno9ryyq14jb989a0eiuvvohpcp 5999614 5999613 2026-04-20T13:48:10Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Qadimiy shaharlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999614 wikitext text/x-wiki '''Tushpa''' — [[Van]] [[koʻl]]i ([[Turkiya]]) [[sharq]]iy [[sohil]]ida joylashgan qad. [[shahar]], [[Urartu]] [[davlat]]i [[poytaxt]]i (mil. av. 9—6-asrlar). Tushpaning [[qalʼa]] qismi baland [[qoya]] ustiga [[qurilish|qurilgan]]. [[Podsho]] [[Menua]] davrida (mil. av. 9-asr oxiri) [[togʻ]] [[buloqlar|buloklar]]idan shaharga [[kanal (suv yoʻli)|kanal]] oʻtkazilgan. 1916-yil I. A. Orbeli qoyatoshning jan. yon bagʻridan podsho [[Sarduri II]] (mil. av. 8-asr oʻrtasi) [[yilnoma]]si bitilgan katta [[ustun]] (stela)ni topgan. Tushpa ossuriy yozma [[manbalar]]ida bir necha marta qayd etib oʻtilgan. [[Miloddan avvalgi 735|Mil. av. 735]] y. [[ossuriya]]liklar shaharni vayron qilishgan boʻlsada, qalʼani egallay olishmagan. Mil. av. 7-asrda podshoh [[qarorgoh]]i Tushpa tarkibiga kiruvchi Tuproqqalʼaga koʻchirilgan. Qalʼa mil. av. 6-asr boshida [[midiya]]liklar tomonidan vayron etilgan, lekin [[Axomaniylar]] davrida qalʼada hayot davom etgan. {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Arxeologiya]] [[Turkum:Osiyo tarixi]] [[Turkum:Turkiya tarixi]] [[Turkum:Qadimiy shaharlar]] p65re1xouwscj3eqspdgaqz0q5llbma Buxarest 0 593369 5999370 5999369 2026-04-20T11:59:09Z KWiki78 246724 5999370 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti |mavqe =poytaxt shahar |oʻzbekcha nomi = Buxarest |asl nomi = {{lang-ro|București}} |tasvir ={{Photomontage|position=center | photo1a = Palacio CEC, Bucarest, Rumanía, 2016-05-29, DD 91-93 HDR.jpg | photo2a = Ateneul Roman.jpg | photo2b = Bucharest - Smârdan Street (28547822606).jpg | photo3a = Avenida de la Unión, Bucarest, Rumanía, 2016-05-29, DD 57.jpg | photo3b = Ansamblul de fântâni din Piața Unirii, București.jpg | photo4a = View top HQ NCaranf2020 0610 170246 (50247215752).jpg | size = 280 | spacing = 2 | color = transparent | border = 0 }} |qaram = |mamlakat = Ruminiya |gerb = ROU Bucharest CoA.svg |bayroq = ROU Bucharest Flag.png |gerb tarifi = |bayroq tarifi = |gerb eni = |bayroq eni = 150 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |mamlakat xaritasi oʻlchami = |mintaqa xaritasi oʻlchami = |tuman xaritasi oʻlchami = |mintaqa turi = Rivojlanish hududi |mintaqa = Ruminiya rivojlanish hududi |jadvalda mintaqa = |tuman turi = 6ta |tuman = |tuman 2 = |tuman 3 = |tuman 4 = |tuman 5 = |jadvalda tuman = |jadvalda tuman 2 = |jadvalda tuman 3 = |jadvalda tuman 4 = |jadvalda tuman 5 = |jamoat turi = |jamoat = |jadvalda jamoat = |ichki bolinishi = 6 tuman |rahbar turi = Mer |rahbar = [[:en:Nicușor Dan|Nikoshur Dan]] |asos solingan = |ilk eslatilishi = 1459-yil |avvalgi nomlari = Kichik Parij (''Micul Paris''),<br />Sharq Pariji<ref>{{veb manbasi |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/travel/2009/0523/1224247169837.html |title=Paris of the east |work=The Irish Times |date=5-may 2009-yil |access-date=14-aprel 2011-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604164302/http://www.irishtimes.com/newspaper/travel/2009/0523/1224247169837.html |archive-date=4-iyun 2012-yil |url-status=live }}</ref> |qachondan beri = 1862-yil |maydon = 240 |balandlik turi = |AP markazi balandligi = 55,8–91,5 |iqlim = |rasmiy til = |aholi = 1,883,425 |sanalgan yil = 2011-yil<ref name="INSSE">{{veb manbasi | url = http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/field/publicatii/populatia_romaniei_pe_localitati_la_1ianuarie2016_0.pdf | title = Official data for 2011 census | date = 4-iyul 2013-yil | access-date = 4-iyul 2013-yil |publisher = [[National Institute of Statistics (Romania)|INSSE]] | language = ro | archive-url = https://web.archive.org/web/20171031125418/http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/field/publicatii/populatia_romaniei_pe_localitati_la_1ianuarie2016_0.pdf | archive-date = 31-oktyabr 2017-yil | url-status = dead }}</ref> |zichlik = 7598 |aglomeratsiya = |milliy tarkib = |konfessiyaviy tarkib = |etnoxoronim = buxarestlik |vaqt mintaqasi = +2 |DST = bor |telefon kodi = |pochta indeksi = |pochta indekslari = |avtomobil kodi = |identifikator turi = |raqamli identifikator = |Commons turkumi = |sayt = {{url|pmb.ro/}} |sayt tili = rumincha |mukofotlari = }} '''Buxarest''' (Bukureshti (Buyuk Britaniya: /ˌbuːkəˈrɛst/ BOO-kə-REST, AQSH: /ˈbuːkərɛst/ -⁠rest; {{lang-ro|București}} [bukuˈreʃtʲ]; {{audio|Ro-București.ogg|''tinglash''}}) — [[Ruminiya]]ning poytaxti va eng yirik shahri, shuningdek, uning madaniy, sanoat va moliyaviy markazi. U mamlakatning janubi-sharqida, Dunay daryosining chap irmog'i bo'lgan Dambovitsa (Dâmbovita) daryosi bo'yida shimoldan 60&nbsp;km (37,3 milya) va Bolgariya chegarasiga yaqin masofada joylashgan. Buxarest birinchi marta hujjatlarda 1459-yilda tilga olingan. Uzoq vaqt Valaxiya knyazligining muhim shahri bo‘lgan va 1862-yildan Ruminiyaning poytaxti boʻlgan. [[Ruminiya]] ommaviy axborot vositalari, madaniyati va sanʼati markazi hisoblanadi. Uning me'morchiligi tarixiy (asosan ekvektiya, ammo Neoklassik va san'at Nouvae), Interbellum (Bauhaus, Art Deco va Rumincha arxitektura), kommunistlar davri va zamonaviy. Ikki jahon urushi oʻrtasidagi davrda shaharning nafis arxitekturasi va elitasining nafisligi Buxarestga “Sharq Parij” ({{lang-ro|Parisul Estului}}) yoki «Kichik Parij» ({{lang-ro|Micul Paris}}) laqabini berdi.<ref>[http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm Bucharest, the small Paris of the East] {{webarxiv |url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm |date=21-fevral 2006-yil }}, on the Museums from Romania web site.</ref> Tarixiy shahar markazidagi binolar va tumanlar urush, zilzilalar va hatto [[Nicolae Ceaușescu|Nikolae Chausheskunin]]g tizimlashtirish dasturi tufayli jiddiy zarar ko'rgan yoki vayron bo'lgan bo'lsa-da, ko'plari saqlanib qolgan va ta'mirlangan. Soʻnggi yillarda shahar iqtisodiy va madaniy yuksalishni boshidan kechirmoqda.<ref>Bucica, 2000, p. 6.</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|title=Bucharest is Booming|publisher=qualitestgroup.com|date=23-aprel 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-date=5-avgust 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805053938/https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|url-status=live}}</ref> Financial Times, CBRE, TechCrunch va boshqalar maʼlumotlariga koʻra, u Yevropadagi eng tez rivojlanayotgan yuqori texnologiyali shaharlardan biridir.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|title=High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?|website=[[Pentalog]]|date=17-aprel 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520005412/https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|archive-date=20-may 2019-yil|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|title=How Romania became a popular tech destination|website=[[Financial Times]]|date=19-sentyabr 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927042536/https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|archive-date=27-sentyabr 2019-yil|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|title=Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry|website=Romania Journal|date=11-fevral 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-date=29-may 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151218/https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|title=10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond|website=eu-startups.com|date=29-may 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113142748/https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|archive-date=13-noyabr 2019-yil|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|title=The Silicon Valley of Transylvania|website=[[TechCrunch]]|date=6-aprel 2016-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413223601/https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|archive-date=13-aprel 2019-yil|url-status=live}}</ref> Buxarestda tashkil etilgan [[:en:UiPath|UiPath]] global startapining qiymati 35 milliard dollardan oshdi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-01/uipath-is-said-to-raise-new-funds-at-35-billion-valuation|title=Software Maker UiPath Raises Funds at $35 Billion Valuation|date=1-fevral 2021-yil|publisher=Bloomberg|access-date=2-fevral 2021-yil|archive-date=2-fevral 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202190334/https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-01/uipath-is-said-to-raise-new-funds-at-35-billion-valuation|url-status=live}}</ref> 2019-yildan beri Buxarest Janubi-Sharqiy Yevropadagi eng yirik yuqori texnologiyalar sammitiga mezbonlik qiladi (Ruminiya blokcheyn sammiti).<ref>{{veb manbasi|url=https://www.antena3.ro/high-tech/summitul-care-aduce-inovatorii-tech-in-bucuresti-526326.html|title=Bucureştiul găzduieşte România Blockchain Summit|website=[[Antena 3 (Romania)|Antena 3]]|date=20-iyun 2019-yil|language=ro|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620231128/https://www.antena3.ro/high-tech/summitul-care-aduce-inovatorii-tech-in-bucuresti-526326.html|archive-date=20-iyun 2019-yil|url-status=live}}</ref> 2016-yilda tarixiy shahar markazi «World Monuments Watch» tomonidan "xavf ostidagi"lar roʻyxatiga kiritilgan.<ref name="wmf.org">{{veb manbasi|url=https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|title=- World Monuments Fund|website=Wmf.org|access-date=1-oktyabr 2017-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|archive-date=2-oktyabr 2017-yil|url-status=dead}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016 |date=2017-10-02 }}</ref> 2017-yilda Buxarest Mastercard Global Shahar Destinatsiyalari indeksiga koʻra, tunda qolgan sayyohlar soni eng yuqori oʻsgan Yevropa shahri boʻldi.<ref>{{veb manbasi|url=http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|title=Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number|website=business-review.eu|date=29-sentyabr 2017-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726002152/http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|archive-date=26-iyul 2019-yil|url-status=live}}</ref> Oxirgi ikki yil ketma-ket 2018 va 2019-yillarga kelsak, xuddi shu tadqiqotga ko'ra, Buxarest rivojlanish uchun eng yuqori salohiyatga ega bo'lgan Yevropa yo'nalishi sifatida qayd etilgan.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|title=Bucharest has highest potential for development in Europe|website=travelandtourworld.com|date=15-oktyabr 2015-yil|qaralgan sana=2022-03-23|arxivsana=2020-08-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200805041618/http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/}}</ref> 2011-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 1883,425 kishi yashaydi. Shahar atrofidagi yoʻldosh shaharchalarni qoʻshganda, Buxarest metropolitan hududida 2,27 million kishi istiqomat qiladi.<ref name="Adevarul">{{yangiliklar manbasi|url=http://www.adevarul.ro/locale/bucuresti/ZONA_METROPOLITANA_BUCURESTI_IN_CIFRE_Capitala_ar_castiga_peste_430-000_de_locuitori_0_498550306.html#|title=Adevarul: The BMZ in numbers|access-date=29-sentyabr 2011-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913061757/http://www.adevarul.ro/locale/bucuresti/ZONA_METROPOLITANA_BUCURESTI_IN_CIFRE_Capitala_ar_castiga_peste_430-000_de_locuitori_0_498550306.html|archive-date=13-sentyabr 2011-yil|url-status=dead}}</ref> 2020-yilda hukumat pandemik hisobotlarga ko'ra aholisi 2,5 million kishini tashkil qildi<ref>{{veb manbasi|date=13-oktyabr 2020-yil|title=Bâlbele autorităţilor: Populaţia Capitalei, o enigmă. Aşadar, nici rata de infectare la mia de locuitori nu e clară DOCUMENT|url=https://adevarul.ro/news/eveniment/avertisment-rata-infectare-bucuresti-depasit-3-cazuri-mia-locuitori-1_5f8573fc5163ec4271d5525f/index.html|access-date=2020-10-13|website=adevarul.ro|language=en|archive-date=18-oktyabr 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018154619/https://adevarul.ro/news/eveniment/avertisment-rata-infectare-bucuresti-depasit-3-cazuri-mia-locuitori-1_5f8573fc5163ec4271d5525f/index.html|url-status=live}}</ref>. Buxarest Berlin, [[Madrid]] va Rim, Parijdan keyin Yevropa Ittifoqidagi to'rtinchi yirik shahardir. Iqtisodiy jihatdan Buxarest Ruminiyaning eng gullab-yashnagan shahri hisoblanadi.<ref>PriceWaterhouseCoopers Global [http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf Regional Attractiveness Report Romania] {{webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf |date=13-mart 2006-yil }}</ref> Shaharda bir qancha yirik anjumanlar, oʻquv muassasalari, madaniy maskanlar, anʼanaviy “savdo arkadalari” va dam olish maskanlari mavjud. Shahar maʼmuriy jihatdan “Buxarest munitsipaliteti” ({{lang-ro|Municipiul București}}) nomi bilan tanilgan va milliy okrug bilan bir xil maʼmuriy darajaga ega boʻlib, oltita sektorga boʻlingan, har biri mahalliy mer tomonidan boshqariladi. == Jug'rofiyasi == [[Fayl:Bucureşti sectoare.svg|thumb|[[:en:Sectors of Bucharest|Buxarestning 6 ta tumani]] xaritasi]] [[Fayl:Bucharest by Sentinel-2, 2020-07-29.jpg|thumb|Buxarestni yuqoridan ko'rinishi «ESA Sentinel-2» apparatdan olingan tasvir.]] Shahar Dunayning irmog'i bo'lgan Argeş daryosiga quyiladigan Dambovitsa daryosi qirg'og'ida joylashgan. Bir qancha koʻllar — Herastrau koʻli, Floreaska koʻli, Tey koʻli va Kolentina koʻli — shaharning shimoliy qismlari boʻylab, Dambovitsaning irmogʻi boʻlgan Kolentina daryosi boʻylab choʻzilgan. Bundan tashqari, poytaxt markazida Cișmigiu bog'lari bilan o'ralgan kichik sun'iy ko'l - Cișmigiu ko'li joylashgan. Bu bogʻlar boy tarixga ega boʻlib, shoir va yozuvchilar tashrif buyurgan. 1847-yilda ochilgan va nemis arxitektori Karl F.V. Meyerning rejalari asosidagi bogʻlar shahar markazidagi asosiy dam olish maskani hisoblanadi. Buxarest bogʻlari qatoriga Herăstrău bogʻi, Tineretului bogʻi va botanika bogʻi kiradi. Herăstrău bog'i shaharning shimoliy qismida, Herăstrău ko'li atrofida joylashgan bo'lib, o'z ichiga qishloq muzeyini oladi. === Iqlimi === Buxarestda nam kontinental iqlim (0&nbsp;°C izotermasi boʻyicha Dfa/Dfb) yoki nam subtropik iqlim (Köppen: Cfa -3&nbsp;°C izotermasi) mintaqasiga taluqli bo'lib, yozi issiq, nam, qishi sovuq, qorli bo'ladi. Ruminiya tekisligida joylashganligi sababli, shahar qishi shamolli bo'lishi mumkin, ammo urbanizatsiya tufayli ba'zi shamollar yumshatilgan. Qishki harorat ko'pincha 0&nbsp;°C (32&nbsp;°F) dan past, ba'zan hatto -20&nbsp;°C (-4&nbsp;°F) gacha tushadi. Yozda oʻrtacha harorat 23&nbsp;°C (73&nbsp;°F) (iyul va avgust oylari uchun oʻrtacha). Yozning o'rtalarida shahar markazida harorat ko'pincha 35 dan 40&nbsp;°C gacha (95 dan 104&nbsp;°F) etadi. Yozda o'rtacha yog'ingarchilik va namlik kam bo'lsa-da, vaqti-vaqti bilan kuchli bo'ronlar sodir bo'ladi. Bahor va kuzda kunduzgi harorat 17 va 22&nbsp;°C (63 va 72&nbsp;°F) orasida o'zgarib turadi va bahorda yog'ingarchilik yozga qaraganda ko'proq bo'ladi, yomg'ir tez-tez, ammo yumshoqroq bo'ladi.<ref>{{veb manbasi|title=BMA will be extended to the Danube|url=http://www.cotidianul.ro/zona-metropolitana-bucuresti-ilfov-se-va-intinde-pana-la-dunare-148959/|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517125859/http://www.cotidianul.ro/zona-metropolitana-bucuresti-ilfov-se-va-intinde-pana-la-dunare-148959/|url-status=dead|archive-date=17-may 2016-yil|date=13-iyun 2011-yil}}</ref> {{Joy iqlimi |Joy_ot = Buxarest (1981–2010, 1929–yildan hozirgacha) |Uzunlik= yes |Joylashuv oʻrni = yes | Yan_m_maks = 17.1 | Fev_m_maks = 24.1 | Mar_m_maks = 29.0 | Apr_m_maks = 32.2 | May_m_maks = 36.9 | Iyn_m_maks= 39.0 | Iyl_m_maks = 42.2 | Avg_m_maks = 41.0 | Sen_m_maks= 38.5 | Okt_m_maks = 35.2 | Noy_m_maks = 25.1 | Dek_m_maks = 18.4 |Yil_m_maks= 42.2 | Yan_oʻr_maks = 2.8 | Fev_oʻr_maks = 5.5 | Mar_oʻr_maks = 11.4 | Apr_oʻr_maks = 18.0 | May_oʻr_maks = 24.0 | Iyn_oʻr_maks = 27.7 | Iyl_oʻr_maks= 29.8 | Avg_oʻr_maks = 29.8 | Sen_oʻr_maks= 24.6 | Okt_oʻr_maks = 17.9 | Noy_oʻr_maks = 9.8 | Dek_oʻr_maks = 3.8 |Yil_oʻr_maks= 17.1 |Yan_oʻr = -1.3 |Fev_oʻr = 0.4 |Mar_oʻr = 5.4 |Apr_oʻr = 11.2 |May_oʻr = 16.8 |Iyn_oʻr = 20.6 |Iyl_oʻr = 22.5 |Avg_oʻr= 22.0 |Sen_oʻr= 16.9 |Okt_oʻr = 11.0 |Noy_oʻr= 4.7 |Dek_oʻr= 0.2 |Yil_oʻr = 10.8 | Yan_oʻr_min = -4.8 | Fev_oʻr_min = -4.0 | Mar_oʻr_min= 0.1 | Apr_oʻr_min = 4.9 | May_oʻr_min= 9.6 | Iyn_oʻr_min= 13.6 | Iyl_oʻr_min = 15.4 | Avg_oʻr_min = 14.9 | Sen_oʻr_min= 10.5 | Okt_oʻr_min= 5.4 | Noy_oʻr_min= 0.6 | Dek_oʻr_min = -3.4 |Yil_oʻr_min = 5.2 | Yan_m_min = -32.2 | Fev_m_min= -29.0 | Mar_m_min = -21.7 | Apr_m_min = -9.5 | May_m_min = -1.1 | Iyn_m_min= 4.5 | Iyl_m_min = 7.4 | Avg_m_min = 5.2 | Sen_m_min= -3.1 | Okt_m_min = -8.0 | Noy_m_min= -19.4 | Dek_m_min = -25.6 |Yil_m_min = -32.2 | precipitation colour = green | Yan_oʻr_yogʻin = 37 | Fev_oʻr_yogʻin = 37 | Mar_oʻr_yogʻin= 44 | Apr_oʻr_yogʻin = 50 | May_oʻr_yogʻin = 56 | Iyn_oʻr_yogʻin = 83 | Iyl_oʻr_yogʻin = 70 | Avg_oʻr_yogʻin= 56 | Sen_oʻr_yogʻin = 64 | Okt_oʻr_yogʻin = 53 | Noy_oʻr_yogʻin = 46 | Dek_oʻr_yogʻin= 48 |Yil_oʻr_yogʻin = 643 | Jan snow cm = 13.7 | Feb snow cm = 11.0 | Mar snow cm = 10.5 | Apr snow cm = 1.5 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 8.8 | Dec snow cm = 10.5 |year snow cm = 56.0 | Jan rain days = 6 | Feb rain days = 6 | Mar rain days = 9 | Apr rain days = 11 | May rain days = 12 | Jun rain days = 11 | Jul rain days = 9 | Aug rain days = 8 | Sep rain days = 8 | Oct rain days = 10 | Nov rain days = 10| Dec rain days = 9 |year rain days = 109 | Jan snow days = 8 | Feb snow days = 7 | Mar snow days = 5 | Apr snow days = 1 | May snow days = 0.03 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0.3 | Nov snow days = 3 | Dec snow days = 7 |year snow days = 31 | Jan humidity = 89 | Feb humidity = 83 | Mar humidity = 75 | Apr humidity = 71 | May humidity = 69 | Jun humidity = 70 | Jul humidity = 68 | Aug humidity = 68 | Sep humidity = 73 | Oct humidity = 79 | Nov humidity = 85 | Dec humidity = 88 |year humidity = 76 | Jan sun = 70.6 | Feb sun = 84.5 | Mar sun = 138.0 | Apr sun = 184.8 | May sun = 246.3 | Jun sun = 265.8 | Jul sun = 289.2 | Aug sun = 281.4 | Sep sun = 224.1 | Oct sun = 177.4 | Nov sun = 87.5 | Dec sun = 62.8 |year sun = 2112.4 | Jan uv =1 | Feb uv =2 | Mar uv =3 | Apr uv =5 | May uv =7 | Jun uv =8 | Jul uv =8 | Aug uv =7 | Sep uv =5 | Oct uv =3 | Nov uv =2 | Dec uv =1 |Manba= Pogoda.ru.net (average temperatures, humidity, precipitation, and snowy days)<ref name="pogoda">{{veb manbasi | url = http://www.pogodaiklimat.ru/climate2/15420.htm | title = The Climate of Bucharest 1981–2010 (Average Temperatures, Humidity) | publisher = Weather and Climate (Погода и климат) | access-date = 23-noyabr 2016-yil | language = ru | archive-url = https://web.archive.org/web/20161013022754/http://www.pogodaiklimat.ru/climate2/15420.htm | archive-date = 13-oktyabr 2016-yil | url-status = live }}</ref> |Manba 2 = NOAA (snowfall and sunshine, 1961–1990),<ref name= NOAA>{{veb manbasi | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-VI/RO/15420.TXT | title = București Băneasa Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | access-date = 21-mart 2015-yil}}</ref> [[Administrația Națională de Meteorologie]] (extremes)<ref name=extremes>{{veb manbasi | url = http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ | title = București Băneasa: Record mensili dal 1929 | publisher = Administrația Națională de Meteorologie | language = it | access-date = 14-fevral 2016-yil | archive-url = https://web.archive.org/web/20160401120448/http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ | archive-date = 1-aprel 2016-yil | url-status = live }}</ref> and Weather Atlas<ref>{{veb manbasi|url=https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate|title=Bucharest, Romania – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=3-iyul 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703202341/https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate|archive-date=3-iyul 2019-yil|url-status=live}}</ref> |date=August 2010 }} == Transport == Buxarestdan ikkita yirik xalqaro yoʻnalish kesib oʻtadi: IV va IX asrlarga mansub Umumavropa transport koridorlari. === Jamoat transporti === [[Fayl:Șoseaua Nicolae Titulescu in Bucharest.jpg|thumb|right|Nikolay Titulesku koʻchasidagi tramvay. 2016-yil may oyi.]] [[Fayl:Bucharest Citaro bus 4165.jpg|thumb|right|301-yoʻnalishda harakatlanuvchi [[:en:Mercedes-Benz Citaro]] avtobus]] Buxarestning jamoat transporti tizimi Ruminiyadagi eng yirik va Yevropadagi eng yiriklaridan biri hisoblanadi. U Metrorex tomonidan boshqariladigan Buxarest metrosi hamda STB (Societatea de Transport București, avval RATB nomi bilan tanilgan) tomonidan boshqariladigan avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar va yengil temir yoʻllardan iborat boʻlgan yer usti transport tizimidan iborat. Bundan tashqari, bu yerda xususiy mikroavtobus tizimi ishlaydi. 2007-yil holatiga ko'ra 10 000 ta taksi litsenziyasi bilan cheklov o'rnatildi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.sfin.ro/articol_8335/atacul_clonelor_in_taximetria_bucuresteana.html |title=Săptămâna Financiară &#124; Anchete &#124; Atacul clonelor în taximetria bucureșteană |publisher=Sfin.ro |access-date=7-iyul 2009-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090216081436/http://www.sfin.ro/articol_8335/atacul_clonelor_in_taximetria_bucuresteana.html |archive-date=16-fevral 2009-yil }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090216081436/http://www.sfin.ro/articol_8335/atacul_clonelor_in_taximetria_bucuresteana.html |date=2009-02-16 }}</ref> === Temir yo'l === [[Fayl:Trains at Piata Victoriei.jpg|thumb|right|[[:en:Bucharest Metro|Buxarest metrosinig]] G'alaba Maydoni stansiyasi (Victoriei Square station), 2009-yil yanvar.]] Ruminiya milliy temir yoʻl tarmogʻining markazi boʻlib, uni «Caile Ferate Române» kompaniyasi boshqaradi. Asosiy temir yoʻl vokzali «Gara de Nord» ("Shimoliy stansiya") boʻlib, u Ruminiyaning barcha yirik shaharlariga, shuningdek xalqaro yoʻnalishlarga: Belgrad, [[Sofiya]], Varna, Kishi, Kiyev, Chernivtsi, Lvov, Saloniki, Vena,, <nowiki/>[[Istanbul]], Moskva va hokazo shaharlaga temir yoʻl qatnovlari amalga oshiriladi. Shaharda CFR tomonidan boshqariladigan yana beshta temir yo'l stantsiyalari mavjud, ulardan eng muhimlari Basarab (Shimoliy stantsiyaga ulashgan), Obor, Băneasa va Progresuldir. Ular Buxarest va uning atrofidagi Ilfov okrugiga xizmat koʻrsatuvchi shaharlararo temir yoʻlga birlashtirilmoqda. Buxarestdan yettita asosiy yoʻnalish chiqadi. Buxarestdagi eng qadimgi stantsiya Filaret. U 1869-yilda ochilgan va 1960-yilda kommunistik hukumat uni avtobus terminaliga aylantirgan.<ref>{{veb manbasi |url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |title=Poveștile gărilor din Bucureşti. Cum a vrut Ceauşescu să demoleze Gara de Nord, ridicată din ordinul Regelui Carol I. Filaret, prima gară din București |work=Adevărul |last=Răduță |first=Cristina |date=8-mart 2014-yil |language=ro |access-date=17-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617221013/http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |archive-date=17-iyun 2015-yil |url-status=live }}</ref> === Havo yoʻllari === [[Fayl:Henri Coandă International Airport, March 2013.jpg|thumb|[[:en:Henri Coandă International Airport]] 2013-yil mart]] Buxarestda ikkita xalqaro aeroport mavjud: «Henri Coandă xalqaro aeroporti» (IATA: OTP, ICAO: LROP), Buxarest shahar markazidan 16,5&nbsp;km (10,3 milya) shimolda, Otopeni, Ilfov shahrida joylashgan. Bu Ruminiyadagi eng gavjum aeroport boʻlib, yoʻlovchi tashish hajmi 2017-yilda 12 807 032 kishini tashkil qilgan.<ref>{{veb manbasi|url = http://www.bucharestairports.ro/files/pages_files/AIHCB_WEBSITE_2016_2017_ROM.pdf|title = CNAB|website = bucharestairports.ro|access-date = 1-oktyabr 2018-yil|archive-date = 29-may 2021-yil|archive-url = https://web.archive.org/web/20210529151216/http://www.bucharestairports.ro/files/pages_files/AIHCB_WEBSITE_2016_2017_ROM.pdf|url-status = live}}</ref> «Aurel Vlaiku» xalqaro aeroporti (IATA: BBU, ICAO: LRBS) Buxarestning biznes va VIP aeroportidir. U Buxarest shahar markazidan atigi 8&nbsp;km (5,0 milya) shimolda, shahar chegarasida joylashgan. === Yoʻllar === Buxarest Ruminiya milliy yoʻl tarmogʻining asosiy chorrahasidir. Shaharni Ruminiyaning barcha yirik shaharlari, shuningdek, Vengriya, Bolgariya va Ukraina kabi qo'shni davlatlar bilan bog'laydigan bir nechta eng gavjum milliy yo'llar va avtomobil yo'llari. A1 Piteshti, A2 Sun avtomagistrali Dobrogea viloyati va Konstansa va A3  — Ployeshti hammasi Buxarestdan boshlanadi. Odatda shahar markazidan chekkagacha tarqaladigan bir qator yuqori sig'imli bulvarlar shahar yo'llari tizimi uchun asos yaratadi. Shimoldan janubga, sharqdan g'arbga va shimoli-g'arbdan janubi-sharqga o'tadigan asosiy o'qlar, shuningdek, bitta ichki va bitta tashqi halqa yo'llari transportning asosiy qismini qo'llab-quvvatlaydi. Soʻnggi yillarda avtomashinalar soni koʻpayganligi sababli shahar yoʻllari odatda tirbandlik vaqtida juda gavjum boʻladi. 2013-yilda Buxarestda roʻyxatga olingan avtomobillar soni 1.125.591 tani tashkil etdi.[95] == Aholisi == {{Historical populations |type = |footnote = 1851 data: ''[[:en:Chambers's Encyclopaedia]]'',<ref>[https://archive.org/stream/cu31924087904623#page/n405/mode/2up Chambers's Encyclopaedia] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160325054102/https://archive.org/stream/cu31924087904623#page/n405/mode/2up |date=25-mart 2016-yil }} Vol. II, 1861 based on [[Brockhaus Enzyklopädie]], 10th Edition</ref> 1900: ''[[:en:Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]'',<ref>[[:en:Encyclopædia Britannica Eleventh Edition]]</ref> 1941, 1948,<ref>{{veb manbasi|url=https://sas.unibuc.ro/storage/downloads/analize-regionale-9/AG48a.RECENSAMANT48.pdf|title=Populatia RPR la 25 ianuarie 1948|access-date=11-aprel 2020-yil|archive-date=10-aprel 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410172753/https://sas.unibuc.ro/storage/downloads/analize-regionale-9/AG48a.RECENSAMANT48.pdf|url-status=live}}</ref> other data:<ref>George Milea, ''Contribuții la demografia Municipiului București. Volumul 1 : Populația după recensăminte. Natalitatea. Mortalitatea'', 1933, Tipografia Curții Regale F. Göbl Fii</ref><ref>Laurențiu Rădvan, ''At Europe's Borders: Medieval Towns in the Romanian Principalities'', Brill, 2010, p.260</ref><ref>Florian Georgescu et al. ''Istoria Orașului București'', Muzeul de Istorie a Orașului București, 1965, p. 121</ref> |1595 | 10,000 |1650 | 20,000 |1789 | 30,030 |1831 | 60,587 |1851 | 60,000 |1859 | 121,734 |1877 | 177,646 |1900 | 282,071 |1912 | 341,321 |1930 | 639,040 |1941 | 992,536 |1948 | 1,041,807 |1956 | 1,177,661 |1966 | 1,366,684 |1977 | 1,807,239 |1992 | 2,064,474 |2002 | 1,926,334 |2011 | 1,883,425 |2016 (est.) | 2,106,144 |2020 (est.) | 2,151,665 }} 2011-yil aholini ro'yxatga olishga koʻra, shahar aholisi 1883,425 kishi yashagan. Bu esa 2002-yildagi aholini ro'yxatga olishda qayd etilgan raqamlardan ancha kamdir. Bu kamayish tabiiy oʻsishning pastligi, shuningdek, aholining shaharning oʻzidan uning kichik yoʻldosh shaharlariga, masalan, Voluntari, Buftea va Otopeniga koʻchib oʻtishi bilan bogʻliq. Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan e'lon qilingan tadqiqotda Buxarest 1990-yildan 2010-yil o'rtalariga qadar aholi soni 3,77% ga keskin kamaygan 28 shahar orasida 19-o'rinni egalladi.<ref>{{veb manbasi|url = http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|title = Orașele care își pierd locuitorii. Bucureștiul, în topul localitatilor lumii cu cea mai mare rată de scădere a populației|date = 9-fevral 2014-yil|website = inCont.ro|access-date = 25-dekabr 2014-yil|archive-url = https://web.archive.org/web/20141225172220/http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|archive-date = 25-dekabr 2014-yil|url-status = dead}}</ref> Shahar aholisi, 2002-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 1 926 334 kishini  yoki Ruminiya umumiy aholisining 8,9% tashkil etgan.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook|last=[[National Institute of Statistics (Romania)|INS]]|access-date=12-fevral 2009-yil|archive-url=https://www.webcitation.org/6Ha5CW5Pc?url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|archive-date=23-iyun 2013-yil|url-status=dead}}</ref> Shaharga har kuni katta miqdordagi odamlar, asosan, atrofdagi Ilfov tumanidan qatnaydilar, ammo ularning soniga oid rasmiy statistik ma'lumotlar mavjud emas.<ref>{{veb manbasi|url=http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|title=One out of three Bucharest employees is a commuter|date=25-avgust 2008-yil|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|archive-date=29-iyun 2012-yil}} {{Webarxiv|url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe |date=2012-06-29 }}</ref> Buxarest aholisi jadal o'sishning ikki bosqichini boshidan kechirdi, birinchisi 19-asrning oxirida shahar milliy poytaxt sifatida mustahkamlangan va Ikkinchi Jahon urushigacha davom etgan, ikkinchisi esa Chaushesku davrida (1965-1989), ommaviy ravishda urbanizatsiya kampaniyasi boshlandi va ko'plab aholi qishloqlardan poytaxtga ko'chib keldi. O'sha paytda Chausheskuning abort va kontratseptsiyani taqiqlash to'g'risidagi qarori tufayli tabiiy o'sish ham muhim edi. === Zichligi === Buxarest aholi zichligi yuqori boʻlib 8 260/km² (21 400/mi²)ni tashkil qiladi,<ref>{{veb manbasi |url=http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |title=Archived copy |access-date=26-oktyabr 2016-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220111559/http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |archive-date=20-dekabr 2016-yil }}</ref> aholining aksariyati kommunistik davrdagi yuqori zichlikdagi turar-joy binolarida (blocuri) istiqomat qiladi. Biroq, bu shaharning ba'zi bir qismiga ham bog'liq boʻlib, janubiy tumanlar shimoliy tumanlarga qaraganda yuqori zichlikka ega. [[Yevropa Ittifoqi]] davlatlarining poytaxt shaharlaridan faqat Parij va Afina aholining zichligi bundan yuqoriroqdir === Etnik jihati === Maʼlumotlar mavjud boʻlgan Buxarest aholisining taxminan 97,3% ruminlardir.<ref>{{veb manbasi|url=http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596/|title=Rezultate recensamant 2011 pe Bucuresti - Infografic|website=Metropotam|access-date=8-iyun 2020-yil|archive-date=16-fevral 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216134845/http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596|url-status=live}}</ref> Boshqa muhim etnik guruhlarga rumlar, vengerlar, turklar, yahudiylar, nemislar (asosan, regat nemislari), xitoylar, [[ruslar]], ukrainlar va italyanlar kiradi. Buxarestliklarning nisbatan oz qismi ham yunonlar, armanlar, bolgarlar, albanlar, polyaklar, fransuzlar, arablar, afrikaliklar (jumladan afro-ruminlar), vetnamliklar, filippinliklar, nepalliklar, afg'onlar, shri-lankaliklar, bangladeshliklar, pokistonliklar va hindlardir.<ref>{{veb manbasi |url=https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |title=Semnele vitale în București și Iași. Localnici în acte și în suflet? |access-date=7-dekabr 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002305/https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |archive-date=8-dekabr 2019-yil |url-status=live }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |title=România e în plin boom de muncitori asiatici. Dar cine sunt ei? |date=30-oktyabr 2019-yil |access-date=7-dekabr 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002308/https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |archive-date=8-dekabr 2019-yil |url-status=live }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|title=Copii refugiați afgani bucuroși să meargă la școală în România|website=UNHCR România|access-date=30-iyul 2020-yil|archive-date=6-avgust 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806020543/https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|title=Cele mai populare localuri din București cu specific indian, libanez, pakistanez, persan|website=ialoc.ro|access-date=30-iyul 2020-yil|archive-date=25-may 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525133533/https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|url-status=live}}</ref> 226 943 kishi oʻz milliy mansubligini eʼlon qilmagan.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |title=Archived copy |access-date=17-fevral 2012-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |archive-date=19-iyul 2012-yil }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |date=2012-07-19 }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |title=Archived copy |access-date=18-oktyabr 2020-yil |archive-date=9-dekabr 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |url-status=dead }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |date=2020-12-09 }}</ref> === Diniy boʻlinishi === Diniy mansublik nuqtai nazaridan aholining 96,1% pravoslav, 1,2% rim katolik, 0,5% musulmon va 0,4% Ruminiya yunon katolik. Shunga qaramay, har qanday dinga mansub aholining atigi 18% haftada bir marta yoki undan ko'proq vaqt davomida ibodatxonaga boradi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |title=Open Society Institute's Survey into Religiosity in Romania |access-date=23-iyun 2006-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623230651/http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |archive-date=23-iyun 2006-yil}} ([[Microsoft Word]] document)</ref> 2015-yilda Buxarest aholisining umr ko'rish davomiyligi 77,8 yoshni tashkil etdi, bu mamlakat o'rtacha ko'rsatkichidan 2,4 yilga yuqori.<ref>{{veb manbasi |url=https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania |title=Where is the highest life expectancy in Romania? |date=5-may 2017-yil |access-date=19-yanvar 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908095319/https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania/ |archive-date=8-sentyabr 2017-yil |url-status=live }}</ref> == Ta'lim == Buxarestda oʻn oltita davlat universiteti mavjud boʻlib, ulardan eng yiriklari Buxarest universiteti, Buxarest Politexnika universiteti, Buxarest iqtisodiy tadqiqotlar universiteti, Kerol Davila tibbiyot va farmatsiya universiteti, Qurilish texnikasi universiteti, Milliy siyosat universitetidir. Oʻqish va davlat boshqaruvi va Buxarest Agronomiya fanlari va veterinariya universiteti. Umuman olganda, 34 ta universitetda 159 ta fakultet mavjud. Bular Ruminiya-Amerika universiteti kabi oʻn toʻqqizta xususiy universitet bilan toʻldiriladi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.financiarul.ro/2009/07/13/cum-a-ajuns-spiru-haret-cea-mai-mare-universitate-din-lume/ |title=Cum a ajuns "Spiru Haret" cea mai mare universitate din lume &#124; Financiarul |publisher=Financiarul.ro |date=13 July 2009 |access-date=15 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903100950/http://www.financiarul.ro/2009/07/13/cum-a-ajuns-spiru-haret-cea-mai-mare-universitate-din-lume/ |archive-date=3 September 2011 |url-status=dead }}</ref> Xususiy universitetlar esa qonunbuzarliklar tufayli aralash obro'ga ega.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.gandul.info/scoala/exclusiv-universitatile-spiru-haret-si-petre-andrei-au-fost-scoase-in-afara-legii-56-000-de-absolventi-in-aer-andronescu-pentru-gandul-aceste-diplome-nu-respecta-legea-4629389 |title=EXCLUSIV Universitățile "Spiru Haret" și "Petre Andrei" au fost scoase în afara legii. 56.000 de absolvenți, în aer. Andronescu, pentru Gândul: "Aceste diplome nu respectă legea" – Gandul |publisher=Gandul.info |date=11 July 2009 |access-date=31 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090924085913/http://www.gandul.info/scoala/exclusiv-universitatile-spiru-haret-si-petre-andrei-au-fost-scoase-in-afara-legii-56-000-de-absolventi-in-aer-andronescu-pentru-gandul-aceste-diplome-nu-respecta-legea-4629389 |archive-date=24 September 2009 |url-status=dead }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://www.adevarul.ro/actualitate/eveniment/Andrei_Marga-_-Universitatile_din_tara-cele_mai_corupte_din_UE_0_190181549.html |title=Andrei Marga: "Universitățile din țară, cele mai corupte din UE" |publisher=Adevarul.ro |access-date=31 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100119045213/http://www.adevarul.ro/actualitate/eveniment/Andrei_Marga-_-Universitatile_din_tara-cele_mai_corupte_din_UE_0_190181549.html |archive-date=19 January 2010 |url-status=dead }}</ref> <gallery class="center"> Fayl:Universitatea din Bucuresti din Piata Universitatii.jpg|[[:en:University of Bucharest|Buxarest Universiteti]] (BU) Fayl:Rectoratul Politehnicii, noaptea (1).jpg|[[:en:Politehnica University of Bucharest|Politehnica University]] (BPU) Rektorati kechki kõrinishi Fayl:New library PUB bgiu.jpg|Politexnika Universiteti kutubxonasi Fayl:Academia de Studii Economice.jpg|[[:en:Bucharest University of Economic Studies|Buxarest Iqtisod Universiteti]] (ASE) Fayl:Biblioteca Central de la Universidad de Bucarest, Bucarest, Rumanía, 2016-05-29, DD 72.jpg|[[:en:Central University Library of Bucharest|Markaziy Universitet kutubxonasi]] Fayl:Palatul Facultății de Medicină din București-1.JPG|[[:en:Carol Davila University of Medicine and Pharmacy|Tibbiyot va Farmasevtika Universiteti]] (UMFCD) </gallery> 2020  QS World University Rankings da Buxarestdan faqat Buxarest Universiteti dunyoning eng yaxshi universitetlari qatoriga kiritilgan. Politexnika universiteti ushbu reytingdan chiqib ketdi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.g4media.ro/trei-universitati-din-romania-dispar-din-clasamentul-international-al-universitatilor-qs-babes-bolyai-si-universitatea-din-bucuresti-raman-in-categoria-801.html|title=Trei universități din România dispar din Clasamentul internațional al universităților QS. Babeș-Bolyai și Universitatea din București rămân în categoria 801+|publisher=G4Media|date=21 June 2019|language=ro|access-date=24 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190824210807/https://www.g4media.ro/trei-universitati-din-romania-dispar-din-clasamentul-international-al-universitatilor-qs-babes-bolyai-si-universitatea-din-bucuresti-raman-in-categoria-801.html|archive-date=24 August 2019|url-status=live}}</ref>Shuningdek, soʻnggi yillarda shaharda universitetlariga kiruvchi chet ellik talabalar soni ortib bormoqda.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.cotidianul.ro/numarul_studentilor_straini_din_romania_s_a_dublat-44485.html |title=Numărul studenților străini din România s-a dublat – Cotidianul |publisher=Cotidianul.ro |date=28 April 2008 |access-date=31 January 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503090658/http://www.cotidianul.ro/numarul_studentilor_straini_din_romania_s_a_dublat-44485.html |archive-date=3 May 2008 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080503090658/http://www.cotidianul.ro/numarul_studentilor_straini_din_romania_s_a_dublat-44485.html |date=2008-05-03 }}</ref> == Tibbiyot == [[Fayl:Bucuresti, Romania. SPITALUL COLTEA (B-II-m-A-18220.02).jpg|right|thumb|upright=1|Colțea kasalxonasi. 2018-yil]] Poytaxtdagi eng zamonaviy shifoxonalardan biri «Koltea» bo'lib, u 2011 yilda 90 million yevrolik sarmoyadan so'ng qayta jihozlangan. U onkologik va yurak kasalliklariga ixtisoslashgan. U 1701—1703 yillarda Mixay Kantakuzino tomonidan qurilgan boʻlib, har biri 12—30 oʻrinli, cherkov, uchta ibodatxona, maktab, shifokorlar va oʻqituvchilar uylaridan iborat koʻplab binolardan iborat boʻlgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.romanialibera.ro/exclusiv-rl/reportaj/galerie-foto-cum-arata-noul-spital-coltea-dupa-o-investitie-de-90-de-milioane-de-dolari-214509.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120120181725/http://www.romanialibera.ro/exclusiv-rl/reportaj/galerie-foto-cum-arata-noul-spital-coltea-dupa-o-investitie-de-90-de-milioane-de-dolari-214509.html|url-status=dead|title=Coltea H.|archivedate=20 January 2012}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120120181725/http://www.romanialibera.ro/exclusiv-rl/reportaj/galerie-foto-cum-arata-noul-spital-coltea-dupa-o-investitie-de-90-de-milioane-de-dolari-214509.html |date=2012-01-20 }}</ref> Yana bir an'anaviy kasalxona «Pantelimon» bo'lib, u 1733-yilda Grigor II Gika tomonidan tashkil etilgan. Kasalxona maydoni 400 000 m² (4,305 564 ft²) ni tashkil etadi. Kasalxonada yuqumli kasalliklar uyi va nogironlar uchun uyi ham bor edi. Shuningdek, Buxarest shoshilinch kasalxonasi, Floreaska shoshilinch tibbiy yordam klinikasi, Buxarest universiteti shoshilinch tibbiy yordam shifoxonasi va Fundeni klinik instituti yoki Biomedica International va Euroclinic xususiy klinikalar mavjud. == Media == Shahar zamonaviy statsionar va mobil aloqa tarmog'i orqali yaxshi xizmat ko'rsatadi. Poșta Română, milliy pochta operatori bo‘limlari butun shahar bo‘ylab tarqalgan, markaziy pochta bo‘limi (rum. Oficiul Poștal Bucureşti 1) Matei Millo ko‘chasi, 12-uyda joylashgan. Umumiy telefonlar koʻp joylarda joylashgan boʻlib, Deutsche Telekom ning shoʼba korxonasi va sobiq Romtelecom monopoliyasining vorisi Telekom Ruminiya tomonidan boshqariladi. Buxarest aksariyat milliy televideniye tarmoqlari va milliy gazetalar, radiostansiyalar va onlayn yangiliklar veb-saytlarining bosh qarorgohidir. Buxarestdagi eng yirik kundalik gazetalar orasida Evenimentul Zilei, Jurnalul Național, Cotidianul, România Liberă va Adevărul, eng yirik yangiliklar veb-saytlari HotNews (ingliz va ispan versiyalari bilan), Ziare.com va Gânduldir. Tig‘iz soatlarda “Click!”, “Libertatea” va “Cancan” gazetalari yo‘lovchilar orasida mashhur. Bir qator gazeta va OAV nashrlari Erkin matbuot uyida (Casa Presei Libere) joylashgan boʻlib, shimoliy Buxarestning diqqatga sazovor joyi boʻlib, dastlab Kommunistik Ruminiya davridagi rasmiy gazeta Scînteia sharafiga Casa Scânteii nomini olgan. Erkin Matbuot uyi Buxarestning ommaviy axborot vositalari va kommunikatsiya sanoatidan kelib chiqqan yagona diqqatga sazovor joyi emas. Palatul Telefoanelor ("Telefon saroyi") shahar markazidagi Kalea Viktoriyadagi birinchi yirik modernistik bino boʻlib, operadan bir blok uzoqda joylashgan bogʻda kommunistik davridagi ulkan, qurilishi tugallanmagan Kasa radiosi joylashgan. == Sport == [[Fayl:Arena-bukareszt.jpg|thumb|Buxarestdagi [[:en:Arena Națională]] stadioni]] Futbol Buxarestda eng koʻp kuzatiladigan sport turi boʻlib, shaharda koʻplab, xususan, Styaua Bucureshti, Dinamo Bucureshti va Rapid Bucureshti kabi klub bor. 2011-yil 6-sentyabrda ochilgan yangi stadion boʻlgan “Nasionale Arena” 2012-yil Yevropa Ligasi finaliga mezbonlik qildi<ref>{{veb manbasi |author=Adi Dobre |url=http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |title=Mircea Sandu: "Facem inaugurarea stadionului Național cu Franța" – Naționala |publisher=EVZ.ro |access-date=15 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518162727/http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |archive-date=18 May 2012 |url-status=live }}</ref> va 55 600 oʻrinli sigʻimga ega boʻlib, u Janubi-Sharqiy Yevropadagi eng yirik stadionlardan biri va tomli sanoqli stadionlardan biriga aylanadi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |title=Oprescu: "Stadionul Național va fi gata în decembrie 2010!" &#124; ProSport |publisher=Prosport.ro |access-date=15 September 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/6ACqDqlCN?url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |archive-date=26 August 2012 |url-status=dead }}</ref> Qoʻl toʻpi, suv polosi, voleybol, regbi ittifoqi, basketbol va xokkey boʻyicha sport klublari tashkil etilgan. Ruminiyalik yengil atletikachilari va gimnastikachilarning aksariyati Buxarestdagi klublarga aʼzo. Buxarestdagi eng katta maydon - bu 40,000 o'rinlik «Romekspo» stadionidir. U boks, kikboksing, gandbol va tennis uchun ishlatilishi mumkin. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{Yevropa poytaxtlari}} {{chala}} [[Turkum:Ruminiya shaharlari]] adba2lkzdmc9uszl6uihhu9k506g98s 5999371 5999370 2026-04-20T11:59:32Z KWiki78 246724 5999371 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti |mavqe =poytaxt shahar |oʻzbekcha nomi = Buxarest |asl nomi = {{lang-ro|București}} |tasvir ={{Photomontage|position=center | photo1a = Palacio CEC, Bucarest, Rumanía, 2016-05-29, DD 91-93 HDR.jpg | photo2a = Ateneul Roman.jpg | photo2b = Bucharest - Smârdan Street (28547822606).jpg | photo3a = Avenida de la Unión, Bucarest, Rumanía, 2016-05-29, DD 57.jpg | photo3b = Ansamblul de fântâni din Piața Unirii, București.jpg | photo4a = View top HQ NCaranf2020 0610 170246 (50247215752).jpg | size = 280 | spacing = 2 | color = transparent | border = 0 }} |qaram = |mamlakat = Ruminiya |gerb = ROU Bucharest CoA.svg |bayroq = ROU Bucharest Flag.png |gerb tarifi = |bayroq tarifi = |gerb eni = |bayroq eni = 150 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |mamlakat xaritasi oʻlchami = |mintaqa xaritasi oʻlchami = |tuman xaritasi oʻlchami = |mintaqa turi = Rivojlanish hududi |mintaqa = Ruminiya rivojlanish hududi |jadvalda mintaqa = |tuman turi = 6ta |tuman = |tuman 2 = |tuman 3 = |tuman 4 = |tuman 5 = |jadvalda tuman = |jadvalda tuman 2 = |jadvalda tuman 3 = |jadvalda tuman 4 = |jadvalda tuman 5 = |jamoat turi = |jamoat = |jadvalda jamoat = |ichki bolinishi = 6 tuman |rahbar turi = Mer |rahbar = [[:en:Nicușor Dan|Nikoshur Dan]] |asos solingan = |ilk eslatilishi = 1459-yil |avvalgi nomlari = Kichik Parij (''Micul Paris''),<br />Sharq Pariji<ref>{{veb manbasi |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/travel/2009/0523/1224247169837.html |title=Paris of the east |work=The Irish Times |date=5-may 2009-yil |access-date=14-aprel 2011-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604164302/http://www.irishtimes.com/newspaper/travel/2009/0523/1224247169837.html |archive-date=4-iyun 2012-yil |url-status=live }}</ref> |qachondan beri = 1862-yil |maydon = 240 |balandlik turi = |AP markazi balandligi = 55,8–91,5 |iqlim = |rasmiy til = |aholi = 1,883,425 |sanalgan yil = 2011-yil<ref name="INSSE">{{veb manbasi | url = http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/field/publicatii/populatia_romaniei_pe_localitati_la_1ianuarie2016_0.pdf | title = Official data for 2011 census | date = 4-iyul 2013-yil | access-date = 4-iyul 2013-yil |publisher = [[National Institute of Statistics (Romania)|INSSE]] | language = ro | archive-url = https://web.archive.org/web/20171031125418/http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/field/publicatii/populatia_romaniei_pe_localitati_la_1ianuarie2016_0.pdf | archive-date = 31-oktyabr 2017-yil | url-status = dead }}</ref> |zichlik = 7598 |aglomeratsiya = |milliy tarkib = |konfessiyaviy tarkib = |etnoxoronim = buxarestlik |vaqt mintaqasi = +2 |DST = bor |telefon kodi = |pochta indeksi = |pochta indekslari = |avtomobil kodi = |identifikator turi = |raqamli identifikator = |Commons turkumi = |sayt = {{url|pmb.ro/}} |sayt tili = rumincha |mukofotlari = }} '''Buxarest''' (Bukureshti (Buyuk Britaniya: /ˌbuːkəˈrɛst/ BOO-kə-REST, AQSH: /ˈbuːkərɛst/ -⁠rest; {{lang-ro|București}} [bukuˈreʃtʲ]; {{audio|Ro-București.ogg|''tinglash''}}) — [[Ruminiya]]ning [[poytaxt]]<nowiki/>i va eng yirik shahri, shuningdek, uning madaniy, sanoat va moliyaviy markazi. U mamlakatning janubi-sharqida, [[Dunay daryosi]]<nowiki/>ning chap irmog'i bo'lgan Dambovitsa (Dâmbovita) daryosi bo'yida shimoldan 60&nbsp;km (37,3 milya) va [[Bolgariya]] chegarasiga yaqin masofada joylashgan. Buxarest birinchi marta hujjatlarda 1459-yilda tilga olingan. Uzoq vaqt Valaxiya knyazligining muhim shahri bo‘lgan va 1862-yildan Ruminiyaning poytaxti boʻlgan. [[Ruminiya]] ommaviy axborot vositalari, madaniyati va sanʼati markazi hisoblanadi. Uning me'morchiligi tarixiy (asosan ekvektiya, ammo Neoklassik va san'at Nouvae), Interbellum (Bauhaus, Art Deco va Rumincha arxitektura), kommunistlar davri va zamonaviy. Ikki jahon urushi oʻrtasidagi davrda shaharning nafis arxitekturasi va elitasining nafisligi Buxarestga “Sharq Parij” ({{lang-ro|Parisul Estului}}) yoki «Kichik Parij» ({{lang-ro|Micul Paris}}) laqabini berdi.<ref>[http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm Bucharest, the small Paris of the East] {{webarxiv |url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm |date=21-fevral 2006-yil }}, on the Museums from Romania web site.</ref> Tarixiy shahar markazidagi binolar va tumanlar urush, zilzilalar va hatto [[Nicolae Ceaușescu|Nikolae Chausheskunin]]g tizimlashtirish dasturi tufayli jiddiy zarar ko'rgan yoki vayron bo'lgan bo'lsa-da, ko'plari saqlanib qolgan va ta'mirlangan. Soʻnggi yillarda shahar iqtisodiy va madaniy yuksalishni boshidan kechirmoqda.<ref>Bucica, 2000, p. 6.</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|title=Bucharest is Booming|publisher=qualitestgroup.com|date=23-aprel 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-date=5-avgust 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805053938/https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|url-status=live}}</ref> Financial Times, CBRE, TechCrunch va boshqalar maʼlumotlariga koʻra, u Yevropadagi eng tez rivojlanayotgan yuqori texnologiyali shaharlardan biridir.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|title=High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?|website=[[Pentalog]]|date=17-aprel 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520005412/https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|archive-date=20-may 2019-yil|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|title=How Romania became a popular tech destination|website=[[Financial Times]]|date=19-sentyabr 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927042536/https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|archive-date=27-sentyabr 2019-yil|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|title=Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry|website=Romania Journal|date=11-fevral 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-date=29-may 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151218/https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|title=10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond|website=eu-startups.com|date=29-may 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113142748/https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|archive-date=13-noyabr 2019-yil|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|title=The Silicon Valley of Transylvania|website=[[TechCrunch]]|date=6-aprel 2016-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413223601/https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|archive-date=13-aprel 2019-yil|url-status=live}}</ref> Buxarestda tashkil etilgan [[:en:UiPath|UiPath]] global startapining qiymati 35 milliard dollardan oshdi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-01/uipath-is-said-to-raise-new-funds-at-35-billion-valuation|title=Software Maker UiPath Raises Funds at $35 Billion Valuation|date=1-fevral 2021-yil|publisher=Bloomberg|access-date=2-fevral 2021-yil|archive-date=2-fevral 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202190334/https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-01/uipath-is-said-to-raise-new-funds-at-35-billion-valuation|url-status=live}}</ref> 2019-yildan beri Buxarest Janubi-Sharqiy Yevropadagi eng yirik yuqori texnologiyalar sammitiga mezbonlik qiladi (Ruminiya blokcheyn sammiti).<ref>{{veb manbasi|url=https://www.antena3.ro/high-tech/summitul-care-aduce-inovatorii-tech-in-bucuresti-526326.html|title=Bucureştiul găzduieşte România Blockchain Summit|website=[[Antena 3 (Romania)|Antena 3]]|date=20-iyun 2019-yil|language=ro|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620231128/https://www.antena3.ro/high-tech/summitul-care-aduce-inovatorii-tech-in-bucuresti-526326.html|archive-date=20-iyun 2019-yil|url-status=live}}</ref> 2016-yilda tarixiy shahar markazi «World Monuments Watch» tomonidan "xavf ostidagi"lar roʻyxatiga kiritilgan.<ref name="wmf.org">{{veb manbasi|url=https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|title=- World Monuments Fund|website=Wmf.org|access-date=1-oktyabr 2017-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|archive-date=2-oktyabr 2017-yil|url-status=dead}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016 |date=2017-10-02 }}</ref> 2017-yilda Buxarest Mastercard Global Shahar Destinatsiyalari indeksiga koʻra, tunda qolgan sayyohlar soni eng yuqori oʻsgan Yevropa shahri boʻldi.<ref>{{veb manbasi|url=http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|title=Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number|website=business-review.eu|date=29-sentyabr 2017-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726002152/http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|archive-date=26-iyul 2019-yil|url-status=live}}</ref> Oxirgi ikki yil ketma-ket 2018 va 2019-yillarga kelsak, xuddi shu tadqiqotga ko'ra, Buxarest rivojlanish uchun eng yuqori salohiyatga ega bo'lgan Yevropa yo'nalishi sifatida qayd etilgan.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|title=Bucharest has highest potential for development in Europe|website=travelandtourworld.com|date=15-oktyabr 2015-yil|qaralgan sana=2022-03-23|arxivsana=2020-08-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200805041618/http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/}}</ref> 2011-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 1883,425 kishi yashaydi. Shahar atrofidagi yoʻldosh shaharchalarni qoʻshganda, Buxarest metropolitan hududida 2,27 million kishi istiqomat qiladi.<ref name="Adevarul">{{yangiliklar manbasi|url=http://www.adevarul.ro/locale/bucuresti/ZONA_METROPOLITANA_BUCURESTI_IN_CIFRE_Capitala_ar_castiga_peste_430-000_de_locuitori_0_498550306.html#|title=Adevarul: The BMZ in numbers|access-date=29-sentyabr 2011-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913061757/http://www.adevarul.ro/locale/bucuresti/ZONA_METROPOLITANA_BUCURESTI_IN_CIFRE_Capitala_ar_castiga_peste_430-000_de_locuitori_0_498550306.html|archive-date=13-sentyabr 2011-yil|url-status=dead}}</ref> 2020-yilda hukumat pandemik hisobotlarga ko'ra aholisi 2,5 million kishini tashkil qildi<ref>{{veb manbasi|date=13-oktyabr 2020-yil|title=Bâlbele autorităţilor: Populaţia Capitalei, o enigmă. Aşadar, nici rata de infectare la mia de locuitori nu e clară DOCUMENT|url=https://adevarul.ro/news/eveniment/avertisment-rata-infectare-bucuresti-depasit-3-cazuri-mia-locuitori-1_5f8573fc5163ec4271d5525f/index.html|access-date=2020-10-13|website=adevarul.ro|language=en|archive-date=18-oktyabr 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018154619/https://adevarul.ro/news/eveniment/avertisment-rata-infectare-bucuresti-depasit-3-cazuri-mia-locuitori-1_5f8573fc5163ec4271d5525f/index.html|url-status=live}}</ref>. Buxarest Berlin, [[Madrid]] va Rim, Parijdan keyin Yevropa Ittifoqidagi to'rtinchi yirik shahardir. Iqtisodiy jihatdan Buxarest Ruminiyaning eng gullab-yashnagan shahri hisoblanadi.<ref>PriceWaterhouseCoopers Global [http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf Regional Attractiveness Report Romania] {{webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf |date=13-mart 2006-yil }}</ref> Shaharda bir qancha yirik anjumanlar, oʻquv muassasalari, madaniy maskanlar, anʼanaviy “savdo arkadalari” va dam olish maskanlari mavjud. Shahar maʼmuriy jihatdan “Buxarest munitsipaliteti” ({{lang-ro|Municipiul București}}) nomi bilan tanilgan va milliy okrug bilan bir xil maʼmuriy darajaga ega boʻlib, oltita sektorga boʻlingan, har biri mahalliy mer tomonidan boshqariladi. == Jug'rofiyasi == [[Fayl:Bucureşti sectoare.svg|thumb|[[:en:Sectors of Bucharest|Buxarestning 6 ta tumani]] xaritasi]] [[Fayl:Bucharest by Sentinel-2, 2020-07-29.jpg|thumb|Buxarestni yuqoridan ko'rinishi «ESA Sentinel-2» apparatdan olingan tasvir.]] Shahar Dunayning irmog'i bo'lgan Argeş daryosiga quyiladigan Dambovitsa daryosi qirg'og'ida joylashgan. Bir qancha koʻllar — Herastrau koʻli, Floreaska koʻli, Tey koʻli va Kolentina koʻli — shaharning shimoliy qismlari boʻylab, Dambovitsaning irmogʻi boʻlgan Kolentina daryosi boʻylab choʻzilgan. Bundan tashqari, poytaxt markazida Cișmigiu bog'lari bilan o'ralgan kichik sun'iy ko'l - Cișmigiu ko'li joylashgan. Bu bogʻlar boy tarixga ega boʻlib, shoir va yozuvchilar tashrif buyurgan. 1847-yilda ochilgan va nemis arxitektori Karl F.V. Meyerning rejalari asosidagi bogʻlar shahar markazidagi asosiy dam olish maskani hisoblanadi. Buxarest bogʻlari qatoriga Herăstrău bogʻi, Tineretului bogʻi va botanika bogʻi kiradi. Herăstrău bog'i shaharning shimoliy qismida, Herăstrău ko'li atrofida joylashgan bo'lib, o'z ichiga qishloq muzeyini oladi. === Iqlimi === Buxarestda nam kontinental iqlim (0&nbsp;°C izotermasi boʻyicha Dfa/Dfb) yoki nam subtropik iqlim (Köppen: Cfa -3&nbsp;°C izotermasi) mintaqasiga taluqli bo'lib, yozi issiq, nam, qishi sovuq, qorli bo'ladi. Ruminiya tekisligida joylashganligi sababli, shahar qishi shamolli bo'lishi mumkin, ammo urbanizatsiya tufayli ba'zi shamollar yumshatilgan. Qishki harorat ko'pincha 0&nbsp;°C (32&nbsp;°F) dan past, ba'zan hatto -20&nbsp;°C (-4&nbsp;°F) gacha tushadi. Yozda oʻrtacha harorat 23&nbsp;°C (73&nbsp;°F) (iyul va avgust oylari uchun oʻrtacha). Yozning o'rtalarida shahar markazida harorat ko'pincha 35 dan 40&nbsp;°C gacha (95 dan 104&nbsp;°F) etadi. Yozda o'rtacha yog'ingarchilik va namlik kam bo'lsa-da, vaqti-vaqti bilan kuchli bo'ronlar sodir bo'ladi. Bahor va kuzda kunduzgi harorat 17 va 22&nbsp;°C (63 va 72&nbsp;°F) orasida o'zgarib turadi va bahorda yog'ingarchilik yozga qaraganda ko'proq bo'ladi, yomg'ir tez-tez, ammo yumshoqroq bo'ladi.<ref>{{veb manbasi|title=BMA will be extended to the Danube|url=http://www.cotidianul.ro/zona-metropolitana-bucuresti-ilfov-se-va-intinde-pana-la-dunare-148959/|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517125859/http://www.cotidianul.ro/zona-metropolitana-bucuresti-ilfov-se-va-intinde-pana-la-dunare-148959/|url-status=dead|archive-date=17-may 2016-yil|date=13-iyun 2011-yil}}</ref> {{Joy iqlimi |Joy_ot = Buxarest (1981–2010, 1929–yildan hozirgacha) |Uzunlik= yes |Joylashuv oʻrni = yes | Yan_m_maks = 17.1 | Fev_m_maks = 24.1 | Mar_m_maks = 29.0 | Apr_m_maks = 32.2 | May_m_maks = 36.9 | Iyn_m_maks= 39.0 | Iyl_m_maks = 42.2 | Avg_m_maks = 41.0 | Sen_m_maks= 38.5 | Okt_m_maks = 35.2 | Noy_m_maks = 25.1 | Dek_m_maks = 18.4 |Yil_m_maks= 42.2 | Yan_oʻr_maks = 2.8 | Fev_oʻr_maks = 5.5 | Mar_oʻr_maks = 11.4 | Apr_oʻr_maks = 18.0 | May_oʻr_maks = 24.0 | Iyn_oʻr_maks = 27.7 | Iyl_oʻr_maks= 29.8 | Avg_oʻr_maks = 29.8 | Sen_oʻr_maks= 24.6 | Okt_oʻr_maks = 17.9 | Noy_oʻr_maks = 9.8 | Dek_oʻr_maks = 3.8 |Yil_oʻr_maks= 17.1 |Yan_oʻr = -1.3 |Fev_oʻr = 0.4 |Mar_oʻr = 5.4 |Apr_oʻr = 11.2 |May_oʻr = 16.8 |Iyn_oʻr = 20.6 |Iyl_oʻr = 22.5 |Avg_oʻr= 22.0 |Sen_oʻr= 16.9 |Okt_oʻr = 11.0 |Noy_oʻr= 4.7 |Dek_oʻr= 0.2 |Yil_oʻr = 10.8 | Yan_oʻr_min = -4.8 | Fev_oʻr_min = -4.0 | Mar_oʻr_min= 0.1 | Apr_oʻr_min = 4.9 | May_oʻr_min= 9.6 | Iyn_oʻr_min= 13.6 | Iyl_oʻr_min = 15.4 | Avg_oʻr_min = 14.9 | Sen_oʻr_min= 10.5 | Okt_oʻr_min= 5.4 | Noy_oʻr_min= 0.6 | Dek_oʻr_min = -3.4 |Yil_oʻr_min = 5.2 | Yan_m_min = -32.2 | Fev_m_min= -29.0 | Mar_m_min = -21.7 | Apr_m_min = -9.5 | May_m_min = -1.1 | Iyn_m_min= 4.5 | Iyl_m_min = 7.4 | Avg_m_min = 5.2 | Sen_m_min= -3.1 | Okt_m_min = -8.0 | Noy_m_min= -19.4 | Dek_m_min = -25.6 |Yil_m_min = -32.2 | precipitation colour = green | Yan_oʻr_yogʻin = 37 | Fev_oʻr_yogʻin = 37 | Mar_oʻr_yogʻin= 44 | Apr_oʻr_yogʻin = 50 | May_oʻr_yogʻin = 56 | Iyn_oʻr_yogʻin = 83 | Iyl_oʻr_yogʻin = 70 | Avg_oʻr_yogʻin= 56 | Sen_oʻr_yogʻin = 64 | Okt_oʻr_yogʻin = 53 | Noy_oʻr_yogʻin = 46 | Dek_oʻr_yogʻin= 48 |Yil_oʻr_yogʻin = 643 | Jan snow cm = 13.7 | Feb snow cm = 11.0 | Mar snow cm = 10.5 | Apr snow cm = 1.5 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 8.8 | Dec snow cm = 10.5 |year snow cm = 56.0 | Jan rain days = 6 | Feb rain days = 6 | Mar rain days = 9 | Apr rain days = 11 | May rain days = 12 | Jun rain days = 11 | Jul rain days = 9 | Aug rain days = 8 | Sep rain days = 8 | Oct rain days = 10 | Nov rain days = 10| Dec rain days = 9 |year rain days = 109 | Jan snow days = 8 | Feb snow days = 7 | Mar snow days = 5 | Apr snow days = 1 | May snow days = 0.03 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0.3 | Nov snow days = 3 | Dec snow days = 7 |year snow days = 31 | Jan humidity = 89 | Feb humidity = 83 | Mar humidity = 75 | Apr humidity = 71 | May humidity = 69 | Jun humidity = 70 | Jul humidity = 68 | Aug humidity = 68 | Sep humidity = 73 | Oct humidity = 79 | Nov humidity = 85 | Dec humidity = 88 |year humidity = 76 | Jan sun = 70.6 | Feb sun = 84.5 | Mar sun = 138.0 | Apr sun = 184.8 | May sun = 246.3 | Jun sun = 265.8 | Jul sun = 289.2 | Aug sun = 281.4 | Sep sun = 224.1 | Oct sun = 177.4 | Nov sun = 87.5 | Dec sun = 62.8 |year sun = 2112.4 | Jan uv =1 | Feb uv =2 | Mar uv =3 | Apr uv =5 | May uv =7 | Jun uv =8 | Jul uv =8 | Aug uv =7 | Sep uv =5 | Oct uv =3 | Nov uv =2 | Dec uv =1 |Manba= Pogoda.ru.net (average temperatures, humidity, precipitation, and snowy days)<ref name="pogoda">{{veb manbasi | url = http://www.pogodaiklimat.ru/climate2/15420.htm | title = The Climate of Bucharest 1981–2010 (Average Temperatures, Humidity) | publisher = Weather and Climate (Погода и климат) | access-date = 23-noyabr 2016-yil | language = ru | archive-url = https://web.archive.org/web/20161013022754/http://www.pogodaiklimat.ru/climate2/15420.htm | archive-date = 13-oktyabr 2016-yil | url-status = live }}</ref> |Manba 2 = NOAA (snowfall and sunshine, 1961–1990),<ref name= NOAA>{{veb manbasi | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-VI/RO/15420.TXT | title = București Băneasa Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | access-date = 21-mart 2015-yil}}</ref> [[Administrația Națională de Meteorologie]] (extremes)<ref name=extremes>{{veb manbasi | url = http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ | title = București Băneasa: Record mensili dal 1929 | publisher = Administrația Națională de Meteorologie | language = it | access-date = 14-fevral 2016-yil | archive-url = https://web.archive.org/web/20160401120448/http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ | archive-date = 1-aprel 2016-yil | url-status = live }}</ref> and Weather Atlas<ref>{{veb manbasi|url=https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate|title=Bucharest, Romania – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=3-iyul 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703202341/https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate|archive-date=3-iyul 2019-yil|url-status=live}}</ref> |date=August 2010 }} == Transport == Buxarestdan ikkita yirik xalqaro yoʻnalish kesib oʻtadi: IV va IX asrlarga mansub Umumavropa transport koridorlari. === Jamoat transporti === [[Fayl:Șoseaua Nicolae Titulescu in Bucharest.jpg|thumb|right|Nikolay Titulesku koʻchasidagi tramvay. 2016-yil may oyi.]] [[Fayl:Bucharest Citaro bus 4165.jpg|thumb|right|301-yoʻnalishda harakatlanuvchi [[:en:Mercedes-Benz Citaro]] avtobus]] Buxarestning jamoat transporti tizimi Ruminiyadagi eng yirik va Yevropadagi eng yiriklaridan biri hisoblanadi. U Metrorex tomonidan boshqariladigan Buxarest metrosi hamda STB (Societatea de Transport București, avval RATB nomi bilan tanilgan) tomonidan boshqariladigan avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar va yengil temir yoʻllardan iborat boʻlgan yer usti transport tizimidan iborat. Bundan tashqari, bu yerda xususiy mikroavtobus tizimi ishlaydi. 2007-yil holatiga ko'ra 10 000 ta taksi litsenziyasi bilan cheklov o'rnatildi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.sfin.ro/articol_8335/atacul_clonelor_in_taximetria_bucuresteana.html |title=Săptămâna Financiară &#124; Anchete &#124; Atacul clonelor în taximetria bucureșteană |publisher=Sfin.ro |access-date=7-iyul 2009-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090216081436/http://www.sfin.ro/articol_8335/atacul_clonelor_in_taximetria_bucuresteana.html |archive-date=16-fevral 2009-yil }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090216081436/http://www.sfin.ro/articol_8335/atacul_clonelor_in_taximetria_bucuresteana.html |date=2009-02-16 }}</ref> === Temir yo'l === [[Fayl:Trains at Piata Victoriei.jpg|thumb|right|[[:en:Bucharest Metro|Buxarest metrosinig]] G'alaba Maydoni stansiyasi (Victoriei Square station), 2009-yil yanvar.]] Ruminiya milliy temir yoʻl tarmogʻining markazi boʻlib, uni «Caile Ferate Române» kompaniyasi boshqaradi. Asosiy temir yoʻl vokzali «Gara de Nord» ("Shimoliy stansiya") boʻlib, u Ruminiyaning barcha yirik shaharlariga, shuningdek xalqaro yoʻnalishlarga: Belgrad, [[Sofiya]], Varna, Kishi, Kiyev, Chernivtsi, Lvov, Saloniki, Vena,, <nowiki/>[[Istanbul]], Moskva va hokazo shaharlaga temir yoʻl qatnovlari amalga oshiriladi. Shaharda CFR tomonidan boshqariladigan yana beshta temir yo'l stantsiyalari mavjud, ulardan eng muhimlari Basarab (Shimoliy stantsiyaga ulashgan), Obor, Băneasa va Progresuldir. Ular Buxarest va uning atrofidagi Ilfov okrugiga xizmat koʻrsatuvchi shaharlararo temir yoʻlga birlashtirilmoqda. Buxarestdan yettita asosiy yoʻnalish chiqadi. Buxarestdagi eng qadimgi stantsiya Filaret. U 1869-yilda ochilgan va 1960-yilda kommunistik hukumat uni avtobus terminaliga aylantirgan.<ref>{{veb manbasi |url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |title=Poveștile gărilor din Bucureşti. Cum a vrut Ceauşescu să demoleze Gara de Nord, ridicată din ordinul Regelui Carol I. Filaret, prima gară din București |work=Adevărul |last=Răduță |first=Cristina |date=8-mart 2014-yil |language=ro |access-date=17-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617221013/http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |archive-date=17-iyun 2015-yil |url-status=live }}</ref> === Havo yoʻllari === [[Fayl:Henri Coandă International Airport, March 2013.jpg|thumb|[[:en:Henri Coandă International Airport]] 2013-yil mart]] Buxarestda ikkita xalqaro aeroport mavjud: «Henri Coandă xalqaro aeroporti» (IATA: OTP, ICAO: LROP), Buxarest shahar markazidan 16,5&nbsp;km (10,3 milya) shimolda, Otopeni, Ilfov shahrida joylashgan. Bu Ruminiyadagi eng gavjum aeroport boʻlib, yoʻlovchi tashish hajmi 2017-yilda 12 807 032 kishini tashkil qilgan.<ref>{{veb manbasi|url = http://www.bucharestairports.ro/files/pages_files/AIHCB_WEBSITE_2016_2017_ROM.pdf|title = CNAB|website = bucharestairports.ro|access-date = 1-oktyabr 2018-yil|archive-date = 29-may 2021-yil|archive-url = https://web.archive.org/web/20210529151216/http://www.bucharestairports.ro/files/pages_files/AIHCB_WEBSITE_2016_2017_ROM.pdf|url-status = live}}</ref> «Aurel Vlaiku» xalqaro aeroporti (IATA: BBU, ICAO: LRBS) Buxarestning biznes va VIP aeroportidir. U Buxarest shahar markazidan atigi 8&nbsp;km (5,0 milya) shimolda, shahar chegarasida joylashgan. === Yoʻllar === Buxarest Ruminiya milliy yoʻl tarmogʻining asosiy chorrahasidir. Shaharni Ruminiyaning barcha yirik shaharlari, shuningdek, Vengriya, Bolgariya va Ukraina kabi qo'shni davlatlar bilan bog'laydigan bir nechta eng gavjum milliy yo'llar va avtomobil yo'llari. A1 Piteshti, A2 Sun avtomagistrali Dobrogea viloyati va Konstansa va A3  — Ployeshti hammasi Buxarestdan boshlanadi. Odatda shahar markazidan chekkagacha tarqaladigan bir qator yuqori sig'imli bulvarlar shahar yo'llari tizimi uchun asos yaratadi. Shimoldan janubga, sharqdan g'arbga va shimoli-g'arbdan janubi-sharqga o'tadigan asosiy o'qlar, shuningdek, bitta ichki va bitta tashqi halqa yo'llari transportning asosiy qismini qo'llab-quvvatlaydi. Soʻnggi yillarda avtomashinalar soni koʻpayganligi sababli shahar yoʻllari odatda tirbandlik vaqtida juda gavjum boʻladi. 2013-yilda Buxarestda roʻyxatga olingan avtomobillar soni 1.125.591 tani tashkil etdi.[95] == Aholisi == {{Historical populations |type = |footnote = 1851 data: ''[[:en:Chambers's Encyclopaedia]]'',<ref>[https://archive.org/stream/cu31924087904623#page/n405/mode/2up Chambers's Encyclopaedia] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160325054102/https://archive.org/stream/cu31924087904623#page/n405/mode/2up |date=25-mart 2016-yil }} Vol. II, 1861 based on [[Brockhaus Enzyklopädie]], 10th Edition</ref> 1900: ''[[:en:Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]'',<ref>[[:en:Encyclopædia Britannica Eleventh Edition]]</ref> 1941, 1948,<ref>{{veb manbasi|url=https://sas.unibuc.ro/storage/downloads/analize-regionale-9/AG48a.RECENSAMANT48.pdf|title=Populatia RPR la 25 ianuarie 1948|access-date=11-aprel 2020-yil|archive-date=10-aprel 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410172753/https://sas.unibuc.ro/storage/downloads/analize-regionale-9/AG48a.RECENSAMANT48.pdf|url-status=live}}</ref> other data:<ref>George Milea, ''Contribuții la demografia Municipiului București. Volumul 1 : Populația după recensăminte. Natalitatea. Mortalitatea'', 1933, Tipografia Curții Regale F. Göbl Fii</ref><ref>Laurențiu Rădvan, ''At Europe's Borders: Medieval Towns in the Romanian Principalities'', Brill, 2010, p.260</ref><ref>Florian Georgescu et al. ''Istoria Orașului București'', Muzeul de Istorie a Orașului București, 1965, p. 121</ref> |1595 | 10,000 |1650 | 20,000 |1789 | 30,030 |1831 | 60,587 |1851 | 60,000 |1859 | 121,734 |1877 | 177,646 |1900 | 282,071 |1912 | 341,321 |1930 | 639,040 |1941 | 992,536 |1948 | 1,041,807 |1956 | 1,177,661 |1966 | 1,366,684 |1977 | 1,807,239 |1992 | 2,064,474 |2002 | 1,926,334 |2011 | 1,883,425 |2016 (est.) | 2,106,144 |2020 (est.) | 2,151,665 }} 2011-yil aholini ro'yxatga olishga koʻra, shahar aholisi 1883,425 kishi yashagan. Bu esa 2002-yildagi aholini ro'yxatga olishda qayd etilgan raqamlardan ancha kamdir. Bu kamayish tabiiy oʻsishning pastligi, shuningdek, aholining shaharning oʻzidan uning kichik yoʻldosh shaharlariga, masalan, Voluntari, Buftea va Otopeniga koʻchib oʻtishi bilan bogʻliq. Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan e'lon qilingan tadqiqotda Buxarest 1990-yildan 2010-yil o'rtalariga qadar aholi soni 3,77% ga keskin kamaygan 28 shahar orasida 19-o'rinni egalladi.<ref>{{veb manbasi|url = http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|title = Orașele care își pierd locuitorii. Bucureștiul, în topul localitatilor lumii cu cea mai mare rată de scădere a populației|date = 9-fevral 2014-yil|website = inCont.ro|access-date = 25-dekabr 2014-yil|archive-url = https://web.archive.org/web/20141225172220/http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|archive-date = 25-dekabr 2014-yil|url-status = dead}}</ref> Shahar aholisi, 2002-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 1 926 334 kishini  yoki Ruminiya umumiy aholisining 8,9% tashkil etgan.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook|last=[[National Institute of Statistics (Romania)|INS]]|access-date=12-fevral 2009-yil|archive-url=https://www.webcitation.org/6Ha5CW5Pc?url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|archive-date=23-iyun 2013-yil|url-status=dead}}</ref> Shaharga har kuni katta miqdordagi odamlar, asosan, atrofdagi Ilfov tumanidan qatnaydilar, ammo ularning soniga oid rasmiy statistik ma'lumotlar mavjud emas.<ref>{{veb manbasi|url=http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|title=One out of three Bucharest employees is a commuter|date=25-avgust 2008-yil|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|archive-date=29-iyun 2012-yil}} {{Webarxiv|url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe |date=2012-06-29 }}</ref> Buxarest aholisi jadal o'sishning ikki bosqichini boshidan kechirdi, birinchisi 19-asrning oxirida shahar milliy poytaxt sifatida mustahkamlangan va Ikkinchi Jahon urushigacha davom etgan, ikkinchisi esa Chaushesku davrida (1965-1989), ommaviy ravishda urbanizatsiya kampaniyasi boshlandi va ko'plab aholi qishloqlardan poytaxtga ko'chib keldi. O'sha paytda Chausheskuning abort va kontratseptsiyani taqiqlash to'g'risidagi qarori tufayli tabiiy o'sish ham muhim edi. === Zichligi === Buxarest aholi zichligi yuqori boʻlib 8 260/km² (21 400/mi²)ni tashkil qiladi,<ref>{{veb manbasi |url=http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |title=Archived copy |access-date=26-oktyabr 2016-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220111559/http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |archive-date=20-dekabr 2016-yil }}</ref> aholining aksariyati kommunistik davrdagi yuqori zichlikdagi turar-joy binolarida (blocuri) istiqomat qiladi. Biroq, bu shaharning ba'zi bir qismiga ham bog'liq boʻlib, janubiy tumanlar shimoliy tumanlarga qaraganda yuqori zichlikka ega. [[Yevropa Ittifoqi]] davlatlarining poytaxt shaharlaridan faqat Parij va Afina aholining zichligi bundan yuqoriroqdir === Etnik jihati === Maʼlumotlar mavjud boʻlgan Buxarest aholisining taxminan 97,3% ruminlardir.<ref>{{veb manbasi|url=http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596/|title=Rezultate recensamant 2011 pe Bucuresti - Infografic|website=Metropotam|access-date=8-iyun 2020-yil|archive-date=16-fevral 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216134845/http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596|url-status=live}}</ref> Boshqa muhim etnik guruhlarga rumlar, vengerlar, turklar, yahudiylar, nemislar (asosan, regat nemislari), xitoylar, [[ruslar]], ukrainlar va italyanlar kiradi. Buxarestliklarning nisbatan oz qismi ham yunonlar, armanlar, bolgarlar, albanlar, polyaklar, fransuzlar, arablar, afrikaliklar (jumladan afro-ruminlar), vetnamliklar, filippinliklar, nepalliklar, afg'onlar, shri-lankaliklar, bangladeshliklar, pokistonliklar va hindlardir.<ref>{{veb manbasi |url=https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |title=Semnele vitale în București și Iași. Localnici în acte și în suflet? |access-date=7-dekabr 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002305/https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |archive-date=8-dekabr 2019-yil |url-status=live }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |title=România e în plin boom de muncitori asiatici. Dar cine sunt ei? |date=30-oktyabr 2019-yil |access-date=7-dekabr 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002308/https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |archive-date=8-dekabr 2019-yil |url-status=live }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|title=Copii refugiați afgani bucuroși să meargă la școală în România|website=UNHCR România|access-date=30-iyul 2020-yil|archive-date=6-avgust 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806020543/https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|title=Cele mai populare localuri din București cu specific indian, libanez, pakistanez, persan|website=ialoc.ro|access-date=30-iyul 2020-yil|archive-date=25-may 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525133533/https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|url-status=live}}</ref> 226 943 kishi oʻz milliy mansubligini eʼlon qilmagan.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |title=Archived copy |access-date=17-fevral 2012-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |archive-date=19-iyul 2012-yil }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |date=2012-07-19 }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |title=Archived copy |access-date=18-oktyabr 2020-yil |archive-date=9-dekabr 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |url-status=dead }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |date=2020-12-09 }}</ref> === Diniy boʻlinishi === Diniy mansublik nuqtai nazaridan aholining 96,1% pravoslav, 1,2% rim katolik, 0,5% musulmon va 0,4% Ruminiya yunon katolik. Shunga qaramay, har qanday dinga mansub aholining atigi 18% haftada bir marta yoki undan ko'proq vaqt davomida ibodatxonaga boradi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |title=Open Society Institute's Survey into Religiosity in Romania |access-date=23-iyun 2006-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623230651/http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |archive-date=23-iyun 2006-yil}} ([[Microsoft Word]] document)</ref> 2015-yilda Buxarest aholisining umr ko'rish davomiyligi 77,8 yoshni tashkil etdi, bu mamlakat o'rtacha ko'rsatkichidan 2,4 yilga yuqori.<ref>{{veb manbasi |url=https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania |title=Where is the highest life expectancy in Romania? |date=5-may 2017-yil |access-date=19-yanvar 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908095319/https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania/ |archive-date=8-sentyabr 2017-yil |url-status=live }}</ref> == Ta'lim == Buxarestda oʻn oltita davlat universiteti mavjud boʻlib, ulardan eng yiriklari Buxarest universiteti, Buxarest Politexnika universiteti, Buxarest iqtisodiy tadqiqotlar universiteti, Kerol Davila tibbiyot va farmatsiya universiteti, Qurilish texnikasi universiteti, Milliy siyosat universitetidir. Oʻqish va davlat boshqaruvi va Buxarest Agronomiya fanlari va veterinariya universiteti. Umuman olganda, 34 ta universitetda 159 ta fakultet mavjud. Bular Ruminiya-Amerika universiteti kabi oʻn toʻqqizta xususiy universitet bilan toʻldiriladi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.financiarul.ro/2009/07/13/cum-a-ajuns-spiru-haret-cea-mai-mare-universitate-din-lume/ |title=Cum a ajuns "Spiru Haret" cea mai mare universitate din lume &#124; Financiarul |publisher=Financiarul.ro |date=13 July 2009 |access-date=15 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903100950/http://www.financiarul.ro/2009/07/13/cum-a-ajuns-spiru-haret-cea-mai-mare-universitate-din-lume/ |archive-date=3 September 2011 |url-status=dead }}</ref> Xususiy universitetlar esa qonunbuzarliklar tufayli aralash obro'ga ega.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.gandul.info/scoala/exclusiv-universitatile-spiru-haret-si-petre-andrei-au-fost-scoase-in-afara-legii-56-000-de-absolventi-in-aer-andronescu-pentru-gandul-aceste-diplome-nu-respecta-legea-4629389 |title=EXCLUSIV Universitățile "Spiru Haret" și "Petre Andrei" au fost scoase în afara legii. 56.000 de absolvenți, în aer. Andronescu, pentru Gândul: "Aceste diplome nu respectă legea" – Gandul |publisher=Gandul.info |date=11 July 2009 |access-date=31 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090924085913/http://www.gandul.info/scoala/exclusiv-universitatile-spiru-haret-si-petre-andrei-au-fost-scoase-in-afara-legii-56-000-de-absolventi-in-aer-andronescu-pentru-gandul-aceste-diplome-nu-respecta-legea-4629389 |archive-date=24 September 2009 |url-status=dead }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://www.adevarul.ro/actualitate/eveniment/Andrei_Marga-_-Universitatile_din_tara-cele_mai_corupte_din_UE_0_190181549.html |title=Andrei Marga: "Universitățile din țară, cele mai corupte din UE" |publisher=Adevarul.ro |access-date=31 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100119045213/http://www.adevarul.ro/actualitate/eveniment/Andrei_Marga-_-Universitatile_din_tara-cele_mai_corupte_din_UE_0_190181549.html |archive-date=19 January 2010 |url-status=dead }}</ref> <gallery class="center"> Fayl:Universitatea din Bucuresti din Piata Universitatii.jpg|[[:en:University of Bucharest|Buxarest Universiteti]] (BU) Fayl:Rectoratul Politehnicii, noaptea (1).jpg|[[:en:Politehnica University of Bucharest|Politehnica University]] (BPU) Rektorati kechki kõrinishi Fayl:New library PUB bgiu.jpg|Politexnika Universiteti kutubxonasi Fayl:Academia de Studii Economice.jpg|[[:en:Bucharest University of Economic Studies|Buxarest Iqtisod Universiteti]] (ASE) Fayl:Biblioteca Central de la Universidad de Bucarest, Bucarest, Rumanía, 2016-05-29, DD 72.jpg|[[:en:Central University Library of Bucharest|Markaziy Universitet kutubxonasi]] Fayl:Palatul Facultății de Medicină din București-1.JPG|[[:en:Carol Davila University of Medicine and Pharmacy|Tibbiyot va Farmasevtika Universiteti]] (UMFCD) </gallery> 2020  QS World University Rankings da Buxarestdan faqat Buxarest Universiteti dunyoning eng yaxshi universitetlari qatoriga kiritilgan. Politexnika universiteti ushbu reytingdan chiqib ketdi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.g4media.ro/trei-universitati-din-romania-dispar-din-clasamentul-international-al-universitatilor-qs-babes-bolyai-si-universitatea-din-bucuresti-raman-in-categoria-801.html|title=Trei universități din România dispar din Clasamentul internațional al universităților QS. Babeș-Bolyai și Universitatea din București rămân în categoria 801+|publisher=G4Media|date=21 June 2019|language=ro|access-date=24 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190824210807/https://www.g4media.ro/trei-universitati-din-romania-dispar-din-clasamentul-international-al-universitatilor-qs-babes-bolyai-si-universitatea-din-bucuresti-raman-in-categoria-801.html|archive-date=24 August 2019|url-status=live}}</ref>Shuningdek, soʻnggi yillarda shaharda universitetlariga kiruvchi chet ellik talabalar soni ortib bormoqda.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.cotidianul.ro/numarul_studentilor_straini_din_romania_s_a_dublat-44485.html |title=Numărul studenților străini din România s-a dublat – Cotidianul |publisher=Cotidianul.ro |date=28 April 2008 |access-date=31 January 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503090658/http://www.cotidianul.ro/numarul_studentilor_straini_din_romania_s_a_dublat-44485.html |archive-date=3 May 2008 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080503090658/http://www.cotidianul.ro/numarul_studentilor_straini_din_romania_s_a_dublat-44485.html |date=2008-05-03 }}</ref> == Tibbiyot == [[Fayl:Bucuresti, Romania. SPITALUL COLTEA (B-II-m-A-18220.02).jpg|right|thumb|upright=1|Colțea kasalxonasi. 2018-yil]] Poytaxtdagi eng zamonaviy shifoxonalardan biri «Koltea» bo'lib, u 2011 yilda 90 million yevrolik sarmoyadan so'ng qayta jihozlangan. U onkologik va yurak kasalliklariga ixtisoslashgan. U 1701—1703 yillarda Mixay Kantakuzino tomonidan qurilgan boʻlib, har biri 12—30 oʻrinli, cherkov, uchta ibodatxona, maktab, shifokorlar va oʻqituvchilar uylaridan iborat koʻplab binolardan iborat boʻlgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.romanialibera.ro/exclusiv-rl/reportaj/galerie-foto-cum-arata-noul-spital-coltea-dupa-o-investitie-de-90-de-milioane-de-dolari-214509.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120120181725/http://www.romanialibera.ro/exclusiv-rl/reportaj/galerie-foto-cum-arata-noul-spital-coltea-dupa-o-investitie-de-90-de-milioane-de-dolari-214509.html|url-status=dead|title=Coltea H.|archivedate=20 January 2012}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120120181725/http://www.romanialibera.ro/exclusiv-rl/reportaj/galerie-foto-cum-arata-noul-spital-coltea-dupa-o-investitie-de-90-de-milioane-de-dolari-214509.html |date=2012-01-20 }}</ref> Yana bir an'anaviy kasalxona «Pantelimon» bo'lib, u 1733-yilda Grigor II Gika tomonidan tashkil etilgan. Kasalxona maydoni 400 000 m² (4,305 564 ft²) ni tashkil etadi. Kasalxonada yuqumli kasalliklar uyi va nogironlar uchun uyi ham bor edi. Shuningdek, Buxarest shoshilinch kasalxonasi, Floreaska shoshilinch tibbiy yordam klinikasi, Buxarest universiteti shoshilinch tibbiy yordam shifoxonasi va Fundeni klinik instituti yoki Biomedica International va Euroclinic xususiy klinikalar mavjud. == Media == Shahar zamonaviy statsionar va mobil aloqa tarmog'i orqali yaxshi xizmat ko'rsatadi. Poșta Română, milliy pochta operatori bo‘limlari butun shahar bo‘ylab tarqalgan, markaziy pochta bo‘limi (rum. Oficiul Poștal Bucureşti 1) Matei Millo ko‘chasi, 12-uyda joylashgan. Umumiy telefonlar koʻp joylarda joylashgan boʻlib, Deutsche Telekom ning shoʼba korxonasi va sobiq Romtelecom monopoliyasining vorisi Telekom Ruminiya tomonidan boshqariladi. Buxarest aksariyat milliy televideniye tarmoqlari va milliy gazetalar, radiostansiyalar va onlayn yangiliklar veb-saytlarining bosh qarorgohidir. Buxarestdagi eng yirik kundalik gazetalar orasida Evenimentul Zilei, Jurnalul Național, Cotidianul, România Liberă va Adevărul, eng yirik yangiliklar veb-saytlari HotNews (ingliz va ispan versiyalari bilan), Ziare.com va Gânduldir. Tig‘iz soatlarda “Click!”, “Libertatea” va “Cancan” gazetalari yo‘lovchilar orasida mashhur. Bir qator gazeta va OAV nashrlari Erkin matbuot uyida (Casa Presei Libere) joylashgan boʻlib, shimoliy Buxarestning diqqatga sazovor joyi boʻlib, dastlab Kommunistik Ruminiya davridagi rasmiy gazeta Scînteia sharafiga Casa Scânteii nomini olgan. Erkin Matbuot uyi Buxarestning ommaviy axborot vositalari va kommunikatsiya sanoatidan kelib chiqqan yagona diqqatga sazovor joyi emas. Palatul Telefoanelor ("Telefon saroyi") shahar markazidagi Kalea Viktoriyadagi birinchi yirik modernistik bino boʻlib, operadan bir blok uzoqda joylashgan bogʻda kommunistik davridagi ulkan, qurilishi tugallanmagan Kasa radiosi joylashgan. == Sport == [[Fayl:Arena-bukareszt.jpg|thumb|Buxarestdagi [[:en:Arena Națională]] stadioni]] Futbol Buxarestda eng koʻp kuzatiladigan sport turi boʻlib, shaharda koʻplab, xususan, Styaua Bucureshti, Dinamo Bucureshti va Rapid Bucureshti kabi klub bor. 2011-yil 6-sentyabrda ochilgan yangi stadion boʻlgan “Nasionale Arena” 2012-yil Yevropa Ligasi finaliga mezbonlik qildi<ref>{{veb manbasi |author=Adi Dobre |url=http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |title=Mircea Sandu: "Facem inaugurarea stadionului Național cu Franța" – Naționala |publisher=EVZ.ro |access-date=15 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518162727/http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |archive-date=18 May 2012 |url-status=live }}</ref> va 55 600 oʻrinli sigʻimga ega boʻlib, u Janubi-Sharqiy Yevropadagi eng yirik stadionlardan biri va tomli sanoqli stadionlardan biriga aylanadi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |title=Oprescu: "Stadionul Național va fi gata în decembrie 2010!" &#124; ProSport |publisher=Prosport.ro |access-date=15 September 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/6ACqDqlCN?url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |archive-date=26 August 2012 |url-status=dead }}</ref> Qoʻl toʻpi, suv polosi, voleybol, regbi ittifoqi, basketbol va xokkey boʻyicha sport klublari tashkil etilgan. Ruminiyalik yengil atletikachilari va gimnastikachilarning aksariyati Buxarestdagi klublarga aʼzo. Buxarestdagi eng katta maydon - bu 40,000 o'rinlik «Romekspo» stadionidir. U boks, kikboksing, gandbol va tennis uchun ishlatilishi mumkin. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{Yevropa poytaxtlari}} {{chala}} [[Turkum:Ruminiya shaharlari]] lhqo92vkhpfe7ncd9el8v12tyk5yuqs 5999372 5999371 2026-04-20T11:59:50Z KWiki78 246724 5999372 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti |mavqe =poytaxt shahar |oʻzbekcha nomi = Buxarest |asl nomi = {{lang-ro|București}} |tasvir ={{Photomontage|position=center | photo1a = Palacio CEC, Bucarest, Rumanía, 2016-05-29, DD 91-93 HDR.jpg | photo2a = Ateneul Roman.jpg | photo2b = Bucharest - Smârdan Street (28547822606).jpg | photo3a = Avenida de la Unión, Bucarest, Rumanía, 2016-05-29, DD 57.jpg | photo3b = Ansamblul de fântâni din Piața Unirii, București.jpg | photo4a = View top HQ NCaranf2020 0610 170246 (50247215752).jpg | size = 280 | spacing = 2 | color = transparent | border = 0 }} |qaram = |mamlakat = Ruminiya |gerb = ROU Bucharest CoA.svg |bayroq = ROU Bucharest Flag.png |gerb tarifi = |bayroq tarifi = |gerb eni = |bayroq eni = 150 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |mamlakat xaritasi oʻlchami = |mintaqa xaritasi oʻlchami = |tuman xaritasi oʻlchami = |mintaqa turi = Rivojlanish hududi |mintaqa = Ruminiya rivojlanish hududi |jadvalda mintaqa = |tuman turi = 6ta |tuman = |tuman 2 = |tuman 3 = |tuman 4 = |tuman 5 = |jadvalda tuman = |jadvalda tuman 2 = |jadvalda tuman 3 = |jadvalda tuman 4 = |jadvalda tuman 5 = |jamoat turi = |jamoat = |jadvalda jamoat = |ichki bolinishi = 6 tuman |rahbar turi = Mer |rahbar = [[:en:Nicușor Dan|Nikoshur Dan]] |asos solingan = |ilk eslatilishi = 1459-yil |avvalgi nomlari = Kichik Parij (''Micul Paris''),<br />Sharq Pariji<ref>{{veb manbasi |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/travel/2009/0523/1224247169837.html |title=Paris of the east |work=The Irish Times |date=5-may 2009-yil |access-date=14-aprel 2011-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604164302/http://www.irishtimes.com/newspaper/travel/2009/0523/1224247169837.html |archive-date=4-iyun 2012-yil |url-status=live }}</ref> |qachondan beri = 1862-yil |maydon = 240 |balandlik turi = |AP markazi balandligi = 55,8–91,5 |iqlim = |rasmiy til = |aholi = 1,883,425 |sanalgan yil = 2011-yil<ref name="INSSE">{{veb manbasi | url = http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/field/publicatii/populatia_romaniei_pe_localitati_la_1ianuarie2016_0.pdf | title = Official data for 2011 census | date = 4-iyul 2013-yil | access-date = 4-iyul 2013-yil |publisher = [[National Institute of Statistics (Romania)|INSSE]] | language = ro | archive-url = https://web.archive.org/web/20171031125418/http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/field/publicatii/populatia_romaniei_pe_localitati_la_1ianuarie2016_0.pdf | archive-date = 31-oktyabr 2017-yil | url-status = dead }}</ref> |zichlik = 7598 |aglomeratsiya = |milliy tarkib = |konfessiyaviy tarkib = |etnoxoronim = buxarestlik |vaqt mintaqasi = +2 |DST = bor |telefon kodi = |pochta indeksi = |pochta indekslari = |avtomobil kodi = |identifikator turi = |raqamli identifikator = |Commons turkumi = |sayt = {{url|pmb.ro/}} |sayt tili = rumincha |mukofotlari = }} '''Buxarest''' (Bukureshti (Buyuk Britaniya: /ˌbuːkəˈrɛst/ BOO-kə-REST, AQSH: /ˈbuːkərɛst/ -⁠rest; {{lang-ro|București}} [bukuˈreʃtʲ]; {{audio|Ro-București.ogg|''tinglash''}}) — [[Ruminiya]]ning [[poytaxt]]i va eng yirik shahri, shuningdek, uning madaniy, sanoat va moliyaviy markazi. U mamlakatning janubi-sharqida, [[Dunay daryosi]]ning chap irmog'i bo'lgan Dambovitsa (Dâmbovita) daryosi bo'yida shimoldan 60&nbsp;km (37,3 milya) va [[Bolgariya]] chegarasiga yaqin masofada joylashgan. Buxarest birinchi marta hujjatlarda 1459-yilda tilga olingan. Uzoq vaqt Valaxiya knyazligining muhim shahri bo‘lgan va 1862-yildan Ruminiyaning poytaxti boʻlgan. [[Ruminiya]] ommaviy axborot vositalari, madaniyati va sanʼati markazi hisoblanadi. Uning me'morchiligi tarixiy (asosan ekvektiya, ammo Neoklassik va san'at Nouvae), Interbellum (Bauhaus, Art Deco va Rumincha arxitektura), kommunistlar davri va zamonaviy. Ikki jahon urushi oʻrtasidagi davrda shaharning nafis arxitekturasi va elitasining nafisligi Buxarestga “Sharq Parij” ({{lang-ro|Parisul Estului}}) yoki «Kichik Parij» ({{lang-ro|Micul Paris}}) laqabini berdi.<ref>[http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm Bucharest, the small Paris of the East] {{webarxiv |url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm |date=21-fevral 2006-yil }}, on the Museums from Romania web site.</ref> Tarixiy shahar markazidagi binolar va tumanlar urush, zilzilalar va hatto [[Nicolae Ceaușescu|Nikolae Chausheskunin]]g tizimlashtirish dasturi tufayli jiddiy zarar ko'rgan yoki vayron bo'lgan bo'lsa-da, ko'plari saqlanib qolgan va ta'mirlangan. Soʻnggi yillarda shahar iqtisodiy va madaniy yuksalishni boshidan kechirmoqda.<ref>Bucica, 2000, p. 6.</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|title=Bucharest is Booming|publisher=qualitestgroup.com|date=23-aprel 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-date=5-avgust 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805053938/https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|url-status=live}}</ref> Financial Times, CBRE, TechCrunch va boshqalar maʼlumotlariga koʻra, u Yevropadagi eng tez rivojlanayotgan yuqori texnologiyali shaharlardan biridir.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|title=High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?|website=[[Pentalog]]|date=17-aprel 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520005412/https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|archive-date=20-may 2019-yil|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|title=How Romania became a popular tech destination|website=[[Financial Times]]|date=19-sentyabr 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927042536/https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|archive-date=27-sentyabr 2019-yil|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|title=Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry|website=Romania Journal|date=11-fevral 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-date=29-may 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151218/https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|title=10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond|website=eu-startups.com|date=29-may 2019-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113142748/https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|archive-date=13-noyabr 2019-yil|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|title=The Silicon Valley of Transylvania|website=[[TechCrunch]]|date=6-aprel 2016-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413223601/https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|archive-date=13-aprel 2019-yil|url-status=live}}</ref> Buxarestda tashkil etilgan [[:en:UiPath|UiPath]] global startapining qiymati 35 milliard dollardan oshdi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-01/uipath-is-said-to-raise-new-funds-at-35-billion-valuation|title=Software Maker UiPath Raises Funds at $35 Billion Valuation|date=1-fevral 2021-yil|publisher=Bloomberg|access-date=2-fevral 2021-yil|archive-date=2-fevral 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202190334/https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-01/uipath-is-said-to-raise-new-funds-at-35-billion-valuation|url-status=live}}</ref> 2019-yildan beri Buxarest Janubi-Sharqiy Yevropadagi eng yirik yuqori texnologiyalar sammitiga mezbonlik qiladi (Ruminiya blokcheyn sammiti).<ref>{{veb manbasi|url=https://www.antena3.ro/high-tech/summitul-care-aduce-inovatorii-tech-in-bucuresti-526326.html|title=Bucureştiul găzduieşte România Blockchain Summit|website=[[Antena 3 (Romania)|Antena 3]]|date=20-iyun 2019-yil|language=ro|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620231128/https://www.antena3.ro/high-tech/summitul-care-aduce-inovatorii-tech-in-bucuresti-526326.html|archive-date=20-iyun 2019-yil|url-status=live}}</ref> 2016-yilda tarixiy shahar markazi «World Monuments Watch» tomonidan "xavf ostidagi"lar roʻyxatiga kiritilgan.<ref name="wmf.org">{{veb manbasi|url=https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|title=- World Monuments Fund|website=Wmf.org|access-date=1-oktyabr 2017-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|archive-date=2-oktyabr 2017-yil|url-status=dead}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016 |date=2017-10-02 }}</ref> 2017-yilda Buxarest Mastercard Global Shahar Destinatsiyalari indeksiga koʻra, tunda qolgan sayyohlar soni eng yuqori oʻsgan Yevropa shahri boʻldi.<ref>{{veb manbasi|url=http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|title=Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number|website=business-review.eu|date=29-sentyabr 2017-yil|access-date=22-noyabr 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726002152/http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|archive-date=26-iyul 2019-yil|url-status=live}}</ref> Oxirgi ikki yil ketma-ket 2018 va 2019-yillarga kelsak, xuddi shu tadqiqotga ko'ra, Buxarest rivojlanish uchun eng yuqori salohiyatga ega bo'lgan Yevropa yo'nalishi sifatida qayd etilgan.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|title=Bucharest has highest potential for development in Europe|website=travelandtourworld.com|date=15-oktyabr 2015-yil|qaralgan sana=2022-03-23|arxivsana=2020-08-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200805041618/http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/}}</ref> 2011-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 1883,425 kishi yashaydi. Shahar atrofidagi yoʻldosh shaharchalarni qoʻshganda, Buxarest metropolitan hududida 2,27 million kishi istiqomat qiladi.<ref name="Adevarul">{{yangiliklar manbasi|url=http://www.adevarul.ro/locale/bucuresti/ZONA_METROPOLITANA_BUCURESTI_IN_CIFRE_Capitala_ar_castiga_peste_430-000_de_locuitori_0_498550306.html#|title=Adevarul: The BMZ in numbers|access-date=29-sentyabr 2011-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913061757/http://www.adevarul.ro/locale/bucuresti/ZONA_METROPOLITANA_BUCURESTI_IN_CIFRE_Capitala_ar_castiga_peste_430-000_de_locuitori_0_498550306.html|archive-date=13-sentyabr 2011-yil|url-status=dead}}</ref> 2020-yilda hukumat pandemik hisobotlarga ko'ra aholisi 2,5 million kishini tashkil qildi<ref>{{veb manbasi|date=13-oktyabr 2020-yil|title=Bâlbele autorităţilor: Populaţia Capitalei, o enigmă. Aşadar, nici rata de infectare la mia de locuitori nu e clară DOCUMENT|url=https://adevarul.ro/news/eveniment/avertisment-rata-infectare-bucuresti-depasit-3-cazuri-mia-locuitori-1_5f8573fc5163ec4271d5525f/index.html|access-date=2020-10-13|website=adevarul.ro|language=en|archive-date=18-oktyabr 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018154619/https://adevarul.ro/news/eveniment/avertisment-rata-infectare-bucuresti-depasit-3-cazuri-mia-locuitori-1_5f8573fc5163ec4271d5525f/index.html|url-status=live}}</ref>. Buxarest Berlin, [[Madrid]] va Rim, Parijdan keyin Yevropa Ittifoqidagi to'rtinchi yirik shahardir. Iqtisodiy jihatdan Buxarest Ruminiyaning eng gullab-yashnagan shahri hisoblanadi.<ref>PriceWaterhouseCoopers Global [http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf Regional Attractiveness Report Romania] {{webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf |date=13-mart 2006-yil }}</ref> Shaharda bir qancha yirik anjumanlar, oʻquv muassasalari, madaniy maskanlar, anʼanaviy “savdo arkadalari” va dam olish maskanlari mavjud. Shahar maʼmuriy jihatdan “Buxarest munitsipaliteti” ({{lang-ro|Municipiul București}}) nomi bilan tanilgan va milliy okrug bilan bir xil maʼmuriy darajaga ega boʻlib, oltita sektorga boʻlingan, har biri mahalliy mer tomonidan boshqariladi. == Jug'rofiyasi == [[Fayl:Bucureşti sectoare.svg|thumb|[[:en:Sectors of Bucharest|Buxarestning 6 ta tumani]] xaritasi]] [[Fayl:Bucharest by Sentinel-2, 2020-07-29.jpg|thumb|Buxarestni yuqoridan ko'rinishi «ESA Sentinel-2» apparatdan olingan tasvir.]] Shahar Dunayning irmog'i bo'lgan Argeş daryosiga quyiladigan Dambovitsa daryosi qirg'og'ida joylashgan. Bir qancha koʻllar — Herastrau koʻli, Floreaska koʻli, Tey koʻli va Kolentina koʻli — shaharning shimoliy qismlari boʻylab, Dambovitsaning irmogʻi boʻlgan Kolentina daryosi boʻylab choʻzilgan. Bundan tashqari, poytaxt markazida Cișmigiu bog'lari bilan o'ralgan kichik sun'iy ko'l - Cișmigiu ko'li joylashgan. Bu bogʻlar boy tarixga ega boʻlib, shoir va yozuvchilar tashrif buyurgan. 1847-yilda ochilgan va nemis arxitektori Karl F.V. Meyerning rejalari asosidagi bogʻlar shahar markazidagi asosiy dam olish maskani hisoblanadi. Buxarest bogʻlari qatoriga Herăstrău bogʻi, Tineretului bogʻi va botanika bogʻi kiradi. Herăstrău bog'i shaharning shimoliy qismida, Herăstrău ko'li atrofida joylashgan bo'lib, o'z ichiga qishloq muzeyini oladi. === Iqlimi === Buxarestda nam kontinental iqlim (0&nbsp;°C izotermasi boʻyicha Dfa/Dfb) yoki nam subtropik iqlim (Köppen: Cfa -3&nbsp;°C izotermasi) mintaqasiga taluqli bo'lib, yozi issiq, nam, qishi sovuq, qorli bo'ladi. Ruminiya tekisligida joylashganligi sababli, shahar qishi shamolli bo'lishi mumkin, ammo urbanizatsiya tufayli ba'zi shamollar yumshatilgan. Qishki harorat ko'pincha 0&nbsp;°C (32&nbsp;°F) dan past, ba'zan hatto -20&nbsp;°C (-4&nbsp;°F) gacha tushadi. Yozda oʻrtacha harorat 23&nbsp;°C (73&nbsp;°F) (iyul va avgust oylari uchun oʻrtacha). Yozning o'rtalarida shahar markazida harorat ko'pincha 35 dan 40&nbsp;°C gacha (95 dan 104&nbsp;°F) etadi. Yozda o'rtacha yog'ingarchilik va namlik kam bo'lsa-da, vaqti-vaqti bilan kuchli bo'ronlar sodir bo'ladi. Bahor va kuzda kunduzgi harorat 17 va 22&nbsp;°C (63 va 72&nbsp;°F) orasida o'zgarib turadi va bahorda yog'ingarchilik yozga qaraganda ko'proq bo'ladi, yomg'ir tez-tez, ammo yumshoqroq bo'ladi.<ref>{{veb manbasi|title=BMA will be extended to the Danube|url=http://www.cotidianul.ro/zona-metropolitana-bucuresti-ilfov-se-va-intinde-pana-la-dunare-148959/|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517125859/http://www.cotidianul.ro/zona-metropolitana-bucuresti-ilfov-se-va-intinde-pana-la-dunare-148959/|url-status=dead|archive-date=17-may 2016-yil|date=13-iyun 2011-yil}}</ref> {{Joy iqlimi |Joy_ot = Buxarest (1981–2010, 1929–yildan hozirgacha) |Uzunlik= yes |Joylashuv oʻrni = yes | Yan_m_maks = 17.1 | Fev_m_maks = 24.1 | Mar_m_maks = 29.0 | Apr_m_maks = 32.2 | May_m_maks = 36.9 | Iyn_m_maks= 39.0 | Iyl_m_maks = 42.2 | Avg_m_maks = 41.0 | Sen_m_maks= 38.5 | Okt_m_maks = 35.2 | Noy_m_maks = 25.1 | Dek_m_maks = 18.4 |Yil_m_maks= 42.2 | Yan_oʻr_maks = 2.8 | Fev_oʻr_maks = 5.5 | Mar_oʻr_maks = 11.4 | Apr_oʻr_maks = 18.0 | May_oʻr_maks = 24.0 | Iyn_oʻr_maks = 27.7 | Iyl_oʻr_maks= 29.8 | Avg_oʻr_maks = 29.8 | Sen_oʻr_maks= 24.6 | Okt_oʻr_maks = 17.9 | Noy_oʻr_maks = 9.8 | Dek_oʻr_maks = 3.8 |Yil_oʻr_maks= 17.1 |Yan_oʻr = -1.3 |Fev_oʻr = 0.4 |Mar_oʻr = 5.4 |Apr_oʻr = 11.2 |May_oʻr = 16.8 |Iyn_oʻr = 20.6 |Iyl_oʻr = 22.5 |Avg_oʻr= 22.0 |Sen_oʻr= 16.9 |Okt_oʻr = 11.0 |Noy_oʻr= 4.7 |Dek_oʻr= 0.2 |Yil_oʻr = 10.8 | Yan_oʻr_min = -4.8 | Fev_oʻr_min = -4.0 | Mar_oʻr_min= 0.1 | Apr_oʻr_min = 4.9 | May_oʻr_min= 9.6 | Iyn_oʻr_min= 13.6 | Iyl_oʻr_min = 15.4 | Avg_oʻr_min = 14.9 | Sen_oʻr_min= 10.5 | Okt_oʻr_min= 5.4 | Noy_oʻr_min= 0.6 | Dek_oʻr_min = -3.4 |Yil_oʻr_min = 5.2 | Yan_m_min = -32.2 | Fev_m_min= -29.0 | Mar_m_min = -21.7 | Apr_m_min = -9.5 | May_m_min = -1.1 | Iyn_m_min= 4.5 | Iyl_m_min = 7.4 | Avg_m_min = 5.2 | Sen_m_min= -3.1 | Okt_m_min = -8.0 | Noy_m_min= -19.4 | Dek_m_min = -25.6 |Yil_m_min = -32.2 | precipitation colour = green | Yan_oʻr_yogʻin = 37 | Fev_oʻr_yogʻin = 37 | Mar_oʻr_yogʻin= 44 | Apr_oʻr_yogʻin = 50 | May_oʻr_yogʻin = 56 | Iyn_oʻr_yogʻin = 83 | Iyl_oʻr_yogʻin = 70 | Avg_oʻr_yogʻin= 56 | Sen_oʻr_yogʻin = 64 | Okt_oʻr_yogʻin = 53 | Noy_oʻr_yogʻin = 46 | Dek_oʻr_yogʻin= 48 |Yil_oʻr_yogʻin = 643 | Jan snow cm = 13.7 | Feb snow cm = 11.0 | Mar snow cm = 10.5 | Apr snow cm = 1.5 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 8.8 | Dec snow cm = 10.5 |year snow cm = 56.0 | Jan rain days = 6 | Feb rain days = 6 | Mar rain days = 9 | Apr rain days = 11 | May rain days = 12 | Jun rain days = 11 | Jul rain days = 9 | Aug rain days = 8 | Sep rain days = 8 | Oct rain days = 10 | Nov rain days = 10| Dec rain days = 9 |year rain days = 109 | Jan snow days = 8 | Feb snow days = 7 | Mar snow days = 5 | Apr snow days = 1 | May snow days = 0.03 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0.3 | Nov snow days = 3 | Dec snow days = 7 |year snow days = 31 | Jan humidity = 89 | Feb humidity = 83 | Mar humidity = 75 | Apr humidity = 71 | May humidity = 69 | Jun humidity = 70 | Jul humidity = 68 | Aug humidity = 68 | Sep humidity = 73 | Oct humidity = 79 | Nov humidity = 85 | Dec humidity = 88 |year humidity = 76 | Jan sun = 70.6 | Feb sun = 84.5 | Mar sun = 138.0 | Apr sun = 184.8 | May sun = 246.3 | Jun sun = 265.8 | Jul sun = 289.2 | Aug sun = 281.4 | Sep sun = 224.1 | Oct sun = 177.4 | Nov sun = 87.5 | Dec sun = 62.8 |year sun = 2112.4 | Jan uv =1 | Feb uv =2 | Mar uv =3 | Apr uv =5 | May uv =7 | Jun uv =8 | Jul uv =8 | Aug uv =7 | Sep uv =5 | Oct uv =3 | Nov uv =2 | Dec uv =1 |Manba= Pogoda.ru.net (average temperatures, humidity, precipitation, and snowy days)<ref name="pogoda">{{veb manbasi | url = http://www.pogodaiklimat.ru/climate2/15420.htm | title = The Climate of Bucharest 1981–2010 (Average Temperatures, Humidity) | publisher = Weather and Climate (Погода и климат) | access-date = 23-noyabr 2016-yil | language = ru | archive-url = https://web.archive.org/web/20161013022754/http://www.pogodaiklimat.ru/climate2/15420.htm | archive-date = 13-oktyabr 2016-yil | url-status = live }}</ref> |Manba 2 = NOAA (snowfall and sunshine, 1961–1990),<ref name= NOAA>{{veb manbasi | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-VI/RO/15420.TXT | title = București Băneasa Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | access-date = 21-mart 2015-yil}}</ref> [[Administrația Națională de Meteorologie]] (extremes)<ref name=extremes>{{veb manbasi | url = http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ | title = București Băneasa: Record mensili dal 1929 | publisher = Administrația Națională de Meteorologie | language = it | access-date = 14-fevral 2016-yil | archive-url = https://web.archive.org/web/20160401120448/http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ | archive-date = 1-aprel 2016-yil | url-status = live }}</ref> and Weather Atlas<ref>{{veb manbasi|url=https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate|title=Bucharest, Romania – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=3-iyul 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703202341/https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate|archive-date=3-iyul 2019-yil|url-status=live}}</ref> |date=August 2010 }} == Transport == Buxarestdan ikkita yirik xalqaro yoʻnalish kesib oʻtadi: IV va IX asrlarga mansub Umumavropa transport koridorlari. === Jamoat transporti === [[Fayl:Șoseaua Nicolae Titulescu in Bucharest.jpg|thumb|right|Nikolay Titulesku koʻchasidagi tramvay. 2016-yil may oyi.]] [[Fayl:Bucharest Citaro bus 4165.jpg|thumb|right|301-yoʻnalishda harakatlanuvchi [[:en:Mercedes-Benz Citaro]] avtobus]] Buxarestning jamoat transporti tizimi Ruminiyadagi eng yirik va Yevropadagi eng yiriklaridan biri hisoblanadi. U Metrorex tomonidan boshqariladigan Buxarest metrosi hamda STB (Societatea de Transport București, avval RATB nomi bilan tanilgan) tomonidan boshqariladigan avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar va yengil temir yoʻllardan iborat boʻlgan yer usti transport tizimidan iborat. Bundan tashqari, bu yerda xususiy mikroavtobus tizimi ishlaydi. 2007-yil holatiga ko'ra 10 000 ta taksi litsenziyasi bilan cheklov o'rnatildi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.sfin.ro/articol_8335/atacul_clonelor_in_taximetria_bucuresteana.html |title=Săptămâna Financiară &#124; Anchete &#124; Atacul clonelor în taximetria bucureșteană |publisher=Sfin.ro |access-date=7-iyul 2009-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090216081436/http://www.sfin.ro/articol_8335/atacul_clonelor_in_taximetria_bucuresteana.html |archive-date=16-fevral 2009-yil }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090216081436/http://www.sfin.ro/articol_8335/atacul_clonelor_in_taximetria_bucuresteana.html |date=2009-02-16 }}</ref> === Temir yo'l === [[Fayl:Trains at Piata Victoriei.jpg|thumb|right|[[:en:Bucharest Metro|Buxarest metrosinig]] G'alaba Maydoni stansiyasi (Victoriei Square station), 2009-yil yanvar.]] Ruminiya milliy temir yoʻl tarmogʻining markazi boʻlib, uni «Caile Ferate Române» kompaniyasi boshqaradi. Asosiy temir yoʻl vokzali «Gara de Nord» ("Shimoliy stansiya") boʻlib, u Ruminiyaning barcha yirik shaharlariga, shuningdek xalqaro yoʻnalishlarga: Belgrad, [[Sofiya]], Varna, Kishi, Kiyev, Chernivtsi, Lvov, Saloniki, Vena,, <nowiki/>[[Istanbul]], Moskva va hokazo shaharlaga temir yoʻl qatnovlari amalga oshiriladi. Shaharda CFR tomonidan boshqariladigan yana beshta temir yo'l stantsiyalari mavjud, ulardan eng muhimlari Basarab (Shimoliy stantsiyaga ulashgan), Obor, Băneasa va Progresuldir. Ular Buxarest va uning atrofidagi Ilfov okrugiga xizmat koʻrsatuvchi shaharlararo temir yoʻlga birlashtirilmoqda. Buxarestdan yettita asosiy yoʻnalish chiqadi. Buxarestdagi eng qadimgi stantsiya Filaret. U 1869-yilda ochilgan va 1960-yilda kommunistik hukumat uni avtobus terminaliga aylantirgan.<ref>{{veb manbasi |url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |title=Poveștile gărilor din Bucureşti. Cum a vrut Ceauşescu să demoleze Gara de Nord, ridicată din ordinul Regelui Carol I. Filaret, prima gară din București |work=Adevărul |last=Răduță |first=Cristina |date=8-mart 2014-yil |language=ro |access-date=17-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617221013/http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |archive-date=17-iyun 2015-yil |url-status=live }}</ref> === Havo yoʻllari === [[Fayl:Henri Coandă International Airport, March 2013.jpg|thumb|[[:en:Henri Coandă International Airport]] 2013-yil mart]] Buxarestda ikkita xalqaro aeroport mavjud: «Henri Coandă xalqaro aeroporti» (IATA: OTP, ICAO: LROP), Buxarest shahar markazidan 16,5&nbsp;km (10,3 milya) shimolda, Otopeni, Ilfov shahrida joylashgan. Bu Ruminiyadagi eng gavjum aeroport boʻlib, yoʻlovchi tashish hajmi 2017-yilda 12 807 032 kishini tashkil qilgan.<ref>{{veb manbasi|url = http://www.bucharestairports.ro/files/pages_files/AIHCB_WEBSITE_2016_2017_ROM.pdf|title = CNAB|website = bucharestairports.ro|access-date = 1-oktyabr 2018-yil|archive-date = 29-may 2021-yil|archive-url = https://web.archive.org/web/20210529151216/http://www.bucharestairports.ro/files/pages_files/AIHCB_WEBSITE_2016_2017_ROM.pdf|url-status = live}}</ref> «Aurel Vlaiku» xalqaro aeroporti (IATA: BBU, ICAO: LRBS) Buxarestning biznes va VIP aeroportidir. U Buxarest shahar markazidan atigi 8&nbsp;km (5,0 milya) shimolda, shahar chegarasida joylashgan. === Yoʻllar === Buxarest Ruminiya milliy yoʻl tarmogʻining asosiy chorrahasidir. Shaharni Ruminiyaning barcha yirik shaharlari, shuningdek, Vengriya, Bolgariya va Ukraina kabi qo'shni davlatlar bilan bog'laydigan bir nechta eng gavjum milliy yo'llar va avtomobil yo'llari. A1 Piteshti, A2 Sun avtomagistrali Dobrogea viloyati va Konstansa va A3  — Ployeshti hammasi Buxarestdan boshlanadi. Odatda shahar markazidan chekkagacha tarqaladigan bir qator yuqori sig'imli bulvarlar shahar yo'llari tizimi uchun asos yaratadi. Shimoldan janubga, sharqdan g'arbga va shimoli-g'arbdan janubi-sharqga o'tadigan asosiy o'qlar, shuningdek, bitta ichki va bitta tashqi halqa yo'llari transportning asosiy qismini qo'llab-quvvatlaydi. Soʻnggi yillarda avtomashinalar soni koʻpayganligi sababli shahar yoʻllari odatda tirbandlik vaqtida juda gavjum boʻladi. 2013-yilda Buxarestda roʻyxatga olingan avtomobillar soni 1.125.591 tani tashkil etdi.[95] == Aholisi == {{Historical populations |type = |footnote = 1851 data: ''[[:en:Chambers's Encyclopaedia]]'',<ref>[https://archive.org/stream/cu31924087904623#page/n405/mode/2up Chambers's Encyclopaedia] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160325054102/https://archive.org/stream/cu31924087904623#page/n405/mode/2up |date=25-mart 2016-yil }} Vol. II, 1861 based on [[Brockhaus Enzyklopädie]], 10th Edition</ref> 1900: ''[[:en:Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]'',<ref>[[:en:Encyclopædia Britannica Eleventh Edition]]</ref> 1941, 1948,<ref>{{veb manbasi|url=https://sas.unibuc.ro/storage/downloads/analize-regionale-9/AG48a.RECENSAMANT48.pdf|title=Populatia RPR la 25 ianuarie 1948|access-date=11-aprel 2020-yil|archive-date=10-aprel 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410172753/https://sas.unibuc.ro/storage/downloads/analize-regionale-9/AG48a.RECENSAMANT48.pdf|url-status=live}}</ref> other data:<ref>George Milea, ''Contribuții la demografia Municipiului București. Volumul 1 : Populația după recensăminte. Natalitatea. Mortalitatea'', 1933, Tipografia Curții Regale F. Göbl Fii</ref><ref>Laurențiu Rădvan, ''At Europe's Borders: Medieval Towns in the Romanian Principalities'', Brill, 2010, p.260</ref><ref>Florian Georgescu et al. ''Istoria Orașului București'', Muzeul de Istorie a Orașului București, 1965, p. 121</ref> |1595 | 10,000 |1650 | 20,000 |1789 | 30,030 |1831 | 60,587 |1851 | 60,000 |1859 | 121,734 |1877 | 177,646 |1900 | 282,071 |1912 | 341,321 |1930 | 639,040 |1941 | 992,536 |1948 | 1,041,807 |1956 | 1,177,661 |1966 | 1,366,684 |1977 | 1,807,239 |1992 | 2,064,474 |2002 | 1,926,334 |2011 | 1,883,425 |2016 (est.) | 2,106,144 |2020 (est.) | 2,151,665 }} 2011-yil aholini ro'yxatga olishga koʻra, shahar aholisi 1883,425 kishi yashagan. Bu esa 2002-yildagi aholini ro'yxatga olishda qayd etilgan raqamlardan ancha kamdir. Bu kamayish tabiiy oʻsishning pastligi, shuningdek, aholining shaharning oʻzidan uning kichik yoʻldosh shaharlariga, masalan, Voluntari, Buftea va Otopeniga koʻchib oʻtishi bilan bogʻliq. Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan e'lon qilingan tadqiqotda Buxarest 1990-yildan 2010-yil o'rtalariga qadar aholi soni 3,77% ga keskin kamaygan 28 shahar orasida 19-o'rinni egalladi.<ref>{{veb manbasi|url = http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|title = Orașele care își pierd locuitorii. Bucureștiul, în topul localitatilor lumii cu cea mai mare rată de scădere a populației|date = 9-fevral 2014-yil|website = inCont.ro|access-date = 25-dekabr 2014-yil|archive-url = https://web.archive.org/web/20141225172220/http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|archive-date = 25-dekabr 2014-yil|url-status = dead}}</ref> Shahar aholisi, 2002-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 1 926 334 kishini  yoki Ruminiya umumiy aholisining 8,9% tashkil etgan.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook|last=[[National Institute of Statistics (Romania)|INS]]|access-date=12-fevral 2009-yil|archive-url=https://www.webcitation.org/6Ha5CW5Pc?url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|archive-date=23-iyun 2013-yil|url-status=dead}}</ref> Shaharga har kuni katta miqdordagi odamlar, asosan, atrofdagi Ilfov tumanidan qatnaydilar, ammo ularning soniga oid rasmiy statistik ma'lumotlar mavjud emas.<ref>{{veb manbasi|url=http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|title=One out of three Bucharest employees is a commuter|date=25-avgust 2008-yil|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|archive-date=29-iyun 2012-yil}} {{Webarxiv|url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe |date=2012-06-29 }}</ref> Buxarest aholisi jadal o'sishning ikki bosqichini boshidan kechirdi, birinchisi 19-asrning oxirida shahar milliy poytaxt sifatida mustahkamlangan va Ikkinchi Jahon urushigacha davom etgan, ikkinchisi esa Chaushesku davrida (1965-1989), ommaviy ravishda urbanizatsiya kampaniyasi boshlandi va ko'plab aholi qishloqlardan poytaxtga ko'chib keldi. O'sha paytda Chausheskuning abort va kontratseptsiyani taqiqlash to'g'risidagi qarori tufayli tabiiy o'sish ham muhim edi. === Zichligi === Buxarest aholi zichligi yuqori boʻlib 8 260/km² (21 400/mi²)ni tashkil qiladi,<ref>{{veb manbasi |url=http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |title=Archived copy |access-date=26-oktyabr 2016-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220111559/http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |archive-date=20-dekabr 2016-yil }}</ref> aholining aksariyati kommunistik davrdagi yuqori zichlikdagi turar-joy binolarida (blocuri) istiqomat qiladi. Biroq, bu shaharning ba'zi bir qismiga ham bog'liq boʻlib, janubiy tumanlar shimoliy tumanlarga qaraganda yuqori zichlikka ega. [[Yevropa Ittifoqi]] davlatlarining poytaxt shaharlaridan faqat Parij va Afina aholining zichligi bundan yuqoriroqdir === Etnik jihati === Maʼlumotlar mavjud boʻlgan Buxarest aholisining taxminan 97,3% ruminlardir.<ref>{{veb manbasi|url=http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596/|title=Rezultate recensamant 2011 pe Bucuresti - Infografic|website=Metropotam|access-date=8-iyun 2020-yil|archive-date=16-fevral 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216134845/http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596|url-status=live}}</ref> Boshqa muhim etnik guruhlarga rumlar, vengerlar, turklar, yahudiylar, nemislar (asosan, regat nemislari), xitoylar, [[ruslar]], ukrainlar va italyanlar kiradi. Buxarestliklarning nisbatan oz qismi ham yunonlar, armanlar, bolgarlar, albanlar, polyaklar, fransuzlar, arablar, afrikaliklar (jumladan afro-ruminlar), vetnamliklar, filippinliklar, nepalliklar, afg'onlar, shri-lankaliklar, bangladeshliklar, pokistonliklar va hindlardir.<ref>{{veb manbasi |url=https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |title=Semnele vitale în București și Iași. Localnici în acte și în suflet? |access-date=7-dekabr 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002305/https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |archive-date=8-dekabr 2019-yil |url-status=live }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |title=România e în plin boom de muncitori asiatici. Dar cine sunt ei? |date=30-oktyabr 2019-yil |access-date=7-dekabr 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002308/https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |archive-date=8-dekabr 2019-yil |url-status=live }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|title=Copii refugiați afgani bucuroși să meargă la școală în România|website=UNHCR România|access-date=30-iyul 2020-yil|archive-date=6-avgust 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806020543/https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|title=Cele mai populare localuri din București cu specific indian, libanez, pakistanez, persan|website=ialoc.ro|access-date=30-iyul 2020-yil|archive-date=25-may 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525133533/https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|url-status=live}}</ref> 226 943 kishi oʻz milliy mansubligini eʼlon qilmagan.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |title=Archived copy |access-date=17-fevral 2012-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |archive-date=19-iyul 2012-yil }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |date=2012-07-19 }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |title=Archived copy |access-date=18-oktyabr 2020-yil |archive-date=9-dekabr 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |url-status=dead }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |date=2020-12-09 }}</ref> === Diniy boʻlinishi === Diniy mansublik nuqtai nazaridan aholining 96,1% pravoslav, 1,2% rim katolik, 0,5% musulmon va 0,4% Ruminiya yunon katolik. Shunga qaramay, har qanday dinga mansub aholining atigi 18% haftada bir marta yoki undan ko'proq vaqt davomida ibodatxonaga boradi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |title=Open Society Institute's Survey into Religiosity in Romania |access-date=23-iyun 2006-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623230651/http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |archive-date=23-iyun 2006-yil}} ([[Microsoft Word]] document)</ref> 2015-yilda Buxarest aholisining umr ko'rish davomiyligi 77,8 yoshni tashkil etdi, bu mamlakat o'rtacha ko'rsatkichidan 2,4 yilga yuqori.<ref>{{veb manbasi |url=https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania |title=Where is the highest life expectancy in Romania? |date=5-may 2017-yil |access-date=19-yanvar 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908095319/https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania/ |archive-date=8-sentyabr 2017-yil |url-status=live }}</ref> == Ta'lim == Buxarestda oʻn oltita davlat universiteti mavjud boʻlib, ulardan eng yiriklari Buxarest universiteti, Buxarest Politexnika universiteti, Buxarest iqtisodiy tadqiqotlar universiteti, Kerol Davila tibbiyot va farmatsiya universiteti, Qurilish texnikasi universiteti, Milliy siyosat universitetidir. Oʻqish va davlat boshqaruvi va Buxarest Agronomiya fanlari va veterinariya universiteti. Umuman olganda, 34 ta universitetda 159 ta fakultet mavjud. Bular Ruminiya-Amerika universiteti kabi oʻn toʻqqizta xususiy universitet bilan toʻldiriladi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.financiarul.ro/2009/07/13/cum-a-ajuns-spiru-haret-cea-mai-mare-universitate-din-lume/ |title=Cum a ajuns "Spiru Haret" cea mai mare universitate din lume &#124; Financiarul |publisher=Financiarul.ro |date=13 July 2009 |access-date=15 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903100950/http://www.financiarul.ro/2009/07/13/cum-a-ajuns-spiru-haret-cea-mai-mare-universitate-din-lume/ |archive-date=3 September 2011 |url-status=dead }}</ref> Xususiy universitetlar esa qonunbuzarliklar tufayli aralash obro'ga ega.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.gandul.info/scoala/exclusiv-universitatile-spiru-haret-si-petre-andrei-au-fost-scoase-in-afara-legii-56-000-de-absolventi-in-aer-andronescu-pentru-gandul-aceste-diplome-nu-respecta-legea-4629389 |title=EXCLUSIV Universitățile "Spiru Haret" și "Petre Andrei" au fost scoase în afara legii. 56.000 de absolvenți, în aer. Andronescu, pentru Gândul: "Aceste diplome nu respectă legea" – Gandul |publisher=Gandul.info |date=11 July 2009 |access-date=31 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090924085913/http://www.gandul.info/scoala/exclusiv-universitatile-spiru-haret-si-petre-andrei-au-fost-scoase-in-afara-legii-56-000-de-absolventi-in-aer-andronescu-pentru-gandul-aceste-diplome-nu-respecta-legea-4629389 |archive-date=24 September 2009 |url-status=dead }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://www.adevarul.ro/actualitate/eveniment/Andrei_Marga-_-Universitatile_din_tara-cele_mai_corupte_din_UE_0_190181549.html |title=Andrei Marga: "Universitățile din țară, cele mai corupte din UE" |publisher=Adevarul.ro |access-date=31 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100119045213/http://www.adevarul.ro/actualitate/eveniment/Andrei_Marga-_-Universitatile_din_tara-cele_mai_corupte_din_UE_0_190181549.html |archive-date=19 January 2010 |url-status=dead }}</ref> <gallery class="center"> Fayl:Universitatea din Bucuresti din Piata Universitatii.jpg|[[:en:University of Bucharest|Buxarest Universiteti]] (BU) Fayl:Rectoratul Politehnicii, noaptea (1).jpg|[[:en:Politehnica University of Bucharest|Politehnica University]] (BPU) Rektorati kechki kõrinishi Fayl:New library PUB bgiu.jpg|Politexnika Universiteti kutubxonasi Fayl:Academia de Studii Economice.jpg|[[:en:Bucharest University of Economic Studies|Buxarest Iqtisod Universiteti]] (ASE) Fayl:Biblioteca Central de la Universidad de Bucarest, Bucarest, Rumanía, 2016-05-29, DD 72.jpg|[[:en:Central University Library of Bucharest|Markaziy Universitet kutubxonasi]] Fayl:Palatul Facultății de Medicină din București-1.JPG|[[:en:Carol Davila University of Medicine and Pharmacy|Tibbiyot va Farmasevtika Universiteti]] (UMFCD) </gallery> 2020  QS World University Rankings da Buxarestdan faqat Buxarest Universiteti dunyoning eng yaxshi universitetlari qatoriga kiritilgan. Politexnika universiteti ushbu reytingdan chiqib ketdi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.g4media.ro/trei-universitati-din-romania-dispar-din-clasamentul-international-al-universitatilor-qs-babes-bolyai-si-universitatea-din-bucuresti-raman-in-categoria-801.html|title=Trei universități din România dispar din Clasamentul internațional al universităților QS. Babeș-Bolyai și Universitatea din București rămân în categoria 801+|publisher=G4Media|date=21 June 2019|language=ro|access-date=24 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190824210807/https://www.g4media.ro/trei-universitati-din-romania-dispar-din-clasamentul-international-al-universitatilor-qs-babes-bolyai-si-universitatea-din-bucuresti-raman-in-categoria-801.html|archive-date=24 August 2019|url-status=live}}</ref>Shuningdek, soʻnggi yillarda shaharda universitetlariga kiruvchi chet ellik talabalar soni ortib bormoqda.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.cotidianul.ro/numarul_studentilor_straini_din_romania_s_a_dublat-44485.html |title=Numărul studenților străini din România s-a dublat – Cotidianul |publisher=Cotidianul.ro |date=28 April 2008 |access-date=31 January 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503090658/http://www.cotidianul.ro/numarul_studentilor_straini_din_romania_s_a_dublat-44485.html |archive-date=3 May 2008 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080503090658/http://www.cotidianul.ro/numarul_studentilor_straini_din_romania_s_a_dublat-44485.html |date=2008-05-03 }}</ref> == Tibbiyot == [[Fayl:Bucuresti, Romania. SPITALUL COLTEA (B-II-m-A-18220.02).jpg|right|thumb|upright=1|Colțea kasalxonasi. 2018-yil]] Poytaxtdagi eng zamonaviy shifoxonalardan biri «Koltea» bo'lib, u 2011 yilda 90 million yevrolik sarmoyadan so'ng qayta jihozlangan. U onkologik va yurak kasalliklariga ixtisoslashgan. U 1701—1703 yillarda Mixay Kantakuzino tomonidan qurilgan boʻlib, har biri 12—30 oʻrinli, cherkov, uchta ibodatxona, maktab, shifokorlar va oʻqituvchilar uylaridan iborat koʻplab binolardan iborat boʻlgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.romanialibera.ro/exclusiv-rl/reportaj/galerie-foto-cum-arata-noul-spital-coltea-dupa-o-investitie-de-90-de-milioane-de-dolari-214509.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120120181725/http://www.romanialibera.ro/exclusiv-rl/reportaj/galerie-foto-cum-arata-noul-spital-coltea-dupa-o-investitie-de-90-de-milioane-de-dolari-214509.html|url-status=dead|title=Coltea H.|archivedate=20 January 2012}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120120181725/http://www.romanialibera.ro/exclusiv-rl/reportaj/galerie-foto-cum-arata-noul-spital-coltea-dupa-o-investitie-de-90-de-milioane-de-dolari-214509.html |date=2012-01-20 }}</ref> Yana bir an'anaviy kasalxona «Pantelimon» bo'lib, u 1733-yilda Grigor II Gika tomonidan tashkil etilgan. Kasalxona maydoni 400 000 m² (4,305 564 ft²) ni tashkil etadi. Kasalxonada yuqumli kasalliklar uyi va nogironlar uchun uyi ham bor edi. Shuningdek, Buxarest shoshilinch kasalxonasi, Floreaska shoshilinch tibbiy yordam klinikasi, Buxarest universiteti shoshilinch tibbiy yordam shifoxonasi va Fundeni klinik instituti yoki Biomedica International va Euroclinic xususiy klinikalar mavjud. == Media == Shahar zamonaviy statsionar va mobil aloqa tarmog'i orqali yaxshi xizmat ko'rsatadi. Poșta Română, milliy pochta operatori bo‘limlari butun shahar bo‘ylab tarqalgan, markaziy pochta bo‘limi (rum. Oficiul Poștal Bucureşti 1) Matei Millo ko‘chasi, 12-uyda joylashgan. Umumiy telefonlar koʻp joylarda joylashgan boʻlib, Deutsche Telekom ning shoʼba korxonasi va sobiq Romtelecom monopoliyasining vorisi Telekom Ruminiya tomonidan boshqariladi. Buxarest aksariyat milliy televideniye tarmoqlari va milliy gazetalar, radiostansiyalar va onlayn yangiliklar veb-saytlarining bosh qarorgohidir. Buxarestdagi eng yirik kundalik gazetalar orasida Evenimentul Zilei, Jurnalul Național, Cotidianul, România Liberă va Adevărul, eng yirik yangiliklar veb-saytlari HotNews (ingliz va ispan versiyalari bilan), Ziare.com va Gânduldir. Tig‘iz soatlarda “Click!”, “Libertatea” va “Cancan” gazetalari yo‘lovchilar orasida mashhur. Bir qator gazeta va OAV nashrlari Erkin matbuot uyida (Casa Presei Libere) joylashgan boʻlib, shimoliy Buxarestning diqqatga sazovor joyi boʻlib, dastlab Kommunistik Ruminiya davridagi rasmiy gazeta Scînteia sharafiga Casa Scânteii nomini olgan. Erkin Matbuot uyi Buxarestning ommaviy axborot vositalari va kommunikatsiya sanoatidan kelib chiqqan yagona diqqatga sazovor joyi emas. Palatul Telefoanelor ("Telefon saroyi") shahar markazidagi Kalea Viktoriyadagi birinchi yirik modernistik bino boʻlib, operadan bir blok uzoqda joylashgan bogʻda kommunistik davridagi ulkan, qurilishi tugallanmagan Kasa radiosi joylashgan. == Sport == [[Fayl:Arena-bukareszt.jpg|thumb|Buxarestdagi [[:en:Arena Națională]] stadioni]] Futbol Buxarestda eng koʻp kuzatiladigan sport turi boʻlib, shaharda koʻplab, xususan, Styaua Bucureshti, Dinamo Bucureshti va Rapid Bucureshti kabi klub bor. 2011-yil 6-sentyabrda ochilgan yangi stadion boʻlgan “Nasionale Arena” 2012-yil Yevropa Ligasi finaliga mezbonlik qildi<ref>{{veb manbasi |author=Adi Dobre |url=http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |title=Mircea Sandu: "Facem inaugurarea stadionului Național cu Franța" – Naționala |publisher=EVZ.ro |access-date=15 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518162727/http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |archive-date=18 May 2012 |url-status=live }}</ref> va 55 600 oʻrinli sigʻimga ega boʻlib, u Janubi-Sharqiy Yevropadagi eng yirik stadionlardan biri va tomli sanoqli stadionlardan biriga aylanadi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |title=Oprescu: "Stadionul Național va fi gata în decembrie 2010!" &#124; ProSport |publisher=Prosport.ro |access-date=15 September 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/6ACqDqlCN?url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |archive-date=26 August 2012 |url-status=dead }}</ref> Qoʻl toʻpi, suv polosi, voleybol, regbi ittifoqi, basketbol va xokkey boʻyicha sport klublari tashkil etilgan. Ruminiyalik yengil atletikachilari va gimnastikachilarning aksariyati Buxarestdagi klublarga aʼzo. Buxarestdagi eng katta maydon - bu 40,000 o'rinlik «Romekspo» stadionidir. U boks, kikboksing, gandbol va tennis uchun ishlatilishi mumkin. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{Yevropa poytaxtlari}} {{chala}} [[Turkum:Ruminiya shaharlari]] 5svkyb905ese5nzxhreokwdrnzjlnv5 Urusxon 0 597291 6000041 5220223 2026-04-21T09:30:14Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6000041 wikitext text/x-wiki '''Urusxon''' (? 14-asr ning 70-yillari 2yarmi) — Joʻeki ulusittg sharqiy qismi — [[Oq oʻrda|Oq Oʻrda]] xoni (14-asrning 60-yillari birinchi yarmidan). U. davlatining poytaxti Sigʻnoq sh. boʻlgan. U. Oq Oʻrdadagi hokimiyatini mustahkamlab olgach, Oltin Oʻrdani xam oʻz tasarrufiga kiritishga harakat qilgan. 70-yillar oʻrtalarida u [[Hojitarxon]], VolgaKama Bulgʻoriyasi va Saroy Berka shahrini egallagan. Toʻxtamish bilan koʻplab janglar qilgan. Bu janglarda gʻalaba doim U. tomonida boʻlgan. [[Toʻxtamish]] Amir Temur huzuriga qochib borib, undan yordam soʻragan. Sohibqiron Joʻji ulusida boʻlib oʻtayotgan voqealarni ziyraklik bilan kuzatib borardi. Shimoliy Xorazm va Oq Oʻrda Movarounnahrga chegaradosh edi. U [[Oltin Oʻrda]] xoni oʻziga tarafkash, tobe boʻlishini istardi. Shu tufayli u Toʻxtamishni yaxshi kutib olib U.ga qarshi kurashida unga bir necha marta harbiy madad bergan. Biroq U.ning oʻgʻli Toʻxtaqiya Toʻxtamishga qaqshatqich zarba bergan, yarador Toʻxtamish Sirdaryo boʻyidagi qamishzorlarga yashiringan, soʻngra Sohibqiron panohiga qochib borgan. U. Amir Temurning Buxorodagi qarorgohiga elchilar yuborib Toʻxtamishni topshirishni talab qilgan. Sohibqiron bu taklifni qatʼiy rad etib, tez orada oʻzi jangga kirishini aytgan. Amir Temur U.ga qarshi yurish boshlagan, [[qoʻshin]]<nowiki/>ni Sirdaryodan oʻtkazib, Oʻtror atrofidagi tekislikda qarorgoh qurgan. U. qoʻshini esa, Sharafuddin Ali Yazdiyning maʼlumotiga koʻra, Oʻtrordan 24 farsax naridagi Sigʻnoqda joylashgan edi. Qattiq qish, tinimsiz yomgʻir va qor har ikki qoʻshin faoliyatiga taʼsir koʻrsatgan. Ular mayda toʻqnashuvlarni hisobga olmaganda, deyarli uch oy birbirlariga qarshilik koʻrsatmasdan roʻbaroʻ turganlar. Har ikki sarkarda hech bir natijaga erisholmagach, ortlariga qaytishgan. Shundan soʻng Amir Temur bir necha oy Keshda boʻlgan va U.ga qarshi yurish boshlash uchun oʻziga Toʻxtamishni yoʻlboshlovchi qilib olgan. Jayronqamishga yetganlarida U.ning vafot etganidan xabar topishgan. U.ning toʻngʻich oʻgʻli Toʻxtaqiya ham koʻp oʻtmay (1375) vafot etgan. Sohibqiron Toʻxtamishga kerakli aslahalarni berib, uni shu yerda qoldirib, oʻzi Samarqandga qaytgan. U. davrida Oq Oʻrdada suyurgʻol inʼom etish keng amaliyotda boʻlgan. U. vafotidan soʻng va uning vorislarining qisqa muddatli hukmronligidan keyin U.ning barcha yermulklarini Toʻxtamish Amir Temur yordamida egallab olgan (14-asrning 70-yillari oxiri). == Adabiyot == * Sharafuddin Ali Yazdiy, Zafarnoma, T., 1997; Abduraimov M., Temur va Toʻxtamish, T., 2000. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Oltin Oʻrda hukmdorlari]] eo4mnax9ezixf48wtuha30md6bi9mbr Sharqiy Tavr togʻlari 0 609580 5999539 2279248 2026-04-20T13:07:21Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya togʻlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999539 wikitext text/x-wiki '''Sharqiy tavr togʻlari''' - [[Turkiya]]ning janubi-sharqidagi [[togʻlar]]. [[Gʻarb]]dan [[sharq]]qa 600&nbsp;km ga choʻzilgan. Eng baland joyi 3090 m. Asosan, otqindi va [[choʻkindi togʻ jinslari|choʻkindi jins]] ([[ohaktoshlar|ohaktosh]] va [[qumtosh]]) lardan tuzilgan. [[Dajla]], [[Furot]] [[daryo]]lari hamda ularning [[irmoq]]lari bilan boʻlib yuborilgan. [[Iqlim]]i [[kontinental iqlim|kontinental]]. [[Shimol]]iy quruq yon bagʻirlari etaklari [[chala choʻl zonalari|chala choʻl]], yuqorirogʻi [[dasht]]lardan iborat, sernamroq [[janub]]iy yon bagʻirlarida makvis chakalakzorlari, yuqoriroqda dub [[oʻrmon]]lari va [[archazor]]lar hamda [[alp mintaqasi|alp]] [[oʻtloq]]lari mavjud. [[Voha]] [[dehqonchilik|dehqonchiligi]] rivojlangan. {{OʻzME}} [[Turkum:Togʻlar]] [[Turkum:Turkiya togʻlari]] {{geo-stub}} mss0cs18t3ew86hnwe93g7f3r6eg8ih 5999540 5999539 2026-04-20T13:07:26Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Togʻlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999540 wikitext text/x-wiki '''Sharqiy tavr togʻlari''' - [[Turkiya]]ning janubi-sharqidagi [[togʻlar]]. [[Gʻarb]]dan [[sharq]]qa 600&nbsp;km ga choʻzilgan. Eng baland joyi 3090 m. Asosan, otqindi va [[choʻkindi togʻ jinslari|choʻkindi jins]] ([[ohaktoshlar|ohaktosh]] va [[qumtosh]]) lardan tuzilgan. [[Dajla]], [[Furot]] [[daryo]]lari hamda ularning [[irmoq]]lari bilan boʻlib yuborilgan. [[Iqlim]]i [[kontinental iqlim|kontinental]]. [[Shimol]]iy quruq yon bagʻirlari etaklari [[chala choʻl zonalari|chala choʻl]], yuqorirogʻi [[dasht]]lardan iborat, sernamroq [[janub]]iy yon bagʻirlarida makvis chakalakzorlari, yuqoriroqda dub [[oʻrmon]]lari va [[archazor]]lar hamda [[alp mintaqasi|alp]] [[oʻtloq]]lari mavjud. [[Voha]] [[dehqonchilik|dehqonchiligi]] rivojlangan. {{OʻzME}} [[Turkum:Turkiya togʻlari]] {{geo-stub}} 4n576xx8k3uv6hhiavzimexbzmbacyk Shahzoda orollari 0 609869 5999541 2285080 2026-04-20T13:10:19Z Janob Mirzaolim 64438 5999541 wikitext text/x-wiki '''Shahzoda orollari''', '''Qizil adalar''' — [[Marmar dengizi]]ning shimoli-sharqiy qismidagi [[orol]]lar (9 ta) guruhi. [[Istanbul]] shahri yaqinida, [[Turkiya]] hududi. [[Maydon]]i 10,8&nbsp;km². [[Bogʻ]] va [[tok (ekin)|tok]]<nowiki />zorlar barpo qilingan. [[Dengiz]] [[kurort]]i koʻp. {{OʻzME}} [[Turkum:Turkiya orollari]] [[Turkum:Arxipelaglar]] [[Turkum:Turkiyaning metropolitan tuman munisipalitetlari]] {{Turkiya-geo-stub}} 2hp12c754r8anqtnehdod3hemq1bclm Yanicharlar 0 617209 5999497 4265726 2026-04-20T12:27:50Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Tarix]] olib tashlandi; [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999497 wikitext text/x-wiki '''Yanicharlar''' (turkcha — yangi qoʻshin) — [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli turk imperiyasi]]da davlat [[xazina]]sidan [[maosh]] olib turgan [[muntazam qoʻshinlar|muntazam piyoda qoʻshinlar]]. [[XIV asr|14-asr]]da [[Turkiya]] [[sulton]]i [[Murod I]] davrida tuzilgan. Dastlab asirga tushgan oʻspirinlardan, soʻng Usmonli turk imperiyasining [[xristian dini|xristian]] [[aholi]]si orasidan [[zoʻrlik]] bilan olingan [[askar]]lardan iborat boʻlgan. [[Sipohiy]] va [[otliq askarlar|otliq]] [[qoʻshin]]lar bilan birga Ya. turk qoʻshinining asosini tashkil etgan. [[1826]] yil [[15 iyun]]da ular Sulton [[Mahmud II]] ning harbiy [[islohot]]lariga qarshi fitna uyushtirishgan, fitna bostirilgach, Ya. butunlay tugatilgan. {{chala}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi]] [[Turkum:Turkiya]] hoeg4vpsp454legtkcx6vxfpvk24dqc 5999499 5999497 2026-04-20T12:27:57Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Qullik]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999499 wikitext text/x-wiki '''Yanicharlar''' (turkcha — yangi qoʻshin) — [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli turk imperiyasi]]da davlat [[xazina]]sidan [[maosh]] olib turgan [[muntazam qoʻshinlar|muntazam piyoda qoʻshinlar]]. [[XIV asr|14-asr]]da [[Turkiya]] [[sulton]]i [[Murod I]] davrida tuzilgan. Dastlab asirga tushgan oʻspirinlardan, soʻng Usmonli turk imperiyasining [[xristian dini|xristian]] [[aholi]]si orasidan [[zoʻrlik]] bilan olingan [[askar]]lardan iborat boʻlgan. [[Sipohiy]] va [[otliq askarlar|otliq]] [[qoʻshin]]lar bilan birga Ya. turk qoʻshinining asosini tashkil etgan. [[1826]] yil [[15 iyun]]da ular Sulton [[Mahmud II]] ning harbiy [[islohot]]lariga qarshi fitna uyushtirishgan, fitna bostirilgach, Ya. butunlay tugatilgan. {{chala}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi]] [[Turkum:Qullik]] rlo14z8f3hst6c2q2sctmn98l5rckeo Gʻuriylar 0 634219 5999836 5944705 2026-04-21T06:44:28Z ~2026-24383-87 260443 Replaced content with "Bilmasam oka" 5999836 wikitext text/x-wiki Bilmasam oka 9w4oxs0izqmt7f5iwc9rc4h4wbwnmz1 Hunarmandchilik 0 636747 5999774 5998267 2026-04-21T03:23:50Z Abdulatif Botirsherov 229689 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5999774 wikitext text/x-wiki {{Wikify}} [[Fayl:Swanson_Shoe_Repair_18.jpg|thumb|right|alt=Etikdoʻz odam|Etikdoʻz odam]] '''Hunarmandchilik''' – milliy-anʼanaviy mayda [[tovar]] ishlab chiqarish, oddiy [[mehnat]] qurollari yordamida yakka tartibda va qoʻl mehnatiga asoslangan [[sanoat]] turi; shunday mahsulotlar tayyorlanadigan kasblarning umumiy nomi. Yirik sanoat ishlab chiqarishi vujudga kelishiga qadar keng tarqalgan, ayrim sohalari keyin ham saqlangan. Kam rivojlangan mamlakatlarning xalq xoʻjaligida hozir ham muhim oʻrin egallaydi. == Turlari == Hunarmandchilik insonning ishlab chiqarish faoliyati bilan vujudga kelib, jamiyat rivojlanishi davomida asta-sekin dehqonchilik va chorvachilikdan ajralib chiqdi, turli ijtimoiy-tarixiy davrlar doirasida texnika rivoji bilan aloqador holda takomillasha bordi, turli ixtisosliklar (''kulollik, duradgorlik, temirchilik, misgarlik, binokorlik, toshtaroshlik, oʻymakorlik, kashtadoʻzlik, koʻnchilik, tikuvchilik, toʻquvchilik, zargarlik, degrezlik, rixtagarlik, zardoʻzlik, boʻyoqchilik, kemasozlik, taqachilik, tunukasozlik'' va boshqalar)ga ajraldi. Hunarmandchilik qanday tabiiy resurslarning mavjudligiga qarab, mas, paxta va pilla bor yerda toʻqimachilik, sifatli xomashyo bor yerda kulolchilik, jun va teri koʻp yerda toʻqimachilik va koʻnchilik, shunga qarab kosibchilik, oʻrmonlar koʻp yerda yogʻochsozlik, maʼdanlarga boy yerlarda metall ishlab chiqarish va [[temirchilik]], dengiz va daryo boʻylarida kemasozlik va boshqa rivoj topgan. Jamiyat taraqqiyoti bosqichlari, mehnat taqsimoti bilan aloqador holda hunarmandchilikning 3 turi shakllangan: 1) uy hunarmandchiligi; 2) buyurtma bilan mahsulot tayyorlaydigan hunarmandchilik; 3) [[bozor]] uchun mahsulot tayyorlaydigan hunarmandchilik. Uy hunarmandchiligi kapitalizmga qadar boʻlgan davrlarda hunarmandchilikning eng koʻp tarqalgan turi boʻldi. Hunarmandchilikning bu turi natural xoʻjalikning ajralmas qismi hisoblanadi. Shaharlar rivoji buyurtma bilan hunarmandchilik mahsulotlari tayyorlash va bozorga hunarmandchilik mahsulotlari ishlab chiqarishning jadal oʻsishi bilan uzviy bogʻliq. Natijada hunarmandchilik mahsulotlari tovarga aylandi, tovar ayirboshlash uchun ishlab chiqariddi. Davr taqozosi bilan H. ning yangi-yangi turlari vu-judga keldi. Hunarmandlar ham turli mahsulotlar tayyorlash boʻyicha ixtisoslasha bordilar. Shaharlardagi mahallalar hunarmandlarning kasbkoriga qarab shakllangan (XX asrning boshlarida Toshkentda koʻnchilar, kulollar, egarchilar, beshikchilar, oʻqchilar, kosiblar mahallalari boʻlgan). Ayrim mahalla, kvartal, shaharlar hunarmandchilikning maʼlum mahsulotlari bilan shuhrat qozona boshladilar. == Tarixi == Hunarmandchilik tovar-pul munosabatlariga kengroq va chuqurroq tortilganligi sari tabaqalashdi. Uddaburon va serharakat hunarmandlar boyib dastlabki kapital jamgʻarilishi tufayli kapital sohibiga aylandi va ularning ustaxonalari negizida kichik zavod va fabrikalar vujudga keldi, bu korxonalarda kambagʻallashgan hunarmandlar yoʻllanib ishlay boshladi. Natijada hunarmandchilikning rivoji bozor iqtisodiyotining kapitalistik shaklini yuzaga keltirdi. Hunarmandchilik Yevropa shaharlarida sanoat rivojiga ham oʻz hissasini qoʻshdi (toʻqish dastgohlari takomillashdi, 14-asr oʻrtalarida Germaniyada domna pechlarining paydo boʻlishi metallurgiyada jiddiy oʻzgarishlarga olib keldi. 14-15-asrlarda oʻq otar qurollar ishlab chiqarila boshlandi). Kapitalistik ishlab chiqarish munosabatlari H.ning keyingi taraqqiyotiga zarba berdi, hunarmandchilikning koʻpgina sohalari tushkunlikka uchradi. Sanoat toʻntarishi oqibatida tez va arzon ommaviy ishlab chiqarila boshlagan fabrika, zavod mahsulotlari hunarmandchilik mahsulotlarini bozordan siqib chiqardi. Rivojlangan mamlakatlarda yakka buyurtmalar va qimmatbaho badiiy buyumlar tayyorlaydigan hunarmandchilik sohalarigina (''tikuvchilik, etikdoʻzlik, gilamchilik, zargarlik, oʻymakorlik va boshqalar'') saqlanib qoldi. 20-asr boshlarida esa mashinalashgan ishlab chiqarish keng yoʻlga qoʻyilishi bilan hunarmandchilik mahsulotlarining tur tarkibi va ishlab chiqarish hajmi keskin kamaydi. 20-asr davomida va 21-asr boshlariga kelib yirik industrial ishlab chiqarish qaror topgan boʻlsa-da, hunarmandchilikning mavqei saqlanib qoldi. Hunarmandchilikning bozorda segmenti kichik boʻlganidan yirik ishlab chiqarish egallay olmaydigan, talab individuallashgan oʻz oʻrni bor. Mini texnologiyaning paydo boʻlishi hunarmandchilikda tovarlarni yakka tartibda va sifatli ishlab chiqarish imkonini beradi. Bunga milliy ustboshlar, milliy cholgʻu asboblari, mayda asbob-uskunalar, turli yodgorlik buyumlari ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatishni kiritish mumkin. Hozirgi hunarmandchilik kichik biznes tarkibidagi yakka mehnat faoliyati va oilaviy korxonalardan iborat. Oʻzbekiston hududida neolit davridayoq hunarmandchilikning dastlabki muhim tarmogʻi hisoblangan [[sopol]] buyumlar ishlab chiqarish va toʻqimachilik vujudga keldi (Xorazm vohasidagi [[Kaltaminor madaniyati]], Surxondaryodagi Sopollitepa va boshqalar). Miloddan avvalgi 2-asrdan boshlab hunarmandchilik mahsulotlari savdosida [[Buyuk Ipak yoʻli|Buyuk ipak yoʻli]] muhim ahamiyatga ega boʻldi. Oʻrta asrlarda Sharq mamlakatlarida ishlab chiqarilgan mahsulotlar (Arab xalifaligida poʻlat, [[Oʻrta Osiyo]] va Hindistonda shoyi, chinni, qogʻoz) Yevropa bozorlarida qadrlandi. Hindistonda paxtadan nafis [[mato]], Xitoyda ipak mato toʻqiydigan dastgohlar vujudga keldi, Xitoy va Oʻrta Osiyoda shisha tayyorlash texnologiyasi takomillasha bordi. 9—10-asrlarda Oʻrta Osiyoda yirik hunarmandchilik markazlari paydo boʻldi. Ip mato, gilam (Urganch, Shosh), shoyi (Marv), mis va temirdan yarogʻ-aslaha, pichoq tayyorlash (Fargʻona), shoyi matolar, shisha mahsulotlari tayyorlash (Buxoro) avj oldi. 13-asrda moʻgʻullar bosqini hunarmandchilik rivojiga zarba berdi. Temuriylar davlatining vujudga kelishi hunarmandchilik rivojiga juda katta ijobiy taʼsir koʻrsatdi. Oʻrta Osiyoda hunarmandchilikning barcha turlari 20-asrning 20-yillarigacha saqlandi. Buxoro, Samarqand, Qoʻqon, Xiva, [[Toshkent]] kabi shaharlarning ishlab chiqarish munosa-batlarida hunarmandlik katta rol oʻynadi (19-asrning 60-yillarida Xivada hunarmandchilikning 27 turi rivoj topgan, shahardagi bozorlarda hunarmandlarning 556 doʻkoni boʻlgan, 80-yillarda shaharda 2528 xoʻjalik hunarmandchilik bilan shugʻullangan). Oʻzbekistondagi huanrmandchilik chuqur ixtisoslashgan boʻlib, oʻzida xilma-xil kasbkorlarni birlashtirgan. Masalan, terini qayta ishlash sohasida koʻnchilar, etikdoʻzlar, maxsidoʻzlar, kovushchilar, egar-jabduqchilar, telpakchilar, poʻstinchilar, kamarchilar, toʻqimachilik sohasida boʻzchilar, atlaschilar, gilamchilar, sholcha va namatchilar; metallni ishlash sohasida temirchilar, taqachilar, misgarlar, chilangarlar, zargarlar kabi kasblar boʻlgan. Bular hunarmandchilikning tarmoq strukturasini belgilangan. Sharqdagi musulmon ustaxonalarida boʻlgani kabi Oʻzbekistonda chevarlik,do'ppitikish kashtachilik bilan ayollar uyda oʻtirib shugʻullanishgan. Hunarmandchilikning ijtimoiy strukturasida usta, xalfa va shogird kabi ijtimoiy toifalar mavjud boʻlgan. Hunarmandchilikning ichki tartib va qoidalarini uning nizomi sifatidagi „Risolalar“ belgilab bergan. Har bir kasbning oʻz rahnamosi, yaʼni piri va „Risolasi“ boʻlgan, avloddan-avlodga oʻtuvchi odatlari va udumlariga rioya etilgan. Masalan, ish boshlashdan oldin usta oʻz pirini yodga olib undan madad soʻrash, shogirdiga fotiha berish kabi odatlarga amal qilingan. Oʻzbekiston Rossiya mustamlakasiga aylangach, hunarmandchilik metropoliya sanoatining raqobatiga duch kelib, oʻzining ilgarigi mavqeini yoʻqotgan boʻlishiga qaramay, uning koʻp tarmoqlari saqlanib qoldi, chunki u milliy ehtiyojni qondiradigan tovarlarni, chunonchi, kiyim-kechak, idish-tovoq, turli uy-roʻzgʻor buyumlari, mayda mehnat qurollarini yaratib, ularni mahalliy bozorga yetkazib berdi. Hunarmandchilikning yashovchanligini taʼminlashda chet eldan keltirilgan xom ashyo, materiallar, kichik uskunalar muhim rol oʻynadi. Masalan, AQShdan keltirilgan teri boʻyogʻidan foydalanib koʻnchilar amirkon deb nomlangan yupqa charm ishlab chiqara boshladi. Shu munosabat bilan amirkon etik, mahsi va kovushlar paydo boʻldi. Germaniyadan „Zinger“ firmasining tikuv mashinalari keltirilishi bilan tikuvchilik (chevarlik) keng yoyildi. 20-asrning 20-yillarida shoʻrolar hokimiyati qaror topishi bilan hunarmandlarning asosiy qismi dastlab artellarga, keyinchalik, zavod, fabrikalarga, badiiy buyumlar korxonalariga jalb qilindi. Ularga xom ashyo, material, asbob-uskunalar davlat tomonidan yetkazib beriladigan, yaratilgan mahsulotlar doʻkonlar va matbubot kooperatsiyasi orqali sotiladigan boʻldi. Isteʼdodli hunarmandlar ijodiy tashkilotlarga qabul qilindi, amaliy bezak sanʼati rivojlantirildi (masalan, 30-yillarda Toshkentda oʻquv ishlab chiqarish kombinati tashkil etilib, yosh hunarmandlar unda taʼlim oldilar, 1968 yilda Buxoroda kandakorlar maktab ustaxonasi, 1978 yilda Qoʻqonda [[yogʻoch oʻymakorligi]] maktab ustaxonasi tashkil topdi). Seks == Mustaqillik davri == Oʻzbekiston mustaqillikni qoʻlga kiritgandan soʻng hunarmandchilik rivojida yangi davr boshlandi, xalq hunarmandchiligi bozor qoidalari zamirida qaytadan tiklandi. Oʻzbekistonda mahalliy sanoat korxonalarining birinchilar qatori xususiylashtirilishi natijasida mayda davlat korxonalari hunar-mandlarning xususiy korxonalariga aylantirildi, yangi hunarmandchilik korxonalari ochildi. Hunarmandchilik faqat ichki bozorga emas, balki eksportga ham ishlay boshladi. Hunarmandchilikning tashkiliy shakli ham oʻzgardi: kichik oilaviy korxona, yakka tartibdagi mehnat faoliyati shaklida rivojlana bordi. 1995 yil 24—25 oktabrda Toshkentda BMTning Oʻzbekistondagi doimiy vakolatxonasi bilan amaliy hamkorlikda Oʻzbekiston xalq ustalari va hunarmandlari 1-Respublika yarmarkasi oʻtkazildi. 1997 yilda respublika xalq amaliy sanʼati va hunarmandlari ustalarining „Usto“ ijodiy ishlab chiqarish birlashmasi tashkil topdi. Respublika birinchi Prezidenti 1997 yil 31 martidagi „Xalq badiiy hunarmandchiligi va amaliy sanʼatini yanada rivojlantirishni davlat yoʻli bilan qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida“gi farmoni va boshqa tadbirlar Oʻzbekistonda hunarmandchilikning tiklanishi va yanada rivojlanishida, uning unutilgan baʼzi turlarini qayta tiklashda muhim ahamiyatga ega boʻldi. Hunarmandlar dastlab Oʻzbekiston Tovar ishlab chiqaruvchilar , soʻngra Savdo-sanoat palatasiga kirdilar. Ular maxsus tashkilot – „Hunarmand“ Respublika uyushmasiga birlashtirildi. Hunarmandchilik subʼyektlari Oʻzbekistonda tadbirkorlar, hunarmandlar va fermer xoʻjaliklarining har yili oʻtkaziladigan „Tashabbus“ respublika koʻrik-tanlo-vida ishtirok etadilar. 1996—2005 yillar mobaynida 10 nafar hunarmand xalq hunarmandchiligida erishgan yutuqlari uchun „Tashabbus“ tanlovining gʻolibi deb topildi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{OʻzME}} lec9xe0sutzwuk2wullyspj9m7laqp4 Oʻlmas Rasulov 0 637939 5999374 5490275 2026-04-20T12:00:09Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999374 wikitext text/x-wiki '''Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov''' (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo vil, [[Denov tumani]], Tol qishloqida tug‘ilgan, Toshkent shaxrida vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), xonanda va bastakor, Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "[[Oʻzbekiston xalq artisti]]" (2005). Buxoro shaxar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), [[Buxoro davlat universiteti]] dotsenti va Maqqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog, „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning [[Buxoro viloyati]] boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansamblish maslahatchi (2002-yildan), O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat intitutida professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „<nowiki/>[[Gul]] rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. „Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983).<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> 2021 yil 13- sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan. == Manbalar == <gallery> <gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> {{manbalar}} {{OʻzME}} {{no iwiki}} {{bio-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1951-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Denovda tugʻilganlar]] [[Turkum:Bastakorlar]] {{DEFAULTSORT:Rasulov, Oʻlmas}} po6mhm8vb55zdrazlvnq2fv05xmqo1v 5999375 5999374 2026-04-20T12:00:25Z KWiki78 246724 5999375 wikitext text/x-wiki '''Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov''' (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo viloyati [[Denov tumani]], Tol qishloqida tug‘ilgan, Toshkent shaxrida vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), xonanda va bastakor, Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "[[Oʻzbekiston xalq artisti]]" (2005). Buxoro shaxar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), [[Buxoro davlat universiteti]] dotsenti va Maqqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog, „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning [[Buxoro viloyati]] boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansamblish maslahatchi (2002-yildan), O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat intitutida professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „<nowiki/>[[Gul]] rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. „Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983).<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> 2021 yil 13- sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan. == Manbalar == <gallery> <gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> {{manbalar}} {{OʻzME}} {{no iwiki}} {{bio-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1951-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Denovda tugʻilganlar]] [[Turkum:Bastakorlar]] {{DEFAULTSORT:Rasulov, Oʻlmas}} 1xvlrljmf9zufkj1zguyy84ah1n93gf 5999377 5999375 2026-04-20T12:00:41Z KWiki78 246724 5999377 wikitext text/x-wiki '''Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov''' (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo viloyati [[Denov tumani]], Tol qishloqida tug‘ilgan, [[Toshkent shahri]]<nowiki/>da vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), xonanda va bastakor, Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "[[Oʻzbekiston xalq artisti]]" (2005). Buxoro shaxar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), [[Buxoro davlat universiteti]] dotsenti va Maqqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog, „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning [[Buxoro viloyati]] boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansamblish maslahatchi (2002-yildan), O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat intitutida professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „<nowiki/>[[Gul]] rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. „Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983).<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> 2021 yil 13- sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan. == Manbalar == <gallery> <gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> {{manbalar}} {{OʻzME}} {{no iwiki}} {{bio-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1951-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Denovda tugʻilganlar]] [[Turkum:Bastakorlar]] {{DEFAULTSORT:Rasulov, Oʻlmas}} otmz7ejk1bv6on3ec1npijie8h5xlmm 5999378 5999377 2026-04-20T12:00:47Z KWiki78 246724 5999378 wikitext text/x-wiki '''Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov''' (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo viloyati [[Denov tumani]], Tol qishlogʻida tug‘ilgan, [[Toshkent shahri]]<nowiki/>da vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), xonanda va bastakor, Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "[[Oʻzbekiston xalq artisti]]" (2005). Buxoro shaxar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), [[Buxoro davlat universiteti]] dotsenti va Maqqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog, „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning [[Buxoro viloyati]] boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansamblish maslahatchi (2002-yildan), O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat intitutida professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „<nowiki/>[[Gul]] rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. „Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983).<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> 2021 yil 13- sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan. == Manbalar == <gallery> <gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> {{manbalar}} {{OʻzME}} {{no iwiki}} {{bio-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1951-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Denovda tugʻilganlar]] [[Turkum:Bastakorlar]] {{DEFAULTSORT:Rasulov, Oʻlmas}} n615ijyepbmelgbfufstu9r7a2q85mu 5999380 5999378 2026-04-20T12:00:54Z KWiki78 246724 5999380 wikitext text/x-wiki '''Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov''' (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo viloyati [[Denov tumani]], Tol qishlogʻida tug‘ilgan, [[Toshkent shahri]]da vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), xonanda va bastakor, Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "[[Oʻzbekiston xalq artisti]]" (2005). Buxoro shaxar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), [[Buxoro davlat universiteti]] dotsenti va Maqqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog, „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning [[Buxoro viloyati]] boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansamblish maslahatchi (2002-yildan), O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat intitutida professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „<nowiki/>[[Gul]] rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. „Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983).<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> 2021 yil 13- sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan. == Manbalar == <gallery> <gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> {{manbalar}} {{OʻzME}} {{no iwiki}} {{bio-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1951-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Denovda tugʻilganlar]] [[Turkum:Bastakorlar]] {{DEFAULTSORT:Rasulov, Oʻlmas}} s7t7gc7cqicdpp2w17we0dwheiecqy4 5999381 5999380 2026-04-20T12:01:52Z KWiki78 246724 5999381 wikitext text/x-wiki '''Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov''' (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo viloyati [[Denov tumani]], Tol qishlogʻida tug‘ilgan, [[Toshkent shahri]]da vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), xonanda va bastakor, Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "[[Oʻzbekiston xalq artisti]]" (2005). Buxoro shaxar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), [[Buxoro davlat universiteti]] dotsenti va Maqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog, „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning [[Buxoro viloyati]] boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansambliyasi maslahatchi (2002-yildan), O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat institutida professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „[[Gul]] rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. „Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983).<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> 2021 yil 13- sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan. == Manbalar == <gallery> <gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> {{manbalar}} {{OʻzME}} {{no iwiki}} {{bio-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1951-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Denovda tugʻilganlar]] [[Turkum:Bastakorlar]] {{DEFAULTSORT:Rasulov, Oʻlmas}} m0sdf25pgc461mc8bifcnx6gxqcsnlk 5999382 5999381 2026-04-20T12:02:01Z KWiki78 246724 5999382 wikitext text/x-wiki '''Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov''' (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo viloyati [[Denov tumani]], Tol qishlogʻida tug‘ilgan, [[Toshkent shahri]]da vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), xonanda va bastakor, Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "[[Oʻzbekiston xalq artisti]]" (2005). Buxoro shaxar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), [[Buxoro davlat universiteti]] dotsenti va Maqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog, „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning [[Buxoro viloyati]] boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansambliyasi maslahatchi (2002-yildan), O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat institutida professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „[[Gul]] rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. „Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983)<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. 2021 yil 13- sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan. == Manbalar == <gallery> <gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> {{manbalar}} {{OʻzME}} {{no iwiki}} {{bio-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1951-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Denovda tugʻilganlar]] [[Turkum:Bastakorlar]] {{DEFAULTSORT:Rasulov, Oʻlmas}} nm4l9ci5qdwj9i149uzhnlc214bvcy1 5999383 5999382 2026-04-20T12:02:16Z KWiki78 246724 5999383 wikitext text/x-wiki '''Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov''' (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo viloyati [[Denov tumani]], Tol qishlogʻida tug‘ilgan, [[Toshkent shahri]]da vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), xonanda va bastakor, Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "[[Oʻzbekiston xalq artisti]]" (2005). Buxoro shaxar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), [[Buxoro davlat universiteti]] dotsenti va Maqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog, „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning [[Buxoro viloyati]] boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansambliyasi maslahatchi (2002-yildan), O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat institutida professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „[[Gul]] rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. „Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983)<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. 2021-yil 13-sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan. == Manbalar == <gallery> <gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> {{manbalar}} {{OʻzME}} {{no iwiki}} {{bio-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1951-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Denovda tugʻilganlar]] [[Turkum:Bastakorlar]] {{DEFAULTSORT:Rasulov, Oʻlmas}} e2q30iv89ikygqgz8itpkmkk4vzxrww 5999384 5999383 2026-04-20T12:02:32Z KWiki78 246724 5999384 wikitext text/x-wiki '''Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov''' (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo viloyati [[Denov tumani]], Tol qishlogʻida tug‘ilgan, [[Toshkent shahri]]da vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), [[xonanda]] va [[bastakor]], Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "[[Oʻzbekiston xalq artisti]]" (2005). Buxoro shahar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), [[Buxoro davlat universiteti]] dotsenti va Maqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog, „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning [[Buxoro viloyati]] boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansambliyasi maslahatchi (2002-yildan), O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat institutida professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „[[Gul]] rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. „Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983)<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. 2021-yil 13-sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan. == Manbalar == <gallery> <gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> {{manbalar}} {{OʻzME}} {{no iwiki}} {{bio-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1951-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Denovda tugʻilganlar]] [[Turkum:Bastakorlar]] {{DEFAULTSORT:Rasulov, Oʻlmas}} lyv3yx4y9k3r4plmmk41qprhnugpek1 5999388 5999384 2026-04-20T12:03:05Z KWiki78 246724 5999388 wikitext text/x-wiki '''Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov''' (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo viloyati [[Denov tumani]], Tol qishlogʻida tug‘ilgan, [[Toshkent shahri]]da vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), [[xonanda]] va [[bastakor]], Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "[[Oʻzbekiston xalq artisti]]" (2005). Buxoro shahar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), [[Buxoro davlat universiteti]] dotsenti va Maqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog, „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning [[Buxoro viloyati]] boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansambliyasi maslahatchi (2002-yildan), [[Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti|O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat instituti]]<nowiki/>da professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „[[Gul]] rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. „Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983)<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. 2021-yil 13-sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan. == Manbalar == <gallery> <gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> {{manbalar}} {{OʻzME}} {{no iwiki}} {{bio-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1951-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Denovda tugʻilganlar]] [[Turkum:Bastakorlar]] {{DEFAULTSORT:Rasulov, Oʻlmas}} jr8q6qqov6qizvokitb0aikultg10ri 5999389 5999388 2026-04-20T12:03:13Z KWiki78 246724 5999389 wikitext text/x-wiki '''Oʻlmas Mamasodiqovich Rasulov''' (1951.01.12-2021.09.13 Surxondaryo viloyati [[Denov tumani]], Tol qishlogʻida tug‘ilgan, [[Toshkent shahri]]da vafot etgan) – sozanda (gʻijjak, manzur), [[xonanda]] va [[bastakor]], Maqomshunos olim. (Shashmaqom bilimdoni). "O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist" (1993), "[[Oʻzbekiston xalq artisti]]" (2005). Buxoro shahar 3- son maxsus ko‘zi ojizlar maktab internati (1958-1967), Buxoro davlat musiqa bilim yurti (1967-1971), Toshkent davlat konservatoriyasi "Xalq cholg‘u asboblari fakulteti" "Sharq kafedrasi" (G‘ijjak ixtisosligi) (1971—1976) Buxoro davlat musiqa bilim yurtida ish faoliyatini boshlagan (1976-1987), Toshkent davlat konservatoriyasi (1987-1994), [[Buxoro davlat universiteti]] dotsenti va Maqom kafedrasi mudiri (1994-2002), Hamza nomidagi Respublika musiqa kolleji (2002-yildan)da pedagog, „Zarafshon“ ansamblit sozanda (1987—94), „Oʻzbek-navo“ning [[Buxoro viloyati]] boʻlimida badiiy rahbar (1997—2002), „Dutorchi qizlar“ ansambliyasi maslahatchi (2002-yildan), [[Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti|O‘zbekiston Davlat San'at va madaniyat instituti]]da professor (2004-2021) Sozanda repertuaridan Shashma-qom va Fargʻona – Toshkent maqom yoʻllari, oʻzbek xalq („Azim daryo“. „Ende sendek“, „Havoyi Eron“ va boshqalar) va mumtoz („Surnay Miskini“, „Xaroboti Miskin“ kabi) kuylari oʻrin olgan. Xonanda sifatida „Sodirxon Ushshogʻi“, „Sigʻmadim“ (Mashrab gʻazali), „Or yigʻlaydi“ (H.Hudoyberdiyeva) kabi ashu-lalar, Buxoro yoʻllaridan „Zaboniy“, Javoniy", „[[Gul]] rezi“ vokal turkumlarini mahorat bilan ijro etgan. „Oypalak“, „Tavois“, „Oʻchayotgan tabas-sum“, „Samo“ kabi cholgʻu kuy, „Soʻramaysan“ (H.Ahmedova sheʼri), „Shiru-shakar“, „Ka-rashma“ (Navoiy, Gʻoziy, Nasimiy), „Magar Navroʻz ila bayram“ (N avoi y), „Nozik muhammas“ (No-zik Bibi Xoʻqandiy) va boshqa ashula hamda turkumlar, shuningdek, Zahiriddin Muhammad Bobur, Imom Al Buxoriy, Lavz, Kecha va kunduz, Layli va Majnun video filmlarida kuy va qo‘shiqlar bastalab o‘zi ijro etgan, Umrining so'nggi yillarida, Mo'g'ulchaiy To'lqin (Buxoro To'lqiniga Mo'g'ulcha), Qachqarchai Iroqi Buxoriy, kabi ashula yo'llarida hamda g'ijjak sozi uchun Muhammasi Nabiulloh, "G'uluv" kabi go'zal asaralar bastaladi. Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. ijrolari „Oʻlmas Rasulov chaladi“ gramplastinka (1984) hamda Oʻzteleradio-kompaniyasi fonotekasiga yozilgan. 1-Respublika maqom ijrochilari tanlo-vi gʻolibi (1983)<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. 2021-yil 13-sentyabrda Toshkent shaxrida vafot etgan. == Manbalar == <gallery> <gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> Example.jpg|Izoh1 Example.jpg|Izoh2 </gallery> {{manbalar}} {{OʻzME}} {{no iwiki}} {{bio-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1951-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Denovda tugʻilganlar]] [[Turkum:Bastakorlar]] {{DEFAULTSORT:Rasulov, Oʻlmas}} ns6wlze4oj4h9lqa1ttbuxta32dc402 Andoza:Buxoro amirligi bekliklari 10 644320 5999938 5435530 2026-04-21T08:33:45Z Janob Mirzaolim 64438 5999938 wikitext text/x-wiki {{Navbox|listclass = hlist |name = Buxoro amirligi bekliklari |title= Buxoro amirligi bekliklari |group1= |list1= * [[Boysun bekligi]] * [[Boʻrdalik bekligi]] * [[Denov bekligi]] * {{nowrap| [[Kattaqoʻrgʻon bekligi]]}} * [[Urgut bekligi]] * [[Shahrisabz bekligi]] * [[Qarshi bekligi]] * [[Panjikent bekligi]] * [[Farob bekligi]] * [[Magian bekligi]] * [[Falgar bekligi]] * [[Matcha bekligi]] * [[Baljuvon bekligi]] * [[Hisor bekligi]] * [[Koʻlob bekligi]] * [[Qorategin bekligi]] * [[Darvoz bekligi|Darvoz]] * [[Rushon bekligi|Rushon]] * [[Shugʻnon bekligi]] * [[Sherobod bekligi]] * [[Termiz bekligi]] * [[Oʻratepa bekligi]] * [[Shoʻrchi bekligi]] * [[Karmana bekligi]] * [[Qoboqli bekligi]] * [[Xatirchi bekligi]] * [[Ziyovuddin bekligi]] * [[Nurota bekligi]] * [[Gʻuzor bekligi]] * [[Kitob bekligi]] * [[Chiroqchi bekligi]] * [[Yakkabogʻ bekligi]] * [[Darvoz bekligi]] * [[Karki bekligi]] }}<noinclude> [[Turkum:Navigatsion andozalar]] [[Turkum:Navigatsion andozalar:Tarix]] [[Turkum:Andozalar:Buxoro amirligi]] [[Turkum:Oʻzbekiston geografiyasi navigatsion andozalari]] </noinclude> c0glgvxheih50hsshytkwe62oo0c4s2 Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi 0 673369 5999705 4844223 2026-04-20T17:38:08Z ~2026-24240-54 260327 5999705 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi |tasvir = Tashkent-uzbekistan-feve.jpg |abbreviation = |motto = |formation = 1991 |extinction = |type = moliya, iqtisod |status = amalda |purpose = |headquarters = Toshkent shahri, [[Mustaqillik maydoni]], 6 |location = |region_served = {{UZB}} |membership = |language = [[Oʻzbek tili]], [[Rus tili]] |leader_title = Vazir |leader_name = [[Jamshid Qoʻchqorov]] |main_organ = Vazirlik |affiliations = |num_staff = |num_volunteers = |budget = |website = {{URL|imv.uz}} |remarks = }} '''Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi''' — [[Oʻzbekiston]]da iqtisodiyot va moliya sohasida boshqaruv organidir<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=https://www.imv.uz/uz/home/o-ministerstve/obshchaya-informatsiya.html |access-date=2017-05-04 |archivedate=2017-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170414193330/https://www.imv.uz/uz/home/o-ministerstve/obshchaya-informatsiya.html }}</ref><ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://tafsilot.uz/vaziringizni-taniysizmi-moliya-vaziri/ |access-date=2017-05-04 |archivedate=2017-06-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170611152740/http://tafsilot.uz/vaziringizni-taniysizmi-moliya-vaziri/ }}</ref> == Vazirlikning funksiyalari == * respublika yigʻma moliya balansining moliyaviy resurslarini shakllantirishning uzoq muddatli va qisqa muddatli istiqbolni belgilashlarini tuzish ishida, shuningdek, umumrespublika maqsadli byudjetdan tashqari pul jamgʻarmalarini shakllantirishda qatnashadi, ularni tashkil etish, foydalanish va miqdorlari tartibi, Oʻzbekiston Respublikasi mintaqalari tomonidan mazkur pul jamgʻarmalariga mablagʻ ajratish kvotalari toʻgʻrisidagi takliflarni tayyorlaydi; * respublika va mahalliy byudjetlarni shakllantirishning yangi usullari asosida hududiy moliya-byudjetni, soliqni rejalashtirishni takomillashtiradi, moliya-byudjetni va soliqni rejalashtirish, narx belgilash, xalq xoʻjaligi va ijtimoiy-madaniy sohani mablagʻ bilan taʼminlash sohasida uslubiy rahbarlikni amalga oshiradi, respublika va mahalliy byudjetlardan sarflanayotgan xarajatlar smetasini tuzish, koʻrib chiqish, tasdiqlash va ijro etishning umumiy qoidalarini belgilaydi; * amaldagi qonunchilikka muvofiq byudjetni tuzish va ijro etish ishlarini tashkil etadi; * respublika vazirliklari, idoralari va korxonalari tomonidan respublika byudjetining ijro etilishini, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki va respublikaning boshqa banklari tomonidan byudjetning kassa ijrosi qoidalariga rioya qilinishini, shuningdek, banklar tomonidan kapital sarmoyalarni mablagʻ bilan taʼminlashni va byudjet mablagʻlari hisobidan roʻyobga chiqariladigan boshqa tadbirlarni nazorat qilishni amalga oshiradi, [[Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki]] bilan kelishgan holda respublika byudjeti ijrosiga tegishli masalalarni hal qiladi; * joriy yilda respublika byudjeti va valyuta rejasining bajarilishi yuzasidan hisobot tayyorlaydi va uni Vazirlar Mahkamasiga taqdim etadi; * xalq xoʻjaligi tarmoqlari va mintaqalar iqtisodiyoti va moliyasi holatini tahlil qiladi, vazirliklar va idoralarga, shuningdek, mahalliy boshqaruv organlariga korxonalar, birlashmalar va tashkilotlarda moliya-iqtisod ishlarini tashkil etish boʻyicha uslubiy va amaliy yordamlar koʻrsatadi, moliya-kredit mexanizmini takomillashtirish, jamgʻarma fondi va isteʼmol fondi oʻrtasidagi mutanosiblikni takomillashtirish, mulkni davlat tasarrufidan chiqarishning moliyaviy jihatlari boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi; *vazirlik auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatli organ hisoblanadi va auditorlik sertifikatini taqdim etadi. Tashkilot saytida auditorlik faoliyatiga oid maʼlumotlar, auditorlik faoliyatining standartlari joylashtiriladi<ref>{{veb manbasi |url= https://bugun.uz/2021/02/26/moliya_vazirligi_auditorlik_faoliyati_sohasidagi_vakolatli_organ_boldi |title= Молия вазирлиги аудиторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли орган бўлди |author= |website= Bugun.uz |accessdate= 2021-yil 26-fevral |archivedate= 2021-07-10 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20210710072550/https://bugun.uz/2021/02/26/moliya_vazirligi_auditorlik_faoliyati_sohasidagi_vakolatli_organ_boldi }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210710072550/https://bugun.uz/2021/02/26/moliya_vazirligi_auditorlik_faoliyati_sohasidagi_vakolatli_organ_boldi |date=2021-07-10 }}</ref>. == Vazirlikning vazifalari == * moliya tizimining, [[soliq]] va narx-navo siyosatining Oʻzbekiston Respublikasining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga faol taʼsir koʻrsatishini, ishlab chiqarish samaradorligini oshirishini, milliy daromadning, korxonalar va tashkilotlar daromadlarining va boshqa moliyaviy resurslarning oʻsishini taʼminlash, moliya-kredit vositalarining xoʻjalik mexanizmining boshqa elementlari bilan aloqalarini mustahkamlash; * respublikaning moliyaviy resurslarini ijtimoiy ishlab chiqarishni rivojlantirish va fan-texnika taraqqiyotining ustivor yoʻnalishlariga jamlash, ijtimoiy rivojlanishni jadallashtirish, maʼlum maqsadga yoʻnaltirilgan yaxlit xalq xoʻjaligi dasturlarini mablagʻ bilan taʼminlash, zarur moliya, valyuta rezervlarini tashkil etish; * rahbarlikning iqtisodiy usullari, uzoq muddatli meʼyorlar va normativlardan keng foydalanish, ishlab chiqarish va ijtimoiy rivojlanish, moliyaviy resurslarni rejalashtirish va ulardan foydalanish masalalarini hal etishda markazlashtirilgan asoslarni mintaqalarning oʻzini oʻzi boshqaruvi, korxonalar, birlashmalar, tashkilotlarning mustaqilligi bilan qoʻshib olib borish asosida moliya, sugʻurta, narx belgilashning davlat tomonidan boshqarilishini takomillashtirish; * moliya va narx mexanizmining aksil xarajat yoʻnalishini oshirish, uni resurslarning barcha turlaridan oqilona foydalanishni ragʻbatlantirish tomon yoʻnaltirish, nobudgarchiliklarni bartaraf etish, ishlab chiqarish va muomala chiqimlarini kamaytirish, foyda (daromad)ni koʻpaytirish; * moliya, byudjet, valyuta va soliqni rejalashtirish va mablagʻ bilan taʼminlash usullarini takomillashtirish; * [[sugʻurta]] munosabatlari barcha qatnashchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi sugʻurta tashkilotlari faoliyatini nazorat qilish. == Vazirlik huzuridagi tashkilotlar == * Byudjetdan tashqari pensiya jamgʻarmasi * Respublika yoʻl jamgʻarmasi * Oliy taʼlim muassasalarining moddiy-texnika bazasini rivojlantirish jamgʻarmasi * Taʼlim va tibbiyot muassasalarini rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlash jamgʻarmasi * Respublika maqsadli kitob jamgʻarmasi * Qishloq xoʻjaligini texnika bilan taʼminlashni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi * Sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash jamgʻarmasi * Oʻquv markazi * Axborot-hisoblash markazi * [[Fonon ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi]] == Vazirlar<ref>{{veb manbasi |url=https://fayllar.org/ozbekiston-respublikasi-moliya-vazirligiuning-moliyani-boshqar.html |sarlavha=Vazirlar roʻyxati |familiya= |ism= |muallif= |muallif-havola= |sana= |yil= |muharrir= |vebsayt= |nashriyot= |joylashuv= |sahifalar= |til= |format= |kirish sanasi= |url-status= |arxiv-url= |arxiv-sana= |iqtibos= |ref= }}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == * 1991-1996 — [[Erkin Boqiboyev]] * 1996-1998 — [[Baxtiyor Hamidov]] * 1998-2000 — [[Rustam Azimov]] * 2000-2004 — [[Mamarizo Nurmurodov]] * 2004-2005 — [[Saidahmad Rahimov]] * 2005-2016 — [[Rustam Azimov]] * 2016-2017 — [[Botir Xoʻjayev]] * 2017-2020 — [[Jamshid Qoʻchqorov]] * 2020-2022 — [[Timur Ishmetov]] * 2022-2023 — [[Sherzod Qudbiyev]] * 2023 — [[Jamshid Qoʻchqorov]] == Manbalar == {{manbalar}} {{uzbekistan-stub}} {{org-stub}} [[Turkum:Oʻzbekiston vazirliklari]] brtwg3brkyfndodf7ozuhfewow0l5ns Oʻtkan kunlar 0 691027 5999744 5881321 2026-04-20T20:10:07Z ChanisCaucasi 32706 5999744 wikitext text/x-wiki {{maʼnolari|Oʻtgan kunlar (maʼnolari)}}{{Kitob bilgiqutisi | nomi = Oʻtkan kunlar | Original nomi = | Rasm = Oʻtgan kunlar.jpg | Imzo = | Muallif = [[Abdulla Qodiriy]] | Janr = roman | Til = oʻzbek | Original nashr qilingan yili = [[1926-yil]] | Tarjimon = | Bezalishi = | Seriya = | Nashriyot = | Nashr qilingan yili = | Betlari = | Keyingisi = | isbn = | Lib = | Bosh muharrirlar = }} '''Oʻtkan kunlar''', baʼzi manbalarda '''Oʻtgan kunlar''' – oʻzbek yozuvchisi [[Abdulla Qodiriy]] qalamiga mansub oʻzbek adabiyotidagi ilk roman<ref>Elif Batuman The Possessed: Adventures with Russian Books and the …1847083137 2011 "literary-historical landmark I had been waiting for: the emergence of an indigenous novel form. Abdulla Qodiriy’s Past Days, considered to be the first Uzbek novel, was serialized in the magazine Inqilob in 1922-25. "</ref>. [[1969-yil]] „[[Oʻzbekfilm]]“ kinostudiyasida ushbu roman asosida „[[Oʻtgan kunlar (film)|Oʻtgan kunlar]]“ nomli film suratga olingan. Adib romanni yozishda arab yozuvchisi [[Jurji Zaydon]] asarlaridan ilhomlangan<ref>Abdulla Qodiriy. „Oʻtkan kunlar“ ham oʻtkan kunlar" tanqidi ustida baʼzi izohlar. Sharq haqiqati, 1929-yil, 218-son</ref>. Roman 1920-yillar boshida yozilgan boʻlib, 1922-yil ilk bor „Inqilob“ jurnalida chop etilgan va 1926-yilda alohida kitob holida nashr etilgan<ref>Bayram Rahimguliyev The fate of the first Turkmen novel: From the Bloody Claw … – 2009 – Page 40 O 'tgan Kunlar (Days Gone By) by Abdulla Qodiriy, Quluq Qon (Holy Blood) by Muso Toshmuhammadogli Aybek and Tushda …</ref>. == Syujeti == Roman XIX asr voqealarini oʻz ichiga olgan. Murakkab tarixiy hodisalar romanning bosh qahramonlari '''Otabek''' va '''Kumushbib'''ining fojiaviy sevgi qissasi atrofida ifodalangan. Voqealar rivoji mahalliy hukmdorlarning hokimiyat uchun qonli kurashlari muhitida kechadi. Boshqa yirik epik asarlardagi kabi „Oʻtkan kunlar“da ham hikoyanavislikning koʻp planliligi, ikkilamchi sujetlar mavjudligi, ketma-ket avj oluvchi va fojiali yakun topuvchi voqealar mavjud. Ilgʻor fikrlarni olgʻa suruvchi Otabek obrazi romanning gʻoyaviy va kompozitsion markazi hisoblanadi. U savdodagi eskirgan iqtisodiy munosabatlarga qarshi chiqib, oila va turmush muammolariga yangi qarashga amal qiladi. Adabiyotshunoslar Abdulla Qodiriy oʻz qahramoni nomidan oʻzining shaxsiy oʻy-fikrlarini soʻzlagan, deb bilishadi. Yozuvchi bir vaqtning oʻzida oʻzbek ayolining taqdirini ham kuzatib boradi. Ayrim anʼanalar, jumladan, koʻpxotinlik, Kumush va Zaynabning oʻrtasida oʻlimga olib boruvchi xusumatga sabab boʻladi. Yozuvchi goʻzal, Otabekka boʻlgan sevgi bilan ayrim qiyinchiliklarni yengib oʻtuvchi Kumush obrazini yaratadi. Biroq asar fojia bilan yakunlanadi: Kumushbibi kundoshi tomonidan zaharlab oʻldiriladi, Otabek esa vatanini himoya qilaman deb vafot etadi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.kultura.uz/view_9_r_2571.html|sarlavha=У истоков узбекского романа|vebsayt=https://www.kultura.uz|muallif=Фархад Хамраев|kirish sanasi=16 Июля 2014}}</ref>. {{Qirqim | Sarlavha = Yozgʻuchidan | Ostsarlavha = | Matn = Modomiki, biz yangi davrga oyoq qoʻydiq, bas, biz har bir yoʻsunda ham shu yangi davrning yangiliklari ketidan ergashamiz va shunga oʻxshash dostonchiliq, roʻmonchiliq va hikoyachiliklarda ham yangarishgʻa, xalqimizni shu zamonning „Tohir-Zuhra“lari, „Chor darvesh“lari, „Farhod-Shirin“ va „Bahromgoʻr“lari bilan tanishdirishka oʻzimizda majburiyat his etamiz. Yozmoqgʻa niyatlanganim ushbu — „Oʻtkan kunlar“ yangi zamon roʻmonchiligʻi bilan tanishish yoʻlida kichkina bir tajriba, yana toʻgʻrisi bir havasdir. Ma'lumki, har bir ishning ham yangi — ibtidoiy davrida talay kamchiliklar bilan maydongʻa chiqishi, ahllarining yetishmaklari ila sekin-sekin tuzalib, takomulga yuz tutishi tabi'iy bir holdir. Mana shuning daldasida havasimda jasorat etdim, havaskorlik orqasida kechaturgan qusur va xatolardan choʻchib turmadim. Moziygʻa qaytib ish koʻrish xayrlik, deydilar. Shunga koʻra mavzu'ni moziydan, yaqin oʻtkan kunlardan, tariximizning eng kirlik, qora kunlari boʻlgʻan keyingi „xon zamonlari“dan belguladim. | Imzo = Abdulla Qodiriy — Julqunboy | Moslashuv = right | Kenglik = 300px | Uzunlik = | Shrift kattaligi = | Fon = | Boʻlaklarsiz = }} == Eʼtirof == „Oʻtkan kunlar“ oʻzbek adabiyotida yangi realistik nasrga asos soldi. Keyinchalik mashhur sharqshunos akademik Yevgeniy Bertels shunday yozadi: {{Q2|Qodiriy romanlari butun tarkibi bilan oʻziga xos uslubda yozilgan oʻzbek romanlaridir. Dunyoda beshta, yaʼni: fransuz, rus, ingliz, nemis va hind romanchiligi maktablari bor edi. Endi oltinchisini, yaʼni oʻzbek romanchilik maktabini Abdulla Qodiriy yaratib berdi<ref>Yevgeniy Bertels. „Sovet Oʻzbekistoni“ gazetasi, 1967-yil 2-iyun soni</ref>.}} Turkman yozuvchisi [[Xidir Deryayev]] shunday yozadi: {{Q2|Abdulla Qodiriyning „Oʻtkan kunlar“ romani menda bir umrga unutilmas taassurot qoldirgan va ilhom bagʻishlagan. Shundan keyin menda turkman xalqining oʻtmishi haqida roman yozish ishtiyoqi tugʻildi. Katta niyat bilan „Qismat“ romanim ustida ish boshladim<ref>Хидир Деряев. Эдебият ве сунгат. 1962 йыл 12 ноябр</ref>.}} == Tanqid == „Oʻtkan kunlar“ romani xalq tomonidan yaxshi kutib olingan biroq shoʻro hukumati ideologlari, kommunistik partiyaga moyil kishilar, shoʻroviy adabiy tanqidchilar tomonidan qattiq qoralangan. Tanqidlarning asosini asarning markscha-lenincha gʻoyalarga qarshi ekanligi, asarda burjua sinfiy kurashi, boylar tomonidan kambagʻallarni kamsitish sahnalari koʻrsatilmaganligi, oʻzbekning oʻtmishi bezab koʻrsatilganligi va bu bezaklar sovetlar qoralayotgan inqilobgacha boʻlgan davrni odamlar koʻziga juda chiroyli qilib koʻrsatishi kabi iddaolar tashkil etadi. 1928-yilda rus tanqidchisi Mixail Sheverdin „Oʻtkan kunlar“ asari haqidagi tanqidiy maqolasiga xulosa oʻrnida shunday yozadi: {{Q2|Romanni rus tilida chop etish kerakmi? – Bizningcha, kerak. Masala – qanday chop etishda. Uni ekzotik tipdagi qiziqarli asar sifatida chop etishga qarshi kurashmoq kerak. U bizga oʻzbeklarning turmushi, qiziqishlari va oʻsib kelayotgan oʻzbek adabiyoti bilan tanishish vositasi sifatida kerak. Lekin bu nashrni oʻzbek tilidagi qayta nashr kabi biroz boshqacharoq tarzda – eng avvalo davrning asl holatini yorituvchi, savdo kapitalining rolini ochib beruvchi, muallifning oʻtmishni ideallashtirishga urinishlari qanchalar xato ekanini koʻrsatuvchi tanqidiy maqola kerak. Romanning alohida oʻrinlariga e'tirozlar bildirmoq lozim. Muallifning ideologik ogʻishlarini zararsizlantirgandan soʻnggina, ushbu asarni rus kitobxoniga tavsiya etish mumkin<ref>Михаил Шевердин. Первый узбекский роман (А. Кадыри. «Уткан кунляр» («Прошлые дни»). Журнал «За партию». 1928 год, 3 (7) номер.</ref>.}} „Oʻtkan kunlar“ romani haqida eng katta adabiy-tanqidiy materialni 1929–1930-yillarda [[Sotti Husayn]] yozadi. U asarni oʻz davrining ijtimoiy-siyosiy, badiiy ijodni mavjud shoʻrolar hokimiyati manfaatlariga xizmat qildirish nuqtai-nazaridan tahlil qiladi. Shu bois adibning mahorati, soʻz ustasi ekanligi, asarning sevib oʻqilishini inkor qilmagan holda asarni markscha-lenincha mafkura targʻibotchisi boʻlmagani uchun keskin tanqid qiladi. Xususan, tanqidiy maqolalaridan birida u shunday yozadi: {{Q2|Yozuvchilarimizning birmunchalari „Oʻtkan kunlar“ni oʻqib, tilidan ancha foydalanib ish koʻrayotqanlari ochiq ma'lum. Bundan koʻz yumish boʻlmas. „Oʻtkan kunlar“ mafkuraviy, axloqiy tomondan bizga zararli boʻlishi bilan baravar, adabiy tilimizning takomili yoʻlida ancha foydalidir...<ref>Sotti Husayn. „Oʻtkan kunlar“ ham oʻtkan kunlar“ mavzusi bilan boshlangan adabiy-tanqidiy maqolalar toʻplami. Sharq haqiqati, 1929-yil, 120, 122, 123, 125, 130, 132, 137, 138, 145, 153, 154, 169, 199, 201, 206-sonlari; 1930-yil, 9, 14, 17-yanvar kungi sonlari</ref>}} == Senzura va nashrlar == „Oʻtkan kunlar“ ilk bor 1925-yilda 1-boʻlimi (1926-yil xatoliklar tuzatilib qayta nashr qilingan), oʻsha yil 2-boʻlimi va 1926-yilda 3-boʻlimi alohida-alohida kitoblar holida arab alifbosida nashr etiladi. Ularning muqovasi „[[Mushtum]]“ jurnalining oʻsha paytdagi rassomi Ishtvan Tullya tomonidan bezatilgan (adadi – 10000 nusxa)<ref>Habibulla Qodiriy. Otamdan xotira (Otam haqida). Abdulla Qodiriy asarlari toʻplami, „Adibni xotirlab“ qismi (5-kitob). Info Capital Group, Toshkent, 2017. 172–173-betlar</ref>. 1933-yil esa senzuradan oʻtkazilib, bir qancha oʻzgarishlar va qisqartirishlar bilan qayta nashr etiladi. 1926-yilgi asl nashriga asoslangan oʻzbek kirill alifbosidagi ilk toʻliq nashri Toshkentda 1994-yilda chop etiladi<ref>"Oʻtkan kunlar" roʻmoninig 1926 va 1933-yillar nashrlaridagi tafovutlar. Abdulla Qodiriy, Oʻtkan kunlar, Mehrobdan chayon. Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti. Toshkent, 1994-yil, 640-bet</ref>. Roman 1933-yil [[Boku]] shahrida lotin alifbosida, 1958-yil [[Toshkent]]da kirill alifbosida va 1958–1961-yillar [[Karachi]] shahrida [[oʻzbek tili]] arab alifbosida chop etiladi<ref>Habibulla Qodiriy. Otamdan xotira (Otam haqida). Abdulla Qodiriy asarlari toʻplami, „Adibni xotirlab“ qismi (5-kitob). Info Capital Group, Toshkent, 2017. 181–182-betlar</ref>. == Tarjimalar == 1931-yil Xolid Said va Abdulla Qamchinbek tomonidan [[Ozarbayjon turkchasi|ozarbayjonchaga]] oʻgirilgan<ref>Sirojiddin Ahmad. Istibdod zamonining qiyofasi („Qodiriyshunoslik“ka bir nazar). Abdulla Qodiriy asarlari toʻplami, „Obid ketmon“ (4-kitob). Info Capital Group, Toshkent, 2017-yil, 278-bet</ref>. 1958-yil [[Lidiya Bat]] va [[Vera Smirnova]] tomonidan „Minuvshiye dni“ nomi bilan rus tiliga tarjima qilingan<ref>{{veb manbasi|url= http://greylib.align.ru/1340/put-k-svetlomu-svetu-nesluchajnye-razmyshleniya-o-znachenii-cvetovoj-obraznosti-v-romane-abdully-kadyri-minuvshie-dni-kniga-i-film.html |sarlavha= Абдулла Кадыри. Минувшие дни (Роман и фильм) & Замира Касымова. Путь к светлому свету|muallif= Замира Касымова|vebsayt=http://greylib.align.ru/|kirish sanasi=20 Декабря 2017}}</ref><ref>Habibulla Qodiriy. Otamdan xotira (Otam haqida). Abdulla Qodiriy asarlari toʻplami, „Adibni xotirlab“ qismi (5-kitob). Info Capital Group, Toshkent, 2017. 179-bet</ref>. 1959-yilda, Qozon shahrida, Tatariston Kitob Nashriyotida asarning tatarcha tarjimasi chop etiladi. Kitob „Ytkәn kөnnәr“ deb nomlangan. Tarjimon va kirish soʻzi muallifi M.Noʻmon (rus. Nogman). Kitob nusxalarini hozirda Tatariston Milliy Kutubxonasidan topishingiz mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=kitapxane.tatarstan.ru |sarlavha=Tatariston Milliy Kitobxonasi |arxivurl=http://85.233.77.7/cgi/zgate.exe?present+17024+rs1+1+1+F+1.2.840.10003.5.102+rus |arxivsana=2023-yil, 31-iyul}}</ref>. 2019-yil [[Islom Karimov]] fondi buyurtmasiga asosan „Days Gone By“ nomi bilan ingliz tiliga tarjima qilingan va [[Fransiya]]ning „Nouveau Monde Editions“ nashriyotida chop etilgan, tarjimon – Kerol Yermakova, muharrir – Juli Uikeden<ref>{{veb manbasi|url=http://fondkarimov.uz/news/fondom-karimova-izdan-anglijskij-perevod-na-romana-izvestnogo-uzbekskogo-pisatelya-abdully-kadyri-minuvshie-dni/|sarlavha=Фондом Каримова издан английский перевод на романа известного узбекского писателя Абдуллы Кадыри “Минувшие дни”|muallif=Фонд имени Ислама Каримова|vebsayt=http://fondkarimov.uz|kirish sanasi=11 Января 2019|arxiv-sana=2020-02-06|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20200206104253/http://fondkarimov.uz/news/fondom-karimova-izdan-anglijskij-perevod-na-romana-izvestnogo-uzbekskogo-pisatelya-abdully-kadyri-minuvshie-dni/|qaralgan sana=2020-02-06|arxivsana=2020-02-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200206104253/http://fondkarimov.uz/news/fondom-karimova-izdan-anglijskij-perevod-na-romana-izvestnogo-uzbekskogo-pisatelya-abdully-kadyri-minuvshie-dni/}}</ref>. Bu tarjimaga rassom [[Bobur Ismoilov]] illustratsiyalar yaratgan<ref>{{veb manbasi|url= http://fondkarimov.uz/news/bobur-ismailov-avtor-illyustratsij-k-romanu-minuvshie-dni/|sarlavha= Бобур Исмаилов — автор иллюстраций к роману «Минувшие дни»|muallif= Фонд имени Ислама Каримова|vebsayt= http://fondkarimov.uz|kirish sanasi= 18 Сентября 2017|arxiv-sana= 2020-02-06|arxiv-url= https://web.archive.org/web/20200206104254/http://fondkarimov.uz/news/bobur-ismailov-avtor-illyustratsij-k-romanu-minuvshie-dni/|qaralgan sana= 2020-02-06|arxivsana= 2020-02-06|arxivurl= https://web.archive.org/web/20200206104254/http://fondkarimov.uz/news/bobur-ismailov-avtor-illyustratsij-k-romanu-minuvshie-dni/}}</ref>. Shuningdek, 2019-yil amerikalik tadqiqotchi va tarjimon Mark Edvard Riz tomonidan „Bygone Days“ nomi bilan ingliz tiliga tarjima qilingan<ref>{{veb manbasi|url=http://uza.uz/en/culture/uzbekistan-embassy-presents-abdullah-qodiriy-s-bygone-days-30-12-2019|sarlavha=Uzbekistan Embassy presents Abdullah Qodiriy’s “Bygone Days”|muallif=Uzbekistan National News Agency|vebsayt=http://uza.uz/|kirish sanasi=30 december 2019}}</ref>. Mark Edvard Riz ushbu kitob tarjimasiga 15 yil vaqt sarflagan va asar [[amerikaliklar]]ga tushunarli boʻlishi uchun 400 dan ortiq izoh va sharhlar yozgan. Ushbu nashr nusxasi [[AQSH]]ning [[Kongress kutubxonasi]]dan oʻrin olgan<ref>{{veb manbasi|url= https://uza.uz/ru/society/v-ssha-izdan-roman-abdully-kadyri-minuvshie-dni-na-angliysko-07-01-2020|sarlavha=В США издан роман Абдуллы Кадыри «Минувшие дни» на английском языке |muallif= Национальное информационное агентство Узбекистана|vebsayt=https://uza.uz/ru|kirish sanasi=07 Января 2020}}</ref>. Roman [[arab tili]]da ham „O‘tkan kunlar: Turkistondagi achchiq sevgi qissasi“ nomi ostida 1000 nusxada chop etildi<ref>{{veb manbasi |title=«O‘tkan kunlar» romani ilk bor arab tilida nashr etildi |url=https://kun.uz/news/2024/04/24/otkan-kunlar-romani-ilk-bor-arab-tilida-nashr-etildi |website=https://kun.uz |publisher=Kun.uz |accessdate=24.04.2024}}</ref>. Asar [[Janubiy Koreya]]ning Kemyong universiteti professori Kim Chung Sun tomonidan 2,5 yilga yaqin vaqt mobaynida koreyschaga tarjima qilinib, [[2025-yil]]da chop etilgan<ref name="oyina">{{veb manbasi |url=https://oyina.uz/uz/posts/28740 |sarlavha=“O‘tkan kunlar” romani koreys tilida chop etildi |familiya= |ism= |sana=08.07.2025 |vebsayt=oyina.uz |til= |qaralgan sana=15.07.2025 |iqtibos=}}</ref> == Ekranlashtirish == # 1969-yil – „[[Oʻtgan kunlar (film)|Oʻtgan kunlar]]“. Rejissor – [[Yoʻldosh Aʼzamov]], bosh rollarda – [[Oʻlmas Alixoʻjayev]], [[Gulchehra Jamilova]]. # 1997-yil – „Oʻtgan kunlar“. Rejissor – [[Melis Abzalov]], bosh rollarda – [[Behzod Muhammadkarimov]], Shahrizoda Dilmurod qizi. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{Ovozli Vikipediya|sana=2022-06-21|Oʻtkan kunlar.ogg}} {{bu xushsifat maqola}} [[Turkum:Romanlar]] [[Turkum:Abdulla Qodiriy asarlari]] 48uug0pcsk3ol8qmzncp5af1lt2qrlm Turkiya avtomobil sanoati 0 693616 6000049 5844934 2026-04-21T09:34:34Z ~2026-24090-78 260290 6000049 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Otomobil Fabrika.png|thumb|250px|Turkiyadagi avtomobil zavodlari]] [[Fayl:Temsa_Diamond_Bus_in_Mannheim_100_7800.jpg|thumb|TEMSA, Otokar va BMC kabi Turk avtomobil kompaniyalari dunyodagi eng yirik van, avtobus va yuk mashinalari ishlab chiqaruvchilari hisoblanadi.]] '''Avtomobil sanoati Turkiya iqtisodiyotining ishlab chiqarish sohasida muhim rol''' oʻynaydi. Turk avtomobil sektori kompaniyalari asosan Marmara viloyatida joylashgan. 2012-yilda Turkiyada ishlab chiqarilgan avtotransport vositalari 1 million donadan oshdi.<ref name="Invest in Turkey">{{Web manba|title=Turkish auto industry at full throttle despite the slowdown in Europe|url=http://www.invest.gov.tr/en-US/infocenter/news/Pages/010713-turkish-auto-industry-at-full-throttle.aspx|publisher=Invest in Turkey|accessdate=13-noyabr 2013-yil|arxivsana=2013-11-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131113155945/http://www.invest.gov.tr/en-US/infocenter/news/Pages/010713-turkish-auto-industry-at-full-throttle.aspx}}</ref> Turkiya avtomobilsozligi, avtomobil ishlab chiqaruvchi va ehtiyot qismlar yetkazib beruvchi klaster orqali 20 mlrd AQSh dollari qiymatoda avtotransport vositalari va komponentlar eksport qilish orqali, butunjahon ishlab chiqarish tarmogʻining ajralmas qismiga aylandi. Quyidagi global avtomobil ishlab chiqaruvchilar, Turkiyada oʻz ishlab chiqarish quvvatlariga ega, Fiat/[[Tofash|Tofaş]], [[Oyak-Renault]], [[Hyundai]], [[Toyota]], [[Honda]] va [[Ford motor|Ford]]/[[Ford Otosan|Otosan]]. Sanoati asoslarini 1950-yilga borib taqaladi. Oʻsha davrda, Turk avtomobil industriyalari (TOE) korxonasi tomonidan REO rusumli harbiy yuk mashinalari ishlab chiqarila boshlandi va keyinchalik boʻlsa International Harvester tomonidan yuk mashinalari ishlab chiqarila boshlandi. Avtomobil ishlab chiqarish boʻyicha qisqacha foray qisqa toʻxtatildi. 1961-yilda Devrim nomli birinchi mahalliy avtomobil, poezd ishlab chiqaruvchi TÜLOMSAŞ korxonasi tomonidan tayyorlandi. 1959-yilda [[Ford Otosan|Otosan]] yigʻish zavodi ochilishi bilan, 1966-yilda mahalliy [[Anadol]] nomli avtomobilining ommaviy ishlab chiqarishi boshlandi. == Tarixi == [[Fayl:Devrim_at_Tülomsaş.jpg|thumb|TÜLOMSAŞ dagi Devrimning soʻnggi namunasi]] [[Fayl:Anadol_A1_in_red.jpg|thumb|Anadol A1 (Ford Otosan da ishlab chiqarilgan)]] [[Fayl:1976_Tofaş_Murat_124_(Koç).jpg|thumb|Tofash Murod 124]] [[Fayl:Renault_12_(1085077978).jpg|thumb|Oyak-Renault 12]] [[Fayl:Anadol_4a.JPG|thumb|Anadol DTM-16 (Ford Otosan da ishlab chiqarilgan)]] [[Fayl:Karsan_Peugeot_J9_minibus.jpg|thumb|Karsan Peugeot J9]] [[Fayl:Etox_Zafer_in_Eryaman_Ankara.png|thumb|Etox Zafer Coupé [[Anqara|Ankaraning]] Eryaman tumani, Göksu Bogʻi yaqinida]] Turkiyadagi birinchi yigʻilgan avtomobil, [[Ford motor|Ford Motor Company]] bilan hamkorlikda 1929-yilda yigʻilgan Ford rusumli avtomobil edi.Oʻsha paytlarda kuniga 48 dona avtomobil yigʻilar edi. Biroq, ishlab chiqarish 1930-yildagi iqtisodiy inqiroz tufayli toʻxtatilgan. Turk Willys Overland rusumli avtomobillarni ishlab chiqarish uchun,1954-yilda Turkiyaning Tuzla shahrida Jeep zavodi tashkil etilgan. 1959-yilda litsenziya asosida [[Ford motor|Ford Motor Company]]<nowiki/>ning modellarini ishlab chqarish uchun [[Ford Otosan|Otosan]] zavodi tashkil etilgan. 1961-yilda [[Eskishehir|Eskişehir]] shahridagai Tülomsaş zavodida, Devrim sedani ishlab chiqarildi. Birinchi mahalliy loyihalashitirilgan va ishlab chiqarilgan Turk avtomobili edi. 1964-yilda [[Izmir]]<nowiki/>dagi BMC zavodida litsenziya asosida Britaniya Motor Korporatsiyasining Ostin va Morris transport vositalari ishlab chiqarila boshladi. BMC brendini keyinchalik Turkiyaning Çukurova Group kompaniyasi tomonidan 1989-yilda sotib olingan va hozirda barcha BMC modellari ishlab chiqaradi. 1966-yilda [[Anadol]] boʻldi birinchi ommaviy ishlab chiqarilgan Turk avtomobil markasi aylandi. Barcha Anadol modellari Istanbul shahridagi Otosan zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan edi. 1968-yil [[Bursa]]<nowiki/>da Fiat modellarini litsenziya ostida ishlab chiqaradigan [[Tofash|Tofaş]] zavodi ochildi. 1969-yilda Bursada Renault modellarini ishlab chiqaruvchi [[Oyak-Renault]] zavodi tashkil etildi. Bundan tashqari, [[Toyota]], [[Honda]], Opel, [[Hyundai]], [[Mercedes-Benz]] va [[MAN Truck & Bus|MAN Truck & Avtobus]] kabi global avtomobil ishlab chiqaruvchilari, Turkiyadagi oʻz zavodlarida, avtomobillar, vans, avtobuslar va yuk mashinalarini ishlab chiqarishadi. ularning turk zavodlari. Shuningdek, BMC, Otokar va TEMSA kabi tur avtobus va yuk mashinasi ishlab chiqaruvchilari ham mavjud. 2004-yilga kelib Turkiya-yiliga 518 ming dona transport vositalarini, asosan [[Yevropa Ittifoqi]] aʼzo davlatlariga, elsport qilar edi.<ref>{{Web manba|url=http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-4358069/TURKEY-CAR-EXPORTS-ESTIMATED-Brief.html|title=TURKEY: CAR EXPORTS ESTIMATED. &#124; Goliath Business News|publisher=Goliath.ecnext.com|date=2005-06-08|accessdate=2011-04-03}}</ref> 2006-yilda [[Yevropa investitsiya banki|Yevropa Investitsiya Banki]] Tofash kompaniyasiga, PSA Peugeot Citroën va Fiat Auto bilan birgalikda Yevropa bozori uchun yengil tijorat avtomobillarini ishlab chiqarish uchun, 175 million evro miqdorida kredit ajratdi. Kredit, jami investitsiya 400 million evroning bir qismi edi va kompaniyaning ishlab chiqarish imkoniyatlarini kengaytirish va 5 mingta yangi ish oʻrinlari yaratish uchun moʻljallangan edi. Avtomobillar [[Bursa]]<nowiki/>dagi Tofash zavodida,-yiliga 135 ming dona ishlab chiqarilishi moʻljallangan edi.<ref>{{Web manba|url=http://www.eib.org/projects/press/2006/2006-060-turkeys-car-industry-in-perpetual-motion.htm|title=Turkey’s car industry in perpetual motion|publisher=Eib.org|date=2006-06-08|accessdate=2011-04-03}}</ref> Birinchi Etox(Turk sport avtomobillari ishlab chiqaruvchisi) Zafer taqdimoti 2007yil 30 avgustda boʻlib oʻtdi. Koʻpla mamlakatlardagi kabi, global moliyaviy inqiroz, Turkiya avtomobil sanoatiga ham sezilarli taʼsir koʻrsatdi. 2009-yil mart oyida, Turkiyaning Avtomobil sanoati uyushmasi(OSD) maʼlumotiga koʻra, mazkur-yilning ikki oyidagi ishlab chiqarish 63 %ga, eksport esa 61,6 %ga kamaygan edi, oʻtgan-yilning huddi shu davriga solishtirganda.<ref>{{Web manba|url=http://businessneweurope.eu/story1527/Car_industry_turns_into_a_Turkey|title=Car industry turns into a Turkey - BUSINESS NEW EUROPE|publisher=Businessneweurope.eu|date=2009-03-27|accessdate=2011-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091015220125/http://businessneweurope.eu/story1527/Car_industry_turns_into_a_Turkey|archivedate=2009-10-15}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20091015220125/http://businessneweurope.eu/story1527/Car_industry_turns_into_a_Turkey |date=2009-10-15 }}</ref> == Ishlab chiqaruvchilar == === Faol === * BMC * Diardi * Erkunt * Etox * FNSS Mudofaa Tizimlari * [[Ford Otosan]] * Honda * Hyundai * Isuzu * Karsan * Onuk * Otokar * [[Oyak-Renault]] * TEMSA * [[Tofash|Tofaş]] * TOGG * Toyota * Volkicar === Nofaol === * [[Anadol]] * Askam * Devrim * EVT Avtomobil * Imza * Otoser * Özaltın == Ishlab chiqarish == [[Fayl:World_map_of_motor_vehicle_production,_2007.svg|left|thumb|2007-yilgi butunjahon avotmobil ishlab chiqaruvchlari xaritasi.]] 2010-yilda Turkiya [[Germaniya]] (5,819,614), [[Fransiya]] (3,174,260), [[Ispaniya]] (2,770,435) va [[Birlashgan Qirollik|buyuk Britaniya]] (1,648,388), [[Rossiya]] (1,508,358) va [[Italiya]] (1,211,594) dan keyin, mos ravishda, 1,124,982 avtotransport vositalari bilan Yevropada avtomobil ishlab chiqarish boʻyicha 7 oʻrin boʻldi.<ref>{{Web manba|url=http://oica.net/wp-content/uploads/2007/06/worldprod_country-revised.pdf|title=OICA: WORLD MOTOR VEHICLE PRODUCTION BY COUNTRY, 2005-2006.|format=PDF|date=|accessdate=2011-04-03|arxivsana=2020-01-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200110055656/http://oica.net/wp-content/uploads/2007/06/worldprod_country-revised.pdf}}</ref> 2008-yilda Turkiya 1,147,110 avtotransport vositalari bilan, Yevropada 6 yirik ishlab chiqaruvchi (Italiyadan yurorida va Buyuk Britaniyadan keyin), dunyoda 15chi yirik ishlab chiqaruvchi boʻlgan.<ref name="Ulaşım Online">{{yangiliklar manbasi|url=http://www.ulasimonline.com/news_detail.php?id=8052&uniq_id=1246562801|title=Türkiye otomotiv sektöründe büyüyor|publisher=Ulaşım Online|date=2009-06-29|accessdate=2009-07-06}}</ref><ref>{{Web manba|url=http://oica.net/category/production-statistics/|title=2008 PRODUCTION STATISTICS|publisher=OICA|date=|accessdate=2011-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501190306/http://oica.net/category/production-statistics/|archivedate=1-may 2011-yil <!--DASHBot-->}}</ref> 2002-yilda birlashgan 6 kompaniyalarning [[Avtomobil|yoʻlovchi avtomobillar]] ishlab chiqarish hajmi birgalikda 726000 dona edi, 2006-yilga kelib 991621 donani tashkil qildi.<ref name="otomotiv">{{yangiliklar manbasi|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/6784965.asp?gid=196|accessdate=2008-08-29|title=Otomotiv üretiminde 17’nciliğe yükseldik, Belçika’yı da geçtik|journal=[[Hürriyet]]|first1=Emre|last=Özpeynirci|date=2007-06-27|language=Turkish}}</ref> Bu koʻrsatkich 2002-yilda quyidagicha taqsimlangan edi, Fiar/Tofaş 34 %, Oyak/Renault 31 %, Hyundai/Assan va Toyota har biri 14 %dan, Honda 4 % va Ford/Otosan 3 % edi. Turkiya avtomobilsozligi, avtomobil ishlab chiqaruvchi va ehtiyot qismlar yetkazib beruvchi klaster orqali 2008-yilda deyarli 23 mlrd AQSh dollari qiymatoda avtotransport vositalari va komponentlar eksport qilish orqali, butunjahon ishlab chiqarish tarmogʻining ajralmas qismiga aylandi.<ref>{{Web manba|url=http://www.haberler.com/otomotiv-ihracati-2008-de-22-milyar-944-milyon-haberi/|title=Otomotiv İhracatı 2008'de 22 Milyar 944 Milyon Dolara Ulaştı|publisher=Haberler|date=|accessdate=2011-04-03|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208102218/http://www.haberler.com/otomotiv-ihracati-2008-de-22-milyar-944-milyon-haberi/}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20151208102218/http://www.haberler.com/otomotiv-ihracati-2008-de-22-milyar-944-milyon-haberi/ |date=2015-12-08 }}</ref> == Mahalliy Turk avtomobili == [[File:Togg_T10F_IAA_2025_DSC_1904.jpg|thumb|right|250px|Togg T10F (2025–...)]] 2017-yil 2 noyabrda, Turkiyaning Birlashgan Palatalar va Tovar Birjalari tashkiloti qoshida, turkiyaning 5ta avtomobil ishlab chiqaruvchilari mahalliy elektromobilni yaratish uchun birlashma elon qilinadi va 2018-yil TOGG nomi bilan tashkil topadi.<ref name="Autoweek">{{Web manba|url=https://www.autoweek.com/news/green-cars/a30355931/turkey-bets-on-evs-with-the-pininfarina-designed-togg/|title=Turkey Bets on EVs with the Pininfarina-Designed TOGG|author=Jay Ramey|publisher=autoweek.com|date=30-dekabr 2019-yil|qaralgan sana=2020-04-08|arxivsana=2022-06-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220602194913/https://www.autoweek.com/news/green-cars/a30355931/turkey-bets-on-evs-with-the-pininfarina-designed-togg/}}</ref><ref name="TOGG">{{Web manba|url=https://www.togg.com.tr/|title=TOGG Official Website|publisher=togg.com.tr|accessdate=3-aprel 2020-yil}}</ref> Pininfarina kompaniyasi tomonidan yaratilgan birinchi prototip va dizaynlar ommaviy axborot vositalarida 2019-yilda taqdim etildi va ommaviy sotuv boshlanishi 2022-yildan boshlanishi rejalashtirildi.<ref name="Daily Sabah">{{yangiliklar manbasi|url=https://www.dailysabah.com/automotive/2017/11/02/5-turkish-companies-take-part-in-consortium-for-domestically-made-car-production|title=5 Turkish companies take part in consortium for domestically-made car production|publisher=Daily Sabah|date=2017-11-02|accessdate=2017-11-02}}</ref> 5 xil turdagi elektr avtomobillar(C-segment hatchback, C-segment sedan, C-segment MPV, C-segment SUV va B-segment SUV) ishlab chiqariladi va-yiliga 175 ming dona elektromobillar ishlab chiqariladi. TOGG birlashmasi oʻz ichiga quyidagi turk kompaniyalarini oladi: * Anadolu Guruh * BMC * Kıraça Holding * Turkcell * Vestel == Yana qarang == * [[Avtomobil sanoati]] * Turkiya iqtisodiyoti * Turkiya kompaniyali roʻyxati == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Avtomobil transporti]] f4y7il3nrrc34lpanw9rx3l8u34jnlb Braziliya avtomobilsozlik sanoati 0 693662 6000116 5882136 2026-04-21T10:23:53Z ~2026-24090-78 260290 6000116 wikitext text/x-wiki [[File:Mercedes-Benz Brazil Central Office (2012).jpg|thumb|right|[[San-Paulu]] metropoliyasidagi [[Mercedes-Benz]] zavodi]] 1960-yilga qadar '''Braziliya avtomobilsozligi''' boshqa [[Lotin Amerikasi]] ([[Meksika]] va [[Argentina]]) avtomobilsozlik sanoatlari bilan teng raqobatdosh edi, ammo keyingi jadal rivojlanishi natijasida sanoat koʻrsatkichlari ikki baravarga oshidi va bu oʻz navbatida [[Braziliya|Braziliyani]] avtomobilsozlikda mintaqaviy yetakchiga aylantirdi va dunyoning yetakchilaridan qatoriga qoʻshdi. 70-yillarning oxiriga kelib AQSh va [[Germaniya]] tomonidan yangi ishlab chiqarish quvvatlari qurildi. Shu bilan birga, yillik ishlab chiqarish soni bir milliondan oshgan va mamlakat dunyodagi 10-eng katta sanoat deb tan olingan. 1990-yillarga kelib oʻsish surati biroz pasaygan boʻlsada, oldingi va yangi chet ellik oʻyinchilar, yani Yaponiya, Fransiyaning yordami bilan sanoatning oʻsish koʻrsatkichlari yanada oshadi va bu oʻz navbatida Braziliyani Belgiya, Buyuk Britaniya, AQSh, Kanada, Rossiya, Ispaniya, [[Fransiya]] singari avtomobil ishlab chiqaruvchilaridan oʻzib ketish imkonini beradi. Shu bilan birga avtomobilning yillik ishlab chiqarish hajmi 2013-yilda 3,7 million donagacha yetadi va dunyodagi yettinchi eng katta avtomobil ishlab chiqaruvchisiga aylanadi. Braziliya sanoati 1956-yilda tashkil etilgan Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Anfavea) tomonidan tartibga solinadi, uning tarkibiga avtomobil ishlab chiqaruvchilari (yengil avtomobillar, tijorat transport vositalari, yuk mashinalari va avtobuslar) va Braziliyada qishloq xoʻjaligi texnikasini ishlab zavodlar kiradi. Anfavea Parijda joylashgan Internationale des Constructeurs d’Avtomobiles (OICA) tashkilotining azosi hisoblanadi. Braziliyada koʻpgina yirik global kompaniyalar mavjud boʻlib, ulardan: BYD, Fiat, [[Folksvagen ag|Volkswagen Group]], [[Ford motor|Ford]], [[General Motors]], Nissan Motors, [[Toyota]], MAN SE, Mitsubishi, [[Mercedes-Benz]], Renault, [[Honda]], [[Hyundai]], Kia, Volvo, BMW, Subaru, Chery, Geely, JAC Motors, Lifan, Peugeot, Porsche, Audi, Citroen, Jeep, [[Land Rover]], Mini, Lexus va boshqalar, shuningdek, Troller, Marcopolo SA, Agrale, Randon SA, Excalibur va boshqalar. Ilgari FNM (Fabrica Nacional de Motores), DKW Vemag va Gurgel kabi milliy brendlar mavjud boʻlgan. == Tarix == Braziliya avtomobilsozlik sanoati Chevrolet avtomobilini ishlab chiqarish bilan boshlagan boʻlib, 1925-yilda birinchi avtomobil liniyadan ishlab chiqarilgan[https://web.archive.org/web/20130318014912/http://history.gmheritagecenter.com/wiki/index.php/GM_do_Brasil_Milestones:_1925_-_1929]. 1956-yilda, Santa Barbara d’Oeste (San-Paulu) ilk marotaba brazilyaning Romi-Isetta nomli avtomobili ishlab chiqarilgan edi. 1958-yilda [[Toyota]] oʻzining mashhur Land Cruiserini ishlab chiqarishni boshladi. 1959-yilda San Bernardo do Kampo munitsipalitetida birinchi Volkswagen zavodi qurildi. Zavodda mashhur Beetle (Braziliyada Fusca nomi bilan tanilgan) avtomobil oʻrniga Kombi ishlab chiqarishni boshlagan. Shu bilan birga, braziliyalik tadbirkor, janob Sebastiao Uilyam Kardoso, Tupi deb nomlangan kichik elektr jip ishlab chiqarishni boshladi. 1967-yilda Puma sport avtomobillarini sotishni boshladi. [[Chevrolet]] va [[Ford motor|Ford]] 1960-yillarda Braziliyada yuk mashinalari va ishlaydigan transport vositalari va avtomobillar ishlab chiqarishni boshlagan. Italiya giganti Fiat 1960-yillarda Braziliyada birinchi zavodini tashkil qilgan va shu vaqt ichida [[Mercedes-Benz|Mercedes Benz]] yuk mashinalari va avtobuslarini ishlab chiqarishni boshlagan va natijada 1998-yilda avtomobil zavodini ochgan. [[File:Brazilian Jeep Renegade.jpg|thumb|right|Braziliyaning [[Resifi]] metropoliyasida ishlab chiqarilgan [[Jeep Renegade]]]] 90-yillarning oʻrtalarigacha Braziliya bozori importga ochilgunga qadar ushbu kompaniyalar Braziliya bozorida ustunlik qildi. 90-yillarda yanada koʻplab avtokompaniyalar Braziliyada zavodlarni barpo etishdi, bulardan Nissan, Renault, Peugeot, Citroën, [[Honda]], [[Hyundai]], Mitsubishi, Chrysler va Audi . Hozirgi vaqtda T4 va Pantanal modellari bilan eng muvaffaqiyatli haqiqiy braziliyalik avtomobil kompaniyasi Troller hisoblanadi. U butun Lotin Amerikasi va Afrikada sotiladi. Soʻnggi bir necha-yil ichida asosiy global avtomobil ishlab chiqaruvchilarning investitsiyalarini jalb qilgan holda, Braziliya avtosanoati tez sur’atlar bilan rivojlandi. 2007-yilda Braziliya ishlab chiqarishi 2006-yildagiga nisbatan 14 foizga oʻshdi va 3 milliondan ortiq avtomobilga yetdi. 2008-yildan beri Braziliya Fransiyani ortda qoldirib, dunyoda oltinchi eng yirik ishlab chiqaruvchiga aylandi, ammo 2011-yilda [[Hindiston]] tomonidan magʻlubiyatga uchradi va 7-oʻringa tushib ketdi. 2012-yil oktyabr oyida Inovar-Auto dasturi farmoyish bilan avtomobilsozlarni yoqilgʻi tejaydigan transport vositalarini ishlab chiqarishni ragʻbatlantirish va soliq solish istisnolarini boshqarish orqali milliy avtomobilsozlik sanoatiga sarmoya kiritishni nazariy maqsadlari bilan tasdiqlandi. Biroq, juda koʻp tanqid ostida qoldi, ularning aksariyati protektsionizmga bogʻiq edi. Yaqinda Braziliya JST (WTO)ning soliq imtiyozlari va protektsionizmning noqonuniy amaliyotiga qarshi bahsni yoʻqotdi<ref>{{jurnal manbasi|last=Resaffa Nogueira Martins|first1=Henrique|title=The Brazilian Inovar-Auto Program and the WTO Dispute|journal=ResearchGate|doi=10.13140/RG.2.2.25878.14407}}</ref>. ==-yil boʻyicha tarixiy ishlab chiqarish == {| class="wikitable sortable" border="0" cellpadding="0" cellspacing="2" ! colspan="1" style="background:#EFEFEF;" width="3%" |-yil ! colspan="1" style="background:#EFEFEF;" width="6%" | Maʼlumotlar ! colspan="1" class="unsortable" style="background:#EFEFEF;" width="1%" | ! colspan="10" class="unsortable" style="background:#EFEFEF;" width="18%" | 0-1 &nbsp; mln ! colspan="10" class="unsortable" style="background:#EFEFEF;" width="18%" | 1—2 &nbsp; mln ! colspan="10" class="unsortable" style="background:#EFEFEF;" width="18%" | 2—3 &nbsp; mln ! colspan="10" class="unsortable" style="background:#EFEFEF;" width="18%" | 3—4 &nbsp; mln ! colspan="1" class="unsortable" style="background:#EFEFEF;" width="18%" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 1960-yil | 133,000 | colspan="2" style="background:#BF535A;" | | colspan="40" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 1970-yil | 416,089 | colspan="5" style="background:#BF535A;" | | colspan="37" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 1980-yil | 1,165,174 | colspan="13" style="background:#BF535A;" | | colspan="29" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 1990-yil | 914,466 | colspan="10" style="background:#BF535A;" | | colspan="32" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2000-yil | 1,681,517 | colspan="18" style="background:#BF535A;" | | colspan="24" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2005-yil | 2,530,840 | colspan="26" style="background:#BF535A;" | | colspan="16" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2006-yil | 2,611,034 | colspan="27" style="background:#BF535A;" | | colspan="15" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2007-yil | 2 970,818 | colspan="31" style="background:#BF535A;" | | colspan="11" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2008-yil | 3,220,475 | colspan="33" style="background:#BF535A;" | | colspan="9" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2009-yil | 3,182,617 | colspan="32" style="background:#BF535A;" | | colspan="10" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2010-yil | 3,381,728 | colspan="34" style="background:#BF535A;" | | colspan="8" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2011-yil | 3,406,150 | colspan="34" style="background:#BF535A;" | | colspan="8" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2012-yil | 3,402,508 | colspan="34" style="background:#BF535A;" | | colspan="8" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2013-yil | 3,712,380 | colspan="37" style="background:#BF535A;" | | colspan="5" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2014-yil | 3,664,890 | colspan="34" style="background:#BF535A;" | | colspan="8" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2015-yil | 2,429,463 | colspan="24" style="background:#BF535A;" | | colspan="18" style="background:#EFEFEF;" | |- align="right" | colspan="1" style="background:#C0C0C0;" | 2016-yil | 2.157.379 | colspan="21" style="background:#BF535A;" | | colspan="18" style="background:#EFEFEF;" | |} == Ishlab chiqaruvchilar == === Hozirgi === '''Mahalliy egalik qiladi''' * Agrale * TAC * Troller '''Horijiy kompaniyalar''' * BMW ** Mini * BYD * Tırtıllar * [https://caoachery.com.br/ CAOA Chery] * Effa Motors * Fiat Chrysler avtomashinalari ** [https://www.fiat.com.br/ Fiat Automóveis Brasil] ** [https://www.jeep.com.br/ Jip avtomobili] * Ford do Brasil ** Troller * General Motors braziliyaliklarni ishlab chiqaradi ** [[Chevrolet]] ** GMC * [[Honda|Xonda]] * [https://www.hyundai-motor.com.br/ Hyundai CAOA brasilda ishlaydi] * Iveko * [https://www.jacmotors.com.br/ JAC Motors Brasil-ni qiladi] * Jon Deir * Karmann-Gia * Komatsu * Lifan * Mahindra * [[Mercedes-Benz]] * Mitsubishi * Nissan * PSA ** Peugeot ** Citroën * Renault do Brasil * Suzuki * [[Toyota]] ** Lexus * Valtra * Volkswagen do Brasil ** Audi Brasil Distribuidora de Veículos ** MAN SE ** Scania * Volvo * Yamaha * Subaru Bu yerda hozirda Braziliyadagi barcha zavodlar joylashuvi[https://conteudo.imguol.com.br/blogs/53/files/2015/12/suzane_fabricas-de-carro-no-brasil_dez-2015_anfavea_1900.jpg]. === Oldingi === * AutoLatina * Bernardini * Busskar * Dakon * Dardo * Engesa * Fabrika Nacional de Motores * Gurgel * Hofstetter * Lobini * Mafersa * Puma * Santa Matilde * Simca do Brasil * {{Tarjima qilinmagan|Miura (automobile)|pt|Miura (automóveis)}} * Aero Willys === Mahalliy ishlab chiqarish ragʻbatlantirish === Braziliyada import qilingan avtomobillar uchun 35 % tarif mavjud<ref>https://www.smh.com.au/politics/federal/australias-car-tariffs-among-worlds-lowest-20140212-32iem.html</ref>. == Yana qarang == * [[Braziliyada ishlab chiqarilgan avtomobillar roʻyxati]] * [[Troller maxsus transport vositalari]] * [[Braziliyada etanol yoqilgʻisi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/19980110054939/http://www.anfavea.com.br/anuario.html] * [http://pt.shvoong.com/humanities/h_history/1786021-evolu%C3%A7%C3%A3o-da-industria-automobil%C3%ADstica-brasil/] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170116153708/http://pt.shvoong.com/humanities/h_history/1786021-evolu%C3%A7%C3%A3o-da-industria-automobil%C3%ADstica-brasil/ |date=2017-01-16 }} [[Turkum:Avtomobil transporti]] 5m95hcptrdsqqtp6qspcpiuizyv6kcr Ispaniya avtomobil sanoati 0 693824 6000137 5801650 2026-04-21T10:33:47Z ~2026-24090-78 260290 6000137 wikitext text/x-wiki [[Fayl:06_SEAT_zona_franca,_amb_els_laboratoris_a_la_dreta.jpg|right|thumb|250x250px| Seat zavodi (Barselona)]] 2019-yilda '''[[Ispaniya]]''' 2,82 million dona avtomobil ishlab chiqargan va dunyodagi avtomobil ishlab chiqaruvchi mamlakatlar orasida toʻqqizinchi va Yevropada Germaniyadan keyin ikkinchi oʻrinni egallagan.<ref name="WSJ">{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.oica.net/category/production-statistics/2019-statistics/ |qaralgan sana=2020-04-13 |arxivsana=2020-11-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201118181040/http://www.oica.net/category/production-statistics/2019-statistics/ }}</ref> 2019-yil yakunlari boʻyocha 2,21 mln yengil avtomobil, 574 ming tijorat va 20 ming yengil tijorat avtomobili ishlab chiqarildi. Ulardan har-yili 80 foizdan koʻprogʻi eksport qilinadi (2019-yil — 82 %, yoki 2,3 mln. dona avtomobil).<ref name="WSJ" /> 2019-yilda avtomobilsozlik umumiy Ispaniya eksportining 18,9 foizini tashkil etdi.<ref name="anfac.com">{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://anfac.com/actualidad/notas-de-produccion-y-exportacion/la-produccion-espanola-crece-moderadamente-en-2019-superando-los-28-millones-de-vehiculos-fabricados/ |qaralgan sana=2020-04-13 |arxivsana=2020-08-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200806005353/https://anfac.com/actualidad/notas-de-produccion-y-exportacion/la-produccion-espanola-crece-moderadamente-en-2019-superando-los-28-millones-de-vehiculos-fabricados/ }}</ref> Asosiy eksport bozorlari bu — Germaniya, Buyuk Britaniya, Italiya va Fransiya boʻlib, bu davlatlarga 2019-yil Ispaniya avtomobil eksportining 65 % toʻgʻri keldi. Shuningdek Yaponiya, Janubiy Afrika, BAA, Isroil, Ukraina va Marokkoga ham eksport hajmlari oʻsishi kuzatildi. Shunda tijorat avtomobillarining eksporti 405,8 ming dona tashkil qildi.<ref name="anfac.com"/> 2019-yilda avtomobilsozlik sanoati Ispaniya [[yalpi ichki mahsulot]]ining 8,6 foizini ishlab chiqargan, bu ishlab chiqarish sanoatida qariyb toʻqqiz foiz ishchilarni ish bilan taʼminlagan.<ref name=":0">https://anfac.com/</ref> Hammasi boʻlib Ispaniyada 17 ta fabrika joylashgan<ref name=":0" /> va rivojlanayotgan mahalliy avtomobil komponentlari sanoati tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi, shu qatorda Gestamp Automoción yoki Grupo Antolin kabi tez oʻsib boruvchi ispan transmillatli tashkilotlari mavjud. Mamlakatda tashkil etilgan asosiy ishlab chiqaruvchilar: [[Daimler|Daimler AG]] (Vitoriyadagi ishlab chiqarish zavodi), [[Ford motor|Ford]] (Almussafesda joylashgan zavod — Yevropadagi eng yirik Ford), Opel ([[Figueruelas]]), Nissan ([[Barselona]]), PSA Peugeot Citroen (Vigo)., Renault ([[Palencia]] va boshqa ispan joylaridagi oʻsimliklar bilan), SEAT ([[Martorell]]), Volkswagen (Pamplona). Ushbu ishlab chiqarish zavodlaridan, Martorelldagi SEAT va Vigodagi PSA zavodlari hajmi boʻyicha ikkita eng kattasi.<ref name="cincodias">https://cincodias.elpais.com/cincodias/2016/08/10/empresas/1470815989_838075.html</ref> [[Fayl:Brands and Models produced in Spain 2020.png|thumb|right|Ispaniyada ishlab chiqariladigan Brendlar-2020]] <ref>https://anfac.com/cifras-clave/produccion-y-exportacion/</ref> == Tarixiy rivojlanish == Ilk Ispaniya ishlab chiqaruvchilari 1898-yilda dastlab „La Cuadra“ deb nomlangan Hispano-Suiza kabi jahon darajasidagi brendni, shuningdek, Elizalde yoki Ricart kabi kichik kompaniyalarni oʻz ichiga olgan. Keyin chet el avtomobilsozlari shoʻba korxonalari ochilishni boshladi, 1920-yilda [[Ford motor|Ford]] Motor Ibérica mahalliy shoʻba korxonasi [[Kadis|Cádiz]] da tashkil etildi <ref>{{Web manba|url=https://motorgiga.com/historia/marcas/historia-de-la-marca-motor-iberica/gmx-niv22-con817.htm|title=Historia de la marca MOTOR IBÉRICA|author=GESTIONMAX|work=motorgiga.com|language=es|accessdate=2018-02-24}}</ref> va [[General Motors]] Peninsular 1927-yilda [[Malaga]] da<ref>{{Web manba|url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1927/10/19/014.html|title=ABC (Madrid) - 19/10/1927, p. 14 - ABC.es Hemeroteca|work=hemeroteca.abc.es|language=es|accessdate=2018-02-24}}</ref>. 1936-yilga kelib sanoat katta hajmlarga etdi va doimiy ravishda oʻsib va modernizatsiya qilindi.<ref>{{Cite journal|last=María|first1=Ortiz-Villajos, José|title=Aproximación a la historia de la industria de equipos y componentes de automoción en España|url=http://www.elsevier.es/es-revista-investigaciones-historia-economica-economic-328-articulo-aproximacion-historia-industria-equipos-componentes-S1698698910700370|journal=Investigaciones de Historia Económica - Economic History Research|language=es|doi=10.1016/S1698-6989(10)70037-0|issn=1698-6989}}</ref> Ispaniya fuqarolik urushi bu rivojlanishni toʻxtatdi va iqtisodiy izolyatsiyaning oʻn-yilligi uni qayta tiklashga qiyinchilik tugʻdirdi. 1940-yillarning oʻrtalarida davlat konglomerati — Enasa boshchiligida bir qator mahalliy kompaniyalar paydo boʻldi, bu konglomerat Pegaso yoki Sava kabi markalarga ega bolgan Hispano-Suiza qoldiqlari atrofida tashkil etilgan. 1960-yilda Ispaniya avtomobil sanoati uchun barcha narsa oʻzgara boshladi, chunki sanoat siyosati joriy etildi va bu chora-tadbirlar Ispaniya mo<nowiki>''</nowiki>jizasiga olib keldi. 1958-yildan 1972-yilgacha soha har-yili oʻrtacha 21,7 % oʻsdi; 1946-yilda Ispaniyada 72 mingta shaxsiy avtomobil boʻlsa, 1966-yilda 1 millionga etdi. Bu oʻsish sur’ati dunyoda boshqa hech qaerda boʻlmagan. Seat 600 model avtomobili shu vaqtning eng havas qilingan SEAT ispan kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan avtomobili boʻlgan. Ulardan 794 000 dan ortigʻi 1957 va 1973-yillar orasida ishlab chiqarilgan va agar bu davr boshida koʻplab ispan ishchilar oilalari uchun birinchi mashina boʻlsa, oxirida u koʻpchilik uchun birinchi ''ikkinchi avtomobil'' edi. Keyinchalik, 1980-yillarda, Ispaniyaning eng yirik avtomobil kompaniyasi boʻlgan SEAT Volkswagen guruhiga sotildi, ammo shu vaqtga qadar ishlab chiqarish klasteri tuzilib boʻlgan edi, boshqa xalqaro ishlab chiqaruvchilar ham Ispaniyada ishlab chiqarar edilar. == Ispaniya brendlari == === Hozirgi Ispaniya brendlari === ==== GTA Spano ==== ==== Xurtan ==== ==== IFR Aspid ==== ==== SEAT ==== [[File:Seat1400.jpg|thumb|right|250px|SEAT 1400 — Ispaniya kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan birinchi model.]] SEAT — bu faol ishlab chiqarish potentsialiga ega va oʻz modellarini oʻz ichida ishlab chiqish imkoniyatiga ega boʻlgan yagona faol ispan brendidir. Bugungi kunda u 1950-yilda Instituto Nacional de Industria (INI) va FIAT yordami bilan oltita ispan banklari tomonidan tashkil etilgan [[Volkswagen|Volkswagen guruhining]] sho<nowiki>''</nowiki>ba korxonasi sifatida ishlaydi, bu nom '''Sociedad Española de Automóviles de Turismo''' (Ispaniyalik Saloon / Sedan avtomobil kompaniyasi) nomiga ega. 1953-yilda kompaniya oʻzining birinchi modeli — SEAT 1400 ni chiqardi . Bu 44 &nbsp; ot kuchi (33&nbsp;kVt) toʻrt eshikli salonli avtomobil, yuqori tezlikka ega edi 75 mil (120&nbsp;km / soat). 1964-yilda ishlab chiqarish toʻxtatilguncha 98000 dan ortiq ishlab chiqarilgan edi. 1960-yillarda ishlab chiqarilgan va FIAT tomonidan litsenziyalangan modellar — 600, 850, 1500 va 124 edi. 800 chi modeldan 815 319 ta avtomobil 1964-yildan 1967-yilgacha ishlab chiqarilgan. 1968-yilda SEAT oʻzining millioninchi avtomobilini ishlab chiqardi. 2003-yilga kelib bu koʻrsatkich 14 milliondan oshdi. 70-yillarda SEAT 67ot kuchiga ega (50&nbsp;kVt) 1200 chi modelini ishlab chiqardi (1975-1980-yillarda) va 1,5 million ortiq 131 chi modeldan (1974-yildan 1984-yilgacha). SEAT 1200 Sport — bu ikki eshikli kupe boʻlib, 1975-yildan 1979-yilgacha SEAT tomonidan ishlab chiqarilgan. Avtomobil har doim qora plastik burun paneli shakli tufayli old panjara va faralarni qamrab olgan va 1970-yillarga kelib taniqli old bamperni oʻz ichiga olgan „Bokanegra“ nomi bilan tanilgan. „Boca negra“ ispan tilida „qora ogʻiz“ degan maʼnoni anglatadi. Bu vaqtda ishlab chiqarilgan boshqa modellarga 127, 128, 132, 133 va Ritmo kiradi. 1981-yilda FIATning yordami tugadi va uning oʻrniga 1982-yilda [[Volkswagen|Volkswagen Group]] bilan hamkorlik shartnomasi imzolandi. 1981-yilgacha SEAT avtomobillarining aksariyati FIAT modellariga oʻxshardi. 1982-yilgi Ronda modeli SEAT tomonidan FIAT yordamisiz ishlab chiqarilgan birinchi mashina edi. 1986-yilda SEAT [[Volkswagen|Volkswagen guruhining]] filialiga aylandi. 1980-yillarda ishlab chiqarilgan boshqa avtomobillar qatoriga Fura (1981-86), Marbella (1986-98), Malaga (1985-92) va Ibiza kiradi . Marbella bu qayta oʻzgargan Fiat Panda edi, Giugiaro esa Ibiza ning yangi dizaynlangan turi edi (1984-yilda ishga tushirilgan) — FIAT bilan ajralishdan keyingi birinchi yangi mahsulot edi. Malaga Ibizaning saloni versiyasi edi, ammo Ibiza ancha mashhur edi. 1990 va 2007-yillar orasida ishlab chiqarilgan modellar Arosa, Leon, Cordoba, Toledo, Alhambra va Altea. 2008-yilda kompaniya 1,4 litrli 170 ot kuchiga ega (127&nbsp;kVt) Bocanegra (4-avlod Ibiza) kontseptual avtomobilini taqdim etdi. 1991-yilda ishga tushirilgan Toledo, FIAT- dan ajralib chiqqanidan keyin SEAT ning birinchi katta oilaviy avtomobili boʻldi. 1993-yildan 2008-yilgacha chiqarilgan Cordoba ikkinchi va uchinchi avlod Ibiza xetchbeklarining salonli versiyasi edi va avvalgi Malaga-dan ancha mashhur edi. Alhambra SEAT-ning birinchi MPV-si boʻlib, 1996-yilda ishga tushirilgan va Volkswagen Sharan va Ford Galaxy- ga asoslangan. 1999-yilda ishga tushirilgan Leon, Ford Focus va Opel Astra avtomobillariga moʻljallangan kichik oilaviy xetchbek edi. SEAT uzoq vaqt chiqarilgan Marbella ni 1997-yilda SEAT Arosa bilan almashtirgan; u bir-yildan keyin taqdim etilgan Volkswagen Lupo asosini tashkil etdi. 2009-yilgi modellar orasida León Mk2, Córdoba Mk2, Toledo Mk3, Alhambra Mk1, Ibiza Mk4 va Altea va Exeo yangi sedan modeli mavjud. Exeo Audi A4- dan olingan boʻlib, xuddi shu asosiy kuch-quvvat rejimi va platformasini birlashtiradi. 1980-yillarning oʻrtalariga qadar SEAT avtomobillari Ispaniya tashqarisida kamdan-kam uchrardi, ammo shu vaqtdan boshlab koʻplab eksport bozorlarida, shu jumladan Buyuk Britaniyada mashhur boʻlib kelmoqda, u yerda savdo 1985-yil kuzida boshlangan edi. 1986-yilda Buyuk Britaniyada faqat 6000 SEAT sotildi, bu kompaniyaning birinchi toʻliq savdo-yili edi, 1988-yilda 10000 dan oshdi va 2000-yilda-yiliga 20000 dan oshdi, 2013-yilda 45000 dan oshdi. ==== Sunred ==== ==== Tauro Sport Auto ==== ==== Tramontana ==== == Avtobus ishlab chiqarish == Ispaniya Yevropada eng katta mustaqil turistik avtobuslar (coach) ishlab chiqaruvchilariga ega, xalqaro bozor uchun juda yaxshi modellarni ishlab chiqaradi.<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://elpais.com/economia/2013/04/19/actualidad/1366386943_322769.html|title=Los 'sastres' globales de autobuses|last=Barciela|first1=Fernando|date=2013-04-21|journal=El País|accessdate=2019-04-21|language=es|issn=1134-6582}}</ref> Avtobuslarini ajralmas shassida standart model sifatida yaratadigan Yevropaning yirik avtobus ishlab chiqaruvchilardan farqli oʻlaroq, koʻpgina ispaniyalik ishlab chiqaruvchilar uchinchi tomonidan taqdim etilgan shassida korpus yasashadi, bu turli xil dizaynlarni olish imkoniyatini beradi. 2017-yil dekabr holatiga koʻra faol murabbiylar tarkibiga quyidagilar kiradi: * Ayats * Beulas * Castrosua * Ferqui * Indcar * Irizar * Nogebus * Obradors * Sunsundegui<ref>{{Web manba|url=http://www.sunsundegui.com/en/attitude-the-expression-of-sunsundegui-values/|title=Archived copy|accessdate=2017-12-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171224101431/http://www.sunsundegui.com/en/attitude-the-expression-of-sunsundegui-values/|archivedate=2017-12-24}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171224101431/http://www.sunsundegui.com/en/attitude-the-expression-of-sunsundegui-values/ |date=2017-12-24 }}</ref> * Unvi * Vectia == Chet el avtomobil kompaniyalari == Volkswagen, Nissan, [[Daimler|Daimler AG]], [[Ford motor|Ford]], Renault, Opel, PSA Peugeot / Citroën, Fiat Chrysler avtomashinalari — Iveco va boshqalar kabi koʻplab xorijiy avtomobil va yuk mashinalari ishlab chiqaruvchilari, shuningdek, etkazib beruvchilar Ispaniyada bugungi kunda transport vositalari ishlab chiqaradigan va butlovchi qismlar ishlab chiqaradigan zavodlarga ega, nafaqat ichki bozor ehtiyojlari uchun, balki eksportga ham<ref>Anfac asociados {{Web manba|url=http://www.anfac.com/asoci.htm|title=Archived copy|accessdate=2010-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121115143315/http://www.anfac.com/asoci.htm|archivedate=2012-11-15}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121115143315/http://www.anfac.com/asoci.htm |date=2012-11-15 }}</ref> .<ref>Invest in Spain: Spain in numbers http://www.investinspain.org/icex/cda/controller/interes/0,5464,5322992_6261564_6278959_0,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130326095116/http://www.investinspain.org/icex/cda/controller/interes/0,5464,5322992_6261564_6278959_0,00.html |date=2013-03-26 }}</ref> 1976-yilda Ford oʻzining yangi [[Yevropa|Yevropa]] supermini — Fiesta- ni chiqarish uchun [[Valensiya (shahar)|Valensiya]] shahrida fabrika ochdi, u 40-yil dan keyin ham ishlab chiqaraadi hamda u [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] va [[Germaniya]]da ham qurilgan. Escort va Orion ham shu yerda 1980 va 1990-yillarda qurilgan, Ka singari 1996-yildan 2008-yilgacha, uning vorisi ishlab chiqarish [[Polsha]]dagi Fiat zavodiga oʻtganida. Eskortning vorisi, Focus Valensiya zavodida 1998-yildan 2011-yilgacha ishlab chiqarilgan, chunki Yevropada uchinchi avlod Focus ishlab chiqarishi Germaniyada kontsentratsiya qilingan edi. Uchinchi avlod Focus-ning C-Max versiyasi u yerda 2010-yildan 2014-yilgacha yaratilgan. 2002-yildan 2007-yilgacha ishlab chiqariladigan Mazda rusumidagi Mazda 2 modeli ishlab chiqarilishi Fordning [[Yaponiya|yapon]] avtomobil ishlab chiqaruvchi korxonasi bilan hamkorlikda amalga oshirildi. Nissan 1983-yildan beri Ispaniyada [[Barselona|Barcelona]] zavodida avtomobillar ishlab chiqaradi. U yerda birinchi boʻlib Patrol toʻrt gʻildirakli haydovchi ishlab chiqarilgan. Hozirgi vaqtda u engil avtomobillar va tijorat transporti bozorlari uchun bir nechta model qatorlarini yaratmoqda, ularning eng yangi qoʻshilishi 2014-yilda Pulsar oilaviy xetchbeki boʻldi. [[File:Renault4,_Museo_de_la_Ciencia.jpg|thumb|right|250px|Valladolid zavodidagi FASA-Renault tomonidan ishlab chiqarilgan birinchi Renault 4CV. Zavod 1951-yilda ochilgan bo'lib, bu sanoat hududining keskin o'sishiga olib keldi.]] Renault 1951-yilda [[Valyadolid|Valladolidda]] Ispaniya bozori uchun [[Fransiya|Fransiyada]] ishlab chiqargan mahsulotlarini ishlab chiqaradigan zavodni tashkil etdi. Baʼzi Renault modellarining Ispaniyada ishlab chiqarilishi dastlab FASA-Renault bayrogʻi ostida boʻlgan va 1974-yildan 1984-yilgacha kompaniya Renault 7 nomi bilan tanilgan va juda muvaffaqiyatli boʻlgan Renault 5 xetchbekining salon versiyasini faqat Valladolid zavodida chiqargan. Taxminan 160 000 R7-lar sotilgan, ularning aksariyati Ispaniya bozorida. Ispaniyalik operatsiyalar Renault Espana- deb 2000-yildan beri rebrendlangan. General Motors Europe 1982-yilda Zaragoza shahrida yangi Corsa supermini ishlab chiqarish uchun yangi zavod ochdi. U [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyaga]] Vauxhall Nova sifatida export qilingan. Opel Kadett / Vauxhall Astra avtomobili ham 1986-yilda Zaragosada boshlangan. U yerda Meriva 2003-2017-yillarda ishlab chiqarilgan. Volkswagen oʻzining Polo supermini ishlab chiqarishni SEATning [[Barselona]]dagi zavodida 1986-yilda sotib olganidan beri ishlab chiqaradi. 1993-yildan beri ishlab chiqarilgan SEAT Ibiza- ning barcha versiyalarida xuddi Volkswagen Polo oʻsha avlodidagi singari tegi-panel va dvigatellar ishlatiladi. == Adabiyotlar == {{Manbalar}} [[Turkum:Ispaniya]] [[Turkum:Avtomobil transporti]] 96g2yamzvjrb7na60n8of7vhzc8z9ys Marokash avtomobilsozlik sanoati 0 693828 6000104 5231387 2026-04-21T10:17:22Z ~2026-24090-78 260290 6000104 wikitext text/x-wiki '''Marokash avtomobil sanoatini''' — Fransiyaning [[:en:Renault-Nissan Alliance|Renault-Nissan Alyansi]] va PSA Group avtomobil kompaniyalari investitsiyalari boshqaradi. [[BYD Auto|BYD]] Marokashda Xitoy sarmoyasini boshqaradi. Marokash hukumati investitsiya olib keladigan kompaniyalarni kelishini ragʻbatlantirish uchun dastlabki besh-yilda<ref>{{Veb manbasi|title=Why Morocco is Africa's Automotive Industry Hub|url=https://www.moroccoworldnews.com/2015/09/169119/why-morocco-is-africas-automotive-industry-hub/|website=Morocco World News|accessdate=5-mart 2017-yil|date=30-sentabr 2015-yil}}</ref> maʼlum soliqlardan ozod etdi. Fiat Marokashdagi ishlab chiqarish rolini 2003-yilda Somakadagi ulushini Renault kompaniyasiga sotish bilan yakunlagan. Marokash ushbu sektor uchun xalqaro markaz sifatida oʻz mavqeini mustahkamlashga intilayotganligi sababli umumiy qiymati 1,23 milliard yevro (1,45 milliard dollar) ga teng 26 ta avtomobilsozlik loyihalari boʻyicha bitimlar imzoladi. Loyihalar [[Fransiya]], [[Ispaniya]], Italiya, Xitoy, Janubiy Koreya, Yaponiya va AQSh kompaniyalari bilan amalga oshiriladi va 11 500 dan ortiq ish oʻrinlari yaratilishi kutilmoqda, deyiladi hukumat bayonotida. Marokash 2020-yilga kelib mahalliylashtirish darajasi 80 % boʻlgan bir million avtomobil ishlab chiqarishni kutmoqda. Natijada tovar aylanmasi 10 milliard yevroga va 160 000 ish oʻrni yaratilishiga olib keladi. == Ishlab chiqarish ob’ektlari == === Renault === [[File:Dacia_Sandero_2023_Front_1_(cropped).jpg|thumb|right|250px|[[Dacia Sandero]] (2020–...)]] Kasablankadagi Somaka zavodi 1959-yilda ochilgan va hozirda 80 % Renault Group va 20 % PSA tomonidan egalik qiladi. Hozirda u Renault Kangoo, Dacia Logan va Dacia Sandero ishlab chiqaradi. Zavod-yiliga 80 mingta avtomobil ishlab chiqarish quvvatiga ega va 1 307 xodim ishlaydi.<ref>{{Web manba|title=Casalanca|url=https://group.renault.com/en/our-company/locations/renault-locations/casablanca-somaca-plant-2/|work=Groupe Renault|accessdate=5-mart 2017-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170106203551/https://group.renault.com/en/our-company/locations/renault-locations/casablanca-somaca-plant-2/|archivedate=2017-01-06}}</ref> Renault 4 ning ishlab chiqarilishi 1993-yilda yakunlandi. Korxonada ilgari 5, 12 va 18 modellar ishlab chiqarilgan.<ref>{{Kitob manbasi|title=World Cars 1982|date=1982|publisher=Automobile Club of Italy|pages=407}}</ref> Renault-Nissan oʻzining Tangier zavodini 2012-yilda ochgan va Dacia Lodgy va Dacia Dokker ishlab chiqaradi. Dastlabki ishlab chiqarish quvvati bitta yigʻish liniyasida-yiliga 170 mingta avtomobil boʻlib, unda 5 086 xodim ishlaydi.<ref>{{Web manba|title=TANGIER|url=https://group.renault.com/en/our-company/locations/renault-locations/tangier-plant/|work=Groupe Renault|accessdate=5-mart 2017-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170323043442/https://group.renault.com/en/our-company/locations/renault-locations/tangier-plant/|archivedate=2017-03-23}}</ref> === PSA guruhi === [[File:Peugeot_e-208_facelift_1X7A2502.jpg|thumb|left|250px|[[Peugeot 208]] (2019–...)]] 2015-yilda PSA yangi PSA Kenitra zavodiga 2019-yilda B va C segmentli dvigatellar va transport vositalarini ishlab chiqarish uchun ochilishi rejalashtirilgan, ishlab chiqarish quvvati 90,000 dvigatel va transport vositalarini ishlab chiqaradigan va 200 ming donagacha kengayishi mumkin boʻlgan 557 million yevro sarmoya kiritilganligini eʼlon qildi. === Fiat === [[File:Fiat_Palio_3-door_black.JPG|thumb|right|250px|Fiat Palio (1998–2003)]] Fiat ilgari Somaka zavodida Uno va Palio modellarini CKD toʻplamlari orqali<ref>{{Kitob manbasi|last=Nieuwenhuis|first=Paul|title=The Automotive Industry and the Environment|url=https://archive.org/details/automotiveindust00nieu|date=2003|page=[https://archive.org/details/automotiveindust00nieu/page/204 204]}}</ref> yigʻgan edi. Palio 1997-yildan 2003-yilgacha ishlab chiqarilgan, shundan soʻng Fiat zavoddagi ulushini sotgan. Ilgari u shuningdek 127 va 131 modellarini 1980-yillarning boshlarida yigʻgan edi.<ref>{{Kitob manbasi|title=World Cars 1982|date=1982|publisher=Automobile Club of Italy|pages=403}}</ref> === BYD === [[BYD Auto|BYD]] Marokashda yirik avtomobil ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻygan uchinchi avtomobil ishlab chiqaruvchiga aylandi. [[BYD Auto|BYD]] Marokashning Yevropa va Afrika bozoriga kirish eshigi sifatida joylashuvidan foyda koʻrishga umid qilmoqda.<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.moroccoworldnews.com/2017/12/235934/renault-peugeot-chinese-car-byd-morocco/|title=Chinese Automaker BYD Opens Plant in Morocco, Creates 2,500 Jobs|journal=MWN|last=Morocco World News|date=9-dekabr 2017-yil}}</ref> == Renault-ning Marokashdagi mahsulotlari == [[File:2023_Dacia_Jogger_DSC_7288.jpg|thumb|right|250px|Dacia Jogger (2024–...)]] Fransiya avtomobil ishlab chiqaruvchi Renault-Nissan, Marokashning shimoliga Melloussa nomli kichik bir shaharda investitsiya kiritishga qaror qildi. Shahar strategik ahamiyatga ega, chunki u Marokashning eng katta Tanger-Med portidan yarim soat narida joylashgan boʻlib, yangi ishlab chiqarilgan avtomobillarni tashishni koʻpaytiradi va ularni portga imkon qadar tezroq Yevropaga yoki Yaqin Sharq va [[Shimoliy Afrika]] mintaqasidagi baʼzi mamlakatlarga. eksportga etkazib beradi. Renault-Nissan ushbu zavodni hayotga qaytarish uchun 10 milliard dirham (deyarli 1 milliard yevro) miqdorida investitsiya kiritishga qaror qildi. Marokash sanoat vaziri Moulay Hafid El Alamining soʻzlariga koʻra, Renault-Nissan „sanoat ekotizimi“ ni yaratishni maqsad qilgan. Uning soʻzlariga koʻra, ushbu „sanoat ekotizimi“ Renault-Nissan avtoavtomobillari uchun avtomobil qismlar bilan taʼminlash uchun maʼlum qismlarni ishlab chiqarishga ixtisoslashgan koʻplab kompaniyalarni jalb qiladi va Marokashning oʻsha mintaqasiga sarmoya kiritadi. Vazirning taʼkidlashicha, bu 20 milliard dirham (taxminan 2 milliard yevro) prognoz qilinadigan pul miqdorini yaratadi.<ref>{{Web manba|url=https://www.reuters.com/article/morocco-renault-idUSL5N17B4P8|title=UPDATE 1-Renault and partners to invest 8 bln in Morocco|author=|date=8-aprel 2017-yil|accessdate=14-fevral 2017-yil}}</ref> [[File:Renault_Kangoo_III_Express_IMG_4219.jpg|thumb|left|250px|Renault Kangoo III (2021–...)]] Kompaniyaning taʼkidlashicha, birinchi-yilda zavod 48 870 ta avtomobil ishlab chiqarishni boshlaydi va taxminlarga koʻra 2015-yilga kelib 250 000 dan ortiq transport vositalariga yetadi. Kompaniya, shuningdek, ishchilarga dam olish kunlarida ishlash uchun baʼzi imtiyozlarni taklif qilib, bir-yilda ishlab chiqarish quvvatini 400 000 taga oʻtish orqali strategiyani ishlab chiqdi. 2015-yilda kompaniya 288 053 dan ortiq avtomobillarni ishlab chiqarib (oʻsish 26 %), oʻz prognozlaridan oshganligini maʼlum qildi. Zavod, shuningdek, ishlab chiqarishning aksariyati Dacia Sanderoga toʻgʻri keladi, chunki u Marokash va Fransiyada sotish boʻyicha katta muvaffaqiyatga erishdi.. Bitta avtomobilning narxi taxminan 11 000 dollarni (8000 yevro atrofida) tashkil etadi, shuning uchun uni arzonligi sababli katta miqdorda sotishga majbur qildi. Kompaniyaning taʼkidlashicha, Sandero kompaniyaning deyarli 50 foizini tashkil qiladi, har-yili deyarli 140 000 dona ishlab chiqariladi, undan keyin ishlab chiqarilishning 25 foizini tashkil etuvchi Dacia Dokker turadi. Dacia Logan ham mavjud boʻlib, u umumiy ishlab chiqarishning 14 foizini tashkil qiladi, chunki deyarli 41 000 dona ishlab chiqarilgan, keyin esa Dacia Lodgy jami ishlab chiqarishning 11 foizini tashkil etib, deyarli 32 663 dona ishlab chiqarilgan. Biroq, Dacia Lodgy ishlab chiqarishi oʻsib bormoqda, chunki Marokash bozorida unga talab katta, chunki „Grand Taxis“ lar eski Mercedesdan yangi ekologik toza yangi avtomashinaga oʻtishga majbur boʻlmoqda. Bandlik masalasiga kelsak, Renault-Nissan guruhi Kasablankadagi Tanger fabrikasi va Somakadagi zavodda 10 000 kishi toʻgʻridan-toʻgʻri kompaniya ichida ishlayotganligini eʼlon qildi. Kompaniyaning taʼkidlashicha, yollanma foizlar atigi bir-yil ichida 20,6 foizga oʻsgan va deyarli har-yili kompaniya mahsulotiga talab yuqori boʻlgani sababli oʻsishda davom etishi kutilmoqda. Kompaniya asosan Marokashda bu yerda ishlab chiqarilgan barcha mahsulotlarni Yevropaga va Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika mintaqasidagi baʼzi mamlakatlarga eksport qilishga yoʻnaltirilgan, hozirgi vaqtda kompaniya dunyoning 22 dan ortiq mamlakatlariga avtomobillar eksport qilmoqda va 2020-yilga kelib bu sonni koʻpaytirishni rejalashtirmoqda. Tangier shahridagi zavod, Kasablankaning Somaka zavodidagi eksportning 94 % ga nisbatan deyarli 68 % avtomobillarini xorijga eksport qiladi.Renault-Nissan hozirda Marokash bozorining qariyb 38 foiz ulushini nazorat qiladi va koʻproq isteʼmolchilarni jalb qilish va hech boʻlmaganda mahalliy miqyosda koʻproq bozor ulushini olishga intilish uchun ishlab chiqarish va sifatni ularning mahsulotlari narxlari bilan bir vaqtda oshirishni maqsad qiladi.<ref>{{Web manba|url=http://www.usinenouvelle.com/article/renault-a-produit-au-maroc-pres-de-290-000-vehicules-en-2015-une-augmentation-de-26.N376340|title=Au Maroc, Renault a produit près de 290 000 véhicules en 2015, un bond de 26% - L'Usine Maroc|first=L'Usine|author=Nouvelle|date=28-yanvar 2016-yil|work=UsineNouvelle.com|accessdate=14-fevral 2017-yil}}</ref> Renault-Nissan fabrikasi toʻliq ishlashi uchun, Marokash hukumati tomonidan koʻplab kafolatlar va maʼlum sohalarda baʼzi mablagʻlar mavjud edi. Marokash kompaniyaga mamlakatga sarmoya kiritishi uchun maʼlum vaʼdalarni bajarishi kerak edi. Marokash hukumati yangi ishchilarga fabrikada olib boradigan ishlari toʻgʻrisida bilim olishga imkon beradigan markazni moliyalashtirishni vaʼda qilgan edi, shuningdek, Marokash yangi mashinalar uchun zarur boʻlgan barcha logistika ishini osonlashtiradigan barcha zarur infratuzilmani barpo etgan edi. Tanger-med portiga yetib borish uchun, Marokash fabrikani port bilan bogʻlaydigan yangi kichik avtomagistral va yangi temir yoʻl qurdi. Bularning barchasining sababi Marokashning qirollikda yangi avtomobilsozlik sanoatini rivojlantirishidir, chunki hukumat ushbu sanoat turlari koʻplab ish oʻrinlarini yaratadi va yuqorida aytib oʻtilganidek, baʼzi avtomobil qismlarini yaratadigan mamlakatga sarmoya kiritishga koʻproq ishonadi. .<ref>[http://www.latribune.fr/entreprises-finance/industrie/automobile/20120204trib000681915/une-usine-renault-geante-inauguree-a-tanger.html „Une Usine Renault Géante Inaugurée À… Tanger“. 2012. La Tribune.]</ref> == Marokash hukumati uchun investitsiyalardan keladigan daromadlar == [[File:2023 NamX HUV.jpg|thumb|right|250px|NamX HUV (2022)]] Fransiya kompaniyasining Marokashga qilgan ushbu katta sarmoyasi, Marokash sanoat vaziri soʻzlariga koʻra, Renault-Nissan yoki uning atrofida sarmoya kiritmoqchi boʻlgan boshqa kompaniyalarning barcha loyihalari yakunlanganda 20 milliard dirham sarmoya keltiradi. (1,8 milliard yevro). Fransiya kompaniyasi, shuningdek, ushbu qismlarni Marokash tuproqlarida ishlab chiqaradigan boshqa kompaniyalardan sotib oladigan mashina qismlariga sarfini ikki baravar oshirishga intiladi, bu qoʻshimcha 50 000 yangi ish oʻrinlarini yaratishga yordam beradi. Fransiyaning Marokashga kiritgan sarmoyasi asosan mamlakatda yangi sanoatni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan edi, bu asosiy tosh qoʻyilgandan keyin yaratilgan barcha kompaniyalarda — Renault-Nissan yirik zavodida aks ettirilgan. Tangier shahrida zavod tashkil etilgan vaqtdan boshlab, u tomonidan avtomobil qismlariga boʻlgan ehtiyojni qondirish uchun 170 dan ortiq zavodlar tashkil etilgan va shu paytgacha 50 milliard dirham (deyarli 4,5 milliard yevro) daromad olgan va shu paytgacha 90 mingdan ortiq toʻgʻridan-toʻgʻri va bilvosita ish oʻrinlari yaratdi.<ref>{{Web manba|url=http://www.usinenouvelle.com/article/renault-va-tripler-ses-achats-au-maroc-au-sein-de-son-ecosysteme-selon-le-gouvernement-marocain.N386444|title=Renault va tripler ses achats au Maroc au sein de son|first=L'Usine|author=Nouvelle|date=8-aprel 2016-yil|work=UsineNouvelle.com|accessdate=14-fevral 2017-yil}}</ref> Marokash iqtisodiy tarixida birinchi marotaba Tangier yaqinidagi Melloussa shahriga yangi avtomobilsozlik sanoatiga qilingan sarmoyalar Marokash eksportini shu qadar fosfatlar eksportidan ham yuqori darajaga keltirdi. Endi Marokash avtomobil va avtomobil qismlarini eksport qiluvchiga aylandi va hozirda mintaqaning koʻplab mamlakatlariga va Yevropaga yetkazib bermoqda, Tangierdagi yangi zavod yangi texniklarni, yangi menejerlarni, yangi muhandislarni yollash bilan, yaqin atrofda yashovchilarning hayotini oʻzgartirdi. Xavfsizlik kompaniyasi va shu kabi yangi ish oʻrinlarining barchasi kichik bir boylikning paydo boʻlishiga olib keladi, chunki kompaniya Marokashning eng kam ish haqidan 25 % koʻproq maosh oladi va hozirda u yerda yashaydigan odamlar hech boʻlmaganda daromad manbaiga ega va hozirda pulga ega va bu mahalliy iqtisodiyotni yaxshilashga yordam beradi. Kompaniya tashkil etilishidan oldin qoʻshni hududda hech narsa yoʻq edi, endi yangi yuqori standartli yoʻllar, portni zavod bilan bogʻlaydigan kichik yangi magistral, yangi oʻrta maktab va oʻrta maktabda tahsil olayotgan talabalar uchun yangi yashash joyi mavjud. Renaultning hozirgi direktori Pol Karvaloning soʻzlariga koʻra Melloussa qishlogʻi yaqin orada Renault-Nissan zavodi tufayli eng boy qishloq boʻladi.<ref>Rabbaa, Nadia. 2016. „Au Cœur De Renault À Tanger“. African Business — Le Magazine Des Dirigeants Africains, no. 37: 22-25.</ref> == Avtomobilsozlik sanoatiga kelajakdagi sarmoyalar == [[File:Neo_Motors_at_GITEX_Africa_2023.png|thumb|right|250px|Neo Notors NEO (2023)]] Ushbu sarmoyaning muvaffaqiyatidan kelib chiqqan holda, Marokash eksport hajmini koʻpaytirish uchun avtomobilsozlik sanoatini kengaytirishga intilmoqda, soʻnggi paytlarda Marokash hukumati va „Group Peugeot-Citroen“ oʻrtasida Kenitra yaqinida yangi zavodning ochilishiga olib keladigan 6 milliard dirham (557 million yevro) sarmoya bilan yakuniy kelishuvga erishildi. Hozirgi vaqtda Marokash 2020-yilga borib-yiliga 10 milliard dollarni faqat avtosanoatdan eksport qilishni maqsad qilmoqda. Bularning barchasi Marokash iqtisodiyotiga jiddiy taʼsir qiladi, chunki birinchi navbatda bu YaIMning sanoat sektorini 20 % ga koʻtaradi. Renault va Peugeot-Citroen-dan qilingan sarmoyalar Renault erishgan muvaffaqiyat va Peugeot-Citroen guvohi boʻladigan kelajakni koʻrish orqali mamlakatga koʻproq sarmoyadorlarni jalb qiladi. Oldin aytib oʻtilgan yangi sarmoyalar yangi Peugeot-Citroen zavodi boʻladi, yangi kompaniya qirollikda ish boshlagan dastlabki-yillarida 200 000 ta avtomobil ishlab chiqarishni maqsad qilgan. Peugeot-Citroen yangi zavod zavodi rivojlanayotgan mamlakatlar uchun ularni arzon narxlarda sotadigan kichik xarajatli mashinalarni ishlab chiqarishni boshlaydi, Peugeot asosan Afrika mamlakatlari va Yaqin Sharq mamlakatlariga qaratilgan. Yangi zavod, ishlab chiqarilishi 200 000 avtomobilni tashkil etgunga qadar 4500 ishchini jalb qiladi va yaqin kelajakda bu son ham koʻpayishi mumkin. Yangi zavodning muhim jihatlaridan biri shundaki, kompaniya dvigatelni Marokashda ishlab chiqaradi va ehtiyot qismlarni yigʻishdan koʻra bu yerda ishlab chiqaradi, yangi kompaniya mahalliy ishlab chiqariladigan avtomobil qismlariga 13 milliard dirham (taxminan 1 milliard yevro) sarflashga rozi boʻldi va bularning barchasi Marokash iqtisodiyotiga olgʻa siljishga yordam beradi, chunki koʻplab Marokash kompaniyalari oʻz mahsulotlarini yangi xaridorlariga ega boʻlishadi.<ref>{{Web manba|url=https://www.reuters.com/article/us-morocco-economy-autos-idUSKCN0SS14Q20151103|title=Morocco sees 110 billion from auto industry exports by 2020|author=|date=3-noyabr 2016-yil|accessdate=14-fevral 2017-yil}}</ref> == Marokash yalpi ichki mahsulotiga taʼsiri == [[File:2019_Laraki_Sahara_Petersen_Automotive_Museum.jpg|thumb|right|250px|Laraki Sahara (2019)]] Hozirgi kunda qirollikdagi avtomobilsozlik sanoati Marokash yalpi ichki mahsulotining 16 foizini tashkil qiladi, ammo Peugeot ishlab chiqarishni boshlagandan soʻng bu 20 foizga oʻsadi. Sanoat vaziri Moulay Hafid El Alamining soʻzlariga koʻra, Marokash ushbu sohaga xorijiy investorlarni jalb qilish va ishontirishda davom etadi, u endi boshqa avtomobil va yuk mashinalarini ishlab chiqaruvchilar kelishga va sarmoya kiritishga qaror qilishiga umid qilmoqda, deydi u. sanoat eksporti ikki baravar ortadi. Vazirning taʼkidlashicha, uning vazirligi boshqa avtomobil kompaniyalari bilan, ayniqsa Italiya va Amerikadagi baʼzi kompaniyalar bilan ularni kelishishga ishontirish uchun „jiddiy va samarali“ muzokaralar olib borgan. Fiat-Chrysler va Ford kabi baʼzi yirik kompaniyalar, Marokash avtomobilsozlik sanoatiga sarmoya kiritmoqchi boʻlgan kompaniyalar qatoriga kiradilar, hozirda ular aytilganidek, ular barcha zarur kafolatlarga ega boʻlishlari uchun Marokash hukumati bilan muzokaralar olib borishmoqda. soliqlarni va hokazolarni olib boring, bu ikki gigant mamlakatda oʻz fabrikalarini qurishi uchun. Hozirgi vaqtda yangi Marokash avtomobilsozligi kutilganidan yuqori boʻlib, ayniqsa, eksport haqida gap ketganda rekordlarga erishdi. Hozirgi vaqtda u fosfat eksportidan tushgan daromaddan tashqari qishloq xoʻjaligining boshqa mahsulotlaridan yuqori boʻldi. Buni raqamlar bilan isbotlasak, Marokashning avtosanoatda eksporti 34 milliard dirham (2,9 milliard yevro atrofida) yetdi. Solishtiradigan boʻlsak, mamlakatning fosfat eksporti 31 milliard dirham (2,7 milliard yevro atrofida) va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari esa 35 milliard dirham (taxminan 3 milliard yevroga) ni tashkil etadi. Peugeot bozorga chiqishi bilan Marokash har-yili mahalliy ishlab chiqariladigan 600 000 ta avtomobilga yetib boradi va yaqin-yillar ichida ularning soni millionga etadi.   <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup><ref>{{Web manba|url=https://www.reuters.com/article/morocco-renault-idUSL5N17B4P8|title=UPDATE 1-Renault and partners to invest 12 bln in Morocco|author=|date=8-aprel 2017-yil|accessdate=14-fevral 2017-yil}}</ref> == Adabiyotlar == {{Manbalar|30em}} [[Turkum:Avtomobil transporti]] j2xiia7128q2vp3p1vz4bzbejd7tfki Kanada avtomobilsozlik sanoati 0 693971 6000163 4096007 2026-04-21T11:07:35Z ~2026-24090-78 260290 6000163 wikitext text/x-wiki '''Kanadadagi avtomobilsozlik''' asosan chet el [[Avtomobil sanoati|avtomobilsozlarining]] [[Zavod|yigʻish zavodlaridan]] iborat boʻlib, ularning aksariyatining shtab kvartilari AQShda yoki [[Yaponiya|Yaponiyada]] joylashgan. Shuningdek, yuzlab avtomobil qismlari va tizimlarini ishlab chiqaruvchilar ham bor . [[File:Oakville_Assembly.jpg|thumb|right|250px|Liniyadagi ishchi Ford Flex avtomobiliga akkumulyator o‘rnatmoqda.]] [[File:Tour_of_GM's_Oshawa_Car_Assembly_plant,_2011-06-10,_IMG_7412_(47647493161).jpg|thumb|right|250px|Oshavadagi GM yengil avtomobillarni yig‘ish zavodi.]] [[File:Windsor_Car_Assembly_Plant_about_1990.jpg|thumb|right|250px|Vindzor (Ontario) avtomobil yig‘ish zavodida minivenlarni yig‘ish jarayoni.]] Kanada hozirda dunyodagi oʻn ikkinchi yirik avtoulov ishlab chiqaruvchisi va export boʻyicha toʻrtinchi. 2019-yilda 1,92 million dona avtomobil ishlab chiqarilgan, va-yiliga 45-50 milliard dollarlik transport vositalarini eksport qiladi (2016-yilda 48,8 milliard dollarga eksport qilgan). Kanadaning eng yuqori reytingi 1918-1923-yillarda dunyoda ikkinchi eng yirik ishlab chiqruvchi boʻlgan va Ikkinchi Jahon Urushidan keyin uchinchi boʻlgan. Avtomobilsozlik Kanadadagi eng yirik sanoat tarmoqlaridan biri boʻlib, [[Yalpi ichki mahsulot|yalpi ichki mahsulotning]] 10 foizini va ishlab chiqarish sanoatning 23 foizini tashkil etadi. Kanada yengil avtomobillar, yuk mashinalari va avtobuslar, avtoulov ehtiyot qismlari va tizimlari, yuk mashinalari korpuslari va tirkamalar, shuningdek shinalar va dastgohlar ishlab chiqaradi. Avtosanoat toʻgʻridan-toʻgʻri avtomobillarni yigʻish va avtomobil qismlarini ishlab chiqarishda 125000 dan ortiq kishi, yana 380 ming kishi sotish va xizmat koʻrsatish sohasida ishlaydi. Kanadada birinchi yirik avtomobil ishlab chiqarish 1904-yilda Windsor yaqinidagi Ontario shtatidagi Walkervillle shahrida tashkil etilgan. Faoliyatining birinchi-yilida Gordon McGregor va Wallace Campbell bir nechta ishchilar bilan birga Walkerville Wagon Works fabrikasida 117 ta Ford Model C avtomobillarini ishlab chiqarishdi. Brooks, Redpath, Tudhope, McKay, Galt Gaz-Electric, Gray-Dort, Brockville Atlas, Chatham, Anhunt, Russell (CCM), Hyslop and Ronald va McLaughlin kabi markalar orqali Kanada ancha koʻp ichki auto brendlari mavjud boʻldi. 1918-yilda McLaughlin Amerikaning „[[General Motors|General Motors“]] firmasi tomonidan sotib olinadi va General Motors of Canada brendiga aylanadi. 1930-yillarda Studebaker Kanadada oʻzining Rockne ni qurdi. [[Birinchi jahon urushi]] talablaridan kelib chiqqan holda, Kanadaning avtomobilsozlik sanoati 1923-yilga kelib, dunyoda ikkinchi oʻrinni egalladi, vaholanki u hali ham yuqori tariflar devori ortida koʻplab modellarni ishlab chiqaradigan nisbatan samarasiz zavodlardan tashkil topgan edi. Kanada-AQSh avtomobilsozlik mahsulotlari toʻgʻrisidagi bitim imzolangunga qadar Kanada isteʼmolchilarining yuqori narxlari va ishlab chiqarishdagi samarasizliklar Kanada avtosanoati uchun xarakterlidir. 1964-yil avtomobilsozlik mahsulotlari savdosi toʻgʻrisidagi shartnoma yoki „Auto Pact“ Kanada avtomobilsozlik sanoatining bugungi holatiga olib kelgan eng muhim omil hisoblanadi. Auto Paktning asosiy xususiyatlari: 1: 1 ishlab chiqarish-sotish nisbati va Kanada qoʻshilgan qiymatiga boʻlgan talablar edi. 2015-yil holatiga Fiat-Chrysler, Ford, General Motors, Honda va Toyota yirik avtomobil kompaniyalari faoliyat koʻrsatadi. <ref>{{Web manba|url=https://www.ic.gc.ca/eic/site/auto-auto.nsf/eng/am00767.html|title=Vehicles made in Canada 2017|first=Government of Canada, Innovation, Science and Economic Development Canada, Office of the Deputy Minister, Industry|author=Sector|date=|work=www.ic.gc.ca|accessdate=16-aprel 2018-yil|archivedate=2020-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200509202918/https://www.ic.gc.ca/eic/site/auto-auto.nsf/eng/am00767.html}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200509202918/https://www.ic.gc.ca/eic/site/auto-auto.nsf/eng/am00767.html |date=2020-05-09 }}</ref> DesRosiers tomonidan olib borilgan tadqiqotga koʻra, Kanadada yigʻilgan 17 ta transport vositasining ichida, yigish xarajatlarini hisobga olmaganda, Kanadada yigʻilgan oʻrtacha transport vositasidagi Kanada qismlari miqdori 2016-yilda $ 4 155 dollarni tashkil etdi yoki umumiy qismlar tarkibining 17,2 foizini tashkil etdi. <ref name="Canadian">{{Yangiliklar manbasi|last=Keenan|first1=Greg|title=How Canadian is your car? Auto makers keep it a closely guarded secret|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/how-canadian-is-your-car-auto-makers-keep-it-closely-held-secret-nafta-buy-american/article36397942/|accessdate=29-sentabr 2019-yil|journal=The Globe and Mail|date=26-sentabr 2017-yil}}</ref> Soʻnggi-yillarda bu koʻrsatkich eng koʻpi 25,6 foizdan va eng kami 13 foiz orasida oʻzgarib turgan. Boshqa tahlillarga koʻra, Kanadadagi umumiy mahalliylashtirish koʻrsatkichi 20 foizdan 24 foizgacha. Honda va Toyota tomonidan boshqariladigan zavodlarda kanadalik qismlar koʻproq boʻlishi mumkin, chunki ular Detroyt uchligi tomonidan boshqariladigan kanadalik zavodlarga qaraganda koʻproq in-house qismlarini ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi, masalan plastik ishlatiladigan komponentlar. == Ishlab chiqaruvchilar == '''Kanada avtomobil ishlab chiqaruvchilari:''' [[File:Bricklin_SV1_(14038538635).jpg|thumb|right|250px|Bricklin SV-1 (1974–1975)]] * Allard Motor Works * Bombardier Inc. * Bombardier Recreational Products * Canadian Electric Vehicles * Conquest Canada * Dupont Industries * Dynasty EV — Kanada elektr mashinasi, Dynasty Electric Car Corporation ishlab chiqaradi * [https://electrameccanica.com/ Electra Meccanica] * Felino Cooperation (Felino CB7 ni yaratgan) * Foremost Vehicles * Grande West Transportation Group * HTT Automobile (birinchi Kanada supercar ini yaratgan, HTT Pléthore) * Intermeccanica * INKAS * Magna International bu Kanadaning sektordagi eng yirik mahalliy firma va dunyodagi uchinchi eng yirik auto qismlar ishlab chiqaruvchisi * Magnum Cars * New Flyer * Nova Bus * Prevost Car * Terradyne Armored Vehicles Inc * ZENN bu 2-oʻrinli battareyalik electromobil ZENN Motor Company tomonidan ishlab chiqarilgan '''Kanadada zavodlari boʻlgan chet el avtomobil ishlab chiqaruvchilari:''' <ref>{{Web manba|url=https://www.ic.gc.ca/eic/site/auto-auto.nsf/eng/am00767.html|title=Vehicles made in Canada 2017 - Canadian automotive industry|publisher=Ic.gc.ca|date=2018-08-13|accessdate=2018-12-02|archivedate=2019-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107193258/https://www1.ic.gc.ca/eic/site/auto-auto.nsf/eng/am00767.html}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200509202918/https://www.ic.gc.ca/eic/site/auto-auto.nsf/eng/am00767.html |date=2020-05-09 }}</ref> * [[Fiat]] [[Chrysler]] Canada * [[Ford]] of Canada * [[General Motors]] * [[Honda]] Canada * [[Toyota]] Canada '''Kanadada zavodlari boʻlgan chet el avtomobilsozlari:''' * [[Suzuki]] ** General Motors va Suzuki orasidagi CAMI Automotive qoʻshma korxonasi * [[Volvo Cars]] ** Volvo Halifax Assembly, 1998-yilda yopilgan == Adabiyotlar == {{Manbalar}}[http://www.international.gc.ca/investors-investisseurs/assets/pdfs/download/vp-automotive.pdf www.international.gc.ca/investors-investisseurs/assets/pdfs/download/vp-automotive.pdf] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200715204241/https://www.international.gc.ca/investors-investisseurs/assets/pdfs/download/vp-automotive.pdf |date=2020-07-15 }} [[Turkum:Avtomobil transporti]] i4y9m3zaedt865792s5zqjx9f534z7r Vena jangi 0 695849 5999495 5224405 2026-04-20T12:26:05Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999495 wikitext text/x-wiki {{Urush bilgiqutisi |nomi= Vena jangi |qismi= [[Usmonli imperiyasi|Usmonli]]-[[Polsha]] urushlari. |tasvir= [[Tasvir:Anonym Entsatz Wien 1683.jpg|300px]] |sana= [[1683-yil]] [[12-sentabr]]<ref name=Finkel> {{Kitob manbasi |last=Finkel |first=Caroline |title=Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923 |url=https://archive.org/details/osmansdreamstory0000fink |pages=[https://archive.org/details/osmansdreamstory0000fink/page/286 286]–87 |publisher=Basic Books |isbn=978-0-465-02396-7|date=13-fevral 2006-yil }}</ref> |yer= [[Vena]], [[Avstriya]] |sabab= |natija= Xristian koalitsiyasining hal qiluvchi gʻalabasi * Vena qamali toʻxtatildi. * Usmonlilar katta yoʻqotishlarga duchor boʻldilar va juda zaiflashdilar. * Saroyevoning Yevgeniy Savoy kuchlari tomonidan egallanishi<ref name="bosnaargentina">{{citation|url=http://www.bosnasrebrena.ba/v2010/samostani-i-zupe/sarajevo/bistrik.html|title=Sarajevo / Bistrik – samostan sv. Ante|website=Sarajevo / Bistrik – samostan sv. Ante|accessdate=1-aprel 2015-yil|language=hr|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402163827/http://www.bosnasrebrena.ba/v2010/samostani-i-zupe/sarajevo/bistrik.html|archive-date=2-aprel 2015-yil|url-status=dead|year=|archivedate=2015-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402163827/http://www.bosnasrebrena.ba/v2010/samostani-i-zupe/sarajevo/bistrik.html}}</ref><ref name='Popovic'>{{Kitob manbasi|title=Historic Cities of the Islamic World |editor=C. Edmund Bosworth|year=2007|publisher=[[Koninklijke Brill]] |location=Leiden |isbn=9004153888 |chapter=Sarajevo |author=A. Popovic |pages= 164–171 |chapterurl=https://books.google.com/books?id=UB4uSVt3ulUC&pg=PA164| ref = {{harvid|Popovic|2007}}}}</ref>. * Xristianlar koalitsiyasi Usmoniylarni yanada zaiflashtirish uchun Papa Innosent XI homiyligi ostida Muqaddas Ligani tashkil qiladi |raqib1= {{flagicon image|Ottoman Vienna standard.svg}} [[Usmonli imperiyasi]] Vassal davlatlar: * {{flagicon image|Coat of arms of Crimean Khanate.svg}} [[Qrim xonligi]] * [[Tasvir:Flag of Moldavia.svg|22px]] [[Moldova]] <small>(Rasmiy)</small> * [[Tasvir:Flag of Wallachia.svg|22px]] [[Vallaxiya]]<small>(Rasmiy)</small> * {{flagicon image|Banner of Gabriel Bethlen.svg}} [[Transilvaniya]] * {{flagicon image|Ottoman Vienna standard.svg}} [[Yuqori Vengriya]] |raqib2= [[Fayl:Royal Banner of Jan III Sobieski.svg|22px]] [[Polsha-Litva Ittifoqi]] <br />{{flag|Holy Roman Empire}} * {{flagicon image|Banner of the Holy Roman Emperor without haloes (1400-1806).svg}} [[Avstriya]] * {{flagicon image|Flag of the Electorate of Bavaria.svg}} [[Bavariya]] * {{flagicon|Bohemia}} [[Bogemiya toji]] * {{flagicon image|Flag of Franconia.svg}} [[Franconia]] * [[Fayl:Flag of Electoral Saxony.svg|22px]] [[Saksoniya elektorati]] * {{flagicon image|Wappen schwäbischer Reichskreis 2.jpg}} [[Svabiya]] [[Fayl:Coa Hungary Country History (14th century).svg|15px]] [[Gabsburg Vengriyasi]] * [[Tasvir:Flag of Wallachia.svg|22px]] [[Vallaxiya]] <small>(Yashirincha)</small> |raqib3= |qomondon1= {{Plainlist| * {{flagicon image|Ottoman Vienna standard.svg}} [[Buyuk vazir]] [[Kara Mustafa Pasha]] * {{flagicon image|Ottoman Vienna standard.svg}} Diyarbakirlik Kara Mehmed * {{flagicon image|Ottoman Vienna standard.svg}} Budalik Ibrahim * {{flagicon image|Ottoman Vienna standard.svg}} Abaza Sari Hüseyin * {{flagicon image|Ottoman Vienna standard.svg}} Karahisarlik Pasha * {{flagicon image|Coat of arms of Crimean Khanate.svg}} [[Murad Giray]] * {{flagicon image|Flag of Moldavia.svg}} [[George Ducas]] * {{flagicon image|Banner of Gabriel Bethlen.svg}} [[Michael I Apafi]]}} |qomondon2= {{Plainlist| * [[Fayl:Royal Banner of Jan III Sobieski.svg|22px]] [[John III Sobieski]]<br /><small>([[Commander-in-chief|Supreme Commander]] of the Christian Coalition Army)</small> * [[Fayl:Royal Banner of Jan III Sobieski.svg|22px]] [[Stanisław Jan Jabłonowski|Hetman Jabłonowski]] * [[Fayl:Royal Banner of Jan III Sobieski.svg|22px]] [[Mikołaj Hieronim Sieniawski|Hetman Sieniawski]] * [[Fayl:Royal Banner of Jan III Sobieski.svg|22px]] [[Marcin Kazimierz Kątski|Count Marcin Kątski]]<br /><small>(Relief Force)</small> * [[Fayl:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|22px]] [[Ernst Rüdiger von Starhemberg]]<br /><small>(Garrison)</small> * [[Fayl:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|22px]] [[Charles V, Duke of Lorraine|Charles of Lorraine]] * [[Fayl:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|22px]] [[John George III]] of Saxony * [[Fayl:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|22px]] [[Prince Georg Friedrich of Waldeck|Georg Friedrich of Waldeck]] * [[Fayl:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|22px]] [[Julius Francis, Duke of Saxe-Lauenburg]] * [[Fayl:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|22px]] [[Maximilian II Emanuel, Elector of Bavaria|Maximilian II Emanuel of Bavaria]] * [[Fayl:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|22px]] [[Prince Eugene of Savoy|Eugene of Savoy]] * [[Fayl:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|22px]] [[Livio Odescalchi]] * [[Fayl:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|22px]] [[Antonio Caraffa]] * [[Tasvir:Flag of Wallachia.svg|22px]] [[Şerban Cantacuzino]]}} |qomondon3= |kuch1= Qora Mustafoning chodiridan topilgan jang tartibiga oid hujjatlarga koʻra, [[1683-yil]] [[10-sentabr]]da<ref name="Forst de Battaglia, Otto 1983">{{Citation |last=Forst de Battaglia |first=Otto |title=Jan Sobieski, Mit Habsburg gegen die Türken |publisher=Styria Vlg. Graz |year=1982 |page=215 of 1983 Polish translated edition}}</ref> 150 ming, qamal boshlanganda 170 mingdan kam askar quvvatlari boʻlgan<ref name="Wimmer, Jan 1983">{{Citation |last=Wimmer |first=Jan |title=Wiedeń 1683 |publisher=MON |year=1983 |page=306}}</ref>. <br /> Taxminan 150 ta kema{{refn|The lowest estimate is 90,000,<ref name="masters2009">Bruce Alan Masters, Gábor Ágoston: ''Encyclopedia of the Ottoman Empire'', Infobase Publishing, 2009, {{ISBN|1438110251}}, 584.</ref> while according to older estimates even up to 300,000<ref name="Harbottle, Thomas Benfield 1905">{{Citation |last=Harbottle |first=Thomas |title=Dictionary of Battles |publisher=E.P. Sutton & Co |year=1905 |page=262}}</ref><ref name="Clare, Israel Smith 1876">{{Citation |last=Clare |first=Israel |title=The Centennial Universal History: A Clear and Concise History of All Nations, with a Full History of the United States to the Close of the First 100 Years of Our National Independence. |publisher=J. C. McCurdy & Co. |year=1876 |page=252}}</ref><ref name="Drane, Augusta Theodosia 1858">{{Citation |last=Drane |first=Augusta |title=The Knights of st. John: with The battle of Lepanto and Siege of Vienna. |publisher=Burns and Lambert |year=1858 |page=136}}</ref>.<ref name="Building News 1890">''American Architect and Building News''. 29.767 (1890): 145. Print.</ref>}} |kuch2= '''Vena gornizoni''': * 11,000 askar+5,000 yordamchi kuch<ref name="Podhorodecki, Leszek 2001, p. 83">{{Citation |last=Podhorodecki |first=Leszek |title=Wiedeń 1683 |publisher=Bellona |year=2001 |page=83}}</ref><ref name="Podhorodecki, Leszek 2001, p. 83" /> * 312 ta miltiq (lekin 114 tasi ishlatilgan)<ref name="Podhorodecki, Leszek 2001, p. 83" /> ''' Qoʻshimcha kuchlar ''': * 47,000 nemis va avtriya askarlari 112 ta miltiq bilan<ref name="Podhorodecki, Leszek 2001, p. 106">{{Citation |last=Podhorodecki |first=Leszek |title=Wiedeń 1683 |publisher=Bellona |year=2001 |page=106}}</ref>. * 27,000 polyaklar 28 ta miltiq bilan<ref name="Podhorodecki, Leszek 2001, p. 105">{{Citation |last=Podhorodecki |first=Leszek |title=Wiedeń 1683 |publisher=Bellona |year=2001 |page=105}}</ref>. |kuch3= |yoqotishlar1= jang davomida 8,000-15,000 oʻlgan. 5,000-10,000 asirga olingan. |yoqotishlar2= jang vaqtida 4,500 yaralangan, 3,500 oʻlgan (1,500 polyaklar)<ref name="Podhorodecki, Leszek 2001, pp. 140-141">{{Citation |last=Podhorodecki |first=Leszek |title=Wiedeń 1683 |publisher=Bellona |year=2001 |pages=140–41}}</ref>. Qamal vaqtida 12,000 askar yaralangan. |yoqotishlar3= |umumiy_yoʻqotishlar= |ilova= |izoh=Vena jangi [[1683-yil]] [[16-sentabr]]}} '''Vena jangi''' &mdash; [[Vena]] yaqinidagi Kahlenberg togʻida, [[1683-yil]] [[12-sentabr]]da, imperiya shahri ikki oy davomida Usmonli imperiyasi tomonidan qamal qilinganidan keyin boʻlib oʻtgan shiddatli jang. Jang Gabsburg monarxiyasi va Polsha-Litva hamdoʻstligi tomonidan boshqarilgan Muqaddas Rim imperiyasi tomonidan, qirol Ioan III Sobieski boshchiligida Usmonlilarga va ularning vassal va qabila davlatlariga qarshi olib borildi. Jang birinchi marta Hamdoʻstlik va Muqaddas Rim imperiyasining Usmonlilarga qarshi harbiy hamkorligini koʻrsatdi va koʻpincha tarixdagi burilish nuqtasi sifatida koʻrildi, shundan soʻng „Usmonli turklari xristian olamiga xavf tugʻdirishni bas qildi“<ref name=Leitsch01>{{Jurnal manbasi|author=Leitsch, Walter|title=1683: The Siege of Vienna|accessdate=19-dekabr 2014-yil|journal=History Today|date=July 1983|volume=33|issue=7|url=http://www.historytoday.com/walter-leitsch/1683-siege-vienna|quote=The defeat of the Ottoman Army outside the gates of Vienna 300 years ago is usually regarded as the beginning of the decline of the Ottoman Empire. But Walter Leitsch asks whether it was such a turning point in the history of Europe? ... However, it marks a turning point: not only was further Ottoman advance on Christian territories stopped, but in the following war that lasted up to 1698 almost all of Hungary was reconquered by the army of Emperor Leopold I. From 1683 the Ottoman Turks ceased to be a menace to the Christian world. ... The battle of Vienna was a turning point in one further respect: the success was due to the co-operation between the troops of the Emperor, some Imperial princes and the Poles. ... However the co-operation between the two non-maritime neighbours of the Ottoman Empire in Europe, the Emperor and Poland, was something new. ... Walter Leitsch is Professor of East European History and Director of the Institute of East and Southeast European Research at the University of Vienna.}}</ref>. [[1699-yil]]gacha boʻlgan janglarning deyarli barchasini yutqazdi<ref name=Leitsch01>{{Jurnal manbasi|author=Leitsch, Walter|title=1683: The Siege of Vienna|accessdate=19-dekabr 2014-yil|journal=History Today|date=July 1983|volume=33|issue=7|url=http://www.historytoday.com/walter-leitsch/1683-siege-vienna|quote=The defeat of the Ottoman Army outside the gates of Vienna 300 years ago is usually regarded as the beginning of the decline of the Ottoman Empire. But Walter Leitsch asks whether it was such a turning point in the history of Europe? ... However, it marks a turning point: not only was further Ottoman advance on Christian territories stopped, but in the following war that lasted up to 1698 almost all of Hungary was reconquered by the army of Emperor Leopold I. From 1683 the Ottoman Turks ceased to be a menace to the Christian world. ... The battle of Vienna was a turning point in one further respect: the success was due to the co-operation between the troops of the Emperor, some Imperial princes and the Poles. ... However the co-operation between the two non-maritime neighbours of the Ottoman Empire in Europe, the Emperor and Poland, was something new. ... Walter Leitsch is Professor of East European History and Director of the Institute of East and Southeast European Research at the University of Vienna.}}</ref>. Tarixchilar bu jang Usmonli-Gabsburg urushlarida, Muqaddas Rim va Usmonli imperiyalari oʻrtasidagi 300 yillik kurashda burilish nuqtasi boʻlganligini taʼkidlashadi. Jangdan keyingi 16 yil ichida Avstriyaning Gabsburglari asta-sekin tiklanib, asosan Usmonli kuchlaridan tozalangan [[Vengriya]] va Transilvaniyada hukmronlik qildilar. Jang tarixdagi eng katta otliq qoʻshimchalarini oʻz ichiga olganligi bilan ajralib turadi. == Muqaddima == Vena shahrini qoʻlga olish uzoq vaqt Usmonli imperiyasining strategik maqsadi boʻlgan, chunki u Danubian (Qora dengizdan Gʻarbiy Yevropagacha) janubi Yevropa va quruqlikdagi (Sharqiy Oʻrta yer dengizi [[Germaniya]]) savdo yoʻllarini nazorat qilgan. Ushbu ikkinchi qamaldan oldingi yillarda ([[1529-yil]]dagi Vena qurshovi) nufuzli Koʻprulu oilasining yirik nazoratchilari qoʻl ostida Usmonli imperiyasi muqaddas joyga olib boradigan yoʻllar va koʻpriklarni taʼmirlash va oʻrnatish kabi keng qamrovli logistik tayyorgarlikni amalga oshirdi. Rim imperiyasi va uning logistika markazlari, shuningdek, oʻq-dorilar, toʻplar va boshqa manbalarni imperiyaning barcha qismlaridan ushbu markazlarga va Bolqonga yuborishdi. Agar urush [[1566-yil]]gacha Usmonli imperiyasini vaqtincha toʻxtatib turadigan Siget jangi boʻlmaganda edi, tezroq boʻlar edi. [[1681-yil]] va [[1682-yil]]larda Imre Toqolli va Muqaddas Rim imperiyasi oʻrtasida (oʻsha paytda chegara Vengriya edi) toʻqnashuvlar kuchayib, Gabsburg kuchlarining Vengriya markaziga bostirilishi Buyuk Vazir Kara Mustafo Poshoni Sultonni ishontirishda hal qiluvchi dalil boʻldi. Mehmet IV va uning devoni Usmonli qoʻshinining harakatlanishiga ruxsat berdi. Mehmet IV Mustafo Poshoga Ven (shimoliy gʻarbiy) da joylashgan Gir (keyinchalik Yankkale deb nomlanadi va nemis tilida Raab nomi bilan) va Komamrom (turkcha Komaron, nemischa Komorn) qal’alarigacha yurish va ularni qamal qilishga ruxsat berdi. Usmonli armiyasi [[1682-yil]] [[21-yanvar]]da safarbar qilindi va [[1682-yil]] [[6-avgust]]da urush eʼlon qilindi. [[Fayl:1683-yilda Usmonli imperiyasi.png|thumb|left|250px|[[1683-yil]]da [[Usmonli imperiyasi]]]] [[1683-yil]] [[31-mart]]da yana bir deklaratsiya — Katta Vazir Merzifonlu Qora Mustafo Posho tomonidan Mehmet IV nomidan Vena imperatorlik sudiga keldi. Ertasi kuni Usmonli qoʻshinlarining oldinga yurishi Rumeliyadagi Edirnadan boshlandi. Usmonli qoʻshinlari Belgradga may oyining boshlarigacha yetib keldi. Ularga shahzoda Mixali Apafi boshchiligidagi Transvilansiya armiyasi va Imre Thokolly boshchiligidagi vengriyaliklar qoʻshildi; Girni qurshab olishdi va qolgan 150,000 [[qoʻshin]] Vena shahriga qarab yoʻl olishdi. Taxminan 40,000 Qrim-tatar qoʻshinlari [[7-iyul]] kuni Vena sharqidan 40 kilometr (25 milya) sharqqa yetib kelishdi, bu mintaqadagi imperator qoʻshinlaridan ikki baravar koʻp edi. Imperator Leopold oʻz sudi bilan Vena shahridan Pasauga qochib ketdi. Asosiy Usmonli armiyasi Vena shahriga [[14-iyul]]da yetib keldi; shaharning yagona mudofaa kuchi hisoblangan Ernst Rüdiger fon Starheembergning qoʻshini 15,000 kishidan iborat edi. Gabsburg hukumati mudofaaga shoshib qoldi, ammo tezda koʻp pul toʻpladi va polyaklar bilan ittifoq shartnomasini imzoladi va mudofaani kuchaytirdi. Turklar tez orada Vena shahri ostonalariga yetib keldi va qamalni boshladi. Gabsburglar rejasi jang natijalariga koʻra oʻzini oqladi va gʻalaba keltirdi. == Qamal paytidagi voqealar == == Jangga tayyorlanish == == Jang == == Natija == == Taʼsiri == == Madaniy meros == === Astronomik meros === === Diniy taʼsir === == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == {{Usmoniylar imperiyasi sultonlari}} [[Turkum:Usmonli imperiyasi ishtirokidagi janglar]] f47919dvqe3et8z79lbdt8ucct0uuui Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov 3 699645 5999668 5995491 2026-04-20T15:01:01Z MediaWiki message delivery 15253 /* Tech News: 2026-17 */ yangi mavzu 5999668 wikitext text/x-wiki Hello. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 14:02, 2024-yil 15-oktyabr (UTC) {{Yangilarini pastdan}} {{/Arxivcha}} == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:20, 9-Yanvar 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 16-Yanvar 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 --> == Tabrik == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fcfcfc;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:20th anniversary of Uzbek Wikipedia Barnstar.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''„Oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yilligi“ yulduzi''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Hurmatli {{PAGENAMEBASE}}, Vikipediyada amalga oshirayotgan salmoqli ishlaringiz uchun tashakkur aytgan holda, sizni oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yillik yubileyi bilan tabriklayman va sizga ushbu „Oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yilligi“ esdalik yulduzini taqdim etaman. Vikipediyani rivojlantirish yoʻlida charchamang! Yoqimli tahrirlar! Hurmat bilan — [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurqul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 13:50, 22-Yanvar 2024 (UTC) |} :Tashakkur [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 01:54, 23-Yanvar 2024 (UTC) == „Yil maqolasi“ yulduzi == {| style="background:#FcFcc3; border: solid 1px #0f4fff; width: auto%; padding: 2px;" |rowspan="2" valign="middle" width=110px | [[Fayl:Статьи года Статья года.svg|100px|center|„Yil maqolasi“ tanlovi gʻolibi]] |style="font-size: large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''„Yil maqolasi“ tanlovi gʻolibi''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C2E0F3;" |Hurmatli {{PAGENAMEBASE}}, siz tomoningizdan yaratilgan/toʻldirilgan/status uchun nomzodlikka qoʻyilgan '''„[[Arman genotsidini inkor etish]]“''' maqolasi [[Vikipediya:Yil maqolalari|2023-yilning tanlangan maqolasi]] sifatida tanlangani bilan tabriklab, sizga ushbu yulduzni topshiraman. Yoqimli tahrirlar! [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurqul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 23:06, 22-Yanvar 2024 (UTC) |} :Tashakkur [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 01:55, 23-Yanvar 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:04, 23-Yanvar 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:31, 29-Yanvar 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:22, 5-Fevral 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:49, 13-Fevral 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:37, 19-Fevral 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:23, 26-Fevral 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:47, 4-Mart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 11-Mart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 --> == Innovatsion rivojlanish agentligi == Assalomu alaykum. Innovatsion rivojlanish agentligi sahifasini yaratdik bir necha bor. O'chirib tashlayverishdi. Bugun barcha Vikipedia talablariga binoan sahifa yaratdik, ammo google qidiruv tizimida izlab ko'rsak biz yaratga sahiba paydo bo'lmayabdi, sababi ushbu sahifani faqat administratorlar tomonidan yaratilishi mumkin holatiga o'tib qolibdi. Shunga Innovatsion rivojlanish agentligi sahifasini yaratishda ko'mak berishingizni so'raymiz. E'tiboringiz uchun rahmat. [[Foydalanuvchi:Innovatsion rivojlanish agentligi|Innovatsion rivojlanish agentligi]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Innovatsion rivojlanish agentligi|munozara]]) 11:15, 13-Mart 2024 (UTC) :Salom, sahifani koʻrib chiqdim. Mazkur agentlik haqida faqatgina Prezident farmon va qarorlarida gapirilganmi? Nega boshqa birlamchi hamda ikkilamchi manbalar koʻrsatilmagan. Xuddiki maʼlumotnomaga oʻxshab qolgan mazkur sahifa. Qaytadan nufuzli manbalarni qoʻshib tahrir qilishingiz soʻraladi. Keyin bir xil maʼlumotlarni alohida manba sifatida qoʻshib, manbalar sonini oshirib yubormang. Oʻrniga <ref name="">dan foydalanishni maslahat beraman. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 07:14, 14-Mart 2024 (UTC) :Nomini ham koʻchirib qoʻydim. Bemalol tahrirlashingiz mumkin. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 07:15, 14-Mart 2024 (UTC) :Sahifa 44 foizdan oshiqroq plagiatdan iborat. Menimcha, yaqinda [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar]] vazirining plagiatga qarshi kurashish boʻyicha qarori ham chiqqan edi. Shu jihatiga eʼtiborli boʻlinglar. Agar tezda tuzatilmasa sahifa yana oʻchiriladi. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 07:18, 14-Mart 2024 (UTC) ::Hop, tushunarli. ::Katta rahmat. ::Misol uchun, agentlik vazifalarini yoki tizim tashkilot, bo'limlari nomlarini o'zgartirib bo'lmaydi, ushbu holatda nima qilish kerak? [[Foydalanuvchi:Innovatsion rivojlanish agentligi|Innovatsion rivojlanish agentligi]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Innovatsion rivojlanish agentligi|munozara]]) 09:22, 14-Mart 2024 (UTC) :::Plagiat qilmasdan yozish kerak. Matnni kopi past qilish yaramaydi [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 09:57, 14-Mart 2024 (UTC) :::Aka sizga qanday bog'lansak bo'ladi? [[Foydalanuvchi:Innovatsion rivojlanish agentligi|Innovatsion rivojlanish agentligi]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Innovatsion rivojlanish agentligi|munozara]]) 10:17, 14-Mart 2024 (UTC) ::::Telegram tarmogʻida [https://t.me/uzwikichat oʻzbekcha vikipediya guruhi] mavjud. Barcha savollaringizni oʻsha yerdan soʻrashingiz mumkin. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 10:25, 14-Mart 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:40, 18-Mart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:57, 25-Mart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:36, 2-Aprel 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 8-Aprel 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:29, 15-Aprel 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:28, 22-Aprel 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 --> == Orden == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; padding: 0.2em;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Press Barnstar Hires.png|100px]] |rowspan="2" |<!-- spacer cell --> |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Vikipediya:Ordenlar/OAV|„Ommaviy axborot vositalari“ ordeni]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Vikipediyadagi faoliyatingiz bir necha marta ommaviy axborot vositalarida yoritilgani uchun sizni ushbu orden bilan taqdirlashga qaror qildim. Yoqimli tahrirlar! [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurqul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 21:11, 22-Aprel 2024 (UTC) |} :Assalomu alaykum. Tashakkur [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 13:36, 23-Aprel 2024 (UTC) == Orden == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; padding: 0.2em;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Main Barnstar Hires.png|100px]] |rowspan="2" |<!-- spacer cell --> |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Vikipediya:Ordenlar/Bosh sahifa ijodkori|„Bosh sahifa ijodkori“ ordeni]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Hozir (2023-yil bahoridan beri) biz qoʻllanayotgan Bosh sahifa dizaynini yaratishda/olib oʻtishda qoʻshgan ulkan hissangiz uchun sizni ushbu orden bilan taqdirlashga qaror qildim. Yoqimli tahrirlar! [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurqul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 21:28, 22-Aprel 2024 (UTC) |} :Rahmat [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 13:36, 23-Aprel 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:34, 30-Aprel 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:45, 6-May 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 13-May 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 --> == IV darajali „Tanlangan maqola“ ordeni == {| style="background:#FDFFE7; border: solid 1px #C2C2C2; width: 88%; padding: 2px;" |rowspan="2" valign="middle" width=110px | [[Fayl:Featured Article Barnstar 4 Degree Hires.png|100px|center|IV darajali „Tanlangan maqola“ ordeni]] |style="font-size: large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Vikipediya:Ordenlar/Tanlangan maqola#IV darajali orden|IV darajali „Tanlangan maqola“ ordeni]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C2C2C2;" | Hurmatli [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]], 3 ta [[Vikipediya:Tanlangan maqolalar|tanlangan maqolani]] yaratganingiz / yaratilishiga hissa qoʻshganingiz bilan tabriklab, sizga ushbu ordenni topshiraman. Yoqimli tahrirlar! <br> — [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 05:01, 14-May 2024 (UTC) |} :Tashakkur! [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 06:27, 14-May 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 20-May 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 28-May 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:35, 3-Iyun 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:20, 10-Iyun 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:49, 17-Iyun 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:33, 24-Iyun 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 --> == Assalomu alaykum == Assalomu alaykum Xozirda ip boʻyicha baʼzi muammolar boʻlayotgani sababli, maʼlum muddatga meni IP chetlatishdan mustasno qilishingizni soʻrab qolaman — [[Foydalanuvchi:Axadjon1|Axadjon1]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Axadjon1|munozara]]) 08:47, 26-Iyun 2024 (UTC) :Vaalaykum assalom. 1 oy muddatga IP chetlashtirishdan mustasno qildim. Ushbu muddat yetarli deb oʻylayman. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 07:37, 27-Iyun 2024 (UTC) ::Rahmat [[Foydalanuvchi:Axadjon1|Axadjon1]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Axadjon1|munozara]]) 09:05, 27-Iyun 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 1-Iyul 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 --> == Moderation help - Talk pages being created for users who have not contributed or don't speak the language. == You've had a run-in with them before [[Foydalanuvchi munozarasi:Omensweans#Ogohlantirish]], they're automatically creating thousands of user talk pages to users that do not speak the language and haven't contributed and won't ever contribute to this language. Usually talk pages are not deleted, but this just seems like behavior that adds no real value, and would probably warrant an exception. Thanks [[Foydalanuvchi:Permikk|Permikk]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Permikk|munozara]]) 17:23, 3-Iyul 2024 (UTC) == Wikistipendiya == Assalomu alaykum! Marafonni 2-mavsumiga ro'yxatdan o'tgan edik, sahifani qayta yaratishimiz kerakmi? [[Foydalanuvchi:Iammuhammadiso|Iammuhammadiso]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Iammuhammadiso|munozara]]) 11:20, 6-Iyul 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:32, 8-Iyul 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 --> == YM statusi == {| style="border: 5px solid #ABCDEF ; background-color: #FFF; padding:10px 15px 0" | style="padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; font-size:130%" |'''[[Vikipediya:Yaxshi maqolalar|Yaxshi maqola statusiga nomzod]]<nowiki> |</nowiki>''' <span style="font-size:85%">[[Xorvatiya televideniyesi]] * [[ Xorvatiya televideniyesi]] enwikida yaxshi maqola statusini olgan va ushbu maqola uzwikiga tarjima qilingan. Aytish joizki, maqola Xorvatiya televideniyesining yaratilish bosqichidan tortib to hozirgi kungacha bo'lgan davrdagi rivojlanish tendensiyalarini ochib berishga qaratilgan. * Iltimos, maqola bilan tanishib chiqing va oʻz fikrlaringizni qoldiring! * Lozim deb topsangiz {{Roziman}} andozasini aks holda {{Qarshiman}} yoinki {{Betarafman}} belgisini qoʻllashingiz mumkin. Sizning har bir fikringiz men uchun ahamiyatli * Marhamat fikrlaringizni qoldirishingiz mumkin: '''[[Vikipediya:Yaxshi maqola nomzodlari/Xorvatiya televideniyesi| kirish]]''' </span> |- | colspan="2" style="font-size:85%; padding-top:15px;" |Iltimos maqolani tahrilashda Vikifikator tugmasini bosishga eʼtiborli boʻling. Ayrim rasmlar vikifikator qilingach ishlamay qolishi mumkin. |} [[Foydalanuvchi:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:XayrinisoJorayeva|munozara]]) 18:03, 12-Iyul 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:31, 16-Iyul 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:05, 23-iyul 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 --> == Muommo haqida == Assalomu alaykum. Hozirda menda ip bo'yicha kuzatilayotgan ayrim sabablar tufayli, ip chetlashtirishdan mustasno qilib bera olasizmi? Men ulangan barcha internet tarmoqlarida ma'lum xatoliklar kuzatilmoqda. [[Foydalanuvchi:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:XayrinisoJorayeva|munozara]]) 11:52, 27-iyul 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:11, 29-iyul 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 5-avgust 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:22, 12-avgust 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 --> == Stub maqolalarni oʻchirish == Assalomu alaykum. Mening oxirgi oromgoh davomida quyidagi vaqt oraligʻida yaratgan stub maqolalarimni oʻchirib berishingizni iltimos qilaman: 2024-06-24 19:33 ([[Bela Vista (Angola)]] sahifasidan) - 2024-06-29 09:18 ([[Pottila]] sahifasigacha). Rahmat. [[User:Anjaniy|<span style="background-color:gold; color: black"><span style="font-family:Comic Sans MS,cursiv">'''ANJANIY'''</span></span>]][[User_talk:Anjaniy|<sup><span style="color:#008080">#gurung</span></sup>]] 13:01, 13-avgust 2024 (UTC) :Salom. Bu boʻyicha mening munozara sahifamga emas, [[Vikipediya:Forum|Forum]]ga yozishingizni soʻrayman. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 14:02, 13-avgust 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:54, 20-avgust 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 --> == [[Austin Wolf]] maqolasi == Hurmatli [[user:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]], [[Vikipediya:Xushsifat maqola nomzodlari#Austin_Wolf|ushbu]] sahifada maqola „Xushsifat maqola“ statusi uchun nomzodlikka qo‘yilgan. Sizdan ushbu maqolaga status berish masalasidagi muhokamada ishtirok etishingizni so‘rab qolaman. [[Foydalanuvchi:CohenBar|CohenBar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:CohenBar|munozara]]) 08:48, 21-avgust 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:34, 26-avgust 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:08, 3-sentyabr 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 --> ==Test== Salom, yaxshimisiz? [[Foydalanuvchi:1rodakomilovna|1rodakomilovna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:1rodakomilovna|munozara]]) 04:51, 3-sentyabr 2024 (UTC) == tashakkurnoma == assalomu alaykum. katta raxmat sizga. o'rganib oldim.[[Foydalanuvchi:Baxriddinov|Baxriddinov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Baxriddinov|munozara]]) 05:00, 3-sentyabr 2024 (UTC) == Sabablari == Assalomu alaykum man bu xabarni endi ko'ribman. Boshida yangi bo'lganligim sababli. Boshida yaratgan maqolalarimda AT bo'lganligi sababli o'chirishga berdim. Keyingi maqolalarimdagi xato va kamchiliklarni to'g'rilamoqdaman. Shunga va'da beramanki yana yangi yaratgan maqolalarimda AT bo'lmaydi. [[Foydalanuvchi:Xalima2005|Xalima2005]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xalima2005|munozara]]) 06:00, 2024-yil 7-sentyabr (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 2024-yil 9-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:03, 2024-yil 17-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 2024-yil 23-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 --> == Yangi nomzod == == TM statusi == {| style="border: 5px solid rgb(10,100,10); background-color: aquamarine);" |rowspan="2" style="vertical-align:top;" | [[Fayl:Yangi Oʻrgimchak-odam (Filmposteri).png|150px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" | '''Yangi Oʻrgimchak-odam''' |- |style="vertical-align: top; border-top: 1px solid blue;" | TM statusi uchun qoʻyilgan ushbu [[Yangi Oʻrgimchak-odam|maqola]] haqida oʻz fikrlaringizni [[Vikipediya:Tanlangan maqola nomzodlari/Yangi Oʻrgimchak-odam|muhokama boʻlimida]] qoldirishingizni va uni statusga olib chiqishda oʻz maslahatlaringiz bilan oʻrtoqlashishingizni soʻragan boʻlar edim. Eʼtiboringiz uchun TASHAKKUR!!! [[Foydalanuvchi:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Just Khumoyun|munozara]]) 09:26, 2024-yil 26-sentyabr (UTC) |} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:20, 2024-yil 30-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:43, 2024-yil 7-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:21, 2024-yil 14-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:53, 2024-yil 21-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:56, 2024-yil 28-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:50, 2024-yil 4-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:07, 2024-yil 12-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:01, 2024-yil 19-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:42, 2024-yil 25-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:23, 2024-yil 2-dekabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:16, 2024-yil 9-dekabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:25, 2024-yil 16-dekabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 --> == „Yil maqolasi“ yulduzi == {| style="background:#FcFcc3; border: solid 1px #0f4fff; width: auto%; padding: 2px;" |rowspan="2" valign="middle" width=110px | [[Fayl:Статьи года Статья года.svg|100px|center|„Yil maqolasi“ tanlovi gʻolibi]] |style="font-size: large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''„Yil maqolasi“ tanlovi gʻolibi''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C2E0F3;" |Hurmatli {{PAGENAMEBASE}}, siz tomoningizdan yaratilgan/toʻldirilgan/status uchun nomzodlikka qoʻyilgan '''„[[Buxoro qamali]]“''' maqolasi [[Vikipediya:Yil maqolalari|2024-yilning tanlangan maqolasi]] sifatida tanlangani bilan tabriklab, sizga ushbu yulduzni topshiraman. Yoqimli tahrirlar! — [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 13:53, 2025-yil 4-yanvar (UTC) |} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:42, 2025-yil 14-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:37, 2025-yil 21-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:22, 2025-yil 26-yanvar (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:15, 2025-yil 27-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == [[:Andoza:Vikipediya siyosati va koʻrsatmalari]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi == <div class="afd-notice"> <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Andoza:Vikipediya siyosati va koʻrsatmalari]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Andoza:Vikipediya siyosati va koʻrsatmalari]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz. Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 03:39, 2025-yil 1-fevral (UTC) </div> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:09, 2025-yil 4-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:12, 2025-yil 11-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 2025-yil 17-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == Chetlatildingiz == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#d3d3d3}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Block user pic.png|100px]]|[[File:Block user pic.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Chetlatildingiz''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Oʻzbekcha Vikipediyada qator qoidani uzoq muddat mobaynida qoʻpol buzganingiz uchun [[:m:Requests_for_comment/Indefinite_ban_for_Laziz_Baxtiyorov|xalqaro jamoa qoʻllovi]] bilan ham ushbu hisobingiz, ham [[Foydalanuvchi:Lazizbek95]] hisobingiz cheksiz muddatga chetlatildi. Yaratgan har qanday yangi qoʻgʻirchoq hisobingizga qarshi ayni chora koʻriladi. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]</sup> 17:38, 2025-yil 23-fevral (UTC) |} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:41, 2025-yil 25-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:31, 2025-yil 4-mart (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:10, 2025-yil 10-mart (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == Chizburgerga nima deysiz?! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Fayl:Cheeseburger.png|120px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Birgalikda yemaymizmi bir? [[Foydalanuvchi:Max 0230|Max 0230]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Max 0230|munozara]]) 18:20, 2025-yil 16-mart (UTC) |} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:48, 2025-yil 17-mart (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:43, 2025-yil 24-mart (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:05, 2025-yil 1-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 2025-yil 7-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 2025-yil 15-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:01, 2025-yil 21-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 2025-yil 28-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 2025-yil 6-may (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:38, 2025-yil 12-may (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:13, 2025-yil 19-may (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:05, 2025-yil 26-may (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:55, 2025-yil 2-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == „Loyihaning faol foydalanuvchisiga“ medali == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fafafa;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Decent Article medal activity.png|100px]] |rowspan="2" |<!-- spacer cell --> |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Vikipediya:Ordenlar/Xushsifat maqola#„Loyihaning faol foydalanuvchisiga“ medali bilan taqdirlanganlar|„Loyihaning faol foydalanuvchisiga“ medali]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Hurmatli Laziz Baxtiyorov, „Xushsifat maqola“ loyihasi faoliyatiga qoʻshgan katta hissangiz va 2023-yilda „Xushsifat maqola“ loyihasida xulosa chiqarishdagi yuqori faolligingiz uchun ushbu medal bilan taqdirlashga izn bergaysiz. Yoqimli tahrirlar! — [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 13:09, 2025-yil 9-iyun (UTC) |} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:17, 2025-yil 10-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:39, 2025-yil 16-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 2025-yil 23-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:41, 2025-yil 30-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:06, 2025-yil 8-iyul (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:10, 2025-yil 14-iyul (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:43, 2025-yil 21-iyul (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:27, 2025-yil 29-iyul (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:41, 2025-yil 5-avgust (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 2025-yil 11-avgust (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:39, 2025-yil 19-avgust (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 2025-yil 26-avgust (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:51, 2025-yil 1-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 2025-yil 9-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:08, 2025-yil 15-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:56, 2025-yil 22-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:53, 2025-yil 29-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:24, 2025-yil 6-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:00, 2025-yil 13-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:37, 2025-yil 20-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 2025-yil 27-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 2025-yil 3-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:38, 2025-yil 10-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:26, 2025-yil 17-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:57, 2025-yil 24-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 2025-yil 1-dekabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:46, 2025-yil 8-dekabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 2025-yil 15-dekabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 2025-yil 22-dekabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 2026-yil 12-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:30, 2026-yil 19-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == Bu maqola vikilashtirilishi kerak == Assalomu alaykum Laziz aka yaxshimisiz! [[Foydalanuvchi:Buxoriymarkaz|Buxoriymarkaz]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Buxoriymarkaz|munozara]]) 06:23, 2026-yil 20-yanvar (UTC) [[Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi]] nomli maqalamizni Bu maqola vikilashtirilishi kerak. Iltimos, bu maqolani Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga muvofiq tartibga keltiring. debsiz aka men shu tashkilotda ishlayman buni qanday qiladi nima qilishim kerak iloji bo'lsa yordam berivoring! == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:18, 2026-yil 26-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 2026-yil 2-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:31, 2026-yil 9-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:17, 2026-yil 16-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:04, 2026-yil 23-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:52, 2026-yil 2-mart (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 2026-yil 9-mart (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:36, 2026-yil 16-mart (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 2026-yil 23-mart (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:26, 2026-yil 30-mart (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 2026-yil 6-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:19, 2026-yil 13-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:01, 2026-yil 20-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> i55guuicldwpspvewilvyvf1yn3iryg Vikipediya:Tahrirlar soniga koʻra botlar roʻyxati 4 712592 5999386 5998827 2026-04-20T12:02:50Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 5999386 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:MalikxanBot|MalikxanBot]] || [[Special:Contributions/MalikxanBot|{{formatnum:799224}}]] |- | 2 || [[User:ProgrammerBot|ProgrammerBot]] || [[Special:Contributions/ProgrammerBot|{{formatnum:679528}}]] |- | 3 || [[User:DastyorBot|DastyorBot]] || [[Special:Contributions/DastyorBot|{{formatnum:516159}}]] |- | 4 || [[User:Ximik1991Bot|Ximik1991Bot]] || [[Special:Contributions/Ximik1991Bot|{{formatnum:197605}}]] |- | 5 || [[User:CoderSIBot|CoderSIBot]] || [[Special:Contributions/CoderSIBot|{{formatnum:187765}}]] |- | 6 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:140908}}]] |- | 7 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:109852}}]] |- | 8 || [[User:MerlIwBot|MerlIwBot]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:91745}}]] |- | 9 || [[User:TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:80410}}]] |- | 10 || [[User:Escarbot|Escarbot]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:69842}}]] |- | 11 || [[User:Legobot|Legobot]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:67152}}]] |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:44032}}]] |- | 13 || [[User:Addbot|Addbot]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:28914}}]] |- | 14 || [[User:SieBot|SieBot]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:28363}}]] |- | 15 || [[User:YFdyh-bot|YFdyh-bot]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:27350}}]] |- | 16 || [[User:OchilovBot|OchilovBot]] || [[Special:Contributions/OchilovBot|{{formatnum:23928}}]] |- | 17 || [[User:VolkovBot|VolkovBot]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:19249}}]] |- | 18 || [[User:ArthurBot|ArthurBot]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:18710}}]] |- | 19 || [[User:Luckas-bot|Luckas-bot]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:16696}}]] |- | 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:11126}}]] |- | 21 || [[User:Uzgen bot|Uzgen bot]] || [[Special:Contributions/Uzgen bot|{{formatnum:10709}}]] |- | 22 || [[User:ZéroBot|ZéroBot]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:10554}}]] |- | 23 || [[User:WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:10294}}]] |- | 24 || [[User:JAnDbot|JAnDbot]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:10206}}]] |- | 25 || [[User:Thijs!bot|Thijs!bot]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:9691}}]] |- | 26 || [[User:MelancholieBot|MelancholieBot]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:8873}}]] |- | 27 || [[User:RedBot|RedBot]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:8357}}]] |- | 28 || [[User:タチコマ robot|タチコマ robot]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:8161}}]] |- | 29 || [[User:Acebot|Acebot]] || [[Special:Contributions/Acebot|{{formatnum:6989}}]] |- | 30 || [[User:EdgarsBot|EdgarsBot]] || [[Special:Contributions/EdgarsBot|{{formatnum:6807}}]] |- | 31 || [[User:KLBot2|KLBot2]] || [[Special:Contributions/KLBot2|{{formatnum:6601}}]] |- | 32 || [[User:Makecat-bot|Makecat-bot]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:6542}}]] |- | 33 || [[User:AlleborgoBot|AlleborgoBot]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:5802}}]] |- | 34 || [[User:MBHbot|MBHbot]] || [[Special:Contributions/MBHbot|{{formatnum:5359}}]] |- | 35 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:5025}}]] |- | 36 || [[User:LaaknorBot|LaaknorBot]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:4667}}]] |- | 37 || [[User:Vagobot|Vagobot]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:4451}}]] |- | 38 || [[User:IluvatarBot|IluvatarBot]] || [[Special:Contributions/IluvatarBot|{{formatnum:4449}}]] |- | 39 || [[User:Loveless|Loveless]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:4445}}]] |- | 40 || [[User:Zorrobot|Zorrobot]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:4173}}]] |- | 41 || [[User:JackieBot|JackieBot]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:4132}}]] |- | 42 || [[User:KamikazeBot|KamikazeBot]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:3687}}]] |- | 43 || [[User:FoxBot|FoxBot]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:3658}}]] |- | 44 || [[User:CarsracBot|CarsracBot]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:3570}}]] |- | 45 || [[User:Ptbotgourou|Ptbotgourou]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:3390}}]] |- | 46 || [[User:BotMultichill|BotMultichill]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:3244}}]] |- | 47 || [[User:Alexbot|Alexbot]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:3100}}]] |- | 48 || [[User:HRoestBot|HRoestBot]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:2983}}]] |- | 49 || [[User:TjBot|TjBot]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:2650}}]] |- | 50 || [[User:Purbo T|Purbo T]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:2576}}]] |- | 51 || [[User:PipepBot|PipepBot]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:2201}}]] |- | 52 || [[User:JYBot|JYBot]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:2189}}]] |- | 53 || [[User:DragonBot|DragonBot]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:2081}}]] |- | 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:2050}}]] |- | 55 || [[User:Darkicebot|Darkicebot]] || [[Special:Contributions/Darkicebot|{{formatnum:1852}}]] |- | 56 || [[User:Idioma-bot|Idioma-bot]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:1848}}]] |- | 57 || [[User:MastiBot|MastiBot]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:1725}}]] |- | 58 || [[User:Dinamik-bot|Dinamik-bot]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:1716}}]] |- | 59 || [[User:Rubinbot|Rubinbot]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:1590}}]] |- | 60 || [[User:Ripchip Bot|Ripchip Bot]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:1537}}]] |- | 61 || [[User:Mjbmrbot|Mjbmrbot]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:1451}}]] |- | 62 || [[User:Amirobot|Amirobot]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:1434}}]] |- | 63 || [[User:IanraBot|IanraBot]] || [[Special:Contributions/IanraBot|{{formatnum:1365}}]] |- | 64 || [[User:Rezabot|Rezabot]] || [[Special:Contributions/Rezabot|{{formatnum:1358}}]] |- | 65 || [[User:Synthebot|Synthebot]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:1316}}]] |- | 66 || [[User:AvicBot|AvicBot]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:1257}}]] |- | 67 || [[User:GhalyBot|GhalyBot]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:1239}}]] |- | 68 || [[User:Movses-bot|Movses-bot]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:1187}}]] |- | 69 || [[User:HerculeBot|HerculeBot]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:1068}}]] |- | 70 || [[User:Robbot|Robbot]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:1022}}]] |- | 71 || [[User:D'ohBot|D'ohBot]] || [[Special:Contributions/D'ohBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 72 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:995}}]] |- | 73 || [[User:SilvonenBot|SilvonenBot]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:977}}]] |- | 74 || [[User:MystBot|MystBot]] || [[Special:Contributions/MystBot|{{formatnum:972}}]] |- | 75 || [[User:TinucherianBot II|TinucherianBot II]] || [[Special:Contributions/TinucherianBot II|{{formatnum:953}}]] |- | 76 || [[User:Jotterbot|Jotterbot]] || [[Special:Contributions/Jotterbot|{{formatnum:892}}]] |- | 77 || [[User:AvocatoBot|AvocatoBot]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:881}}]] |- | 78 || [[User:StigBot|StigBot]] || [[Special:Contributions/StigBot|{{formatnum:804}}]] |- | 79 || [[User:Almabot|Almabot]] || [[Special:Contributions/Almabot|{{formatnum:801}}]] |- | 80 || [[User:SassoBot|SassoBot]] || [[Special:Contributions/SassoBot|{{formatnum:790}}]] |- | 81 || [[User:Justincheng12345-bot|Justincheng12345-bot]] || [[Special:Contributions/Justincheng12345-bot|{{formatnum:761}}]] |- | 82 || [[User:HiW-Bot|HiW-Bot]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:722}}]] |- | 83 || [[User:Gerakibot|Gerakibot]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:587}}]] |- | 84 || [[User:YaxshiBot|YaxshiBot]] || [[Special:Contributions/YaxshiBot|{{formatnum:577}}]] |- | 85 || [[User:SpBot|SpBot]] || [[Special:Contributions/SpBot|{{formatnum:542}}]] |- | 86 || [[User:TechBot|TechBot]] || [[Special:Contributions/TechBot|{{formatnum:541}}]] |- | 87 || [[User:DarafshBot|DarafshBot]] || [[Special:Contributions/DarafshBot|{{formatnum:541}}]] |- | 88 || [[User:Byrialbot|Byrialbot]] || [[Special:Contributions/Byrialbot|{{formatnum:488}}]] |- | 89 || [[User:PixelBot|PixelBot]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:433}}]] |- | 90 || [[User:DSisyphBot|DSisyphBot]] || [[Special:Contributions/DSisyphBot|{{formatnum:406}}]] |- | 91 || [[User:CasualBot|CasualBot]] || [[Special:Contributions/CasualBot|{{formatnum:403}}]] |- | 92 || [[User:Chobot|Chobot]] || [[Special:Contributions/Chobot|{{formatnum:366}}]] |- | 93 || [[User:CocuBot|CocuBot]] || [[Special:Contributions/CocuBot|{{formatnum:364}}]] |- | 94 || [[User:JhsBot|JhsBot]] || [[Special:Contributions/JhsBot|{{formatnum:335}}]] |- | 95 || [[User:Memty Bot|Memty Bot]] || [[Special:Contributions/Memty Bot|{{formatnum:327}}]] |- | 96 || [[User:AlnoktaBOT|AlnoktaBOT]] || [[Special:Contributions/AlnoktaBOT|{{formatnum:316}}]] |- | 97 || [[User:Louperibot|Louperibot]] || [[Special:Contributions/Louperibot|{{formatnum:297}}]] |- | 98 || [[User:Nallimbot|Nallimbot]] || [[Special:Contributions/Nallimbot|{{formatnum:291}}]] |- | 99 || [[User:AZatBot~uzwiki|AZatBot~uzwiki]] || [[Special:Contributions/AZatBot~uzwiki|{{formatnum:285}}]] |- | 100 || [[User:DixonDBot|DixonDBot]] || [[Special:Contributions/DixonDBot|{{formatnum:201}}]] |- | 101 || [[User:MahdiBot|MahdiBot]] || [[Special:Contributions/MahdiBot|{{formatnum:199}}]] |- | 102 || [[User:Sz-iwbot|Sz-iwbot]] || [[Special:Contributions/Sz-iwbot|{{formatnum:169}}]] |- | 103 || [[User:DirlBot|DirlBot]] || [[Special:Contributions/DirlBot|{{formatnum:116}}]] |- | 104 || [[User:Obersachsebot|Obersachsebot]] || [[Special:Contributions/Obersachsebot|{{formatnum:114}}]] |- | 105 || [[User:NobelBot|NobelBot]] || [[Special:Contributions/NobelBot|{{formatnum:96}}]] |- | 106 || [[User:SantoshBot|SantoshBot]] || [[Special:Contributions/SantoshBot|{{formatnum:92}}]] |- | 107 || [[User:AmphBot|AmphBot]] || [[Special:Contributions/AmphBot|{{formatnum:79}}]] |- | 108 || [[User:Muro Bot|Muro Bot]] || [[Special:Contributions/Muro Bot|{{formatnum:75}}]] |- | 109 || [[User:DennyBot|DennyBot]] || [[Special:Contributions/DennyBot|{{formatnum:74}}]] |- | 110 || [[User:Dexbot|Dexbot]] || [[Special:Contributions/Dexbot|{{formatnum:74}}]] |- | 111 || [[User:WikimediaNotifier|WikimediaNotifier]] || [[Special:Contributions/WikimediaNotifier|{{formatnum:73}}]] |- | 112 || [[User:Zwobot|Zwobot]] || [[Special:Contributions/Zwobot|{{formatnum:61}}]] |- | 113 || [[User:TohaomgBot|TohaomgBot]] || [[Special:Contributions/TohaomgBot|{{formatnum:58}}]] {{/end}} lwkbl5s347zw83cs7oqzopkksatn0oj Vikipediya:Faol foydalanuvchilar reytingi 4 712595 5999385 5998826 2026-04-20T12:02:49Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 5999385 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:610}}]] || {{Permissions|KWiki78}} |- | 2 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:344}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}} |- | 3 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}} |- | 4 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:228}}]] || {{Permissions|Panpanchik}} |- | 5 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:215}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}} |- | 6 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}} |- | 7 || [[User:Xasanov Doston|Xasanov Doston]] || [[Special:Contributions/Xasanov Doston|{{formatnum:93}}]] || {{Permissions|Xasanov Doston}} |- | 8 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:77}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}} |- | 9 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:75}}]] || {{Permissions|Oblakulova}} |- | 10 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:72}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}} |- | 11 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:56}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}} |- | 12 || [[User:Abdulatif Botirsherov|Abdulatif Botirsherov]] || [[Special:Contributions/Abdulatif Botirsherov|{{formatnum:44}}]] || {{Permissions|Abdulatif Botirsherov}} |- | 13 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:43}}]] || {{Permissions|Tilkobles}} |- | 14 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:40}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 15 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:40}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}} |- | 16 || [[User:~2026-23194-13|~2026-23194-13]] || [[Special:Contributions/~2026-23194-13|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|~2026-23194-13}} |- | 17 || [[User:Doctormeee|Doctormeee]] || [[Special:Contributions/Doctormeee|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Doctormeee}} |- | 18 || [[User:Djurabekova|Djurabekova]] || [[Special:Contributions/Djurabekova|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Djurabekova}} |- | 19 || [[User:Gulzoda Abduhalilova|Gulzoda Abduhalilova]] || [[Special:Contributions/Gulzoda Abduhalilova|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Gulzoda Abduhalilova}} |- | 20 || [[User:Uzsport|Uzsport]] || [[Special:Contributions/Uzsport|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Uzsport}} |- | 21 || [[User:Young Economist7|Young Economist7]] || [[Special:Contributions/Young Economist7|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Young Economist7}} |- | 22 || [[User:Shaxriyor Abdujalilov|Shaxriyor Abdujalilov]] || [[Special:Contributions/Shaxriyor Abdujalilov|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Shaxriyor Abdujalilov}} |- | 23 || [[User:Akhaeron|Akhaeron]] || [[Special:Contributions/Akhaeron|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Akhaeron}} |- | 24 || [[User:Tshoxruz 07|Tshoxruz 07]] || [[Special:Contributions/Tshoxruz 07|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Tshoxruz 07}} |- | 25 || [[User:Mupapap29|Mupapap29]] || [[Special:Contributions/Mupapap29|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Mupapap29}} |- | 26 || [[User:Bahodir1234|Bahodir1234]] || [[Special:Contributions/Bahodir1234|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|Bahodir1234}} |- | 27 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 28 || [[User:IlhomjonM005|IlhomjonM005]] || [[Special:Contributions/IlhomjonM005|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|IlhomjonM005}} |- | 29 || [[User:Nataev|Nataev]] || [[Special:Contributions/Nataev|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Nataev}} |- | 30 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Bekipediya}} |- | 31 || [[User:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] || [[Special:Contributions/Maxamadjonova Muslima|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Maxamadjonova Muslima}} |- | 32 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}} |- | 33 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Malikxan}} |- | 34 || [[User:Bolbekov Azamat|Bolbekov Azamat]] || [[Special:Contributions/Bolbekov Azamat|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Bolbekov Azamat}} |- | 35 || [[User:~2026-23780-15|~2026-23780-15]] || [[Special:Contributions/~2026-23780-15|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|~2026-23780-15}} |- | 36 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|BilimNuri}} |- | 37 || [[User:~2026-23498-42|~2026-23498-42]] || [[Special:Contributions/~2026-23498-42|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|~2026-23498-42}} |- | 38 || [[User:~2026-24271-85|~2026-24271-85]] || [[Special:Contributions/~2026-24271-85|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-24271-85}} |- | 39 || [[User:Abdirauf khan|Abdirauf khan]] || [[Special:Contributions/Abdirauf khan|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Abdirauf khan}} |- | 40 || [[User:~2026-23338-35|~2026-23338-35]] || [[Special:Contributions/~2026-23338-35|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-23338-35}} |- | 41 || [[User:~2026-23044-41|~2026-23044-41]] || [[Special:Contributions/~2026-23044-41|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-23044-41}} |- | 42 || [[User:Vol71193|Vol71193]] || [[Special:Contributions/Vol71193|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Vol71193}} |- | 43 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 44 || [[User:IvanScrooge98|IvanScrooge98]] || [[Special:Contributions/IvanScrooge98|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|IvanScrooge98}} |- | 45 || [[User:Burkhoniddin Rakhmiddinov|Burkhoniddin Rakhmiddinov]] || [[Special:Contributions/Burkhoniddin Rakhmiddinov|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Burkhoniddin Rakhmiddinov}} |- | 46 || [[User:~2026-22744-54|~2026-22744-54]] || [[Special:Contributions/~2026-22744-54|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-22744-54}} |- | 47 || [[User:KiranBOT|KiranBOT]] || [[Special:Contributions/KiranBOT|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|KiranBOT}} |- | 48 || [[User:~2026-22794-16|~2026-22794-16]] || [[Special:Contributions/~2026-22794-16|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-22794-16}} |- | 49 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 50 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}} |- | 51 || [[User:Underdwarf58|Underdwarf58]] || [[Special:Contributions/Underdwarf58|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Underdwarf58}} |- | 52 || [[User:Muratov Firdavsxon|Muratov Firdavsxon]] || [[Special:Contributions/Muratov Firdavsxon|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Muratov Firdavsxon}} |- | 53 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 54 || [[User:~2026-23242-97|~2026-23242-97]] || [[Special:Contributions/~2026-23242-97|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-23242-97}} |- | 55 || [[User:~2026-23365-60|~2026-23365-60]] || [[Special:Contributions/~2026-23365-60|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-23365-60}} |- | 56 || [[User:~2026-23621-34|~2026-23621-34]] || [[Special:Contributions/~2026-23621-34|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-23621-34}} |- | 57 || [[User:Abdurasulova Sarvinoz|Abdurasulova Sarvinoz]] || [[Special:Contributions/Abdurasulova Sarvinoz|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Abdurasulova Sarvinoz}} |- | 58 || [[User:~2026-23434-35|~2026-23434-35]] || [[Special:Contributions/~2026-23434-35|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-23434-35}} |- | 59 || [[User:Sardorsheykh|Sardorsheykh]] || [[Special:Contributions/Sardorsheykh|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Sardorsheykh}} |- | 60 || [[User:~2026-24043-14|~2026-24043-14]] || [[Special:Contributions/~2026-24043-14|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-24043-14}} |- | 61 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Farrukh Askaraliev|Farrukh Askaraliev]] || [[Special:Contributions/Farrukh Askaraliev|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Farrukh Askaraliev}} |- | 64 || [[User:~2026-15723-31|~2026-15723-31]] || [[Special:Contributions/~2026-15723-31|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-15723-31}} |- | 65 || [[User:~2026-24020-57|~2026-24020-57]] || [[Special:Contributions/~2026-24020-57|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-24020-57}} |- | 66 || [[User:A.djan|A.djan]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 67 || [[User:SpinnerLaserzthe2nd|SpinnerLaserzthe2nd]] || [[Special:Contributions/SpinnerLaserzthe2nd|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|SpinnerLaserzthe2nd}} |- | 68 || [[User:Mukhammadrasul Isakov|Mukhammadrasul Isakov]] || [[Special:Contributions/Mukhammadrasul Isakov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Mukhammadrasul Isakov}} |- | 69 || [[User:Adegeras|Adegeras]] || [[Special:Contributions/Adegeras|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Adegeras}} |- | 70 || [[User:Amherst99|Amherst99]] || [[Special:Contributions/Amherst99|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Amherst99}} |- | 71 || [[User:UmidjonEsirgapov|UmidjonEsirgapov]] || [[Special:Contributions/UmidjonEsirgapov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|UmidjonEsirgapov}} |- | 72 || [[User:Stephan1000000|Stephan1000000]] || [[Special:Contributions/Stephan1000000|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Stephan1000000}} |- | 73 || [[User:~2026-23290-79|~2026-23290-79]] || [[Special:Contributions/~2026-23290-79|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-23290-79}} |- | 74 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}} |- | 75 || [[User:Saroj|Saroj]] || [[Special:Contributions/Saroj|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Saroj}} |- | 76 || [[User:~2026-23933-10|~2026-23933-10]] || [[Special:Contributions/~2026-23933-10|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23933-10}} |- | 77 || [[User:~2026-22893-58|~2026-22893-58]] || [[Special:Contributions/~2026-22893-58|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22893-58}} |- | 78 || [[User:~2026-23797-33|~2026-23797-33]] || [[Special:Contributions/~2026-23797-33|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23797-33}} |- | 79 || [[User:~2026-23942-48|~2026-23942-48]] || [[Special:Contributions/~2026-23942-48|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23942-48}} |- | 80 || [[User:Abduqodirov Jahongir|Abduqodirov Jahongir]] || [[Special:Contributions/Abduqodirov Jahongir|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Abduqodirov Jahongir}} |- | 81 || [[User:~2026-23006-29|~2026-23006-29]] || [[Special:Contributions/~2026-23006-29|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23006-29}} |- | 82 || [[User:Normat 696969|Normat 696969]] || [[Special:Contributions/Normat 696969|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Normat 696969}} |- | 83 || [[User:SherlockHolmesFerghana|SherlockHolmesFerghana]] || [[Special:Contributions/SherlockHolmesFerghana|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|SherlockHolmesFerghana}} |- | 84 || [[User:~2026-23149-49|~2026-23149-49]] || [[Special:Contributions/~2026-23149-49|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23149-49}} |- | 85 || [[User:Dengizsea|Dengizsea]] || [[Special:Contributions/Dengizsea|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Dengizsea}} |- | 86 || [[User:~2026-24036-70|~2026-24036-70]] || [[Special:Contributions/~2026-24036-70|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-24036-70}} |- | 87 || [[User:~2026-23992-15|~2026-23992-15]] || [[Special:Contributions/~2026-23992-15|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23992-15}} |- | 88 || [[User:1997kB|1997kB]] || [[Special:Contributions/1997kB|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|1997kB}} |- | 89 || [[User:Amhmr|Amhmr]] || [[Special:Contributions/Amhmr|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Amhmr}} |- | 90 || [[User:~2026-22953-96|~2026-22953-96]] || [[Special:Contributions/~2026-22953-96|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22953-96}} |- | 91 || [[User:~2026-23862-78|~2026-23862-78]] || [[Special:Contributions/~2026-23862-78|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23862-78}} |- | 92 || [[User:Krokusse|Krokusse]] || [[Special:Contributions/Krokusse|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Krokusse}} |- | 93 || [[User:~2026-24129-09|~2026-24129-09]] || [[Special:Contributions/~2026-24129-09|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-24129-09}} |- | 94 || [[User:~2026-24204-58|~2026-24204-58]] || [[Special:Contributions/~2026-24204-58|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-24204-58}} |- | 95 || [[User:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] || [[Special:Contributions/MirfayzbekAbdullayev|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|MirfayzbekAbdullayev}} |- | 96 || [[User:Artanisen|Artanisen]] || [[Special:Contributions/Artanisen|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Artanisen}} |- | 97 || [[User:~2026-22662-30|~2026-22662-30]] || [[Special:Contributions/~2026-22662-30|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22662-30}} |- | 98 || [[User:~2026-22937-39|~2026-22937-39]] || [[Special:Contributions/~2026-22937-39|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22937-39}} |- | 99 || [[User:Kurcke|Kurcke]] || [[Special:Contributions/Kurcke|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Kurcke}} |- | 100 || [[User:Bexruz Nazirov|Bexruz Nazirov]] || [[Special:Contributions/Bexruz Nazirov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Bexruz Nazirov}} |- | 101 || [[User:~2026-24217-34|~2026-24217-34]] || [[Special:Contributions/~2026-24217-34|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-24217-34}} |- | 102 || [[User:Skylinegtr123|Skylinegtr123]] || [[Special:Contributions/Skylinegtr123|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Skylinegtr123}} |- | 103 || [[User:~2026-23025-68|~2026-23025-68]] || [[Special:Contributions/~2026-23025-68|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23025-68}} |- | 104 || [[User:Asadus2010|Asadus2010]] || [[Special:Contributions/Asadus2010|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Asadus2010}} |- | 105 || [[User:~2026-24005-11|~2026-24005-11]] || [[Special:Contributions/~2026-24005-11|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-24005-11}} |- | 106 || [[User:-wuppertaler|-wuppertaler]] || [[Special:Contributions/-wuppertaler|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|-wuppertaler}} |- | 107 || [[User:Toweli|Toweli]] || [[Special:Contributions/Toweli|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Toweli}} |- | 108 || [[User:Ciry2309|Ciry2309]] || [[Special:Contributions/Ciry2309|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Ciry2309}} |- | 109 || [[User:~2026-24074-22|~2026-24074-22]] || [[Special:Contributions/~2026-24074-22|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-24074-22}} |- | 110 || [[User:~2026-23949-55|~2026-23949-55]] || [[Special:Contributions/~2026-23949-55|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23949-55}} |- | 111 || [[User:Batir19|Batir19]] || [[Special:Contributions/Batir19|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Batir19}} |- | 112 || [[User:~2026-23536-98|~2026-23536-98]] || [[Special:Contributions/~2026-23536-98|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23536-98}} |- | 113 || [[User:~2026-23751-73|~2026-23751-73]] || [[Special:Contributions/~2026-23751-73|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23751-73}} |- | 114 || [[User:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] || [[Special:Contributions/Kontributor 2K|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Kontributor 2K}} |- | 115 || [[User:~2026-23432-46|~2026-23432-46]] || [[Special:Contributions/~2026-23432-46|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23432-46}} |- | 116 || [[User:Wonmirzo|Wonmirzo]] || [[Special:Contributions/Wonmirzo|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Wonmirzo}} |- | 117 || [[User:Nordat|Nordat]] || [[Special:Contributions/Nordat|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nordat}} |- | 118 || [[User:~2026-22952-88|~2026-22952-88]] || [[Special:Contributions/~2026-22952-88|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22952-88}} |- | 119 || [[User:~2026-23109-67|~2026-23109-67]] || [[Special:Contributions/~2026-23109-67|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23109-67}} |- | 120 || [[User:~2026-23352-84|~2026-23352-84]] || [[Special:Contributions/~2026-23352-84|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23352-84}} |- | 121 || [[User:~2026-23382-17|~2026-23382-17]] || [[Special:Contributions/~2026-23382-17|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23382-17}} |- | 122 || [[User:Ródi|Ródi]] || [[Special:Contributions/Ródi|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Ródi}} |- | 123 || [[User:Cicihwahyuni6|Cicihwahyuni6]] || [[Special:Contributions/Cicihwahyuni6|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Cicihwahyuni6}} |- | 124 || [[User:~2026-23460-89|~2026-23460-89]] || [[Special:Contributions/~2026-23460-89|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23460-89}} |- | 125 || [[User:~2026-23210-84|~2026-23210-84]] || [[Special:Contributions/~2026-23210-84|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23210-84}} |- | 126 || [[User:Ikhtiyor|Ikhtiyor]] || [[Special:Contributions/Ikhtiyor|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Ikhtiyor}} |- | 127 || [[User:Rocky 734|Rocky 734]] || [[Special:Contributions/Rocky 734|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Rocky 734}} |- | 128 || [[User:Waxriyor|Waxriyor]] || [[Special:Contributions/Waxriyor|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Waxriyor}} |- | 129 || [[User:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] || [[Special:Contributions/Quwanishbaev Berdiyar|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Quwanishbaev Berdiyar}} |- | 130 || [[User:~2026-19321-25|~2026-19321-25]] || [[Special:Contributions/~2026-19321-25|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19321-25}} |- | 131 || [[User:~2026-23414-34|~2026-23414-34]] || [[Special:Contributions/~2026-23414-34|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23414-34}} |- | 132 || [[User:~2026-21848-96|~2026-21848-96]] || [[Special:Contributions/~2026-21848-96|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21848-96}} |- | 133 || [[User:~2026-23589-61|~2026-23589-61]] || [[Special:Contributions/~2026-23589-61|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23589-61}} |- | 134 || [[User:~2026-23605-37|~2026-23605-37]] || [[Special:Contributions/~2026-23605-37|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23605-37}} |- | 135 || [[User:Freiheiten|Freiheiten]] || [[Special:Contributions/Freiheiten|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Freiheiten}} |- | 136 || [[User:Nexicraft|Nexicraft]] || [[Special:Contributions/Nexicraft|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nexicraft}} |- | 137 || [[User:~2026-23053-03|~2026-23053-03]] || [[Special:Contributions/~2026-23053-03|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23053-03}} |- | 138 || [[User:NDG|NDG]] || [[Special:Contributions/NDG|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|NDG}} |- | 139 || [[User:~2026-23655-43|~2026-23655-43]] || [[Special:Contributions/~2026-23655-43|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23655-43}} |- | 140 || [[User:Atxorians|Atxorians]] || [[Special:Contributions/Atxorians|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Atxorians}} |- | 141 || [[User:~2026-23521-16|~2026-23521-16]] || [[Special:Contributions/~2026-23521-16|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23521-16}} |- | 142 || [[User:~2026-23465-71|~2026-23465-71]] || [[Special:Contributions/~2026-23465-71|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23465-71}} |- | 143 || [[User:Redaktor GLAM|Redaktor GLAM]] || [[Special:Contributions/Redaktor GLAM|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Redaktor GLAM}} |- | 144 || [[User:~2026-23461-51|~2026-23461-51]] || [[Special:Contributions/~2026-23461-51|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23461-51}} |- | 145 || [[User:~2026-23674-47|~2026-23674-47]] || [[Special:Contributions/~2026-23674-47|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23674-47}} |- | 146 || [[User:Markuss86|Markuss86]] || [[Special:Contributions/Markuss86|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Markuss86}} |- | 147 || [[User:OutsideNormality|OutsideNormality]] || [[Special:Contributions/OutsideNormality|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|OutsideNormality}} |- | 148 || [[User:Uzbeki770|Uzbeki770]] || [[Special:Contributions/Uzbeki770|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Uzbeki770}} |- | 149 || [[User:Erkinjonov Bobur Mirzo|Erkinjonov Bobur Mirzo]] || [[Special:Contributions/Erkinjonov Bobur Mirzo|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Erkinjonov Bobur Mirzo}} |- | 150 || [[User:~2026-23478-83|~2026-23478-83]] || [[Special:Contributions/~2026-23478-83|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23478-83}} |- | 151 || [[User:~2026-23639-39|~2026-23639-39]] || [[Special:Contributions/~2026-23639-39|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-23639-39}} |- | 152 || [[User:Muradjan R|Muradjan R]] || [[Special:Contributions/Muradjan R|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Muradjan R}} {{/end}} 105jy95vrxfiuk836i18mp7pqzx0vbp Shuhrat Maqsudov 0 716021 5999915 5508476 2026-04-21T07:30:19Z AnvarxonM 75105 5999915 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Shuhrat Maqsudov | image = | toʻliqism = Shuhrat Mirusmanovich Maqsudov | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1970|9|14}} | birth_place = {{tavalludJoyi|Toshkent}}, [[Oʻzbekiston SSR]], [[Sovet Ittifoqi]] | height = {{boʻy|cm=174}} | position = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | currentclub = | yillar1 = 1988 | klublar1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]] | yillar2 = 1989 | isht1 = | gollar1 = | klublar2 = [[Sverdlovets (futbol klubi)|SKA-RShVSM Angren]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = 1991—1996 | klublar3 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]] | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = 1997—2000 | klublar4 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] | isht4 = | gollar4 = | milliyyillar1 = 1992—1997 | milliyjamoa1 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] | milliyisht1 = 21 | milliygollar1 = 11 | boshliqyillar1 = 2001—2007 | boshliqklublar1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (yordamchi murabbiy) | boshliqyillar2 = 2011—2013 | boshliqklublar2 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] (yordamchi murabbiy) | boshliqyillar3 = 2013—2015 | boshliqklublar3 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Oʻzbekiston U22]] | boshliqyillar4 = 2021—2022 | boshliqklublar4 = [[FC Bunyodkor]] }} '''Shuhrat Mirusmanovich Maqsudov''' (1970-yil 14-sentyabrda, [[Toshkent]]<nowiki/>da tugʻilgan<ref name="national-football-teams.com">https://www.national-football-teams.com/player/19165/Shuhrat_Maqsudov.html</ref>) — oʻzbekistonlik [[futbol]] [[Murabbiy (futbol)|murabbiyi]] va sobiq [[futbolchi]], [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] pozitsiyasida oʻynagan. Futbolchilik faoliyatini katta qismini [[Toshkent]]ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ va [[Fargʻona]]ning „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]“ klublarida oʻtkazgan. == Martaba == === Futbolchi sifatida === Shuhrat Maqsudov professional faoliyatini 1988-yilda Toshkentning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ klubida boshlagan<ref name="championat.asia">https://championat.asia/oz/news/osiyo-oyinlari-golibi-shuhrat-maqsudov-50-yoshga-toldi</ref>. 1989—1990-yillarda SKA-RShVSM ([[Angren]], Toshkent viloyati) jamoasida oʻynagan. 1991-yilda „Paxtakor“ klubiga qaytib, 1996-yil oxirigacha Toshkent jamoasida oʻynagan. Bu vaqt ichida u jamoa yetakchilaridan biriga aylangan va 102 ta oʻyinda maydonga tushib, 51 ta gol urgan. Ushbu natijalar tufayli Maqsudov „Paxtakor“ klubining eng yaxshi toʻpurarlaridan biriga aylangan. 1997-yil boshida Shuhrat Maqsudov [[Fargʻona]]ning „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]“ jamoasiga koʻchib oʻtgan va 2000-yilda futbolchilik faoliyatini aynan shu klubda yakunlagan<ref name="national-football-teams.com"/>. 1997—2000-yillarda „Neftchi“ safida 73 ta oʻyinda maydonga tushib, 30 ta gol urgan. === Terma jamoadagi faoliyati === Shuhrat Maqsudov 1992—1997-yillarda [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi boʻlgan]]<ref name="championat.asia"/>[[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|.]] 1994-yilda esa terma jamoa bilan birga [[Xirosima|Yaponiyaning Xirosima]] shahrida boʻlib oʻtgan yozgi Osiyo oʻyinlarida ishtirok etib, yozgi oʻyinlar futbol turnirida gʻolib chiqqan. Maqsudov terma jamoa safida jami 21 ta oʻyinda maydonga tushib, 11 ta gol urgan. === Murabbiy sifatidagi martaba === Shuhrat Maqsudov futbolchilik faoliyatini yakunlab, 2001-yilda Fargʻonaning „Neftchi“ klubining oʻsha paytdagi bosh murabbiyi [[Yuriy Sarkisyan]]ga yordamchi boʻldi. 2013—2015-yillarda Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan<ref name="ReferenceA">https://championat.asia/oz/news/shuhrat-maqsudov-terma-jamoalar-markazida-ish-boshladi</ref>. 2011—2015-yillarda Oʻzbekiston milliy terma jamoasi bosh murabbiyi yordamchisi boʻlgan<ref name="ReferenceA"/>.<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/345207?utm_source=telegram&utm_medium=championatasia|sarlavha=Шуҳрат Мақсудов "Пахтакор" академияси директори этиб тайинланди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230429150413/https://championat.asia/uz/news/345207?utm_source=telegram&utm_medium=championatasia|arxivsana=2023-04-29|qaralgan sana=2023-04-29}}</ref> == Yutuqlar == * Oʻzbekiston chempioni: 1992-yil * Oʻzbekiston chempionati kumush medali sovrindori: 1993-yil * Oʻzbekiston kubogi sohibi: 1993-yil * Oʻzbekiston kubogi finalchisi: 1996-yil * Oʻzbekiston chempionati kumush medali sovrindori: 1997, 1998, 1999, 2000 * Oʻzbekiston kubogi finalchisi: 1997, 1998; Oʻzbekiston terma jamoasi * Osiyo oʻyinlari chempioni: 1994-yil === Shaxsiy === * Oʻzbekiston chempionati toʻpurarlari orasida 3-oʻrin: 1993-yil * [[Gennadiy Krasnitskiy klubi]] azosi: 123 ta gol == Davlat mukofotlari == * [[„Shuhrat“ medali|"Shuhrat" medali]]<ref>https://lex.uz/docs/2362089</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} {{Bunyodkor futbol klubi murabbiylari}} {{Oʻzbekiston tarkibi 1994-yilgi Osiyo oʻyinlari}} {{DEFAULTSORT:Maqsudov, Shuhrat}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Shuhrat medali sohiblari]] [[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Futbol assotsiatsiyasi hujumchilari]] [[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Neftchi (Fargʻona) futbolchilari]] [[Turkum:Sverdlovets klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari]] [[Turkum:Futbol boʻyicha Osiyo oʻyinlari sovrindorlari]] g1y8gra95bp3wzwg8jdtjf2tug5hbwy Podshohxon oyim 0 716898 5999995 2444126 2026-04-21T09:02:37Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi kishilari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999995 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Podshohxon oyim |asl ismi = |lavozimi = [[Qoʻqon xonligi]] malikasi |hukmdor = [[Umarxon]] (1809—1822)<br>[[Muhammad Alixon]] (1822—1841) |lavozimi_2 = [[Buxoro amirligi]] malikasi |hukmdor_2 = [[Amir Nasrulloh]] (1827—1860) |tavallud sanasi = XIX asr |tavallud joyi = [[Qoʻqon xonligi]] |vafot sanasi= XIX asr |vafot joyi= [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]] |otasi= [[Mahmudbek]] |eri= [[Umarxon]]<br>[[Muhammad Alixon]]<br>[[Amir Nasrulloh]] |bolalari= 1 ta farzand (Muhammad Alixondan) |fuqaroligi = [[Fayl:Flag of the Khanate of Kokand.svg|25px]] [[Qoʻqon xonligi]] →<br>[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]] }} '''Podshohxon oyim''' — [[Qoʻqon xonligi]] va [[Buxoro amirligi]] malikasi. Fargʻona beklaridan [[Mahmudbek]]ning qizi edi. Manbalarda juda husnli juvon boʻlganligi taʼkidlanadi. Podshohxon oyim avvaldan Qoʻqon xonligi hukmdori [[Umarxon]]ning (1809—1822) kanizagi boʻlgan. Xonning oʻlimidan soʻng taxtga koʻtarilgan [[Muhammad Alixon]] (1822—1841) Podshohxon oyimga, yaʼni oʻzining oʻgay onasiga uylangan va undan farzand koʻrgan{{sfn|Бабаджанов|2010|p=174}}. Manbalarga koʻra, Muhammad Alixon bu ayolni otasi tirikligida yaxshi koʻrib qolgan{{sfn|Rajabov|2011|p=21}}. Qoʻqon ulamolari Muhammad Alixonning bunday kufrona ishlaridan gʻazablanib va raʼiyatga (fuqarolarga) qilayotgan jabr-zulmidan sabr kosalari toʻlib<ref group="sharh">Muhammad Alixon 1841-yil Shohista ismli balogʻatga yetmagan qizni zoʻrlagani hodisasi qoʻqonliklarning sabr kosasini toʻldirib yuborgan</ref>{{sfn|Bobobekov|1996|p=47}}, Buxoro amirligi hukmdori ([[amir ul-umaro]]) [[Amir Nasrulloh]]ga (1827—1860) islom dinining Turkistondagi himoyachisi sifatida murojaat qilishgan va 1842-yil amir Qoʻqon ustiga harbiy yurish qilib uni ishgʻol etgan. Soʻng Podshohxon oyimni oʻz nikohiga olgan{{sfn|Rajabov|2011|p=21}}. Zamondosh muarrixlarning yozishicha, u hukmdorlar boshini yegan oyim hisoblangan. Tarixchilarning fikricha, har uchala hukmdorning bevaqt oʻlimiga aynan shu ayol sababchi boʻlgan ekan{{sfn|Rajabov|2011|p=21}}. == Manbalar == ;Sharhlar {{manbalar|group="sharh"}} ;Manbalar {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|author=Bobobekov H. N.|title=Qoʻqon tarixi|date=1996|publisher=Fan|location=Toshkent|pages=238|isbn=5-648-02374-X|ref=Bobobekov}} * {{Kitob manbasi|author=Rajabov Q. K.|title=Nasrullohxon (risola)|date=2011|publisher=Abu matbuot-konsalt|location=Toshkent|pages=47|isbn=978-9943-336-63-6|ref=Rajabov}} * {{Kitob manbasi|author=Бабаджанов Б. М.|title=Кокандское ханство: власть, политика, религия|date=2010|publisher=TIAS|location=Токио — Ташкент|pages=744|isbn=978-9943-330-50-4|ref=Бабаджанов}} [[Turkum:Buxoro amirligi kishilari]] [[Turkum:Qoʻqon xonligi]] i5tyz8tvf0az4hrdnjhid60uwkkidsb 5999996 5999995 2026-04-21T09:03:31Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Qoʻqon xonligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Qoʻqon xonligi kishilari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999996 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Podshohxon oyim |asl ismi = |lavozimi = [[Qoʻqon xonligi]] malikasi |hukmdor = [[Umarxon]] (1809—1822)<br>[[Muhammad Alixon]] (1822—1841) |lavozimi_2 = [[Buxoro amirligi]] malikasi |hukmdor_2 = [[Amir Nasrulloh]] (1827—1860) |tavallud sanasi = XIX asr |tavallud joyi = [[Qoʻqon xonligi]] |vafot sanasi= XIX asr |vafot joyi= [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]] |otasi= [[Mahmudbek]] |eri= [[Umarxon]]<br>[[Muhammad Alixon]]<br>[[Amir Nasrulloh]] |bolalari= 1 ta farzand (Muhammad Alixondan) |fuqaroligi = [[Fayl:Flag of the Khanate of Kokand.svg|25px]] [[Qoʻqon xonligi]] →<br>[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]] }} '''Podshohxon oyim''' — [[Qoʻqon xonligi]] va [[Buxoro amirligi]] malikasi. Fargʻona beklaridan [[Mahmudbek]]ning qizi edi. Manbalarda juda husnli juvon boʻlganligi taʼkidlanadi. Podshohxon oyim avvaldan Qoʻqon xonligi hukmdori [[Umarxon]]ning (1809—1822) kanizagi boʻlgan. Xonning oʻlimidan soʻng taxtga koʻtarilgan [[Muhammad Alixon]] (1822—1841) Podshohxon oyimga, yaʼni oʻzining oʻgay onasiga uylangan va undan farzand koʻrgan{{sfn|Бабаджанов|2010|p=174}}. Manbalarga koʻra, Muhammad Alixon bu ayolni otasi tirikligida yaxshi koʻrib qolgan{{sfn|Rajabov|2011|p=21}}. Qoʻqon ulamolari Muhammad Alixonning bunday kufrona ishlaridan gʻazablanib va raʼiyatga (fuqarolarga) qilayotgan jabr-zulmidan sabr kosalari toʻlib<ref group="sharh">Muhammad Alixon 1841-yil Shohista ismli balogʻatga yetmagan qizni zoʻrlagani hodisasi qoʻqonliklarning sabr kosasini toʻldirib yuborgan</ref>{{sfn|Bobobekov|1996|p=47}}, Buxoro amirligi hukmdori ([[amir ul-umaro]]) [[Amir Nasrulloh]]ga (1827—1860) islom dinining Turkistondagi himoyachisi sifatida murojaat qilishgan va 1842-yil amir Qoʻqon ustiga harbiy yurish qilib uni ishgʻol etgan. Soʻng Podshohxon oyimni oʻz nikohiga olgan{{sfn|Rajabov|2011|p=21}}. Zamondosh muarrixlarning yozishicha, u hukmdorlar boshini yegan oyim hisoblangan. Tarixchilarning fikricha, har uchala hukmdorning bevaqt oʻlimiga aynan shu ayol sababchi boʻlgan ekan{{sfn|Rajabov|2011|p=21}}. == Manbalar == ;Sharhlar {{manbalar|group="sharh"}} ;Manbalar {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|author=Bobobekov H. N.|title=Qoʻqon tarixi|date=1996|publisher=Fan|location=Toshkent|pages=238|isbn=5-648-02374-X|ref=Bobobekov}} * {{Kitob manbasi|author=Rajabov Q. K.|title=Nasrullohxon (risola)|date=2011|publisher=Abu matbuot-konsalt|location=Toshkent|pages=47|isbn=978-9943-336-63-6|ref=Rajabov}} * {{Kitob manbasi|author=Бабаджанов Б. М.|title=Кокандское ханство: власть, политика, религия|date=2010|publisher=TIAS|location=Токио — Ташкент|pages=744|isbn=978-9943-330-50-4|ref=Бабаджанов}} [[Turkum:Buxoro amirligi kishilari]] [[Turkum:Qoʻqon xonligi kishilari]] cryk9doqk9cj2t1xxuhprjkeresh7x0 Frappe 0 724940 5999762 3733197 2026-04-21T01:59:51Z KWiki78 246724 5999762 wikitext text/x-wiki ''Frappe kokteyli (frappé'' ''',''' {{lang-fr|frapper}} — urish, urmoq, urilmoq<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?term=frappe Online Etymological Dictionary]</ref>) — [[qahva]], [[muzqaymoq]], sut, meva va rezavorlar siropidan tayyorlangan maydalangan muz va ozgina shakar qoʻshilgan sovuq quyuq sutli kokteyl boʻlgan kuchli [[Alkogolli ichimliklar|alkogolli ichimliklarni]] marxamat qilishning mashhur usuli — tarkibida kuchli alkogolli ichimlik — [[likyor]], shirin damlama yoki nalivka. Dasturxonga tortishning yana bir frappe kokteyliga oʻxshaydigan usuli ― mist ({{lang-en|mist}} — muzlagan), [[konyak]], [[brendi]], yoshi katta [[viski]] (skotch) va [[aroq]] kabi achchiq ichimliklardan tayyorlanadi. == Tayyorlanishi == Aralashmani tayyorlash uchun sheyker ishlatiladi. Ichimlik „old feshn“ ezilgan muz bilan toʻldirilgan stakanda marxamat etiladi ({{lang-en|old-fashioned}} — zamonaviy emas). Ichimlikning bir qismi muz ustiga quyiladi, odatda 50 ml dan oshmaydi, natijada hosil boʻlgan aralashma yaxshilab aralashtiriladi. „Mist“ ichimliklarida koʻpincha limon qobigʻining kichik boʻlagi siqiladi yoki kichkin alcha botirlib qoʻshiladi. == Kokteyl turlari == Bundan tashqari, yangi mevalar (apelsin, banan va boshqalar) qoʻshilishi bilan alkogolsiz frappe tayyorlash mumkin.), muzni maydalab, muzqaymoq aralashmasini tayyorlash uchun ishlatiladi elektr blender ishlatilsa ham boʻladi. Frappe kokteylining nomi " kapuchino " soʻzi bilan birlashtirilib, ''The Coffee Connection'' (Massachusets, AQSh) qahvaxonalar tarmogʻida sotiladigan sovuq kofe ichimligi „frappuccino“ (''frappuccino'') nomini tashkil etdi<ref>V 1994 godu bila pogloщena setyu ''Starbucks''.</ref>. == Yana qarang == * [[Granit]] * [[Sorbet|Sherbet]] == Manbalar == {{manbalar}} <references group="" responsive="1"></references> == Adabiyotlar == * Frappe // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 382. — 540 s. — <nowiki>ISBN 5-85700-122-6</nowiki>. == Havolalar == * [http://www.gotovim.ru/recepts/drink/frappe/ 13 рецептов «фраппе»] [[Turkum:Qahva ichimliklari]] 1o8jg2b41eyuvezgemqd6txbh0yl051 Frappuchino 0 724941 5999763 5451750 2026-04-21T02:00:11Z KWiki78 246724 5999763 wikitext text/x-wiki '''Frapuchino''' ({{lang-en|frappuccino}} — Starbucks tomonidan sotiladigan muzli qahva ichimligi. „Frapuchino“ nomi "frappe" (fransuzcha atama [[muzqaymoq]] bilan quyuq sut kokteyli degan maʼnoni anglatadi) va "kapuchino"<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?term=frappe Online Etymology Dictionary]</ref> soʻzlarining qoʻshilishidan olingan. Birinchi marta bu nom ostida ichimlik [[Massachusetts|Massachusets shtatidagi]] ''The Coffee Connection''<ref name=BosMag>{{yangiliklar manbasi|last=Nanos|first=Janelle|title=The Story of the Frappuccino: How a chilly coffee drink became a billion dollar behemoth|url=http://www.bostonmagazine.com/news/blog/2012/12/07/frappuccino-history/|accessdate=2013-10-30|newspaper=Boston Magazine|date=2012-12-07|archivedate=2017-10-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171013085029/http://www.bostonmagazine.com/news/blog/2012/12/07/frappuccino-history/|access-date=2022-05-12|archive-date=2017-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013085029/http://www.bostonmagazine.com/news/blog/2012/12/07/frappuccino-history/|url-status=dead}}</ref> da sotila boshlandi. 1994-yilda sotuv zanjiri ''Starbucks'' tomonidan qabul qilindi, u 1995-yildan beri ishlab chiqarilgan mahsulot uchun ichimlik nomini oldi. 2010-yildan beri esa veganlar uchun soya sutiga asoslangan ichimlik ham ishlab chiqarilmoqda<ref>{{veb manbasi |author= |title=Starbucks To Introduce Vegan Frappuccinos |url=http://consumerist.com/2010/04/starbucks-to-introduce-vegan-frappuccinos.html |work=Consumerist.com. Retrieved 2010-4-20 |date= |qaralgan sana=2022-05-12 |arxivsana=2011-08-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110820000743/http://consumerist.com/2010/04/starbucks-to-introduce-vegan-frappuccinos.html }}</ref>. == Yana qarang == * [[Sovuq qahva]] == Manbalar == {{manbalar}} <references group="" responsive="1"></references> [[Turkum:Qahva ichimliklari]] 6mtw9bl1miaqvybhlshr9l3x9ikoe2w Vue.js 0 725749 5999430 5899682 2026-04-20T12:10:32Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999430 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Vue.js Logo 2.svg|thumb]] '''Vue.js''' (talaffuzi: /vjuː/, «vyu» — [[Ingliz tili|inglizcha]] ''view'' so'zidan) — foydalanuvchi interfeyslarini yaratish uchun mo'ljallangan ochiq manbali [[JavaScript]] freymvorki<ref>{{Veb manbasi |url=https://vuejs.org |sarlavha=Vue.js — The Progressive JavaScript Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. U 2014-yilda sobiq [[Google]] muhandisi '''Evan You''' tomonidan yaratilgan va hozirda mustaqil hamjamiyat tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Vue «progressiv freymvork» deb ataladi — ya'ni uni kichik loyihalarda oddiy kutubxona sifatida ham, katta korporativ tizimlarda to'liq freymvork sifatida ham ishlatish mumkin. [[GitHub|GitHubda]] 208K+ yulduzga ega bo'lib, dunyodagi eng mashhur ochiq manbali loyihalardan biri hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://github.com/vuejs/core |sarlavha=vuejs/core — GitHub |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. == Tarix == Evan You [[Google|Googleda]] [[AngularJS]] bilan ishlagandan so'ng, Angular'ning og'ir tuzilmasidan ilhomlangan holda yengil alternativa yaratishga qaror qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.freecodecamp.org/news/between-the-wires-an-interview-with-vue-js-creator-evan-you-e383cbf57f6/ |sarlavha=Between the Wires: An interview with Vue.js creator Evan You |ish=freeCodeCamp |sana=2017-05-30}}</ref>. === Asosiy voqealar === * '''2013-yil, dekabr''' — birinchi prototip «VueJS» nomi bilan yaratilgan. * '''2014-yil, fevral''' — 0.9 versiya ochiq manba sifatida chiqarilgan. * '''2015-yil, oktabr''' — '''Vue 1.0''' («Evangelion») — birinchi stabil versiya. * '''2016-yil, sentabr''' — '''Vue 2.0''' («Ghost in the Shell») — Virtual DOM, server tomonida renderlash (SSR) qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://medium.com/the-vue-point/vue-2-0-is-here-ef1f26acf4b8 |sarlavha=Vue 2.0 is Here! |ism=Evan You |sana=2016-10-01}}</ref>. * '''2020-yil, sentabr''' — '''Vue 3.0''' («One Piece») — [[TypeScript|TypeScriptda]] qayta yozilgan, Composition API, Teleport, Suspense, ko'p ildiz elementli komponentlar joriy qilingan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-official-default |sarlavha=Vue 3 as the New Default |sana=2022-02-07}}</ref>. * '''2023-yil, dekabr''' — '''Vue 3.4''' — yangilangan parser, reaktivlik tizimi optimallashtirilgan. * '''2024-yil, sentyabr''' — '''Vue 3.5''' — reaktivlik tizimi qayta yozilgan, xotira sarfi 56% kamaygan, Lazy Hydration, <code>useTemplateRef()</code> qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-5 |sarlavha=Announcing Vue 3.5 |sana=2024-09-03}}</ref>. == Asosiy tushunchalar == === Komponentlar === Vue.js'da interfeys qayta ishlatilishi mumkin bo'lgan mustaqil '''komponentlar'''dan tuziladi. Har bir komponent o'zining [[HTML]] shabloni, JavaScript mantiqi va CSS stillariga ega bo'lishi mumkin. Vue 3 da komponent yozishning ikki usuli mavjud: '''Composition API''' (zamonaviy usul, tavsiya etiladi):<syntaxhighlight lang="html"> <script setup> import { ref } from 'vue' const hisoblagich = ref(0) function oshir() { hisoblagich.value++ } </script> <template> <button @click="oshir"> {{ hisoblagich }} marta bosildi </button> </template> </syntaxhighlight>'''Options API''' (klassik usul):<syntaxhighlight lang="javascript"> export default { data() { return { hisoblagich: 0 } }, methods: { oshir() { this.hisoblagich++ } } } </syntaxhighlight> === Reaktivlik tizimi === Vue'ning eng muhim xususiyatlaridan biri uning '''reaktivlik tizimi'''dir. Ma'lumotlar o'zgarganda interfeys avtomatik ravishda yangilanadi. Vue 3 da reaktivlik [[JavaScript Proxy]] asosida qurilgan: * '''<code>ref()</code>''' — oddiy qiymatlar (son, matn, mantiqiy) uchun reaktiv o'zgaruvchi yaratadi. * '''<code>reactive()</code>''' — obyektlar uchun reaktiv holat yaratadi. * '''<code>computed()</code>''' — boshqa reaktiv qiymatlarga bog'liq hisoblangan xususiyat yaratadi. * '''<code>watch()</code>''' va '''<code>watchEffect()</code>''' — reaktiv o'zgarishlarni kuzatadi. <syntaxhighlight lang="javascript"> import { ref, computed } from 'vue' const narx = ref(100) const miqdor = ref(3) const jami = computed(() => narx.value * miqdor.value) // avtomatik 300 </syntaxhighlight> === Shablon sintaksisi === Vue HTML asosidagi shablon sintaksisidan foydalanadi: * '''<code><nowiki>{{ }}</nowiki></code>''' — matn interpolatsiyasi (mustache sintaksis). * '''<code>v-bind</code>''' (yoki '''<code>:</code>''') — HTML atributlarini reaktiv ma'lumotlarga bog'lash. * '''<code>v-on</code>''' (yoki '''<code>@</code>''') — DOM hodisalarini tinglash. * '''<code>v-if</code>''', '''<code>v-else</code>''', '''<code>v-show</code>''' — shartli renderlash. * '''<code>v-for</code>''' — ro'yxatlarni renderlash. * '''<code>v-model</code>''' — ikki tomonlama ma'lumot bog'lash (formalar uchun). <syntaxhighlight lang="html"> <template> <input v-model="ism" placeholder="Ismingiz" /> <p v-if="ism">Salom, {{ ism }}!</p> <ul> <li v-for="meva in mevalar" :key="meva"> {{ meva }} </li> </ul> </template> </syntaxhighlight> === Yagona fayllik komponentlar === Vue'da har bir komponent '''<code>.vue</code>''' kengaytmali yagona faylda yoziladi (Single-File Component — SFC). Bu faylda uchta bo'lim bo'ladi: * '''<code><template></code>''' — HTML shabloni. * '''<code><script></code>''' — JavaScript/TypeScript mantiqi. * '''<code><style></code>''' — CSS stillari (<code>scoped</code> atributi bilan faqat shu komponentga tegishli qilinishi mumkin). === Virtual DOM === Vue ham [[React]] kabi '''Virtual DOM''' texnologiyasidan foydalanadi. Lekin Vue 3 da kompilyator optimallashtirishlari qo'shilgan — statik elementlar ajratiladi va faqat dinamik qismlar qayta tekshiriladi, bu esa ishlash tezligini oshiradi. == Ekotizim == Vue atrofida rasmiy va hamjamiyat tomonidan yaratilgan keng ekotizim mavjud: === Rasmiy kutubxonalar === * '''Vue Router''' — sahifalar orasida navigatsiya uchun rasmiy router<ref>{{Veb manbasi |url=https://router.vuejs.org |sarlavha=Vue Router |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Pinia''' — Vue 3 uchun rasmiy holat boshqaruvi kutubxonasi. Vuex o'rnini egallagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://pinia.vuejs.org |sarlavha=Pinia — The intuitive store for Vue.js |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vite''' — Vue jamoasi tomonidan yaratilgan tezkor loyiha qurish va ishlab chiqish vositasi<ref>{{Veb manbasi |url=https://vite.dev |sarlavha=Vite — Next Generation Frontend Tooling |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vitest''' — Vite asosidagi zamonaviy test freymvorki. * '''VueUse''' — 200+ dan ortiq tayyor Composition API yordamchi funksiyalari. === Freymvorklar === * '''[[Nuxt]]''' — Vue asosidagi to'liq stek freymvork. Server tomonida renderlash (SSR), statik generatsiya (SSG) va API marshrutlarini qo'llab-quvvatlaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://nuxt.com |sarlavha=Nuxt — The Intuitive Vue Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Quasar Framework''' — bitta kod bazasidan veb, mobil va ish stoli ilovalari yaratish. * '''VitePress''' — statik saytlar va texnik hujjatlar uchun generator. === UI kutubxonalar === * '''Vuetify''' — [[Material Design|Material Designga]] asoslangan komponentlar kutubxonasi. * '''Element Plus''' — korxona darajasidagi Vue 3 UI kutubxonasi. * '''PrimeVue''' — 90+ dan ortiq komponentli boy UI to'plami. * '''Naive UI''' — TypeScript bilan yozilgan zamonaviy UI kutubxonasi. == Vue va boshqa freymvorklar == {| class="wikitable" !Xususiyat !'''Vue''' !'''[[React]]''' !'''[[Angular]]''' |- |Turi |Progressiv freymvork |Kutubxona |To'liq freymvork |- |Til |JavaScript / TypeScript |JavaScript / TypeScript |TypeScript (majburiy) |- |DOM |Virtual DOM |Virtual DOM |Incremental DOM |- |Ma'lumot oqimi |Ikki tomonlama (v-model) |Bir tomonlama |Ikki tomonlama |- |O'lcham (gzip) |~33 KB |~42 KB |~143 KB |- |O'rganish qiyinligi |Oson |O'rta |Qiyin |- |Yaratuvchi |Evan You |[[Meta Platforms|Meta]] |[[Google]] |} == Vue ishlatadigan kompaniyalar == Vue.js dunyodagi ko'plab yirik kompaniyalar tomonidan ishlatiladi: * '''[[Alibaba]]''' — [[elektron tijorat]] platformasi * '''[[Xiaomi]]''' — texnologik kompaniya * '''[[GitLab]]''' — dastur kodini boshqarish platformasi * '''[[Nintendo]]''' — o'yin kompaniyasining veb xizmatlari * '''[[BMW]]''' — avtomobil kompaniyasining veb tizimlari * '''[[Adobe]]''' — Portfolio va boshqa veb xizmatlari * '''[[Grammarly]]''' — matnni tekshirish xizmati * '''[[Baidu]]''' — Xitoyning eng yirik qidiruv tizimi * '''Laravel''' — [[PHP]] freymvorki Vue.js ni rasmiy frontend sifatida tavsiya qiladi == Tashqi havolalar == * [https://vuejs.org Rasmiy veb-sayt] * [https://github.com/vuejs/core GitHub repozitoriyasi] * [https://vuejs.org/tutorial/ Vue.js o'rganish qo'llanmasi] * [https://nuxt.com Nuxt — Vue asosidagi freymvork] == Eslatmalar == {{Manbalar|2}} * [[Turkum:Veb-das]] [[Turkum:JavaScript kutubxonalari]] [[Turkum:Veb-freymvorklar]] [[Turkum:Frontend]] [[Turkum:Javascript]] [[Turkum:Veb-saytlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] fd6zcstuxfxn248kcl5fkahzhnzju20 5999431 5999430 2026-04-20T12:10:46Z KWiki78 246724 5999431 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Vue.js Logo 2.svg|thumb]] '''Vue.js''' (talaffuzi: /vjuː/, «vyu» — [[Ingliz tili|inglizcha]] ''view'' so'zidan) — foydalanuvchi interfeyslarini yaratish uchun mo'ljallangan ochiq manbali [[JavaScript]] [[freymvork]]<nowiki/>i<ref>{{Veb manbasi |url=https://vuejs.org |sarlavha=Vue.js — The Progressive JavaScript Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. U 2014-yilda sobiq [[Google]] muhandisi '''Evan You''' tomonidan yaratilgan va hozirda mustaqil hamjamiyat tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Vue «progressiv freymvork» deb ataladi — ya'ni uni kichik loyihalarda oddiy kutubxona sifatida ham, katta korporativ tizimlarda to'liq freymvork sifatida ham ishlatish mumkin. [[GitHub|GitHubda]] 208K+ yulduzga ega bo'lib, dunyodagi eng mashhur ochiq manbali loyihalardan biri hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://github.com/vuejs/core |sarlavha=vuejs/core — GitHub |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. == Tarix == Evan You [[Google|Googleda]] [[AngularJS]] bilan ishlagandan so'ng, Angular'ning og'ir tuzilmasidan ilhomlangan holda yengil alternativa yaratishga qaror qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.freecodecamp.org/news/between-the-wires-an-interview-with-vue-js-creator-evan-you-e383cbf57f6/ |sarlavha=Between the Wires: An interview with Vue.js creator Evan You |ish=freeCodeCamp |sana=2017-05-30}}</ref>. === Asosiy voqealar === * '''2013-yil, dekabr''' — birinchi prototip «VueJS» nomi bilan yaratilgan. * '''2014-yil, fevral''' — 0.9 versiya ochiq manba sifatida chiqarilgan. * '''2015-yil, oktabr''' — '''Vue 1.0''' («Evangelion») — birinchi stabil versiya. * '''2016-yil, sentabr''' — '''Vue 2.0''' («Ghost in the Shell») — Virtual DOM, server tomonida renderlash (SSR) qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://medium.com/the-vue-point/vue-2-0-is-here-ef1f26acf4b8 |sarlavha=Vue 2.0 is Here! |ism=Evan You |sana=2016-10-01}}</ref>. * '''2020-yil, sentabr''' — '''Vue 3.0''' («One Piece») — [[TypeScript|TypeScriptda]] qayta yozilgan, Composition API, Teleport, Suspense, ko'p ildiz elementli komponentlar joriy qilingan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-official-default |sarlavha=Vue 3 as the New Default |sana=2022-02-07}}</ref>. * '''2023-yil, dekabr''' — '''Vue 3.4''' — yangilangan parser, reaktivlik tizimi optimallashtirilgan. * '''2024-yil, sentyabr''' — '''Vue 3.5''' — reaktivlik tizimi qayta yozilgan, xotira sarfi 56% kamaygan, Lazy Hydration, <code>useTemplateRef()</code> qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-5 |sarlavha=Announcing Vue 3.5 |sana=2024-09-03}}</ref>. == Asosiy tushunchalar == === Komponentlar === Vue.js'da interfeys qayta ishlatilishi mumkin bo'lgan mustaqil '''komponentlar'''dan tuziladi. Har bir komponent o'zining [[HTML]] shabloni, JavaScript mantiqi va CSS stillariga ega bo'lishi mumkin. Vue 3 da komponent yozishning ikki usuli mavjud: '''Composition API''' (zamonaviy usul, tavsiya etiladi):<syntaxhighlight lang="html"> <script setup> import { ref } from 'vue' const hisoblagich = ref(0) function oshir() { hisoblagich.value++ } </script> <template> <button @click="oshir"> {{ hisoblagich }} marta bosildi </button> </template> </syntaxhighlight>'''Options API''' (klassik usul):<syntaxhighlight lang="javascript"> export default { data() { return { hisoblagich: 0 } }, methods: { oshir() { this.hisoblagich++ } } } </syntaxhighlight> === Reaktivlik tizimi === Vue'ning eng muhim xususiyatlaridan biri uning '''reaktivlik tizimi'''dir. Ma'lumotlar o'zgarganda interfeys avtomatik ravishda yangilanadi. Vue 3 da reaktivlik [[JavaScript Proxy]] asosida qurilgan: * '''<code>ref()</code>''' — oddiy qiymatlar (son, matn, mantiqiy) uchun reaktiv o'zgaruvchi yaratadi. * '''<code>reactive()</code>''' — obyektlar uchun reaktiv holat yaratadi. * '''<code>computed()</code>''' — boshqa reaktiv qiymatlarga bog'liq hisoblangan xususiyat yaratadi. * '''<code>watch()</code>''' va '''<code>watchEffect()</code>''' — reaktiv o'zgarishlarni kuzatadi. <syntaxhighlight lang="javascript"> import { ref, computed } from 'vue' const narx = ref(100) const miqdor = ref(3) const jami = computed(() => narx.value * miqdor.value) // avtomatik 300 </syntaxhighlight> === Shablon sintaksisi === Vue HTML asosidagi shablon sintaksisidan foydalanadi: * '''<code><nowiki>{{ }}</nowiki></code>''' — matn interpolatsiyasi (mustache sintaksis). * '''<code>v-bind</code>''' (yoki '''<code>:</code>''') — HTML atributlarini reaktiv ma'lumotlarga bog'lash. * '''<code>v-on</code>''' (yoki '''<code>@</code>''') — DOM hodisalarini tinglash. * '''<code>v-if</code>''', '''<code>v-else</code>''', '''<code>v-show</code>''' — shartli renderlash. * '''<code>v-for</code>''' — ro'yxatlarni renderlash. * '''<code>v-model</code>''' — ikki tomonlama ma'lumot bog'lash (formalar uchun). <syntaxhighlight lang="html"> <template> <input v-model="ism" placeholder="Ismingiz" /> <p v-if="ism">Salom, {{ ism }}!</p> <ul> <li v-for="meva in mevalar" :key="meva"> {{ meva }} </li> </ul> </template> </syntaxhighlight> === Yagona fayllik komponentlar === Vue'da har bir komponent '''<code>.vue</code>''' kengaytmali yagona faylda yoziladi (Single-File Component — SFC). Bu faylda uchta bo'lim bo'ladi: * '''<code><template></code>''' — HTML shabloni. * '''<code><script></code>''' — JavaScript/TypeScript mantiqi. * '''<code><style></code>''' — CSS stillari (<code>scoped</code> atributi bilan faqat shu komponentga tegishli qilinishi mumkin). === Virtual DOM === Vue ham [[React]] kabi '''Virtual DOM''' texnologiyasidan foydalanadi. Lekin Vue 3 da kompilyator optimallashtirishlari qo'shilgan — statik elementlar ajratiladi va faqat dinamik qismlar qayta tekshiriladi, bu esa ishlash tezligini oshiradi. == Ekotizim == Vue atrofida rasmiy va hamjamiyat tomonidan yaratilgan keng ekotizim mavjud: === Rasmiy kutubxonalar === * '''Vue Router''' — sahifalar orasida navigatsiya uchun rasmiy router<ref>{{Veb manbasi |url=https://router.vuejs.org |sarlavha=Vue Router |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Pinia''' — Vue 3 uchun rasmiy holat boshqaruvi kutubxonasi. Vuex o'rnini egallagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://pinia.vuejs.org |sarlavha=Pinia — The intuitive store for Vue.js |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vite''' — Vue jamoasi tomonidan yaratilgan tezkor loyiha qurish va ishlab chiqish vositasi<ref>{{Veb manbasi |url=https://vite.dev |sarlavha=Vite — Next Generation Frontend Tooling |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vitest''' — Vite asosidagi zamonaviy test freymvorki. * '''VueUse''' — 200+ dan ortiq tayyor Composition API yordamchi funksiyalari. === Freymvorklar === * '''[[Nuxt]]''' — Vue asosidagi to'liq stek freymvork. Server tomonida renderlash (SSR), statik generatsiya (SSG) va API marshrutlarini qo'llab-quvvatlaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://nuxt.com |sarlavha=Nuxt — The Intuitive Vue Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Quasar Framework''' — bitta kod bazasidan veb, mobil va ish stoli ilovalari yaratish. * '''VitePress''' — statik saytlar va texnik hujjatlar uchun generator. === UI kutubxonalar === * '''Vuetify''' — [[Material Design|Material Designga]] asoslangan komponentlar kutubxonasi. * '''Element Plus''' — korxona darajasidagi Vue 3 UI kutubxonasi. * '''PrimeVue''' — 90+ dan ortiq komponentli boy UI to'plami. * '''Naive UI''' — TypeScript bilan yozilgan zamonaviy UI kutubxonasi. == Vue va boshqa freymvorklar == {| class="wikitable" !Xususiyat !'''Vue''' !'''[[React]]''' !'''[[Angular]]''' |- |Turi |Progressiv freymvork |Kutubxona |To'liq freymvork |- |Til |JavaScript / TypeScript |JavaScript / TypeScript |TypeScript (majburiy) |- |DOM |Virtual DOM |Virtual DOM |Incremental DOM |- |Ma'lumot oqimi |Ikki tomonlama (v-model) |Bir tomonlama |Ikki tomonlama |- |O'lcham (gzip) |~33 KB |~42 KB |~143 KB |- |O'rganish qiyinligi |Oson |O'rta |Qiyin |- |Yaratuvchi |Evan You |[[Meta Platforms|Meta]] |[[Google]] |} == Vue ishlatadigan kompaniyalar == Vue.js dunyodagi ko'plab yirik kompaniyalar tomonidan ishlatiladi: * '''[[Alibaba]]''' — [[elektron tijorat]] platformasi * '''[[Xiaomi]]''' — texnologik kompaniya * '''[[GitLab]]''' — dastur kodini boshqarish platformasi * '''[[Nintendo]]''' — o'yin kompaniyasining veb xizmatlari * '''[[BMW]]''' — avtomobil kompaniyasining veb tizimlari * '''[[Adobe]]''' — Portfolio va boshqa veb xizmatlari * '''[[Grammarly]]''' — matnni tekshirish xizmati * '''[[Baidu]]''' — Xitoyning eng yirik qidiruv tizimi * '''Laravel''' — [[PHP]] freymvorki Vue.js ni rasmiy frontend sifatida tavsiya qiladi == Tashqi havolalar == * [https://vuejs.org Rasmiy veb-sayt] * [https://github.com/vuejs/core GitHub repozitoriyasi] * [https://vuejs.org/tutorial/ Vue.js o'rganish qo'llanmasi] * [https://nuxt.com Nuxt — Vue asosidagi freymvork] == Eslatmalar == {{Manbalar|2}} * [[Turkum:Veb-das]] [[Turkum:JavaScript kutubxonalari]] [[Turkum:Veb-freymvorklar]] [[Turkum:Frontend]] [[Turkum:Javascript]] [[Turkum:Veb-saytlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 460fadx7tdeew7gpg76bqt5ztojyido 5999432 5999431 2026-04-20T12:10:53Z KWiki78 246724 5999432 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Vue.js Logo 2.svg|thumb]] '''Vue.js''' (talaffuzi: /vjuː/, «vyu» — [[Ingliz tili|inglizcha]] ''view'' so'zidan) — foydalanuvchi interfeyslarini yaratish uchun mo'ljallangan ochiq manbali [[JavaScript]] [[freymvork]]<nowiki/>i<ref>{{Veb manbasi |url=https://vuejs.org |sarlavha=Vue.js — The Progressive JavaScript Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. U 2014-yilda sobiq [[Google]] muhandisi '''Evan You''' tomonidan yaratilgan va hozirda mustaqil hamjamiyat tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Vue «progressiv freymvork» deb ataladi — ya'ni uni kichik loyihalarda oddiy kutubxona sifatida ham, katta korporativ tizimlarda to'liq freymvork sifatida ham ishlatish mumkin. [[GitHub|GitHubda]] 208K+ yulduzga ega bo'lib, dunyodagi eng mashhur ochiq manbali loyihalardan biri hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://github.com/vuejs/core |sarlavha=vuejs/core — GitHub |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. == Tarix == Evan You [[Google|Googleda]] [[AngularJS]] bilan ishlagandan so'ng, Angular'ning og'ir tuzilmasidan ilhomlangan holda yengil alternativa yaratishga qaror qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.freecodecamp.org/news/between-the-wires-an-interview-with-vue-js-creator-evan-you-e383cbf57f6/ |sarlavha=Between the Wires: An interview with Vue.js creator Evan You |ish=freeCodeCamp |sana=2017-05-30}}</ref>. === Asosiy voqealar === * '''2013-yil, dekabr''' — birinchi prototip «VueJS» nomi bilan yaratilgan. * '''2014-yil, fevral''' — 0.9 versiya ochiq manba sifatida chiqarilgan. * '''2015-yil, oktabr''' — '''Vue 1.0''' («Evangelion») — birinchi stabil versiya. * '''2016-yil, sentabr''' — '''Vue 2.0''' («Ghost in the Shell») — Virtual DOM, server tomonida renderlash (SSR) qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://medium.com/the-vue-point/vue-2-0-is-here-ef1f26acf4b8 |sarlavha=Vue 2.0 is Here! |ism=Evan You |sana=2016-10-01}}</ref>. * '''2020-yil, sentabr''' — '''Vue 3.0''' («One Piece») — [[TypeScript|TypeScriptda]] qayta yozilgan, Composition API, Teleport, Suspense, ko'p ildiz elementli komponentlar joriy qilingan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-official-default |sarlavha=Vue 3 as the New Default |sana=2022-02-07}}</ref>. * '''2023-yil, dekabr''' — '''Vue 3.4''' — yangilangan parser, reaktivlik tizimi optimallashtirilgan. * '''2024-yil, sentyabr''' — '''Vue 3.5''' — reaktivlik tizimi qayta yozilgan, xotira sarfi 56% kamaygan, Lazy Hydration, <code>useTemplateRef()</code> qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-5 |sarlavha=Announcing Vue 3.5 |sana=2024-09-03}}</ref>. == Asosiy tushunchalar == === Komponentlar === Vue.js'da interfeys qayta ishlatilishi mumkin bo'lgan mustaqil '''komponentlar'''dan tuziladi. Har bir komponent o'zining [[HTML]] shabloni, JavaScript mantiqi va CSS stillariga ega bo'lishi mumkin. Vue 3 da komponent yozishning ikki usuli mavjud: '''Composition API''' (zamonaviy usul, tavsiya etiladi):<syntaxhighlight lang="html"> <script setup> import { ref } from 'vue' const hisoblagich = ref(0) function oshir() { hisoblagich.value++ } </script> <template> <button @click="oshir"> {{ hisoblagich }} marta bosildi </button> </template> </syntaxhighlight>'''Options API''' (klassik usul):<syntaxhighlight lang="javascript"> export default { data() { return { hisoblagich: 0 } }, methods: { oshir() { this.hisoblagich++ } } } </syntaxhighlight> === Reaktivlik tizimi === Vue'ning eng muhim xususiyatlaridan biri uning '''reaktivlik tizimi'''dir. Ma'lumotlar o'zgarganda interfeys avtomatik ravishda yangilanadi. Vue 3 da reaktivlik [[JavaScript Proxy]] asosida qurilgan: * '''<code>ref()</code>''' — oddiy qiymatlar (son, matn, mantiqiy) uchun reaktiv o'zgaruvchi yaratadi. * '''<code>reactive()</code>''' — obyektlar uchun reaktiv holat yaratadi. * '''<code>computed()</code>''' — boshqa reaktiv qiymatlarga bog'liq hisoblangan xususiyat yaratadi. * '''<code>watch()</code>''' va '''<code>watchEffect()</code>''' — reaktiv o'zgarishlarni kuzatadi. <syntaxhighlight lang="javascript"> import { ref, computed } from 'vue' const narx = ref(100) const miqdor = ref(3) const jami = computed(() => narx.value * miqdor.value) // avtomatik 300 </syntaxhighlight> === Shablon sintaksisi === Vue HTML asosidagi shablon sintaksisidan foydalanadi: * '''<code><nowiki>{{ }}</nowiki></code>''' — matn interpolatsiyasi (mustache sintaksis). * '''<code>v-bind</code>''' (yoki '''<code>:</code>''') — HTML atributlarini reaktiv ma'lumotlarga bog'lash. * '''<code>v-on</code>''' (yoki '''<code>@</code>''') — DOM hodisalarini tinglash. * '''<code>v-if</code>''', '''<code>v-else</code>''', '''<code>v-show</code>''' — shartli renderlash. * '''<code>v-for</code>''' — ro'yxatlarni renderlash. * '''<code>v-model</code>''' — ikki tomonlama ma'lumot bog'lash (formalar uchun). <syntaxhighlight lang="html"> <template> <input v-model="ism" placeholder="Ismingiz" /> <p v-if="ism">Salom, {{ ism }}!</p> <ul> <li v-for="meva in mevalar" :key="meva"> {{ meva }} </li> </ul> </template> </syntaxhighlight> === Yagona fayllik komponentlar === Vue'da har bir komponent '''<code>.vue</code>''' kengaytmali yagona faylda yoziladi (Single-File Component — SFC). Bu faylda uchta bo'lim bo'ladi: * '''<code><template></code>''' — HTML shabloni. * '''<code><script></code>''' — JavaScript/TypeScript mantiqi. * '''<code><style></code>''' — CSS stillari (<code>scoped</code> atributi bilan faqat shu komponentga tegishli qilinishi mumkin). === Virtual DOM === Vue ham [[React]] kabi '''Virtual DOM''' texnologiyasidan foydalanadi. Lekin Vue 3 da kompilyator optimallashtirishlari qo'shilgan — statik elementlar ajratiladi va faqat dinamik qismlar qayta tekshiriladi, bu esa ishlash tezligini oshiradi. == Ekotizim == Vue atrofida rasmiy va hamjamiyat tomonidan yaratilgan keng ekotizim mavjud: === Rasmiy kutubxonalar === * '''Vue Router''' — sahifalar orasida navigatsiya uchun rasmiy router<ref>{{Veb manbasi |url=https://router.vuejs.org |sarlavha=Vue Router |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Pinia''' — Vue 3 uchun rasmiy holat boshqaruvi kutubxonasi. Vuex o'rnini egallagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://pinia.vuejs.org |sarlavha=Pinia — The intuitive store for Vue.js |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vite''' — Vue jamoasi tomonidan yaratilgan tezkor loyiha qurish va ishlab chiqish vositasi<ref>{{Veb manbasi |url=https://vite.dev |sarlavha=Vite — Next Generation Frontend Tooling |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vitest''' — Vite asosidagi zamonaviy test freymvorki. * '''VueUse''' — 200+ dan ortiq tayyor Composition API yordamchi funksiyalari. === Freymvorklar === * '''[[Nuxt]]''' — Vue asosidagi to'liq stek freymvork. Server tomonida renderlash (SSR), statik generatsiya (SSG) va API marshrutlarini qo'llab-quvvatlaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://nuxt.com |sarlavha=Nuxt — The Intuitive Vue Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Quasar Framework''' — bitta kod bazasidan veb, mobil va ish stoli ilovalari yaratish. * '''VitePress''' — statik saytlar va texnik hujjatlar uchun generator. === UI kutubxonalar === * '''Vuetify''' — [[Material Design|Material Designga]] asoslangan komponentlar kutubxonasi. * '''Element Plus''' — korxona darajasidagi Vue 3 UI kutubxonasi. * '''PrimeVue''' — 90+ dan ortiq komponentli boy UI to'plami. * '''Naive UI''' — TypeScript bilan yozilgan zamonaviy UI kutubxonasi. == Vue va boshqa freymvorklar == {| class="wikitable" !Xususiyat !'''Vue''' !'''[[React]]''' !'''[[Angular]]''' |- |Turi |Progressiv freymvork |Kutubxona |To'liq freymvork |- |Til |JavaScript / TypeScript |JavaScript / TypeScript |TypeScript (majburiy) |- |DOM |Virtual DOM |Virtual DOM |Incremental DOM |- |Ma'lumot oqimi |Ikki tomonlama (v-model) |Bir tomonlama |Ikki tomonlama |- |O'lcham (gzip) |~33 KB |~42 KB |~143 KB |- |O'rganish qiyinligi |Oson |O'rta |Qiyin |- |Yaratuvchi |Evan You |[[Meta Platforms|Meta]] |[[Google]] |} == Vue ishlatadigan kompaniyalar == Vue.js dunyodagi ko'plab yirik kompaniyalar tomonidan ishlatiladi: * '''[[Alibaba]]''' — [[elektron tijorat]] platformasi * '''[[Xiaomi]]''' — texnologik kompaniya * '''[[GitLab]]''' — dastur kodini boshqarish platformasi * '''[[Nintendo]]''' — o'yin kompaniyasining veb xizmatlari * '''[[BMW]]''' — avtomobil kompaniyasining veb tizimlari * '''[[Adobe]]''' — Portfolio va boshqa veb xizmatlari * '''[[Grammarly]]''' — matnni tekshirish xizmati * '''[[Baidu]]''' — Xitoyning eng yirik qidiruv tizimi * '''Laravel''' — [[PHP]] freymvorki Vue.js ni rasmiy frontend sifatida tavsiya qiladi == Tashqi havolalar == * [https://vuejs.org Rasmiy veb-sayt] * [https://github.com/vuejs/core GitHub repozitoriyasi] * [https://vuejs.org/tutorial/ Vue.js o'rganish qo'llanmasi] * [https://nuxt.com Nuxt — Vue asosidagi freymvork] == Eslatmalar == {{Manbalar|2}} * [[Turkum:Veb-das]] [[Turkum:JavaScript kutubxonalari]] [[Turkum:Veb-freymvorklar]] [[Turkum:Frontend]] [[Turkum:Javascript]] [[Turkum:Veb-saytlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] bhy3q2grm49qea2lkmfysnpcswwp4ve 5999433 5999432 2026-04-20T12:11:01Z KWiki78 246724 5999433 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Vue.js Logo 2.svg|thumb]] '''Vue.js''' (talaffuzi: /vjuː/, «vyu» — [[Ingliz tili|inglizcha]] ''view'' so'zidan) — foydalanuvchi interfeyslarini yaratish uchun mo'ljallangan ochiq manbali [[JavaScript]] [[freymvork]]i<ref>{{Veb manbasi |url=https://vuejs.org |sarlavha=Vue.js — The Progressive JavaScript Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. U 2014-yilda sobiq [[Google]] muhandisi '''Evan You''' tomonidan yaratilgan va hozirda mustaqil hamjamiyat tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Vue «progressiv freymvork» deb ataladi — ya'ni uni kichik loyihalarda oddiy kutubxona sifatida ham, katta korporativ tizimlarda to'liq freymvork sifatida ham ishlatish mumkin. [[GitHub|GitHubda]] 208K+ yulduzga ega bo'lib, dunyodagi eng mashhur ochiq manbali loyihalardan biri hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://github.com/vuejs/core |sarlavha=vuejs/core — GitHub |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. == Tarix == Evan You [[Google|Googleda]] [[AngularJS]] bilan ishlagandan so'ng, Angular'ning og'ir tuzilmasidan ilhomlangan holda yengil alternativa yaratishga qaror qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.freecodecamp.org/news/between-the-wires-an-interview-with-vue-js-creator-evan-you-e383cbf57f6/ |sarlavha=Between the Wires: An interview with Vue.js creator Evan You |ish=freeCodeCamp |sana=2017-05-30}}</ref>. === Asosiy voqealar === * '''2013-yil, dekabr''' — birinchi prototip «VueJS» nomi bilan yaratilgan. * '''2014-yil, fevral''' — 0.9 versiya ochiq manba sifatida chiqarilgan. * '''2015-yil, oktabr''' — '''Vue 1.0''' («Evangelion») — birinchi stabil versiya. * '''2016-yil, sentabr''' — '''Vue 2.0''' («Ghost in the Shell») — Virtual DOM, server tomonida renderlash (SSR) qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://medium.com/the-vue-point/vue-2-0-is-here-ef1f26acf4b8 |sarlavha=Vue 2.0 is Here! |ism=Evan You |sana=2016-10-01}}</ref>. * '''2020-yil, sentabr''' — '''Vue 3.0''' («One Piece») — [[TypeScript|TypeScriptda]] qayta yozilgan, Composition API, Teleport, Suspense, ko'p ildiz elementli komponentlar joriy qilingan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-official-default |sarlavha=Vue 3 as the New Default |sana=2022-02-07}}</ref>. * '''2023-yil, dekabr''' — '''Vue 3.4''' — yangilangan parser, reaktivlik tizimi optimallashtirilgan. * '''2024-yil, sentyabr''' — '''Vue 3.5''' — reaktivlik tizimi qayta yozilgan, xotira sarfi 56% kamaygan, Lazy Hydration, <code>useTemplateRef()</code> qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-5 |sarlavha=Announcing Vue 3.5 |sana=2024-09-03}}</ref>. == Asosiy tushunchalar == === Komponentlar === Vue.js'da interfeys qayta ishlatilishi mumkin bo'lgan mustaqil '''komponentlar'''dan tuziladi. Har bir komponent o'zining [[HTML]] shabloni, JavaScript mantiqi va CSS stillariga ega bo'lishi mumkin. Vue 3 da komponent yozishning ikki usuli mavjud: '''Composition API''' (zamonaviy usul, tavsiya etiladi):<syntaxhighlight lang="html"> <script setup> import { ref } from 'vue' const hisoblagich = ref(0) function oshir() { hisoblagich.value++ } </script> <template> <button @click="oshir"> {{ hisoblagich }} marta bosildi </button> </template> </syntaxhighlight>'''Options API''' (klassik usul):<syntaxhighlight lang="javascript"> export default { data() { return { hisoblagich: 0 } }, methods: { oshir() { this.hisoblagich++ } } } </syntaxhighlight> === Reaktivlik tizimi === Vue'ning eng muhim xususiyatlaridan biri uning '''reaktivlik tizimi'''dir. Ma'lumotlar o'zgarganda interfeys avtomatik ravishda yangilanadi. Vue 3 da reaktivlik [[JavaScript Proxy]] asosida qurilgan: * '''<code>ref()</code>''' — oddiy qiymatlar (son, matn, mantiqiy) uchun reaktiv o'zgaruvchi yaratadi. * '''<code>reactive()</code>''' — obyektlar uchun reaktiv holat yaratadi. * '''<code>computed()</code>''' — boshqa reaktiv qiymatlarga bog'liq hisoblangan xususiyat yaratadi. * '''<code>watch()</code>''' va '''<code>watchEffect()</code>''' — reaktiv o'zgarishlarni kuzatadi. <syntaxhighlight lang="javascript"> import { ref, computed } from 'vue' const narx = ref(100) const miqdor = ref(3) const jami = computed(() => narx.value * miqdor.value) // avtomatik 300 </syntaxhighlight> === Shablon sintaksisi === Vue HTML asosidagi shablon sintaksisidan foydalanadi: * '''<code><nowiki>{{ }}</nowiki></code>''' — matn interpolatsiyasi (mustache sintaksis). * '''<code>v-bind</code>''' (yoki '''<code>:</code>''') — HTML atributlarini reaktiv ma'lumotlarga bog'lash. * '''<code>v-on</code>''' (yoki '''<code>@</code>''') — DOM hodisalarini tinglash. * '''<code>v-if</code>''', '''<code>v-else</code>''', '''<code>v-show</code>''' — shartli renderlash. * '''<code>v-for</code>''' — ro'yxatlarni renderlash. * '''<code>v-model</code>''' — ikki tomonlama ma'lumot bog'lash (formalar uchun). <syntaxhighlight lang="html"> <template> <input v-model="ism" placeholder="Ismingiz" /> <p v-if="ism">Salom, {{ ism }}!</p> <ul> <li v-for="meva in mevalar" :key="meva"> {{ meva }} </li> </ul> </template> </syntaxhighlight> === Yagona fayllik komponentlar === Vue'da har bir komponent '''<code>.vue</code>''' kengaytmali yagona faylda yoziladi (Single-File Component — SFC). Bu faylda uchta bo'lim bo'ladi: * '''<code><template></code>''' — HTML shabloni. * '''<code><script></code>''' — JavaScript/TypeScript mantiqi. * '''<code><style></code>''' — CSS stillari (<code>scoped</code> atributi bilan faqat shu komponentga tegishli qilinishi mumkin). === Virtual DOM === Vue ham [[React]] kabi '''Virtual DOM''' texnologiyasidan foydalanadi. Lekin Vue 3 da kompilyator optimallashtirishlari qo'shilgan — statik elementlar ajratiladi va faqat dinamik qismlar qayta tekshiriladi, bu esa ishlash tezligini oshiradi. == Ekotizim == Vue atrofida rasmiy va hamjamiyat tomonidan yaratilgan keng ekotizim mavjud: === Rasmiy kutubxonalar === * '''Vue Router''' — sahifalar orasida navigatsiya uchun rasmiy router<ref>{{Veb manbasi |url=https://router.vuejs.org |sarlavha=Vue Router |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Pinia''' — Vue 3 uchun rasmiy holat boshqaruvi kutubxonasi. Vuex o'rnini egallagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://pinia.vuejs.org |sarlavha=Pinia — The intuitive store for Vue.js |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vite''' — Vue jamoasi tomonidan yaratilgan tezkor loyiha qurish va ishlab chiqish vositasi<ref>{{Veb manbasi |url=https://vite.dev |sarlavha=Vite — Next Generation Frontend Tooling |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vitest''' — Vite asosidagi zamonaviy test freymvorki. * '''VueUse''' — 200+ dan ortiq tayyor Composition API yordamchi funksiyalari. === Freymvorklar === * '''[[Nuxt]]''' — Vue asosidagi to'liq stek freymvork. Server tomonida renderlash (SSR), statik generatsiya (SSG) va API marshrutlarini qo'llab-quvvatlaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://nuxt.com |sarlavha=Nuxt — The Intuitive Vue Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Quasar Framework''' — bitta kod bazasidan veb, mobil va ish stoli ilovalari yaratish. * '''VitePress''' — statik saytlar va texnik hujjatlar uchun generator. === UI kutubxonalar === * '''Vuetify''' — [[Material Design|Material Designga]] asoslangan komponentlar kutubxonasi. * '''Element Plus''' — korxona darajasidagi Vue 3 UI kutubxonasi. * '''PrimeVue''' — 90+ dan ortiq komponentli boy UI to'plami. * '''Naive UI''' — TypeScript bilan yozilgan zamonaviy UI kutubxonasi. == Vue va boshqa freymvorklar == {| class="wikitable" !Xususiyat !'''Vue''' !'''[[React]]''' !'''[[Angular]]''' |- |Turi |Progressiv freymvork |Kutubxona |To'liq freymvork |- |Til |JavaScript / TypeScript |JavaScript / TypeScript |TypeScript (majburiy) |- |DOM |Virtual DOM |Virtual DOM |Incremental DOM |- |Ma'lumot oqimi |Ikki tomonlama (v-model) |Bir tomonlama |Ikki tomonlama |- |O'lcham (gzip) |~33 KB |~42 KB |~143 KB |- |O'rganish qiyinligi |Oson |O'rta |Qiyin |- |Yaratuvchi |Evan You |[[Meta Platforms|Meta]] |[[Google]] |} == Vue ishlatadigan kompaniyalar == Vue.js dunyodagi ko'plab yirik kompaniyalar tomonidan ishlatiladi: * '''[[Alibaba]]''' — [[elektron tijorat]] platformasi * '''[[Xiaomi]]''' — texnologik kompaniya * '''[[GitLab]]''' — dastur kodini boshqarish platformasi * '''[[Nintendo]]''' — o'yin kompaniyasining veb xizmatlari * '''[[BMW]]''' — avtomobil kompaniyasining veb tizimlari * '''[[Adobe]]''' — Portfolio va boshqa veb xizmatlari * '''[[Grammarly]]''' — matnni tekshirish xizmati * '''[[Baidu]]''' — Xitoyning eng yirik qidiruv tizimi * '''Laravel''' — [[PHP]] freymvorki Vue.js ni rasmiy frontend sifatida tavsiya qiladi == Tashqi havolalar == * [https://vuejs.org Rasmiy veb-sayt] * [https://github.com/vuejs/core GitHub repozitoriyasi] * [https://vuejs.org/tutorial/ Vue.js o'rganish qo'llanmasi] * [https://nuxt.com Nuxt — Vue asosidagi freymvork] == Eslatmalar == {{Manbalar|2}} * [[Turkum:Veb-das]] [[Turkum:JavaScript kutubxonalari]] [[Turkum:Veb-freymvorklar]] [[Turkum:Frontend]] [[Turkum:Javascript]] [[Turkum:Veb-saytlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] li8hv2cyt7ah04iprykf6rdqzarp2w4 5999434 5999433 2026-04-20T12:11:10Z KWiki78 246724 5999434 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Vue.js Logo 2.svg|thumb]] '''Vue.js''' (talaffuzi: /vjuː/, «vyu» — [[Ingliz tili|inglizcha]] ''view'' so'zidan) — foydalanuvchi interfeyslarini yaratish uchun mo'ljallangan ochiq manbali [[JavaScript]] [[freymvork]]i<ref>{{Veb manbasi |url=https://vuejs.org |sarlavha=Vue.js — The Progressive JavaScript Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. U 2014-yilda sobiq [[Google]] muhandisi '''Evan You''' tomonidan yaratilgan va hozirda mustaqil hamjamiyat tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Vue «progressiv freymvork» deb ataladi — ya'ni uni kichik loyihalarda oddiy kutubxona sifatida ham, katta korporativ tizimlarda to'liq freymvork sifatida ham ishlatish mumkin. [[GitHub|GitHubda]] 208K+ yulduzga ega bo'lib, dunyodagi eng mashhur ochiq manbali loyihalardan biri hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://github.com/vuejs/core |sarlavha=vuejs/core — GitHub |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. == Tarix == Evan You [[Google|Googleda]] [[AngularJS]] bilan ishlagandan so'ng, Angular'ning og'ir tuzilmasidan ilhomlangan holda yengil alternativa yaratishga qaror qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.freecodecamp.org/news/between-the-wires-an-interview-with-vue-js-creator-evan-you-e383cbf57f6/ |sarlavha=Between the Wires: An interview with Vue.js creator Evan You |ish=freeCodeCamp |sana=2017-05-30}}</ref>. === Asosiy voqealar === * '''2013-yil, dekabr''' — birinchi prototip «VueJS» nomi bilan yaratilgan. * '''2014-yil, fevral''' — 0.9 versiya ochiq manba sifatida chiqarilgan. * '''2015-yil, oktabr''' — '''Vue 1.0''' («Evangelion») — birinchi stabil versiya. * '''2016-yil, sentabr''' — '''Vue 2.0''' («Ghost in the Shell») — Virtual DOM, server tomonida renderlash (SSR) qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://medium.com/the-vue-point/vue-2-0-is-here-ef1f26acf4b8 |sarlavha=Vue 2.0 is Here! |ism=Evan You |sana=2016-10-01}}</ref>. * '''2020-yil, sentabr''' — '''Vue 3.0''' («One Piece») — [[TypeScript|TypeScriptda]] qayta yozilgan, Composition API, Teleport, Suspense, ko'p ildiz elementli komponentlar joriy qilingan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-official-default |sarlavha=Vue 3 as the New Default |sana=2022-02-07}}</ref>. * '''2023-yil, dekabr''' — '''Vue 3.4''' — yangilangan parser, reaktivlik tizimi optimallashtirilgan. * '''2024-yil, sentyabr''' — '''Vue 3.5''' — reaktivlik tizimi qayta yozilgan, xotira sarfi 56% kamaygan, Lazy Hydration, <code>useTemplateRef()</code> qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-5 |sarlavha=Announcing Vue 3.5 |sana=2024-09-03}}</ref>. == Asosiy tushunchalar == === Komponentlar === Vue.js'da interfeys qayta ishlatilishi mumkin bo'lgan mustaqil '''komponentlar'''dan tuziladi. Har bir komponent o'zining [[HTML]] shabloni, JavaScript mantiqi va CSS stillariga ega bo'lishi mumkin. Vue 3 da komponent yozishning ikki usuli mavjud: '''Composition API''' (zamonaviy usul, tavsiya etiladi):<syntaxhighlight lang="html"> <script setup> import { ref } from 'vue' const hisoblagich = ref(0) function oshir() { hisoblagich.value++ } </script> <template> <button @click="oshir"> {{ hisoblagich }} marta bosildi </button> </template> </syntaxhighlight>'''Options API''' (klassik usul):<syntaxhighlight lang="javascript"> export default { data() { return { hisoblagich: 0 } }, methods: { oshir() { this.hisoblagich++ } } } </syntaxhighlight> === Reaktivlik tizimi === Vue'ning eng muhim xususiyatlaridan biri uning '''reaktivlik tizimi'''dir. Ma'lumotlar o'zgarganda interfeys avtomatik ravishda yangilanadi. Vue 3 da reaktivlik [[JavaScript Proxy]] asosida qurilgan: * '''<code>ref()</code>''' — oddiy qiymatlar (son, matn, mantiqiy) uchun reaktiv o'zgaruvchi yaratadi. * '''<code>reactive()</code>''' — obyektlar uchun reaktiv holat yaratadi. * '''<code>computed()</code>''' — boshqa reaktiv qiymatlarga bog'liq hisoblangan xususiyat yaratadi. * '''<code>watch()</code>''' va '''<code>watchEffect()</code>''' — reaktiv o'zgarishlarni kuzatadi. <syntaxhighlight lang="javascript"> import { ref, computed } from 'vue' const narx = ref(100) const miqdor = ref(3) const jami = computed(() => narx.value * miqdor.value) // avtomatik 300 </syntaxhighlight> === Shablon sintaksisi === Vue HTML asosidagi shablon sintaksisidan foydalanadi: * '''<code><nowiki>{{ }}</nowiki></code>''' — matn interpolatsiyasi (mustache sintaksis). * '''<code>v-bind</code>''' (yoki '''<code>:</code>''') — HTML atributlarini reaktiv ma'lumotlarga bog'lash. * '''<code>v-on</code>''' (yoki '''<code>@</code>''') — DOM hodisalarini tinglash. * '''<code>v-if</code>''', '''<code>v-else</code>''', '''<code>v-show</code>''' — shartli renderlash. * '''<code>v-for</code>''' — ro'yxatlarni renderlash. * '''<code>v-model</code>''' — ikki tomonlama ma'lumot bog'lash (formalar uchun). <syntaxhighlight lang="html"> <template> <input v-model="ism" placeholder="Ismingiz" /> <p v-if="ism">Salom, {{ ism }}!</p> <ul> <li v-for="meva in mevalar" :key="meva"> {{ meva }} </li> </ul> </template> </syntaxhighlight> === Yagona fayllik komponentlar === Vue'da har bir komponent '''<code>.vue</code>''' kengaytmali yagona faylda yoziladi (Single-File Component — SFC). Bu faylda uchta bo'lim bo'ladi: * '''<code><template></code>''' — HTML shabloni. * '''<code><script></code>''' — JavaScript/TypeScript mantiqi. * '''<code><style></code>''' — CSS stillari (<code>scoped</code> atributi bilan faqat shu komponentga tegishli qilinishi mumkin). === Virtual DOM === Vue ham [[React]] kabi '''Virtual DOM''' texnologiyasidan foydalanadi. Lekin Vue 3 da kompilyator optimallashtirishlari qo'shilgan — statik elementlar ajratiladi va faqat dinamik qismlar qayta tekshiriladi, bu esa ishlash tezligini oshiradi. == Ekotizim == Vue atrofida rasmiy va hamjamiyat tomonidan yaratilgan keng ekotizim mavjud: === Rasmiy kutubxonalar === * '''Vue Router''' — sahifalar orasida navigatsiya uchun rasmiy router<ref>{{Veb manbasi |url=https://router.vuejs.org |sarlavha=Vue Router |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Pinia''' — Vue 3 uchun rasmiy holat boshqaruvi kutubxonasi. Vuex o'rnini egallagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://pinia.vuejs.org |sarlavha=Pinia — The intuitive store for Vue.js |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vite''' — Vue jamoasi tomonidan yaratilgan tezkor loyiha qurish va ishlab chiqish vositasi<ref>{{Veb manbasi |url=https://vite.dev |sarlavha=Vite — Next Generation Frontend Tooling |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vitest''' — Vite asosidagi zamonaviy test freymvorki. * '''VueUse''' — 200+ dan ortiq tayyor Composition API yordamchi funksiyalari. === Freymvorklar === * '''[[Nuxt]]''' — Vue asosidagi to'liq stek freymvork. Server tomonida renderlash (SSR), statik generatsiya (SSG) va API marshrutlarini qo'llab-quvvatlaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://nuxt.com |sarlavha=Nuxt — The Intuitive Vue Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Quasar Framework''' — bitta kod bazasidan veb, mobil va ish stoli ilovalari yaratish. * '''VitePress''' — statik saytlar va texnik hujjatlar uchun generator. === UI kutubxonalar === * '''Vuetify''' — [[Material Design|Material Designga]] asoslangan komponentlar kutubxonasi. * '''Element Plus''' — korxona darajasidagi Vue 3 UI kutubxonasi. * '''PrimeVue''' — 90+ dan ortiq komponentli boy UI to'plami. * '''Naive UI''' — TypeScript bilan yozilgan zamonaviy UI kutubxonasi. == Vue va boshqa freymvorklar == {| class="wikitable" !Xususiyat !'''Vue''' !'''[[React]]''' !'''[[Angular]]''' |- |Turi |Progressiv freymvork |Kutubxona |To'liq freymvork |- |Til |JavaScript / TypeScript |JavaScript / TypeScript |TypeScript (majburiy) |- |DOM |Virtual DOM |Virtual DOM |Incremental DOM |- |Ma'lumot oqimi |Ikki tomonlama (v-model) |Bir tomonlama |Ikki tomonlama |- |O'lcham (gzip) |~33 KB |~42 KB |~143 KB |- |O'rganish qiyinligi |Oson |O'rta |Qiyin |- |Yaratuvchi |Evan You |[[Meta Platforms|Meta]] |[[Google]] |} == Vue ishlatadigan kompaniyalar == Vue.js dunyodagi ko'plab yirik kompaniyalar tomonidan ishlatiladi: * '''[[Alibaba]]''' — [[elektron tijorat]] platformasi * '''[[Xiaomi]]''' — texnologik kompaniya * '''[[GitLab]]''' — dastur kodini boshqarish platformasi * '''[[Nintendo]]''' — o'yin kompaniyasining veb xizmatlari * '''[[BMW]]''' — avtomobil kompaniyasining veb tizimlari * '''[[Adobe]]''' — Portfolio va boshqa veb xizmatlari * '''[[Grammarly]]''' — matnni tekshirish xizmati * '''[[Baidu]]''' — Xitoyning eng yirik qidiruv tizimi * '''Laravel''' — [[PHP]] freymvorki Vue.js ni rasmiy frontend sifatida tavsiya qiladi == Tashqi havolalar == * [https://vuejs.org Rasmiy veb-sayt] * [https://github.com/vuejs/core GitHub repozitoriyasi] * [https://vuejs.org/tutorial/ Vue.js o'rganish qo'llanmasi] * [https://nuxt.com Nuxt — Vue asosidagi freymvork] == Eslatmalar == {{manbalar|2}} * [[Turkum:Veb-das]] [[Turkum:JavaScript kutubxonalari]] [[Turkum:Veb-freymvorklar]] [[Turkum:Frontend]] [[Turkum:Javascript]] [[Turkum:Veb-saytlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 8t30mp1muiphvga1chezxudfnngdmbb 5999435 5999434 2026-04-20T12:11:26Z KWiki78 246724 5999435 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Vue.js Logo 2.svg|thumb]] '''Vue.js''' (talaffuzi: /vjuː/, «vyu» — [[Ingliz tili|inglizcha]] ''view'' so'zidan) — foydalanuvchi interfeyslarini yaratish uchun mo'ljallangan ochiq manbali [[JavaScript]] [[freymvork]]i<ref>{{Veb manbasi |url=https://vuejs.org |sarlavha=Vue.js — The Progressive JavaScript Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. U 2014-yilda sobiq [[Google]] muhandisi '''[[Evan You]]''' tomonidan yaratilgan va hozirda mustaqil hamjamiyat tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Vue «progressiv freymvork» deb ataladi — ya'ni uni kichik loyihalarda oddiy kutubxona sifatida ham, katta korporativ tizimlarda to'liq freymvork sifatida ham ishlatish mumkin. [[GitHub|GitHubda]] 208K+ yulduzga ega bo'lib, dunyodagi eng mashhur ochiq manbali loyihalardan biri hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://github.com/vuejs/core |sarlavha=vuejs/core — GitHub |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. == Tarix == Evan You [[Google|Googleda]] [[AngularJS]] bilan ishlagandan so'ng, Angular'ning og'ir tuzilmasidan ilhomlangan holda yengil alternativa yaratishga qaror qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.freecodecamp.org/news/between-the-wires-an-interview-with-vue-js-creator-evan-you-e383cbf57f6/ |sarlavha=Between the Wires: An interview with Vue.js creator Evan You |ish=freeCodeCamp |sana=2017-05-30}}</ref>. === Asosiy voqealar === * '''2013-yil, dekabr''' — birinchi prototip «VueJS» nomi bilan yaratilgan. * '''2014-yil, fevral''' — 0.9 versiya ochiq manba sifatida chiqarilgan. * '''2015-yil, oktabr''' — '''Vue 1.0''' («Evangelion») — birinchi stabil versiya. * '''2016-yil, sentabr''' — '''Vue 2.0''' («Ghost in the Shell») — Virtual DOM, server tomonida renderlash (SSR) qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://medium.com/the-vue-point/vue-2-0-is-here-ef1f26acf4b8 |sarlavha=Vue 2.0 is Here! |ism=Evan You |sana=2016-10-01}}</ref>. * '''2020-yil, sentabr''' — '''Vue 3.0''' («One Piece») — [[TypeScript|TypeScriptda]] qayta yozilgan, Composition API, Teleport, Suspense, ko'p ildiz elementli komponentlar joriy qilingan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-official-default |sarlavha=Vue 3 as the New Default |sana=2022-02-07}}</ref>. * '''2023-yil, dekabr''' — '''Vue 3.4''' — yangilangan parser, reaktivlik tizimi optimallashtirilgan. * '''2024-yil, sentyabr''' — '''Vue 3.5''' — reaktivlik tizimi qayta yozilgan, xotira sarfi 56% kamaygan, Lazy Hydration, <code>useTemplateRef()</code> qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-5 |sarlavha=Announcing Vue 3.5 |sana=2024-09-03}}</ref>. == Asosiy tushunchalar == === Komponentlar === Vue.js'da interfeys qayta ishlatilishi mumkin bo'lgan mustaqil '''komponentlar'''dan tuziladi. Har bir komponent o'zining [[HTML]] shabloni, JavaScript mantiqi va CSS stillariga ega bo'lishi mumkin. Vue 3 da komponent yozishning ikki usuli mavjud: '''Composition API''' (zamonaviy usul, tavsiya etiladi):<syntaxhighlight lang="html"> <script setup> import { ref } from 'vue' const hisoblagich = ref(0) function oshir() { hisoblagich.value++ } </script> <template> <button @click="oshir"> {{ hisoblagich }} marta bosildi </button> </template> </syntaxhighlight>'''Options API''' (klassik usul):<syntaxhighlight lang="javascript"> export default { data() { return { hisoblagich: 0 } }, methods: { oshir() { this.hisoblagich++ } } } </syntaxhighlight> === Reaktivlik tizimi === Vue'ning eng muhim xususiyatlaridan biri uning '''reaktivlik tizimi'''dir. Ma'lumotlar o'zgarganda interfeys avtomatik ravishda yangilanadi. Vue 3 da reaktivlik [[JavaScript Proxy]] asosida qurilgan: * '''<code>ref()</code>''' — oddiy qiymatlar (son, matn, mantiqiy) uchun reaktiv o'zgaruvchi yaratadi. * '''<code>reactive()</code>''' — obyektlar uchun reaktiv holat yaratadi. * '''<code>computed()</code>''' — boshqa reaktiv qiymatlarga bog'liq hisoblangan xususiyat yaratadi. * '''<code>watch()</code>''' va '''<code>watchEffect()</code>''' — reaktiv o'zgarishlarni kuzatadi. <syntaxhighlight lang="javascript"> import { ref, computed } from 'vue' const narx = ref(100) const miqdor = ref(3) const jami = computed(() => narx.value * miqdor.value) // avtomatik 300 </syntaxhighlight> === Shablon sintaksisi === Vue HTML asosidagi shablon sintaksisidan foydalanadi: * '''<code><nowiki>{{ }}</nowiki></code>''' — matn interpolatsiyasi (mustache sintaksis). * '''<code>v-bind</code>''' (yoki '''<code>:</code>''') — HTML atributlarini reaktiv ma'lumotlarga bog'lash. * '''<code>v-on</code>''' (yoki '''<code>@</code>''') — DOM hodisalarini tinglash. * '''<code>v-if</code>''', '''<code>v-else</code>''', '''<code>v-show</code>''' — shartli renderlash. * '''<code>v-for</code>''' — ro'yxatlarni renderlash. * '''<code>v-model</code>''' — ikki tomonlama ma'lumot bog'lash (formalar uchun). <syntaxhighlight lang="html"> <template> <input v-model="ism" placeholder="Ismingiz" /> <p v-if="ism">Salom, {{ ism }}!</p> <ul> <li v-for="meva in mevalar" :key="meva"> {{ meva }} </li> </ul> </template> </syntaxhighlight> === Yagona fayllik komponentlar === Vue'da har bir komponent '''<code>.vue</code>''' kengaytmali yagona faylda yoziladi (Single-File Component — SFC). Bu faylda uchta bo'lim bo'ladi: * '''<code><template></code>''' — HTML shabloni. * '''<code><script></code>''' — JavaScript/TypeScript mantiqi. * '''<code><style></code>''' — CSS stillari (<code>scoped</code> atributi bilan faqat shu komponentga tegishli qilinishi mumkin). === Virtual DOM === Vue ham [[React]] kabi '''Virtual DOM''' texnologiyasidan foydalanadi. Lekin Vue 3 da kompilyator optimallashtirishlari qo'shilgan — statik elementlar ajratiladi va faqat dinamik qismlar qayta tekshiriladi, bu esa ishlash tezligini oshiradi. == Ekotizim == Vue atrofida rasmiy va hamjamiyat tomonidan yaratilgan keng ekotizim mavjud: === Rasmiy kutubxonalar === * '''Vue Router''' — sahifalar orasida navigatsiya uchun rasmiy router<ref>{{Veb manbasi |url=https://router.vuejs.org |sarlavha=Vue Router |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Pinia''' — Vue 3 uchun rasmiy holat boshqaruvi kutubxonasi. Vuex o'rnini egallagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://pinia.vuejs.org |sarlavha=Pinia — The intuitive store for Vue.js |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vite''' — Vue jamoasi tomonidan yaratilgan tezkor loyiha qurish va ishlab chiqish vositasi<ref>{{Veb manbasi |url=https://vite.dev |sarlavha=Vite — Next Generation Frontend Tooling |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vitest''' — Vite asosidagi zamonaviy test freymvorki. * '''VueUse''' — 200+ dan ortiq tayyor Composition API yordamchi funksiyalari. === Freymvorklar === * '''[[Nuxt]]''' — Vue asosidagi to'liq stek freymvork. Server tomonida renderlash (SSR), statik generatsiya (SSG) va API marshrutlarini qo'llab-quvvatlaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://nuxt.com |sarlavha=Nuxt — The Intuitive Vue Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Quasar Framework''' — bitta kod bazasidan veb, mobil va ish stoli ilovalari yaratish. * '''VitePress''' — statik saytlar va texnik hujjatlar uchun generator. === UI kutubxonalar === * '''Vuetify''' — [[Material Design|Material Designga]] asoslangan komponentlar kutubxonasi. * '''Element Plus''' — korxona darajasidagi Vue 3 UI kutubxonasi. * '''PrimeVue''' — 90+ dan ortiq komponentli boy UI to'plami. * '''Naive UI''' — TypeScript bilan yozilgan zamonaviy UI kutubxonasi. == Vue va boshqa freymvorklar == {| class="wikitable" !Xususiyat !'''Vue''' !'''[[React]]''' !'''[[Angular]]''' |- |Turi |Progressiv freymvork |Kutubxona |To'liq freymvork |- |Til |JavaScript / TypeScript |JavaScript / TypeScript |TypeScript (majburiy) |- |DOM |Virtual DOM |Virtual DOM |Incremental DOM |- |Ma'lumot oqimi |Ikki tomonlama (v-model) |Bir tomonlama |Ikki tomonlama |- |O'lcham (gzip) |~33 KB |~42 KB |~143 KB |- |O'rganish qiyinligi |Oson |O'rta |Qiyin |- |Yaratuvchi |Evan You |[[Meta Platforms|Meta]] |[[Google]] |} == Vue ishlatadigan kompaniyalar == Vue.js dunyodagi ko'plab yirik kompaniyalar tomonidan ishlatiladi: * '''[[Alibaba]]''' — [[elektron tijorat]] platformasi * '''[[Xiaomi]]''' — texnologik kompaniya * '''[[GitLab]]''' — dastur kodini boshqarish platformasi * '''[[Nintendo]]''' — o'yin kompaniyasining veb xizmatlari * '''[[BMW]]''' — avtomobil kompaniyasining veb tizimlari * '''[[Adobe]]''' — Portfolio va boshqa veb xizmatlari * '''[[Grammarly]]''' — matnni tekshirish xizmati * '''[[Baidu]]''' — Xitoyning eng yirik qidiruv tizimi * '''Laravel''' — [[PHP]] freymvorki Vue.js ni rasmiy frontend sifatida tavsiya qiladi == Tashqi havolalar == * [https://vuejs.org Rasmiy veb-sayt] * [https://github.com/vuejs/core GitHub repozitoriyasi] * [https://vuejs.org/tutorial/ Vue.js o'rganish qo'llanmasi] * [https://nuxt.com Nuxt — Vue asosidagi freymvork] == Eslatmalar == {{manbalar|2}} * [[Turkum:Veb-das]] [[Turkum:JavaScript kutubxonalari]] [[Turkum:Veb-freymvorklar]] [[Turkum:Frontend]] [[Turkum:Javascript]] [[Turkum:Veb-saytlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] hryh400fbob2oz44j237tuiowjpof6j 5999437 5999435 2026-04-20T12:11:46Z KWiki78 246724 [[Special:Contributions/KWiki78|KWiki78]] ([[User talk:KWiki78|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/5999435|5999435]]-sonli tahrir qaytarildi 5999437 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Vue.js Logo 2.svg|thumb]] '''Vue.js''' (talaffuzi: /vjuː/, «vyu» — [[Ingliz tili|inglizcha]] ''view'' so'zidan) — foydalanuvchi interfeyslarini yaratish uchun mo'ljallangan ochiq manbali [[JavaScript]] [[freymvork]]i<ref>{{Veb manbasi |url=https://vuejs.org |sarlavha=Vue.js — The Progressive JavaScript Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. U 2014-yilda sobiq [[Google]] muhandisi '''Evan You''' tomonidan yaratilgan va hozirda mustaqil hamjamiyat tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Vue «progressiv freymvork» deb ataladi — ya'ni uni kichik loyihalarda oddiy kutubxona sifatida ham, katta korporativ tizimlarda to'liq freymvork sifatida ham ishlatish mumkin. [[GitHub|GitHubda]] 208K+ yulduzga ega bo'lib, dunyodagi eng mashhur ochiq manbali loyihalardan biri hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://github.com/vuejs/core |sarlavha=vuejs/core — GitHub |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. == Tarix == Evan You [[Google|Googleda]] [[AngularJS]] bilan ishlagandan so'ng, Angular'ning og'ir tuzilmasidan ilhomlangan holda yengil alternativa yaratishga qaror qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.freecodecamp.org/news/between-the-wires-an-interview-with-vue-js-creator-evan-you-e383cbf57f6/ |sarlavha=Between the Wires: An interview with Vue.js creator Evan You |ish=freeCodeCamp |sana=2017-05-30}}</ref>. === Asosiy voqealar === * '''2013-yil, dekabr''' — birinchi prototip «VueJS» nomi bilan yaratilgan. * '''2014-yil, fevral''' — 0.9 versiya ochiq manba sifatida chiqarilgan. * '''2015-yil, oktabr''' — '''Vue 1.0''' («Evangelion») — birinchi stabil versiya. * '''2016-yil, sentabr''' — '''Vue 2.0''' («Ghost in the Shell») — Virtual DOM, server tomonida renderlash (SSR) qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://medium.com/the-vue-point/vue-2-0-is-here-ef1f26acf4b8 |sarlavha=Vue 2.0 is Here! |ism=Evan You |sana=2016-10-01}}</ref>. * '''2020-yil, sentabr''' — '''Vue 3.0''' («One Piece») — [[TypeScript|TypeScriptda]] qayta yozilgan, Composition API, Teleport, Suspense, ko'p ildiz elementli komponentlar joriy qilingan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-official-default |sarlavha=Vue 3 as the New Default |sana=2022-02-07}}</ref>. * '''2023-yil, dekabr''' — '''Vue 3.4''' — yangilangan parser, reaktivlik tizimi optimallashtirilgan. * '''2024-yil, sentyabr''' — '''Vue 3.5''' — reaktivlik tizimi qayta yozilgan, xotira sarfi 56% kamaygan, Lazy Hydration, <code>useTemplateRef()</code> qo'shilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://blog.vuejs.org/posts/vue-3-5 |sarlavha=Announcing Vue 3.5 |sana=2024-09-03}}</ref>. == Asosiy tushunchalar == === Komponentlar === Vue.js'da interfeys qayta ishlatilishi mumkin bo'lgan mustaqil '''komponentlar'''dan tuziladi. Har bir komponent o'zining [[HTML]] shabloni, JavaScript mantiqi va CSS stillariga ega bo'lishi mumkin. Vue 3 da komponent yozishning ikki usuli mavjud: '''Composition API''' (zamonaviy usul, tavsiya etiladi):<syntaxhighlight lang="html"> <script setup> import { ref } from 'vue' const hisoblagich = ref(0) function oshir() { hisoblagich.value++ } </script> <template> <button @click="oshir"> {{ hisoblagich }} marta bosildi </button> </template> </syntaxhighlight>'''Options API''' (klassik usul):<syntaxhighlight lang="javascript"> export default { data() { return { hisoblagich: 0 } }, methods: { oshir() { this.hisoblagich++ } } } </syntaxhighlight> === Reaktivlik tizimi === Vue'ning eng muhim xususiyatlaridan biri uning '''reaktivlik tizimi'''dir. Ma'lumotlar o'zgarganda interfeys avtomatik ravishda yangilanadi. Vue 3 da reaktivlik [[JavaScript Proxy]] asosida qurilgan: * '''<code>ref()</code>''' — oddiy qiymatlar (son, matn, mantiqiy) uchun reaktiv o'zgaruvchi yaratadi. * '''<code>reactive()</code>''' — obyektlar uchun reaktiv holat yaratadi. * '''<code>computed()</code>''' — boshqa reaktiv qiymatlarga bog'liq hisoblangan xususiyat yaratadi. * '''<code>watch()</code>''' va '''<code>watchEffect()</code>''' — reaktiv o'zgarishlarni kuzatadi. <syntaxhighlight lang="javascript"> import { ref, computed } from 'vue' const narx = ref(100) const miqdor = ref(3) const jami = computed(() => narx.value * miqdor.value) // avtomatik 300 </syntaxhighlight> === Shablon sintaksisi === Vue HTML asosidagi shablon sintaksisidan foydalanadi: * '''<code><nowiki>{{ }}</nowiki></code>''' — matn interpolatsiyasi (mustache sintaksis). * '''<code>v-bind</code>''' (yoki '''<code>:</code>''') — HTML atributlarini reaktiv ma'lumotlarga bog'lash. * '''<code>v-on</code>''' (yoki '''<code>@</code>''') — DOM hodisalarini tinglash. * '''<code>v-if</code>''', '''<code>v-else</code>''', '''<code>v-show</code>''' — shartli renderlash. * '''<code>v-for</code>''' — ro'yxatlarni renderlash. * '''<code>v-model</code>''' — ikki tomonlama ma'lumot bog'lash (formalar uchun). <syntaxhighlight lang="html"> <template> <input v-model="ism" placeholder="Ismingiz" /> <p v-if="ism">Salom, {{ ism }}!</p> <ul> <li v-for="meva in mevalar" :key="meva"> {{ meva }} </li> </ul> </template> </syntaxhighlight> === Yagona fayllik komponentlar === Vue'da har bir komponent '''<code>.vue</code>''' kengaytmali yagona faylda yoziladi (Single-File Component — SFC). Bu faylda uchta bo'lim bo'ladi: * '''<code><template></code>''' — HTML shabloni. * '''<code><script></code>''' — JavaScript/TypeScript mantiqi. * '''<code><style></code>''' — CSS stillari (<code>scoped</code> atributi bilan faqat shu komponentga tegishli qilinishi mumkin). === Virtual DOM === Vue ham [[React]] kabi '''Virtual DOM''' texnologiyasidan foydalanadi. Lekin Vue 3 da kompilyator optimallashtirishlari qo'shilgan — statik elementlar ajratiladi va faqat dinamik qismlar qayta tekshiriladi, bu esa ishlash tezligini oshiradi. == Ekotizim == Vue atrofida rasmiy va hamjamiyat tomonidan yaratilgan keng ekotizim mavjud: === Rasmiy kutubxonalar === * '''Vue Router''' — sahifalar orasida navigatsiya uchun rasmiy router<ref>{{Veb manbasi |url=https://router.vuejs.org |sarlavha=Vue Router |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Pinia''' — Vue 3 uchun rasmiy holat boshqaruvi kutubxonasi. Vuex o'rnini egallagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://pinia.vuejs.org |sarlavha=Pinia — The intuitive store for Vue.js |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vite''' — Vue jamoasi tomonidan yaratilgan tezkor loyiha qurish va ishlab chiqish vositasi<ref>{{Veb manbasi |url=https://vite.dev |sarlavha=Vite — Next Generation Frontend Tooling |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Vitest''' — Vite asosidagi zamonaviy test freymvorki. * '''VueUse''' — 200+ dan ortiq tayyor Composition API yordamchi funksiyalari. === Freymvorklar === * '''[[Nuxt]]''' — Vue asosidagi to'liq stek freymvork. Server tomonida renderlash (SSR), statik generatsiya (SSG) va API marshrutlarini qo'llab-quvvatlaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://nuxt.com |sarlavha=Nuxt — The Intuitive Vue Framework |qaralgan sana=2026-02-10}}</ref>. * '''Quasar Framework''' — bitta kod bazasidan veb, mobil va ish stoli ilovalari yaratish. * '''VitePress''' — statik saytlar va texnik hujjatlar uchun generator. === UI kutubxonalar === * '''Vuetify''' — [[Material Design|Material Designga]] asoslangan komponentlar kutubxonasi. * '''Element Plus''' — korxona darajasidagi Vue 3 UI kutubxonasi. * '''PrimeVue''' — 90+ dan ortiq komponentli boy UI to'plami. * '''Naive UI''' — TypeScript bilan yozilgan zamonaviy UI kutubxonasi. == Vue va boshqa freymvorklar == {| class="wikitable" !Xususiyat !'''Vue''' !'''[[React]]''' !'''[[Angular]]''' |- |Turi |Progressiv freymvork |Kutubxona |To'liq freymvork |- |Til |JavaScript / TypeScript |JavaScript / TypeScript |TypeScript (majburiy) |- |DOM |Virtual DOM |Virtual DOM |Incremental DOM |- |Ma'lumot oqimi |Ikki tomonlama (v-model) |Bir tomonlama |Ikki tomonlama |- |O'lcham (gzip) |~33 KB |~42 KB |~143 KB |- |O'rganish qiyinligi |Oson |O'rta |Qiyin |- |Yaratuvchi |Evan You |[[Meta Platforms|Meta]] |[[Google]] |} == Vue ishlatadigan kompaniyalar == Vue.js dunyodagi ko'plab yirik kompaniyalar tomonidan ishlatiladi: * '''[[Alibaba]]''' — [[elektron tijorat]] platformasi * '''[[Xiaomi]]''' — texnologik kompaniya * '''[[GitLab]]''' — dastur kodini boshqarish platformasi * '''[[Nintendo]]''' — o'yin kompaniyasining veb xizmatlari * '''[[BMW]]''' — avtomobil kompaniyasining veb tizimlari * '''[[Adobe]]''' — Portfolio va boshqa veb xizmatlari * '''[[Grammarly]]''' — matnni tekshirish xizmati * '''[[Baidu]]''' — Xitoyning eng yirik qidiruv tizimi * '''Laravel''' — [[PHP]] freymvorki Vue.js ni rasmiy frontend sifatida tavsiya qiladi == Tashqi havolalar == * [https://vuejs.org Rasmiy veb-sayt] * [https://github.com/vuejs/core GitHub repozitoriyasi] * [https://vuejs.org/tutorial/ Vue.js o'rganish qo'llanmasi] * [https://nuxt.com Nuxt — Vue asosidagi freymvork] == Eslatmalar == {{manbalar|2}} * [[Turkum:Veb-das]] [[Turkum:JavaScript kutubxonalari]] [[Turkum:Veb-freymvorklar]] [[Turkum:Frontend]] [[Turkum:Javascript]] [[Turkum:Veb-saytlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 8t30mp1muiphvga1chezxudfnngdmbb San-Stefano shartnomasi 0 728236 5999553 5969961 2026-04-20T13:16:53Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Tarix]] olib tashlandi; [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999553 wikitext text/x-wiki '''San-Stefano shartnomasi''' — 93-yilgi urushda 1877-1878-yillarda boʻlib oʻtgan Usmonli Turkiya-Rossiya urushi) oxirida imzolangan tinchlik shartnomasi. Bu mohiyatiga koʻra, eng „progressiv“ va slavyan mamlakatlaridagi ozodlik urushi sifatida tanilgan edi. Tarix sahifalarida „93 urushi“ degan nom bilan ham maʼlum boʻlgan [[1877]]-1878-yillari Usmoniy davlati bilan [[Rossiya]] oʻrtasida yuz bergan urush, Usmoniylarning magʻlubiyati bilan tugadi. [[Tasvir:Bulgaristan - Ayastefanos (1878).png|thumb|San-Tefano shartnomasining Bolqonga taʼsiri]] Rus qoʻshini gʻarbdan Yeshilkoʻyga (sobiq Ayastefanos), sharqdan Erzurumgacha keldi. 1878-yilning 3-martida Usmoniy davlatining tinchlik taklifi ortidan (Rus qoʻshinlari bosh qoʻmondoni Nikolay turklarning bu iltimosini qabul qilgan edi) Istanbulning Yeshilkoʻy tumanidagi San-Stefano qishlogʻida tinchlik shartnomasiga qoʻl qoʻyildi. Bu shartnoma juda ham ogʻir shartlarni oʻz ichiga olgan. [[Tasvir:HouseOfSanStefanoTreaty.jpg|thumb|San-Stefano shartnomasi imzolangan joy]]<ref>https://archive.org/details/europeanconcerti00holluoft/page/334/mode/2up?view=theater</ref>. == Shartnoma moddalari == [[Serbiya]], [[Chernogoriya]] va [[Ruminiya]] toʻliq mustaqillikka erishadi va chegaralari kengaytiriladi. Buyuk Bolgariya knyazligi barpo etildi. Unga muxtoriyat maqomi berildi va knyazlikning chegaralari Dunay daryosidan Egey dengizigacha, Frakiyadan Albaniyagacha uzaytirildi. Bosniya va Gersegovinaga ichki siyosatda mustaqillik berildi. Fessaliya Gretsiyada qoldiriladi. Krit va Armanistonga ham bir nechta imkon berildi. [[Turkiya|Turkiyaning]] Kars, Ardagan, Artvin, Batumi, sharqiy Boyazit va Eleshkirt hududlari Rossiya ixtiyoriga oʻtib, bu mintaqada Rossiyaning roli kuchaydi<ref>https://islamansiklopedisi.org.tr/ayastefanos-antlasmasi</ref>. [[Usmonlilar imperiyasi]] Rossiyaga 2 milliard 410 million rubllik urush tovon puli, 300 million rubli naqd pul, qolganini yer sifatida toʻlagan. == Natijalar == Biroq bu shartnoma bilan [[Rossiya]]ning [[Bolqon]]da butunlay hukmron mavqega erishishi Gʻarb davlatlarini tashvishga soldi. Chunki, agar ruslar Bolgariya orqali Oʻrta Yer dengiziga chiqsa, Buyuk Britaniyaning [[Hindiston]] mustamlakalariga kirishiga va Bosniya-Gersegovinaning [[Avstriya-Vengriya imperiyasi]] tomonidan qoʻshib olinishiga toʻsqinlik qilgan boʻlardi. Bu reaksiyalardan foydalangan Usmonlilar Berlinda [[Kipr]] boshqaruvini Buyuk Britaniyaga qoldirish sharti bilan yangi [[shartnoma]] (Berlin shartnomasi) tuzishga muvaffaq boʻldilar. San-Stefanoning ogʻir sharoitlarini yengillashtirgan Berlin shartnomasi bilan Usmonli imperiyasining Bolqondagi mavjudligi bir muddat davom etdi. San-Stefano shartnomasi Usmonlilar davridagi ''Sevr shartnomasi'' kabi qog'ozda qolgan shartnomadir. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *https://uz.delachieve.com/san-stefano-sulh-shartnomasi-rossiya-diplomatiyasining-bir-qisqa-umr-galaba/ *https://peskiadmin.ru/uz/itogi-russko-tureckoi-voiny-1877-1878-tablica-russko-tureckie-voiny.html *https://www.trt.net.tr/uzbek/tarixda-bugun/2019/03/03/tarixda-bugun-03-03-2019-1156001 [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Siyosat]] [[Turkum:Turkiya]] t9c9sropg7b4myz1ic4e14iplqersls 5999554 5999553 2026-04-20T13:17:00Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999554 wikitext text/x-wiki '''San-Stefano shartnomasi''' — 93-yilgi urushda 1877-1878-yillarda boʻlib oʻtgan Usmonli Turkiya-Rossiya urushi) oxirida imzolangan tinchlik shartnomasi. Bu mohiyatiga koʻra, eng „progressiv“ va slavyan mamlakatlaridagi ozodlik urushi sifatida tanilgan edi. Tarix sahifalarida „93 urushi“ degan nom bilan ham maʼlum boʻlgan [[1877]]-1878-yillari Usmoniy davlati bilan [[Rossiya]] oʻrtasida yuz bergan urush, Usmoniylarning magʻlubiyati bilan tugadi. [[Tasvir:Bulgaristan - Ayastefanos (1878).png|thumb|San-Tefano shartnomasining Bolqonga taʼsiri]] Rus qoʻshini gʻarbdan Yeshilkoʻyga (sobiq Ayastefanos), sharqdan Erzurumgacha keldi. 1878-yilning 3-martida Usmoniy davlatining tinchlik taklifi ortidan (Rus qoʻshinlari bosh qoʻmondoni Nikolay turklarning bu iltimosini qabul qilgan edi) Istanbulning Yeshilkoʻy tumanidagi San-Stefano qishlogʻida tinchlik shartnomasiga qoʻl qoʻyildi. Bu shartnoma juda ham ogʻir shartlarni oʻz ichiga olgan. [[Tasvir:HouseOfSanStefanoTreaty.jpg|thumb|San-Stefano shartnomasi imzolangan joy]]<ref>https://archive.org/details/europeanconcerti00holluoft/page/334/mode/2up?view=theater</ref>. == Shartnoma moddalari == [[Serbiya]], [[Chernogoriya]] va [[Ruminiya]] toʻliq mustaqillikka erishadi va chegaralari kengaytiriladi. Buyuk Bolgariya knyazligi barpo etildi. Unga muxtoriyat maqomi berildi va knyazlikning chegaralari Dunay daryosidan Egey dengizigacha, Frakiyadan Albaniyagacha uzaytirildi. Bosniya va Gersegovinaga ichki siyosatda mustaqillik berildi. Fessaliya Gretsiyada qoldiriladi. Krit va Armanistonga ham bir nechta imkon berildi. [[Turkiya|Turkiyaning]] Kars, Ardagan, Artvin, Batumi, sharqiy Boyazit va Eleshkirt hududlari Rossiya ixtiyoriga oʻtib, bu mintaqada Rossiyaning roli kuchaydi<ref>https://islamansiklopedisi.org.tr/ayastefanos-antlasmasi</ref>. [[Usmonlilar imperiyasi]] Rossiyaga 2 milliard 410 million rubllik urush tovon puli, 300 million rubli naqd pul, qolganini yer sifatida toʻlagan. == Natijalar == Biroq bu shartnoma bilan [[Rossiya]]ning [[Bolqon]]da butunlay hukmron mavqega erishishi Gʻarb davlatlarini tashvishga soldi. Chunki, agar ruslar Bolgariya orqali Oʻrta Yer dengiziga chiqsa, Buyuk Britaniyaning [[Hindiston]] mustamlakalariga kirishiga va Bosniya-Gersegovinaning [[Avstriya-Vengriya imperiyasi]] tomonidan qoʻshib olinishiga toʻsqinlik qilgan boʻlardi. Bu reaksiyalardan foydalangan Usmonlilar Berlinda [[Kipr]] boshqaruvini Buyuk Britaniyaga qoldirish sharti bilan yangi [[shartnoma]] (Berlin shartnomasi) tuzishga muvaffaq boʻldilar. San-Stefanoning ogʻir sharoitlarini yengillashtirgan Berlin shartnomasi bilan Usmonli imperiyasining Bolqondagi mavjudligi bir muddat davom etdi. San-Stefano shartnomasi Usmonlilar davridagi ''Sevr shartnomasi'' kabi qog'ozda qolgan shartnomadir. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *https://uz.delachieve.com/san-stefano-sulh-shartnomasi-rossiya-diplomatiyasining-bir-qisqa-umr-galaba/ *https://peskiadmin.ru/uz/itogi-russko-tureckoi-voiny-1877-1878-tablica-russko-tureckie-voiny.html *https://www.trt.net.tr/uzbek/tarixda-bugun/2019/03/03/tarixda-bugun-03-03-2019-1156001 [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Siyosat]] 61en1oe6jblbca8vzyri72mr289ye7y 5999555 5999554 2026-04-20T13:17:08Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Siyosat]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999555 wikitext text/x-wiki '''San-Stefano shartnomasi''' — 93-yilgi urushda 1877-1878-yillarda boʻlib oʻtgan Usmonli Turkiya-Rossiya urushi) oxirida imzolangan tinchlik shartnomasi. Bu mohiyatiga koʻra, eng „progressiv“ va slavyan mamlakatlaridagi ozodlik urushi sifatida tanilgan edi. Tarix sahifalarida „93 urushi“ degan nom bilan ham maʼlum boʻlgan [[1877]]-1878-yillari Usmoniy davlati bilan [[Rossiya]] oʻrtasida yuz bergan urush, Usmoniylarning magʻlubiyati bilan tugadi. [[Tasvir:Bulgaristan - Ayastefanos (1878).png|thumb|San-Tefano shartnomasining Bolqonga taʼsiri]] Rus qoʻshini gʻarbdan Yeshilkoʻyga (sobiq Ayastefanos), sharqdan Erzurumgacha keldi. 1878-yilning 3-martida Usmoniy davlatining tinchlik taklifi ortidan (Rus qoʻshinlari bosh qoʻmondoni Nikolay turklarning bu iltimosini qabul qilgan edi) Istanbulning Yeshilkoʻy tumanidagi San-Stefano qishlogʻida tinchlik shartnomasiga qoʻl qoʻyildi. Bu shartnoma juda ham ogʻir shartlarni oʻz ichiga olgan. [[Tasvir:HouseOfSanStefanoTreaty.jpg|thumb|San-Stefano shartnomasi imzolangan joy]]<ref>https://archive.org/details/europeanconcerti00holluoft/page/334/mode/2up?view=theater</ref>. == Shartnoma moddalari == [[Serbiya]], [[Chernogoriya]] va [[Ruminiya]] toʻliq mustaqillikka erishadi va chegaralari kengaytiriladi. Buyuk Bolgariya knyazligi barpo etildi. Unga muxtoriyat maqomi berildi va knyazlikning chegaralari Dunay daryosidan Egey dengizigacha, Frakiyadan Albaniyagacha uzaytirildi. Bosniya va Gersegovinaga ichki siyosatda mustaqillik berildi. Fessaliya Gretsiyada qoldiriladi. Krit va Armanistonga ham bir nechta imkon berildi. [[Turkiya|Turkiyaning]] Kars, Ardagan, Artvin, Batumi, sharqiy Boyazit va Eleshkirt hududlari Rossiya ixtiyoriga oʻtib, bu mintaqada Rossiyaning roli kuchaydi<ref>https://islamansiklopedisi.org.tr/ayastefanos-antlasmasi</ref>. [[Usmonlilar imperiyasi]] Rossiyaga 2 milliard 410 million rubllik urush tovon puli, 300 million rubli naqd pul, qolganini yer sifatida toʻlagan. == Natijalar == Biroq bu shartnoma bilan [[Rossiya]]ning [[Bolqon]]da butunlay hukmron mavqega erishishi Gʻarb davlatlarini tashvishga soldi. Chunki, agar ruslar Bolgariya orqali Oʻrta Yer dengiziga chiqsa, Buyuk Britaniyaning [[Hindiston]] mustamlakalariga kirishiga va Bosniya-Gersegovinaning [[Avstriya-Vengriya imperiyasi]] tomonidan qoʻshib olinishiga toʻsqinlik qilgan boʻlardi. Bu reaksiyalardan foydalangan Usmonlilar Berlinda [[Kipr]] boshqaruvini Buyuk Britaniyaga qoldirish sharti bilan yangi [[shartnoma]] (Berlin shartnomasi) tuzishga muvaffaq boʻldilar. San-Stefanoning ogʻir sharoitlarini yengillashtirgan Berlin shartnomasi bilan Usmonli imperiyasining Bolqondagi mavjudligi bir muddat davom etdi. San-Stefano shartnomasi Usmonlilar davridagi ''Sevr shartnomasi'' kabi qog'ozda qolgan shartnomadir. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *https://uz.delachieve.com/san-stefano-sulh-shartnomasi-rossiya-diplomatiyasining-bir-qisqa-umr-galaba/ *https://peskiadmin.ru/uz/itogi-russko-tureckoi-voiny-1877-1878-tablica-russko-tureckie-voiny.html *https://www.trt.net.tr/uzbek/tarixda-bugun/2019/03/03/tarixda-bugun-03-03-2019-1156001 [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] atnxxakkhbp69zwvo5ze58pzzqdrg2s Qosim Sulaymoniy 0 728587 5999474 5797026 2026-04-20T12:18:36Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5999474 wikitext text/x-wiki {|align="right" border="2" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 0.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" width="300" |colspan="3" align="center" |[[Tasvir:Qasem_Soleimani_with_Zolfaghar_Order_(cropped).jpg|300px|]] |- !colspan=2 align="center" style="color: white; height: 30px; background-color: green"|'''Qosim Sulaymoniy''' |- |Laqabi: |Qosim Hoji |- |Mamlakat: |Eron |- |Maqomi: |General |- |Hodisa: |Portlash qurboni |- |Tugʻilish sanasi: |11-mart 1958-yil |- |Vafoti: |3-yanvar 2020-yil |- |Xizmat yillari: |1978-2020 |} '''Qosim Sulaymoniy'''(1958-yil 11-mart Rabor, 2020-yil 3-yanvar, [[Bag'dod]])-Eronlik general. [[Quds kuchlari]]ning qoʻmondoni. [[Amerika]] prezidenti D.Tramp buyrugʻi bilan uyushtirilgan portlash qurboni. Uning oʻlimi tufayli butun [[Eron]]da motam eʼlon qilingan. [[1958]]-yilda [[Eron]]ning Rabor shahrida, dehqon oilasida tugʻilgan, maktabni oxirigacha oʻqimagan. 1978-yilgi islom inqilobi vaqtida inqilobiy kuchlar safiga qoʻshilgan, shundan soʻng armiya xizmatiga yoʻl olib, 1980-1988-yillardagi Eron-Iroq urushida qatnashgan. Qosim Sulaymoniy 1998-yildan buyon xorijda maxfiy amaliyotlar oʻtkazish bilan shugʻullanadigan „Al-Quds“ maxsus boʻlinmasiga qoʻmondonlik qilardi. U oʻtgan vaqt mobaynida bir necha marta Gʻarb davlatlari, [[Isroil]] va arab davlatlari maxsus xizmatlari tomonidan uyushtirilgan suiqasdlarni boshdan kechirgan.<ref>https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-50434154</ref>   ''Islom inqilobi muhofizlari korpusi [[Eron]]da 1979-yilgi inqilobdan soʻng tashkil etilgan. Quruqlikdagi, harbiy havo va harbiy dengiz kuchlari IIMK tarkibiga kiradi. Korpus faqat [[Eron]] oliy rahnamosiga boʻysunadi va mamlakat Qurolli kuchlaridan alohida harakatlanadi.'' [[AQSh]] razvedka xizmatlari tahlilchilarining hisob-kitoblariga koʻra, IIMK [[Eron]] iqtisodiyotining 50 foizini, xususan, bank va moliya sohalarini nazorat qiladi yoki „sezilarli taʼsir koʻrsata oladi“. [[Tasvir:Seal_of_the_Army_of_the_Guardians_of_the_Islamic_Revolution.svg|thumb|]] Bu korpusning birlamchi vazifasi inqilob orqali shakllangan hukumatni himoya qilish edi. Keyin bu qoʻshinning vakolati shunchalik kengaydiki, 84 million kishi yashaydigan [[Eron]]da koʻngillilarni ham inobatga olganda, inqilob muhofizlari korpusi zobitlari soni 10 milliondan oshib ketdi. Ana shu qoʻshinning „Al-Quds“ nomli maxsus boʻlinmasi bor. Qosim Sulaymoniy oʻsha boʻlinma qoʻmondoni edi. [[Tasvir:Ayatollah_Sayyed_Ali_Khamenei_And_Qasem_Soleimani.jpg|thumb|]]<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://www.almasdarnews.com/article/where-is-major-general-qassem-suleimani/#prettyPhoto |kirish sanasi=2022-05-26 |arxivsana=2015-11-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151113204111/https://www.almasdarnews.com/article/where-is-major-general-qassem-suleimani/#prettyPhoto }}</ref>  ''„Al-Quds“ — [[Eron]] tashqi siyosatini yuritishdagi muhim vosita boʻlib, bajaradigan ish hajmi jihatidan uni [[AQSh]]ning Markaziy razvedka boshqarmasi va maxsus boʻlinmalari bilan qiyoslash mumkin. Boʻlinma [[1979]]-yildagi inqilobdan keyin, [[Yaqin Sharq]] mintaqasida [[Eron]] taʼsir doirasini, jumladan, [[shia]] kuchlar koʻmagida kengaytirish maqsadida tashkil etilgan. Boʻlinma bosh qarorgohi [[AQSh]]ning [[Tehron]]dagi sobiq elchixonasi oʻrnida joylashgan boʻlib, bugungi unda uning safidagi jangchilar soni 20 mingga yaqinni tashkil etadi. Maʼlumotlarga koʻra, [[Eron]]ning yuqori jangovar tayyorgarlikka ega boʻlgan maxsus boʻlinmasi uchun jangchilarni saralab olish ishlari butun Eron boʻylab olib boriladi, tahsil esa [[Sheroz]], [[Tehron]] va [[Qum]]da olib boriladi, shundan soʻng jangchilar harbiy harakatlarda tajriba orttirishi uchun [[Iroq]] va [[Afgʻoniston]]ga yuboriladi.'' „Al-Quds“ qilgan ishlar haqida afsonalar juda koʻp. Qosim Sulaymoniy obrazi bir necha filmlarda ham keltirilgan, jumladan, Isroil filmlarida ham. Qosim Sulaymoniy [[Eron]]da [[oyatulloh]] Ali Xominaiydan keyingi ikkinchi odam sifatida eʼtirof etilardi. Prezident [[Hasan Ruhoniy]]ga hurmatni saqlagan holda aytish mumkinki, Qosim Sulaymoniyga boʻlgan munosabat bu faktni isbotlaydi. Islom inqilobi muhofizlari korpusi rahbari rasman Muhammad Ali Jaʼfariy hisoblanadi, biroq Sulaymoniy shaxsan Eron oliy yetakchisi oyatulloh Ali Xominaiyga hisobot berar va oʻz harakatlarini aynan u bilan muvofiqlashtirib turardi. 2011-yilda [[Suriya]]da fuqarolar urushi boshlanganida Sulaymoniy „Hizbulloh“ga va boshqa shia guruhlarga [[Bashshor Asad]] hukumati tomonida turib jang qilishni buyurgan. [[IShID]]ga qarshi urush vaqtida Iroqdagi Xalq safarbarlik kuchlari ham uning koʻrsatmalariga koʻra hukumat tomonida turib jang qilgan. [[Tasvir:Qasem_Soleiman_in_NAC_conference.jpg|thumb|]] Maʼlumotlarga koʻra, u 2015-yilda [[Moskva]]ga tashrif vaqtida [[Rossiya]] prezidenti [[Vladimir Putin]]ni [[Suriya]]ga kirishga va Asad hukumatiga muxolif kuchlarga qarshi kurashda yordam berishga koʻndirgan. Bu aralashuv [[Rossiya]]ning yangi tarixidagi muhim voqealardan hisoblanadi, Rossiya muqaddam hech qachon [[arab davlatlari]] hududida harbiy harakatlarga kirishmagandi.[[Tasvir:Aleppo_Offensives_2015.svg|upright left|thumb|Xaritada Suriya armiyasi va Suriya armiyasini qoʻllab-quvvatlayotgan qoʻshinlarning Halabda oldinga siljishi koʻrsatilgan]] Sulaymoniyning [[Moskva]]ga tashrifi [[Rossiya]]ning harbiy intervensiyasini rejalashtirishdagi muhim qadam boʻlgan va Suriyadagi urushning rivojini butkul oʻzgartirib yuborib, Asadni qoʻllab-quvvatlaydigan yangi Eron-Rossiya alyansi tuzilishiga olib kelgan. Iroq va Suriyadagi urush vaqtida Sulaymoniy Eronda juda mashhur boʻlib ketdi. U Eronning bosh [[strateg]]i sifatida qabul qilina boshlandi. Tramp maʼmuriyati tasdiqlashicha, „Al-Quds“ Eronning [[Yaqin Sharqda AQShga qarshi kurashuvchi guruhlarni rivojlantirish uchun asosiy mexanizm boʻlib, „Al-Quds“ bu guruhlarni moliyalashtiradi, oʻqitadi, ularga qurol-yarogʻ yetkazib beradi. Sulaymoniy Eronning Yaqin Sharqdagi taʼsir doirasi kengayishida muhim rol oʻynagan va bu hududda oʻz taʼsirini kengaytirishga urinadigan boshqa davlatlar — AQSh, [[Saudiya Arabistoni]] hamda Isroilga toʻsqinlik qilib kelgan. U Suriya va Iroqdagi harbiy harakatlarda muhim rolni oʻynagan. Xususan, uning boʻlimi 2011-yilda Suriyada boshlangan fuqarolik urushida Bashshor Asad tomonida turib jang qilgan, shuningdek, Suriya va Iroqdagi shia ayirmachilariga IShIDga qarshi turishda koʻmak berib kelgan. Bundan tashqari, u Livandagi „Hizbulloh“ harakati va Falastindagi jangari guruhlar bilan mustahkam aloqa oʻrnatgan.<ref>https://www.ft.com/content/b80b9a52-2dfe-11ea-a126-99756bd8f45e</ref> 2020-yilning 3-yanvar kuni Bagʻdod xalqaro aeroportiga aviazarba berilishi oqibatida Islom inqilobi soqchilari korpusining „Quds“ maxsus boʻlinmasi qoʻmondoni, general Qosim Sulaymoniy halok boʻldi. Zarbalar vaqtida Iroqning shia qoʻshinlari qoʻmondoni oʻrinbosari Abu Mahdi al-Muhandis ham halok boʻlgan. Eron tomonidan qoʻllab-quvvatlanuvchi „Al-Xashd ash-Shaʼbiy“ guruhining maʼlum qilishicha, aeroportning raketalar bilan oʻqqa tutilishida umumiy hisobda 7 kishi, jumladan guruhning 5 aʼzosi va ikki mehmon halok boʻlgan.    Sulaymoniy shaxsi barmogʻidagi uzukdan aniqlangan. Maʼlum qilinishicha, al-Muhandis aeroportga samolyoti yo Livandan, yo Suriyadan kelgan Sulaymoniyni kutib olishga soqchilar tarkibida kelgan. Zarba Sulaymoniy samolyotdan chiqishi bilan berilgan. Keyinchalik maʼlum boʻlishicha Qosim Sulaymoniy [[AQSH]] prezidenti [[Donald Tramp]]ning shaxsiy buyrugʻi bilan oʻldirilgan ekan. Eron xalqi Qosim Sulaymoniyni ongli ravishda yaxshi koʻrgan. Chunki uni faqat harbiy sifatida emas, maʼnaviy yetakchi sifatida ham bilishardi. Sulaymoniy halok boʻlganida xalq koʻchalarga chiqib [[AQSh]]dan qasos olish kerakligi haqida gapirganda Tramp aslida eronliklar xursand ekanini, koʻchalardagi bir guruh odamlar eronlik siyosatchilar tomonidan boshqarilayotganini aytgandi. Biroq oʻshanda Tramp aytganidek bir guruh odam emas, butun boshli mamlakat AQShni laʼnatlab koʻchalarga chiqqandi. Chunki eronliklarning ham hayotda oʻzlari ishonadigan daʼvolari bor va Amerikani yomon koʻrishlari uchun ularni boshqarish shart emas.[[Fayl:Qasem_Soleim_funeral_Tehran_7.jpg|thumb|upright left|Eronda Sulaymoniy uchun motam kuni]]General butun dunyodagi shialar orasida obroʻsi baland odam edi. U oʻldirilgach, hatto [[Kashmir]]dagi shialar ham namoyishga chiqib, qasos talab qilishdi. == Havolalar == * https://www.newyorker.com/magazine/2013/09/30/the-shadow-commander * https://web.archive.org/web/20160304185904/http://www.realclearworld.com/2013/09/23/syrias_iranian_shadow_commander_151825.html * https://web.archive.org/web/20151117063301/http://www.reuters.com/article/2015/10/06/us-mideast-crisis-syria-soleimani-insigh-idUSKCN0S02BV20151006 * https://kun.uz/uz/09248751 == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Tarix]] [[Turkum:Siyosat]] [[Turkum:11-martda tug'ilganlar]] [[Turkum:Eron generallari]] 9qv62nxmg3wyjn7yurmq2smr86vs4ci 5999475 5999474 2026-04-20T12:18:48Z KWiki78 246724 5999475 wikitext text/x-wiki {|align="right" border="2" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 0.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" width="300" |colspan="3" align="center" |[[Tasvir:Qasem_Soleimani_with_Zolfaghar_Order_(cropped).jpg|300px|]] |- !colspan=2 align="center" style="color: white; height: 30px; background-color: green"|'''Qosim Sulaymoniy''' |- |Laqabi: |Qosim Hoji |- |Mamlakat: |Eron |- |Maqomi: |General |- |Hodisa: |Portlash qurboni |- |Tugʻilish sanasi: |11-mart 1958-yil |- |Vafoti: |3-yanvar 2020-yil |- |Xizmat yillari: |1978-2020 |} '''Qosim Sulaymoniy'''(1958-yil 11-mart Rabor, 2020-yil 3-yanvar, [[Bag'dod]])-Eronlik [[general]]. [[Quds kuchlari]]ning qoʻmondoni. [[Amerika]] prezidenti D.Tramp buyrugʻi bilan uyushtirilgan portlash qurboni. Uning oʻlimi tufayli butun [[Eron]]da motam eʼlon qilingan. [[1958]]-yilda [[Eron]]ning Rabor shahrida, dehqon oilasida tugʻilgan, maktabni oxirigacha oʻqimagan. 1978-yilgi islom inqilobi vaqtida inqilobiy kuchlar safiga qoʻshilgan, shundan soʻng armiya xizmatiga yoʻl olib, 1980-1988-yillardagi Eron-Iroq urushida qatnashgan. Qosim Sulaymoniy 1998-yildan buyon xorijda maxfiy amaliyotlar oʻtkazish bilan shugʻullanadigan „Al-Quds“ maxsus boʻlinmasiga qoʻmondonlik qilardi. U oʻtgan vaqt mobaynida bir necha marta Gʻarb davlatlari, [[Isroil]] va arab davlatlari maxsus xizmatlari tomonidan uyushtirilgan suiqasdlarni boshdan kechirgan.<ref>https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-50434154</ref>   ''Islom inqilobi muhofizlari korpusi [[Eron]]da 1979-yilgi inqilobdan soʻng tashkil etilgan. Quruqlikdagi, harbiy havo va harbiy dengiz kuchlari IIMK tarkibiga kiradi. Korpus faqat [[Eron]] oliy rahnamosiga boʻysunadi va mamlakat Qurolli kuchlaridan alohida harakatlanadi.'' [[AQSh]] razvedka xizmatlari tahlilchilarining hisob-kitoblariga koʻra, IIMK [[Eron]] iqtisodiyotining 50 foizini, xususan, bank va moliya sohalarini nazorat qiladi yoki „sezilarli taʼsir koʻrsata oladi“. [[Tasvir:Seal_of_the_Army_of_the_Guardians_of_the_Islamic_Revolution.svg|thumb|]] Bu korpusning birlamchi vazifasi inqilob orqali shakllangan hukumatni himoya qilish edi. Keyin bu qoʻshinning vakolati shunchalik kengaydiki, 84 million kishi yashaydigan [[Eron]]da koʻngillilarni ham inobatga olganda, inqilob muhofizlari korpusi zobitlari soni 10 milliondan oshib ketdi. Ana shu qoʻshinning „Al-Quds“ nomli maxsus boʻlinmasi bor. Qosim Sulaymoniy oʻsha boʻlinma qoʻmondoni edi. [[Tasvir:Ayatollah_Sayyed_Ali_Khamenei_And_Qasem_Soleimani.jpg|thumb|]]<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://www.almasdarnews.com/article/where-is-major-general-qassem-suleimani/#prettyPhoto |kirish sanasi=2022-05-26 |arxivsana=2015-11-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151113204111/https://www.almasdarnews.com/article/where-is-major-general-qassem-suleimani/#prettyPhoto }}</ref>  ''„Al-Quds“ — [[Eron]] tashqi siyosatini yuritishdagi muhim vosita boʻlib, bajaradigan ish hajmi jihatidan uni [[AQSh]]ning Markaziy razvedka boshqarmasi va maxsus boʻlinmalari bilan qiyoslash mumkin. Boʻlinma [[1979]]-yildagi inqilobdan keyin, [[Yaqin Sharq]] mintaqasida [[Eron]] taʼsir doirasini, jumladan, [[shia]] kuchlar koʻmagida kengaytirish maqsadida tashkil etilgan. Boʻlinma bosh qarorgohi [[AQSh]]ning [[Tehron]]dagi sobiq elchixonasi oʻrnida joylashgan boʻlib, bugungi unda uning safidagi jangchilar soni 20 mingga yaqinni tashkil etadi. Maʼlumotlarga koʻra, [[Eron]]ning yuqori jangovar tayyorgarlikka ega boʻlgan maxsus boʻlinmasi uchun jangchilarni saralab olish ishlari butun Eron boʻylab olib boriladi, tahsil esa [[Sheroz]], [[Tehron]] va [[Qum]]da olib boriladi, shundan soʻng jangchilar harbiy harakatlarda tajriba orttirishi uchun [[Iroq]] va [[Afgʻoniston]]ga yuboriladi.'' „Al-Quds“ qilgan ishlar haqida afsonalar juda koʻp. Qosim Sulaymoniy obrazi bir necha filmlarda ham keltirilgan, jumladan, Isroil filmlarida ham. Qosim Sulaymoniy [[Eron]]da [[oyatulloh]] Ali Xominaiydan keyingi ikkinchi odam sifatida eʼtirof etilardi. Prezident [[Hasan Ruhoniy]]ga hurmatni saqlagan holda aytish mumkinki, Qosim Sulaymoniyga boʻlgan munosabat bu faktni isbotlaydi. Islom inqilobi muhofizlari korpusi rahbari rasman Muhammad Ali Jaʼfariy hisoblanadi, biroq Sulaymoniy shaxsan Eron oliy yetakchisi oyatulloh Ali Xominaiyga hisobot berar va oʻz harakatlarini aynan u bilan muvofiqlashtirib turardi. 2011-yilda [[Suriya]]da fuqarolar urushi boshlanganida Sulaymoniy „Hizbulloh“ga va boshqa shia guruhlarga [[Bashshor Asad]] hukumati tomonida turib jang qilishni buyurgan. [[IShID]]ga qarshi urush vaqtida Iroqdagi Xalq safarbarlik kuchlari ham uning koʻrsatmalariga koʻra hukumat tomonida turib jang qilgan. [[Tasvir:Qasem_Soleiman_in_NAC_conference.jpg|thumb|]] Maʼlumotlarga koʻra, u 2015-yilda [[Moskva]]ga tashrif vaqtida [[Rossiya]] prezidenti [[Vladimir Putin]]ni [[Suriya]]ga kirishga va Asad hukumatiga muxolif kuchlarga qarshi kurashda yordam berishga koʻndirgan. Bu aralashuv [[Rossiya]]ning yangi tarixidagi muhim voqealardan hisoblanadi, Rossiya muqaddam hech qachon [[arab davlatlari]] hududida harbiy harakatlarga kirishmagandi.[[Tasvir:Aleppo_Offensives_2015.svg|upright left|thumb|Xaritada Suriya armiyasi va Suriya armiyasini qoʻllab-quvvatlayotgan qoʻshinlarning Halabda oldinga siljishi koʻrsatilgan]] Sulaymoniyning [[Moskva]]ga tashrifi [[Rossiya]]ning harbiy intervensiyasini rejalashtirishdagi muhim qadam boʻlgan va Suriyadagi urushning rivojini butkul oʻzgartirib yuborib, Asadni qoʻllab-quvvatlaydigan yangi Eron-Rossiya alyansi tuzilishiga olib kelgan. Iroq va Suriyadagi urush vaqtida Sulaymoniy Eronda juda mashhur boʻlib ketdi. U Eronning bosh [[strateg]]i sifatida qabul qilina boshlandi. Tramp maʼmuriyati tasdiqlashicha, „Al-Quds“ Eronning [[Yaqin Sharqda AQShga qarshi kurashuvchi guruhlarni rivojlantirish uchun asosiy mexanizm boʻlib, „Al-Quds“ bu guruhlarni moliyalashtiradi, oʻqitadi, ularga qurol-yarogʻ yetkazib beradi. Sulaymoniy Eronning Yaqin Sharqdagi taʼsir doirasi kengayishida muhim rol oʻynagan va bu hududda oʻz taʼsirini kengaytirishga urinadigan boshqa davlatlar — AQSh, [[Saudiya Arabistoni]] hamda Isroilga toʻsqinlik qilib kelgan. U Suriya va Iroqdagi harbiy harakatlarda muhim rolni oʻynagan. Xususan, uning boʻlimi 2011-yilda Suriyada boshlangan fuqarolik urushida Bashshor Asad tomonida turib jang qilgan, shuningdek, Suriya va Iroqdagi shia ayirmachilariga IShIDga qarshi turishda koʻmak berib kelgan. Bundan tashqari, u Livandagi „Hizbulloh“ harakati va Falastindagi jangari guruhlar bilan mustahkam aloqa oʻrnatgan.<ref>https://www.ft.com/content/b80b9a52-2dfe-11ea-a126-99756bd8f45e</ref> 2020-yilning 3-yanvar kuni Bagʻdod xalqaro aeroportiga aviazarba berilishi oqibatida Islom inqilobi soqchilari korpusining „Quds“ maxsus boʻlinmasi qoʻmondoni, general Qosim Sulaymoniy halok boʻldi. Zarbalar vaqtida Iroqning shia qoʻshinlari qoʻmondoni oʻrinbosari Abu Mahdi al-Muhandis ham halok boʻlgan. Eron tomonidan qoʻllab-quvvatlanuvchi „Al-Xashd ash-Shaʼbiy“ guruhining maʼlum qilishicha, aeroportning raketalar bilan oʻqqa tutilishida umumiy hisobda 7 kishi, jumladan guruhning 5 aʼzosi va ikki mehmon halok boʻlgan.    Sulaymoniy shaxsi barmogʻidagi uzukdan aniqlangan. Maʼlum qilinishicha, al-Muhandis aeroportga samolyoti yo Livandan, yo Suriyadan kelgan Sulaymoniyni kutib olishga soqchilar tarkibida kelgan. Zarba Sulaymoniy samolyotdan chiqishi bilan berilgan. Keyinchalik maʼlum boʻlishicha Qosim Sulaymoniy [[AQSH]] prezidenti [[Donald Tramp]]ning shaxsiy buyrugʻi bilan oʻldirilgan ekan. Eron xalqi Qosim Sulaymoniyni ongli ravishda yaxshi koʻrgan. Chunki uni faqat harbiy sifatida emas, maʼnaviy yetakchi sifatida ham bilishardi. Sulaymoniy halok boʻlganida xalq koʻchalarga chiqib [[AQSh]]dan qasos olish kerakligi haqida gapirganda Tramp aslida eronliklar xursand ekanini, koʻchalardagi bir guruh odamlar eronlik siyosatchilar tomonidan boshqarilayotganini aytgandi. Biroq oʻshanda Tramp aytganidek bir guruh odam emas, butun boshli mamlakat AQShni laʼnatlab koʻchalarga chiqqandi. Chunki eronliklarning ham hayotda oʻzlari ishonadigan daʼvolari bor va Amerikani yomon koʻrishlari uchun ularni boshqarish shart emas.[[Fayl:Qasem_Soleim_funeral_Tehran_7.jpg|thumb|upright left|Eronda Sulaymoniy uchun motam kuni]]General butun dunyodagi shialar orasida obroʻsi baland odam edi. U oʻldirilgach, hatto [[Kashmir]]dagi shialar ham namoyishga chiqib, qasos talab qilishdi. == Havolalar == * https://www.newyorker.com/magazine/2013/09/30/the-shadow-commander * https://web.archive.org/web/20160304185904/http://www.realclearworld.com/2013/09/23/syrias_iranian_shadow_commander_151825.html * https://web.archive.org/web/20151117063301/http://www.reuters.com/article/2015/10/06/us-mideast-crisis-syria-soleimani-insigh-idUSKCN0S02BV20151006 * https://kun.uz/uz/09248751 == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Tarix]] [[Turkum:Siyosat]] [[Turkum:11-martda tug'ilganlar]] [[Turkum:Eron generallari]] i726bb5lg7i0y8rp77s6lcluie9o77k 5999476 5999475 2026-04-20T12:18:56Z KWiki78 246724 5999476 wikitext text/x-wiki {|align="right" border="2" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 0.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" width="300" |colspan="3" align="center" |[[Tasvir:Qasem_Soleimani_with_Zolfaghar_Order_(cropped).jpg|300px|]] |- !colspan=2 align="center" style="color: white; height: 30px; background-color: green"|'''Qosim Sulaymoniy''' |- |Laqabi: |Qosim Hoji |- |Mamlakat: |Eron |- |Maqomi: |General |- |Hodisa: |Portlash qurboni |- |Tugʻilish sanasi: |11-mart 1958-yil |- |Vafoti: |3-yanvar 2020-yil |- |Xizmat yillari: |1978-2020 |} '''Qosim Sulaymoniy'''(1958-yil 11-mart Rabor, 2020-yil 3-yanvar, [[Bag'dod]])-Eronlik [[general]]. [[Quds kuchlari]]ning qoʻmondoni. [[Amerika]] prezidenti D.Tramp buyrugʻi bilan uyushtirilgan portlash qurboni. Uning oʻlimi tufayli butun [[Eron]]da motam eʼlon qilingan. [[1958]]-yilda [[Eron]]ning Rabor shahrida, dehqon oilasida tugʻilgan, maktabni oxirigacha oʻqimagan. 1978-yilgi islom inqilobi vaqtida inqilobiy kuchlar safiga qoʻshilgan, shundan soʻng armiya xizmatiga yoʻl olib, 1980-1988-yillardagi Eron-Iroq urushida qatnashgan. Qosim Sulaymoniy 1998-yildan buyon xorijda maxfiy amaliyotlar oʻtkazish bilan shugʻullanadigan „Al-Quds“ maxsus boʻlinmasiga qoʻmondonlik qilardi. U oʻtgan vaqt mobaynida bir necha marta Gʻarb davlatlari, [[Isroil]] va arab davlatlari maxsus xizmatlari tomonidan uyushtirilgan suiqasdlarni boshdan kechirgan.<ref>https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-50434154</ref>   ''Islom inqilobi muhofizlari korpusi [[Eron]]da 1979-yilgi inqilobdan soʻng tashkil etilgan. Quruqlikdagi, harbiy havo va harbiy dengiz kuchlari IIMK tarkibiga kiradi. Korpus faqat [[Eron]] oliy rahnamosiga boʻysunadi va mamlakat Qurolli kuchlaridan alohida harakatlanadi.'' [[AQSh]] razvedka xizmatlari tahlilchilarining hisob-kitoblariga koʻra, IIMK [[Eron]] iqtisodiyotining 50 foizini, xususan, bank va moliya sohalarini nazorat qiladi yoki „sezilarli taʼsir koʻrsata oladi“. [[Tasvir:Seal_of_the_Army_of_the_Guardians_of_the_Islamic_Revolution.svg|thumb|]] Bu korpusning birlamchi vazifasi inqilob orqali shakllangan hukumatni himoya qilish edi. Keyin bu qoʻshinning vakolati shunchalik kengaydiki, 84 million kishi yashaydigan [[Eron]]da koʻngillilarni ham inobatga olganda, inqilob muhofizlari korpusi zobitlari soni 10 milliondan oshib ketdi. Ana shu qoʻshinning „Al-Quds“ nomli maxsus boʻlinmasi bor. Qosim Sulaymoniy oʻsha boʻlinma qoʻmondoni edi. [[Tasvir:Ayatollah_Sayyed_Ali_Khamenei_And_Qasem_Soleimani.jpg|thumb|]]<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://www.almasdarnews.com/article/where-is-major-general-qassem-suleimani/#prettyPhoto |kirish sanasi=2022-05-26 |arxivsana=2015-11-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151113204111/https://www.almasdarnews.com/article/where-is-major-general-qassem-suleimani/#prettyPhoto }}</ref>  ''„Al-Quds“ — [[Eron]] tashqi siyosatini yuritishdagi muhim vosita boʻlib, bajaradigan ish hajmi jihatidan uni [[AQSh]]ning Markaziy razvedka boshqarmasi va maxsus boʻlinmalari bilan qiyoslash mumkin. Boʻlinma [[1979]]-yildagi inqilobdan keyin, [[Yaqin Sharq]] mintaqasida [[Eron]] taʼsir doirasini, jumladan, [[shia]] kuchlar koʻmagida kengaytirish maqsadida tashkil etilgan. Boʻlinma bosh qarorgohi [[AQSh]]ning [[Tehron]]dagi sobiq elchixonasi oʻrnida joylashgan boʻlib, bugungi unda uning safidagi jangchilar soni 20 mingga yaqinni tashkil etadi. Maʼlumotlarga koʻra, [[Eron]]ning yuqori jangovar tayyorgarlikka ega boʻlgan maxsus boʻlinmasi uchun jangchilarni saralab olish ishlari butun Eron boʻylab olib boriladi, tahsil esa [[Sheroz]], [[Tehron]] va [[Qum]]da olib boriladi, shundan soʻng jangchilar harbiy harakatlarda tajriba orttirishi uchun [[Iroq]] va [[Afgʻoniston]]ga yuboriladi.'' „Al-Quds“ qilgan ishlar haqida afsonalar juda koʻp. Qosim Sulaymoniy obrazi bir necha filmlarda ham keltirilgan, jumladan, Isroil filmlarida ham. Qosim Sulaymoniy [[Eron]]da [[oyatulloh]] Ali Xominaiydan keyingi ikkinchi odam sifatida eʼtirof etilardi. Prezident [[Hasan Ruhoniy]]ga hurmatni saqlagan holda aytish mumkinki, Qosim Sulaymoniyga boʻlgan munosabat bu faktni isbotlaydi. Islom inqilobi muhofizlari korpusi rahbari rasman Muhammad Ali Jaʼfariy hisoblanadi, biroq Sulaymoniy shaxsan Eron oliy yetakchisi oyatulloh Ali Xominaiyga hisobot berar va oʻz harakatlarini aynan u bilan muvofiqlashtirib turardi. 2011-yilda [[Suriya]]da fuqarolar urushi boshlanganida Sulaymoniy „Hizbulloh“ga va boshqa shia guruhlarga [[Bashshor Asad]] hukumati tomonida turib jang qilishni buyurgan. [[IShID]]ga qarshi urush vaqtida Iroqdagi Xalq safarbarlik kuchlari ham uning koʻrsatmalariga koʻra hukumat tomonida turib jang qilgan. [[Tasvir:Qasem_Soleiman_in_NAC_conference.jpg|thumb|]] Maʼlumotlarga koʻra, u 2015-yilda [[Moskva]]ga tashrif vaqtida [[Rossiya]] prezidenti [[Vladimir Putin]]ni [[Suriya]]ga kirishga va Asad hukumatiga muxolif kuchlarga qarshi kurashda yordam berishga koʻndirgan. Bu aralashuv [[Rossiya]]ning yangi tarixidagi muhim voqealardan hisoblanadi, Rossiya muqaddam hech qachon [[arab davlatlari]] hududida harbiy harakatlarga kirishmagandi.[[Tasvir:Aleppo_Offensives_2015.svg|upright left|thumb|Xaritada Suriya armiyasi va Suriya armiyasini qoʻllab-quvvatlayotgan qoʻshinlarning Halabda oldinga siljishi koʻrsatilgan]] Sulaymoniyning [[Moskva]]ga tashrifi [[Rossiya]]ning harbiy intervensiyasini rejalashtirishdagi muhim qadam boʻlgan va Suriyadagi urushning rivojini butkul oʻzgartirib yuborib, Asadni qoʻllab-quvvatlaydigan yangi Eron-Rossiya alyansi tuzilishiga olib kelgan. Iroq va Suriyadagi urush vaqtida Sulaymoniy Eronda juda mashhur boʻlib ketdi. U Eronning bosh [[strateg]]i sifatida qabul qilina boshlandi. Tramp maʼmuriyati tasdiqlashicha, „Al-Quds“ Eronning [[Yaqin Sharqda AQShga qarshi kurashuvchi guruhlarni rivojlantirish uchun asosiy mexanizm boʻlib, „Al-Quds“ bu guruhlarni moliyalashtiradi, oʻqitadi, ularga qurol-yarogʻ yetkazib beradi. Sulaymoniy Eronning Yaqin Sharqdagi taʼsir doirasi kengayishida muhim rol oʻynagan va bu hududda oʻz taʼsirini kengaytirishga urinadigan boshqa davlatlar — AQSh, [[Saudiya Arabistoni]] hamda Isroilga toʻsqinlik qilib kelgan. U Suriya va Iroqdagi harbiy harakatlarda muhim rolni oʻynagan. Xususan, uning boʻlimi 2011-yilda Suriyada boshlangan fuqarolik urushida Bashshor Asad tomonida turib jang qilgan, shuningdek, Suriya va Iroqdagi shia ayirmachilariga IShIDga qarshi turishda koʻmak berib kelgan. Bundan tashqari, u Livandagi „Hizbulloh“ harakati va Falastindagi jangari guruhlar bilan mustahkam aloqa oʻrnatgan.<ref>https://www.ft.com/content/b80b9a52-2dfe-11ea-a126-99756bd8f45e</ref> 2020-yilning 3-yanvar kuni Bagʻdod xalqaro aeroportiga aviazarba berilishi oqibatida Islom inqilobi soqchilari korpusining „Quds“ maxsus boʻlinmasi qoʻmondoni, general Qosim Sulaymoniy halok boʻldi. Zarbalar vaqtida Iroqning shia qoʻshinlari qoʻmondoni oʻrinbosari Abu Mahdi al-Muhandis ham halok boʻlgan. Eron tomonidan qoʻllab-quvvatlanuvchi „Al-Xashd ash-Shaʼbiy“ guruhining maʼlum qilishicha, aeroportning raketalar bilan oʻqqa tutilishida umumiy hisobda 7 kishi, jumladan guruhning 5 aʼzosi va ikki mehmon halok boʻlgan.    Sulaymoniy shaxsi barmogʻidagi uzukdan aniqlangan. Maʼlum qilinishicha, al-Muhandis aeroportga samolyoti yo Livandan, yo Suriyadan kelgan Sulaymoniyni kutib olishga soqchilar tarkibida kelgan. Zarba Sulaymoniy samolyotdan chiqishi bilan berilgan. Keyinchalik maʼlum boʻlishicha Qosim Sulaymoniy [[AQSH]] prezidenti [[Donald Tramp]]ning shaxsiy buyrugʻi bilan oʻldirilgan ekan. Eron xalqi Qosim Sulaymoniyni ongli ravishda yaxshi koʻrgan. Chunki uni faqat harbiy sifatida emas, maʼnaviy yetakchi sifatida ham bilishardi. Sulaymoniy halok boʻlganida xalq koʻchalarga chiqib [[AQSh]]dan qasos olish kerakligi haqida gapirganda Tramp aslida eronliklar xursand ekanini, koʻchalardagi bir guruh odamlar eronlik siyosatchilar tomonidan boshqarilayotganini aytgandi. Biroq oʻshanda Tramp aytganidek bir guruh odam emas, butun boshli mamlakat AQShni laʼnatlab koʻchalarga chiqqandi. Chunki eronliklarning ham hayotda oʻzlari ishonadigan daʼvolari bor va Amerikani yomon koʻrishlari uchun ularni boshqarish shart emas.[[Fayl:Qasem_Soleim_funeral_Tehran_7.jpg|thumb|upright left|Eronda Sulaymoniy uchun motam kuni]]General butun dunyodagi shialar orasida obroʻsi baland odam edi. U oʻldirilgach, hatto [[Kashmir]]dagi shialar ham namoyishga chiqib, qasos talab qilishdi. == Havolalar == * https://www.newyorker.com/magazine/2013/09/30/the-shadow-commander * https://web.archive.org/web/20160304185904/http://www.realclearworld.com/2013/09/23/syrias_iranian_shadow_commander_151825.html * https://web.archive.org/web/20151117063301/http://www.reuters.com/article/2015/10/06/us-mideast-crisis-syria-soleimani-insigh-idUSKCN0S02BV20151006 * https://kun.uz/uz/09248751 == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Tarix]] [[Turkum:Siyosat]] [[Turkum:11-martda tug'ilganlar]] [[Turkum:Eron generallari]] igr87lgj5wd5nd0963wufh4u74glbam Levofloksatsin 0 729507 5999404 5250887 2026-04-20T12:07:22Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999404 wikitext text/x-wiki {{drugbox||verifiedrevid=312574165|IUPAC_name=<nowiki>(-)-(S)-9-Фтор-2,3-дигидро-3-метил-10-(4-метил-1-пиперазинил)-7-оксо-7H-пиридо[1,2,3-de]1,4-бензоксазин-6-карбоновая кислота гемигидрат</nowiki>|synonyms=<small>(''S'')-9-fluoro-3-methyl-10-(4-methylpiperazin-1-yl) -7-oxo-2,3-dihydro-7''H''-[1,4]oxazino[2,3,4-''ij''] quinoline-6-carboxylic acid</small>|image=(S)-(–)-Levofloxacin Structural Formulae.png|width=250px|CASNo_Ref={{cascite}}|CAS_number=100986-85-4|ChemSpiderID=131410|ATC_prefix=J01|ATC_suffix=MA12|ATC_supplemental={{ATC|S01|AX19}}|PubChem=149096|DrugBank=APRD00477|chemical_formula=|C=18|H=20|F=1|N=3|O=4|molecular_weight=361.368 г/моль|smiles=CN1CCN(CC1)c1c(F)cc2c3c1OCC(C)n3cc(C(=O)O)c2=O|bioavailability=99%|protein_bound=24 to 38 %|metabolism=[[почка (анатомия)|Почки]]|elimination_half-life=от 6 до 8 часов|excretion=С мочой|pregnancy_category=C ([[United States]])|legal_status=[[Prescription Only]]|routes_of_administration=[[Route of administration#Enteral|Oral]], [[Intravenous therapy|IV]], ophthalmic|latin_name=Levofloxacin|forms=раствор для инфузий, [[таблетка|таблетки]] покрытые оболочкой, таблетки покрытые пленочной оболочкой, [[капли]] глазные|trademarks=Глево, Левоцин-Н, Леваквин, Леволет, Левофлоксацин, Лефлобакт, Левофлоцин ФС, Лефокцин, Л-Оптик Ромфарм, Маклево, Офтаквикс, Таваник, Тайгерон, Флексид, Флорацид, Хайлефлокс, Эколевид, Элефлокс}} '''Levofloksatsin''' - [[Dori|uchinchi]] avlod [[Ftorxinolonlar|ftorxinolon]] [[Antibiotiklar|antibiotik]]. U bir qator bakterial infektsiyalarni, shu jumladan o'tkir bakterial sinusit, [[Zotiljam|pnevmoniya]], H. pylori (boshqa dorilar bilan birgalikda), siydik yo'llari infektsiyalari, surunkali prostatit va [[Gastroenterit|gastroenteritning]] ayrim turlarini davolash uchun ishlatiladi<ref name="AHFS2016">{{veb manbasi|url=https://www.drugs.com/monograph/levofloxacin.html}}</ref>. Boshqa antibiotiklar bilan bir qatorda [[sil]], [[meningit]] yoki kichik chanoq aʼzolarining yallig'lanish kasalliklarini davolash uchun ishlatilishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Odatda boshqa variantlar mavjud bo'lmaganda foydalanish tavsiya etiladi<ref>{{Cite press release|title=FDA updates warnings for fluoroquinolone antibiotics on risks of mental health and low blood sugar adverse reactions|url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-updates-warnings-fluoroquinolone-antibiotics-risks-mental-health-and-low-blood-sugar-adverse|accessdate=2020-12-08|date=10-iyul 2018-yil|archivedate=2020-12-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201226192605/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-updates-warnings-fluoroquinolone-antibiotics-risks-mental-health-and-low-blood-sugar-adverse}}</ref>. U og'iz orqali, tomir ichiga<ref name="AHFS2016" /> va ko'z tomchilari<ref name="MTM2017">{{veb manbasi|url=https://www.drugs.com/mtm/levofloxacin-ophthalmic.html}}</ref> uchun mavjud. Umumiy nojo'ya taʼsirlariga ko'ngil aynishi, [[Ich ketishi|diareya]] va uyqu buzilishi kiradi<ref name="AHFS2016"/>. Jiddiy nojo'ya taʼsirlar pay yorilishi, pay yallig'lanishi, [[Spazm|talvasalar]], psixoz va periferik nervlarning potentsial doimiy shikastlanishini o'z ichiga olishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Pay shikastlanishi davolanish tugaganidan keyin bir necha oy o'tgach paydo bo'lishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Odamlarda ham osonlik bilan quyosh kuydirishi yuzaga kelishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. [[Miasteniya|Miasteniya gravisli]] odamlarda mushaklar kuchsizligi va nafas olish muammolari kuchayishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. [[Homiladorlik]] paytida foydalanish tavsiya etilmasa ham, havf past hisoblanadi. [[Laktatsiya|Ko'krak suti]] bilan boqish davrida ushbu toifadagi boshqa dorilarni qo'llash havfsizroqdir; Biroq, levofloksatsinning havfsizligi aniq emas<ref name="Preg2011" />. Bu L- va D- enantiomerlarning rasemik aralashmasi boʻlgan ofloksatsindan ikki baravar antibakterial faollikka ega boʻlgan ofloksatsinning L-enantiomeridir<ref>{{Статья|заглавие=Mechanism of differential activities of ofloxacin enantiomers|автор=Morrissey, I.; Hoshino, K.; Hoshino; Sato, K.; Sato; Yoshida, A.; Yoshida; Hayakawa, I.; Hayakawa; Bures, MG.; Bures; Shen, LL.; Shen|год=1996}}</ref>. == Tibbiyotda qo'llanilishi == === Ko'rsatmalar === Pastki nafas yo'llarining infektsiyalari ([[Bronxit|surunkali bronxit]], [[Zotiljam|pnevmoniya]]), LOR aʼzolari (sinusit, [[Otit|o'rta otit]]), siydik yo'llari va buyraklar (shu jumladan o'tkir pielonefrit, [[Prostatit|surunkali prostatit]]), teri va yumshoq to'qimalar (festering [[ateroma]], [[Abssess|xo'ppoz]], furunkul (), [[Sil|sil kasalligi]]. dori-darmonlarga chidamli shakllarning kompleks terapiyasi). Surunkali [[prostatit]] uchun tanlangan dori (28 kun davomida kuniga 500 mg dozada). Bunday davolanishning samaradorligi 77% dan oshadi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.t-pacient.ru/archive/tp11-10/tp11-10_719.html|sarlavha=arxiv nusxasi|qaralgan sana=2022-05-28|arxivsana=2013-05-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130522032613/http://www.t-pacient.ru/archive/tp11-10/tp11-10_719.html}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.rmj.ru/articles_8081.htm|sarlavha=arxiv nusxasi|kirish sanasi=2022-05-28|arxivsana=2013-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130126012723/http://www.rmj.ru/articles_8081.htm}}</ref> 2016-yil holatiga ko'ra, AQSh [[oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi]] (FDA) "ftorxinolonli antibiotiklar bilan bog'liq jiddiy nojo'ya ta'sirlar, odatda, o'tkir sinusit, o'tkir bronxit va asoratlanmagan siydik yo'llari infektsiyalari boʻlgan bemorlar uchun foydadan ustun turishini" tavsiya qildi. Bunday sharoitlarda bemorlar uchun ftorxinolonlar muqobil davolash usullariga ega bo'lmaganlarga berilishi kerak. »<ref name="FDA2016">{{veb manbasi|url=https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm500143.htm}}</ref>. Levofloksatsin pnevmoniya, siydik yo'llari infektsiyalari va qorin bo'shlig'i infektsiyalarini davolash uchun ishlatiladi. 2007-yildan boshlab, Amerika Yuqumli Kasalliklar Jamiyati (IDSA) va Amerika Toraks Jamiyati yurak, o'pka yoki jigar kabi kasalliklar mavjud boʻlganda, levofloksatsin va boshqa respirator ftorxinolinlarni shifoxonadan tashqari orttirilgan pnevmoniya uchun birinchi darajali davolash sifatida tavsiya qildi<ref name="Mandell LA, Wunderink RG, Anzueto A, et al. 2007 S27–72">{{jurnal manbasi|title=Infectious Diseases Society of America/American Thoracic Society consensus guidelines on the management of community-acquired pneumonia in adults|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=44 Suppl 2|pages=S27–72|date=March 2007|doi=10.1086/511159|pmid=17278083}}</ref>. Levofloksatsin {{Tarjima qilinmagan 5|ИВЛ-ассоциированная пневмония|вентилятор-ассоциированной|en|Ventilator-associated pneumonia}} va sog'liq bilan bog'liq pnevmoniya<ref>{{jurnal manbasi|author=File TM|title=Recommendations for treatment of hospital-acquired and ventilator-associated pneumonia: review of recent international guidelines|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=51 Suppl 1|pages=S42–7|date=August 2010|doi=10.1086/653048|pmid=20597671}}</ref> uchun tavsiya etilgan davolash rejimlarida ham muhim rol o'ynaydi. 2010-yildan boshlab, IDSA tomonidan kattalardagi kateter bilan bog'liq siydik yo'llari infektsiyalari uchun birinchi darajali davolash usuli sifatida tavsiya etilgan<ref>{{jurnal manbasi|title=Diagnosis, prevention, and treatment of catheter-associated urinary tract infection in adults: 2009 International Clinical Practice Guidelines from the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=50|issue=5|pages=625–63|date=March 2010|doi=10.1086/650482|pmid=20175247}}</ref>. Metronidazol bilan birgalikda, yengil va o'rta darajadagi shifoxonadan tashqari orttirilgan qorin bo'shlig'i infektsiyalari boʻlgan kattalardagi bemorlar uchun birinchi darajali davolash usullaridan biri sifatida tavsiya etiladi<ref name="Solomkin JS, Mazuski JE, Bradley JS, et al. 2010 133–64">{{jurnal manbasi|title=Diagnosis and management of complicated intra-abdominal infection in adults and children: guidelines by the Surgical Infection Society and the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=50|issue=2|pages=133–64|date=January 2010|pmid=20034345|doi=10.1086/649554}}</ref>. IDSA, shuningdek, protez qo'shma infektsiyalari uchun birinchi darajali davolash sifatida rifampitsin bilan birgalikda tavsiya qiladi<ref>{{jurnal manbasi|title=Executive summary: diagnosis and management of prosthetic joint infection: clinical practice guidelines by the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=56|issue=1|pages=1–10|date=January 2013|pmid=23230301|doi=10.1093/cid/cis966|url=http://doc.rero.ch/record/302350/files/cis966.pdf|access-date=2020-12-08|archivedate=2021-07-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210725080844/http://doc.rero.ch/record/302350/files/cis966.pdf}}</ref>. Amerika Urologiya Assotsiatsiyasi levofloksatsinni prostata biopsiyasida bakterial prostatitning oldini olish uchun birinchi darajali davolash usuli sifatida tavsiya qiladi. 2004-yildan beri Vaziyatni o'rganuvchi NIH tadqiqot tarmog'i bakterial prostatitni davolashni tavsiya qildi<ref>{{jurnal manbasi|author=Schaeffer AJ|title=NIDDK-sponsored chronic prostatitis collaborative research network (CPCRN) 5-year data and treatment guidelines for bacterial prostatitis|journal=Int. J. Antimicrob. Agents|volume=24 Suppl 1|pages=S49–52|date=September 2004|pmid=15364307|doi=10.1016/j.ijantimicag.2004.02.009}}</ref>. Levofloksatsin va boshqa ftorxinolonlar shifoxonadan tashqari asoratlanmagan nafas yo'llari va siydik yo'llarining infektsiyalarini davolashda keng qoʻllanadi, buning uchun asosiy tibbiyot jamiyatlari odatda ftorxinolonlarga qarshilik rivojlanishining oldini olish uchun eskiroq, torroq spektrli dorilarni qo'llashni tavsiya qiladi. Escherichia coli va Klebsiella pneumoniae kabi keng tarqalgan patogenlar qarshi keng miqyosda qo'llanilishi tufayli levofloksatsinga qarshi chidamlilik rivojlandi. Ko'pgina mamlakatlarda, 2013-yil holatiga ko'ra, sog'liqni saqlash bilan bog'liq infektsiyalar orasida ushbu patogenlarga qarshilik darajasi 20% dan oshdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/antimicrobial-resistance-surveillance-europe-2014}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.cdc.gov/drugresistance/threat-report-2013/pdf/ar-threats-2013-508.pdf}}</ref>. Levofloksatsin bakterial infektsiyani oldini olish uchun antibiotik ko'z tomchisi sifatida ham qoʻllanadi. Katarakta jarrohligi paytida levofloksatsin ko'z tomchilarini antibiotik sefuroksim yoki penitsillin inʼektsiyasi bilan qo'llash faqat ko'z tomchilari yoki inyektsiyalarga nisbatan endoftalmit rivojlanish ehtimolini kamaytiradi<ref name="Gower">{{jurnal manbasi|title=Perioperative antibiotics for prevention of acute endophthalmitis after cataract surgery|journal=Cochrane Database Syst Rev|volume=2|pages=CD006364|date=2017|pmid=28192644|doi=10.1002/14651858.CD006364.pub3|pmc=5375161}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD006364.pub3/full/ru#CD006364-abs-0006}}</ref>. === Homiladorlik va laktatsiya === FDA tomonidan tasdiqlangan retsept bo'yicha maʼlumotlarga ko'ra, levofloksatsin homiladorlikdagi dorilarning C toifasi ga kiradi<ref name="Label2016US"/>. Ushbu belgi hayvonlarning ko'payishi bo'yicha o'tkazilgan tadqiqotlar homilaga salbiy taʼsir ko'rsatganligini va odamlarda yetarli va yaxshi nazorat qilingan tadqiqotlar yo'qligini ko'rsatadi, ammo baʼzi hollarda ona uchun potentsial foyda kamayishi mumkin, homila uchun havf kattaroqdir. Mavjud maʼlumotlar tug'ilmagan bola uchun havf past ekanligini ko'rsatadi. Birinchi trimestrda xinolonlar, shu jumladan levofloksatsinning taʼsiri o'lik tug'ilish, erta tug'ilish, tug'ma nuqsonlar yoki kam vazn bilan bog'liq emas<ref>{{jurnal manbasi|title=Pregnancy Outcomes Following Exposure to Quinolone Antibiotics - a Systematic-Review and Meta-Analysis|journal=Pharm. Res.|volume=35|issue=5|pages=109|date=March 2018|pmid=29582196|doi=10.1007/s11095-018-2383-8}}</ref>. Levofloksatsin ona sutiga o'tadi, ammo chaqaloqlarda levofloksatsinning kontsentratsiyasi past bo'lishi kutiladi<ref name="Lactmed">{{veb manbasi|url=https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search2/f?./temp/~1YokWM:1}}</ref>. Bola uchun potentsial havflar tufayli ishlab chiqaruvchi emizikli onalarga levofloksatsinni qabul qilishni tavsiya etmaydi<ref name="Label2016US"/>. Biroq, havf juda past ko'rinadi va levofloksatsinni emizikli onalarga chaqaloqni to'g'ri nazorat qilgan holda, levofloksatsinni qabul qilganidan keyin 4-6 soat davomida emizishni kechiktirish bilan birgalikda qo'llash mumkin<ref name="Lactmed" />. === Bolalar === Levofloksatsin ko'pgina mamlakatlarda bolalarni davolash uchun ruxsat etilmaydi, noyob va hayot uchun xavfli infektsiyalar bundan mustasno, chunki u ushbu populyatsiyada tayanch-harakat aʼzolarining shikastlanishi xavfining oshishi bilan bog'liq bo'lib, u boshqa ftorxinolonlar bilan boʻlgan xususiyatdir. AQShda levofloksatsin olti oylikdan katta bolalarda kuydirgi va o'latni davolash uchun tasdiqlangan<ref name="Label2016US">{{veb manbasi|url=http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2016/020634s067,020635s073,021721s034lbl.pdf}}</ref>. Levofloksatsin Pediatriya Yuqumli Kasalliklari Jamiyati va Amerika Yuqumli Kasalliklar Jamiyati tomonidan penitsillinga chidamli Streptococcus pneumoniae sabab boʻlgan bolalar pnevmoniyasini birinchi darajali davolash va penitsillinga sezgir boʻlgan hollarda ikkinchi darajali davolash sifatida tavsiya etiladi<ref>{{jurnal manbasi|title=The management of community-acquired pneumonia in infants and children older than 3 months of age: clinical practice guidelines by the Pediatric Infectious Diseases Society and the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=53|issue=7|pages=e25–76|year=2011|pmid=21880587|doi=10.1093/cid/cir531|date=2011}}</ref>. Bir tadqiqotda<ref name="Label2016US"/><ref name="Noel GJ, Bradley JS, Kauffman RE 2007 879–91">{{jurnal manbasi|title=Comparative safety profile of levofloxacin in 2523 children with a focus on four specific musculoskeletal disorders|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-infectious-disease-journal_2007-10_26_10/page/879|journal=Pediatr. Infect. Dis. J.|volume=26|issue=10|pages=879–91|date=October 2007|pmid=17901792|doi=10.1097/INF.0b013e3180cbd382}}</ref> levofloksatsinni samaradorligini aniqlash boʻyicha uchta tadqiqotda qabul qilingan 1534 nafar balogʻatga etmagan bemor (6 oylikdan 16 yoshgacha) davolashdan keyingi 12 oy ichida yuzaga kelgan barcha tayanch-harakat aʼzolarining kasalliklarini baholash uchun kuzatilgan. 12 oylik kuzatuvda tayanch-harakat tizimidagi nojo'ya hodisalarning umumiy chastotasi boshqa antibiotiklar bilan davolangan 893 bemorda 1,8% ga nisbatan 3,4% ni tashkil etdi. Levafloksatsinni qabul qilgan guruhda tayanch-harakat tizimiga taʼsir qiluvchi ushbu noxush hodisalarning taxminan 2/3 qismi dastlabki 60 kun ichida sodir boʻlgan, 86% yengil, 17% o'rtacha darajada boʻlgan va barchasi uzoq muddatli taʼsirlarsiz yo'qolgan. === Faollik spektri === Levofloksatsin va keyingi avlod ftorxinolonlari nafas yoʻllarining muhim patogeni Streptococcus pneumoniae<ref>{{jurnal manbasi|title=Fluoroquinolones in the management of community-acquired pneumonia in primary care|journal=Expert Rev Anti Infect Ther|volume=8|issue=11|pages=1259–71|date=November 2010|pmid=21073291|doi=10.1586/eri.10.110}}</ref> ga nisbatan oʻrtacha faollik koʻrsatgan oldingi ftorxinolonlardan farqlash uchun birgalikda “nafas olish xinolonlari” deb ataladi. Preparat siprofloksatsin kabi oldingi ftorxinolon hosilalari bilan solishtirganda muhim nafas yo'llarining patogeni Streptococcus pneumoniae qarshi yuqori faollikka ega. Shu sababli, u moksifloksatsin va gemifloksatsin kabi yaqinda ishlab chiqilgan ftorxinolonlar bilan bir qatorda "nafas olish floroxinolonlari" hisoblanadi. U gram-manfiy bakteriyalarga, ayniqsa Pseudomonas aeruginosa ga nisbatan siprofloksatsinga qaraganda kamroq faoldir va metitsillinga chidamli Staphylococcus aureus (MRSA) ga qarshi moksifloksatsin va gemifloksatsinning faolligi yo'q<ref name=":0">{{jurnal manbasi|title=In vitro and in vivo antibacterial activities of levofloxacin (l-ofloxacin), an optically active ofloxacin|url=https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_1992-04_36_4/page/860|journal=Antimicrob. Agents Chemother.|volume=36|issue=4|pages=860–6|date=April 1992|pmid=1503449|pmc=189464|doi=10.1128/aac.36.4.860}}</ref><ref name="Lafredo SC, Foleno BD, Fu KP 1993 36–9">{{jurnal manbasi|title=Induction of resistance of Streptococcus pneumoniae to quinolones in vitro|journal=Chemotherapy|volume=39|issue=1|pages=36–9|year=1993|pmid=8383031|doi=10.1159/000238971}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|author=Blondeau JM|title=A review of the comparative in-vitro activities of 12 antimicrobial agents, with a focus on five new respiratory quinolones'|journal=J. Antimicrob. Chemother.|volume=43 Suppl B|issue=90002|pages=1–11|date=May 1999|pmid=10382869|doi=10.1093/jac/43.suppl_2.1}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|title=Antimicrobial activity and spectrum of LB20304, a novel fluoronaphthyridone|url=https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_1997-01_41_1/page/204|journal=Antimicrob. Agents Chemother.|volume=41|issue=1|pages=204–11|date=January 1997|pmid=8980783|pmc=163688|doi=10.1128/AAC.41.1.204}}</ref>. Levofloksatsin [[Anaeroblar|anaeroblarga]] nisbatan o'rtacha faollik ko'rsatdi va Mycobacterium tuberculosis va boshqa mikobakteriyalarga, shu jumladan Mycobacterium avium kompleksiga<ref>{{jurnal manbasi|issn=1068-7777|title=New and Emerging Quinolone Antibiotics|author=John A. Bosso|journal=Journal of Infectious Disease Pharmacotherapy|volume=2|issue=4|pages=61–76|doi=10.1300/J100v02n04_06|year=1998}}</ref> qarshi ofloksatsindan taxminan ikki baravar samarali. Uning faoliyat spektri nafas yo'llari, siydik yo'llari, oshqozon-ichak va qorin bo'shlig'i infektsiyalari uchun masʼul boʻlgan bakterial patogenlarning ko'p shtammlarini o'z ichiga oladi, shu jumladan gram-manfiy (Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Moraxella pneumophilatare, Legionella pneumophilassa, Pneumophilasa a). Gram-musbat (Metitsillin sezgir, metitsillinga chidamli Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococus pyogenes), masalan, levofloksatsin, levofloksatsin kabi atipik patogenlar (Chlamydophila pneumoniae) Gram-musbat bakteriyalarga<ref name=":0"/> nisbatan faolroq, lekin gramm-manfiy bakteriyalarga<ref>{{jurnal manbasi|title=Levofloxacin in vitro activity: results from an international comparative study with ofloxacin and ciprofloxacin|journal=J Chemother|volume=6|issue=2|pages=83–91|date=April 1994|pmid=8077990|doi=10.1080/1120009X.1994.11741134}}</ref>, ayniqsa Pseudomonas aeruginosaga nisbatan kamroq faoldir. === Chidamlilik === Ftorxinolonlarga chidamlilik stafilokokklar va Pseudomonaslarda keng tarqalgan. Qarshilik turli yo'llar bilan yuzaga keladi. Mexanizmlardan biri topoizomeraza IV fermentining o'zgarishi. S. pneumoniae Gyr A + Par C ning qoʻsh mutant shakli Ser-81 -> Phe va Ser-79 -> Phe mutatsiyalarini tashuvchisi siprofloksatsinga 8-16 baravar kam sezgir<ref>{{jurnal manbasi|last1=Hawkey|first1=PM|title=Mechanisms of quinolone action and microbial response.|journal=The Journal of Antimicrobial Chemotherapy|date=May 2003|volume=51 Suppl 1|issue=90001|pages=29–35|doi=10.1093/jac/dkg207|pmid=12702701}}</ref>. == Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar va o'zaro taʼsirlar == Yuqori sezuvchanlik, [[epilepsiya]], xinolonlar bilan oldingi davolanish bilan [[Pay|paylarning]] shikastlanishi, homiladorlik, [[laktatsiya]], bolalik va o'smirlik (18 yoshgacha). === Ehtiyotkorlik bilan === Keksa yosh (buyrak funksiyasining bir vaqtning o'zida pasayishi ehtimoli yuqori), glyukoza-6-fosfat dehidrogenaza yetishmovchiligi. Siklosporinning T <sub>1/2</sub> ni oshiradi. [[Ichak]] motorikasini susaytiradigan dorilar, sukralfat, Al <sup>3+</sup> va Mg <sup>2+</sup> o'z ichiga olgan [[Antatsid moddalar|antatsidlar]] va Fe tuzlari (kamida 2 soatlik dozalar orasidagi tanaffus talab qilinadi) taʼsiri kamayadi. [[Yalligʻlanishga qarshi dorilar|NYaQV]], teofillin konvulsiv tayyorgarlikni oshiradi, [[Glyukokortikoidlar|GKS]] pay yorilishi havfini oshiradi. Simetidin va kanalcha sekretsiyasini bloklaydigan dorilar chiqarilishini sekinlashtiradi. Vena ichiga yuborish uchun eritma 0,9% NaCl eritmasi, 5% [[Glukoza|dekstroza]] eritmasi, 2,5% dekstroza bilan Ringer eritmasi, parenteral oziqlantirish uchun kombinatsiyalangan eritmalar ([[aminokislotalar]], [[uglevodlar]], [[elektrolitlar]]) bilan mos keladi. Geparin va ishqoriy reaksiyaga ega eritmalar bilan aralashtirmang. == Nojo'ya taʼsirlari == '''Ovqat hazm qilish tizimidan:''' ko'ngil aynishi, [[qusish]], [[Ich ketishi|diareya]] (shu jumladan [[qon]] bilan), ovqat hazm qilish buzilishi, ishtahani yo'qotish, qorin og'rig'i, psevdomembranoz [[enterokolit]] ; "jigar" transaminazalarining faolligi oshishi, [[Sariq kasalligi|giperbilirubinemiya]], [[gepatit]], disbakterioz.<nowiki></br></nowiki> '''Yurak-qon tomir tizimi tomonidan:''' [[Qon bosimi|qon bosimining]] pasayishi, qon tomir [[kollaps]]i, taxikardiya, QT oralig'ining uzayishi.<nowiki></br></nowiki> '''Metabolizm tomondan:''' [[gipoglikemiya]] (ishtahaning oshishi, terlashning kuchayishi, titroq).<nowiki></br></nowiki> '''Asab tizimidan:''' [[Bosh ogʻrigʻi|bosh og'rig'i]], [[bosh aylanishi]], zaiflik, uyquchanlik, [[uyqusizlik]], tremor, tashvish, paresteziya, qo'rquv, [[Gallyutsinatsiya|gallyutsinatsiyalar]], hushning xiralashishi, [[Depressiya (tibbiyot)|depressiya]], harakat buzilishi, epileptik tutqanoqlar (moyil bemorlarda).<nowiki></br></nowiki> '''Sezgi organlari tomonidan:''' ko'rish, eshitish, hidlash, ta'm va taktil sezuvchanlik buzilishi.<nowiki></br></nowiki> '''Tayanch-harakat tizimidan''' : artralgiya, mushaklar kuchsizligi, miyalgiya, pay yorilishi, tendinit.<nowiki></br></nowiki> '''Siydik chiqarish tizimidan:''' giperkreatininemiya, interstitsial [[Nefrit (kasallik)|nefrit]], o'tkir [[buyrak yetishmovchiligi]].<nowiki></br></nowiki> '''Gematopoetik organlar tomonidan:''' eozinofiliya, gemolitik [[anemiya]], [[leykopeniya]], neytropeniya, agranulotsitoz, trombotsitopeniya, pansitopeniya, [[Gemorragiya|qon ketish]].<nowiki></br></nowiki> '''Allergik reaksiyalar:''' fotosensitivlik, terining qichishi va [[Giperemiya|qizarishi]], teri va shilliq pardalarning shishishi, [[Eshakemi|krapivnitsa]], yomon sifatli ekssudativ [[eritema]] (Stivens-Jonson sindromi), [[Layella sindromi|toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi)]], [[bronxospazm]], bo'g'ilish, [[anafilaktik shok]], pnevmonit, [[vaskulit]].<nowiki></br></nowiki> '''Boshqalar:''' [[asteniya]], porfiriyaning kuchayishi, rabdomioliz, doimiy [[isitma]], superinfektsiyaning rivojlanishi. === Dozani oshirib yuborish === '''Simptomlar:''' ko'ngil aynishi, oshqozon-ichak trakti shilliq qavatining eroziv zararlanishi, QT oralig'ining uzayishi, husning xiralashishi, [[bosh aylanishi]], [[Spazm|konvulsiyalar]].<nowiki></br></nowiki> '''Davolash:''' simptomatik, dializ samarasiz. == Farmakologik taʼsiri == [[Turkum:Quyoshda qorayish]] [[Turkum:Alifbo bo'yicha azot birikmalari]] [[Turkum:Tuberkulyozga qarshi vositalar]] [[Turkum:Xinolonlar/ftorxinolonlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] qie2v72rl2x8l1snnftpdiezom9hydq 5999406 5999404 2026-04-20T12:07:33Z KWiki78 246724 5999406 wikitext text/x-wiki '''Levofloksatsin''' - [[Dori|uchinchi]] avlod [[Ftorxinolonlar|ftorxinolon]] [[Antibiotiklar|antibiotik]]. U bir qator bakterial infektsiyalarni, shu jumladan o'tkir bakterial sinusit, [[Zotiljam|pnevmoniya]], H. pylori (boshqa dorilar bilan birgalikda), siydik yo'llari infektsiyalari, surunkali prostatit va [[Gastroenterit|gastroenteritning]] ayrim turlarini davolash uchun ishlatiladi<ref name="AHFS2016">{{veb manbasi|url=https://www.drugs.com/monograph/levofloxacin.html}}</ref>. Boshqa antibiotiklar bilan bir qatorda [[sil]], [[meningit]] yoki kichik chanoq aʼzolarining yallig'lanish kasalliklarini davolash uchun ishlatilishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Odatda boshqa variantlar mavjud bo'lmaganda foydalanish tavsiya etiladi<ref>{{Cite press release|title=FDA updates warnings for fluoroquinolone antibiotics on risks of mental health and low blood sugar adverse reactions|url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-updates-warnings-fluoroquinolone-antibiotics-risks-mental-health-and-low-blood-sugar-adverse|accessdate=2020-12-08|date=10-iyul 2018-yil|archivedate=2020-12-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201226192605/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-updates-warnings-fluoroquinolone-antibiotics-risks-mental-health-and-low-blood-sugar-adverse}}</ref>. U og'iz orqali, tomir ichiga<ref name="AHFS2016" /> va ko'z tomchilari<ref name="MTM2017">{{veb manbasi|url=https://www.drugs.com/mtm/levofloxacin-ophthalmic.html}}</ref> uchun mavjud. Umumiy nojo'ya taʼsirlariga ko'ngil aynishi, [[Ich ketishi|diareya]] va uyqu buzilishi kiradi<ref name="AHFS2016"/>. Jiddiy nojo'ya taʼsirlar pay yorilishi, pay yallig'lanishi, [[Spazm|talvasalar]], psixoz va periferik nervlarning potentsial doimiy shikastlanishini o'z ichiga olishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Pay shikastlanishi davolanish tugaganidan keyin bir necha oy o'tgach paydo bo'lishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Odamlarda ham osonlik bilan quyosh kuydirishi yuzaga kelishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. [[Miasteniya|Miasteniya gravisli]] odamlarda mushaklar kuchsizligi va nafas olish muammolari kuchayishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. [[Homiladorlik]] paytida foydalanish tavsiya etilmasa ham, havf past hisoblanadi. [[Laktatsiya|Ko'krak suti]] bilan boqish davrida ushbu toifadagi boshqa dorilarni qo'llash havfsizroqdir; Biroq, levofloksatsinning havfsizligi aniq emas<ref name="Preg2011" />. Bu L- va D- enantiomerlarning rasemik aralashmasi boʻlgan ofloksatsindan ikki baravar antibakterial faollikka ega boʻlgan ofloksatsinning L-enantiomeridir<ref>{{Статья|заглавие=Mechanism of differential activities of ofloxacin enantiomers|автор=Morrissey, I.; Hoshino, K.; Hoshino; Sato, K.; Sato; Yoshida, A.; Yoshida; Hayakawa, I.; Hayakawa; Bures, MG.; Bures; Shen, LL.; Shen|год=1996}}</ref>. == Tibbiyotda qo'llanilishi == === Ko'rsatmalar === Pastki nafas yo'llarining infektsiyalari ([[Bronxit|surunkali bronxit]], [[Zotiljam|pnevmoniya]]), LOR aʼzolari (sinusit, [[Otit|o'rta otit]]), siydik yo'llari va buyraklar (shu jumladan o'tkir pielonefrit, [[Prostatit|surunkali prostatit]]), teri va yumshoq to'qimalar (festering [[ateroma]], [[Abssess|xo'ppoz]], furunkul (), [[Sil|sil kasalligi]]. dori-darmonlarga chidamli shakllarning kompleks terapiyasi). Surunkali [[prostatit]] uchun tanlangan dori (28 kun davomida kuniga 500 mg dozada). Bunday davolanishning samaradorligi 77% dan oshadi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.t-pacient.ru/archive/tp11-10/tp11-10_719.html|sarlavha=arxiv nusxasi|qaralgan sana=2022-05-28|arxivsana=2013-05-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130522032613/http://www.t-pacient.ru/archive/tp11-10/tp11-10_719.html}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.rmj.ru/articles_8081.htm|sarlavha=arxiv nusxasi|kirish sanasi=2022-05-28|arxivsana=2013-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130126012723/http://www.rmj.ru/articles_8081.htm}}</ref> 2016-yil holatiga ko'ra, AQSh [[oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi]] (FDA) "ftorxinolonli antibiotiklar bilan bog'liq jiddiy nojo'ya ta'sirlar, odatda, o'tkir sinusit, o'tkir bronxit va asoratlanmagan siydik yo'llari infektsiyalari boʻlgan bemorlar uchun foydadan ustun turishini" tavsiya qildi. Bunday sharoitlarda bemorlar uchun ftorxinolonlar muqobil davolash usullariga ega bo'lmaganlarga berilishi kerak. »<ref name="FDA2016">{{veb manbasi|url=https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm500143.htm}}</ref>. Levofloksatsin pnevmoniya, siydik yo'llari infektsiyalari va qorin bo'shlig'i infektsiyalarini davolash uchun ishlatiladi. 2007-yildan boshlab, Amerika Yuqumli Kasalliklar Jamiyati (IDSA) va Amerika Toraks Jamiyati yurak, o'pka yoki jigar kabi kasalliklar mavjud boʻlganda, levofloksatsin va boshqa respirator ftorxinolinlarni shifoxonadan tashqari orttirilgan pnevmoniya uchun birinchi darajali davolash sifatida tavsiya qildi<ref name="Mandell LA, Wunderink RG, Anzueto A, et al. 2007 S27–72">{{jurnal manbasi|title=Infectious Diseases Society of America/American Thoracic Society consensus guidelines on the management of community-acquired pneumonia in adults|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=44 Suppl 2|pages=S27–72|date=March 2007|doi=10.1086/511159|pmid=17278083}}</ref>. Levofloksatsin {{Tarjima qilinmagan 5|ИВЛ-ассоциированная пневмония|вентилятор-ассоциированной|en|Ventilator-associated pneumonia}} va sog'liq bilan bog'liq pnevmoniya<ref>{{jurnal manbasi|author=File TM|title=Recommendations for treatment of hospital-acquired and ventilator-associated pneumonia: review of recent international guidelines|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=51 Suppl 1|pages=S42–7|date=August 2010|doi=10.1086/653048|pmid=20597671}}</ref> uchun tavsiya etilgan davolash rejimlarida ham muhim rol o'ynaydi. 2010-yildan boshlab, IDSA tomonidan kattalardagi kateter bilan bog'liq siydik yo'llari infektsiyalari uchun birinchi darajali davolash usuli sifatida tavsiya etilgan<ref>{{jurnal manbasi|title=Diagnosis, prevention, and treatment of catheter-associated urinary tract infection in adults: 2009 International Clinical Practice Guidelines from the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=50|issue=5|pages=625–63|date=March 2010|doi=10.1086/650482|pmid=20175247}}</ref>. Metronidazol bilan birgalikda, yengil va o'rta darajadagi shifoxonadan tashqari orttirilgan qorin bo'shlig'i infektsiyalari boʻlgan kattalardagi bemorlar uchun birinchi darajali davolash usullaridan biri sifatida tavsiya etiladi<ref name="Solomkin JS, Mazuski JE, Bradley JS, et al. 2010 133–64">{{jurnal manbasi|title=Diagnosis and management of complicated intra-abdominal infection in adults and children: guidelines by the Surgical Infection Society and the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=50|issue=2|pages=133–64|date=January 2010|pmid=20034345|doi=10.1086/649554}}</ref>. IDSA, shuningdek, protez qo'shma infektsiyalari uchun birinchi darajali davolash sifatida rifampitsin bilan birgalikda tavsiya qiladi<ref>{{jurnal manbasi|title=Executive summary: diagnosis and management of prosthetic joint infection: clinical practice guidelines by the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=56|issue=1|pages=1–10|date=January 2013|pmid=23230301|doi=10.1093/cid/cis966|url=http://doc.rero.ch/record/302350/files/cis966.pdf|access-date=2020-12-08|archivedate=2021-07-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210725080844/http://doc.rero.ch/record/302350/files/cis966.pdf}}</ref>. Amerika Urologiya Assotsiatsiyasi levofloksatsinni prostata biopsiyasida bakterial prostatitning oldini olish uchun birinchi darajali davolash usuli sifatida tavsiya qiladi. 2004-yildan beri Vaziyatni o'rganuvchi NIH tadqiqot tarmog'i bakterial prostatitni davolashni tavsiya qildi<ref>{{jurnal manbasi|author=Schaeffer AJ|title=NIDDK-sponsored chronic prostatitis collaborative research network (CPCRN) 5-year data and treatment guidelines for bacterial prostatitis|journal=Int. J. Antimicrob. Agents|volume=24 Suppl 1|pages=S49–52|date=September 2004|pmid=15364307|doi=10.1016/j.ijantimicag.2004.02.009}}</ref>. Levofloksatsin va boshqa ftorxinolonlar shifoxonadan tashqari asoratlanmagan nafas yo'llari va siydik yo'llarining infektsiyalarini davolashda keng qoʻllanadi, buning uchun asosiy tibbiyot jamiyatlari odatda ftorxinolonlarga qarshilik rivojlanishining oldini olish uchun eskiroq, torroq spektrli dorilarni qo'llashni tavsiya qiladi. Escherichia coli va Klebsiella pneumoniae kabi keng tarqalgan patogenlar qarshi keng miqyosda qo'llanilishi tufayli levofloksatsinga qarshi chidamlilik rivojlandi. Ko'pgina mamlakatlarda, 2013-yil holatiga ko'ra, sog'liqni saqlash bilan bog'liq infektsiyalar orasida ushbu patogenlarga qarshilik darajasi 20% dan oshdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/antimicrobial-resistance-surveillance-europe-2014}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.cdc.gov/drugresistance/threat-report-2013/pdf/ar-threats-2013-508.pdf}}</ref>. Levofloksatsin bakterial infektsiyani oldini olish uchun antibiotik ko'z tomchisi sifatida ham qoʻllanadi. Katarakta jarrohligi paytida levofloksatsin ko'z tomchilarini antibiotik sefuroksim yoki penitsillin inʼektsiyasi bilan qo'llash faqat ko'z tomchilari yoki inyektsiyalarga nisbatan endoftalmit rivojlanish ehtimolini kamaytiradi<ref name="Gower">{{jurnal manbasi|title=Perioperative antibiotics for prevention of acute endophthalmitis after cataract surgery|journal=Cochrane Database Syst Rev|volume=2|pages=CD006364|date=2017|pmid=28192644|doi=10.1002/14651858.CD006364.pub3|pmc=5375161}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD006364.pub3/full/ru#CD006364-abs-0006}}</ref>. === Homiladorlik va laktatsiya === FDA tomonidan tasdiqlangan retsept bo'yicha maʼlumotlarga ko'ra, levofloksatsin homiladorlikdagi dorilarning C toifasi ga kiradi<ref name="Label2016US"/>. Ushbu belgi hayvonlarning ko'payishi bo'yicha o'tkazilgan tadqiqotlar homilaga salbiy taʼsir ko'rsatganligini va odamlarda yetarli va yaxshi nazorat qilingan tadqiqotlar yo'qligini ko'rsatadi, ammo baʼzi hollarda ona uchun potentsial foyda kamayishi mumkin, homila uchun havf kattaroqdir. Mavjud maʼlumotlar tug'ilmagan bola uchun havf past ekanligini ko'rsatadi. Birinchi trimestrda xinolonlar, shu jumladan levofloksatsinning taʼsiri o'lik tug'ilish, erta tug'ilish, tug'ma nuqsonlar yoki kam vazn bilan bog'liq emas<ref>{{jurnal manbasi|title=Pregnancy Outcomes Following Exposure to Quinolone Antibiotics - a Systematic-Review and Meta-Analysis|journal=Pharm. Res.|volume=35|issue=5|pages=109|date=March 2018|pmid=29582196|doi=10.1007/s11095-018-2383-8}}</ref>. Levofloksatsin ona sutiga o'tadi, ammo chaqaloqlarda levofloksatsinning kontsentratsiyasi past bo'lishi kutiladi<ref name="Lactmed">{{veb manbasi|url=https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search2/f?./temp/~1YokWM:1}}</ref>. Bola uchun potentsial havflar tufayli ishlab chiqaruvchi emizikli onalarga levofloksatsinni qabul qilishni tavsiya etmaydi<ref name="Label2016US"/>. Biroq, havf juda past ko'rinadi va levofloksatsinni emizikli onalarga chaqaloqni to'g'ri nazorat qilgan holda, levofloksatsinni qabul qilganidan keyin 4-6 soat davomida emizishni kechiktirish bilan birgalikda qo'llash mumkin<ref name="Lactmed" />. === Bolalar === Levofloksatsin ko'pgina mamlakatlarda bolalarni davolash uchun ruxsat etilmaydi, noyob va hayot uchun xavfli infektsiyalar bundan mustasno, chunki u ushbu populyatsiyada tayanch-harakat aʼzolarining shikastlanishi xavfining oshishi bilan bog'liq bo'lib, u boshqa ftorxinolonlar bilan boʻlgan xususiyatdir. AQShda levofloksatsin olti oylikdan katta bolalarda kuydirgi va o'latni davolash uchun tasdiqlangan<ref name="Label2016US">{{veb manbasi|url=http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2016/020634s067,020635s073,021721s034lbl.pdf}}</ref>. Levofloksatsin Pediatriya Yuqumli Kasalliklari Jamiyati va Amerika Yuqumli Kasalliklar Jamiyati tomonidan penitsillinga chidamli Streptococcus pneumoniae sabab boʻlgan bolalar pnevmoniyasini birinchi darajali davolash va penitsillinga sezgir boʻlgan hollarda ikkinchi darajali davolash sifatida tavsiya etiladi<ref>{{jurnal manbasi|title=The management of community-acquired pneumonia in infants and children older than 3 months of age: clinical practice guidelines by the Pediatric Infectious Diseases Society and the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=53|issue=7|pages=e25–76|year=2011|pmid=21880587|doi=10.1093/cid/cir531|date=2011}}</ref>. Bir tadqiqotda<ref name="Label2016US"/><ref name="Noel GJ, Bradley JS, Kauffman RE 2007 879–91">{{jurnal manbasi|title=Comparative safety profile of levofloxacin in 2523 children with a focus on four specific musculoskeletal disorders|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-infectious-disease-journal_2007-10_26_10/page/879|journal=Pediatr. Infect. Dis. J.|volume=26|issue=10|pages=879–91|date=October 2007|pmid=17901792|doi=10.1097/INF.0b013e3180cbd382}}</ref> levofloksatsinni samaradorligini aniqlash boʻyicha uchta tadqiqotda qabul qilingan 1534 nafar balogʻatga etmagan bemor (6 oylikdan 16 yoshgacha) davolashdan keyingi 12 oy ichida yuzaga kelgan barcha tayanch-harakat aʼzolarining kasalliklarini baholash uchun kuzatilgan. 12 oylik kuzatuvda tayanch-harakat tizimidagi nojo'ya hodisalarning umumiy chastotasi boshqa antibiotiklar bilan davolangan 893 bemorda 1,8% ga nisbatan 3,4% ni tashkil etdi. Levafloksatsinni qabul qilgan guruhda tayanch-harakat tizimiga taʼsir qiluvchi ushbu noxush hodisalarning taxminan 2/3 qismi dastlabki 60 kun ichida sodir boʻlgan, 86% yengil, 17% o'rtacha darajada boʻlgan va barchasi uzoq muddatli taʼsirlarsiz yo'qolgan. === Faollik spektri === Levofloksatsin va keyingi avlod ftorxinolonlari nafas yoʻllarining muhim patogeni Streptococcus pneumoniae<ref>{{jurnal manbasi|title=Fluoroquinolones in the management of community-acquired pneumonia in primary care|journal=Expert Rev Anti Infect Ther|volume=8|issue=11|pages=1259–71|date=November 2010|pmid=21073291|doi=10.1586/eri.10.110}}</ref> ga nisbatan oʻrtacha faollik koʻrsatgan oldingi ftorxinolonlardan farqlash uchun birgalikda “nafas olish xinolonlari” deb ataladi. Preparat siprofloksatsin kabi oldingi ftorxinolon hosilalari bilan solishtirganda muhim nafas yo'llarining patogeni Streptococcus pneumoniae qarshi yuqori faollikka ega. Shu sababli, u moksifloksatsin va gemifloksatsin kabi yaqinda ishlab chiqilgan ftorxinolonlar bilan bir qatorda "nafas olish floroxinolonlari" hisoblanadi. U gram-manfiy bakteriyalarga, ayniqsa Pseudomonas aeruginosa ga nisbatan siprofloksatsinga qaraganda kamroq faoldir va metitsillinga chidamli Staphylococcus aureus (MRSA) ga qarshi moksifloksatsin va gemifloksatsinning faolligi yo'q<ref name=":0">{{jurnal manbasi|title=In vitro and in vivo antibacterial activities of levofloxacin (l-ofloxacin), an optically active ofloxacin|url=https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_1992-04_36_4/page/860|journal=Antimicrob. Agents Chemother.|volume=36|issue=4|pages=860–6|date=April 1992|pmid=1503449|pmc=189464|doi=10.1128/aac.36.4.860}}</ref><ref name="Lafredo SC, Foleno BD, Fu KP 1993 36–9">{{jurnal manbasi|title=Induction of resistance of Streptococcus pneumoniae to quinolones in vitro|journal=Chemotherapy|volume=39|issue=1|pages=36–9|year=1993|pmid=8383031|doi=10.1159/000238971}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|author=Blondeau JM|title=A review of the comparative in-vitro activities of 12 antimicrobial agents, with a focus on five new respiratory quinolones'|journal=J. Antimicrob. Chemother.|volume=43 Suppl B|issue=90002|pages=1–11|date=May 1999|pmid=10382869|doi=10.1093/jac/43.suppl_2.1}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|title=Antimicrobial activity and spectrum of LB20304, a novel fluoronaphthyridone|url=https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_1997-01_41_1/page/204|journal=Antimicrob. Agents Chemother.|volume=41|issue=1|pages=204–11|date=January 1997|pmid=8980783|pmc=163688|doi=10.1128/AAC.41.1.204}}</ref>. Levofloksatsin [[Anaeroblar|anaeroblarga]] nisbatan o'rtacha faollik ko'rsatdi va Mycobacterium tuberculosis va boshqa mikobakteriyalarga, shu jumladan Mycobacterium avium kompleksiga<ref>{{jurnal manbasi|issn=1068-7777|title=New and Emerging Quinolone Antibiotics|author=John A. Bosso|journal=Journal of Infectious Disease Pharmacotherapy|volume=2|issue=4|pages=61–76|doi=10.1300/J100v02n04_06|year=1998}}</ref> qarshi ofloksatsindan taxminan ikki baravar samarali. Uning faoliyat spektri nafas yo'llari, siydik yo'llari, oshqozon-ichak va qorin bo'shlig'i infektsiyalari uchun masʼul boʻlgan bakterial patogenlarning ko'p shtammlarini o'z ichiga oladi, shu jumladan gram-manfiy (Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Moraxella pneumophilatare, Legionella pneumophilassa, Pneumophilasa a). Gram-musbat (Metitsillin sezgir, metitsillinga chidamli Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococus pyogenes), masalan, levofloksatsin, levofloksatsin kabi atipik patogenlar (Chlamydophila pneumoniae) Gram-musbat bakteriyalarga<ref name=":0"/> nisbatan faolroq, lekin gramm-manfiy bakteriyalarga<ref>{{jurnal manbasi|title=Levofloxacin in vitro activity: results from an international comparative study with ofloxacin and ciprofloxacin|journal=J Chemother|volume=6|issue=2|pages=83–91|date=April 1994|pmid=8077990|doi=10.1080/1120009X.1994.11741134}}</ref>, ayniqsa Pseudomonas aeruginosaga nisbatan kamroq faoldir. === Chidamlilik === Ftorxinolonlarga chidamlilik stafilokokklar va Pseudomonaslarda keng tarqalgan. Qarshilik turli yo'llar bilan yuzaga keladi. Mexanizmlardan biri topoizomeraza IV fermentining o'zgarishi. S. pneumoniae Gyr A + Par C ning qoʻsh mutant shakli Ser-81 -> Phe va Ser-79 -> Phe mutatsiyalarini tashuvchisi siprofloksatsinga 8-16 baravar kam sezgir<ref>{{jurnal manbasi|last1=Hawkey|first1=PM|title=Mechanisms of quinolone action and microbial response.|journal=The Journal of Antimicrobial Chemotherapy|date=May 2003|volume=51 Suppl 1|issue=90001|pages=29–35|doi=10.1093/jac/dkg207|pmid=12702701}}</ref>. == Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar va o'zaro taʼsirlar == Yuqori sezuvchanlik, [[epilepsiya]], xinolonlar bilan oldingi davolanish bilan [[Pay|paylarning]] shikastlanishi, homiladorlik, [[laktatsiya]], bolalik va o'smirlik (18 yoshgacha). === Ehtiyotkorlik bilan === Keksa yosh (buyrak funksiyasining bir vaqtning o'zida pasayishi ehtimoli yuqori), glyukoza-6-fosfat dehidrogenaza yetishmovchiligi. Siklosporinning T <sub>1/2</sub> ni oshiradi. [[Ichak]] motorikasini susaytiradigan dorilar, sukralfat, Al <sup>3+</sup> va Mg <sup>2+</sup> o'z ichiga olgan [[Antatsid moddalar|antatsidlar]] va Fe tuzlari (kamida 2 soatlik dozalar orasidagi tanaffus talab qilinadi) taʼsiri kamayadi. [[Yalligʻlanishga qarshi dorilar|NYaQV]], teofillin konvulsiv tayyorgarlikni oshiradi, [[Glyukokortikoidlar|GKS]] pay yorilishi havfini oshiradi. Simetidin va kanalcha sekretsiyasini bloklaydigan dorilar chiqarilishini sekinlashtiradi. Vena ichiga yuborish uchun eritma 0,9% NaCl eritmasi, 5% [[Glukoza|dekstroza]] eritmasi, 2,5% dekstroza bilan Ringer eritmasi, parenteral oziqlantirish uchun kombinatsiyalangan eritmalar ([[aminokislotalar]], [[uglevodlar]], [[elektrolitlar]]) bilan mos keladi. Geparin va ishqoriy reaksiyaga ega eritmalar bilan aralashtirmang. == Nojo'ya taʼsirlari == '''Ovqat hazm qilish tizimidan:''' ko'ngil aynishi, [[qusish]], [[Ich ketishi|diareya]] (shu jumladan [[qon]] bilan), ovqat hazm qilish buzilishi, ishtahani yo'qotish, qorin og'rig'i, psevdomembranoz [[enterokolit]] ; "jigar" transaminazalarining faolligi oshishi, [[Sariq kasalligi|giperbilirubinemiya]], [[gepatit]], disbakterioz.<nowiki></br></nowiki> '''Yurak-qon tomir tizimi tomonidan:''' [[Qon bosimi|qon bosimining]] pasayishi, qon tomir [[kollaps]]i, taxikardiya, QT oralig'ining uzayishi.<nowiki></br></nowiki> '''Metabolizm tomondan:''' [[gipoglikemiya]] (ishtahaning oshishi, terlashning kuchayishi, titroq).<nowiki></br></nowiki> '''Asab tizimidan:''' [[Bosh ogʻrigʻi|bosh og'rig'i]], [[bosh aylanishi]], zaiflik, uyquchanlik, [[uyqusizlik]], tremor, tashvish, paresteziya, qo'rquv, [[Gallyutsinatsiya|gallyutsinatsiyalar]], hushning xiralashishi, [[Depressiya (tibbiyot)|depressiya]], harakat buzilishi, epileptik tutqanoqlar (moyil bemorlarda).<nowiki></br></nowiki> '''Sezgi organlari tomonidan:''' ko'rish, eshitish, hidlash, ta'm va taktil sezuvchanlik buzilishi.<nowiki></br></nowiki> '''Tayanch-harakat tizimidan''' : artralgiya, mushaklar kuchsizligi, miyalgiya, pay yorilishi, tendinit.<nowiki></br></nowiki> '''Siydik chiqarish tizimidan:''' giperkreatininemiya, interstitsial [[Nefrit (kasallik)|nefrit]], o'tkir [[buyrak yetishmovchiligi]].<nowiki></br></nowiki> '''Gematopoetik organlar tomonidan:''' eozinofiliya, gemolitik [[anemiya]], [[leykopeniya]], neytropeniya, agranulotsitoz, trombotsitopeniya, pansitopeniya, [[Gemorragiya|qon ketish]].<nowiki></br></nowiki> '''Allergik reaksiyalar:''' fotosensitivlik, terining qichishi va [[Giperemiya|qizarishi]], teri va shilliq pardalarning shishishi, [[Eshakemi|krapivnitsa]], yomon sifatli ekssudativ [[eritema]] (Stivens-Jonson sindromi), [[Layella sindromi|toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi)]], [[bronxospazm]], bo'g'ilish, [[anafilaktik shok]], pnevmonit, [[vaskulit]].<nowiki></br></nowiki> '''Boshqalar:''' [[asteniya]], porfiriyaning kuchayishi, rabdomioliz, doimiy [[isitma]], superinfektsiyaning rivojlanishi. === Dozani oshirib yuborish === '''Simptomlar:''' ko'ngil aynishi, oshqozon-ichak trakti shilliq qavatining eroziv zararlanishi, QT oralig'ining uzayishi, husning xiralashishi, [[bosh aylanishi]], [[Spazm|konvulsiyalar]].<nowiki></br></nowiki> '''Davolash:''' simptomatik, dializ samarasiz. == Farmakologik taʼsiri == [[Turkum:Quyoshda qorayish]] [[Turkum:Alifbo bo'yicha azot birikmalari]] [[Turkum:Tuberkulyozga qarshi vositalar]] [[Turkum:Xinolonlar/ftorxinolonlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] fnx37rt2xq80za8fkyz2kfbnucvr37i 5999408 5999406 2026-04-20T12:07:40Z KWiki78 246724 5999408 wikitext text/x-wiki '''Levofloksatsin''' - [[Dori|uchinchi]] avlod [[Ftorxinolonlar|ftorxinolon]] [[Antibiotiklar|antibiotik]]. U bir qator bakterial infektsiyalarni, shu jumladan o'tkir bakterial sinusit, [[Zotiljam|pnevmoniya]], H. pylori (boshqa dorilar bilan birgalikda), siydik yo'llari infektsiyalari, surunkali prostatit va [[Gastroenterit|gastroenteritning]] ayrim turlarini davolash uchun ishlatiladi<ref name="AHFS2016">{{veb manbasi|url=https://www.drugs.com/monograph/levofloxacin.html}}</ref>. Boshqa antibiotiklar bilan bir qatorda [[sil]], [[meningit]] yoki kichik chanoq aʼzolarining yallig'lanish kasalliklarini davolash uchun ishlatilishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Odatda boshqa variantlar mavjud bo'lmaganda foydalanish tavsiya etiladi<ref>{{Cite press release|title=FDA updates warnings for fluoroquinolone antibiotics on risks of mental health and low blood sugar adverse reactions|url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-updates-warnings-fluoroquinolone-antibiotics-risks-mental-health-and-low-blood-sugar-adverse|accessdate=2020-12-08|date=10-iyul 2018-yil|archivedate=2020-12-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201226192605/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-updates-warnings-fluoroquinolone-antibiotics-risks-mental-health-and-low-blood-sugar-adverse}}</ref>. U og'iz orqali, tomir ichiga<ref name="AHFS2016" /> va ko'z tomchilari<ref name="MTM2017">{{veb manbasi|url=https://www.drugs.com/mtm/levofloxacin-ophthalmic.html}}</ref> uchun mavjud. Umumiy nojo'ya taʼsirlariga ko'ngil aynishi, [[Ich ketishi|diareya]] va uyqu buzilishi kiradi<ref name="AHFS2016"/>. Jiddiy nojo'ya taʼsirlar pay yorilishi, pay yallig'lanishi, [[Spazm|talvasalar]], psixoz va periferik nervlarning potentsial doimiy shikastlanishini o'z ichiga olishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Pay shikastlanishi davolanish tugaganidan keyin bir necha oy o'tgach paydo bo'lishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Odamlarda ham osonlik bilan quyosh kuydirishi yuzaga kelishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. [[Miasteniya|Miasteniya gravisli]] odamlarda mushaklar kuchsizligi va nafas olish muammolari kuchayishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. [[Homiladorlik]] paytida foydalanish tavsiya etilmasa ham, havf past hisoblanadi. [[Laktatsiya|Ko'krak suti]] bilan boqish davrida ushbu toifadagi boshqa dorilarni qo'llash havfsizroqdir; Biroq, levofloksatsinning havfsizligi aniq emas<ref name="Preg2011" />. Bu L- va D- enantiomerlarning rasemik aralashmasi boʻlgan ofloksatsindan ikki baravar antibakterial faollikka ega boʻlgan ofloksatsinning L-enantiomeridir<ref>{{Статья|заглавие=Mechanism of differential activities of ofloxacin enantiomers|автор=Morrissey, I.; Hoshino, K.; Hoshino; Sato, K.; Sato; Yoshida, A.; Yoshida; Hayakawa, I.; Hayakawa; Bures, MG.; Bures; Shen, LL.; Shen|год=1996}}</ref>. == Tibbiyotda qo'llanilishi == === Ko'rsatmalar === Pastki nafas yo'llarining infektsiyalari ([[Bronxit|surunkali bronxit]], [[Zotiljam|pnevmoniya]]), LOR aʼzolari (sinusit, [[Otit|o'rta otit]]), siydik yo'llari va buyraklar (shu jumladan o'tkir pielonefrit, [[Prostatit|surunkali prostatit]]), teri va yumshoq to'qimalar (festering [[ateroma]], [[Abssess|xo'ppoz]], furunkul (), [[Sil|sil kasalligi]]. dori-darmonlarga chidamli shakllarning kompleks terapiyasi). Surunkali [[prostatit]] uchun tanlangan dori (28 kun davomida kuniga 500 mg dozada). Bunday davolanishning samaradorligi 77% dan oshadi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.t-pacient.ru/archive/tp11-10/tp11-10_719.html|sarlavha=arxiv nusxasi|qaralgan sana=2022-05-28|arxivsana=2013-05-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130522032613/http://www.t-pacient.ru/archive/tp11-10/tp11-10_719.html}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.rmj.ru/articles_8081.htm|sarlavha=arxiv nusxasi|kirish sanasi=2022-05-28|arxivsana=2013-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130126012723/http://www.rmj.ru/articles_8081.htm}}</ref> 2016-yil holatiga ko'ra, AQSh [[oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi]] (FDA) "ftorxinolonli antibiotiklar bilan bog'liq jiddiy nojo'ya ta'sirlar, odatda, o'tkir sinusit, o'tkir bronxit va asoratlanmagan siydik yo'llari infektsiyalari boʻlgan bemorlar uchun foydadan ustun turishini" tavsiya qildi. Bunday sharoitlarda bemorlar uchun ftorxinolonlar muqobil davolash usullariga ega bo'lmaganlarga berilishi kerak. »<ref name="FDA2016">{{veb manbasi|url=https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm500143.htm}}</ref>. Levofloksatsin pnevmoniya, siydik yo'llari infektsiyalari va qorin bo'shlig'i infektsiyalarini davolash uchun ishlatiladi. 2007-yildan boshlab, Amerika Yuqumli Kasalliklar Jamiyati (IDSA) va Amerika Toraks Jamiyati yurak, o'pka yoki jigar kabi kasalliklar mavjud boʻlganda, levofloksatsin va boshqa respirator ftorxinolinlarni shifoxonadan tashqari orttirilgan pnevmoniya uchun birinchi darajali davolash sifatida tavsiya qildi<ref name="Mandell LA, Wunderink RG, Anzueto A, et al. 2007 S27–72">{{jurnal manbasi|title=Infectious Diseases Society of America/American Thoracic Society consensus guidelines on the management of community-acquired pneumonia in adults|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=44 Suppl 2|pages=S27–72|date=March 2007|doi=10.1086/511159|pmid=17278083}}</ref>. Levofloksatsin {{Tarjima qilinmagan 5|ИВЛ-ассоциированная пневмония|вентилятор-ассоциированной|en|Ventilator-associated pneumonia}} va sog'liq bilan bog'liq pnevmoniya<ref>{{jurnal manbasi|author=File TM|title=Recommendations for treatment of hospital-acquired and ventilator-associated pneumonia: review of recent international guidelines|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=51 Suppl 1|pages=S42–7|date=August 2010|doi=10.1086/653048|pmid=20597671}}</ref> uchun tavsiya etilgan davolash rejimlarida ham muhim rol o'ynaydi. 2010-yildan boshlab, IDSA tomonidan kattalardagi kateter bilan bog'liq siydik yo'llari infektsiyalari uchun birinchi darajali davolash usuli sifatida tavsiya etilgan<ref>{{jurnal manbasi|title=Diagnosis, prevention, and treatment of catheter-associated urinary tract infection in adults: 2009 International Clinical Practice Guidelines from the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=50|issue=5|pages=625–63|date=March 2010|doi=10.1086/650482|pmid=20175247}}</ref>. Metronidazol bilan birgalikda, yengil va o'rta darajadagi shifoxonadan tashqari orttirilgan qorin bo'shlig'i infektsiyalari boʻlgan kattalardagi bemorlar uchun birinchi darajali davolash usullaridan biri sifatida tavsiya etiladi<ref name="Solomkin JS, Mazuski JE, Bradley JS, et al. 2010 133–64">{{jurnal manbasi|title=Diagnosis and management of complicated intra-abdominal infection in adults and children: guidelines by the Surgical Infection Society and the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=50|issue=2|pages=133–64|date=January 2010|pmid=20034345|doi=10.1086/649554}}</ref>. IDSA, shuningdek, protez qo'shma infektsiyalari uchun birinchi darajali davolash sifatida rifampitsin bilan birgalikda tavsiya qiladi<ref>{{jurnal manbasi|title=Executive summary: diagnosis and management of prosthetic joint infection: clinical practice guidelines by the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=56|issue=1|pages=1–10|date=January 2013|pmid=23230301|doi=10.1093/cid/cis966|url=http://doc.rero.ch/record/302350/files/cis966.pdf|access-date=2020-12-08|archivedate=2021-07-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210725080844/http://doc.rero.ch/record/302350/files/cis966.pdf}}</ref>. Amerika Urologiya Assotsiatsiyasi levofloksatsinni prostata biopsiyasida bakterial prostatitning oldini olish uchun birinchi darajali davolash usuli sifatida tavsiya qiladi. 2004-yildan beri Vaziyatni o'rganuvchi NIH tadqiqot tarmog'i bakterial prostatitni davolashni tavsiya qildi<ref>{{jurnal manbasi|author=Schaeffer AJ|title=NIDDK-sponsored chronic prostatitis collaborative research network (CPCRN) 5-year data and treatment guidelines for bacterial prostatitis|journal=Int. J. Antimicrob. Agents|volume=24 Suppl 1|pages=S49–52|date=September 2004|pmid=15364307|doi=10.1016/j.ijantimicag.2004.02.009}}</ref>. Levofloksatsin va boshqa ftorxinolonlar shifoxonadan tashqari asoratlanmagan nafas yo'llari va siydik yo'llarining infektsiyalarini davolashda keng qoʻllanadi, buning uchun asosiy tibbiyot jamiyatlari odatda ftorxinolonlarga qarshilik rivojlanishining oldini olish uchun eskiroq, torroq spektrli dorilarni qo'llashni tavsiya qiladi. Escherichia coli va Klebsiella pneumoniae kabi keng tarqalgan patogenlar qarshi keng miqyosda qo'llanilishi tufayli levofloksatsinga qarshi chidamlilik rivojlandi. Ko'pgina mamlakatlarda, 2013-yil holatiga ko'ra, sog'liqni saqlash bilan bog'liq infektsiyalar orasida ushbu patogenlarga qarshilik darajasi 20% dan oshdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/antimicrobial-resistance-surveillance-europe-2014}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.cdc.gov/drugresistance/threat-report-2013/pdf/ar-threats-2013-508.pdf}}</ref>. Levofloksatsin bakterial infektsiyani oldini olish uchun antibiotik ko'z tomchisi sifatida ham qoʻllanadi. Katarakta jarrohligi paytida levofloksatsin ko'z tomchilarini antibiotik sefuroksim yoki penitsillin inʼektsiyasi bilan qo'llash faqat ko'z tomchilari yoki inyektsiyalarga nisbatan endoftalmit rivojlanish ehtimolini kamaytiradi<ref name="Gower">{{jurnal manbasi|title=Perioperative antibiotics for prevention of acute endophthalmitis after cataract surgery|journal=Cochrane Database Syst Rev|volume=2|pages=CD006364|date=2017|pmid=28192644|doi=10.1002/14651858.CD006364.pub3|pmc=5375161}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD006364.pub3/full/ru#CD006364-abs-0006}}</ref>. === Homiladorlik va laktatsiya === FDA tomonidan tasdiqlangan retsept bo'yicha maʼlumotlarga ko'ra, levofloksatsin homiladorlikdagi dorilarning C toifasi ga kiradi<ref name="Label2016US"/>. Ushbu belgi hayvonlarning ko'payishi bo'yicha o'tkazilgan tadqiqotlar homilaga salbiy taʼsir ko'rsatganligini va odamlarda yetarli va yaxshi nazorat qilingan tadqiqotlar yo'qligini ko'rsatadi, ammo baʼzi hollarda ona uchun potentsial foyda kamayishi mumkin, homila uchun havf kattaroqdir. Mavjud maʼlumotlar tug'ilmagan bola uchun havf past ekanligini ko'rsatadi. Birinchi trimestrda xinolonlar, shu jumladan levofloksatsinning taʼsiri o'lik tug'ilish, erta tug'ilish, tug'ma nuqsonlar yoki kam vazn bilan bog'liq emas<ref>{{jurnal manbasi|title=Pregnancy Outcomes Following Exposure to Quinolone Antibiotics - a Systematic-Review and Meta-Analysis|journal=Pharm. Res.|volume=35|issue=5|pages=109|date=March 2018|pmid=29582196|doi=10.1007/s11095-018-2383-8}}</ref>. Levofloksatsin ona sutiga o'tadi, ammo chaqaloqlarda levofloksatsinning kontsentratsiyasi past bo'lishi kutiladi<ref name="Lactmed">{{veb manbasi|url=https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search2/f?./temp/~1YokWM:1}}</ref>. Bola uchun potentsial havflar tufayli ishlab chiqaruvchi emizikli onalarga levofloksatsinni qabul qilishni tavsiya etmaydi<ref name="Label2016US"/>. Biroq, havf juda past ko'rinadi va levofloksatsinni emizikli onalarga chaqaloqni to'g'ri nazorat qilgan holda, levofloksatsinni qabul qilganidan keyin 4-6 soat davomida emizishni kechiktirish bilan birgalikda qo'llash mumkin<ref name="Lactmed" />. === Bolalar === Levofloksatsin ko'pgina mamlakatlarda bolalarni davolash uchun ruxsat etilmaydi, noyob va hayot uchun xavfli infektsiyalar bundan mustasno, chunki u ushbu populyatsiyada tayanch-harakat aʼzolarining shikastlanishi xavfining oshishi bilan bog'liq bo'lib, u boshqa ftorxinolonlar bilan boʻlgan xususiyatdir. AQShda levofloksatsin olti oylikdan katta bolalarda kuydirgi va o'latni davolash uchun tasdiqlangan<ref name="Label2016US">{{veb manbasi|url=http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2016/020634s067,020635s073,021721s034lbl.pdf}}</ref>. Levofloksatsin Pediatriya Yuqumli Kasalliklari Jamiyati va Amerika Yuqumli Kasalliklar Jamiyati tomonidan penitsillinga chidamli Streptococcus pneumoniae sabab boʻlgan bolalar pnevmoniyasini birinchi darajali davolash va penitsillinga sezgir boʻlgan hollarda ikkinchi darajali davolash sifatida tavsiya etiladi<ref>{{jurnal manbasi|title=The management of community-acquired pneumonia in infants and children older than 3 months of age: clinical practice guidelines by the Pediatric Infectious Diseases Society and the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=53|issue=7|pages=e25–76|year=2011|pmid=21880587|doi=10.1093/cid/cir531|date=2011}}</ref>. Bir tadqiqotda<ref name="Label2016US"/><ref name="Noel GJ, Bradley JS, Kauffman RE 2007 879–91">{{jurnal manbasi|title=Comparative safety profile of levofloxacin in 2523 children with a focus on four specific musculoskeletal disorders|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-infectious-disease-journal_2007-10_26_10/page/879|journal=Pediatr. Infect. Dis. J.|volume=26|issue=10|pages=879–91|date=October 2007|pmid=17901792|doi=10.1097/INF.0b013e3180cbd382}}</ref> levofloksatsinni samaradorligini aniqlash boʻyicha uchta tadqiqotda qabul qilingan 1534 nafar balogʻatga etmagan bemor (6 oylikdan 16 yoshgacha) davolashdan keyingi 12 oy ichida yuzaga kelgan barcha tayanch-harakat aʼzolarining kasalliklarini baholash uchun kuzatilgan. 12 oylik kuzatuvda tayanch-harakat tizimidagi nojo'ya hodisalarning umumiy chastotasi boshqa antibiotiklar bilan davolangan 893 bemorda 1,8% ga nisbatan 3,4% ni tashkil etdi. Levafloksatsinni qabul qilgan guruhda tayanch-harakat tizimiga taʼsir qiluvchi ushbu noxush hodisalarning taxminan 2/3 qismi dastlabki 60 kun ichida sodir boʻlgan, 86% yengil, 17% o'rtacha darajada boʻlgan va barchasi uzoq muddatli taʼsirlarsiz yo'qolgan. === Faollik spektri === Levofloksatsin va keyingi avlod ftorxinolonlari nafas yoʻllarining muhim patogeni Streptococcus pneumoniae<ref>{{jurnal manbasi|title=Fluoroquinolones in the management of community-acquired pneumonia in primary care|journal=Expert Rev Anti Infect Ther|volume=8|issue=11|pages=1259–71|date=November 2010|pmid=21073291|doi=10.1586/eri.10.110}}</ref> ga nisbatan oʻrtacha faollik koʻrsatgan oldingi ftorxinolonlardan farqlash uchun birgalikda “nafas olish xinolonlari” deb ataladi. Preparat siprofloksatsin kabi oldingi ftorxinolon hosilalari bilan solishtirganda muhim nafas yo'llarining patogeni Streptococcus pneumoniae qarshi yuqori faollikka ega. Shu sababli, u moksifloksatsin va gemifloksatsin kabi yaqinda ishlab chiqilgan ftorxinolonlar bilan bir qatorda "nafas olish floroxinolonlari" hisoblanadi. U gram-manfiy bakteriyalarga, ayniqsa Pseudomonas aeruginosa ga nisbatan siprofloksatsinga qaraganda kamroq faoldir va metitsillinga chidamli Staphylococcus aureus (MRSA) ga qarshi moksifloksatsin va gemifloksatsinning faolligi yo'q<ref name=":0">{{jurnal manbasi|title=In vitro and in vivo antibacterial activities of levofloxacin (l-ofloxacin), an optically active ofloxacin|url=https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_1992-04_36_4/page/860|journal=Antimicrob. Agents Chemother.|volume=36|issue=4|pages=860–6|date=April 1992|pmid=1503449|pmc=189464|doi=10.1128/aac.36.4.860}}</ref><ref name="Lafredo SC, Foleno BD, Fu KP 1993 36–9">{{jurnal manbasi|title=Induction of resistance of Streptococcus pneumoniae to quinolones in vitro|journal=Chemotherapy|volume=39|issue=1|pages=36–9|year=1993|pmid=8383031|doi=10.1159/000238971}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|author=Blondeau JM|title=A review of the comparative in-vitro activities of 12 antimicrobial agents, with a focus on five new respiratory quinolones'|journal=J. Antimicrob. Chemother.|volume=43 Suppl B|issue=90002|pages=1–11|date=May 1999|pmid=10382869|doi=10.1093/jac/43.suppl_2.1}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|title=Antimicrobial activity and spectrum of LB20304, a novel fluoronaphthyridone|url=https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_1997-01_41_1/page/204|journal=Antimicrob. Agents Chemother.|volume=41|issue=1|pages=204–11|date=January 1997|pmid=8980783|pmc=163688|doi=10.1128/AAC.41.1.204}}</ref>. Levofloksatsin [[Anaeroblar|anaeroblarga]] nisbatan o'rtacha faollik ko'rsatdi va Mycobacterium tuberculosis va boshqa mikobakteriyalarga, shu jumladan Mycobacterium avium kompleksiga<ref>{{jurnal manbasi|issn=1068-7777|title=New and Emerging Quinolone Antibiotics|author=John A. Bosso|journal=Journal of Infectious Disease Pharmacotherapy|volume=2|issue=4|pages=61–76|doi=10.1300/J100v02n04_06|year=1998}}</ref> qarshi ofloksatsindan taxminan ikki baravar samarali. Uning faoliyat spektri nafas yo'llari, siydik yo'llari, oshqozon-ichak va qorin bo'shlig'i infektsiyalari uchun masʼul boʻlgan bakterial patogenlarning ko'p shtammlarini o'z ichiga oladi, shu jumladan gram-manfiy (Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Moraxella pneumophilatare, Legionella pneumophilassa, Pneumophilasa a). Gram-musbat (Metitsillin sezgir, metitsillinga chidamli Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococus pyogenes), masalan, levofloksatsin, levofloksatsin kabi atipik patogenlar (Chlamydophila pneumoniae) Gram-musbat bakteriyalarga<ref name=":0"/> nisbatan faolroq, lekin gramm-manfiy bakteriyalarga<ref>{{jurnal manbasi|title=Levofloxacin in vitro activity: results from an international comparative study with ofloxacin and ciprofloxacin|journal=J Chemother|volume=6|issue=2|pages=83–91|date=April 1994|pmid=8077990|doi=10.1080/1120009X.1994.11741134}}</ref>, ayniqsa Pseudomonas aeruginosaga nisbatan kamroq faoldir. === Chidamlilik === Ftorxinolonlarga chidamlilik stafilokokklar va Pseudomonaslarda keng tarqalgan. Qarshilik turli yo'llar bilan yuzaga keladi. Mexanizmlardan biri topoizomeraza IV fermentining o'zgarishi. S. pneumoniae Gyr A + Par C ning qoʻsh mutant shakli Ser-81 -> Phe va Ser-79 -> Phe mutatsiyalarini tashuvchisi siprofloksatsinga 8-16 baravar kam sezgir<ref>{{jurnal manbasi|last1=Hawkey|first1=PM|title=Mechanisms of quinolone action and microbial response.|journal=The Journal of Antimicrobial Chemotherapy|date=May 2003|volume=51 Suppl 1|issue=90001|pages=29–35|doi=10.1093/jac/dkg207|pmid=12702701}}</ref>. == Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar va o'zaro taʼsirlar == Yuqori sezuvchanlik, [[epilepsiya]], xinolonlar bilan oldingi davolanish bilan [[Pay|paylarning]] shikastlanishi, homiladorlik, [[laktatsiya]], bolalik va o'smirlik (18 yoshgacha). === Ehtiyotkorlik bilan === Keksa yosh (buyrak funksiyasining bir vaqtning o'zida pasayishi ehtimoli yuqori), glyukoza-6-fosfat dehidrogenaza yetishmovchiligi. Siklosporinning T <sub>1/2</sub> ni oshiradi. [[Ichak]] motorikasini susaytiradigan dorilar, sukralfat, Al <sup>3+</sup> va Mg <sup>2+</sup> o'z ichiga olgan [[Antatsid moddalar|antatsidlar]] va Fe tuzlari (kamida 2 soatlik dozalar orasidagi tanaffus talab qilinadi) taʼsiri kamayadi. [[Yalligʻlanishga qarshi dorilar|NYaQV]], teofillin konvulsiv tayyorgarlikni oshiradi, [[Glyukokortikoidlar|GKS]] pay yorilishi havfini oshiradi. Simetidin va kanalcha sekretsiyasini bloklaydigan dorilar chiqarilishini sekinlashtiradi. Vena ichiga yuborish uchun eritma 0,9% NaCl eritmasi, 5% [[Glukoza|dekstroza]] eritmasi, 2,5% dekstroza bilan Ringer eritmasi, parenteral oziqlantirish uchun kombinatsiyalangan eritmalar ([[aminokislotalar]], [[uglevodlar]], [[elektrolitlar]]) bilan mos keladi. Geparin va ishqoriy reaksiyaga ega eritmalar bilan aralashtirmang. == Nojo'ya taʼsirlari == '''Ovqat hazm qilish tizimidan:''' ko'ngil aynishi, [[qusish]], [[Ich ketishi|diareya]] (shu jumladan [[qon]] bilan), ovqat hazm qilish buzilishi, ishtahani yo'qotish, qorin og'rig'i, psevdomembranoz [[enterokolit]] ; "jigar" transaminazalarining faolligi oshishi, [[Sariq kasalligi|giperbilirubinemiya]], [[gepatit]], disbakterioz.<nowiki></br></nowiki> '''Yurak-qon tomir tizimi tomonidan:''' [[Qon bosimi|qon bosimining]] pasayishi, qon tomir [[kollaps]]i, taxikardiya, QT oralig'ining uzayishi.<nowiki></br></nowiki> '''Metabolizm tomondan:''' [[gipoglikemiya]] (ishtahaning oshishi, terlashning kuchayishi, titroq).<nowiki></br></nowiki> '''Asab tizimidan:''' [[Bosh ogʻrigʻi|bosh og'rig'i]], [[bosh aylanishi]], zaiflik, uyquchanlik, [[uyqusizlik]], tremor, tashvish, paresteziya, qo'rquv, [[Gallyutsinatsiya|gallyutsinatsiyalar]], hushning xiralashishi, [[Depressiya (tibbiyot)|depressiya]], harakat buzilishi, epileptik tutqanoqlar (moyil bemorlarda).<nowiki></br></nowiki> '''Sezgi organlari tomonidan:''' ko'rish, eshitish, hidlash, ta'm va taktil sezuvchanlik buzilishi.<nowiki></br></nowiki> '''Tayanch-harakat tizimidan''' : artralgiya, mushaklar kuchsizligi, miyalgiya, pay yorilishi, tendinit.<nowiki></br></nowiki> '''Siydik chiqarish tizimidan:''' giperkreatininemiya, interstitsial [[Nefrit (kasallik)|nefrit]], o'tkir [[buyrak yetishmovchiligi]].<nowiki></br></nowiki> '''Gematopoetik organlar tomonidan:''' eozinofiliya, gemolitik [[anemiya]], [[leykopeniya]], neytropeniya, agranulotsitoz, trombotsitopeniya, pansitopeniya, [[Gemorragiya|qon ketish]].<nowiki></br></nowiki> '''Allergik reaksiyalar:''' fotosensitivlik, terining qichishi va [[Giperemiya|qizarishi]], teri va shilliq pardalarning shishishi, [[Eshakemi|krapivnitsa]], yomon sifatli ekssudativ [[eritema]] (Stivens-Jonson sindromi), [[Layella sindromi|toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi)]], [[bronxospazm]], bo'g'ilish, [[anafilaktik shok]], pnevmonit, [[vaskulit]].<nowiki></br></nowiki> '''Boshqalar:''' [[asteniya]], porfiriyaning kuchayishi, rabdomioliz, doimiy [[isitma]], superinfektsiyaning rivojlanishi. === Dozani oshirib yuborish === '''Simptomlar:''' ko'ngil aynishi, oshqozon-ichak trakti shilliq qavatining eroziv zararlanishi, QT oralig'ining uzayishi, husning xiralashishi, [[bosh aylanishi]], [[Spazm|konvulsiyalar]].<nowiki></br></nowiki> '''Davolash:''' simptomatik, dializ samarasiz. == Farmakologik taʼsiri == [[Turkum:Quyoshda qorayish]] [[Turkum:Alifbo bo'yicha azot birikmalari]] [[Turkum:Tuberkulyozga qarshi vositalar]] [[Turkum:Xinolonlar/ftorxinolonlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] qko9da7ez73gjt6dg61kbv9s4xo9ul9 5999411 5999408 2026-04-20T12:07:54Z KWiki78 246724 5999411 wikitext text/x-wiki '''Levofloksatsin''' - [[Dori|uchinchi]] avlod [[Ftorxinolonlar|ftorxinolon]] [[Antibiotiklar|antibiotik]]. U bir qator bakterial infektsiyalarni, shu jumladan o'tkir bakterial sinusit, [[Zotiljam|pnevmoniya]], H. pylori (boshqa dorilar bilan birgalikda), siydik yo'llari infektsiyalari, surunkali prostatit va [[Gastroenterit|gastroenteritning]] ayrim turlarini davolash uchun ishlatiladi<ref name="AHFS2016">{{veb manbasi|url=https://www.drugs.com/monograph/levofloxacin.html}}</ref>. Boshqa antibiotiklar bilan bir qatorda [[sil]], [[meningit]] yoki kichik chanoq aʼzolarining yallig'lanish kasalliklarini davolash uchun ishlatilishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Odatda boshqa variantlar mavjud bo'lmaganda foydalanish tavsiya etiladi<ref>{{Cite press release|title=FDA updates warnings for fluoroquinolone antibiotics on risks of mental health and low blood sugar adverse reactions|url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-updates-warnings-fluoroquinolone-antibiotics-risks-mental-health-and-low-blood-sugar-adverse|accessdate=2020-12-08|date=10-iyul 2018-yil|archivedate=2020-12-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201226192605/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-updates-warnings-fluoroquinolone-antibiotics-risks-mental-health-and-low-blood-sugar-adverse}}</ref>. U og'iz orqali, tomir ichiga<ref name="AHFS2016" /> va ko'z tomchilari<ref name="MTM2017">{{veb manbasi|url=https://www.drugs.com/mtm/levofloxacin-ophthalmic.html}}</ref> uchun mavjud. Umumiy nojo'ya taʼsirlariga ko'ngil aynishi, [[Ich ketishi|diareya]] va uyqu buzilishi kiradi<ref name="AHFS2016"/>. Jiddiy nojo'ya taʼsirlar pay yorilishi, pay yallig'lanishi, [[Spazm|talvasalar]], psixoz va periferik nervlarning potentsial doimiy shikastlanishini o'z ichiga olishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Pay shikastlanishi davolanish tugaganidan keyin bir necha oy o'tgach paydo bo'lishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Odamlarda ham osonlik bilan quyosh kuydirishi yuzaga kelishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. [[Miasteniya|Miasteniya gravisli]] odamlarda mushaklar kuchsizligi va nafas olish muammolari kuchayishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. [[Homiladorlik]] paytida foydalanish tavsiya etilmasa ham, havf past hisoblanadi. [[Laktatsiya|Ko'krak suti]] bilan boqish davrida ushbu toifadagi boshqa dorilarni qo'llash havfsizroqdir; Biroq, levofloksatsinning havfsizligi aniq emas<ref name="Preg2011" />. Bu L- va D- enantiomerlarning rasemik aralashmasi boʻlgan ofloksatsindan ikki baravar antibakterial faollikka ega boʻlgan ofloksatsinning L-enantiomeridir<ref>{{Статья|заглавие=Mechanism of differential activities of ofloxacin enantiomers|автор=Morrissey, I.; Hoshino, K.; Hoshino; Sato, K.; Sato; Yoshida, A.; Yoshida; Hayakawa, I.; Hayakawa; Bures, MG.; Bures; Shen, LL.; Shen|год=1996}}</ref>. == Tibbiyotda qo'llanilishi == === Ko'rsatmalar === Pastki nafas yo'llarining infektsiyalari ([[Bronxit|surunkali bronxit]], [[Zotiljam|pnevmoniya]]), LOR aʼzolari (sinusit, [[Otit|o'rta otit]]), siydik yo'llari va buyraklar (shu jumladan o'tkir pielonefrit, [[Prostatit|surunkali prostatit]]), teri va yumshoq to'qimalar (festering [[ateroma]], [[Abssess|xo'ppoz]], furunkul (), [[Sil|sil kasalligi]]. dori-darmonlarga chidamli shakllarning kompleks terapiyasi). Surunkali [[prostatit]] uchun tanlangan dori (28 kun davomida kuniga 500 mg dozada). Bunday davolanishning samaradorligi 77% dan oshadi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.t-pacient.ru/archive/tp11-10/tp11-10_719.html|sarlavha=arxiv nusxasi|qaralgan sana=2022-05-28|arxivsana=2013-05-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130522032613/http://www.t-pacient.ru/archive/tp11-10/tp11-10_719.html}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.rmj.ru/articles_8081.htm|sarlavha=arxiv nusxasi|kirish sanasi=2022-05-28|arxivsana=2013-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130126012723/http://www.rmj.ru/articles_8081.htm}}</ref> 2016-yil holatiga ko'ra, AQSh [[oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi]] (FDA) "ftorxinolonli antibiotiklar bilan bog'liq jiddiy nojo'ya ta'sirlar, odatda, o'tkir sinusit, o'tkir bronxit va asoratlanmagan siydik yo'llari infektsiyalari boʻlgan bemorlar uchun foydadan ustun turishini" tavsiya qildi. Bunday sharoitlarda bemorlar uchun ftorxinolonlar muqobil davolash usullariga ega bo'lmaganlarga berilishi kerak. »<ref name="FDA2016">{{veb manbasi|url=https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm500143.htm}}</ref>. Levofloksatsin pnevmoniya, siydik yo'llari infektsiyalari va qorin bo'shlig'i infektsiyalarini davolash uchun ishlatiladi. 2007-yildan boshlab, Amerika Yuqumli Kasalliklar Jamiyati (IDSA) va Amerika Toraks Jamiyati yurak, o'pka yoki jigar kabi kasalliklar mavjud boʻlganda, levofloksatsin va boshqa respirator ftorxinolinlarni shifoxonadan tashqari orttirilgan pnevmoniya uchun birinchi darajali davolash sifatida tavsiya qildi<ref name="Mandell LA, Wunderink RG, Anzueto A, et al. 2007 S27–72">{{jurnal manbasi|title=Infectious Diseases Society of America/American Thoracic Society consensus guidelines on the management of community-acquired pneumonia in adults|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=44 Suppl 2|pages=S27–72|date=March 2007|doi=10.1086/511159|pmid=17278083}}</ref>. Levofloksatsin {{Tarjima qilinmagan 5|ИВЛ-ассоциированная пневмония|вентилятор-ассоциированной|en|Ventilator-associated pneumonia}} va sog'liq bilan bog'liq pnevmoniya<ref>{{jurnal manbasi|author=File TM|title=Recommendations for treatment of hospital-acquired and ventilator-associated pneumonia: review of recent international guidelines|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=51 Suppl 1|pages=S42–7|date=August 2010|doi=10.1086/653048|pmid=20597671}}</ref> uchun tavsiya etilgan davolash rejimlarida ham muhim rol o'ynaydi. 2010-yildan boshlab, IDSA tomonidan kattalardagi kateter bilan bog'liq siydik yo'llari infektsiyalari uchun birinchi darajali davolash usuli sifatida tavsiya etilgan<ref>{{jurnal manbasi|title=Diagnosis, prevention, and treatment of catheter-associated urinary tract infection in adults: 2009 International Clinical Practice Guidelines from the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=50|issue=5|pages=625–63|date=March 2010|doi=10.1086/650482|pmid=20175247}}</ref>. Metronidazol bilan birgalikda, yengil va o'rta darajadagi shifoxonadan tashqari orttirilgan qorin bo'shlig'i infektsiyalari boʻlgan kattalardagi bemorlar uchun birinchi darajali davolash usullaridan biri sifatida tavsiya etiladi<ref name="Solomkin JS, Mazuski JE, Bradley JS, et al. 2010 133–64">{{jurnal manbasi|title=Diagnosis and management of complicated intra-abdominal infection in adults and children: guidelines by the Surgical Infection Society and the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=50|issue=2|pages=133–64|date=January 2010|pmid=20034345|doi=10.1086/649554}}</ref>. IDSA, shuningdek, protez qo'shma infektsiyalari uchun birinchi darajali davolash sifatida rifampitsin bilan birgalikda tavsiya qiladi<ref>{{jurnal manbasi|title=Executive summary: diagnosis and management of prosthetic joint infection: clinical practice guidelines by the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=56|issue=1|pages=1–10|date=January 2013|pmid=23230301|doi=10.1093/cid/cis966|url=http://doc.rero.ch/record/302350/files/cis966.pdf|access-date=2020-12-08|archivedate=2021-07-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210725080844/http://doc.rero.ch/record/302350/files/cis966.pdf}}</ref>. Amerika Urologiya Assotsiatsiyasi levofloksatsinni prostata biopsiyasida bakterial prostatitning oldini olish uchun birinchi darajali davolash usuli sifatida tavsiya qiladi. 2004-yildan beri Vaziyatni o'rganuvchi NIH tadqiqot tarmog'i bakterial prostatitni davolashni tavsiya qildi<ref>{{jurnal manbasi|author=Schaeffer AJ|title=NIDDK-sponsored chronic prostatitis collaborative research network (CPCRN) 5-year data and treatment guidelines for bacterial prostatitis|journal=Int. J. Antimicrob. Agents|volume=24 Suppl 1|pages=S49–52|date=September 2004|pmid=15364307|doi=10.1016/j.ijantimicag.2004.02.009}}</ref>. Levofloksatsin va boshqa ftorxinolonlar shifoxonadan tashqari asoratlanmagan nafas yo'llari va siydik yo'llarining infektsiyalarini davolashda keng qoʻllanadi, buning uchun asosiy tibbiyot jamiyatlari odatda ftorxinolonlarga qarshilik rivojlanishining oldini olish uchun eskiroq, torroq spektrli dorilarni qo'llashni tavsiya qiladi. Escherichia coli va Klebsiella pneumoniae kabi keng tarqalgan patogenlar qarshi keng miqyosda qo'llanilishi tufayli levofloksatsinga qarshi chidamlilik rivojlandi. Ko'pgina mamlakatlarda, 2013-yil holatiga ko'ra, sog'liqni saqlash bilan bog'liq infektsiyalar orasida ushbu patogenlarga qarshilik darajasi 20% dan oshdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/antimicrobial-resistance-surveillance-europe-2014}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.cdc.gov/drugresistance/threat-report-2013/pdf/ar-threats-2013-508.pdf}}</ref>. Levofloksatsin bakterial infektsiyani oldini olish uchun antibiotik ko'z tomchisi sifatida ham qoʻllanadi. Katarakta jarrohligi paytida levofloksatsin ko'z tomchilarini antibiotik sefuroksim yoki penitsillin inʼektsiyasi bilan qo'llash faqat ko'z tomchilari yoki inyektsiyalarga nisbatan endoftalmit rivojlanish ehtimolini kamaytiradi<ref name="Gower">{{jurnal manbasi|title=Perioperative antibiotics for prevention of acute endophthalmitis after cataract surgery|journal=Cochrane Database Syst Rev|volume=2|pages=CD006364|date=2017|pmid=28192644|doi=10.1002/14651858.CD006364.pub3|pmc=5375161}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD006364.pub3/full/ru#CD006364-abs-0006}}</ref>. === Homiladorlik va laktatsiya === FDA tomonidan tasdiqlangan retsept bo'yicha maʼlumotlarga ko'ra, levofloksatsin homiladorlikdagi dorilarning C toifasi ga kiradi<ref name="Label2016US"/>. Ushbu belgi hayvonlarning ko'payishi bo'yicha o'tkazilgan tadqiqotlar homilaga salbiy taʼsir ko'rsatganligini va odamlarda yetarli va yaxshi nazorat qilingan tadqiqotlar yo'qligini ko'rsatadi, ammo baʼzi hollarda ona uchun potentsial foyda kamayishi mumkin, homila uchun havf kattaroqdir. Mavjud maʼlumotlar tug'ilmagan bola uchun havf past ekanligini ko'rsatadi. Birinchi trimestrda xinolonlar, shu jumladan levofloksatsinning taʼsiri o'lik tug'ilish, erta tug'ilish, tug'ma nuqsonlar yoki kam vazn bilan bog'liq emas<ref>{{jurnal manbasi|title=Pregnancy Outcomes Following Exposure to Quinolone Antibiotics - a Systematic-Review and Meta-Analysis|journal=Pharm. Res.|volume=35|issue=5|pages=109|date=March 2018|pmid=29582196|doi=10.1007/s11095-018-2383-8}}</ref>. Levofloksatsin ona sutiga o'tadi, ammo chaqaloqlarda levofloksatsinning kontsentratsiyasi past bo'lishi kutiladi<ref name="Lactmed">{{veb manbasi|url=https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search2/f?./temp/~1YokWM:1}}</ref>. Bola uchun potentsial havflar tufayli ishlab chiqaruvchi emizikli onalarga levofloksatsinni qabul qilishni tavsiya etmaydi<ref name="Label2016US"/>. Biroq, havf juda past ko'rinadi va levofloksatsinni emizikli onalarga chaqaloqni to'g'ri nazorat qilgan holda, levofloksatsinni qabul qilganidan keyin 4-6 soat davomida emizishni kechiktirish bilan birgalikda qo'llash mumkin<ref name="Lactmed" />. === Bolalar === Levofloksatsin ko'pgina mamlakatlarda bolalarni davolash uchun ruxsat etilmaydi, noyob va hayot uchun xavfli infektsiyalar bundan mustasno, chunki u ushbu populyatsiyada tayanch-harakat aʼzolarining shikastlanishi xavfining oshishi bilan bog'liq bo'lib, u boshqa ftorxinolonlar bilan boʻlgan xususiyatdir. AQShda levofloksatsin olti oylikdan katta bolalarda kuydirgi va o'latni davolash uchun tasdiqlangan<ref name="Label2016US">{{veb manbasi|url=http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2016/020634s067,020635s073,021721s034lbl.pdf}}</ref>. Levofloksatsin Pediatriya Yuqumli Kasalliklari Jamiyati va Amerika Yuqumli Kasalliklar Jamiyati tomonidan penitsillinga chidamli Streptococcus pneumoniae sabab boʻlgan bolalar pnevmoniyasini birinchi darajali davolash va penitsillinga sezgir boʻlgan hollarda ikkinchi darajali davolash sifatida tavsiya etiladi<ref>{{jurnal manbasi|title=The management of community-acquired pneumonia in infants and children older than 3 months of age: clinical practice guidelines by the Pediatric Infectious Diseases Society and the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=53|issue=7|pages=e25–76|year=2011|pmid=21880587|doi=10.1093/cid/cir531|date=2011}}</ref>. Bir tadqiqotda<ref name="Label2016US"/><ref name="Noel GJ, Bradley JS, Kauffman RE 2007 879–91">{{jurnal manbasi|title=Comparative safety profile of levofloxacin in 2523 children with a focus on four specific musculoskeletal disorders|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-infectious-disease-journal_2007-10_26_10/page/879|journal=Pediatr. Infect. Dis. J.|volume=26|issue=10|pages=879–91|date=October 2007|pmid=17901792|doi=10.1097/INF.0b013e3180cbd382}}</ref> levofloksatsinni samaradorligini aniqlash boʻyicha uchta tadqiqotda qabul qilingan 1534 nafar balogʻatga etmagan bemor (6 oylikdan 16 yoshgacha) davolashdan keyingi 12 oy ichida yuzaga kelgan barcha tayanch-harakat aʼzolarining kasalliklarini baholash uchun kuzatilgan. 12 oylik kuzatuvda tayanch-harakat tizimidagi nojo'ya hodisalarning umumiy chastotasi boshqa antibiotiklar bilan davolangan 893 bemorda 1,8% ga nisbatan 3,4% ni tashkil etdi. Levafloksatsinni qabul qilgan guruhda tayanch-harakat tizimiga taʼsir qiluvchi ushbu noxush hodisalarning taxminan 2/3 qismi dastlabki 60 kun ichida sodir boʻlgan, 86% yengil, 17% o'rtacha darajada boʻlgan va barchasi uzoq muddatli taʼsirlarsiz yo'qolgan. === Faollik spektri === Levofloksatsin va keyingi avlod ftorxinolonlari nafas yoʻllarining muhim patogeni Streptococcus pneumoniae<ref>{{jurnal manbasi|title=Fluoroquinolones in the management of community-acquired pneumonia in primary care|journal=Expert Rev Anti Infect Ther|volume=8|issue=11|pages=1259–71|date=November 2010|pmid=21073291|doi=10.1586/eri.10.110}}</ref> ga nisbatan oʻrtacha faollik koʻrsatgan oldingi ftorxinolonlardan farqlash uchun birgalikda “nafas olish xinolonlari” deb ataladi. Preparat siprofloksatsin kabi oldingi ftorxinolon hosilalari bilan solishtirganda muhim nafas yo'llarining patogeni Streptococcus pneumoniae qarshi yuqori faollikka ega. Shu sababli, u moksifloksatsin va gemifloksatsin kabi yaqinda ishlab chiqilgan ftorxinolonlar bilan bir qatorda "nafas olish floroxinolonlari" hisoblanadi. U gram-manfiy bakteriyalarga, ayniqsa Pseudomonas aeruginosa ga nisbatan siprofloksatsinga qaraganda kamroq faoldir va metitsillinga chidamli Staphylococcus aureus (MRSA) ga qarshi moksifloksatsin va gemifloksatsinning faolligi yo'q<ref name=":0">{{jurnal manbasi|title=In vitro and in vivo antibacterial activities of levofloxacin (l-ofloxacin), an optically active ofloxacin|url=https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_1992-04_36_4/page/860|journal=Antimicrob. Agents Chemother.|volume=36|issue=4|pages=860–6|date=April 1992|pmid=1503449|pmc=189464|doi=10.1128/aac.36.4.860}}</ref><ref name="Lafredo SC, Foleno BD, Fu KP 1993 36–9">{{jurnal manbasi|title=Induction of resistance of Streptococcus pneumoniae to quinolones in vitro|journal=Chemotherapy|volume=39|issue=1|pages=36–9|year=1993|pmid=8383031|doi=10.1159/000238971}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|author=Blondeau JM|title=A review of the comparative in-vitro activities of 12 antimicrobial agents, with a focus on five new respiratory quinolones'|journal=J. Antimicrob. Chemother.|volume=43 Suppl B|issue=90002|pages=1–11|date=May 1999|pmid=10382869|doi=10.1093/jac/43.suppl_2.1}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|title=Antimicrobial activity and spectrum of LB20304, a novel fluoronaphthyridone|url=https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_1997-01_41_1/page/204|journal=Antimicrob. Agents Chemother.|volume=41|issue=1|pages=204–11|date=January 1997|pmid=8980783|pmc=163688|doi=10.1128/AAC.41.1.204}}</ref>. Levofloksatsin [[Anaeroblar|anaeroblarga]] nisbatan o'rtacha faollik ko'rsatdi va Mycobacterium tuberculosis va boshqa mikobakteriyalarga, shu jumladan Mycobacterium avium kompleksiga<ref>{{jurnal manbasi|issn=1068-7777|title=New and Emerging Quinolone Antibiotics|author=John A. Bosso|journal=Journal of Infectious Disease Pharmacotherapy|volume=2|issue=4|pages=61–76|doi=10.1300/J100v02n04_06|year=1998}}</ref> qarshi ofloksatsindan taxminan ikki baravar samarali. Uning faoliyat spektri nafas yo'llari, siydik yo'llari, oshqozon-ichak va qorin bo'shlig'i infektsiyalari uchun masʼul boʻlgan bakterial patogenlarning ko'p shtammlarini o'z ichiga oladi, shu jumladan gram-manfiy (Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Moraxella pneumophilatare, Legionella pneumophilassa, Pneumophilasa a). Gram-musbat (Metitsillin sezgir, metitsillinga chidamli Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococus pyogenes), masalan, levofloksatsin, levofloksatsin kabi atipik patogenlar (Chlamydophila pneumoniae) Gram-musbat bakteriyalarga<ref name=":0"/> nisbatan faolroq, lekin gramm-manfiy bakteriyalarga<ref>{{jurnal manbasi|title=Levofloxacin in vitro activity: results from an international comparative study with ofloxacin and ciprofloxacin|journal=J Chemother|volume=6|issue=2|pages=83–91|date=April 1994|pmid=8077990|doi=10.1080/1120009X.1994.11741134}}</ref>, ayniqsa Pseudomonas aeruginosaga nisbatan kamroq faoldir. === Chidamlilik === Ftorxinolonlarga chidamlilik stafilokokklar va Pseudomonaslarda keng tarqalgan. Qarshilik turli yo'llar bilan yuzaga keladi. Mexanizmlardan biri topoizomeraza IV fermentining o'zgarishi. S. pneumoniae Gyr A + Par C ning qoʻsh mutant shakli Ser-81 -> Phe va Ser-79 -> Phe mutatsiyalarini tashuvchisi siprofloksatsinga 8-16 baravar kam sezgir<ref>{{jurnal manbasi|last1=Hawkey|first1=PM|title=Mechanisms of quinolone action and microbial response.|journal=The Journal of Antimicrobial Chemotherapy|date=May 2003|volume=51 Suppl 1|issue=90001|pages=29–35|doi=10.1093/jac/dkg207|pmid=12702701}}</ref>. == Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar va o'zaro taʼsirlar == Yuqori sezuvchanlik, [[epilepsiya]], xinolonlar bilan oldingi davolanish bilan [[Pay|paylarning]] shikastlanishi, homiladorlik, [[laktatsiya]], bolalik va o'smirlik (18 yoshgacha). === Ehtiyotkorlik bilan === Keksa yosh (buyrak funksiyasining bir vaqtning o'zida pasayishi ehtimoli yuqori), glyukoza-6-fosfat dehidrogenaza yetishmovchiligi. Siklosporinning T <sub>1/2</sub> ni oshiradi. [[Ichak]] motorikasini susaytiradigan dorilar, sukralfat, Al <sup>3+</sup> va Mg <sup>2+</sup> o'z ichiga olgan [[Antatsid moddalar|antatsidlar]] va Fe tuzlari (kamida 2 soatlik dozalar orasidagi tanaffus talab qilinadi) taʼsiri kamayadi. [[Yalligʻlanishga qarshi dorilar|NYaQV]], teofillin konvulsiv tayyorgarlikni oshiradi, [[Glyukokortikoidlar|GKS]] pay yorilishi havfini oshiradi. Simetidin va kanalcha sekretsiyasini bloklaydigan dorilar chiqarilishini sekinlashtiradi. Vena ichiga yuborish uchun eritma 0,9% NaCl eritmasi, 5% [[Glukoza|dekstroza]] eritmasi, 2,5% dekstroza bilan Ringer eritmasi, parenteral oziqlantirish uchun kombinatsiyalangan eritmalar ([[aminokislotalar]], [[uglevodlar]], [[elektrolitlar]]) bilan mos keladi. Geparin va ishqoriy reaksiyaga ega eritmalar bilan aralashtirmang. == Nojo'ya taʼsirlari == '''Ovqat hazm qilish tizimidan:''' ko'ngil aynishi, [[qusish]], [[Ich ketishi|diareya]] (shu jumladan [[qon]] bilan), ovqat hazm qilish buzilishi, ishtahani yo'qotish, qorin og'rig'i, psevdomembranoz [[enterokolit]] ; "jigar" transaminazalarining faolligi oshishi, [[Sariq kasalligi|giperbilirubinemiya]], [[gepatit]], disbakterioz.<nowiki></br></nowiki> '''Yurak-qon tomir tizimi tomonidan:''' [[Qon bosimi|qon bosimining]] pasayishi, qon tomir [[kollaps]]i, taxikardiya, QT oralig'ining uzayishi.<nowiki></br></nowiki> '''Metabolizm tomondan:''' [[gipoglikemiya]] (ishtahaning oshishi, terlashning kuchayishi, titroq).<nowiki></br></nowiki> '''Asab tizimidan:''' [[Bosh ogʻrigʻi|bosh og'rig'i]], [[bosh aylanishi]], zaiflik, uyquchanlik, [[uyqusizlik]], tremor, tashvish, paresteziya, qo'rquv, [[Gallyutsinatsiya|gallyutsinatsiyalar]], hushning xiralashishi, [[Depressiya (tibbiyot)|depressiya]], harakat buzilishi, epileptik tutqanoqlar (moyil bemorlarda).<nowiki></br></nowiki> '''Sezgi organlari tomonidan:''' ko'rish, eshitish, hidlash, ta'm va taktil sezuvchanlik buzilishi.<nowiki></br></nowiki> '''Tayanch-harakat tizimidan''' : artralgiya, mushaklar kuchsizligi, miyalgiya, pay yorilishi, tendinit.<nowiki></br></nowiki> '''Siydik chiqarish tizimidan:''' giperkreatininemiya, interstitsial [[Nefrit (kasallik)|nefrit]], o'tkir [[buyrak yetishmovchiligi]].<nowiki></br></nowiki> '''Gematopoetik organlar tomonidan:''' eozinofiliya, gemolitik [[anemiya]], [[leykopeniya]], neytropeniya, agranulotsitoz, trombotsitopeniya, pansitopeniya, [[Gemorragiya|qon ketish]].<nowiki></br></nowiki> '''Allergik reaksiyalar:''' fotosensitivlik, terining qichishi va [[Giperemiya|qizarishi]], teri va shilliq pardalarning shishishi, [[Eshakemi|krapivnitsa]], yomon sifatli ekssudativ [[eritema]] (Stivens-Jonson sindromi), [[Layella sindromi|toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi)]], [[bronxospazm]], bo'g'ilish, [[anafilaktik shok]], pnevmonit, [[vaskulit]].<nowiki></br></nowiki> '''Boshqalar:''' [[asteniya]], porfiriyaning kuchayishi, rabdomioliz, doimiy [[isitma]], superinfektsiyaning rivojlanishi. === Dozani oshirib yuborish === '''Simptomlar:''' ko'ngil aynishi, oshqozon-ichak trakti shilliq qavatining eroziv zararlanishi, QT oralig'ining uzayishi, husning xiralashishi, [[bosh aylanishi]], [[Spazm|konvulsiyalar]].<nowiki></br></nowiki> '''Davolash:''' simptomatik, dializ samarasiz. == Farmakologik taʼsiri == == Manbalar == [[Turkum:Quyoshda qorayish]] [[Turkum:Alifbo bo'yicha azot birikmalari]] [[Turkum:Tuberkulyozga qarshi vositalar]] [[Turkum:Xinolonlar/ftorxinolonlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 0yxc57zjrx5nh80yf97vu6ge3h45on3 5999412 5999411 2026-04-20T12:08:07Z KWiki78 246724 5999412 wikitext text/x-wiki '''Levofloksatsin''' - [[Dori|uchinchi]] avlod [[Ftorxinolonlar|ftorxinolon]] [[Antibiotiklar|antibiotik]]. U bir qator bakterial infektsiyalarni, shu jumladan o'tkir bakterial sinusit, [[Zotiljam|pnevmoniya]], H. pylori (boshqa dorilar bilan birgalikda), siydik yo'llari infektsiyalari, surunkali prostatit va [[Gastroenterit|gastroenteritning]] ayrim turlarini davolash uchun ishlatiladi<ref name="AHFS2016">{{veb manbasi|url=https://www.drugs.com/monograph/levofloxacin.html}}</ref>. Boshqa antibiotiklar bilan bir qatorda [[sil]], [[meningit]] yoki kichik chanoq aʼzolarining yallig'lanish kasalliklarini davolash uchun ishlatilishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Odatda boshqa variantlar mavjud bo'lmaganda foydalanish tavsiya etiladi<ref>{{Cite press release|title=FDA updates warnings for fluoroquinolone antibiotics on risks of mental health and low blood sugar adverse reactions|url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-updates-warnings-fluoroquinolone-antibiotics-risks-mental-health-and-low-blood-sugar-adverse|accessdate=2020-12-08|date=10-iyul 2018-yil|archivedate=2020-12-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201226192605/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-updates-warnings-fluoroquinolone-antibiotics-risks-mental-health-and-low-blood-sugar-adverse}}</ref>. U og'iz orqali, tomir ichiga<ref name="AHFS2016" /> va ko'z tomchilari<ref name="MTM2017">{{veb manbasi|url=https://www.drugs.com/mtm/levofloxacin-ophthalmic.html}}</ref> uchun mavjud. Umumiy nojo'ya taʼsirlariga ko'ngil aynishi, [[Ich ketishi|diareya]] va uyqu buzilishi kiradi<ref name="AHFS2016"/>. Jiddiy nojo'ya taʼsirlar pay yorilishi, pay yallig'lanishi, [[Spazm|talvasalar]], psixoz va periferik nervlarning potentsial doimiy shikastlanishini o'z ichiga olishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Pay shikastlanishi davolanish tugaganidan keyin bir necha oy o'tgach paydo bo'lishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. Odamlarda ham osonlik bilan quyosh kuydirishi yuzaga kelishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. [[Miasteniya|Miasteniya gravisli]] odamlarda mushaklar kuchsizligi va nafas olish muammolari kuchayishi mumkin<ref name="AHFS2016" />. [[Homiladorlik]] paytida foydalanish tavsiya etilmasa ham, havf past hisoblanadi. [[Laktatsiya|Ko'krak suti]] bilan boqish davrida ushbu toifadagi boshqa dorilarni qo'llash havfsizroqdir; Biroq, levofloksatsinning havfsizligi aniq emas<ref name="Preg2011" />. Bu L- va D- enantiomerlarning rasemik aralashmasi boʻlgan ofloksatsindan ikki baravar antibakterial faollikka ega boʻlgan ofloksatsinning L-enantiomeridir<ref>{{Статья|заглавие=Mechanism of differential activities of ofloxacin enantiomers|автор=Morrissey, I.; Hoshino, K.; Hoshino; Sato, K.; Sato; Yoshida, A.; Yoshida; Hayakawa, I.; Hayakawa; Bures, MG.; Bures; Shen, LL.; Shen|год=1996}}</ref>. == Tibbiyotda qo'llanilishi == === Ko'rsatmalar === Pastki nafas yo'llarining infektsiyalari ([[Bronxit|surunkali bronxit]], [[Zotiljam|pnevmoniya]]), LOR aʼzolari (sinusit, [[Otit|o'rta otit]]), siydik yo'llari va buyraklar (shu jumladan o'tkir pielonefrit, [[Prostatit|surunkali prostatit]]), teri va yumshoq to'qimalar (festering [[ateroma]], [[Abssess|xo'ppoz]], furunkul (), [[Sil|sil kasalligi]]. dori-darmonlarga chidamli shakllarning kompleks terapiyasi). Surunkali [[prostatit]] uchun tanlangan dori (28 kun davomida kuniga 500 mg dozada). Bunday davolanishning samaradorligi 77% dan oshadi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.t-pacient.ru/archive/tp11-10/tp11-10_719.html|sarlavha=arxiv nusxasi|qaralgan sana=2022-05-28|arxivsana=2013-05-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130522032613/http://www.t-pacient.ru/archive/tp11-10/tp11-10_719.html}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.rmj.ru/articles_8081.htm|sarlavha=arxiv nusxasi|kirish sanasi=2022-05-28|arxivsana=2013-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130126012723/http://www.rmj.ru/articles_8081.htm}}</ref> 2016-yil holatiga ko'ra, AQSh [[oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi]] (FDA) "ftorxinolonli antibiotiklar bilan bog'liq jiddiy nojo'ya ta'sirlar, odatda, o'tkir sinusit, o'tkir bronxit va asoratlanmagan siydik yo'llari infektsiyalari boʻlgan bemorlar uchun foydadan ustun turishini" tavsiya qildi. Bunday sharoitlarda bemorlar uchun ftorxinolonlar muqobil davolash usullariga ega bo'lmaganlarga berilishi kerak. »<ref name="FDA2016">{{veb manbasi|url=https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm500143.htm}}</ref>. Levofloksatsin pnevmoniya, siydik yo'llari infektsiyalari va qorin bo'shlig'i infektsiyalarini davolash uchun ishlatiladi. 2007-yildan boshlab, Amerika Yuqumli Kasalliklar Jamiyati (IDSA) va Amerika Toraks Jamiyati yurak, o'pka yoki jigar kabi kasalliklar mavjud boʻlganda, levofloksatsin va boshqa respirator ftorxinolinlarni shifoxonadan tashqari orttirilgan pnevmoniya uchun birinchi darajali davolash sifatida tavsiya qildi<ref name="Mandell LA, Wunderink RG, Anzueto A, et al. 2007 S27–72">{{jurnal manbasi|title=Infectious Diseases Society of America/American Thoracic Society consensus guidelines on the management of community-acquired pneumonia in adults|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=44 Suppl 2|pages=S27–72|date=March 2007|doi=10.1086/511159|pmid=17278083}}</ref>. Levofloksatsin {{Tarjima qilinmagan 5|ИВЛ-ассоциированная пневмония|вентилятор-ассоциированной|en|Ventilator-associated pneumonia}} va sog'liq bilan bog'liq pnevmoniya<ref>{{jurnal manbasi|author=File TM|title=Recommendations for treatment of hospital-acquired and ventilator-associated pneumonia: review of recent international guidelines|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=51 Suppl 1|pages=S42–7|date=August 2010|doi=10.1086/653048|pmid=20597671}}</ref> uchun tavsiya etilgan davolash rejimlarida ham muhim rol o'ynaydi. 2010-yildan boshlab, IDSA tomonidan kattalardagi kateter bilan bog'liq siydik yo'llari infektsiyalari uchun birinchi darajali davolash usuli sifatida tavsiya etilgan<ref>{{jurnal manbasi|title=Diagnosis, prevention, and treatment of catheter-associated urinary tract infection in adults: 2009 International Clinical Practice Guidelines from the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=50|issue=5|pages=625–63|date=March 2010|doi=10.1086/650482|pmid=20175247}}</ref>. Metronidazol bilan birgalikda, yengil va o'rta darajadagi shifoxonadan tashqari orttirilgan qorin bo'shlig'i infektsiyalari boʻlgan kattalardagi bemorlar uchun birinchi darajali davolash usullaridan biri sifatida tavsiya etiladi<ref name="Solomkin JS, Mazuski JE, Bradley JS, et al. 2010 133–64">{{jurnal manbasi|title=Diagnosis and management of complicated intra-abdominal infection in adults and children: guidelines by the Surgical Infection Society and the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=50|issue=2|pages=133–64|date=January 2010|pmid=20034345|doi=10.1086/649554}}</ref>. IDSA, shuningdek, protez qo'shma infektsiyalari uchun birinchi darajali davolash sifatida rifampitsin bilan birgalikda tavsiya qiladi<ref>{{jurnal manbasi|title=Executive summary: diagnosis and management of prosthetic joint infection: clinical practice guidelines by the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=56|issue=1|pages=1–10|date=January 2013|pmid=23230301|doi=10.1093/cid/cis966|url=http://doc.rero.ch/record/302350/files/cis966.pdf|access-date=2020-12-08|archivedate=2021-07-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210725080844/http://doc.rero.ch/record/302350/files/cis966.pdf}}</ref>. Amerika Urologiya Assotsiatsiyasi levofloksatsinni prostata biopsiyasida bakterial prostatitning oldini olish uchun birinchi darajali davolash usuli sifatida tavsiya qiladi. 2004-yildan beri Vaziyatni o'rganuvchi NIH tadqiqot tarmog'i bakterial prostatitni davolashni tavsiya qildi<ref>{{jurnal manbasi|author=Schaeffer AJ|title=NIDDK-sponsored chronic prostatitis collaborative research network (CPCRN) 5-year data and treatment guidelines for bacterial prostatitis|journal=Int. J. Antimicrob. Agents|volume=24 Suppl 1|pages=S49–52|date=September 2004|pmid=15364307|doi=10.1016/j.ijantimicag.2004.02.009}}</ref>. Levofloksatsin va boshqa ftorxinolonlar shifoxonadan tashqari asoratlanmagan nafas yo'llari va siydik yo'llarining infektsiyalarini davolashda keng qoʻllanadi, buning uchun asosiy tibbiyot jamiyatlari odatda ftorxinolonlarga qarshilik rivojlanishining oldini olish uchun eskiroq, torroq spektrli dorilarni qo'llashni tavsiya qiladi. Escherichia coli va Klebsiella pneumoniae kabi keng tarqalgan patogenlar qarshi keng miqyosda qo'llanilishi tufayli levofloksatsinga qarshi chidamlilik rivojlandi. Ko'pgina mamlakatlarda, 2013-yil holatiga ko'ra, sog'liqni saqlash bilan bog'liq infektsiyalar orasida ushbu patogenlarga qarshilik darajasi 20% dan oshdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/antimicrobial-resistance-surveillance-europe-2014}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.cdc.gov/drugresistance/threat-report-2013/pdf/ar-threats-2013-508.pdf}}</ref>. Levofloksatsin bakterial infektsiyani oldini olish uchun antibiotik ko'z tomchisi sifatida ham qoʻllanadi. Katarakta jarrohligi paytida levofloksatsin ko'z tomchilarini antibiotik sefuroksim yoki penitsillin inʼektsiyasi bilan qo'llash faqat ko'z tomchilari yoki inyektsiyalarga nisbatan endoftalmit rivojlanish ehtimolini kamaytiradi<ref name="Gower">{{jurnal manbasi|title=Perioperative antibiotics for prevention of acute endophthalmitis after cataract surgery|journal=Cochrane Database Syst Rev|volume=2|pages=CD006364|date=2017|pmid=28192644|doi=10.1002/14651858.CD006364.pub3|pmc=5375161}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD006364.pub3/full/ru#CD006364-abs-0006}}</ref>. === Homiladorlik va laktatsiya === FDA tomonidan tasdiqlangan retsept bo'yicha maʼlumotlarga ko'ra, levofloksatsin homiladorlikdagi dorilarning C toifasi ga kiradi<ref name="Label2016US"/>. Ushbu belgi hayvonlarning ko'payishi bo'yicha o'tkazilgan tadqiqotlar homilaga salbiy taʼsir ko'rsatganligini va odamlarda yetarli va yaxshi nazorat qilingan tadqiqotlar yo'qligini ko'rsatadi, ammo baʼzi hollarda ona uchun potentsial foyda kamayishi mumkin, homila uchun havf kattaroqdir. Mavjud maʼlumotlar tug'ilmagan bola uchun havf past ekanligini ko'rsatadi. Birinchi trimestrda xinolonlar, shu jumladan levofloksatsinning taʼsiri o'lik tug'ilish, erta tug'ilish, tug'ma nuqsonlar yoki kam vazn bilan bog'liq emas<ref>{{jurnal manbasi|title=Pregnancy Outcomes Following Exposure to Quinolone Antibiotics - a Systematic-Review and Meta-Analysis|journal=Pharm. Res.|volume=35|issue=5|pages=109|date=March 2018|pmid=29582196|doi=10.1007/s11095-018-2383-8}}</ref>. Levofloksatsin ona sutiga o'tadi, ammo chaqaloqlarda levofloksatsinning kontsentratsiyasi past bo'lishi kutiladi<ref name="Lactmed">{{veb manbasi|url=https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search2/f?./temp/~1YokWM:1}}</ref>. Bola uchun potentsial havflar tufayli ishlab chiqaruvchi emizikli onalarga levofloksatsinni qabul qilishni tavsiya etmaydi<ref name="Label2016US"/>. Biroq, havf juda past ko'rinadi va levofloksatsinni emizikli onalarga chaqaloqni to'g'ri nazorat qilgan holda, levofloksatsinni qabul qilganidan keyin 4-6 soat davomida emizishni kechiktirish bilan birgalikda qo'llash mumkin<ref name="Lactmed" />. === Bolalar === Levofloksatsin ko'pgina mamlakatlarda bolalarni davolash uchun ruxsat etilmaydi, noyob va hayot uchun xavfli infektsiyalar bundan mustasno, chunki u ushbu populyatsiyada tayanch-harakat aʼzolarining shikastlanishi xavfining oshishi bilan bog'liq bo'lib, u boshqa ftorxinolonlar bilan boʻlgan xususiyatdir. AQShda levofloksatsin olti oylikdan katta bolalarda kuydirgi va o'latni davolash uchun tasdiqlangan<ref name="Label2016US">{{veb manbasi|url=http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2016/020634s067,020635s073,021721s034lbl.pdf}}</ref>. Levofloksatsin Pediatriya Yuqumli Kasalliklari Jamiyati va Amerika Yuqumli Kasalliklar Jamiyati tomonidan penitsillinga chidamli Streptococcus pneumoniae sabab boʻlgan bolalar pnevmoniyasini birinchi darajali davolash va penitsillinga sezgir boʻlgan hollarda ikkinchi darajali davolash sifatida tavsiya etiladi<ref>{{jurnal manbasi|title=The management of community-acquired pneumonia in infants and children older than 3 months of age: clinical practice guidelines by the Pediatric Infectious Diseases Society and the Infectious Diseases Society of America|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=53|issue=7|pages=e25–76|year=2011|pmid=21880587|doi=10.1093/cid/cir531|date=2011}}</ref>. Bir tadqiqotda<ref name="Label2016US"/><ref name="Noel GJ, Bradley JS, Kauffman RE 2007 879–91">{{jurnal manbasi|title=Comparative safety profile of levofloxacin in 2523 children with a focus on four specific musculoskeletal disorders|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-infectious-disease-journal_2007-10_26_10/page/879|journal=Pediatr. Infect. Dis. J.|volume=26|issue=10|pages=879–91|date=October 2007|pmid=17901792|doi=10.1097/INF.0b013e3180cbd382}}</ref> levofloksatsinni samaradorligini aniqlash boʻyicha uchta tadqiqotda qabul qilingan 1534 nafar balogʻatga etmagan bemor (6 oylikdan 16 yoshgacha) davolashdan keyingi 12 oy ichida yuzaga kelgan barcha tayanch-harakat aʼzolarining kasalliklarini baholash uchun kuzatilgan. 12 oylik kuzatuvda tayanch-harakat tizimidagi nojo'ya hodisalarning umumiy chastotasi boshqa antibiotiklar bilan davolangan 893 bemorda 1,8% ga nisbatan 3,4% ni tashkil etdi. Levafloksatsinni qabul qilgan guruhda tayanch-harakat tizimiga taʼsir qiluvchi ushbu noxush hodisalarning taxminan 2/3 qismi dastlabki 60 kun ichida sodir boʻlgan, 86% yengil, 17% o'rtacha darajada boʻlgan va barchasi uzoq muddatli taʼsirlarsiz yo'qolgan. === Faollik spektri === Levofloksatsin va keyingi avlod ftorxinolonlari nafas yoʻllarining muhim patogeni Streptococcus pneumoniae<ref>{{jurnal manbasi|title=Fluoroquinolones in the management of community-acquired pneumonia in primary care|journal=Expert Rev Anti Infect Ther|volume=8|issue=11|pages=1259–71|date=November 2010|pmid=21073291|doi=10.1586/eri.10.110}}</ref> ga nisbatan oʻrtacha faollik koʻrsatgan oldingi ftorxinolonlardan farqlash uchun birgalikda “nafas olish xinolonlari” deb ataladi. Preparat siprofloksatsin kabi oldingi ftorxinolon hosilalari bilan solishtirganda muhim nafas yo'llarining patogeni Streptococcus pneumoniae qarshi yuqori faollikka ega. Shu sababli, u moksifloksatsin va gemifloksatsin kabi yaqinda ishlab chiqilgan ftorxinolonlar bilan bir qatorda "nafas olish floroxinolonlari" hisoblanadi. U gram-manfiy bakteriyalarga, ayniqsa Pseudomonas aeruginosa ga nisbatan siprofloksatsinga qaraganda kamroq faoldir va metitsillinga chidamli Staphylococcus aureus (MRSA) ga qarshi moksifloksatsin va gemifloksatsinning faolligi yo'q<ref name=":0">{{jurnal manbasi|title=In vitro and in vivo antibacterial activities of levofloxacin (l-ofloxacin), an optically active ofloxacin|url=https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_1992-04_36_4/page/860|journal=Antimicrob. Agents Chemother.|volume=36|issue=4|pages=860–6|date=April 1992|pmid=1503449|pmc=189464|doi=10.1128/aac.36.4.860}}</ref><ref name="Lafredo SC, Foleno BD, Fu KP 1993 36–9">{{jurnal manbasi|title=Induction of resistance of Streptococcus pneumoniae to quinolones in vitro|journal=Chemotherapy|volume=39|issue=1|pages=36–9|year=1993|pmid=8383031|doi=10.1159/000238971}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|author=Blondeau JM|title=A review of the comparative in-vitro activities of 12 antimicrobial agents, with a focus on five new respiratory quinolones'|journal=J. Antimicrob. Chemother.|volume=43 Suppl B|issue=90002|pages=1–11|date=May 1999|pmid=10382869|doi=10.1093/jac/43.suppl_2.1}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|title=Antimicrobial activity and spectrum of LB20304, a novel fluoronaphthyridone|url=https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_1997-01_41_1/page/204|journal=Antimicrob. Agents Chemother.|volume=41|issue=1|pages=204–11|date=January 1997|pmid=8980783|pmc=163688|doi=10.1128/AAC.41.1.204}}</ref>. Levofloksatsin [[Anaeroblar|anaeroblarga]] nisbatan o'rtacha faollik ko'rsatdi va Mycobacterium tuberculosis va boshqa mikobakteriyalarga, shu jumladan Mycobacterium avium kompleksiga<ref>{{jurnal manbasi|issn=1068-7777|title=New and Emerging Quinolone Antibiotics|author=John A. Bosso|journal=Journal of Infectious Disease Pharmacotherapy|volume=2|issue=4|pages=61–76|doi=10.1300/J100v02n04_06|year=1998}}</ref> qarshi ofloksatsindan taxminan ikki baravar samarali. Uning faoliyat spektri nafas yo'llari, siydik yo'llari, oshqozon-ichak va qorin bo'shlig'i infektsiyalari uchun masʼul boʻlgan bakterial patogenlarning ko'p shtammlarini o'z ichiga oladi, shu jumladan gram-manfiy (Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Moraxella pneumophilatare, Legionella pneumophilassa, Pneumophilasa a). Gram-musbat (Metitsillin sezgir, metitsillinga chidamli Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococus pyogenes), masalan, levofloksatsin, levofloksatsin kabi atipik patogenlar (Chlamydophila pneumoniae) Gram-musbat bakteriyalarga<ref name=":0"/> nisbatan faolroq, lekin gramm-manfiy bakteriyalarga<ref>{{jurnal manbasi|title=Levofloxacin in vitro activity: results from an international comparative study with ofloxacin and ciprofloxacin|journal=J Chemother|volume=6|issue=2|pages=83–91|date=April 1994|pmid=8077990|doi=10.1080/1120009X.1994.11741134}}</ref>, ayniqsa Pseudomonas aeruginosaga nisbatan kamroq faoldir. === Chidamlilik === Ftorxinolonlarga chidamlilik stafilokokklar va Pseudomonaslarda keng tarqalgan. Qarshilik turli yo'llar bilan yuzaga keladi. Mexanizmlardan biri topoizomeraza IV fermentining o'zgarishi. S. pneumoniae Gyr A + Par C ning qoʻsh mutant shakli Ser-81 -> Phe va Ser-79 -> Phe mutatsiyalarini tashuvchisi siprofloksatsinga 8-16 baravar kam sezgir<ref>{{jurnal manbasi|last1=Hawkey|first1=PM|title=Mechanisms of quinolone action and microbial response.|journal=The Journal of Antimicrobial Chemotherapy|date=May 2003|volume=51 Suppl 1|issue=90001|pages=29–35|doi=10.1093/jac/dkg207|pmid=12702701}}</ref>. == Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar va o'zaro taʼsirlar == Yuqori sezuvchanlik, [[epilepsiya]], xinolonlar bilan oldingi davolanish bilan [[Pay|paylarning]] shikastlanishi, homiladorlik, [[laktatsiya]], bolalik va o'smirlik (18 yoshgacha). === Ehtiyotkorlik bilan === Keksa yosh (buyrak funksiyasining bir vaqtning o'zida pasayishi ehtimoli yuqori), glyukoza-6-fosfat dehidrogenaza yetishmovchiligi. Siklosporinning T <sub>1/2</sub> ni oshiradi. [[Ichak]] motorikasini susaytiradigan dorilar, sukralfat, Al <sup>3+</sup> va Mg <sup>2+</sup> o'z ichiga olgan [[Antatsid moddalar|antatsidlar]] va Fe tuzlari (kamida 2 soatlik dozalar orasidagi tanaffus talab qilinadi) taʼsiri kamayadi. [[Yalligʻlanishga qarshi dorilar|NYaQV]], teofillin konvulsiv tayyorgarlikni oshiradi, [[Glyukokortikoidlar|GKS]] pay yorilishi havfini oshiradi. Simetidin va kanalcha sekretsiyasini bloklaydigan dorilar chiqarilishini sekinlashtiradi. Vena ichiga yuborish uchun eritma 0,9% NaCl eritmasi, 5% [[Glukoza|dekstroza]] eritmasi, 2,5% dekstroza bilan Ringer eritmasi, parenteral oziqlantirish uchun kombinatsiyalangan eritmalar ([[aminokislotalar]], [[uglevodlar]], [[elektrolitlar]]) bilan mos keladi. Geparin va ishqoriy reaksiyaga ega eritmalar bilan aralashtirmang. == Nojo'ya taʼsirlari == '''Ovqat hazm qilish tizimidan:''' ko'ngil aynishi, [[qusish]], [[Ich ketishi|diareya]] (shu jumladan [[qon]] bilan), ovqat hazm qilish buzilishi, ishtahani yo'qotish, qorin og'rig'i, psevdomembranoz [[enterokolit]] ; "jigar" transaminazalarining faolligi oshishi, [[Sariq kasalligi|giperbilirubinemiya]], [[gepatit]], disbakterioz.<nowiki></br></nowiki> '''Yurak-qon tomir tizimi tomonidan:''' [[Qon bosimi|qon bosimining]] pasayishi, qon tomir [[kollaps]]i, taxikardiya, QT oralig'ining uzayishi.<nowiki></br></nowiki> '''Metabolizm tomondan:''' [[gipoglikemiya]] (ishtahaning oshishi, terlashning kuchayishi, titroq).<nowiki></br></nowiki> '''Asab tizimidan:''' [[Bosh ogʻrigʻi|bosh og'rig'i]], [[bosh aylanishi]], zaiflik, uyquchanlik, [[uyqusizlik]], tremor, tashvish, paresteziya, qo'rquv, [[Gallyutsinatsiya|gallyutsinatsiyalar]], hushning xiralashishi, [[Depressiya (tibbiyot)|depressiya]], harakat buzilishi, epileptik tutqanoqlar (moyil bemorlarda).<nowiki></br></nowiki> '''Sezgi organlari tomonidan:''' ko'rish, eshitish, hidlash, ta'm va taktil sezuvchanlik buzilishi.<nowiki></br></nowiki> '''Tayanch-harakat tizimidan''' : artralgiya, mushaklar kuchsizligi, miyalgiya, pay yorilishi, tendinit.<nowiki></br></nowiki> '''Siydik chiqarish tizimidan:''' giperkreatininemiya, interstitsial [[Nefrit (kasallik)|nefrit]], o'tkir [[buyrak yetishmovchiligi]].<nowiki></br></nowiki> '''Gematopoetik organlar tomonidan:''' eozinofiliya, gemolitik [[anemiya]], [[leykopeniya]], neytropeniya, agranulotsitoz, trombotsitopeniya, pansitopeniya, [[Gemorragiya|qon ketish]].<nowiki></br></nowiki> '''Allergik reaksiyalar:''' fotosensitivlik, terining qichishi va [[Giperemiya|qizarishi]], teri va shilliq pardalarning shishishi, [[Eshakemi|krapivnitsa]], yomon sifatli ekssudativ [[eritema]] (Stivens-Jonson sindromi), [[Layella sindromi|toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi)]], [[bronxospazm]], bo'g'ilish, [[anafilaktik shok]], pnevmonit, [[vaskulit]].<nowiki></br></nowiki> '''Boshqalar:''' [[asteniya]], porfiriyaning kuchayishi, rabdomioliz, doimiy [[isitma]], superinfektsiyaning rivojlanishi. === Dozani oshirib yuborish === '''Simptomlar:''' ko'ngil aynishi, oshqozon-ichak trakti shilliq qavatining eroziv zararlanishi, QT oralig'ining uzayishi, husning xiralashishi, [[bosh aylanishi]], [[Spazm|konvulsiyalar]].<nowiki></br></nowiki> '''Davolash:''' simptomatik, dializ samarasiz. == Farmakologik taʼsiri == == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Quyoshda qorayish]] [[Turkum:Alifbo bo'yicha azot birikmalari]] [[Turkum:Tuberkulyozga qarshi vositalar]] [[Turkum:Xinolonlar/ftorxinolonlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] ib945mt2332orryl1vtznj3nhmz7qwm Hindiston iqtisodiyoti 0 731578 5999478 5919194 2026-04-20T12:19:19Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999478 wikitext text/x-wiki {{Davlat bilgiqutisi|davlat_nomi_toʻliq=Mumbay, Hindistonning moliyaviy markazi|status=Rivojlanayotgan mamlakat, Quyi o'rta daromadli iqtisodiyot, Yangi sanoatlashgan mamlakat|aholi=1 389 637 446|aholi_oʻrin=2-oʻrin; 2022-yil hisobi|YaIM=3,535 trillion dollar (nominal; 2022-yil hisobi)|YIM_oʻrin=5-oʻrin (nominal; 2022) 3-oʻrin (PPP; 2022)|pul_birligi=Hind rupisi (INR, ₹)}}  '''[[Hindiston]]''' [[Bozor iqtisodiyoti|iqtisodiyoti bozor iqtisodiyoti]] rivojlanayotgan [[Yangi industrial mamlakatlar|o'rtacha daromadli]] hisoblanadi<ref name="Eco_info"> Kaushik, Surendra K. “India's Evolving Economic Model: A Perspective on Economic and Financial Reforms.” The American Journal of Economics and Sociology, vol. 56, no. 1, [ American Journal of Economics and Sociology, Inc., Wiley ], 1997, pp. 69–84.</ref><ref name=":1" /><ref name="oecd">{{veb manbasi|url=http://www.oecd.org/dataoecd/17/52/39452196.pdf|sarlavha=Economic survey of India 2007: Policy Brief|nashriyot=[[OECD]]|kirish sanasi=21-iyun 2009-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110606112149/http://www.oecd.org/dataoecd/17/52/39452196.pdf|arxivsana=6-iyun 2011-yil}}</ref>. Bu [[Yalpi ichki mahsulot|nominal YaIM]] bo'yicha dunyoda [[YIM boʻyicha davlatlar roʻyxati|beshinchi yirik]] iqtisodiyot va xarid qobiliyati pariteti (PPP) bo'yicha uchinchi o'rinda turadi. [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi|Xalqaro Valyuta Jamg'armasi]] (XVJ) ma'lumotlariga ko'ra, aholi jon boshiga daromad bo'yicha [[Hindiston]] [[YaIM]] (nominal) bo'yicha 142-o'rin va YaIM (PPP) bo'yicha 128- o'rinni egalladi<ref name="imf2">{{veb manbasi|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=35&pr.y=6&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=534&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPIPCH&grp=0&a=|sarlavha=World Economic Outlook Database, October 2019|ish=IMF.org|nashriyot=[[International Monetary Fund]]|kirish sanasi=15-oktabr 2019-yil}}</ref>. 1947-yildagi mustaqillikdan 1991-yilgacha ketma-ket hukumatlar keng koʻlamli davlat aralashuvi va iqtisodiy tartibga solish bilan [[Proteksionizm siyosati|protektsionistik]] iqtisodiy siyosatni ilgari surdilar. Bu Litsenziya Raj shaklida dirigizm sifatida tavsiflanadi<ref name=":1">{{Citation|last=Chandrasekhar|first1=C. P.|title=From Dirigisme to Neoliberalism: Aspects of the Political Economy of the Transition in India|year=2012|journal=Developmental Politics in Transition: The Neoliberal Era and Beyond|pages=140–165|editor-last=Kyung-Sup|editor-first=Chang|series=International Political Economy Series|place=London|publisher=Palgrave Macmillan UK|language=en|url=https://eprints.soas.ac.uk/29360/1/10731455.pdf|doi=10.1057/9781137028303_8|isbn=978-1-137-02830-3|access-date=4 September 2020|editor2-last=Fine|editor2-first=Ben|editor3-last=Weiss|editor3-first=Linda}}</ref><ref name=":2">{{veb manbasi|muallif=Mazumdar|ism=Surajit|yil=2012|sarlavha=Industrialization, Dirigisme and Capitalists: Indian Big Business from Independence to Liberalization|url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/93158/|kirish sanasi=4-sentabr 2020-yil|ish=mpra.ub.uni-muenchen.de|til=en}}</ref>. [[Sovuq urush|Sovuq urushning]] tugashi va 1991-yilda to'lov balansining keskin inqirozi Hindistonda keng iqtisodiy liberalizatsiyani qabul qilishga olib keldi<ref name="oecd" /><ref name="nyt">{{yangiliklar manbasi |last=Edward A. Gargan |date=15-avgust 1992-yil |title=India Stumbles in Rush to a Free Market Economy |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1992/08/15/world/india-stumbles-in-rush-to-a-free-market-economy.html |access-date=17-yanvar 2011-yil}}</ref>. 21-asr boshidan beri yillik oʻrtacha yalpi ichki mahsulot oʻsishi 6% dan 7% gacha<ref name="Eco_info" /> boʻldi va 2013-yildan 2018-yilgacha Hindiston Xitoyni ortda qoldirib, dunyodagi eng tez rivojlanayotgan yirik iqtisodiyot boʻldi<ref name="GDP IMF">{{veb manbasi|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,&sy=2021&ey=2021&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|sarlavha=World Economic Outlook Database, October 2021|sana=October 2021|ish=IMF.org|nashriyot=[[International Monetary Fund]]|kirish sanasi=10-yanvar 2022-yil}}</ref><ref name="bbcmay2019">{{yangiliklar manbasi |date=31-may 2019-yil |title=India loses place as world's fastest-growing economy |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-48478028 |access-date=7-sentabr 2019-yil}}</ref>. Tarixiy jihatdan, Hindiston 1-asrdan 19-asrgacha boʻlgan ikki ming yillikning ko'p qismida dunyodagi eng yirik iqtisodiyot ega mamlakat boʻlgan<ref name="Maddison379">{{kitob manbasi|last=Maddison|first=Angus|date=2007|title=Contours of the World Economy 1–2030 AD: Essays in Macro-Economic History|url=https://books.google.com/books?id=a-JGGp2suQUC&q=angus+maddison|publisher=[[Oxford University Press]]|page=379|isbn=978-0-191-64758-1|authorlink=Angus Maddison}}</ref><ref>{{kitob manbasi|title=Economics and World History: Myths and Paradoxes|last=Paul Bairoch|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1995|page=[https://archive.org/details/economicsworldhi00bair_0/page/95 95]|url=https://archive.org/details/economicsworldhi00bair_0|isbn=978-0-226-03463-8|authorlink=Paul Bairoch}}</ref>. Hindiston iqtisodiyotining uzoq muddatli o'sish istiqboli uning yosh aholisi va shunga mos ravishda past qaramlik nisbati, sog'lom jamg'armalar va investitsiya stavkalari, Hindistonda globallashuvning kuchayishi va jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi tufayli ijobiy bo'lib qolmoqda<ref name="CIA_data">{{veb manbasi|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/|sarlavha=The World Factbook — Central Intelligence Agency|ish=CIA.gov|kirish sanasi=2-noyabr 2017-yil|qaralgan sana=2022-06-02|arxivsana=2018-12-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181226142553/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html}}</ref>. 2016-yilda “demonetizatsiya” zarbalari va 2017-yilda tovar va xizmatlar soligʻi joriy etilishi tufayli iqtisodiyot 2017-yilda sekinlashdi<ref>{{jurnal manbasi|last=Nagaraj|first1=R|title=Understanding India's Economic Slowdown|journal=The India Forum|date=20-yanvar 2020-yil|url=https://www.theindiaforum.in/article/understanding-india-s-economic-slowdown|access-date=11-may 2022-yil|language=en}}</ref>. Hindiston yalpi ichki mahsulotining qariyb 70 foizi 2 to'g'ri keladi.<ref>{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.TOTL.ZS?most_recent_value_desc=true&locations=IN|sarlavha=Final consumption expenditure (% of GDP) - India|ish=[[World Bank]]|kirish sanasi=11-mart 2022-yil}}</ref> Mamlakat dunyodagi oltinchi yirik iste'mol bozori bo'lib qolmoqda<ref>{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?most_recent_value_desc=true&year_high_desc=true|sarlavha=Household final consumption expenditure (current US$) {{!}} Data|nashriyot=World Bank|til=en-us|kirish sanasi=7-aprel 2018-yil}}</ref>. Xususiy [[Isteʼmol|iste'moldan]] tashqari, Hindiston yalpi ichki mahsulotiga davlat xarajatlari, investitsiyalar va eksport ham ta'minlanadi<ref>{{veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/is-your-debt-dragging-the-economy-down/articleshow/71082520.cms|sarlavha=Is your debt dragging the economy down?|ish=The Times of India|kirish sanasi=11-sentabr 2019-yil}}</ref>. 2020-yilda pandemiya savdoga ta'sir ko'rsatdi va import bo'yicha Hindiston dunyodagi 14-o'rinni egalladi va 21-eng yirik eksportchi bo'ldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/wts2021_e/wts2021_e.pdf|sarlavha=World Trade Statistical Review 2021|ish=[[World Trade Organization]]|kirish sanasi=11-mart 2022-yil}}</ref>. Hindiston 1995-yil 1-yanvardan beri [[Jahon savdo tashkiloti|Jahon Savdo Tashkilotining]] aʼzosi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/india_e.htm|nashriyot=WTO|sarlavha=India – Member information}}</ref>. U biznes yuritishning qulayligi indeksi bo'yicha 63-o'rinni va [[Global raqobatbardoshlik indeksi|Global raqobatbardoshlik hisobotida]] 68-o'rinni egallaydi<ref>{{veb manbasi|url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/|sarlavha=The Global Competitiveness Report 2018|kirish sanasi=17-oktabr 2018-yil}}</ref>. Rupi/dollar [[Valyuta kursi|kursining keskin o'zgarishi tufayli]] Hindistonning nominal YaIM ham sezilarli darajada o'zgarib turadi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.livemint.com/budget/opinion/we-can-strike-the-gdp-target-provided-economy-does-well-rupee-appreciates-1562353376032.html|sarlavha=Opinion - We can strike the GDP target, provided economy does well, rupee appreciates|muallif=Debroy|ism=Bibek|sana=6-iyul 2019-yil|ish=livemint.com|nashriyot=[[Mint (newspaper)]]|kirish sanasi=|iqtibos=}}</ref>. 500 million ishchi bilan Hindiston ishchi kuchi dunyoda ikkinchi o'rinda turadi{{sfn|Central Intelligence Agency}}. Hindiston milliarderlar soni boʻyicha dunyoda birinchi oʻrinda turadi va daromadlar boʻyicha tengsizlikka ega<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Wealth of India's richest 1% more than 4-times of total for 70% poorest: Oxfam |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/indicators/wealth-of-indias-richest-1-more-than-4-times-of-total-for-70-poorest-oxfam/articleshow/73416122.cms |access-date=20-yanvar 2020-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-36186116|sarlavha=Indian inequality still hidden|ism=Justin|muallif=Rowlatt|sana=2-may 2016-yil|nashriyot=BBC}}</ref>. Bir nechta imtiyozlar tufayli hindlarning faqatgina 2 foizi daromad solig'ini to'laydi. 2008-yilgi jahon moliyaviy inqirozi davrida iqtisodiyot biroz sekinlashuvga duch keldi. Hindiston o'sish sur'atlarini oshirish va talabni shakllantirish uchun rag'batlantirish choralarini (ham fiskal, ham [[Pul-kredit siyosati|pul]]) amalga oshirdi. Keyingi yillarda iqtisodiy o'sish jonlandi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Govt announces stimulus package, including tax cuts |work=[[Mint (newspaper)|Live Mint]] |url=https://www.livemint.com/Politics/CMJ5nWjNnZnWquihUArZCJ/Govt-announces-stimulus-package-including-tax-cuts.html |access-date=7-dekabr 2008-yil}}</ref>. [[Jahon banki|Jahon bankiga]] ko'ra, barqaror iqtisodiy rivojlanishga erishish uchun Hindiston davlat sektorini isloh qilish, [[infratuzilma]], [[qishloq xo'jaligi]] va qishloqlarni rivojlantirish, yer va mehnat qoidalarini bekor qilish, moliyaviy inklyuzivlik, xususiy sarmoya va eksportni rag'batlantirish, ta'lim va sog'liqni saqlashga e'tibor qaratishi kerak<ref>{{veb manbasi|url=https://www.worldbank.org/en/country/india/overview|sarlavha=India Country Overview|nashriyot=[[World Bank]]|kirish sanasi=20-yanvar 2019-yil}}</ref>. 2020-yilda Hindistonning eng yirik oʻnta savdo hamkori [[AQSh]], [[Xitoy]], [[Birlashgan Arab Amirliklari|Birlashgan Arab Amirliklari (BAA)]], [[Saudiya Arabistoni]], [[Shveysariya]], [[Germaniya]], [[Gonkong]], [[Indoneziya]], [[Janubiy Koreya]] va [[Malayziya]] boʻldi<ref>{{veb manbasi|url=https://tradestat.commerce.gov.in/eidb/ecnt.asp|sarlavha=Total Trade|sana=2019–2020|ish=commerce.gov.in/|nashriyot=Department of Commerce|kirish sanasi=27-dekabr 2020-yil}}</ref>. 2019–2020-yillarda Hindistonga toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar (TDI) 74,4 milliard dollarni tashkil etdi. To'g'ridan-to'g'ri investitsiyalar oqimining yetakchi tarmoqlari xizmat ko'rsatish sohasi, kompyuter sanoati va telekommunikatsiya sanoati edi<ref>{{veb manbasi|url=https://dipp.gov.in/sites/default/files/FDI_Fact_sheet_September_20.pdf|sarlavha=FDI Statistics|ish=Department for Promotion of Industry and Internal Trade, MoCI, GoI|kirish sanasi=31-may 2020-yil|qaralgan sana=2022-06-02|arxivsana=2021-07-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210705155419/https://dipp.gov.in/sites/default/files/FDI_Fact_sheet_September_20.pdf}}</ref>. Hindiston bir necha davlatlar, jumladan [[Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari uyushmasi|ASEAN]], SAFTA, Mercosur, Janubiy Koreya, Yaponiya va muzokaralar bosqichida boʻlgan boshqa davlatlar bilan erkin savdo shartnomalariga ega<ref>{{veb manbasi|sarlavha=By Country/Economy – Free Trade Agreements|url=https://aric.adb.org/fta-country|ish=aric.adb.org|kirish sanasi=30-avgust 2019-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://aric.adb.org/database/fta|sarlavha=ASIA REGIONAL INTEGRATION CENTER|ish=ASIA REGIONAL INTEGRATION CENTER|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190829160702/https://aric.adb.org/database/fta|arxivsana=29-avgust 2019-yil|kirish sanasi=29-avgust 2019-yil}}</ref>. Xizmat ko'rsatish sohasi YaIMning 50 foizini tashkil qiladi va eng tez rivojlanayotgan soha bo'lib qolmoqda, sanoat sektori va qishloq xo'jaligi sektori esa ishchi kuchining ko'p qismini ish bilan ta'minlaydi<ref name="auto">{{yangiliklar manbasi |title=India has second fastest growing services sector |work=The Hindu |url=http://m.thehindu.com/business/budget/india-has-second-fastest-growing-services-sector/article6193500.ece}}</ref>. Bombey fond birjasi va Milliy fond birjasi bozor kapitallashuvi bo'yicha dunyodagi eng yirik fond birjalaridan biridir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics|sarlavha=Monthly Reports – World Federation of Exchanges|nashriyot=WFE}}</ref>. Hindiston dunyodagi oltinchi yirik ishlab chiqaruvchi bo'lib, global ishlab chiqarishning 3% ni tashkil qiladi va 57 milliondan ortiq kishini ish bilan ta'minlaydi<ref>{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.MANF.CD?most_recent_value_desc=true|sarlavha=Manufacturing, value added (current US$) {{!}} Data|nashriyot=World Bank|til=en-us|kirish sanasi=11-noyabr 2018-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.brookings.edu/research/global-manufacturing-scorecard-how-the-us-compares-to-18-other-nations/|sarlavha=Global manufacturing scorecard: How the US compares to 18 other nations|ish=[[Brookings Institution]]|sana=10-iyul 2018-yil|til=en-us|kirish sanasi=10-iyul 2018-yil}}</ref>. Hindiston aholisining qariyb 66% qishloqlarda yashaydi<ref name="world bank_rural population">{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.RUR.TOTL.ZS?name_desc=false|sarlavha=Rural Population (% of Total Population)|sana=1-may 2016-yil|nashriyot=World Bank|kirish sanasi=14-iyul 2020-yil}}</ref> va Hindiston yalpi ichki mahsulotining taxminan 50% ni tashkil qiladi<ref name="bs_India">{{yangiliklar manbasi |date=1-may 2016-yil |title=India: An agricultural powerhouse of the world |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/article/b2b-connect/india-an-agricultural-powerhouse-of-the-world-116051800253_1.html |access-date=8-yanvar 2019-yil}}</ref>. U 593,279 milliard dollarlik valyuta zaxiralari bo'yicha dunyoda to'rtinchi o'rinda turadi. Hindiston yalpi ichki mahsulotning 86 foizini tashkil etadigan yuqori [[Davlat qarzi|davlat qarziga]] ega, uning fiskal taqchilligi esa YaIMning 6,9 foizini tashkil etdi. Hindistonning hukumatga qarashli banklari umidsiz qarzga duch keldi, bu esa kreditlarning past o'sishiga olib keldi<ref name="CIA_data"/>. Shu bilan birga, NBFC sektori likvidlik inqiroziga duchor bo'ldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.financialexpress.com/industry/banking-finance/all-you-need-to-know-about-current-liquidity-crisis-at-indias-nbfc/1370224/|sarlavha=All you need to know about current liquidity crisis at India's NBFCs|ish=The Financial Express|sana=2-noyabr 2018-yil|til=en-us|kirish sanasi=2-noyabr 2018-yil}}</ref>. Hindiston o'rtacha ishsizlik, daromadlar tengsizligining kuchayishi va [[Yalpi talab|yalpi talabning]] pasayishiga duch kelmoqda<ref>{{veb manbasi|url=https://unemploymentinindia.cmie.com/|sarlavha=Unemployment Rate in India|ish=Centre for Monitoring Indian Economy|kirish sanasi=1-oktabr 2019-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.moneycontrol.com/news/podcast/digging-deeper-is-indias-economy-losing-its-way-4427191.html|sarlavha=Digging Deeper, Is India's economy losing its way?|ish=moneycontrol.com|til=en-us|kirish sanasi=9-noyabr 2019-yil}}</ref>. Hindistonning yalpi ichki jamgʻarma darajasi 2019-moliya yilida YaIMning 30,1 foizini tashkil qildi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.rbi.org.in/scripts/PublicationsView.aspx?id=19954|sarlavha=Gross domestic savings rate in India from financial year 2014 to 2019|ish=Reserve Bank of India|kirish sanasi=15-iyun 2020-yil}}</ref>. So'nggi yillarda mustaqil iqtisodchilar va moliya institutlari hukumatni turli iqtisodiy ma'lumotlarni, xususan, YaIM o'sishini manipulyatsiya qilishda ayblamoqda<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Kumar |first=Manoj |date=9-may 2019-yil |title=India's incredulous data: Economists create own benchmarks |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-india-economy-data-insight/indias-incredulous-data-economists-create-own-benchmarks-idUSKCN1SF0L6 |access-date=9-may 2019-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Sharma |first=Mihir S. |date=13-iyun 2019-yil |title=GDP data under cloud: Govt should know that this is a crisis of credibility |work=[[Business Standard]] |url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/gdp-data-under-cloud-govt-should-know-that-this-is-a-crisis-of-credibility-119061300134_1.html |access-date=13-iyun 2019-yil}}</ref>. Hindiston dunyodagi eng yirik umumiy dori vositalari ishlab chiqaruvchisi bo'lib, uning farmatsevtika sektori [[Vaksinalar|vaktsinalarga]] boʻlgan global talabning 50% dan ortig'ini qondiradi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Indian Pharmaceutical Industry |work=ibef.org |url=https://www.ibef.org/industry/pharmaceutical-india.aspx |access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref>. Hindiston IT-sanoati IT xizmatlarining asosiy eksportchisi sifatida 191 dollar milliard daromadga ega va to'rt milliondan ortiq odamni ish bilan ta'minlaydi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Indian IT-BPM Industry FY 2019-20 Performance |work=[[NASSCOM]] |url=https://nasscom.in/knowledge-center/publications/technology-sector-in-india-2020-techade-strategic-review |access-date=22-iyun 2020-yil |archive-date=2022-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218004602/https://nasscom.in/knowledge-center/publications/technology-sector-in-india-2020-techade-strategic-review |url-status=dead }}</ref>. Hindistonning kimyo sanoati juda xilma-xildir va 178 milliard dollarga baholanadi. Turizm sanoati Hindiston yalpi ichki mahsulotining qariyb 9,2 foizini tashkil qiladi va 42 milliondan ortiq kishini ish bilan ta'minlaydi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=2019 ANNUAL RESEARCH: KEY HIGHLIGHTS|url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/countries-2019/india2019.pdf|ish=WTTC|kirish sanasi=15-mart 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191230065707/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/countries-2019/india2019.pdf|arxivsana=2019-12-30}}</ref>. Hindiston oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi ishlab chiqarish bo'yicha dunyoda ikkinchi o'rinda turadi. Hindiston telekommunikatsiya sanoati mobil telefonlar, smartfonlar va internet foydalanuvchilari soni bo'yicha dunyoda ikkinchi o'rinda turadi. U dunyodagi [[Neft qazib olish boʻyicha davlatlar roʻyxati|23- yirik neft ishlab chiqaruvchi]] va uchinchi yirik neft iste'molchisi. Hindiston [[Hindiston avtomobilsozlik sanoati|avtomobil sanoati ishlab chiqarish]] hajmi bo'yicha dunyoda beshinchi o'rinda turadi<ref>[http://www.oica.net/category/production-statistics/2018-statistics/ 2018 Production Statistics] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201202155703/http://www.oica.net/category/production-statistics/2018-statistics/ |date=2020-12-02 }}, Organisation Internationale des Constructeurs d'Automobiles</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ibef.org/industry/india-automobiles.aspx|sarlavha=Automobile Industry in India, Indian Automobile Industry, Sector, Trends, Statistics|ish=www.ibef.org}}</ref>. Hindistonda 1,17 trillion dollarlik chakana bozor mavjud, bu Hindiston yalpi ichki mahsulotining 10% dan ortig'ini tashkil qiladi. Shuningdek, u dunyodagi eng tez rivojlanayotgan [[elektron tijorat]] bozorlaridan biriga ega<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Retail industry in India |work=ibef.org |url=https://www.ibef.org/industry/retail-india.aspx |access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref>. Hindiston dunyodagi to'rtinchi yirik tabiiy resurslarga ega, tog'- [[kon sanoati]] mamlakat sanoat yalpi ichki mahsulotining 11 foizini va umumiy yalpi ichki mahsulotning 2,5 foizini tashkil qiladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.investopedia.com/articles/markets-economy/090516/10-countries-most-natural-resources.asp|sarlavha=10 Countries With The Most Natural Resources|sana=12-sentabr 2016-yil|muallif=Anthony|ism=Craig|ish=[[Investopedia]]}}</ref>. Shuningdek, u dunyodagi ikkinchi yirik ko'mir ishlab chiqaruvchi, ikkinchi yirik sement ishlab chiqaruvchi, ikkinchi yirik po'lat ishlab chiqaruvchi va [[Elektr energiyasi ishlab chiqarish boʻyicha davlatlar roʻyxati|uchinchi yirik]] elektr ishlab chiqaruvchi hisoblanadi<ref name="BP2019">{{veb manbasi|url=https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2019-full-report.pdf|sarlavha=BP Statistical Review of World Energy June 2019}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:dcd93336-2756-486e-aa7f-64f6be8e6b1e/2018%2520global%2520crude%2520steel%2520production.pdf|sarlavha=World Crude Steel Production|sana=2-yanvar 2019-yil|ish=WorldSteel|kirish sanasi=1-fevral 2019-yil|archive-date=2019-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190202042330/https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:dcd93336-2756-486e-aa7f-64f6be8e6b1e/2018%2520global%2520crude%2520steel%2520production.pdf}}</ref>. == Tarix == <div class="thumb tmulti tleft"><div class="thumbinner" style="width:192px;max-width:192px"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:190px;max-width:190px"><div class="thumbimage" style="height:122px;overflow:hidden"></div><div class="thumbcaption text-align-center"> * Hindiston va Yevropa o'rtasidagi [[Spice trade|ziravorlar savdosi]] [[Age of Discovery|kashfiyotlar davri]] uchun asosiy katalizator bo'ldi<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation book cs1" id="CITEREFDonkin2003">[[Robin Donkin|Donkin, Robin A.]] (August 2003). ''Between East and West: The Moluccas and the Traffic in Spices Up to the Arrival of Europeans''. Diane Publishing Company. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-87169-248-1|<bdi>0-87169-248-1</bdi>]].</cite></ref>. </div><div class="thumbcaption text-align-center"> * Janubiy Hindiston [[Chera dynasty|Chera]] hukmdori [[Sthanu Ravi Varma]] tomonidan [[Saint Thomas Christians|Avliyo Tomas nasroniylariga]] berilgan [[Tharisapalli plates|Tharisapalli plitalari]] Hindistonning [[Kerala, India|Kerala]] shtatidagi [[Kulasekhara dynasty (Venad)|Kulasexara]] davrida savdogarlar gildiyalari va savdo korporatsiyalari iqtisodiyot va ijtimoiy hayotda juda muhim rol o'ynaganligidan dalolat beradi. </div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:190px;max-width:190px"><div class="thumbcaption text-align-center"> * [[Ateshgah of Baku|Atashgoh]] — [[Caspian Sea|Kaspiy dengizining]] gʻarbida 1745-yilgacha hind savdogarlari tomonidan qurilgan ibodatxona. Ko'rsatilgan yozuv, Lord [[Shiva|Shivaning]] [[Sanskrit|sanskritcha]] chaqiruvidir. </div></div></div></div></div> Miloddan avvalgi 1-yildan boshlab qariyb 1700-yil davom etgan uzluksiz davomiylik davomida Hindiston jahon yalpi ichki mahsulotining 35-40% ni tashkil etuvchi eng yuqori iqtisodiy davlat bo'lib kelgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.visualcapitalist.com/2000-years-economic-history-one-chart/|sarlavha=2000 years economic history one chart|kirish sanasi=29-avgust 2017-yil}}</ref>. [[Proteksionizm siyosati|Protektsionistik]], import o'rnini bosuvchi, Fabian sotsializmi va sotsial-demokratik ruhdagi siyosatlarning uyg'unligi Britaniya hukmronligi tugaganidan keyin bir muncha vaqt Hindistonni boshqargan. Iqtisodiyot keyinchalik Dirigizm sifatida tavsiflangan edi,<ref name=":1"/><ref name=":2"/> Bu keng tartibga solishga ega edi, [[Proteksionizm siyosati|protektsionizm]], yirik monopoliyalarning [[davlat mulki]], keng tarqalgan korruptsiya va sekin o'sish<ref name="oecd" /><ref name="nyt" /><ref name="potential">{{veb manbasi|url=http://www.usindiafriendship.net/viewpoints1/Indias_Rising_Growth_Potential.pdf|sarlavha=India's Rising Growth Potential|nashriyot=Goldman Sachs|yil=2007|kirish sanasi=21-iyun 2009-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110724120152/http://www.usindiafriendship.net/viewpoints1/Indias_Rising_Growth_Potential.pdf|arxivsana=24-iyul 2011-yil}}</ref>. 1991-yildan beri davom etayotgan iqtisodiy erkinlashtirish mamlakatni [[Bozor iqtisodiyoti|bozor iqtisodiyotiga o'tkazdi]]<ref name="oecd" /><ref name="nyt" />. 2008-yilga kelib Hindiston o'zini dunyoning tez rivojlanayotgan iqtisodiyotlaridan biri sifatida ko'rsatdi. === Qadimgi va o'rta asrlar === ==== Hind vodiysi tsivilizatsiyasi ==== Miloddan avvalgi 2800—1800-yillarda gullab-yashnagan doimiy aholi punkti boʻlgan Hind vodiysi tsivilizatsiyasining fuqarolari [[dehqonchilik]] bilan shug'ullangan, hayvonlarni xonakilashtirgan, bir xil og'irlik va o'lchovlardan foydalangan, asboblar va qurollar yasagan va boshqa shaharlar bilan savdo qilgan. Yaxshi rejalashtirilgan ko'chalar, drenaj tizimi va suv ta'minoti haqidagi dalillar ularning [[Shaharsozlik|shaharsozlik bo'yicha]] bilimlarini ochib beradi, bu birinchi ma'lum boʻlgan shahar sanitariya tizimlari va munitsipal boshqaruv shakli mavjudligini o'z ichiga oladi. ==== G'arbiy Sohil ==== Dengiz savdosi Janubiy Hindiston bilan Janubi-[[Janubi-Sharqiy Osiyo|Sharqiy]] va G'arbiy Osiyo o'rtasida erta davrlardan milodiy XIV-asrgacha keng miqyosda amalga oshirilgan. [[Malabar]] va Koromandel qirg'oqlari miloddan avvalgi I-asrdayoq muhim savdo markazlari bo'lib, import va eksport, shuningdek, [[Oʻrta dengiz|O'rta yer dengizi]] mintaqasi va janubi-sharqiy Osiyo o'rtasidagi tranzit punktlari uchun foydalanilgan. Vaqt o'tishi bilan savdogarlar o'zlarini davlat homiylik qiladigan uyushmalarga aylantirdilar. Tarixchilar Tapan Raychaudxuri va Irfon Habibning ta'kidlashicha, davlatning chet el savdosiga homiyligi eramizning XIII-asriga kelib, dastlab Malabarda, keyin esa mahalliy parslar, yahudiylar, suriyalik nasroniylar va musulmonlar jamoalari tomonidan bosib olingandan so'ng tugaydi.  {{multiple image|width=120|image1=MauryanCoin.JPG|caption1=Mauriya imperiyasining kumush tangasi, miloddan avvalgi 3-asr.|image2=Silver Coin of Kumaragupta I.jpg|caption2=Gupta sulolasi kumush tangasi, miloddan avvalgi V-asr.}} === Mug'al davri / Rajput davri / Maratha davri (1526-1820) === Hindiston iqtisodiyoti 18-asrgacha [[Boburiylar davlati|Mugʻallar imperiyasi davrida]] katta va gullab-yashnagan edi. Shon Xarkinning hisob-kitoblariga koʻra, 17-asrda Xitoy va Hindiston jahon yalpi ichki mahsulotining 60-70 foizini tashkil qilgan boʻlishi mumkin. Mugʻal xoʻjaligi ishlab [[Tanga|chiqilgan]] pul birligi, yer daromadlari va savdo tizimi asosida ishlagan. Oltin, kumush va mis [[Zarbxona|tangalar]] qirol zarbxonalari tomonidan muomalaga chiqarilgan bo'lib, ular erkin zarb qilish asosida faoliyat yuritgan. Mug'ullar qo'l ostidagi markazlashgan boshqaruv natijasida yuzaga kelgan siyosiy barqarorlik va yagona daromad siyosati, yaxshi rivojlangan ichki savdo tarmog'i bilan birgalikda, Hindiston - inglizlar kelishidan oldin - an'anaviy agrarga ega bo'lishiga qaramay, katta darajada iqtisodiy jihatdan birlashtirilganligini ta'minladi. yashash uchun mo'ljallangan qishloq xo'jaligining ustunligi bilan tavsiflangan iqtisodiyot<ref>{{Harvard citation no brackets|Kumar|2005|p=3}}</ref>. [[Fayl:Muslin_men.jpg|right|thumb| Milodiy 1665-yilda muslin liboslarini kiygan Mug'al knyazlari.]] Mugʻallar imperiyasi rivojlangan sanoat ishlab chiqarish iqtisodiyotiga ega boʻlib, Hindiston 1750-yilgacha jahon sanoat mahsulotining qariyb 25% ini ishlab chiqargan<ref name="williamson">{{veb manbasi|url=http://www.tcd.ie/Economics/staff/orourkek/Istanbul/JGWGEHNIndianDeind.pdf|sarlavha=India's Deindustrialization in the 18th and 19th Centuries|muallif=[[Jeffrey G. Williamson]], David Clingingsmith|nashriyot=[[Harvard University]]|sana=August 2005|kirish sanasi=18-may 2017-yil}}</ref> va bu uni [[Xalqaro savdo|xalqaro savdodagi]] eng muhim ishlab chiqarish markaziga aylantirgan<ref name=":3">{{Citation|title=Why Europe Grew Rich and Asia Did Not: Global Economic Divergence, 1600–1850|given=Prasannan|surname=Parthasarathi|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-1-139-49889-0|page=2}}</ref>. Mug'allar imperiyasining ishlab chiqarilgan mahsulotlari va "pul ekinlari" butun dunyo bo'ylab sotilgan. Sanoatning asosiy tarmoqlariga toʻqimachilik, kemasozlik va poʻlat sanoati kiradi, qayta ishlangan eksportga esa paxta toʻqimachilik, ip-kalava, ip, ipak, jut mahsulotlari, metall buyumlar hamda shakar, moy va sariyogʻ kabi oziq-ovqat mahsulotlari kiradi<ref name="schmidt">Karl J. Schmidt (2015), [https://books.google.com/books?id=BqdzCQAAQBAJ&pg=PA100 ''An Atlas and Survey of South Asian History'', page 100], [[Routledge]]</ref>. Shaharlar va shaharlar o'z davri uchun nisbatan yuqori darajada urbanizatsiyaga ega boʻlgan Mug'al imperiyasi davrida gullab-yashnagan, aholisining 15% shahar markazlarida yashagan, bu o'sha paytdagi zamonaviy Yevropadagi shahar aholisining foizidan yuqori va undan yuqori. 19-asrda [[Britaniya Hindistoni]]. 18-asrning boshlarida [[Boburiylar davlati|Mugʻallar imperiyasi tanazzulga]] yuz tutdi, chunki u Hindistonning gʻarbiy, markaziy va janubiy va shimoliy qismlarini [[Maratxa imperiyasi|Maratha imperiyasiga]] boy berdi, u oʻsha hududlarni birlashtirib, boshqarishda davom etdi<ref name="kumar">{{Harvard citation no brackets|Kumar|2005|pp=5–8}}</ref>. Mug'allar imperiyasining tanazzulga uchrashi qishloq xo'jaligi hosildorligining pasayishiga olib keldi, bu esa o'z navbatida to'qimachilik sanoatiga salbiy ta'sir ko'rsatdi. Mug'allardan keyingi davrda subkontinentning hukmron iqtisodiy kuchi sharqdagi Bengal Subah bo'lib, u gullab-yashnayotgan to'qimachilik sanoati va nisbatan yuqori [[Real ish haqi|real ish haqini]] saqlab qolishda davom etdi. Biroq, birinchisi Bengaliyaning Maratha bosqinlari<ref name="Chaudhuri253">{{kitob manbasi|last=Kirti N. Chaudhuri|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2006|page=253|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&pg=PA253|authorlink=Kirti N. Chaudhuri|isbn=9780521031592}}</ref><ref name="Marshall73">{{kitob manbasi|title=Bengal: The British Bridgehead: Eastern India 1740–1828|last=P. J. Marshall|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2006|page=73|url=https://books.google.com/books?id=lIZrfokYSY8C&pg=PA73|authorlink=P. J. Marshall|isbn=9780521028226}}</ref> va keyin 18-asr o'rtalarida Britaniya mustamlakasi tomonidan vayron qilingan. [[Panipat janglari|Panipat]]ning uchinchi jangi, Maratha imperiyasi bir nechta konfederativ shtatlarga parchalanib ketdi va natijada yuzaga kelgan siyosiy beqarorlik va qurolli to'qnashuvlar mamlakatning bir qancha qismlarida iqtisodiy hayotga jiddiy ta'sir ko'rsatdi - garchi bu yangi viloyat qirolliklarida mahalliy farovonlik tufayli yumshatilgan bo'lsa ham. XVIII asrning oxiriga kelib, Britaniya Ost-Hind kompaniyasi Hindiston siyosiy teatriga kirib, Yevropaning boshqa kuchlari ustidan oʻz hukmronligini oʻrnatdi. Bu Hindiston savdosida hal qiluvchi o'zgarishlarni va iqtisodiyotning qolgan qismiga kamroq ta'sir ko'rsatdi<ref>{{Harvard citation no brackets|Kumar|2005|p=26}}</ref>. === Britaniya davri (1793-1947) === <blockquote class="templatequote">Bizning Britaniya imperiyasiga qarshi shikoyatlarimiz asosli ekanligiga shubha yoʻq. Kembrijlik tarixchi Angus Maddisonning mashaqqatli statistik ishi ko'rsatganidek, Hindistonning jahon daromadidagi ulushi 1700-yildagi 22,6% dan kamaydi, bu o'sha paytdagi Yevropaning 23,3% ulushiga deyarli teng, 1952-yilda esa 3,8% ga tushib ketdi. Darhaqiqat, 20-asrning boshlarida "Britaniya tojining eng yorqin javohiri" aholi jon boshiga daromad bo'yicha dunyodagi eng qashshoq mamlakat edi.<div class="templatequotecite"> —&#x2009;<cite>[[Manmohan Singh|Manmohan Singx]] </cite></div></blockquote> [[Fayl:1_AD_to_2003_AD_Historical_Trends_in_global_distribution_of_GDP_China_India_Western_Europe_USA_Middle_East.png|thumb|300x300px| Angus Maddisonning hisob-kitoblariga ko'ra, milodiy 1-yildan 2003-yilgacha boʻlgan yirik iqtisodiyotlarning jahon yalpi ichki mahsulotiga global hissasi<ref name="Maddison379" />.18-asrgacha Xitoy va Hindiston yalpi ichki mahsulot ishlab chiqarish bo'yicha ikkita eng yirik iqtisodiyot edi.]] 19-asrning boshidan Britaniya Ost-Hind kompaniyasining kuchini bosqichma-bosqich kengaytirish va mustahkamlash soliqqa tortish va qishloq xo'jaligi siyosatida katta o'zgarishlarga olib keldi, bu esa savdoga e'tibor qaratgan holda qishloq xo'jaligini tijoratlashtirishga yordam berdi, natijada oziq-ovqat ishlab chiqarish qisqardi. ekinlar, dehqonlarning ommaviy qashshoqlashuvi va qashshoqligi qisqa muddatda ko'plab ocharchiliklarga olib keldi. Britaniya Rajining iqtisodiy siyosati talabning qisqarishi va ish bilan bandlikning pasayishi tufayli hunarmandchilik va qo'lbolachilik sohalarida jiddiy pasayishga olib keldi. 1813-yil Xartiyasi bilan xalqaro cheklovlar olib tashlanganidan so'ng, Hindiston savdosi barqaror o'sish bilan sezilarli darajada kengaydi. Natijada, Hindistondan Angliyaga kapitalning sezilarli darajada o'tkazilishi inglizlarning mustamlakachilik siyosati tufayli ichki iqtisodiyotni modernizatsiya qilish bo'yicha har qanday tizimli sa'y-harakatlardan ko'ra, daromadlarning katta miqdorda tushishiga olib keldi. [[Fayl:1700_AD_through_1950_AD_per_capita_GDP_of_United_Kingdom_and_India_during_the_Colonial_Era.png|left|thumb|280x280px| Maddison ma'lumotlariga ko'ra, 1990-yilda 1700—1950-yillarda Hindiston va Buyuk Britaniyaning jon boshiga hisoblangan YaIM. Biroq, Maddisonning 18-asr Hindistoni uchun hisob-kitoblari yalpi past baho sifatida tanqid qilindi, Bairoch hisob-kitoblariga ko'ra, Hindistonda 18-asrda aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot yuqori boʻlgan,<ref>{{kitob manbasi|title=Economics and World History: Myths and Paradoxes|last=Paul Bairoch|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1995|pages=95–104|url=https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch|authorlink=Paul Bairoch|accessdate=9-avgust 2017-yil}}</ref><ref>Chris Jochnick, Fraser A. Preston (2006), [https://books.google.com/books?id=SpqmITSjgWAC&pg=PA86 ''Sovereign Debt at the Crossroads: Challenges and Proposals for Resolving the Third World Debt Crisis'', pages 86–87], [[Oxford University Press]]</ref> va Parthasarathi topilmalari 18-asrda yuqori [[Real ish haqi|real ish haqini]] ko'rsatadi. Bengal va [[Maysur|Mysore]]. Ammo Hindistonning aholi jon boshiga to'g'ri keladigan YaIM va daromadlari 18-asr oxiridan boshlab mustamlaka davrida turg'un bo'lib qolgani haqida konsensus mavjud.]] Britaniya hukmronligi ostida Hindistonning jahon iqtisodiyotidagi ulushi 1700-yildagi 24,4 foizdan 1950-yilda 4,2 foizgacha kamaydi. Hindistonning aholi jon boshiga yalpi ichki mahsuloti (PPP) [[Boburiylar davlati|Mug'allar imperiyasi]] davrida turg'un edi va Britaniya hukmronligi boshlanishidan oldin pasayishni boshladi. Hindistonning jahon sanoat mahsulotidagi ulushi 1750-yildagi 25% dan 1900-yilda 2% gacha kamaydi<ref name="williamson"/>. Shu bilan birga, Buyuk Britaniyaning jahon iqtisodiyotidagi ulushi 1700-yildagi 2,9% dan 1870-yilda 9% gacha ko'tarildi. Britaniya Sharqiy Hindiston kompaniyasi, 1757-yilda Bengaliyani bosib olgandan so'ng, Hindistonda katta soliqqa tortilgan mahalliy hind ishlab chiqaruvchilari bilan solishtirganda, Britaniyada [[Proteksionizm siyosati|protektsionist]] boʻlgan holda, Hindistonda bojlar va [[Davlat boji|bojlarsiz]] sotilishi mumkin boʻlgan Britaniya tovarlari uchun yirik Hindiston bozorini ochishga majbur qildi. Hindiston toʻqimachilik mahsulotlarini u yerda sotilishini cheklash uchun taqiqlar va yuqori tariflar kabi siyosatlar amalga oshirilgan boʻlsa, paxta xom ashyosi Hindistondan Hindiston paxtasidan toʻqimachilik ishlab chiqaradigan va yana Hindiston bozoriga sotuvchi Britaniya fabrikalariga bojsiz olib kelingan. Britaniya iqtisodiy siyosati ularga Hindistonning yirik bozori va paxta resurslari ustidan monopoliya berdi<ref>{{kitob manbasi|title=The Process of Economic Development|last=James Cypher|year=2014|publisher=[[Routledge]]|url=https://books.google.com/books?id=TxFxAwAAQBAJ&pg=PA97|isbn=9781136168284}}</ref><ref name="gupta">{{veb manbasi|muallif=Broadberry|ism=Stephen|sarlavha=Cotton textiles and the great divergence: Lancashire, India and shifting competitive advantage, 1600–1850|yil=2005|url=http://www.iisg.nl/hpw/papers/broadberry-gupta.pdf|ish=International Institute of Social History|nashriyot=Department of Economics, University of Warwick|kirish sanasi=5-dekabr 2016-yil}}</ref><ref>{{kitob manbasi|title=Economics and World History: Myths and Paradoxes|last=Paul Bairoch|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1995|page=89|url=https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch|authorlink=Paul Bairoch|accessdate=9-avgust 2017-yil|chapterurl=https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch|archive-date=2017-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20171012060209/https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch}}</ref>. Hindiston ingliz ishlab chiqaruvchilari uchun muhim xom ashyo yetkazib beruvchi va Britaniya ishlab chiqaruvchilari uchun yirik bozor bo'lib xizmat qildi. Bir qancha iqtisodiy tarixchilarning ta'kidlashicha, [[Real ish haqi|haqiqiy ish haqining]] pasayishi 19-asrning boshlarida yoki, ehtimol, 18-asrning oxirida asosan Britaniya imperializmi natijasida boshlangan. Prasannan Parthasarathi va Sashi Sivramkrishnaning so'zlariga ko'ra, hind to'quvchilarining maoshi, ularning britaniyalik hamkasblari bilan solishtirish mumkin edi va ularning o'rtacha daromadi Yevropaning ilg'or qismlari bilan solishtirish mumkin boʻlgan yashash darajasidan besh baravar yuqori edi<ref>{{kitob manbasi|last=Parthasarathi|first=Prasannan|title=Why Europe Grew Rich and Asia Did Not: Global Economic Divergence, 1600—1850|url=https://archive.org/details/whyeuropegrewric0000part|year=2011|page=[https://archive.org/details/whyeuropegrewric0000part/page/45 45]}}</ref><ref name=":4">{{jurnal manbasi|last=Sivramkrishna|first1=Sashi|title=Ascertaining Living Standards in Erstwhile Mysore, Southern India, from Francis Buchanan's Journey of 1800-01: An Empirical Contribution to the Great Divergence|url=https://www.academia.edu/1831704|journal=Journal of the Economic and Social History|volume=52|issue=4|page=729}}</ref>. Biroq, ular ma'lumotlarning kamligi tufayli aniq xulosalar chiqarish qiyin va ko'proq tadqiqotlar talab etiladi degan xulosaga kelishdi. Shuningdek, Hindiston 18-asrning ikkinchi yarmida Mugʻallar imperiyasining qulashining bilvosita natijasi sifatida sanoatsizlanish davrini boshidan kechirganligi taʼkidlangan.<ref name="williamson"/> === COVID-19 pandemiyasi va oqibatlari (2020-yildan hozirgacha) === [[Hindistonda COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasi]] davrida koʻplab reyting agentliklari Hindistonning 21-moliyadagi YaIM prognozlarini salbiy koʻrsatkichlarga tushirdi<ref name=":49">{{yangiliklar manbasi |date=21-may 2020-yil |title=A Bigger Hit on the Economy? |page=1 |work=The Economic Times (ET Graphics) |url=https://epaper.timesgroup.com/ |url-access=subscription |access-date=21-may 2020-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Noronha |first=Gaurav |date=2-may 2020-yil |title=India's GDP to see 5% contraction in FY21, says Icra |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/indicators/indias-gdp-to-see-5-contraction-in-fy21-says-icra/articleshow/75847028.cms |access-date=21-may 2020-yil}}</ref>, Hindistonda 1979-yildan beri boʻlgan eng ogʻir retsessiyadan dalolat beradi. Dun & Bradstreet hisobotiga ko'ra, mamlakat 2020-yilning uchinchi choragida [[COVID-19 koronavirus infeksiyasi|COVID-19]] tarqalishini to'xtatish uchun joriy qilingan 2 oydan ortiq davom etgan umummilliy blokirovka natijasida tanazzulga yuz tutishi mumkin. === Qishloq xo'jaligi === [[Fayl:Tierecke_8983_-_Rice_fields_near_Puri.jpg|thumb| Hindistonning sharqiy sohilidagi Puri, [[Orissa|Odisha]] yaqinidagi guruch dalalari.]] Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi, daraxt kesish va baliqchilik kabi qoʻshni tarmoqlar YaIMning 17% ni tashkil etdi, sektor 2014-yilda jami ishchi kuchining 49% ini ish bilan taʼminladi. Qishloq xoʻjaligi yalpi ichki mahsulotning 23% ni tashkil etdi va 2016-yilda mamlakat umumiy ishchi kuchining 59% ish bilan taʼminlandi<ref name="WTTCBenchmark">{{veb manbasi|sarlavha=BENCHMARK REPORT 2017 – INDI|url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/benchmark-reports/country-reports-2017/india.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180412082953/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/benchmark-reports/country-reports-2017/india.pdf|arxivsana=12-aprel 2018-yil|kirish sanasi=11-aprel 2018-yil|ish=World Travel and Tourism Council}}</ref>. Hindiston iqtisodiyoti diversifikatsiyalangani va o'sishi bilan birga, qishloq xo'jaligining YaIMga qo'shgan hissasi 1951-yildan 2011-yilgacha doimiy ravishda pasayib bordi, ammo u hali ham mamlakatning eng katta bandlik manbai va uning umumiy ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining muhim qismidir. Besh yillik rejalarda qishloq xoʻjaligiga alohida eʼtibor berilgani hamda sugʻorish, texnologiya, zamonaviy qishloq xoʻjaligi usullarini qoʻllash va qishloq xoʻjaligini taʼminlashning izchil takomillashtirilishi tufayli 1950-yildan boshlab barcha ekin maydonlarining hosildorligi oʻsdi. Hindistondagi Yashil inqilobdan keyin qishloq xo'jaligi kreditlari va subsidiyalar. Biroq, xalqaro taqqoslashlar shuni ko'rsatadiki, Hindistondagi o'rtacha hosil odatda dunyodagi eng yuqori o'rtacha hosilning 30% dan 50% gacha. [[Uttar-Pradesh]], [[Panjob (shtat)|Panjob]], Haryana, [[Madhya-Pradesh|Madxya-Pradesh]], Andxra-Pradesh, Telangana, Bixar, [[Gʻarbiy Bengaliya|Gʻarbiy Bengal]], Gujarat va [[Maharashtra|Maxarashtra]] shtatlari Hindiston qishloq xoʻjaligiga asosiy hissa qoʻshmoqda.  {{multiple image|align=left|image1=Punjab Monsoon.jpg|width1=180|caption1=Panjob, (Hindiston) shtati Hindistonning Yashil inqilobga rahbarlik qildi va mamlakatning non savati degan unvonga sazovor boʻldi.|image2=Amul Plant at Anand.jpg|width2=272|caption2=Anand, Gujaratdagi [[Amul]] sut zavodi 1970-yillardaToshqin operatsiyasi davrida boshlangan juda muvaffaqiyatli kooperativ edi.|caption-align=center}} Hindistonda o'rtacha yillik yog'ingarchilik {{Convert|1208|mm|in}} va umumiy yillik yog'ingarchilik 4000 kub metrni tashkil qiladi, umumiy foydalanish mumkin boʻlgan suv resurslari, shu jumladan yer usti va [[yer osti suvlari]] 1123 milliard kub metrni tashkil etadi<ref>{{veb manbasi|url=http://cwc.gov.in/main/webpages/statistics.html#2|sarlavha=India&nbsp;– Land and Water Resources at a glance|nashriyot=Central Water Commission, Government of India|kirish sanasi=18-noyabr 2010-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101119200518/http://cwc.gov.in/main/webpages/statistics.html#2|arxivsana=19-noyabr 2010-yil}}</ref>. {{Convert|546820|km2|mi2}} yer maydoni yoki umumiy ekin maydonlarining 39% ga yaqini sugʻoriladi. Hindistonning ichki suv resurslari va dengiz resurslari baliqchilik sohasida olti millionga yaqin kishini ish bilan ta'minlaydi. 2010-yilda Hindiston dunyodagi oltinchi yirik baliqchilik sanoatiga ega edi. [[Fayl:Cashew_@_Paravur.jpg|right|thumb| Hindiston har yili 100 000 tonnadan ortiq qayta ishlangan kaju yadrolarini eksport qiladi. Birgina Kollamning oʻzida 600 dan ortiq kajuni qayta ishlash sexi mavjud.]] Taxminan 1,530,000 kvadrat kilometr (590,000 mi²), Hindiston ekin maydonlarining 52% bilan AQShdan keyin ikkinchi eng katta ekin maydonlariga ega. Mamlakatning umumiy er maydoni Xitoy yoki AQShning uchdan bir qismidan bir oz ko'proq bo'lsa-da, Hindistonning haydaladigan erlari AQShnikidan biroz kichikroq va Xitoynikidan biroz kattaroqdir. Biroq qishloq xoʻjaligi mahsulotlari oʻz imkoniyatlaridan ancha orqada. Hindistondagi past mahsuldorlik bir necha omillarning natijasidir. Jahon bankiga ko'ra, Hindistonning yirik qishloq xo'jaligi subsidiyalari fermerlar yetishtiradigan narsalarni buzmoqda va mahsuldorlikni oshirishga investitsiyalarga to'sqinlik qilmoqda. Qishloq xo'jaligini haddan tashqari tartibga solish xarajatlarni oshirdi, narx xavfi va noaniqlik, hukumatning mehnat, yer va kreditga aralashuvi bozorga zarar etkazmoqda. Qishloq yo'llari, elektr energiyasi, portlar, oziq-ovqat omborlari, [[chakana savdo]] bozorlari va xizmatlar kabi infratuzilma yetarli darajada emas. Yer yerlarining oʻrtacha kattaligi juda kichik, yer uchastkalarining 70%i bir gektardan kam hajmida<ref>{{Harvard citation no brackets|Panagariya|2008|p=318}}</ref>. Sugʻorish inshootlari yetarli darajada emas, maʼlum boʻlishicha, 2016-yil holatiga koʻra, umumiy ekin maydonlarining atigi 46 foizi sugʻorilgan<ref name="irrigation">{{veb manbasi|url=http://mowr.gov.in/writereaddata/linkimages/statewiseirrigated2079753822.pdf|sarlavha=State-Wise Details of Net Irrigated Area (NIA), Net Sown Area (NSA) And Percentage of NIA To NSA|nashriyot=Ministry of Water Resources, Government of India|kirish sanasi=18-noyabr 2010-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110721161906/http://mowr.gov.in/writereaddata/linkimages/statewiseirrigated2079753822.pdf|arxivsana=21-iyul 2011-yil}}</ref>, natijada fermerlar hali ham yogʻingarchilikka, xususan musson fasliga bogʻliq boʻlib qoladi, bu koʻpincha nomuvofiq va butun mamlakat boʻylab notekis taqsimlanadi. Qo'shimcha 20 000 000 gektar (49 000 000 akr) yerni sug'orish maqsadida turli sxemalar taqdim etilgan Tezlashtirilgan sug'orishdan foyda olish dasturi (AIBP) amalga oshirildi. Oziq-ovqat mahsulotlarini saqlash va tarqatish infratuzilmasi yo'qligi fermerlik daromadlariga ham to'sqinlik qilmoqda; Hindiston qishloq xo'jaligi mahsulotlarining uchdan bir qismi buzilish natijasida yo'qoladi<ref name="India's Food Transportation Ordeal">{{yangiliklar manbasi |date=11-yanvar 2013-yil |title=India's Food Transportation Ordeal |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324907204578187122310400706}}</ref>. == Manbalar == [[Turkum:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[Turkum:Hindiston iqtisodiyoti]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] pbwkz9ytmqopffdgpmd1uqhc0azog56 5999479 5999478 2026-04-20T12:19:47Z KWiki78 246724 5999479 wikitext text/x-wiki {{Davlat bilgiqutisi|davlat_nomi_toʻliq=Mumbay, Hindistonning moliyaviy markazi|status=Rivojlanayotgan mamlakat, Quyi o'rta daromadli iqtisodiyot, Yangi sanoatlashgan mamlakat|aholi=1 389 637 446|aholi_oʻrin=2-oʻrin; 2022-yil hisobi|YaIM=3,535 trillion dollar (nominal; 2022-yil hisobi)|YIM_oʻrin=5-oʻrin (nominal; 2022) 3-oʻrin (PPP; 2022)|pul_birligi=Hind rupisi (INR, ₹)}}  '''[[Hindiston]]''' [[Bozor iqtisodiyoti|iqtisodiyoti – bozor iqtisodiyoti]] rivojlanayotgan [[Yangi industrial mamlakatlar|o'rtacha daromadli]] hisoblanadi<ref name="Eco_info"> Kaushik, Surendra K. “India's Evolving Economic Model: A Perspective on Economic and Financial Reforms.” The American Journal of Economics and Sociology, vol. 56, no. 1, [ American Journal of Economics and Sociology, Inc., Wiley ], 1997, pp. 69–84.</ref><ref name=":1" /><ref name="oecd">{{veb manbasi|url=http://www.oecd.org/dataoecd/17/52/39452196.pdf|sarlavha=Economic survey of India 2007: Policy Brief|nashriyot=[[OECD]]|kirish sanasi=21-iyun 2009-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110606112149/http://www.oecd.org/dataoecd/17/52/39452196.pdf|arxivsana=6-iyun 2011-yil}}</ref>. Bu [[Yalpi ichki mahsulot|nominal YaIM]] bo'yicha dunyoda [[YIM boʻyicha davlatlar roʻyxati|beshinchi yirik]] iqtisodiyot va xarid qobiliyati pariteti (PPP) bo'yicha uchinchi o'rinda turadi. [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi|Xalqaro Valyuta Jamg'armasi]] (XVJ) ma'lumotlariga ko'ra, aholi jon boshiga daromad bo'yicha [[Hindiston]] [[YaIM]] (nominal) bo'yicha 142-o'rin va YaIM (PPP) bo'yicha 128- o'rinni egalladi<ref name="imf2">{{veb manbasi|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=35&pr.y=6&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=534&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPIPCH&grp=0&a=|sarlavha=World Economic Outlook Database, October 2019|ish=IMF.org|nashriyot=[[International Monetary Fund]]|kirish sanasi=15-oktabr 2019-yil}}</ref>. 1947-yildagi mustaqillikdan 1991-yilgacha ketma-ket hukumatlar keng koʻlamli davlat aralashuvi va iqtisodiy tartibga solish bilan [[Proteksionizm siyosati|protektsionistik]] iqtisodiy siyosatni ilgari surdilar. Bu Litsenziya Raj shaklida dirigizm sifatida tavsiflanadi<ref name=":1">{{Citation|last=Chandrasekhar|first1=C. P.|title=From Dirigisme to Neoliberalism: Aspects of the Political Economy of the Transition in India|year=2012|journal=Developmental Politics in Transition: The Neoliberal Era and Beyond|pages=140–165|editor-last=Kyung-Sup|editor-first=Chang|series=International Political Economy Series|place=London|publisher=Palgrave Macmillan UK|language=en|url=https://eprints.soas.ac.uk/29360/1/10731455.pdf|doi=10.1057/9781137028303_8|isbn=978-1-137-02830-3|access-date=4 September 2020|editor2-last=Fine|editor2-first=Ben|editor3-last=Weiss|editor3-first=Linda}}</ref><ref name=":2">{{veb manbasi|muallif=Mazumdar|ism=Surajit|yil=2012|sarlavha=Industrialization, Dirigisme and Capitalists: Indian Big Business from Independence to Liberalization|url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/93158/|kirish sanasi=4-sentabr 2020-yil|ish=mpra.ub.uni-muenchen.de|til=en}}</ref>. [[Sovuq urush|Sovuq urushning]] tugashi va 1991-yilda to'lov balansining keskin inqirozi Hindistonda keng iqtisodiy liberalizatsiyani qabul qilishga olib keldi<ref name="oecd" /><ref name="nyt">{{yangiliklar manbasi |last=Edward A. Gargan |date=15-avgust 1992-yil |title=India Stumbles in Rush to a Free Market Economy |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1992/08/15/world/india-stumbles-in-rush-to-a-free-market-economy.html |access-date=17-yanvar 2011-yil}}</ref>. 21-asr boshidan beri yillik oʻrtacha yalpi ichki mahsulot oʻsishi 6% dan 7% gacha<ref name="Eco_info" /> boʻldi va 2013-yildan 2018-yilgacha Hindiston Xitoyni ortda qoldirib, dunyodagi eng tez rivojlanayotgan yirik iqtisodiyot boʻldi<ref name="GDP IMF">{{veb manbasi|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,&sy=2021&ey=2021&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|sarlavha=World Economic Outlook Database, October 2021|sana=October 2021|ish=IMF.org|nashriyot=[[International Monetary Fund]]|kirish sanasi=10-yanvar 2022-yil}}</ref><ref name="bbcmay2019">{{yangiliklar manbasi |date=31-may 2019-yil |title=India loses place as world's fastest-growing economy |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-48478028 |access-date=7-sentabr 2019-yil}}</ref>. Tarixiy jihatdan, Hindiston 1-asrdan 19-asrgacha boʻlgan ikki ming yillikning ko'p qismida dunyodagi eng yirik iqtisodiyot ega mamlakat boʻlgan<ref name="Maddison379">{{kitob manbasi|last=Maddison|first=Angus|date=2007|title=Contours of the World Economy 1–2030 AD: Essays in Macro-Economic History|url=https://books.google.com/books?id=a-JGGp2suQUC&q=angus+maddison|publisher=[[Oxford University Press]]|page=379|isbn=978-0-191-64758-1|authorlink=Angus Maddison}}</ref><ref>{{kitob manbasi|title=Economics and World History: Myths and Paradoxes|last=Paul Bairoch|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1995|page=[https://archive.org/details/economicsworldhi00bair_0/page/95 95]|url=https://archive.org/details/economicsworldhi00bair_0|isbn=978-0-226-03463-8|authorlink=Paul Bairoch}}</ref>. Hindiston iqtisodiyotining uzoq muddatli o'sish istiqboli uning yosh aholisi va shunga mos ravishda past qaramlik nisbati, sog'lom jamg'armalar va investitsiya stavkalari, Hindistonda globallashuvning kuchayishi va jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi tufayli ijobiy bo'lib qolmoqda<ref name="CIA_data">{{veb manbasi|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/|sarlavha=The World Factbook — Central Intelligence Agency|ish=CIA.gov|kirish sanasi=2-noyabr 2017-yil|qaralgan sana=2022-06-02|arxivsana=2018-12-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181226142553/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html}}</ref>. 2016-yilda “demonetizatsiya” zarbalari va 2017-yilda tovar va xizmatlar soligʻi joriy etilishi tufayli iqtisodiyot 2017-yilda sekinlashdi<ref>{{jurnal manbasi|last=Nagaraj|first1=R|title=Understanding India's Economic Slowdown|journal=The India Forum|date=20-yanvar 2020-yil|url=https://www.theindiaforum.in/article/understanding-india-s-economic-slowdown|access-date=11-may 2022-yil|language=en}}</ref>. Hindiston yalpi ichki mahsulotining qariyb 70 foizi 2 to'g'ri keladi.<ref>{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.TOTL.ZS?most_recent_value_desc=true&locations=IN|sarlavha=Final consumption expenditure (% of GDP) - India|ish=[[World Bank]]|kirish sanasi=11-mart 2022-yil}}</ref> Mamlakat dunyodagi oltinchi yirik iste'mol bozori bo'lib qolmoqda<ref>{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?most_recent_value_desc=true&year_high_desc=true|sarlavha=Household final consumption expenditure (current US$) {{!}} Data|nashriyot=World Bank|til=en-us|kirish sanasi=7-aprel 2018-yil}}</ref>. Xususiy [[Isteʼmol|iste'moldan]] tashqari, Hindiston yalpi ichki mahsulotiga davlat xarajatlari, investitsiyalar va eksport ham ta'minlanadi<ref>{{veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/is-your-debt-dragging-the-economy-down/articleshow/71082520.cms|sarlavha=Is your debt dragging the economy down?|ish=The Times of India|kirish sanasi=11-sentabr 2019-yil}}</ref>. 2020-yilda pandemiya savdoga ta'sir ko'rsatdi va import bo'yicha Hindiston dunyodagi 14-o'rinni egalladi va 21-eng yirik eksportchi bo'ldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/wts2021_e/wts2021_e.pdf|sarlavha=World Trade Statistical Review 2021|ish=[[World Trade Organization]]|kirish sanasi=11-mart 2022-yil}}</ref>. Hindiston 1995-yil 1-yanvardan beri [[Jahon savdo tashkiloti|Jahon Savdo Tashkilotining]] aʼzosi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/india_e.htm|nashriyot=WTO|sarlavha=India – Member information}}</ref>. U biznes yuritishning qulayligi indeksi bo'yicha 63-o'rinni va [[Global raqobatbardoshlik indeksi|Global raqobatbardoshlik hisobotida]] 68-o'rinni egallaydi<ref>{{veb manbasi|url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/|sarlavha=The Global Competitiveness Report 2018|kirish sanasi=17-oktabr 2018-yil}}</ref>. Rupi/dollar [[Valyuta kursi|kursining keskin o'zgarishi tufayli]] Hindistonning nominal YaIM ham sezilarli darajada o'zgarib turadi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.livemint.com/budget/opinion/we-can-strike-the-gdp-target-provided-economy-does-well-rupee-appreciates-1562353376032.html|sarlavha=Opinion - We can strike the GDP target, provided economy does well, rupee appreciates|muallif=Debroy|ism=Bibek|sana=6-iyul 2019-yil|ish=livemint.com|nashriyot=[[Mint (newspaper)]]|kirish sanasi=|iqtibos=}}</ref>. 500 million ishchi bilan Hindiston ishchi kuchi dunyoda ikkinchi o'rinda turadi{{sfn|Central Intelligence Agency}}. Hindiston milliarderlar soni boʻyicha dunyoda birinchi oʻrinda turadi va daromadlar boʻyicha tengsizlikka ega<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Wealth of India's richest 1% more than 4-times of total for 70% poorest: Oxfam |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/indicators/wealth-of-indias-richest-1-more-than-4-times-of-total-for-70-poorest-oxfam/articleshow/73416122.cms |access-date=20-yanvar 2020-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-36186116|sarlavha=Indian inequality still hidden|ism=Justin|muallif=Rowlatt|sana=2-may 2016-yil|nashriyot=BBC}}</ref>. Bir nechta imtiyozlar tufayli hindlarning faqatgina 2 foizi daromad solig'ini to'laydi. 2008-yilgi jahon moliyaviy inqirozi davrida iqtisodiyot biroz sekinlashuvga duch keldi. Hindiston o'sish sur'atlarini oshirish va talabni shakllantirish uchun rag'batlantirish choralarini (ham fiskal, ham [[Pul-kredit siyosati|pul]]) amalga oshirdi. Keyingi yillarda iqtisodiy o'sish jonlandi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Govt announces stimulus package, including tax cuts |work=[[Mint (newspaper)|Live Mint]] |url=https://www.livemint.com/Politics/CMJ5nWjNnZnWquihUArZCJ/Govt-announces-stimulus-package-including-tax-cuts.html |access-date=7-dekabr 2008-yil}}</ref>. [[Jahon banki|Jahon bankiga]] ko'ra, barqaror iqtisodiy rivojlanishga erishish uchun Hindiston davlat sektorini isloh qilish, [[infratuzilma]], [[qishloq xo'jaligi]] va qishloqlarni rivojlantirish, yer va mehnat qoidalarini bekor qilish, moliyaviy inklyuzivlik, xususiy sarmoya va eksportni rag'batlantirish, ta'lim va sog'liqni saqlashga e'tibor qaratishi kerak<ref>{{veb manbasi|url=https://www.worldbank.org/en/country/india/overview|sarlavha=India Country Overview|nashriyot=[[World Bank]]|kirish sanasi=20-yanvar 2019-yil}}</ref>. 2020-yilda Hindistonning eng yirik oʻnta savdo hamkori [[AQSh]], [[Xitoy]], [[Birlashgan Arab Amirliklari|Birlashgan Arab Amirliklari (BAA)]], [[Saudiya Arabistoni]], [[Shveysariya]], [[Germaniya]], [[Gonkong]], [[Indoneziya]], [[Janubiy Koreya]] va [[Malayziya]] boʻldi<ref>{{veb manbasi|url=https://tradestat.commerce.gov.in/eidb/ecnt.asp|sarlavha=Total Trade|sana=2019–2020|ish=commerce.gov.in/|nashriyot=Department of Commerce|kirish sanasi=27-dekabr 2020-yil}}</ref>. 2019–2020-yillarda Hindistonga toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar (TDI) 74,4 milliard dollarni tashkil etdi. To'g'ridan-to'g'ri investitsiyalar oqimining yetakchi tarmoqlari xizmat ko'rsatish sohasi, kompyuter sanoati va telekommunikatsiya sanoati edi<ref>{{veb manbasi|url=https://dipp.gov.in/sites/default/files/FDI_Fact_sheet_September_20.pdf|sarlavha=FDI Statistics|ish=Department for Promotion of Industry and Internal Trade, MoCI, GoI|kirish sanasi=31-may 2020-yil|qaralgan sana=2022-06-02|arxivsana=2021-07-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210705155419/https://dipp.gov.in/sites/default/files/FDI_Fact_sheet_September_20.pdf}}</ref>. Hindiston bir necha davlatlar, jumladan [[Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari uyushmasi|ASEAN]], SAFTA, Mercosur, Janubiy Koreya, Yaponiya va muzokaralar bosqichida boʻlgan boshqa davlatlar bilan erkin savdo shartnomalariga ega<ref>{{veb manbasi|sarlavha=By Country/Economy – Free Trade Agreements|url=https://aric.adb.org/fta-country|ish=aric.adb.org|kirish sanasi=30-avgust 2019-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://aric.adb.org/database/fta|sarlavha=ASIA REGIONAL INTEGRATION CENTER|ish=ASIA REGIONAL INTEGRATION CENTER|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190829160702/https://aric.adb.org/database/fta|arxivsana=29-avgust 2019-yil|kirish sanasi=29-avgust 2019-yil}}</ref>. Xizmat ko'rsatish sohasi YaIMning 50 foizini tashkil qiladi va eng tez rivojlanayotgan soha bo'lib qolmoqda, sanoat sektori va qishloq xo'jaligi sektori esa ishchi kuchining ko'p qismini ish bilan ta'minlaydi<ref name="auto">{{yangiliklar manbasi |title=India has second fastest growing services sector |work=The Hindu |url=http://m.thehindu.com/business/budget/india-has-second-fastest-growing-services-sector/article6193500.ece}}</ref>. Bombey fond birjasi va Milliy fond birjasi bozor kapitallashuvi bo'yicha dunyodagi eng yirik fond birjalaridan biridir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics|sarlavha=Monthly Reports – World Federation of Exchanges|nashriyot=WFE}}</ref>. Hindiston dunyodagi oltinchi yirik ishlab chiqaruvchi bo'lib, global ishlab chiqarishning 3% ni tashkil qiladi va 57 milliondan ortiq kishini ish bilan ta'minlaydi<ref>{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.MANF.CD?most_recent_value_desc=true|sarlavha=Manufacturing, value added (current US$) {{!}} Data|nashriyot=World Bank|til=en-us|kirish sanasi=11-noyabr 2018-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.brookings.edu/research/global-manufacturing-scorecard-how-the-us-compares-to-18-other-nations/|sarlavha=Global manufacturing scorecard: How the US compares to 18 other nations|ish=[[Brookings Institution]]|sana=10-iyul 2018-yil|til=en-us|kirish sanasi=10-iyul 2018-yil}}</ref>. Hindiston aholisining qariyb 66% qishloqlarda yashaydi<ref name="world bank_rural population">{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.RUR.TOTL.ZS?name_desc=false|sarlavha=Rural Population (% of Total Population)|sana=1-may 2016-yil|nashriyot=World Bank|kirish sanasi=14-iyul 2020-yil}}</ref> va Hindiston yalpi ichki mahsulotining taxminan 50% ni tashkil qiladi<ref name="bs_India">{{yangiliklar manbasi |date=1-may 2016-yil |title=India: An agricultural powerhouse of the world |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/article/b2b-connect/india-an-agricultural-powerhouse-of-the-world-116051800253_1.html |access-date=8-yanvar 2019-yil}}</ref>. U 593,279 milliard dollarlik valyuta zaxiralari bo'yicha dunyoda to'rtinchi o'rinda turadi. Hindiston yalpi ichki mahsulotning 86 foizini tashkil etadigan yuqori [[Davlat qarzi|davlat qarziga]] ega, uning fiskal taqchilligi esa YaIMning 6,9 foizini tashkil etdi. Hindistonning hukumatga qarashli banklari umidsiz qarzga duch keldi, bu esa kreditlarning past o'sishiga olib keldi<ref name="CIA_data"/>. Shu bilan birga, NBFC sektori likvidlik inqiroziga duchor bo'ldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.financialexpress.com/industry/banking-finance/all-you-need-to-know-about-current-liquidity-crisis-at-indias-nbfc/1370224/|sarlavha=All you need to know about current liquidity crisis at India's NBFCs|ish=The Financial Express|sana=2-noyabr 2018-yil|til=en-us|kirish sanasi=2-noyabr 2018-yil}}</ref>. Hindiston o'rtacha ishsizlik, daromadlar tengsizligining kuchayishi va [[Yalpi talab|yalpi talabning]] pasayishiga duch kelmoqda<ref>{{veb manbasi|url=https://unemploymentinindia.cmie.com/|sarlavha=Unemployment Rate in India|ish=Centre for Monitoring Indian Economy|kirish sanasi=1-oktabr 2019-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.moneycontrol.com/news/podcast/digging-deeper-is-indias-economy-losing-its-way-4427191.html|sarlavha=Digging Deeper, Is India's economy losing its way?|ish=moneycontrol.com|til=en-us|kirish sanasi=9-noyabr 2019-yil}}</ref>. Hindistonning yalpi ichki jamgʻarma darajasi 2019-moliya yilida YaIMning 30,1 foizini tashkil qildi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.rbi.org.in/scripts/PublicationsView.aspx?id=19954|sarlavha=Gross domestic savings rate in India from financial year 2014 to 2019|ish=Reserve Bank of India|kirish sanasi=15-iyun 2020-yil}}</ref>. So'nggi yillarda mustaqil iqtisodchilar va moliya institutlari hukumatni turli iqtisodiy ma'lumotlarni, xususan, YaIM o'sishini manipulyatsiya qilishda ayblamoqda<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Kumar |first=Manoj |date=9-may 2019-yil |title=India's incredulous data: Economists create own benchmarks |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-india-economy-data-insight/indias-incredulous-data-economists-create-own-benchmarks-idUSKCN1SF0L6 |access-date=9-may 2019-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Sharma |first=Mihir S. |date=13-iyun 2019-yil |title=GDP data under cloud: Govt should know that this is a crisis of credibility |work=[[Business Standard]] |url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/gdp-data-under-cloud-govt-should-know-that-this-is-a-crisis-of-credibility-119061300134_1.html |access-date=13-iyun 2019-yil}}</ref>. Hindiston dunyodagi eng yirik umumiy dori vositalari ishlab chiqaruvchisi bo'lib, uning farmatsevtika sektori [[Vaksinalar|vaktsinalarga]] boʻlgan global talabning 50% dan ortig'ini qondiradi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Indian Pharmaceutical Industry |work=ibef.org |url=https://www.ibef.org/industry/pharmaceutical-india.aspx |access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref>. Hindiston IT-sanoati IT xizmatlarining asosiy eksportchisi sifatida 191 dollar milliard daromadga ega va to'rt milliondan ortiq odamni ish bilan ta'minlaydi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Indian IT-BPM Industry FY 2019-20 Performance |work=[[NASSCOM]] |url=https://nasscom.in/knowledge-center/publications/technology-sector-in-india-2020-techade-strategic-review |access-date=22-iyun 2020-yil |archive-date=2022-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218004602/https://nasscom.in/knowledge-center/publications/technology-sector-in-india-2020-techade-strategic-review |url-status=dead }}</ref>. Hindistonning kimyo sanoati juda xilma-xildir va 178 milliard dollarga baholanadi. Turizm sanoati Hindiston yalpi ichki mahsulotining qariyb 9,2 foizini tashkil qiladi va 42 milliondan ortiq kishini ish bilan ta'minlaydi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=2019 ANNUAL RESEARCH: KEY HIGHLIGHTS|url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/countries-2019/india2019.pdf|ish=WTTC|kirish sanasi=15-mart 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191230065707/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/countries-2019/india2019.pdf|arxivsana=2019-12-30}}</ref>. Hindiston oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi ishlab chiqarish bo'yicha dunyoda ikkinchi o'rinda turadi. Hindiston telekommunikatsiya sanoati mobil telefonlar, smartfonlar va internet foydalanuvchilari soni bo'yicha dunyoda ikkinchi o'rinda turadi. U dunyodagi [[Neft qazib olish boʻyicha davlatlar roʻyxati|23- yirik neft ishlab chiqaruvchi]] va uchinchi yirik neft iste'molchisi. Hindiston [[Hindiston avtomobilsozlik sanoati|avtomobil sanoati ishlab chiqarish]] hajmi bo'yicha dunyoda beshinchi o'rinda turadi<ref>[http://www.oica.net/category/production-statistics/2018-statistics/ 2018 Production Statistics] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201202155703/http://www.oica.net/category/production-statistics/2018-statistics/ |date=2020-12-02 }}, Organisation Internationale des Constructeurs d'Automobiles</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ibef.org/industry/india-automobiles.aspx|sarlavha=Automobile Industry in India, Indian Automobile Industry, Sector, Trends, Statistics|ish=www.ibef.org}}</ref>. Hindistonda 1,17 trillion dollarlik chakana bozor mavjud, bu Hindiston yalpi ichki mahsulotining 10% dan ortig'ini tashkil qiladi. Shuningdek, u dunyodagi eng tez rivojlanayotgan [[elektron tijorat]] bozorlaridan biriga ega<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Retail industry in India |work=ibef.org |url=https://www.ibef.org/industry/retail-india.aspx |access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref>. Hindiston dunyodagi to'rtinchi yirik tabiiy resurslarga ega, tog'- [[kon sanoati]] mamlakat sanoat yalpi ichki mahsulotining 11 foizini va umumiy yalpi ichki mahsulotning 2,5 foizini tashkil qiladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.investopedia.com/articles/markets-economy/090516/10-countries-most-natural-resources.asp|sarlavha=10 Countries With The Most Natural Resources|sana=12-sentabr 2016-yil|muallif=Anthony|ism=Craig|ish=[[Investopedia]]}}</ref>. Shuningdek, u dunyodagi ikkinchi yirik ko'mir ishlab chiqaruvchi, ikkinchi yirik sement ishlab chiqaruvchi, ikkinchi yirik po'lat ishlab chiqaruvchi va [[Elektr energiyasi ishlab chiqarish boʻyicha davlatlar roʻyxati|uchinchi yirik]] elektr ishlab chiqaruvchi hisoblanadi<ref name="BP2019">{{veb manbasi|url=https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2019-full-report.pdf|sarlavha=BP Statistical Review of World Energy June 2019}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:dcd93336-2756-486e-aa7f-64f6be8e6b1e/2018%2520global%2520crude%2520steel%2520production.pdf|sarlavha=World Crude Steel Production|sana=2-yanvar 2019-yil|ish=WorldSteel|kirish sanasi=1-fevral 2019-yil|archive-date=2019-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190202042330/https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:dcd93336-2756-486e-aa7f-64f6be8e6b1e/2018%2520global%2520crude%2520steel%2520production.pdf}}</ref>. == Tarix == <div class="thumb tmulti tleft"><div class="thumbinner" style="width:192px;max-width:192px"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:190px;max-width:190px"><div class="thumbimage" style="height:122px;overflow:hidden"></div><div class="thumbcaption text-align-center"> * Hindiston va Yevropa o'rtasidagi [[Spice trade|ziravorlar savdosi]] [[Age of Discovery|kashfiyotlar davri]] uchun asosiy katalizator bo'ldi<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation book cs1" id="CITEREFDonkin2003">[[Robin Donkin|Donkin, Robin A.]] (August 2003). ''Between East and West: The Moluccas and the Traffic in Spices Up to the Arrival of Europeans''. Diane Publishing Company. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-87169-248-1|<bdi>0-87169-248-1</bdi>]].</cite></ref>. </div><div class="thumbcaption text-align-center"> * Janubiy Hindiston [[Chera dynasty|Chera]] hukmdori [[Sthanu Ravi Varma]] tomonidan [[Saint Thomas Christians|Avliyo Tomas nasroniylariga]] berilgan [[Tharisapalli plates|Tharisapalli plitalari]] Hindistonning [[Kerala, India|Kerala]] shtatidagi [[Kulasekhara dynasty (Venad)|Kulasexara]] davrida savdogarlar gildiyalari va savdo korporatsiyalari iqtisodiyot va ijtimoiy hayotda juda muhim rol o'ynaganligidan dalolat beradi. </div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:190px;max-width:190px"><div class="thumbcaption text-align-center"> * [[Ateshgah of Baku|Atashgoh]] — [[Caspian Sea|Kaspiy dengizining]] gʻarbida 1745-yilgacha hind savdogarlari tomonidan qurilgan ibodatxona. Ko'rsatilgan yozuv, Lord [[Shiva|Shivaning]] [[Sanskrit|sanskritcha]] chaqiruvidir. </div></div></div></div></div> Miloddan avvalgi 1-yildan boshlab qariyb 1700-yil davom etgan uzluksiz davomiylik davomida Hindiston jahon yalpi ichki mahsulotining 35-40% ni tashkil etuvchi eng yuqori iqtisodiy davlat bo'lib kelgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.visualcapitalist.com/2000-years-economic-history-one-chart/|sarlavha=2000 years economic history one chart|kirish sanasi=29-avgust 2017-yil}}</ref>. [[Proteksionizm siyosati|Protektsionistik]], import o'rnini bosuvchi, Fabian sotsializmi va sotsial-demokratik ruhdagi siyosatlarning uyg'unligi Britaniya hukmronligi tugaganidan keyin bir muncha vaqt Hindistonni boshqargan. Iqtisodiyot keyinchalik Dirigizm sifatida tavsiflangan edi,<ref name=":1"/><ref name=":2"/> Bu keng tartibga solishga ega edi, [[Proteksionizm siyosati|protektsionizm]], yirik monopoliyalarning [[davlat mulki]], keng tarqalgan korruptsiya va sekin o'sish<ref name="oecd" /><ref name="nyt" /><ref name="potential">{{veb manbasi|url=http://www.usindiafriendship.net/viewpoints1/Indias_Rising_Growth_Potential.pdf|sarlavha=India's Rising Growth Potential|nashriyot=Goldman Sachs|yil=2007|kirish sanasi=21-iyun 2009-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110724120152/http://www.usindiafriendship.net/viewpoints1/Indias_Rising_Growth_Potential.pdf|arxivsana=24-iyul 2011-yil}}</ref>. 1991-yildan beri davom etayotgan iqtisodiy erkinlashtirish mamlakatni [[Bozor iqtisodiyoti|bozor iqtisodiyotiga o'tkazdi]]<ref name="oecd" /><ref name="nyt" />. 2008-yilga kelib Hindiston o'zini dunyoning tez rivojlanayotgan iqtisodiyotlaridan biri sifatida ko'rsatdi. === Qadimgi va o'rta asrlar === ==== Hind vodiysi tsivilizatsiyasi ==== Miloddan avvalgi 2800—1800-yillarda gullab-yashnagan doimiy aholi punkti boʻlgan Hind vodiysi tsivilizatsiyasining fuqarolari [[dehqonchilik]] bilan shug'ullangan, hayvonlarni xonakilashtirgan, bir xil og'irlik va o'lchovlardan foydalangan, asboblar va qurollar yasagan va boshqa shaharlar bilan savdo qilgan. Yaxshi rejalashtirilgan ko'chalar, drenaj tizimi va suv ta'minoti haqidagi dalillar ularning [[Shaharsozlik|shaharsozlik bo'yicha]] bilimlarini ochib beradi, bu birinchi ma'lum boʻlgan shahar sanitariya tizimlari va munitsipal boshqaruv shakli mavjudligini o'z ichiga oladi. ==== G'arbiy Sohil ==== Dengiz savdosi Janubiy Hindiston bilan Janubi-[[Janubi-Sharqiy Osiyo|Sharqiy]] va G'arbiy Osiyo o'rtasida erta davrlardan milodiy XIV-asrgacha keng miqyosda amalga oshirilgan. [[Malabar]] va Koromandel qirg'oqlari miloddan avvalgi I-asrdayoq muhim savdo markazlari bo'lib, import va eksport, shuningdek, [[Oʻrta dengiz|O'rta yer dengizi]] mintaqasi va janubi-sharqiy Osiyo o'rtasidagi tranzit punktlari uchun foydalanilgan. Vaqt o'tishi bilan savdogarlar o'zlarini davlat homiylik qiladigan uyushmalarga aylantirdilar. Tarixchilar Tapan Raychaudxuri va Irfon Habibning ta'kidlashicha, davlatning chet el savdosiga homiyligi eramizning XIII-asriga kelib, dastlab Malabarda, keyin esa mahalliy parslar, yahudiylar, suriyalik nasroniylar va musulmonlar jamoalari tomonidan bosib olingandan so'ng tugaydi.  {{multiple image|width=120|image1=MauryanCoin.JPG|caption1=Mauriya imperiyasining kumush tangasi, miloddan avvalgi 3-asr.|image2=Silver Coin of Kumaragupta I.jpg|caption2=Gupta sulolasi kumush tangasi, miloddan avvalgi V-asr.}} === Mug'al davri / Rajput davri / Maratha davri (1526-1820) === Hindiston iqtisodiyoti 18-asrgacha [[Boburiylar davlati|Mugʻallar imperiyasi davrida]] katta va gullab-yashnagan edi. Shon Xarkinning hisob-kitoblariga koʻra, 17-asrda Xitoy va Hindiston jahon yalpi ichki mahsulotining 60-70 foizini tashkil qilgan boʻlishi mumkin. Mugʻal xoʻjaligi ishlab [[Tanga|chiqilgan]] pul birligi, yer daromadlari va savdo tizimi asosida ishlagan. Oltin, kumush va mis [[Zarbxona|tangalar]] qirol zarbxonalari tomonidan muomalaga chiqarilgan bo'lib, ular erkin zarb qilish asosida faoliyat yuritgan. Mug'ullar qo'l ostidagi markazlashgan boshqaruv natijasida yuzaga kelgan siyosiy barqarorlik va yagona daromad siyosati, yaxshi rivojlangan ichki savdo tarmog'i bilan birgalikda, Hindiston - inglizlar kelishidan oldin - an'anaviy agrarga ega bo'lishiga qaramay, katta darajada iqtisodiy jihatdan birlashtirilganligini ta'minladi. yashash uchun mo'ljallangan qishloq xo'jaligining ustunligi bilan tavsiflangan iqtisodiyot<ref>{{Harvard citation no brackets|Kumar|2005|p=3}}</ref>. [[Fayl:Muslin_men.jpg|right|thumb| Milodiy 1665-yilda muslin liboslarini kiygan Mug'al knyazlari.]] Mugʻallar imperiyasi rivojlangan sanoat ishlab chiqarish iqtisodiyotiga ega boʻlib, Hindiston 1750-yilgacha jahon sanoat mahsulotining qariyb 25% ini ishlab chiqargan<ref name="williamson">{{veb manbasi|url=http://www.tcd.ie/Economics/staff/orourkek/Istanbul/JGWGEHNIndianDeind.pdf|sarlavha=India's Deindustrialization in the 18th and 19th Centuries|muallif=[[Jeffrey G. Williamson]], David Clingingsmith|nashriyot=[[Harvard University]]|sana=August 2005|kirish sanasi=18-may 2017-yil}}</ref> va bu uni [[Xalqaro savdo|xalqaro savdodagi]] eng muhim ishlab chiqarish markaziga aylantirgan<ref name=":3">{{Citation|title=Why Europe Grew Rich and Asia Did Not: Global Economic Divergence, 1600–1850|given=Prasannan|surname=Parthasarathi|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-1-139-49889-0|page=2}}</ref>. Mug'allar imperiyasining ishlab chiqarilgan mahsulotlari va "pul ekinlari" butun dunyo bo'ylab sotilgan. Sanoatning asosiy tarmoqlariga toʻqimachilik, kemasozlik va poʻlat sanoati kiradi, qayta ishlangan eksportga esa paxta toʻqimachilik, ip-kalava, ip, ipak, jut mahsulotlari, metall buyumlar hamda shakar, moy va sariyogʻ kabi oziq-ovqat mahsulotlari kiradi<ref name="schmidt">Karl J. Schmidt (2015), [https://books.google.com/books?id=BqdzCQAAQBAJ&pg=PA100 ''An Atlas and Survey of South Asian History'', page 100], [[Routledge]]</ref>. Shaharlar va shaharlar o'z davri uchun nisbatan yuqori darajada urbanizatsiyaga ega boʻlgan Mug'al imperiyasi davrida gullab-yashnagan, aholisining 15% shahar markazlarida yashagan, bu o'sha paytdagi zamonaviy Yevropadagi shahar aholisining foizidan yuqori va undan yuqori. 19-asrda [[Britaniya Hindistoni]]. 18-asrning boshlarida [[Boburiylar davlati|Mugʻallar imperiyasi tanazzulga]] yuz tutdi, chunki u Hindistonning gʻarbiy, markaziy va janubiy va shimoliy qismlarini [[Maratxa imperiyasi|Maratha imperiyasiga]] boy berdi, u oʻsha hududlarni birlashtirib, boshqarishda davom etdi<ref name="kumar">{{Harvard citation no brackets|Kumar|2005|pp=5–8}}</ref>. Mug'allar imperiyasining tanazzulga uchrashi qishloq xo'jaligi hosildorligining pasayishiga olib keldi, bu esa o'z navbatida to'qimachilik sanoatiga salbiy ta'sir ko'rsatdi. Mug'allardan keyingi davrda subkontinentning hukmron iqtisodiy kuchi sharqdagi Bengal Subah bo'lib, u gullab-yashnayotgan to'qimachilik sanoati va nisbatan yuqori [[Real ish haqi|real ish haqini]] saqlab qolishda davom etdi. Biroq, birinchisi Bengaliyaning Maratha bosqinlari<ref name="Chaudhuri253">{{kitob manbasi|last=Kirti N. Chaudhuri|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2006|page=253|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&pg=PA253|authorlink=Kirti N. Chaudhuri|isbn=9780521031592}}</ref><ref name="Marshall73">{{kitob manbasi|title=Bengal: The British Bridgehead: Eastern India 1740–1828|last=P. J. Marshall|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2006|page=73|url=https://books.google.com/books?id=lIZrfokYSY8C&pg=PA73|authorlink=P. J. Marshall|isbn=9780521028226}}</ref> va keyin 18-asr o'rtalarida Britaniya mustamlakasi tomonidan vayron qilingan. [[Panipat janglari|Panipat]]ning uchinchi jangi, Maratha imperiyasi bir nechta konfederativ shtatlarga parchalanib ketdi va natijada yuzaga kelgan siyosiy beqarorlik va qurolli to'qnashuvlar mamlakatning bir qancha qismlarida iqtisodiy hayotga jiddiy ta'sir ko'rsatdi - garchi bu yangi viloyat qirolliklarida mahalliy farovonlik tufayli yumshatilgan bo'lsa ham. XVIII asrning oxiriga kelib, Britaniya Ost-Hind kompaniyasi Hindiston siyosiy teatriga kirib, Yevropaning boshqa kuchlari ustidan oʻz hukmronligini oʻrnatdi. Bu Hindiston savdosida hal qiluvchi o'zgarishlarni va iqtisodiyotning qolgan qismiga kamroq ta'sir ko'rsatdi<ref>{{Harvard citation no brackets|Kumar|2005|p=26}}</ref>. === Britaniya davri (1793-1947) === <blockquote class="templatequote">Bizning Britaniya imperiyasiga qarshi shikoyatlarimiz asosli ekanligiga shubha yoʻq. Kembrijlik tarixchi Angus Maddisonning mashaqqatli statistik ishi ko'rsatganidek, Hindistonning jahon daromadidagi ulushi 1700-yildagi 22,6% dan kamaydi, bu o'sha paytdagi Yevropaning 23,3% ulushiga deyarli teng, 1952-yilda esa 3,8% ga tushib ketdi. Darhaqiqat, 20-asrning boshlarida "Britaniya tojining eng yorqin javohiri" aholi jon boshiga daromad bo'yicha dunyodagi eng qashshoq mamlakat edi.<div class="templatequotecite"> —&#x2009;<cite>[[Manmohan Singh|Manmohan Singx]] </cite></div></blockquote> [[Fayl:1_AD_to_2003_AD_Historical_Trends_in_global_distribution_of_GDP_China_India_Western_Europe_USA_Middle_East.png|thumb|300x300px| Angus Maddisonning hisob-kitoblariga ko'ra, milodiy 1-yildan 2003-yilgacha boʻlgan yirik iqtisodiyotlarning jahon yalpi ichki mahsulotiga global hissasi<ref name="Maddison379" />.18-asrgacha Xitoy va Hindiston yalpi ichki mahsulot ishlab chiqarish bo'yicha ikkita eng yirik iqtisodiyot edi.]] 19-asrning boshidan Britaniya Ost-Hind kompaniyasining kuchini bosqichma-bosqich kengaytirish va mustahkamlash soliqqa tortish va qishloq xo'jaligi siyosatida katta o'zgarishlarga olib keldi, bu esa savdoga e'tibor qaratgan holda qishloq xo'jaligini tijoratlashtirishga yordam berdi, natijada oziq-ovqat ishlab chiqarish qisqardi. ekinlar, dehqonlarning ommaviy qashshoqlashuvi va qashshoqligi qisqa muddatda ko'plab ocharchiliklarga olib keldi. Britaniya Rajining iqtisodiy siyosati talabning qisqarishi va ish bilan bandlikning pasayishi tufayli hunarmandchilik va qo'lbolachilik sohalarida jiddiy pasayishga olib keldi. 1813-yil Xartiyasi bilan xalqaro cheklovlar olib tashlanganidan so'ng, Hindiston savdosi barqaror o'sish bilan sezilarli darajada kengaydi. Natijada, Hindistondan Angliyaga kapitalning sezilarli darajada o'tkazilishi inglizlarning mustamlakachilik siyosati tufayli ichki iqtisodiyotni modernizatsiya qilish bo'yicha har qanday tizimli sa'y-harakatlardan ko'ra, daromadlarning katta miqdorda tushishiga olib keldi. [[Fayl:1700_AD_through_1950_AD_per_capita_GDP_of_United_Kingdom_and_India_during_the_Colonial_Era.png|left|thumb|280x280px| Maddison ma'lumotlariga ko'ra, 1990-yilda 1700—1950-yillarda Hindiston va Buyuk Britaniyaning jon boshiga hisoblangan YaIM. Biroq, Maddisonning 18-asr Hindistoni uchun hisob-kitoblari yalpi past baho sifatida tanqid qilindi, Bairoch hisob-kitoblariga ko'ra, Hindistonda 18-asrda aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot yuqori boʻlgan,<ref>{{kitob manbasi|title=Economics and World History: Myths and Paradoxes|last=Paul Bairoch|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1995|pages=95–104|url=https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch|authorlink=Paul Bairoch|accessdate=9-avgust 2017-yil}}</ref><ref>Chris Jochnick, Fraser A. Preston (2006), [https://books.google.com/books?id=SpqmITSjgWAC&pg=PA86 ''Sovereign Debt at the Crossroads: Challenges and Proposals for Resolving the Third World Debt Crisis'', pages 86–87], [[Oxford University Press]]</ref> va Parthasarathi topilmalari 18-asrda yuqori [[Real ish haqi|real ish haqini]] ko'rsatadi. Bengal va [[Maysur|Mysore]]. Ammo Hindistonning aholi jon boshiga to'g'ri keladigan YaIM va daromadlari 18-asr oxiridan boshlab mustamlaka davrida turg'un bo'lib qolgani haqida konsensus mavjud.]] Britaniya hukmronligi ostida Hindistonning jahon iqtisodiyotidagi ulushi 1700-yildagi 24,4 foizdan 1950-yilda 4,2 foizgacha kamaydi. Hindistonning aholi jon boshiga yalpi ichki mahsuloti (PPP) [[Boburiylar davlati|Mug'allar imperiyasi]] davrida turg'un edi va Britaniya hukmronligi boshlanishidan oldin pasayishni boshladi. Hindistonning jahon sanoat mahsulotidagi ulushi 1750-yildagi 25% dan 1900-yilda 2% gacha kamaydi<ref name="williamson"/>. Shu bilan birga, Buyuk Britaniyaning jahon iqtisodiyotidagi ulushi 1700-yildagi 2,9% dan 1870-yilda 9% gacha ko'tarildi. Britaniya Sharqiy Hindiston kompaniyasi, 1757-yilda Bengaliyani bosib olgandan so'ng, Hindistonda katta soliqqa tortilgan mahalliy hind ishlab chiqaruvchilari bilan solishtirganda, Britaniyada [[Proteksionizm siyosati|protektsionist]] boʻlgan holda, Hindistonda bojlar va [[Davlat boji|bojlarsiz]] sotilishi mumkin boʻlgan Britaniya tovarlari uchun yirik Hindiston bozorini ochishga majbur qildi. Hindiston toʻqimachilik mahsulotlarini u yerda sotilishini cheklash uchun taqiqlar va yuqori tariflar kabi siyosatlar amalga oshirilgan boʻlsa, paxta xom ashyosi Hindistondan Hindiston paxtasidan toʻqimachilik ishlab chiqaradigan va yana Hindiston bozoriga sotuvchi Britaniya fabrikalariga bojsiz olib kelingan. Britaniya iqtisodiy siyosati ularga Hindistonning yirik bozori va paxta resurslari ustidan monopoliya berdi<ref>{{kitob manbasi|title=The Process of Economic Development|last=James Cypher|year=2014|publisher=[[Routledge]]|url=https://books.google.com/books?id=TxFxAwAAQBAJ&pg=PA97|isbn=9781136168284}}</ref><ref name="gupta">{{veb manbasi|muallif=Broadberry|ism=Stephen|sarlavha=Cotton textiles and the great divergence: Lancashire, India and shifting competitive advantage, 1600–1850|yil=2005|url=http://www.iisg.nl/hpw/papers/broadberry-gupta.pdf|ish=International Institute of Social History|nashriyot=Department of Economics, University of Warwick|kirish sanasi=5-dekabr 2016-yil}}</ref><ref>{{kitob manbasi|title=Economics and World History: Myths and Paradoxes|last=Paul Bairoch|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1995|page=89|url=https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch|authorlink=Paul Bairoch|accessdate=9-avgust 2017-yil|chapterurl=https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch|archive-date=2017-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20171012060209/https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch}}</ref>. Hindiston ingliz ishlab chiqaruvchilari uchun muhim xom ashyo yetkazib beruvchi va Britaniya ishlab chiqaruvchilari uchun yirik bozor bo'lib xizmat qildi. Bir qancha iqtisodiy tarixchilarning ta'kidlashicha, [[Real ish haqi|haqiqiy ish haqining]] pasayishi 19-asrning boshlarida yoki, ehtimol, 18-asrning oxirida asosan Britaniya imperializmi natijasida boshlangan. Prasannan Parthasarathi va Sashi Sivramkrishnaning so'zlariga ko'ra, hind to'quvchilarining maoshi, ularning britaniyalik hamkasblari bilan solishtirish mumkin edi va ularning o'rtacha daromadi Yevropaning ilg'or qismlari bilan solishtirish mumkin boʻlgan yashash darajasidan besh baravar yuqori edi<ref>{{kitob manbasi|last=Parthasarathi|first=Prasannan|title=Why Europe Grew Rich and Asia Did Not: Global Economic Divergence, 1600—1850|url=https://archive.org/details/whyeuropegrewric0000part|year=2011|page=[https://archive.org/details/whyeuropegrewric0000part/page/45 45]}}</ref><ref name=":4">{{jurnal manbasi|last=Sivramkrishna|first1=Sashi|title=Ascertaining Living Standards in Erstwhile Mysore, Southern India, from Francis Buchanan's Journey of 1800-01: An Empirical Contribution to the Great Divergence|url=https://www.academia.edu/1831704|journal=Journal of the Economic and Social History|volume=52|issue=4|page=729}}</ref>. Biroq, ular ma'lumotlarning kamligi tufayli aniq xulosalar chiqarish qiyin va ko'proq tadqiqotlar talab etiladi degan xulosaga kelishdi. Shuningdek, Hindiston 18-asrning ikkinchi yarmida Mugʻallar imperiyasining qulashining bilvosita natijasi sifatida sanoatsizlanish davrini boshidan kechirganligi taʼkidlangan.<ref name="williamson"/> === COVID-19 pandemiyasi va oqibatlari (2020-yildan hozirgacha) === [[Hindistonda COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasi]] davrida koʻplab reyting agentliklari Hindistonning 21-moliyadagi YaIM prognozlarini salbiy koʻrsatkichlarga tushirdi<ref name=":49">{{yangiliklar manbasi |date=21-may 2020-yil |title=A Bigger Hit on the Economy? |page=1 |work=The Economic Times (ET Graphics) |url=https://epaper.timesgroup.com/ |url-access=subscription |access-date=21-may 2020-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Noronha |first=Gaurav |date=2-may 2020-yil |title=India's GDP to see 5% contraction in FY21, says Icra |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/indicators/indias-gdp-to-see-5-contraction-in-fy21-says-icra/articleshow/75847028.cms |access-date=21-may 2020-yil}}</ref>, Hindistonda 1979-yildan beri boʻlgan eng ogʻir retsessiyadan dalolat beradi. Dun & Bradstreet hisobotiga ko'ra, mamlakat 2020-yilning uchinchi choragida [[COVID-19 koronavirus infeksiyasi|COVID-19]] tarqalishini to'xtatish uchun joriy qilingan 2 oydan ortiq davom etgan umummilliy blokirovka natijasida tanazzulga yuz tutishi mumkin. === Qishloq xo'jaligi === [[Fayl:Tierecke_8983_-_Rice_fields_near_Puri.jpg|thumb| Hindistonning sharqiy sohilidagi Puri, [[Orissa|Odisha]] yaqinidagi guruch dalalari.]] Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi, daraxt kesish va baliqchilik kabi qoʻshni tarmoqlar YaIMning 17% ni tashkil etdi, sektor 2014-yilda jami ishchi kuchining 49% ini ish bilan taʼminladi. Qishloq xoʻjaligi yalpi ichki mahsulotning 23% ni tashkil etdi va 2016-yilda mamlakat umumiy ishchi kuchining 59% ish bilan taʼminlandi<ref name="WTTCBenchmark">{{veb manbasi|sarlavha=BENCHMARK REPORT 2017 – INDI|url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/benchmark-reports/country-reports-2017/india.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180412082953/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/benchmark-reports/country-reports-2017/india.pdf|arxivsana=12-aprel 2018-yil|kirish sanasi=11-aprel 2018-yil|ish=World Travel and Tourism Council}}</ref>. Hindiston iqtisodiyoti diversifikatsiyalangani va o'sishi bilan birga, qishloq xo'jaligining YaIMga qo'shgan hissasi 1951-yildan 2011-yilgacha doimiy ravishda pasayib bordi, ammo u hali ham mamlakatning eng katta bandlik manbai va uning umumiy ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining muhim qismidir. Besh yillik rejalarda qishloq xoʻjaligiga alohida eʼtibor berilgani hamda sugʻorish, texnologiya, zamonaviy qishloq xoʻjaligi usullarini qoʻllash va qishloq xoʻjaligini taʼminlashning izchil takomillashtirilishi tufayli 1950-yildan boshlab barcha ekin maydonlarining hosildorligi oʻsdi. Hindistondagi Yashil inqilobdan keyin qishloq xo'jaligi kreditlari va subsidiyalar. Biroq, xalqaro taqqoslashlar shuni ko'rsatadiki, Hindistondagi o'rtacha hosil odatda dunyodagi eng yuqori o'rtacha hosilning 30% dan 50% gacha. [[Uttar-Pradesh]], [[Panjob (shtat)|Panjob]], Haryana, [[Madhya-Pradesh|Madxya-Pradesh]], Andxra-Pradesh, Telangana, Bixar, [[Gʻarbiy Bengaliya|Gʻarbiy Bengal]], Gujarat va [[Maharashtra|Maxarashtra]] shtatlari Hindiston qishloq xoʻjaligiga asosiy hissa qoʻshmoqda.  {{multiple image|align=left|image1=Punjab Monsoon.jpg|width1=180|caption1=Panjob, (Hindiston) shtati Hindistonning Yashil inqilobga rahbarlik qildi va mamlakatning non savati degan unvonga sazovor boʻldi.|image2=Amul Plant at Anand.jpg|width2=272|caption2=Anand, Gujaratdagi [[Amul]] sut zavodi 1970-yillardaToshqin operatsiyasi davrida boshlangan juda muvaffaqiyatli kooperativ edi.|caption-align=center}} Hindistonda o'rtacha yillik yog'ingarchilik {{Convert|1208|mm|in}} va umumiy yillik yog'ingarchilik 4000 kub metrni tashkil qiladi, umumiy foydalanish mumkin boʻlgan suv resurslari, shu jumladan yer usti va [[yer osti suvlari]] 1123 milliard kub metrni tashkil etadi<ref>{{veb manbasi|url=http://cwc.gov.in/main/webpages/statistics.html#2|sarlavha=India&nbsp;– Land and Water Resources at a glance|nashriyot=Central Water Commission, Government of India|kirish sanasi=18-noyabr 2010-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101119200518/http://cwc.gov.in/main/webpages/statistics.html#2|arxivsana=19-noyabr 2010-yil}}</ref>. {{Convert|546820|km2|mi2}} yer maydoni yoki umumiy ekin maydonlarining 39% ga yaqini sugʻoriladi. Hindistonning ichki suv resurslari va dengiz resurslari baliqchilik sohasida olti millionga yaqin kishini ish bilan ta'minlaydi. 2010-yilda Hindiston dunyodagi oltinchi yirik baliqchilik sanoatiga ega edi. [[Fayl:Cashew_@_Paravur.jpg|right|thumb| Hindiston har yili 100 000 tonnadan ortiq qayta ishlangan kaju yadrolarini eksport qiladi. Birgina Kollamning oʻzida 600 dan ortiq kajuni qayta ishlash sexi mavjud.]] Taxminan 1,530,000 kvadrat kilometr (590,000 mi²), Hindiston ekin maydonlarining 52% bilan AQShdan keyin ikkinchi eng katta ekin maydonlariga ega. Mamlakatning umumiy er maydoni Xitoy yoki AQShning uchdan bir qismidan bir oz ko'proq bo'lsa-da, Hindistonning haydaladigan erlari AQShnikidan biroz kichikroq va Xitoynikidan biroz kattaroqdir. Biroq qishloq xoʻjaligi mahsulotlari oʻz imkoniyatlaridan ancha orqada. Hindistondagi past mahsuldorlik bir necha omillarning natijasidir. Jahon bankiga ko'ra, Hindistonning yirik qishloq xo'jaligi subsidiyalari fermerlar yetishtiradigan narsalarni buzmoqda va mahsuldorlikni oshirishga investitsiyalarga to'sqinlik qilmoqda. Qishloq xo'jaligini haddan tashqari tartibga solish xarajatlarni oshirdi, narx xavfi va noaniqlik, hukumatning mehnat, yer va kreditga aralashuvi bozorga zarar etkazmoqda. Qishloq yo'llari, elektr energiyasi, portlar, oziq-ovqat omborlari, [[chakana savdo]] bozorlari va xizmatlar kabi infratuzilma yetarli darajada emas. Yer yerlarining oʻrtacha kattaligi juda kichik, yer uchastkalarining 70%i bir gektardan kam hajmida<ref>{{Harvard citation no brackets|Panagariya|2008|p=318}}</ref>. Sugʻorish inshootlari yetarli darajada emas, maʼlum boʻlishicha, 2016-yil holatiga koʻra, umumiy ekin maydonlarining atigi 46 foizi sugʻorilgan<ref name="irrigation">{{veb manbasi|url=http://mowr.gov.in/writereaddata/linkimages/statewiseirrigated2079753822.pdf|sarlavha=State-Wise Details of Net Irrigated Area (NIA), Net Sown Area (NSA) And Percentage of NIA To NSA|nashriyot=Ministry of Water Resources, Government of India|kirish sanasi=18-noyabr 2010-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110721161906/http://mowr.gov.in/writereaddata/linkimages/statewiseirrigated2079753822.pdf|arxivsana=21-iyul 2011-yil}}</ref>, natijada fermerlar hali ham yogʻingarchilikka, xususan musson fasliga bogʻliq boʻlib qoladi, bu koʻpincha nomuvofiq va butun mamlakat boʻylab notekis taqsimlanadi. Qo'shimcha 20 000 000 gektar (49 000 000 akr) yerni sug'orish maqsadida turli sxemalar taqdim etilgan Tezlashtirilgan sug'orishdan foyda olish dasturi (AIBP) amalga oshirildi. Oziq-ovqat mahsulotlarini saqlash va tarqatish infratuzilmasi yo'qligi fermerlik daromadlariga ham to'sqinlik qilmoqda; Hindiston qishloq xo'jaligi mahsulotlarining uchdan bir qismi buzilish natijasida yo'qoladi<ref name="India's Food Transportation Ordeal">{{yangiliklar manbasi |date=11-yanvar 2013-yil |title=India's Food Transportation Ordeal |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324907204578187122310400706}}</ref>. == Manbalar == [[Turkum:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[Turkum:Hindiston iqtisodiyoti]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] pljfufxzukxy84gsca2fnonnj9mg3s6 5999480 5999479 2026-04-20T12:20:03Z KWiki78 246724 5999480 wikitext text/x-wiki {{Davlat bilgiqutisi|davlat_nomi_toʻliq=Mumbay, Hindistonning moliyaviy markazi|status=Rivojlanayotgan mamlakat, Quyi o'rta daromadli iqtisodiyot, Yangi sanoatlashgan mamlakat|aholi=1 389 637 446|aholi_oʻrin=2-oʻrin; 2022-yil hisobi|YaIM=3,535 trillion dollar (nominal; 2022-yil hisobi)|YIM_oʻrin=5-oʻrin (nominal; 2022) 3-oʻrin (PPP; 2022)|pul_birligi=Hind rupisi (INR, ₹)}}  '''[[Hindiston]]''' [[Bozor iqtisodiyoti|iqtisodiyoti – bozor iqtisodiyoti]] rivojlanayotgan [[Yangi industrial mamlakatlar|o'rtacha daromadli]] hisoblanadi<ref name="Eco_info"> Kaushik, Surendra K. “India's Evolving Economic Model: A Perspective on Economic and Financial Reforms.” The American Journal of Economics and Sociology, vol. 56, no. 1, [ American Journal of Economics and Sociology, Inc., Wiley ], 1997, pp. 69–84.</ref><ref name=":1" /><ref name="oecd">{{veb manbasi|url=http://www.oecd.org/dataoecd/17/52/39452196.pdf|sarlavha=Economic survey of India 2007: Policy Brief|nashriyot=[[OECD]]|kirish sanasi=21-iyun 2009-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110606112149/http://www.oecd.org/dataoecd/17/52/39452196.pdf|arxivsana=6-iyun 2011-yil}}</ref>. Bu [[Yalpi ichki mahsulot|nominal YaIM]] bo'yicha dunyoda [[YIM boʻyicha davlatlar roʻyxati|beshinchi yirik]] iqtisodiyot va xarid qobiliyati pariteti (PPP) bo'yicha uchinchi o'rinda turadi. [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi|Xalqaro Valyuta Jamg'armasi]] (XVJ) ma'lumotlariga ko'ra, aholi jon boshiga daromad bo'yicha [[Hindiston]] [[YaIM]] (nominal) bo'yicha 142-o'rin va YaIM (PPP) bo'yicha 128- o'rinni egalladi<ref name="imf2">{{veb manbasi|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=35&pr.y=6&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=534&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPIPCH&grp=0&a=|sarlavha=World Economic Outlook Database, October 2019|ish=IMF.org|nashriyot=[[International Monetary Fund]]|kirish sanasi=15-oktabr 2019-yil}}</ref>. 1947-yildagi mustaqillikdan 1991-yilgacha ketma-ket hukumatlar keng koʻlamli davlat aralashuvi va iqtisodiy tartibga solish bilan [[Proteksionizm siyosati|protektsionistik]] iqtisodiy siyosatni ilgari surdilar. Bu Litsenziya Raj shaklida dirigizm sifatida tavsiflanadi<ref name=":1">{{Citation|last=Chandrasekhar|first1=C. P.|title=From Dirigisme to Neoliberalism: Aspects of the Political Economy of the Transition in India|year=2012|journal=Developmental Politics in Transition: The Neoliberal Era and Beyond|pages=140–165|editor-last=Kyung-Sup|editor-first=Chang|series=International Political Economy Series|place=London|publisher=Palgrave Macmillan UK|language=en|url=https://eprints.soas.ac.uk/29360/1/10731455.pdf|doi=10.1057/9781137028303_8|isbn=978-1-137-02830-3|access-date=4 September 2020|editor2-last=Fine|editor2-first=Ben|editor3-last=Weiss|editor3-first=Linda}}</ref><ref name=":2">{{veb manbasi|muallif=Mazumdar|ism=Surajit|yil=2012|sarlavha=Industrialization, Dirigisme and Capitalists: Indian Big Business from Independence to Liberalization|url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/93158/|kirish sanasi=4-sentabr 2020-yil|ish=mpra.ub.uni-muenchen.de|til=en}}</ref>. [[Sovuq urush|Sovuq urushning]] tugashi va 1991-yilda to'lov balansining keskin inqirozi Hindistonda keng iqtisodiy liberalizatsiyani qabul qilishga olib keldi<ref name="oecd" /><ref name="nyt">{{yangiliklar manbasi |last=Edward A. Gargan |date=15-avgust 1992-yil |title=India Stumbles in Rush to a Free Market Economy |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1992/08/15/world/india-stumbles-in-rush-to-a-free-market-economy.html |access-date=17-yanvar 2011-yil}}</ref>. 21-asr boshidan beri yillik oʻrtacha yalpi ichki mahsulot oʻsishi 6% dan 7% gacha<ref name="Eco_info" /> boʻldi va 2013-yildan 2018-yilgacha Hindiston Xitoyni ortda qoldirib, dunyodagi eng tez rivojlanayotgan yirik iqtisodiyot boʻldi<ref name="GDP IMF">{{veb manbasi|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,&sy=2021&ey=2021&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|sarlavha=World Economic Outlook Database, October 2021|sana=October 2021|ish=IMF.org|nashriyot=[[International Monetary Fund]]|kirish sanasi=10-yanvar 2022-yil}}</ref><ref name="bbcmay2019">{{yangiliklar manbasi |date=31-may 2019-yil |title=India loses place as world's fastest-growing economy |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-48478028 |access-date=7-sentabr 2019-yil}}</ref>. Tarixiy jihatdan, Hindiston 1-asrdan 19-asrgacha boʻlgan ikki ming yillikning ko'p qismida dunyodagi eng yirik iqtisodiyot ega mamlakat boʻlgan<ref name="Maddison379">{{kitob manbasi|last=Maddison|first=Angus|date=2007|title=Contours of the World Economy 1–2030 AD: Essays in Macro-Economic History|url=https://books.google.com/books?id=a-JGGp2suQUC&q=angus+maddison|publisher=[[Oxford University Press]]|page=379|isbn=978-0-191-64758-1|authorlink=Angus Maddison}}</ref><ref>{{kitob manbasi|title=Economics and World History: Myths and Paradoxes|last=Paul Bairoch|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1995|page=[https://archive.org/details/economicsworldhi00bair_0/page/95 95]|url=https://archive.org/details/economicsworldhi00bair_0|isbn=978-0-226-03463-8|authorlink=Paul Bairoch}}</ref>. Hindiston iqtisodiyotining uzoq muddatli o'sish istiqboli uning yosh aholisi va shunga mos ravishda past qaramlik nisbati, sog'lom jamg'armalar va investitsiya stavkalari, Hindistonda globallashuvning kuchayishi va jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi tufayli ijobiy bo'lib qolmoqda<ref name="CIA_data">{{veb manbasi|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/|sarlavha=The World Factbook — Central Intelligence Agency|ish=CIA.gov|kirish sanasi=2-noyabr 2017-yil|qaralgan sana=2022-06-02|arxivsana=2018-12-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181226142553/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html}}</ref>. 2016-yilda “demonetizatsiya” zarbalari va 2017-yilda tovar va xizmatlar soligʻi joriy etilishi tufayli iqtisodiyot 2017-yilda sekinlashdi<ref>{{jurnal manbasi|last=Nagaraj|first1=R|title=Understanding India's Economic Slowdown|journal=The India Forum|date=20-yanvar 2020-yil|url=https://www.theindiaforum.in/article/understanding-india-s-economic-slowdown|access-date=11-may 2022-yil|language=en}}</ref>. Hindiston yalpi ichki mahsulotining qariyb 70 foizi 2 to'g'ri keladi.<ref>{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.TOTL.ZS?most_recent_value_desc=true&locations=IN|sarlavha=Final consumption expenditure (% of GDP) - India|ish=[[World Bank]]|kirish sanasi=11-mart 2022-yil}}</ref> Mamlakat dunyodagi oltinchi yirik iste'mol bozori bo'lib qolmoqda<ref>{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?most_recent_value_desc=true&year_high_desc=true|sarlavha=Household final consumption expenditure (current US$) {{!}} Data|nashriyot=World Bank|til=en-us|kirish sanasi=7-aprel 2018-yil}}</ref>. Xususiy [[Isteʼmol|iste'moldan]] tashqari, Hindiston yalpi ichki mahsulotiga davlat xarajatlari, investitsiyalar va eksport ham ta'minlanadi<ref>{{veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/is-your-debt-dragging-the-economy-down/articleshow/71082520.cms|sarlavha=Is your debt dragging the economy down?|ish=The Times of India|kirish sanasi=11-sentabr 2019-yil}}</ref>. 2020-yilda pandemiya savdoga ta'sir ko'rsatdi va import bo'yicha Hindiston dunyodagi 14-o'rinni egalladi va 21-eng yirik eksportchi bo'ldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/wts2021_e/wts2021_e.pdf|sarlavha=World Trade Statistical Review 2021|ish=[[World Trade Organization]]|kirish sanasi=11-mart 2022-yil}}</ref>. Hindiston 1995-yil 1-yanvardan beri [[Jahon savdo tashkiloti|Jahon Savdo Tashkilotining]] aʼzosi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/india_e.htm|nashriyot=WTO|sarlavha=India – Member information}}</ref>. U biznes yuritishning qulayligi indeksi bo'yicha 63-o'rinni va [[Global raqobatbardoshlik indeksi|Global raqobatbardoshlik hisobotida]] 68-o'rinni egallaydi<ref>{{veb manbasi|url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/|sarlavha=The Global Competitiveness Report 2018|kirish sanasi=17-oktabr 2018-yil}}</ref>. Rupi/dollar [[Valyuta kursi|kursining keskin o'zgarishi tufayli]] Hindistonning nominal YaIM ham sezilarli darajada o'zgarib turadi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.livemint.com/budget/opinion/we-can-strike-the-gdp-target-provided-economy-does-well-rupee-appreciates-1562353376032.html|sarlavha=Opinion - We can strike the GDP target, provided economy does well, rupee appreciates|muallif=Debroy|ism=Bibek|sana=6-iyul 2019-yil|ish=livemint.com|nashriyot=[[Mint (newspaper)]]|kirish sanasi=|iqtibos=}}</ref>. 500 million ishchi bilan Hindiston ishchi kuchi dunyoda ikkinchi o'rinda turadi{{sfn|Central Intelligence Agency}}. Hindiston milliarderlar soni boʻyicha dunyoda birinchi oʻrinda turadi va daromadlar boʻyicha tengsizlikka ega<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Wealth of India's richest 1% more than 4-times of total for 70% poorest: Oxfam |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/indicators/wealth-of-indias-richest-1-more-than-4-times-of-total-for-70-poorest-oxfam/articleshow/73416122.cms |access-date=20-yanvar 2020-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-36186116|sarlavha=Indian inequality still hidden|ism=Justin|muallif=Rowlatt|sana=2-may 2016-yil|nashriyot=BBC}}</ref>. Bir nechta imtiyozlar tufayli hindlarning faqatgina 2 foizi daromad solig'ini to'laydi. 2008-yilgi jahon moliyaviy inqirozi davrida iqtisodiyot biroz sekinlashuvga duch keldi. Hindiston o'sish sur'atlarini oshirish va talabni shakllantirish uchun rag'batlantirish choralarini (ham fiskal, ham [[Pul-kredit siyosati|pul]]) amalga oshirdi. Keyingi yillarda iqtisodiy o'sish jonlandi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Govt announces stimulus package, including tax cuts |work=[[Mint (newspaper)|Live Mint]] |url=https://www.livemint.com/Politics/CMJ5nWjNnZnWquihUArZCJ/Govt-announces-stimulus-package-including-tax-cuts.html |access-date=7-dekabr 2008-yil}}</ref>. [[Jahon banki|Jahon bankiga]] ko'ra, barqaror iqtisodiy rivojlanishga erishish uchun Hindiston davlat sektorini isloh qilish, [[infratuzilma]], [[qishloq xo'jaligi]] va qishloqlarni rivojlantirish, yer va mehnat qoidalarini bekor qilish, moliyaviy inklyuzivlik, xususiy sarmoya va eksportni rag'batlantirish, ta'lim va sog'liqni saqlashga e'tibor qaratishi kerak<ref>{{veb manbasi|url=https://www.worldbank.org/en/country/india/overview|sarlavha=India Country Overview|nashriyot=[[World Bank]]|kirish sanasi=20-yanvar 2019-yil}}</ref>. 2020-yilda Hindistonning eng yirik oʻnta savdo hamkori [[AQSh]], [[Xitoy]], [[Birlashgan Arab Amirliklari|Birlashgan Arab Amirliklari (BAA)]], [[Saudiya Arabistoni]], [[Shveysariya]], [[Germaniya]], [[Gonkong]], [[Indoneziya]], [[Janubiy Koreya]] va [[Malayziya]] boʻldi<ref>{{veb manbasi|url=https://tradestat.commerce.gov.in/eidb/ecnt.asp|sarlavha=Total Trade|sana=2019–2020|ish=commerce.gov.in/|nashriyot=Department of Commerce|kirish sanasi=27-dekabr 2020-yil}}</ref>. 2019–2020-yillarda Hindistonga toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar (TDI) 74,4 milliard dollarni tashkil etdi. To'g'ridan-to'g'ri investitsiyalar oqimining yetakchi tarmoqlari xizmat ko'rsatish sohasi, kompyuter sanoati va telekommunikatsiya sanoati edi<ref>{{veb manbasi|url=https://dipp.gov.in/sites/default/files/FDI_Fact_sheet_September_20.pdf|sarlavha=FDI Statistics|ish=Department for Promotion of Industry and Internal Trade, MoCI, GoI|kirish sanasi=31-may 2020-yil|qaralgan sana=2022-06-02|arxivsana=2021-07-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210705155419/https://dipp.gov.in/sites/default/files/FDI_Fact_sheet_September_20.pdf}}</ref>. Hindiston bir necha davlatlar, jumladan [[Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari uyushmasi|ASEAN]], SAFTA, Mercosur, Janubiy Koreya, Yaponiya va muzokaralar bosqichida boʻlgan boshqa davlatlar bilan erkin savdo shartnomalariga ega<ref>{{veb manbasi|sarlavha=By Country/Economy – Free Trade Agreements|url=https://aric.adb.org/fta-country|ish=aric.adb.org|kirish sanasi=30-avgust 2019-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://aric.adb.org/database/fta|sarlavha=ASIA REGIONAL INTEGRATION CENTER|ish=ASIA REGIONAL INTEGRATION CENTER|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190829160702/https://aric.adb.org/database/fta|arxivsana=29-avgust 2019-yil|kirish sanasi=29-avgust 2019-yil}}</ref>. Xizmat ko'rsatish sohasi YaIMning 50 foizini tashkil qiladi va eng tez rivojlanayotgan soha bo'lib qolmoqda, sanoat sektori va qishloq xo'jaligi sektori esa ishchi kuchining ko'p qismini ish bilan ta'minlaydi<ref name="auto">{{yangiliklar manbasi |title=India has second fastest growing services sector |work=The Hindu |url=http://m.thehindu.com/business/budget/india-has-second-fastest-growing-services-sector/article6193500.ece}}</ref>. Bombey fond birjasi va Milliy fond birjasi bozor kapitallashuvi bo'yicha dunyodagi eng yirik fond birjalaridan biridir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics|sarlavha=Monthly Reports – World Federation of Exchanges|nashriyot=WFE}}</ref>. Hindiston dunyodagi oltinchi yirik ishlab chiqaruvchi bo'lib, global ishlab chiqarishning 3% ni tashkil qiladi va 57 milliondan ortiq kishini ish bilan ta'minlaydi<ref>{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.MANF.CD?most_recent_value_desc=true|sarlavha=Manufacturing, value added (current US$) {{!}} Data|nashriyot=World Bank|til=en-us|kirish sanasi=11-noyabr 2018-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.brookings.edu/research/global-manufacturing-scorecard-how-the-us-compares-to-18-other-nations/|sarlavha=Global manufacturing scorecard: How the US compares to 18 other nations|ish=[[Brookings Institution]]|sana=10-iyul 2018-yil|til=en-us|kirish sanasi=10-iyul 2018-yil}}</ref>. Hindiston aholisining qariyb 66% qishloqlarda yashaydi<ref name="world bank_rural population">{{veb manbasi|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.RUR.TOTL.ZS?name_desc=false|sarlavha=Rural Population (% of Total Population)|sana=1-may 2016-yil|nashriyot=World Bank|kirish sanasi=14-iyul 2020-yil}}</ref> va Hindiston yalpi ichki mahsulotining taxminan 50% ni tashkil qiladi<ref name="bs_India">{{yangiliklar manbasi |date=1-may 2016-yil |title=India: An agricultural powerhouse of the world |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/article/b2b-connect/india-an-agricultural-powerhouse-of-the-world-116051800253_1.html |access-date=8-yanvar 2019-yil}}</ref>. U 593,279 milliard dollarlik valyuta zaxiralari bo'yicha dunyoda to'rtinchi o'rinda turadi. Hindiston yalpi ichki mahsulotning 86 foizini tashkil etadigan yuqori [[Davlat qarzi|davlat qarziga]] ega, uning fiskal taqchilligi esa YaIMning 6,9 foizini tashkil etdi. Hindistonning hukumatga qarashli banklari umidsiz qarzga duch keldi, bu esa kreditlarning past o'sishiga olib keldi<ref name="CIA_data"/>. Shu bilan birga, NBFC sektori likvidlik inqiroziga duchor bo'ldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.financialexpress.com/industry/banking-finance/all-you-need-to-know-about-current-liquidity-crisis-at-indias-nbfc/1370224/|sarlavha=All you need to know about current liquidity crisis at India's NBFCs|ish=The Financial Express|sana=2-noyabr 2018-yil|til=en-us|kirish sanasi=2-noyabr 2018-yil}}</ref>. Hindiston o'rtacha ishsizlik, daromadlar tengsizligining kuchayishi va [[Yalpi talab|yalpi talabning]] pasayishiga duch kelmoqda<ref>{{veb manbasi|url=https://unemploymentinindia.cmie.com/|sarlavha=Unemployment Rate in India|ish=Centre for Monitoring Indian Economy|kirish sanasi=1-oktabr 2019-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.moneycontrol.com/news/podcast/digging-deeper-is-indias-economy-losing-its-way-4427191.html|sarlavha=Digging Deeper, Is India's economy losing its way?|ish=moneycontrol.com|til=en-us|kirish sanasi=9-noyabr 2019-yil}}</ref>. Hindistonning yalpi ichki jamgʻarma darajasi 2019-moliya yilida YaIMning 30,1 foizini tashkil qildi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.rbi.org.in/scripts/PublicationsView.aspx?id=19954|sarlavha=Gross domestic savings rate in India from financial year 2014 to 2019|ish=Reserve Bank of India|kirish sanasi=15-iyun 2020-yil}}</ref>. So'nggi yillarda mustaqil iqtisodchilar va moliya institutlari hukumatni turli iqtisodiy ma'lumotlarni, xususan, YaIM o'sishini manipulyatsiya qilishda ayblamoqda<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Kumar |first=Manoj |date=9-may 2019-yil |title=India's incredulous data: Economists create own benchmarks |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-india-economy-data-insight/indias-incredulous-data-economists-create-own-benchmarks-idUSKCN1SF0L6 |access-date=9-may 2019-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Sharma |first=Mihir S. |date=13-iyun 2019-yil |title=GDP data under cloud: Govt should know that this is a crisis of credibility |work=[[Business Standard]] |url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/gdp-data-under-cloud-govt-should-know-that-this-is-a-crisis-of-credibility-119061300134_1.html |access-date=13-iyun 2019-yil}}</ref>. Hindiston dunyodagi eng yirik umumiy dori vositalari ishlab chiqaruvchisi bo'lib, uning farmatsevtika sektori [[Vaksinalar|vaktsinalarga]] boʻlgan global talabning 50% dan ortig'ini qondiradi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Indian Pharmaceutical Industry |work=ibef.org |url=https://www.ibef.org/industry/pharmaceutical-india.aspx |access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref>. Hindiston IT-sanoati IT xizmatlarining asosiy eksportchisi sifatida 191 dollar milliard daromadga ega va to'rt milliondan ortiq odamni ish bilan ta'minlaydi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Indian IT-BPM Industry FY 2019-20 Performance |work=[[NASSCOM]] |url=https://nasscom.in/knowledge-center/publications/technology-sector-in-india-2020-techade-strategic-review |access-date=22-iyun 2020-yil |archive-date=2022-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218004602/https://nasscom.in/knowledge-center/publications/technology-sector-in-india-2020-techade-strategic-review |url-status=dead }}</ref>. Hindistonning kimyo sanoati juda xilma-xildir va 178 milliard dollarga baholanadi. Turizm sanoati Hindiston yalpi ichki mahsulotining qariyb 9,2 foizini tashkil qiladi va 42 milliondan ortiq kishini ish bilan ta'minlaydi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=2019 ANNUAL RESEARCH: KEY HIGHLIGHTS|url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/countries-2019/india2019.pdf|ish=WTTC|kirish sanasi=15-mart 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191230065707/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/countries-2019/india2019.pdf|arxivsana=2019-12-30}}</ref>. Hindiston oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi ishlab chiqarish bo'yicha dunyoda ikkinchi o'rinda turadi. Hindiston telekommunikatsiya sanoati mobil telefonlar, smartfonlar va internet foydalanuvchilari soni bo'yicha dunyoda ikkinchi o'rinda turadi. U dunyodagi [[Neft qazib olish boʻyicha davlatlar roʻyxati|23- yirik neft ishlab chiqaruvchi]] va uchinchi yirik neft iste'molchisi. Hindiston [[Hindiston avtomobilsozlik sanoati|avtomobil sanoati ishlab chiqarish]] hajmi bo'yicha dunyoda beshinchi o'rinda turadi<ref>[http://www.oica.net/category/production-statistics/2018-statistics/ 2018 Production Statistics] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201202155703/http://www.oica.net/category/production-statistics/2018-statistics/ |date=2020-12-02 }}, Organisation Internationale des Constructeurs d'Automobiles</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ibef.org/industry/india-automobiles.aspx|sarlavha=Automobile Industry in India, Indian Automobile Industry, Sector, Trends, Statistics|ish=www.ibef.org}}</ref>. Hindistonda 1,17 trillion dollarlik chakana bozor mavjud, bu Hindiston yalpi ichki mahsulotining 10% dan ortig'ini tashkil qiladi. Shuningdek, u dunyodagi eng tez rivojlanayotgan [[elektron tijorat]] bozorlaridan biriga ega<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Retail industry in India |work=ibef.org |url=https://www.ibef.org/industry/retail-india.aspx |access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref>. Hindiston dunyodagi to'rtinchi yirik tabiiy resurslarga ega, tog'- [[kon sanoati]] mamlakat sanoat yalpi ichki mahsulotining 11 foizini va umumiy yalpi ichki mahsulotning 2,5 foizini tashkil qiladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.investopedia.com/articles/markets-economy/090516/10-countries-most-natural-resources.asp|sarlavha=10 Countries With The Most Natural Resources|sana=12-sentabr 2016-yil|muallif=Anthony|ism=Craig|ish=[[Investopedia]]}}</ref>. Shuningdek, u dunyodagi ikkinchi yirik ko'mir ishlab chiqaruvchi, ikkinchi yirik sement ishlab chiqaruvchi, ikkinchi yirik po'lat ishlab chiqaruvchi va [[Elektr energiyasi ishlab chiqarish boʻyicha davlatlar roʻyxati|uchinchi yirik]] elektr ishlab chiqaruvchi hisoblanadi<ref name="BP2019">{{veb manbasi|url=https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2019-full-report.pdf|sarlavha=BP Statistical Review of World Energy June 2019}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:dcd93336-2756-486e-aa7f-64f6be8e6b1e/2018%2520global%2520crude%2520steel%2520production.pdf|sarlavha=World Crude Steel Production|sana=2-yanvar 2019-yil|ish=WorldSteel|kirish sanasi=1-fevral 2019-yil|archive-date=2019-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190202042330/https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:dcd93336-2756-486e-aa7f-64f6be8e6b1e/2018%2520global%2520crude%2520steel%2520production.pdf}}</ref>. == Tarix == <div class="thumb tmulti tleft"><div class="thumbinner" style="width:192px;max-width:192px"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:190px;max-width:190px"><div class="thumbimage" style="height:122px;overflow:hidden"></div><div class="thumbcaption text-align-center"> * Hindiston va Yevropa o'rtasidagi [[Spice trade|ziravorlar savdosi]] [[Age of Discovery|kashfiyotlar davri]] uchun asosiy katalizator bo'ldi<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation book cs1" id="CITEREFDonkin2003">[[Robin Donkin|Donkin, Robin A.]] (August 2003). ''Between East and West: The Moluccas and the Traffic in Spices Up to the Arrival of Europeans''. Diane Publishing Company. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-87169-248-1|<bdi>0-87169-248-1</bdi>]].</cite></ref>. </div><div class="thumbcaption text-align-center"> * Janubiy Hindiston [[Chera dynasty|Chera]] hukmdori [[Sthanu Ravi Varma]] tomonidan [[Saint Thomas Christians|Avliyo Tomas nasroniylariga]] berilgan [[Tharisapalli plates|Tharisapalli plitalari]] Hindistonning [[Kerala, India|Kerala]] shtatidagi [[Kulasekhara dynasty (Venad)|Kulasexara]] davrida savdogarlar gildiyalari va savdo korporatsiyalari iqtisodiyot va ijtimoiy hayotda juda muhim rol o'ynaganligidan dalolat beradi. </div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:190px;max-width:190px"><div class="thumbcaption text-align-center"> * [[Ateshgah of Baku|Atashgoh]] — [[Caspian Sea|Kaspiy dengizining]] gʻarbida 1745-yilgacha hind savdogarlari tomonidan qurilgan ibodatxona. Ko'rsatilgan yozuv, Lord [[Shiva|Shivaning]] [[Sanskrit|sanskritcha]] chaqiruvidir. </div></div></div></div></div> Miloddan avvalgi 1-yildan boshlab qariyb 1700-yil davom etgan uzluksiz davomiylik davomida Hindiston jahon yalpi ichki mahsulotining 35-40% ni tashkil etuvchi eng yuqori iqtisodiy davlat bo'lib kelgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.visualcapitalist.com/2000-years-economic-history-one-chart/|sarlavha=2000 years economic history one chart|kirish sanasi=29-avgust 2017-yil}}</ref>. [[Proteksionizm siyosati|Protektsionistik]], import o'rnini bosuvchi, Fabian sotsializmi va sotsial-demokratik ruhdagi siyosatlarning uyg'unligi Britaniya hukmronligi tugaganidan keyin bir muncha vaqt Hindistonni boshqargan. Iqtisodiyot keyinchalik Dirigizm sifatida tavsiflangan edi,<ref name=":1"/><ref name=":2"/> Bu keng tartibga solishga ega edi, [[Proteksionizm siyosati|protektsionizm]], yirik monopoliyalarning [[davlat mulki]], keng tarqalgan korruptsiya va sekin o'sish<ref name="oecd" /><ref name="nyt" /><ref name="potential">{{veb manbasi|url=http://www.usindiafriendship.net/viewpoints1/Indias_Rising_Growth_Potential.pdf|sarlavha=India's Rising Growth Potential|nashriyot=Goldman Sachs|yil=2007|kirish sanasi=21-iyun 2009-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110724120152/http://www.usindiafriendship.net/viewpoints1/Indias_Rising_Growth_Potential.pdf|arxivsana=24-iyul 2011-yil}}</ref>. 1991-yildan beri davom etayotgan iqtisodiy erkinlashtirish mamlakatni [[Bozor iqtisodiyoti|bozor iqtisodiyotiga o'tkazdi]]<ref name="oecd" /><ref name="nyt" />. 2008-yilga kelib Hindiston o'zini dunyoning tez rivojlanayotgan iqtisodiyotlaridan biri sifatida ko'rsatdi. === Qadimgi va o'rta asrlar === ==== Hind vodiysi tsivilizatsiyasi ==== Miloddan avvalgi 2800—1800-yillarda gullab-yashnagan doimiy aholi punkti boʻlgan Hind vodiysi tsivilizatsiyasining fuqarolari [[dehqonchilik]] bilan shug'ullangan, hayvonlarni xonakilashtirgan, bir xil og'irlik va o'lchovlardan foydalangan, asboblar va qurollar yasagan va boshqa shaharlar bilan savdo qilgan. Yaxshi rejalashtirilgan ko'chalar, drenaj tizimi va suv ta'minoti haqidagi dalillar ularning [[Shaharsozlik|shaharsozlik bo'yicha]] bilimlarini ochib beradi, bu birinchi ma'lum boʻlgan shahar sanitariya tizimlari va munitsipal boshqaruv shakli mavjudligini o'z ichiga oladi. ==== G'arbiy Sohil ==== Dengiz savdosi Janubiy Hindiston bilan Janubi-[[Janubi-Sharqiy Osiyo|Sharqiy]] va G'arbiy Osiyo o'rtasida erta davrlardan milodiy XIV-asrgacha keng miqyosda amalga oshirilgan. [[Malabar]] va Koromandel qirg'oqlari miloddan avvalgi I-asrdayoq muhim savdo markazlari bo'lib, import va eksport, shuningdek, [[Oʻrta dengiz|O'rta yer dengizi]] mintaqasi va janubi-sharqiy Osiyo o'rtasidagi tranzit punktlari uchun foydalanilgan. Vaqt o'tishi bilan savdogarlar o'zlarini davlat homiylik qiladigan uyushmalarga aylantirdilar. Tarixchilar Tapan Raychaudxuri va Irfon Habibning ta'kidlashicha, davlatning chet el savdosiga homiyligi eramizning XIII-asriga kelib, dastlab Malabarda, keyin esa mahalliy parslar, yahudiylar, suriyalik nasroniylar va musulmonlar jamoalari tomonidan bosib olingandan so'ng tugaydi.  {{multiple image|width=120|image1=MauryanCoin.JPG|caption1=Mauriya imperiyasining kumush tangasi, miloddan avvalgi 3-asr.|image2=Silver Coin of Kumaragupta I.jpg|caption2=Gupta sulolasi kumush tangasi, miloddan avvalgi V-asr.}} === Mug'al davri / Rajput davri / Maratha davri (1526-1820) === Hindiston iqtisodiyoti 18-asrgacha [[Boburiylar davlati|Mugʻallar imperiyasi davrida]] katta va gullab-yashnagan edi. Shon Xarkinning hisob-kitoblariga koʻra, 17-asrda Xitoy va Hindiston jahon yalpi ichki mahsulotining 60-70 foizini tashkil qilgan boʻlishi mumkin. Mugʻal xoʻjaligi ishlab [[Tanga|chiqilgan]] pul birligi, yer daromadlari va savdo tizimi asosida ishlagan. Oltin, kumush va mis [[Zarbxona|tangalar]] qirol zarbxonalari tomonidan muomalaga chiqarilgan bo'lib, ular erkin zarb qilish asosida faoliyat yuritgan. Mug'ullar qo'l ostidagi markazlashgan boshqaruv natijasida yuzaga kelgan siyosiy barqarorlik va yagona daromad siyosati, yaxshi rivojlangan ichki savdo tarmog'i bilan birgalikda, Hindiston - inglizlar kelishidan oldin - an'anaviy agrarga ega bo'lishiga qaramay, katta darajada iqtisodiy jihatdan birlashtirilganligini ta'minladi. yashash uchun mo'ljallangan qishloq xo'jaligining ustunligi bilan tavsiflangan iqtisodiyot<ref>{{Harvard citation no brackets|Kumar|2005|p=3}}</ref>. [[Fayl:Muslin_men.jpg|right|thumb| Milodiy 1665-yilda muslin liboslarini kiygan Mug'al knyazlari.]] Mugʻallar imperiyasi rivojlangan sanoat ishlab chiqarish iqtisodiyotiga ega boʻlib, Hindiston 1750-yilgacha jahon sanoat mahsulotining qariyb 25% ini ishlab chiqargan<ref name="williamson">{{veb manbasi|url=http://www.tcd.ie/Economics/staff/orourkek/Istanbul/JGWGEHNIndianDeind.pdf|sarlavha=India's Deindustrialization in the 18th and 19th Centuries|muallif=[[Jeffrey G. Williamson]], David Clingingsmith|nashriyot=[[Harvard University]]|sana=August 2005|kirish sanasi=18-may 2017-yil}}</ref> va bu uni [[Xalqaro savdo|xalqaro savdodagi]] eng muhim ishlab chiqarish markaziga aylantirgan<ref name=":3">{{Citation|title=Why Europe Grew Rich and Asia Did Not: Global Economic Divergence, 1600–1850|given=Prasannan|surname=Parthasarathi|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-1-139-49889-0|page=2}}</ref>. Mug'allar imperiyasining ishlab chiqarilgan mahsulotlari va "pul ekinlari" butun dunyo bo'ylab sotilgan. Sanoatning asosiy tarmoqlariga toʻqimachilik, kemasozlik va poʻlat sanoati kiradi, qayta ishlangan eksportga esa paxta toʻqimachilik, ip-kalava, ip, ipak, jut mahsulotlari, metall buyumlar hamda shakar, moy va sariyogʻ kabi oziq-ovqat mahsulotlari kiradi<ref name="schmidt">Karl J. Schmidt (2015), [https://books.google.com/books?id=BqdzCQAAQBAJ&pg=PA100 ''An Atlas and Survey of South Asian History'', page 100], [[Routledge]]</ref>. Shaharlar va shaharlar o'z davri uchun nisbatan yuqori darajada urbanizatsiyaga ega boʻlgan Mug'al imperiyasi davrida gullab-yashnagan, aholisining 15% shahar markazlarida yashagan, bu o'sha paytdagi zamonaviy Yevropadagi shahar aholisining foizidan yuqori va undan yuqori. 19-asrda [[Britaniya Hindistoni]]. 18-asrning boshlarida [[Boburiylar davlati|Mugʻallar imperiyasi tanazzulga]] yuz tutdi, chunki u Hindistonning gʻarbiy, markaziy va janubiy va shimoliy qismlarini [[Maratxa imperiyasi|Maratha imperiyasiga]] boy berdi, u oʻsha hududlarni birlashtirib, boshqarishda davom etdi<ref name="kumar">{{Harvard citation no brackets|Kumar|2005|pp=5–8}}</ref>. Mug'allar imperiyasining tanazzulga uchrashi qishloq xo'jaligi hosildorligining pasayishiga olib keldi, bu esa o'z navbatida to'qimachilik sanoatiga salbiy ta'sir ko'rsatdi. Mug'allardan keyingi davrda subkontinentning hukmron iqtisodiy kuchi sharqdagi Bengal Subah bo'lib, u gullab-yashnayotgan to'qimachilik sanoati va nisbatan yuqori [[Real ish haqi|real ish haqini]] saqlab qolishda davom etdi. Biroq, birinchisi Bengaliyaning Maratha bosqinlari<ref name="Chaudhuri253">{{kitob manbasi|last=Kirti N. Chaudhuri|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2006|page=253|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&pg=PA253|authorlink=Kirti N. Chaudhuri|isbn=9780521031592}}</ref><ref name="Marshall73">{{kitob manbasi|title=Bengal: The British Bridgehead: Eastern India 1740–1828|last=P. J. Marshall|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2006|page=73|url=https://books.google.com/books?id=lIZrfokYSY8C&pg=PA73|authorlink=P. J. Marshall|isbn=9780521028226}}</ref> va keyin 18-asr o'rtalarida Britaniya mustamlakasi tomonidan vayron qilingan. [[Panipat janglari|Panipat]]ning uchinchi jangi, Maratha imperiyasi bir nechta konfederativ shtatlarga parchalanib ketdi va natijada yuzaga kelgan siyosiy beqarorlik va qurolli to'qnashuvlar mamlakatning bir qancha qismlarida iqtisodiy hayotga jiddiy ta'sir ko'rsatdi - garchi bu yangi viloyat qirolliklarida mahalliy farovonlik tufayli yumshatilgan bo'lsa ham. XVIII asrning oxiriga kelib, Britaniya Ost-Hind kompaniyasi Hindiston siyosiy teatriga kirib, Yevropaning boshqa kuchlari ustidan oʻz hukmronligini oʻrnatdi. Bu Hindiston savdosida hal qiluvchi o'zgarishlarni va iqtisodiyotning qolgan qismiga kamroq ta'sir ko'rsatdi<ref>{{Harvard citation no brackets|Kumar|2005|p=26}}</ref>. === Britaniya davri (1793-1947) === <blockquote class="templatequote">Bizning Britaniya imperiyasiga qarshi shikoyatlarimiz asosli ekanligiga shubha yoʻq. Kembrijlik tarixchi Angus Maddisonning mashaqqatli statistik ishi ko'rsatganidek, Hindistonning jahon daromadidagi ulushi 1700-yildagi 22,6% dan kamaydi, bu o'sha paytdagi Yevropaning 23,3% ulushiga deyarli teng, 1952-yilda esa 3,8% ga tushib ketdi. Darhaqiqat, 20-asrning boshlarida "Britaniya tojining eng yorqin javohiri" aholi jon boshiga daromad bo'yicha dunyodagi eng qashshoq mamlakat edi.<div class="templatequotecite"> —&#x2009;<cite>[[Manmohan Singh|Manmohan Singx]] </cite></div></blockquote> [[Fayl:1_AD_to_2003_AD_Historical_Trends_in_global_distribution_of_GDP_China_India_Western_Europe_USA_Middle_East.png|thumb|300x300px| Angus Maddisonning hisob-kitoblariga ko'ra, milodiy 1-yildan 2003-yilgacha boʻlgan yirik iqtisodiyotlarning jahon yalpi ichki mahsulotiga global hissasi<ref name="Maddison379" />.18-asrgacha Xitoy va Hindiston yalpi ichki mahsulot ishlab chiqarish bo'yicha ikkita eng yirik iqtisodiyot edi.]] 19-asrning boshidan Britaniya Ost-Hind kompaniyasining kuchini bosqichma-bosqich kengaytirish va mustahkamlash soliqqa tortish va qishloq xo'jaligi siyosatida katta o'zgarishlarga olib keldi, bu esa savdoga e'tibor qaratgan holda qishloq xo'jaligini tijoratlashtirishga yordam berdi, natijada oziq-ovqat ishlab chiqarish qisqardi. ekinlar, dehqonlarning ommaviy qashshoqlashuvi va qashshoqligi qisqa muddatda ko'plab ocharchiliklarga olib keldi. Britaniya Rajining iqtisodiy siyosati talabning qisqarishi va ish bilan bandlikning pasayishi tufayli hunarmandchilik va qo'lbolachilik sohalarida jiddiy pasayishga olib keldi. 1813-yil Xartiyasi bilan xalqaro cheklovlar olib tashlanganidan so'ng, Hindiston savdosi barqaror o'sish bilan sezilarli darajada kengaydi. Natijada, Hindistondan Angliyaga kapitalning sezilarli darajada o'tkazilishi inglizlarning mustamlakachilik siyosati tufayli ichki iqtisodiyotni modernizatsiya qilish bo'yicha har qanday tizimli sa'y-harakatlardan ko'ra, daromadlarning katta miqdorda tushishiga olib keldi. [[Fayl:1700_AD_through_1950_AD_per_capita_GDP_of_United_Kingdom_and_India_during_the_Colonial_Era.png|left|thumb|280x280px| Maddison ma'lumotlariga ko'ra, 1990-yilda 1700—1950-yillarda Hindiston va Buyuk Britaniyaning jon boshiga hisoblangan YaIM. Biroq, Maddisonning 18-asr Hindistoni uchun hisob-kitoblari yalpi past baho sifatida tanqid qilindi, Bairoch hisob-kitoblariga ko'ra, Hindistonda 18-asrda aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot yuqori boʻlgan,<ref>{{kitob manbasi|title=Economics and World History: Myths and Paradoxes|last=Paul Bairoch|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1995|pages=95–104|url=https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch|authorlink=Paul Bairoch|accessdate=9-avgust 2017-yil}}</ref><ref>Chris Jochnick, Fraser A. Preston (2006), [https://books.google.com/books?id=SpqmITSjgWAC&pg=PA86 ''Sovereign Debt at the Crossroads: Challenges and Proposals for Resolving the Third World Debt Crisis'', pages 86–87], [[Oxford University Press]]</ref> va Parthasarathi topilmalari 18-asrda yuqori [[Real ish haqi|real ish haqini]] ko'rsatadi. Bengal va [[Maysur|Mysore]]. Ammo Hindistonning aholi jon boshiga to'g'ri keladigan YaIM va daromadlari 18-asr oxiridan boshlab mustamlaka davrida turg'un bo'lib qolgani haqida konsensus mavjud.]] Britaniya hukmronligi ostida Hindistonning jahon iqtisodiyotidagi ulushi 1700-yildagi 24,4 foizdan 1950-yilda 4,2 foizgacha kamaydi. Hindistonning aholi jon boshiga yalpi ichki mahsuloti (PPP) [[Boburiylar davlati|Mug'allar imperiyasi]] davrida turg'un edi va Britaniya hukmronligi boshlanishidan oldin pasayishni boshladi. Hindistonning jahon sanoat mahsulotidagi ulushi 1750-yildagi 25% dan 1900-yilda 2% gacha kamaydi<ref name="williamson"/>. Shu bilan birga, Buyuk Britaniyaning jahon iqtisodiyotidagi ulushi 1700-yildagi 2,9% dan 1870-yilda 9% gacha ko'tarildi. Britaniya Sharqiy Hindiston kompaniyasi, 1757-yilda Bengaliyani bosib olgandan so'ng, Hindistonda katta soliqqa tortilgan mahalliy hind ishlab chiqaruvchilari bilan solishtirganda, Britaniyada [[Proteksionizm siyosati|protektsionist]] boʻlgan holda, Hindistonda bojlar va [[Davlat boji|bojlarsiz]] sotilishi mumkin boʻlgan Britaniya tovarlari uchun yirik Hindiston bozorini ochishga majbur qildi. Hindiston toʻqimachilik mahsulotlarini u yerda sotilishini cheklash uchun taqiqlar va yuqori tariflar kabi siyosatlar amalga oshirilgan boʻlsa, paxta xom ashyosi Hindistondan Hindiston paxtasidan toʻqimachilik ishlab chiqaradigan va yana Hindiston bozoriga sotuvchi Britaniya fabrikalariga bojsiz olib kelingan. Britaniya iqtisodiy siyosati ularga Hindistonning yirik bozori va paxta resurslari ustidan monopoliya berdi<ref>{{kitob manbasi|title=The Process of Economic Development|last=James Cypher|year=2014|publisher=[[Routledge]]|url=https://books.google.com/books?id=TxFxAwAAQBAJ&pg=PA97|isbn=9781136168284}}</ref><ref name="gupta">{{veb manbasi|muallif=Broadberry|ism=Stephen|sarlavha=Cotton textiles and the great divergence: Lancashire, India and shifting competitive advantage, 1600–1850|yil=2005|url=http://www.iisg.nl/hpw/papers/broadberry-gupta.pdf|ish=International Institute of Social History|nashriyot=Department of Economics, University of Warwick|kirish sanasi=5-dekabr 2016-yil}}</ref><ref>{{kitob manbasi|title=Economics and World History: Myths and Paradoxes|last=Paul Bairoch|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1995|page=89|url=https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch|authorlink=Paul Bairoch|accessdate=9-avgust 2017-yil|chapterurl=https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch|archive-date=2017-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20171012060209/https://www.scribd.com/document/193124153/Economics-and-World-History-Myths-and-Paradoxes-Paul-Bairoch}}</ref>. Hindiston ingliz ishlab chiqaruvchilari uchun muhim xom ashyo yetkazib beruvchi va Britaniya ishlab chiqaruvchilari uchun yirik bozor bo'lib xizmat qildi. Bir qancha iqtisodiy tarixchilarning ta'kidlashicha, [[Real ish haqi|haqiqiy ish haqining]] pasayishi 19-asrning boshlarida yoki, ehtimol, 18-asrning oxirida asosan Britaniya imperializmi natijasida boshlangan. Prasannan Parthasarathi va Sashi Sivramkrishnaning so'zlariga ko'ra, hind to'quvchilarining maoshi, ularning britaniyalik hamkasblari bilan solishtirish mumkin edi va ularning o'rtacha daromadi Yevropaning ilg'or qismlari bilan solishtirish mumkin boʻlgan yashash darajasidan besh baravar yuqori edi<ref>{{kitob manbasi|last=Parthasarathi|first=Prasannan|title=Why Europe Grew Rich and Asia Did Not: Global Economic Divergence, 1600—1850|url=https://archive.org/details/whyeuropegrewric0000part|year=2011|page=[https://archive.org/details/whyeuropegrewric0000part/page/45 45]}}</ref><ref name=":4">{{jurnal manbasi|last=Sivramkrishna|first1=Sashi|title=Ascertaining Living Standards in Erstwhile Mysore, Southern India, from Francis Buchanan's Journey of 1800-01: An Empirical Contribution to the Great Divergence|url=https://www.academia.edu/1831704|journal=Journal of the Economic and Social History|volume=52|issue=4|page=729}}</ref>. Biroq, ular ma'lumotlarning kamligi tufayli aniq xulosalar chiqarish qiyin va ko'proq tadqiqotlar talab etiladi degan xulosaga kelishdi. Shuningdek, Hindiston 18-asrning ikkinchi yarmida Mugʻallar imperiyasining qulashining bilvosita natijasi sifatida sanoatsizlanish davrini boshidan kechirganligi taʼkidlangan.<ref name="williamson"/> === COVID-19 pandemiyasi va oqibatlari (2020-yildan hozirgacha) === [[Hindistonda COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasi]] davrida koʻplab reyting agentliklari Hindistonning 21-moliyadagi YaIM prognozlarini salbiy koʻrsatkichlarga tushirdi<ref name=":49">{{yangiliklar manbasi |date=21-may 2020-yil |title=A Bigger Hit on the Economy? |page=1 |work=The Economic Times (ET Graphics) |url=https://epaper.timesgroup.com/ |url-access=subscription |access-date=21-may 2020-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Noronha |first=Gaurav |date=2-may 2020-yil |title=India's GDP to see 5% contraction in FY21, says Icra |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/indicators/indias-gdp-to-see-5-contraction-in-fy21-says-icra/articleshow/75847028.cms |access-date=21-may 2020-yil}}</ref>, Hindistonda 1979-yildan beri boʻlgan eng ogʻir retsessiyadan dalolat beradi. Dun & Bradstreet hisobotiga ko'ra, mamlakat 2020-yilning uchinchi choragida [[COVID-19 koronavirus infeksiyasi|COVID-19]] tarqalishini to'xtatish uchun joriy qilingan 2 oydan ortiq davom etgan umummilliy blokirovka natijasida tanazzulga yuz tutishi mumkin. === Qishloq xo'jaligi === [[Fayl:Tierecke_8983_-_Rice_fields_near_Puri.jpg|thumb| Hindistonning sharqiy sohilidagi Puri, [[Orissa|Odisha]] yaqinidagi guruch dalalari.]] Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi, daraxt kesish va baliqchilik kabi qoʻshni tarmoqlar YaIMning 17% ni tashkil etdi, sektor 2014-yilda jami ishchi kuchining 49% ini ish bilan taʼminladi. Qishloq xoʻjaligi yalpi ichki mahsulotning 23% ni tashkil etdi va 2016-yilda mamlakat umumiy ishchi kuchining 59% ish bilan taʼminlandi<ref name="WTTCBenchmark">{{veb manbasi|sarlavha=BENCHMARK REPORT 2017 – INDI|url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/benchmark-reports/country-reports-2017/india.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180412082953/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/benchmark-reports/country-reports-2017/india.pdf|arxivsana=12-aprel 2018-yil|kirish sanasi=11-aprel 2018-yil|ish=World Travel and Tourism Council}}</ref>. Hindiston iqtisodiyoti diversifikatsiyalangani va o'sishi bilan birga, qishloq xo'jaligining YaIMga qo'shgan hissasi 1951-yildan 2011-yilgacha doimiy ravishda pasayib bordi, ammo u hali ham mamlakatning eng katta bandlik manbai va uning umumiy ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining muhim qismidir. Besh yillik rejalarda qishloq xoʻjaligiga alohida eʼtibor berilgani hamda sugʻorish, texnologiya, zamonaviy qishloq xoʻjaligi usullarini qoʻllash va qishloq xoʻjaligini taʼminlashning izchil takomillashtirilishi tufayli 1950-yildan boshlab barcha ekin maydonlarining hosildorligi oʻsdi. Hindistondagi Yashil inqilobdan keyin qishloq xo'jaligi kreditlari va subsidiyalar. Biroq, xalqaro taqqoslashlar shuni ko'rsatadiki, Hindistondagi o'rtacha hosil odatda dunyodagi eng yuqori o'rtacha hosilning 30% dan 50% gacha. [[Uttar-Pradesh]], [[Panjob (shtat)|Panjob]], Haryana, [[Madhya-Pradesh|Madxya-Pradesh]], Andxra-Pradesh, Telangana, Bixar, [[Gʻarbiy Bengaliya|Gʻarbiy Bengal]], Gujarat va [[Maharashtra|Maxarashtra]] shtatlari Hindiston qishloq xoʻjaligiga asosiy hissa qoʻshmoqda.  {{multiple image|align=left|image1=Punjab Monsoon.jpg|width1=180|caption1=Panjob, (Hindiston) shtati Hindistonning Yashil inqilobga rahbarlik qildi va mamlakatning non savati degan unvonga sazovor boʻldi.|image2=Amul Plant at Anand.jpg|width2=272|caption2=Anand, Gujaratdagi [[Amul]] sut zavodi 1970-yillardaToshqin operatsiyasi davrida boshlangan juda muvaffaqiyatli kooperativ edi.|caption-align=center}} Hindistonda o'rtacha yillik yog'ingarchilik {{Convert|1208|mm|in}} va umumiy yillik yog'ingarchilik 4000 kub metrni tashkil qiladi, umumiy foydalanish mumkin boʻlgan suv resurslari, shu jumladan yer usti va [[yer osti suvlari]] 1123 milliard kub metrni tashkil etadi<ref>{{veb manbasi|url=http://cwc.gov.in/main/webpages/statistics.html#2|sarlavha=India&nbsp;– Land and Water Resources at a glance|nashriyot=Central Water Commission, Government of India|kirish sanasi=18-noyabr 2010-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101119200518/http://cwc.gov.in/main/webpages/statistics.html#2|arxivsana=19-noyabr 2010-yil}}</ref>. {{Convert|546820|km2|mi2}} yer maydoni yoki umumiy ekin maydonlarining 39% ga yaqini sugʻoriladi. Hindistonning ichki suv resurslari va dengiz resurslari baliqchilik sohasida olti millionga yaqin kishini ish bilan ta'minlaydi. 2010-yilda Hindiston dunyodagi oltinchi yirik baliqchilik sanoatiga ega edi. [[Fayl:Cashew_@_Paravur.jpg|right|thumb| Hindiston har yili 100 000 tonnadan ortiq qayta ishlangan kaju yadrolarini eksport qiladi. Birgina Kollamning oʻzida 600 dan ortiq kajuni qayta ishlash sexi mavjud.]] Taxminan 1,530,000 kvadrat kilometr (590,000 mi²), Hindiston ekin maydonlarining 52% bilan AQShdan keyin ikkinchi eng katta ekin maydonlariga ega. Mamlakatning umumiy er maydoni Xitoy yoki AQShning uchdan bir qismidan bir oz ko'proq bo'lsa-da, Hindistonning haydaladigan erlari AQShnikidan biroz kichikroq va Xitoynikidan biroz kattaroqdir. Biroq qishloq xoʻjaligi mahsulotlari oʻz imkoniyatlaridan ancha orqada. Hindistondagi past mahsuldorlik bir necha omillarning natijasidir. Jahon bankiga ko'ra, Hindistonning yirik qishloq xo'jaligi subsidiyalari fermerlar yetishtiradigan narsalarni buzmoqda va mahsuldorlikni oshirishga investitsiyalarga to'sqinlik qilmoqda. Qishloq xo'jaligini haddan tashqari tartibga solish xarajatlarni oshirdi, narx xavfi va noaniqlik, hukumatning mehnat, yer va kreditga aralashuvi bozorga zarar etkazmoqda. Qishloq yo'llari, elektr energiyasi, portlar, oziq-ovqat omborlari, [[chakana savdo]] bozorlari va xizmatlar kabi infratuzilma yetarli darajada emas. Yer yerlarining oʻrtacha kattaligi juda kichik, yer uchastkalarining 70%i bir gektardan kam hajmida<ref>{{Harvard citation no brackets|Panagariya|2008|p=318}}</ref>. Sugʻorish inshootlari yetarli darajada emas, maʼlum boʻlishicha, 2016-yil holatiga koʻra, umumiy ekin maydonlarining atigi 46 foizi sugʻorilgan<ref name="irrigation">{{veb manbasi|url=http://mowr.gov.in/writereaddata/linkimages/statewiseirrigated2079753822.pdf|sarlavha=State-Wise Details of Net Irrigated Area (NIA), Net Sown Area (NSA) And Percentage of NIA To NSA|nashriyot=Ministry of Water Resources, Government of India|kirish sanasi=18-noyabr 2010-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110721161906/http://mowr.gov.in/writereaddata/linkimages/statewiseirrigated2079753822.pdf|arxivsana=21-iyul 2011-yil}}</ref>, natijada fermerlar hali ham yogʻingarchilikka, xususan musson fasliga bogʻliq boʻlib qoladi, bu koʻpincha nomuvofiq va butun mamlakat boʻylab notekis taqsimlanadi. Qo'shimcha 20 000 000 gektar (49 000 000 akr) yerni sug'orish maqsadida turli sxemalar taqdim etilgan Tezlashtirilgan sug'orishdan foyda olish dasturi (AIBP) amalga oshirildi. Oziq-ovqat mahsulotlarini saqlash va tarqatish infratuzilmasi yo'qligi fermerlik daromadlariga ham to'sqinlik qilmoqda; Hindiston qishloq xo'jaligi mahsulotlarining uchdan bir qismi buzilish natijasida yo'qoladi<ref name="India's Food Transportation Ordeal">{{yangiliklar manbasi |date=11-yanvar 2013-yil |title=India's Food Transportation Ordeal |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324907204578187122310400706}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[Turkum:Hindiston iqtisodiyoti]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] d63k36871mxt1dahujejdyf6jdvuw2u Usmonli imperiyasi sultonlari 0 734216 5999503 5997554 2026-04-20T12:30:09Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999503 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Imperial standard of the Ottoman Sultan.svg|thumb|240px|Usmonli imperiyasi ramzi]] [[Fayl:OttomanEmpire1683.png|thumb|240px|1683-yilda Usmonli imperiyasi hududlarining o'zgarishi]] '''Usmonli imperiyasining sultonlari''' ulkan davlatga asos solishgan. Bu davlat mulklari dunyoning uch qitʼasida joylashgan edi. Usmonli imperiyasi choʻqqisiga chiqqanda shimolda [[Vengriya]], janubda [[Somali]], gʻarbda [[Jazoir]] va sharqda [[Iroq]]gacha choʻzilgan hududlarni qoʻl ostida birlashtirgan. Imperiya poytaxti dastlab [[Bursa]]ni poytaxt qilgan boʻlsa, [[1366]]-yilda [[Edirne]]ga koʻchirildi. Nihoyat, [[Vizantiya]] imperiyasidan magʻlubiyatga uchratilib, [[Konstantinopol]] olingandan keyin nomi oʻzgartirilib [[Istanbul]] poytaxtga aylandi. Zamonaviy olimlarning koʻpchiligi imperiya taxminan [[1299]]-yilda paydo boʻlgan va uning asoschisi Oʻgʻuz turklarining Kayi urugʻidan boʻlgan [[Usmon]] Gʻozi ekanligini taʼkidlaydilar. Usmonlilar sulolasi 6 asr davomida 36 ta sulton taxtga o'tirgan. [[Birinchi jahon urushi]]da Uchlar ittifoqi davlatlarning magʻlubiyati natijasida Usmonli imperiyasi tarix sahnasidan gʻoyib boʻldi. Imperiyaning [[Antanta]] davlatlari tomonidan boʻlinishi va undan keyingi mustaqillik urushi [[Turkiya]] Respublikasining tugʻilishiga olib keldi. [[Fayl:Ottoman sultans family tree (EN) by shakko.jpg|thumb|left|80px|Oila shajarasi]] == Usmonli davlati == Usmonlilar imperiyasi qo'l ostidagi hududlarni mutlaq humronlik bilan boshqargan. Usmonlilar sulton siyosiy, harbiy, huquqiy, ijtimoiy pog'onalarning eng yuqorisida edi. Nazariy jihatdan, u faqat Allohga bo'ysungan. O'zi esa „Allohning yerdagi soyasi“ va „Yer yuzidagi xalifasi“ (xalif-i ru-yi Zemin) deb ulug'langan. Butun hukumat idorasi sultonning qo'l ostida edi va u qabul qilgan har bir qaror farmon deb e'lon qilingan.Sulton qo'shinnning bosh qo'mondoni edi. [[1453]]-yilda [[Konstantinopol]] zabt etilgandan so'ng ular o'zlarini [[Rim]] imperiyasining merosxo'rlari deb hisoblaganlar<ref>https://archive.org/details/latinsinlevanthi00mill/</ref>, shuning uchun ular vaqti-vaqti bilan Kayzer va imperator unvonlaridan foydalanishgan. [[1517]]-yilda [[Misr]] fath qilinganidan keyin Salim I ham xalifa unvonini oldi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=B1cMtKQP3P8C&redir_esc=y</ref>. Nazariy jihatdan hukmronlik teokratik va mutlaq boʻlsa-da, amalda sultonning vakolatlari cheklangan edi. U siyosiy qarorlar qabul qilishda sulolaning muhim vakillarining qarashlari va munosabatlarini hisobga olgan. Shuningdek, diniy maslahatchilar bilan ham fikr almashgan. Ularni xohish-irodasini hisobga olgan. XVII asrdan boshlab imperiya uzoq davom etgan turgʻunlik davriga kirdi, bu davrda sultonlar juda zaiflashdi. Ko'pchilik kuchli yanicharlar korpusi tomonidan taxtdan ag'darildi. Taxtga o'tirish man etilganiga qaramay, haramdagi ayollar, xususan, sultonning onasi (Valide Sulton nomi bilan ham tanilgan) uning hukmronligi davrida muhim siyosiy rol o'ynagan<ref>https://books.google.co.uz/books?id=1MYRAAAAYAAJ&redir_esc=y</ref>. [[Sulaymon I]] Usmonlilar tarixidagi eng uzoq hukmronlik qilgan sulton boʻlib, 46 yillik hukmronlik bilan imperiyani XVI asrda choʻqqiga olib chiqdi. Murod V XIX asrning tanazzul davrini boshqargan tarixdagi eng qisqa hukmronlik qilgan sulton edi. Uning hukmronligi atigi 93 kun davom etdi. Imperiyaning soʻnggi mutlaq va birinchi konstitutsiyaviy monarxi [[Abdulhamid II]] edi. == Sultonlar ro'yxati == Quyidagi jadvalda Usmonli sultonlari va oxirgi Usmonli xalifasi sana boʻyicha tartiblangan. Shuningdek, Usmonli sultonlari tomonidan qo'llaniladigan xattotlik muhrlari yoki imzolari barcha rasmiy hujjatlarda, tangalarda va eng muhimi, sulton suratlarida foydalanilgan. „Eslatmalar“ ruknida sultonlarning ota-onalari, taqdirlari keltirilgan. Ilk monarxlar uchun odatda hukmronligining tugashi va vorisi taxtga o'tirishi o'rtasida ma'lum bir vaqt boʻlgan. Sababi, tarixchi Kuataertning fikricha, bu davrda Usmonlilar imperiyasida hukmronlik taxtga eng keksa emas, eng kuchlisi oʻtirardi: sulton vafot etgach, uning barcha oʻgʻillari gʻolib chiqqunga qadar jang qilishlari kerak edi. Shu sababli, ichki nizo yuzaga kelgan va birodar qondoshlarning o'limiga sabab boʻlgan. Shuning uchun sultonning vafot etgan sanasi har doim ham taxt vorisi bilan bir xil emas. [[1617]]-yilda eng kuchli shahzoda taxtga chiqish oʻrniga bu eng katta o'g'il bilan almashtirildi. Bu tizim bilan oilaning eng kattasi taxtga o'tirgan. XVII asrda katta shahzoda sifatida vafot etgan sultonning o'rniga o'z o'g'li, amakisi yoki ukasi o'tirgan. Kattasi taxtni egallagan tizim (ekberiyet) XIX asrdagi muvaffaqiyatsiz natijalarga qaramay, saltanatning oxirigacha davom etdi. {| class="wikitable" style="width:100%. text-align:center." |- ! width="5%" | Raqam ! width="10%" | Sulton ! width="80px" | Tasvir ! width="15%" | Hukmronlikning boshi ! width="15%" | Hukmronlikning oxiri ! width="15%" | taxtda oʻtirgan vaqti ! width="80px"| Muhri ! width="15%" | Eslatma ! width="100px" | Tangasi |- | colspan=9 style="background:#B9B9B9" | Usmonli imperiyasining yuksalishi<br /><small>(1299 — 1453)</small> |- | 1 | '''[[Usmon I]]''' | [[Fayl:I Osman.jpg|100px]] | 1299 | 1326<ref name="Basic Books">[[#Fin07|Finkel 2007]], p. 555.</ref> | 27 yil | {{n/a}}{{ref label|Tughra|c|1}} | align="left" | * Ertugʻrul Gʻoziy<ref name=coin>[[#Kaf95|Kafadar 1995]], pp. 60, 122.</ref> Halima Xotunning oʻgʻli<ref name=lm>[[#Low03|Lowry 2003]], p. 153.</ref> * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:Osman Gazi Coin.jpg|200px]] |- | 2 | '''O’rxon''' | [[Fayl:Metehanzade orhangazi.jpg|100px]] | 1326<ref name="Basic Books"/> | 1362-yil mart | 36 yil | [[Fayl:Tughra of Orhan.svg|100px|Tughra of Orhan]] | align="left" | * Usmon I vaMalhun Xotunning oʻgʻli.<ref name=lm/> * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:Orhan Gazi Akçe.jpg|200px]] |- | 3 | '''[[Murod I]]'''{{ref label|Caliphate|b|2}} | [[Fayl:Murad I.jpg|100px]] | 1362-yil mart | 1389-yil 15-iyun|Kosovo janggi | 27 yil | [[Fayl:Tughra of Murad I.svg|100px|Tughra of Murad I]] | align="left" | * Oʻrxon vaNilüfer Xotunning o’g’li<ref name=lm/>. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. * 1389-yil 15-iyunda Kosovo janggida oʻldirilgan. | [[Fayl:1555 osmanli 1 murat nm nd.jpg|200px]] |- | 4 | '''[[Boyazid I]]''' | [[Fayl:Baiazeth. P. IIII.jpg|100px]] | 1389-yil 15-iyun | 1402-yil 20-iyul]] | 13 yil | [[Fayl:Tughra_of_Bayezid_I.JPG|100px|Tughra of Boyazid I]] | align="left" | * Murod I vaGulchechak Xotunning oʻgʻli.<ref name=lm/> * Anadoluda turklarni birlashtirdi. *Anqara jangida asirga olingan (hukmronligi tugadi). * 1403-yilning 8-martida Aqshehirda asir boʻlganida vafot etdi. |- | — | Iso Chelebiy | [[Fayl:İsa Çelebi.jpg|100px]] | 1403-yil yanvar | 1403-yil may | 120 kun | {{n/a}} | align="left" | * Anatoliyaning sultoni * 1402-yil 20-iyulda Anqara jangidan soʻng Iso Chalabiy Muso Chalabiyni magʻlub etib, imperiyaning Anadolu hududining gʻarbiy qismini taxminan ikki yil davomida nazorat qila boshladi. * 1403-yil mart yoki may oylarida Ulubod jangida Mehmed Chalabiy tomonidan magʻlubiyatga uchradi. * 1403-yil sentabrda boʻgʻib oʻldirilgan. | {{n/a}} |- | — | Sulaymon Chelebiy | [[Fayl:Suleyman Celebi (166345075).jpg|100px]] | 1402-yil 20-iyul | 1411-yil 17-fevral<ref name=Jor09>[[#Jor09|Jorga 2009]], p. 314.</ref> | 8 yil, 212 kun | [[Fayl:Emîr Süleyman Çelebi’nin mührü.png|100px]] | align="left" | * Anqara jangida Usmonlilar magʻlubiyatga uchraganidan koʻp oʻtmay, u imperiyaning Yevropa qismi uchun Rumeli sultoni unvonini oldi. * 1411-yil 17-fevralda oʻldirilgan.<ref name=Jor09/> |- | — | ''Muso Chelebiy'' | [[Fayl:Paolo Veronese (Nachfolger) - Bildnis des Sultans Moise - 2238 - Bavarian State Painting Collections.jpg|100px]] | 1411-yil 18-fevral | 1413-yil 5-iyul<ref name="vonH">[[#vonH|von Hammer]], pp. 58-60.</ref> | 2 yil | {{n/a}} | align="left" | * 1411-yil 18-fevralda Sulaymon Chalabiy vafotidan soʻng u imperiyaning Yevropa qismi uchun Rumeli sultoni unvonini oldi. * 1413-yil 5-iyulda Samokov yaqinidagi Chamurlu Derbent jangida Mehmet Chalabiy qoʻshinlari tomonidan oʻldirilgan.[<ref name="vonH"/> | {{n/a}} |- | — | [[Mehmed I|''Mehmed Chelebiy'']] | [[Fayl:Mehmed I miniature.jpg|100px|]] | 1403-1406 <br /><small></small><br /><br />1406-1413<br /><small></small> | 1413-yil 5-iyul | 10 yil 185 kun | {{n/a}} | align="left" | * U 1402-yil 20-iyulda Anqara jangida magʻlubiyatga uchragach, Anadolu yerlarining sharqiy qismini nazorat ostiga oldi. * 1405-yilda Ulubat jangida Iso Chalabiyni yengadi. * 1406-yilda Iso vafotidan keyin Anadoluda Usmonlilar imperiyasining yagona hukmdoriga aylandi. * 1413-yil 5-iyulda Muso vafot etgach, Usmonli sultoni Mehmed I unvonini oldi. | [[Fayl:Akçe - Mehmed Çelebi in the name of Timur.png|200px]] |- | colspan=9 style="background:#B9B9B9" | Sultonlik tiklandi |- | 5 | '''[[Mehmed I]]''' | [[Fayl:Mehmed I miniature.jpg|100px]] | 1413-yil 5-iyul | 1421-yil 26 May | 7 yil, 325 kun | [[Fayl:Tughra of Mehmed I.svg|100px|Tughra of Mehmed I]] | align="left" | * Boyazid I va Devlet Xotunning oʻgʻli.<ref name=lm/> * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | {{n/a}} |- | — | ''Mustafo Chelebiy'' | {{n/a}} | 1419-yil | 1422-yil may | 3 yil 120 kun | {{n/a}} | align="left" | * Rumeliya sultoni * [[Boyazid I]]ning oʻgʻli | [[Fayl:Akçe - Mustafa Çelebi.png|200px]] |- | 6 | '''[[Murod II]]''' | [[Fayl:Paolo Veronese (Nachfolger) - Sultan Murad II. - 2237 - Bavarian State Painting Collections.jpg|100px]] | 1421-yil 25-Iyun | 1444-yil Avgust | 23 yil 37 kun | [[Fayl:Tughra of Murad II.svg|100px|Tughra of Murad II]] | align="left" | * Mehmed I va Emine Xotunning oʻgʻli<ref name=lm/> * Oʻz xohishi bilan oʻgʻli [[Mehmed II]] foydasiga taxtdan voz kechdi. | [[Fayl:Akçe_of_Murad_II_Obverse.JPG|100px]][[Fayl:Akçe of Murad II Reverse.JPG|100px]] |- | 7 | '''Mehmed II''' | [[Fayl:Bellini, Gentile - Sultan Mehmet II.jpg|100px]] | 1444-yil avgust | 1446-yil sentabr | 2 yil, 31 kun | [[Fayl:Tughra of Mehmed II.svg|100px|Tughra of Mehmed II]] | align="left" | * birinchi marta taxtga oʻtirishi * Murod II va Huma Xotunning oʻgʻli.<ref name=lm/> * Keyinroq qoʻzgʻolon natijasida otasiga taxtni topshirishga majbur boʻladi. | [[Fayl:Akce_-_Mehmed_II_First_reign.png|200px]] |- | (6) | '''[[Murod II]]''' | [[Fayl:Paolo Veronese (Nachfolger) - Sultan Murad II. - 2237 - Bavarian State Painting Collections.jpg|100px]] | 1446-yil sentabr | 1451-yil 3-fevral | 4 yil, 155 kun | [[Fayl:Tughra of Murad II.svg|100px|Tughra of Murad II]] | align="left" | * 2-marta taxtga chiqishi * yanicharlar qoʻzgʻoloni natijasida taxtga oʻtirishga majbur boʻladi<ref>[[#Kaf95|Kafadar 1995]], p. xix</ref> * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | {{n/a}} |- | colspan=9 style="background:#B9B9B9" | Usmonli imperiyasining yuksalishi<br /><small>(1453-1550)</small> |- | (7) | '''Mehmed II''' | [[Fayl:Bellini, Gentile - Sultan Mehmet II.jpg|100px]] | 1451-yil 3-fevral | 1481-yil 3-May | 30 yil, 89 kun | [[Fayl:Tughra of Mehmed II.svg|100px|Tughra of Mehmed II]] | align="left" | * 2-marta taxtga chiqishi * 1453-yilda Konstantinipolni fath etgan * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:Coin of Mehmed II 1451, second reign.png|200px]] |- | 8 | '''[[Boyazid II]]''' | [[Fayl:Beyazid II.jpg|100px]] | 1481-yil 19-May | 1512-yil 25-April | 30 yil, 342 kun | [[Fayl:Tughra_of_Bayezid_II.JPG|100px|Tughra of Boyazid II]] | align="left" | * Mehmed II va Gulbahar Xotunning oʻgʻli.<ref name=lm/> * 1512-yil 26-mayda Dimetoka yaqinida vafot etdi. | [[Fayl:1692 osmanli 2 beyazid ankara 886.jpg|200px]] |- | — | Jem Sulton | [[Fayl:Cem-in-italy.jpg|100px]] | 1481-yil 28-may | 1481-yil 20-iyun | 23 kun | [[Fayl:Cem Sultan Tughra.png|100px|Tughra of Cem]] | align="left" | * Mehmed II ning oʻgʻli * Jem bin Mehmed Xon unvonini oldi. * Surgunda vafot etgan | [[Fayl:Akçe - Cem Sultan.png|200px]] |- | 9 | '''Selim I''' | [[Fayl:Nakkaş Selim.jpg|100px]] | 1512-yil 25 Aprel | 1520-yil 21-Sentabr | 8 yil 149 kun | [[Fayl:Tughra of Padishah Yavuz Sultan Selim.png|100px|Tughra of Selim I]] | align="left" | * 1516-1517-yillarda mamluklarni bosib oldi. * Birinchi Usmonli xalifasi. * Boyazid II va Gulbahar Xotunning oʻgʻli. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:Ottoman gold coin Sultan Selim I 1519 IMG 0503 A.JPG|100px]] |- | 10 | '''Suleyman I''' | [[Fayl:EmperorSuleiman.jpg|100px]] | 1520-yil 30-sentabr | 1566-yil 6-sentabr | 45 yil, 341 kun | [[Fayl:Tughra of Suleiman I the Magnificent.svg|100px|Tughra of Suleiman I]] | align="left" | * Selim I va Hafsa Sultonning oʻgʻli. * 1566-yilda Sigetvar qamalida chodirida vafot etdi.<ref name= AG-BM-encyc>{{kitob manbasi |last=Ágoston |first=Gábor |editor-last=Ágoston |editor-first=Gábor |editor-first2= Bruce |editor-last2= Masters |title=Encyclopedia of the Ottoman Empire |url=https://archive.org/details/agoston-and-masters-enc-of-ott-empire |chapter=Süleyman I |date=2009}}</ref> | [[Fayl:Sultani of Suleiman I, 1520.jpg|200px]] |- | colspan=9 style="background:#B9B9B9" | Usmonli imperiyasining o'zgarishi<br /><small>(1550-1700)</small> |- | 11 | '''Selim II''' | [[Fayl:Portrait Of Sultan Selim II.jpg|100px]] | 1566-yil 29-sentabr | 1574-yil 21-dekabr | 8 yil, 83 kun | [[Fayl:Tughra of Selim II.svg|100px|Tughra of Selim II]] | align="left" | * Suleyman I va Hurram Sultonning oʻgʻli. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:Ottoman gold coin Sultan Selim II 1566 IMG 0506 E.JPG|200px]] |- | 12 | '''[[Murod III]]''' | [[Fayl:Sultan Murad III.jpeg|100px]] | 1574-yil 22-dekabr | 1595-yil 16-Yanvar | 20 yil, 25 kun | [[Fayl:Tughra of Murad III.svg|100px|Tughra of Murad III]] | align="left" | * Selim II va Nurbonu Sultonning oʻgʻli. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:Sequin Murad III 1576.jpg|200px]] |- | 13 | '''[[Mehmed III]]''' | [[Fayl:Sultan Mehmet III of the Ottoman Empire.jpg|100px]] | 1595-yil 16-yanvar | 1603-yil 22-dekabr | 8 yil, 340 kun | [[Fayl:Tughra of Mehmed III.svg|100px|Tughra of Mehmed III]] | align="left" | * Murad III va Safiye Sultonning oʻgʻli. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:Coin of Mehmed III.png|200px]] |- | 14 | '''Ahmed I''' | [[Fayl:Sultan I. Ahmet.jpg|100px]] | 1603-yil 22-dekabr | 1617-yil 22-noyabr | 13 yil, 335 kun | [[Fayl:Tughra of Ahmed I.JPG|100px|Tughra of Ahmed I]] | align="left" | * Mehmed III va Handan Sultonning oʻgʻli. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:Post-medieval coin, Uncertain denomination of Ahmed I (FindID 489958).jpg|200px]] |- | 15 | '''Mustafo I''' | [[Fayl:I Mustafa (cropped).jpg|100px]] | 1617-yil 22-noyabr | 1618-yil 26-fevral | 96 kun | [[Fayl:Tughra of Mustafa I.JPG|100px|Tughra of Mustafa I]] | align="left" | * [[Mehmed III]] va Halime Sultonning oʻgʻli. * Ruhiy xastaligi tufayli jiyani Usmon II foydasiga taxtdan voz kechgan. | {{n/a}} |- | 16 | '''[[Usmon II]]''' | [[Fayl:Osman 2.jpg|100px]] | 1618-yil 26-fevral | 1622-yil 19-may | 4 yil, 82 kun | [[Fayl:Tughra of Osman II.JPG|100px|Tughra of Osman II]] | align="left" | * Ahmed I va Mahfiruz Xotunning oʻgʻli * 1622-yil 19-mayda yanicharlar qoʻzgʻolonida taxtdan tushirilgan. * 1622-yil 20-mayda vazir Kara Dovud posho tomonidan oʻldirilgan. | [[Fayl:Sultani - Osman II.jpg|200px]] |- | (15) | '''Mustafo I''' | [[Fayl:I Mustafa (cropped).jpg|100px]] | 1622-yil 20-may | 1623-yil 10-sentabr | 96 kun | [[Fayl:Tughra of Mustafa I.JPG|100px|Tughra of Mustafa I]] | align="left" | * 2-marta taxtga chiqishi. * Jiyani Usmon II oʻldirilganidan keyin taxtga qaytdi. * Ruhiy salomatligi yomonligi sababli taxtdan tushirilgan va 1639-yil 20-yanvarda Istanbulda vafotigacha qamoqda boʻlgan.. | {{n/a}} |- | 17 | '''[[Murod IV]]''' | [[Fayl:Murad IV.jpg|100px]] | 1623-yil 10-sentabr | 1640-yil 8-fevral | 16 yil, 151 kun | [[Fayl:Tughra of Murad IV.svg|100px|Tughra of Murad IV]] | align="left" | * Ahmed I va Koʻsem Sultonning oʻgʻli. * 1632-yilgacha Koʻsem Sulton regent sifatida taxtni boshqargan. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | {{n/a}} |- | 18 | '''Ibrohim''' | [[Fayl:Ibrahim I.jpg|100px]] | 1640-yil 9-fevral | 1648-yil 8-avgust | 8 yil, 181 kun | [[Fayl:Tughra of Ibrahim.JPG|100px|Tughra of Ibrahim]] | align="left" | * Ahmed I va Koʻsem Sultonning oʻgʻli. * 1648-yil 8-avgustda Shayx ul-islom boshchiligidagi toʻntarish natijasida hokimiyatdan agʻdarilgan. * 1648-yil 18-avgustda Buyuk vazir Mavleviy Mehmed Poshoning (Sofu Mehmed Posho) buyrugʻi bilan Istanbulda boʻgʻib oʻldirilgan. | {{n/a}} |- | 19 | '''[[Mehmed IV]] | [[Fayl:Sultan Mehmed IV (2).jpg|100px]] | 1648-yil 8-avgust | 1687-yil 8-noyabr | 39 yil, 92 kun | [[Fayl:Tughra of Mehmed IV.png|100px|Tughra of Mehmed IV]] | align="left" | * Ibrahim va Turhan Hatiche Sultonning oʻgʻli. * 1651-yilgacha koʻsem Sulton regent sifatida mamlakatni boshqargan. * 1651-yildan 1656-yilgacha onasi Turxon Sulton uning regent boʻlgan. * 1687-yil 8-noyabrda Usmonlilar Ikkinchi Mohach jangida magʻlubiyatga uchraganidan keyin agʻdarildi. * 1693-yil 6-yanvarda Edirnada vafot etgan. | {{n/a}} |- | 20 | '''Suleyman II'' | [[Fayl:Süleyman II.jpg|100px]] | 1687-yil 8-noyabr | 1691-yil 22-iyun | 3yil 226 kun | [[Fayl:Tughra of Suleiman II.svg|100px|Tughra of Suleiman II]] | align="left" | * Ibrahim va Ashub Sultonning oʻgʻli. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:Kupfer Not-Akce 1099 H., Qustantiniya (Konstantinopel-Istanbul)-210-00912q00.jpg|200px]] |- | 21 | '''Ahmed II''' | [[Fayl:Ahmet II.jpg|100px]] | 1691-yil 22-iyun | 1695-yil 6-fevral | 3 yil, 229 kun | [[Fayl:Tughra of Ahmed II.JPG|100px|Tughra of Ahmed II]] | align="left" | * Ibrahim va Muazzez Sultonning oʻgʻli. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | {{n/a}} |- | 22 | '''[[Mustafo II]]''' | [[Fayl:II. Mustafa.jpg|100px]] | 1695-yil 6-fevral | 1703-yil 22-august | 8 yil, 197 kun | [[Fayl:Tughra of Mustafa II.JPG|100px|Tughra of Mustafa II]] | align="left" | * Mehmed IV va Gulnush Sultonning oʻgʻli. * 1703-yil 22-avgustda Edirne voqeasi deb atalgan yanicharlar qoʻzgʻoloni tufayli taxtdan tushirildi. * 1704-yil 8-yanvarda Istanbulda vafot etdi. | {{n/a}} |- | colspan=9 style="background:#B9B9B9" | Usmonli imperiyasida turg'unlik davri<br /><small>(1700-1827)</small> |- | 23 | '''Ahmed III''' | [[Fayl:III. Ahmet.jpg|100px]] | 1703-yil 22-avgust | 1730-yil 1-oktabr | 27 yil, 40 kun | [[Fayl:Tughra of Ahmed III.JPG|100px|Tughra of Ahmed III]] | align="left" | * Mehmed IV va Gulnush Sultonning oʻgʻli. * Patrona Halil boshchiligidagi yanicharlar qoʻzgʻoloni tufayli taxtdan tushirildi. * 1736-yil 1-iyulda Istanbulda vafot etdi. | [[Fayl:Sultani of Ahmed III, 1703.jpg|200px]] |- | 24 | '''[[Mahmud I]]''' | [[Fayl:Mahmud1.jpg|100px]] | 1730-yil 2-oktabr | 1754-yil 13-dekabr | 24 yil, 72 kun | [[Fayl:Tughra of Mahmud I.JPG|100px|Tughra of Mahmud I]] | align="left" | * Mustafa II va[[Saliha Sultonning oʻgʻli * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:Sequin of Mahmud I.jpg|200px]] |- | 25 | '''Usmon III''' | [[Fayl:OsmanIII.jpg|100px]] | 1754-yil 13-dekabr | 1757-yil 30-oktabr | 2 yil 321 kun | [[Fayl:Tughra of Osman III.png|100px|Tughra of Osman III]] | align="left" | * Mustafa II va Shehsuvar Sultanning oʻgʻli. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:Turchia, osman III, moneta d'oro, 1754-1757.JPG|100px]] |- | 26 | '''Mustafo III''' | [[Fayl:Mustafa3.jpg|100px]] | 1757-yil 30-oktabr | 1774-yil 21-yanvar | 16 yil, 83 kun | [[Fayl:Tughra of Mustafa III.svg|100px|Tughra of Mustafa III]] | align="left" | * Ahmed III va Mehrishoh xotunning oʻgʻli * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. |[[Fayl:1 Piastre 1183 Mustafa III (obv)-8477.jpg|100px]][[Fayl:1 Piastre 1183 Mustafa III (rev)-8478.jpg|100px]] |- | 27 | '''Abdulhamid I''' | [[Fayl:Portrait of Abdülhamid I of the Ottoman Empire.jpg|100px]] | 1774-yil 21-yanvar | 1789-yil 7-aprel | 15 yil, 76 kun | [[Fayl:Tughra of Abdülhamid I.svg|100px|Tughra of Abdul Hamid I]] | align="left" | * Ahmed III va Shermi xotunning oʻgʻli. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:M64 10para Constantinople KM383 1ar85 (8645875592).jpg|200px]] |- | 28 | '''Selim III''' | [[Fayl:Joseph Warnia-Zarzecki - Sultan Selim III - Google Art Project.jpg|100px]] | 1789-yil 7-april | 1807-yil 29-may | 18 yil, 52 kun | [[Fayl:Tughra of Selim III.JPG|100px|Tughra of Selim III]] | align="left" | * Mustafo III va Mehrishoh Sultonning oʻgʻli. * Kabakchi Mustafo boshchiligidagi yangicha islohotga qarshi qoʻzgʻolon natijasida agʻdarilgan. * Usmonli sultoni Mustafo IV buyrugʻi bilan 1808-yil 28-iyulda Istanbulda oʻldirilgan. | [[Fayl:Rial Tunisien - Selim III - 1215 AH - 1800 AD.jpg|200px]] |- | 29 | '''Mustafo IV''' | [[Fayl:IV. Mustafa.jpg|100px]] | 1807-yil 29-may | 1808-yil 28-iyul | 1 yil, 60 kun | [[Fayl:Tughra of Mustafa IV.JPG|100px|Tughra of Mustafa IV]] | align="left" | * Abdulhamid I va Sineperver Sultonning oʻgʻli * Alemdar Mustafo posho boshchiligidagi qoʻzgʻolonda agʻdarildi. * Usmonlilar sultoni Mahmud II buyrugʻi bilan 1808-yil 17-noyabrda Istanbulda qatl etilgan. |{{n/a}} |- | colspan=9 style="background:#B9B9B9" | Usmonli imperiyasi modernizatsiya davrida <br /><small>(1827-1908)</small> |- | 30 | '''[[Mahmud II]]''' | [[Fayl:Mahmud II.jpg|100px]] | 1808-yil 28-iyul | 1839-yil 1-iyul | 30 yil, 338 kun | [[Fayl:Tughra Mahmud II bw.svg|100px|Tughra of Mahmud II]] | align="left" | * Abdulhamid I va Nakshidil Sultonning oʻgʻli. * 1826-yilda sodir boʻlgan xayrli voqea tufayli yangichalar tarqatib yuborilgan. *Vafotiga qadar taxtda o’tirgan. | [[Fayl:TURKEY, SULTAN MAHMUD II 1818 -2 RUMI GOLD b - Flickr - woody1778a.jpg|100px]][[Fayl:TURKEY, SULTAN MAHMUD II 1818 -2 RUMI GOLD a - Flickr - woody1778a.jpg|100px]] |- | 31 | '''Abdulmejid I''' | [[Fayl:Sultan Abdülmecid - Google Art Project.jpg|135x135px]] | 1839-yil 1-iyul | 1861-yil 25-iyun | 21 yil, 359 kun | [[Fayl:Tughra of Abdülmecid I.svg|100px|Tughra of Abdulmejid I]] | align="left" | * Mahmud II va Bezmialem Sultonning oʻgʻli. * 1839-yil 3-noyabrda islohotchi Buyuk vazir Mustafo Rashid Poshoning buyrugʻi bilan Tanzimat islohotlar va qayta qurish davrini boshlagan Gulhane (Tanzimat Fermani)ning Hatt-i Sharifni (sulton farmoni) eʼlon qildi. * 1856-yil 18-fevralda Islohat Hatt-i Humoyun (Islohat Fermani) qabul qilingan. * Vafotiga qadar taxtda oʻtirgan. | [[Fayl:20 Piastres 1270 Abdülmecid I (obv)-8467.jpg|100px]][[Fayl:20 Piastres 1270 Abdülmecid I (rev)-8468.jpg|100px]] |- | 32 | '''Abdulaziz''' | [[Fayl:Sultan Abdulaziz.jpg|100px]] | 1861-yil 25-iyun | 1876-yil 30-may | 14 yil, 340 kun | [[Fayl:Tughra of Abdülaziz.svg|100px|Tughra of Abdulaziz]] | align="left" | * Mahmud II va Pertevniyal Sultonning oʻgʻli. * Vazirlari tomonidan taxtdan tushirilgan. * Besh kundan keyin oʻlik (oʻz joniga qasd qilish yoki qotillik) topildi. | [[Fayl:10 Para 1280 Abdülaziz (obv)-8470.jpg|100px]][[Fayl:10 Para 1280 Abdülaziz (rev)-8471.jpg|100px]] |- | 33 | '''[[Murod V]]''' | [[Fayl:Portrait of Murad V.jpg|137x137px]] | 1876-yil 30-may | 1876-yil 31-avgust | 93 kun | [[Fayl:Tughra of Murad V.svg|100px|Tughra of Murad V]] | align="left" | * Abdulmejid I va Shevkefza Kadınning oʻgʻli. * Ruhiy sogʻligʻi yomonlashgani uchun taxtdan tushirilgan. * 1904-yil 29-avgustda vafot etgan. Chiragan saroyida yashashga buyurilgan. | {{n/a}} |- | 34 | '''[[Abdulhamid II]]''' | [[Fayl:Sultan Abdulhamid.jpg|100px]] | 1876-yil 31-avgust | 1909-yil 27-aprel | 32 yil, 239 kun | [[Fayl:Tughra of Abdülhamid II.svg|100px|Tughra of Abdul Hamid II]] | align="left" | * Abdulmejid I va Tirimujgon xotunning oʻgʻli (keyinchalik Perestu xotunning asrab olgan oʻgʻli boʻldi). * 1876-yil 23-noyabrda Birinchi Konstitutsiyaviy boshqaruvga noilojlik bilan ruxsat berdi va keyin uni toʻxtatib, 1878-yil 13-fevralda shaxsiy boshqaruvga qaytdi. * 1908-yil 3-iyulda Ikkinchi Konstitutsiyaviy boshqaruvni tiklashga majbur boʻldi. * 31 mart voqeasidan keyin (1909-yil 13-aprelda) taxtdan tushirildi. * Beylerbeyi saroyida 1918-yil 10-fevralda vafot etgan. | [[Fayl:1293 Ottoman 2 piatres.jpg|200px]] |- | 35 | '''[[Mehmed V]]''' | [[Fayl:Sultan Mehmed V of the Ottoman Empire cropped.jpg|100px]] | 1909-yil 27-aprel | 1918-yil 3-iyul | 9 yil, 67 kun | [[Fayl:Tughra of Mehmed V.svg|80px|Tughra of Mehmed V]] | align="left" | * Abdulmejid I va Guljamal xotunning oʻgʻli. * Mehmed Talat, Ismoil Enver va Ahmad Jamol Poshsholarning boshqaruvi ostida hukmronlik qildi. | [[Fayl:Lira of Mehmed V, 1911.jpg|200px]] |- | 36 | '''[[Mehmed VI]]''' | [[Fayl:Sultan Mehmed VI of the Ottoman Empire.jpg|100px]] | 1918-yil 4-iyul | 1922-yil 1-noyabr | 4 yil, 120 kun | [[Fayl:Tughra of Mehmed VI.svg|100px|Tughra of Mehmed VI]] | align="left" | * Abdulmejid I va Gulusti Xonimning oʻgʻli. * Sultonlik tugatildi. * 1922-yil 17-noyabrda Istanbulni tark etdi. * 1926-yil 16-mayda Italiyaning Sanremo shahrida surgunda vafot etgan.. | [[Fayl:36-1336-01-500K-kost-au.jpg|200px]] |- | colspan=9 style="background:#B9B9B9" | Usmonli davlati Respublika davrida<br /><small>(1 Noyabr 1922 — 3 March 1924)</small> |- | — | '''Abdulmejid II''' | [[Fayl:Portrait Caliph Abdulmecid II.jpg|100px]] | 1922-yil 18-noyabr | 1924-yil 3-mart | 1 yil, 106 kun | —<br />{{ref label|Tughra|c|2}} | align="left" | * Abdulaziz va Hayranidil ayolning oʻgʻli. * Xalifalik bekor qilingandan keyin surgun qilingan. * 1944-yil 23-avgustda Fransiyaning Parij shahrida vafot etgan<ref>#Asi92|Aşiroğlu 1992, p. 13</ref>. | — |- | align="left" | |} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} *{{kitob manbasi |last=Aşiroğlu |first=Orhan Gâzi |title=Son halife, Abdülmecid |series=Tarihin şahitleri dizisi |year=1992 |publisher=Burak Yayınevi |location=Istanbul |language=tr |isbn=978-9757645177 |oclc=32085609 |ref=Asi92}} <!-- *{{kitob manbasi |last=Duran |first=Tülay |title=Padişah Portreleri (Portraits of the Ottoman Empire's Sultans) |year=1999 |publisher=Association of Historical Research and Istanbul Research Centre |location=Sirkeci |language=tr |isbn=978-9756926079 |oclc=248496159}} --> *{{kitob manbasi |last=Findley |first=Carter V. |title=The Turks in World History |url=https://books.google.com/books?id=2_41FJ-pgRAC |access-date=2009-04-29 |year=2005 |publisher=Oxford University Press US |location=New York |isbn=978-0-19-517726-8 |oclc=54529318 |ref=Fin05}} *{{kitob manbasi |last1=Finkel |first1=Caroline |title=Osman's Dream: The History of the Ottoman Empire. |date=2007 |publisher=Basic Books |isbn=9780465008506 |ref=Fin07}} *{{cite encyclopedia | editor = Glassé, Cyril | encyclopedia = The New Encyclopedia of Islam | title = Ottomans | url = https://books.google.com/books?id=focLrox-frUC | access-date = 2009-05-02 | year = 2003 | publisher = AltaMira Press | location = Walnut Creek, CA | isbn = 978-0-7591-0190-6 | oclc = 52611080 |ref=Gla03}} *{{kitob manbasi |last=Glazer |first=Steven A. |editor-last=Metz |editor-first=Helen Chapin |title=A Country Study: Turkey |url=https://archive.org/details/turkeycountrystu00metz |access-date=2009-04-22 |edition=5th |series=Library of Congress Country Studies|Country Studies |orig-date=Research completed January 1995 |year=1996 |publisher=Federal Research Division of the Library of Congress |location=Washington, D.C. |isbn=978-0-8444-0864-4 |oclc=33898522 |chapter=Chapter 1: Historical Setting |ref=Gla96 }} *{{kitob manbasi |last=Jorga |first=Nicholae |author-link=Nicolae Iorga |title=Geschishte des Osmanichen |others=Translated by Nilüfer Epçeli |volume=1 |publisher=Yeditepe yayınları |location=Istanbul |year=2009 |isbn=975-6480 17 3 |ref=Jor09}} *{{kitob manbasi |last=Kafadar |first=Cemal |title=Between Two Worlds: The Construction of the Ottoman State |url=https://books.google.com/books?id=LsP-2y7kuJkC |access-date=2009-04-18 |year=1995 |publisher=University of California Press |location=Berkeley, CA |isbn=978-0-520-20600-7 |oclc=55849447 |ref=Kaf95}} *{{kitob manbasi |last=Karateke |first=Hakan T. |editor1-last=Weismann |editor1-first=Itzchak |editor2-last=Zachs |editor2-first=Fruma |title=Ottoman Reform and Muslim Regeneration: Studies in Honour of Butrus Abu-Manneb |url=https://books.google.com/books?id=U7loMhnI5S8C |access-date=2009-05-02 |year=2005 |publisher=I. B. Tauris |location=London |isbn=978-1-85043-757-4 |oclc=60416792 |chapter=Who is the Next Ottoman Sultan? Attempts to Change the Rule of Succession during the Nineteenth Century |ref=Kar05}} *{{kitob manbasi |last=Lindner |first=Rudi Paul |title=Nomads and Ottomans in Medieval Anatolia |publisher=Indiana University Press |date=1983 |ref=Lin83}} *{{kitob manbasi |last=Lowry |first=Heath |title=The Nature of the Early Ottoman State |url=https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr |publisher=SUNY Press |date=2003 |isbn=0-7914-5636-6 |ref=Low03}} *{{kitob manbasi |last=d'Osman Han |first=Nadine Sultana |others=Foreword by Manoutchehr M. Eskandari-Qajar |title=The Legacy of Sultan Abdulhamid II: Memoirs and Biography of Sultan Selim bin Hamid Han |url=http://nadinevalidesultan.org/history.html |access-date=2009-05-02 |year=2001 |publisher=Sultana Pub |location=Santa Fe, NM |oclc=70659193 |ref=Osm01 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://www.webcitation.org/5gSdOj6u2?url=http://nadinevalidesultan.org/history.html |archive-date=2009-05-02 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090105170518/http://nadinevalidesultan.org/history.html |date=2009-01-05 }} *{{kitob manbasi |last=Peirce |first=Leslie P. |author-link=Leslie P. Peirce |title=The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire |url=https://books.google.com/books?id=L6-VRgVzRcUC |access-date=2009-04-19 |year=1993 |publisher=Oxford University Press US |location=New York |isbn=978-0-19-508677-5 |oclc=243767445 |ref=Pei93}} *{{kitob manbasi |last=Quataert |first=Donald |title=The Ottoman Empire, 1700–1922 |url=https://books.google.com/books?id=OX3lsOrXJGcC |access-date=2009-04-18 |edition=2nd |year=2005 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83910-5 |oclc=59280221 |ref=Qua05}} *{{kitob manbasi |last=Stavrides |first=Theoharis |title=The Sultan of Vezirs: The Life and Times of the Ottoman Grand Vezir Mahmud Pasha Angelović (1453–1474) |url=https://books.google.com/books?id=ptXG0uA70lAC |access-date=2009-04-18 |year=2001 |publisher=Brill Publishers |location=Leiden |isbn=978-90-04-12106-5 |oclc=46640850 |ref=Sta01}} *{{kitob manbasi |last=Strauss |first=Johann|url=https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/menalib/download/pdf/2734659?originalFilename=true |year=2010 |chapter=A Constitution for a Multilingual Empire: Translations of the ''Kanun-ı Esasi'' and Other Official Texts into Minority Languages | editor=Herzog, Christoph|editor2=Malek Sharif|title= The First Ottoman Experiment in Democracy|publisher=Orient-Institut Istanbul|publication-place= Würzburg |ref=Str10}}} ([http://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/urn/urn:nbn:de:gbv:3:5-91645 info page on book] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190920231333/http://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/urn/urn:nbn:de:gbv:3:5-91645 |date=2019-09-20 }} at Martin Luther University) // CITED: p. 43-44 (PDF p. 45-46/338). *{{kitob manbasi |last=Sugar |first=Peter F. |author-link=Peter Sugar |title=Southeastern Europe under Ottoman Rule, 1354–1804 |url=https://books.google.com/books?id=LOln4TGdDHYC |access-date=2009-04-18 |edition=3rd |year=1993 |publisher=University of Washington Press |location=Seattle |isbn=978-0-295-96033-3 |oclc=34219399 |ref=Sug93}} *{{kitob manbasi |last=Toprak |first=Binnaz |title=Islam and Political Development in Turkey |url=https://books.google.com/books?id=xIoeAAAAIAAJ |access-date=2009-04-19 |year=1981 |publisher=Brill Publishers |location=Leiden |isbn=978-90-04-06471-3 |oclc=8258992 |ref=Top81}} *{{kitob manbasi |last=Toynbee |first=Arnold J. |author-link=Arnold J. Toynbee |editor-last=Karpat |editor-first=Kemal H. |editor-link=Kemal Karpat |title=The Ottoman State and Its Place in World History |url=https://books.google.com/books?id=orEfAAAAIAAJ |access-date=2009-05-02 |series=Social, Economic and Political Studies of the Middle East |volume=11 |year=1974 |publisher=Brill Publishers |location=Leiden |isbn=978-90-04-03945-2 |oclc=1318483 |chapter=The Ottoman Empire's Place in World History |ref=Toy74}} *{{kitob manbasi |last=Uğur |first=Ali |title=Mavi Emperyalizm |trans-title=Blue Imperialism |url=http://www.kitapyurdu.com/kitap/default.asp?id=120251 |access-date=2009-04-19 |year=2007 |publisher=Çatı Publishing |location=Istanbul |isbn=978-975-8845-87-3 |oclc=221203375 |language=tr |ref=Top81}} *{{kitob manbasi |last=von Hammer |first=Joseph |author-link=Joseph von Hammer-Purgstall |title=Osmanlı Tarihi cilt I |publisher=Milliyet yayınları |location=Istanbul |others=condensed by Abdülkadir Karahan |ref=vonH}} {{refend}} [[Turkum:Usmonli tarixi]] [[Turkum:Turk sultonlari]] [[Turkum:Turkiya davlat rahbarlari]] [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi hukmdorlari]] aswdww1wowc5fblo70xw9mqjzm598o8 Midhat Paşa 0 737353 5999582 5986425 2026-04-20T13:30:09Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:1822-yilda tug'ilganlar]] olib tashlandi; [[Turkum:1822-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999582 wikitext text/x-wiki {{merge|Midxat Posho}} {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Midhat posho | asl ismi = Ahmad Shefik | tasvir = Midhat_pasa_fotograf.jpg | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = [[Turkiya|Usmonli turklar sadri a'zami]] | ismi ostida = | boshlanish davri = [[1872-yil]] 31-iyul | tugash davri = [[1872-yil]] 18-oktabr | premyer = | hukmdor =[[Abdulaziz]] | vitse-prezident = | oʻtmishdoshi = Mahmud Nedim Posha | vorisi = Mehmed Rushdi Posha | tartib_2 = | lavozim_2 = [[Turkiya|Usmonli turklar sadri a'zami]] | ismi ostida_2 = | boshlanish davri_2 = [[1876-yil]] 19-dekabr | tugash davri_2 = [[1877-yil]] 5-fevral | hukmdor_2 = Abdulhamid II | oʻtmishdoshi_2 = Mehmed Rushdi Posho | vorisi_2 = [[Ibrahim Edhem Posho]] | tartib_3 = | lavozim_3 = | ismi ostida_3 = | boshlanish davri_3 = | tugash davri_3 = | hukmdor_3 = | oʻtmishdoshi_3 = | vorisi_3 = | lavozim_4 = | ismi ostida_4 = | boshlanish davri_4 = | tugash davri_4 = | premyer_4 = | oʻtmishdoshi_4 = | vorisi_4 = | talaffuzi = | tugʻilgan paytidagi ismi = | tugʻilgan sanasi = [[1822-yil]] 18-oktabr | tugʻilgan joyi = Istanbul, Usmonli imperiyasi | vafot sanasi = [[1884-yil]] 8-may | vafot joyi =Toif, Hijoz viloyati, Usmonli imperiyasi | vafot sababi =qotillik | fuqaroligi = Usmonli imperiyasi | otasi = | onasi = | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = Lamiya Xonim | bolalari = qizi Memduha }} [[Tasvir:1910_07_Resimli_Kitab_Mithat_Pasa.jpg|thumb|1910-yil iyuldagi Rasmli kitob jurnalida Mithat Poshoning shaxsiy xizmatchisi bilan birga koʻrsatilgan fotosurat]] '''Ahmad Shefik Midhat Posho'''(1822-yil 18-oktabr, Istanbul — 1884-yil 8-may, Toif) — Usmonli davlat arbobi. Tuna, Aydin va [[Suriya]] hokimi, ikki marta sadr vaziri boʻlgan Midhat Posho, birinchi Usmonli konstitutsiyasini, Qonun-i Esasini tayyorlagan kengashga rahbarlik qildi. Midhat posho Sulton Abdulaziz (1861-1876) davridagi islohot siyosati bilan tanilgan va ikki marta sadr vazirlik qilgan. U oʻzining oliy vazirligida valiylikdagi muvaffaqiyatlarini koʻrsata olmadi. Oʻzining birinchi sadr aʻzamligida [[Misr]]ga chetdan qarz olishga ruxsat beruvchi farmon chiqarib, Misrning inglizlar hukmronligi ostiga kirishiga sabab boʻldi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Qolaversa, taqchil boʻlgan byudjetni koʻproq koʻrsatgani uning ishdan boʻshatilishiga sabab boʻlgan. U [[1876-yil]]da Abdulazizning taxtdan tushirilishi bilan yakunlangan harbiy toʻntarishning rahbarlaridan biri boʻldi va oʻsha yili Sulton Murat V ham taxtdan tushirildi va [[Abdulhamid II]] ning taxtga chiqishida ham u hal qiluvchi rol oʻynadi. [[Abdulhamid II]] davrida uning ikkinchi buyuk vazirligi boshlandi. U 1876-yil 23-dekabrda Abdulhamid eʼlon qilgan Qonun-u Esasining yaratuvchilaridan biridir<ref>https://books.google.co.uz/books?id=Ws90DwAAQBAJ&q=midhat+pasha+democrat&pg=PA5&redir_esc=y#v=snippet&q=midhat%20pasha%20democrat&f=false</ref>. [[Rossiya]]ning provokatsiyalari va Rossiyaning urush tahdidlari bilan [[Bolqon]]dagi qoʻzgʻolonlarga qarshi, sultonning qarshiliklari va lord Solsberining ogohlantirishlariga qaramay, [[Angliya]]ni yordam berishiga ishonib, imperiyani [[Rossiya]] bilan urushga tortdi va bu urush [[Usmonlilar imperiyasi]] tarixidagi eng katta ofatlardan biri boʻldi. Ulardan biri tarixga 93-yil urushi nomi bilan kirdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=lARL9Bh5nG0C&pg=PA117&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Bu voqealardan koʻp oʻtmay, Midxat posho Abdulhamid II ning nazaridan tushib, surgun qilingan va Abdulazizga suiqasd uyushtirganlikda ayblanib, [[1881-yil]]da Yildiz saroyida tashkil etilgan Yildiz mahkamasi tomonidan oʻlimga hukm qilingan. Uning hukmi Abdulhamid tomonidan Toif qamoqxonasiga almashtirildi, ammo uch yildan soʻng oʻz soqchilari tomonidan oʻldirildi. Bu qotillik [[Abdulhamid II]] ning buyrugʻi bilan sodir etilgan deb gumon qilingan boʻlsa-da, buni hech qanday isbotlab boʻlmadi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=wZlMFm0CNoEC&pg=PA57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat posho Tanzimat islohotlarini amalga oshirgan avlodning yetakchi namoyandalaridan biridir. Biroq, Tanzimatning asosiy rahbariyatini tashkil qilgan Mustafo Reshit, Ali va Kechecizade Fuat Posholar juda radikal va beqaror boʻlganliklari uchun chetga surildilar va nisbatan kech yoshda maydonga chiqish imkoniga ega boʻldilar. [[1860-yil]]larda [[Dunay]] va [[Bagʻdod]] viloyatlarida olib borilgan muvaffaqiyatli islohot harakatlari Midxat posho faoliyatining choʻqqisi sifatida koʻriladi. [[1870-yil]]larda uning ikki kichik bosh vazirlari siyosiy mojarolar va kuchayib borayotgan moliyaviy inqiroz soyasida qoldi. [[1876-yil]] inqirozida Midxat posho respublika tuzumini ishlab chiqqani daʼvo qilindi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=fU7azFR3AqcC&pg=PA30&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Bu daʼvo poshoning Abdulhamid davrida halok boʻlishiga sabab boʻlgan boʻlsa-da, [[1908]] va [[1923-yil]]dan keyin uning nomi qayta katta obroʻ qozondi. [[1947-yil]]da [[Doʻlmabogʻcha]]da qurilgan BJK İnönü stadioni [[1951-yil]]da [[Demokratlar partiyasi|Demokratik partiya]] hukumati tomonidan Midhat posho stadioni nomini oldi. [[1973-yil]]da Inönü stadioni nomi yana qaytarildi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=wZlMFm0CNoEC&pg=PA54&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. == Hayoti == [[Tasvir:MithatPaşa.jpg|thumb|Midhat posho]] Midxat posho [[1822-yil]] 18-oktabrda [[Istanbul]]da tugʻilgan. U Ruschuk Hofiz Mehmed Eshref afandining oʻgʻlidir. Uning haqiqiy ismi Ahmet Shefik edi. Mithat, yaʼni „maqtovga sazovor“ degan maʼnoni anglatuvchi ism, Divan-i Humoyunda xizmat qilganida boshliqlari tomonidan berilgan<ref>https://dspace.ankara.edu.tr/xmlui/</ref>. U bolaligini otasi regent boʻlgan Vidin va Lofsada oʻtkazgan. 12 yoshida [[Istanbul]]ga qaytib keldi. U Divon-i Humoyunda xizmat qildi. Boshqa tomondan, Fotih masjidida mashhur ustozlarning maʼruzalarini eshitardi. Arab, fors, mantiq va islom qonunlarini oʻrgangan. Posho [[1840-yil]]da sadri aʻzam idorasiga tayinlangan; Bu yerda ikki yil ishlagandan soʻng Damashq, Koʻnya, Kastamonu shaharlarida kengash kotibi boʻlib ishladi. Korrupsiyaga qarshi kurash boʻyicha tayyorlab yuborgan hisoboti davrning sadr vaziri Mustafo Reshit Poshoning roziligini qozongach, Istanbulga chaqirildi. U [[Istanbul]]da davlat xizmatini davom ettirdi va Reshit Posho tomonidan himoyada boʻldi. U [[1848-yil]]i [[Istanbul]]da antalyalik Lamiya Xonimga uylangan. Ularning bu nikohdan „Memduha“ ismli qizi bor. [[1851-yil]]da u „xufiya“ etib tayinlandi va Arab armiyasi marshali [[kipr]]lik Mehmed Emin Poshoning ahvolini tekshirish uchun yuborildi. Oʻz vazifasini suisteʼmol qilishning bir qismini aniqladi va lavozimidan chetlatilishiga sabab boʻldi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=hslOx5bvOzkC&pg=PA6&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. [[1852-yil]]da u Vala Kengashining jamoatchilik va hukumat oʻrtasidagi kelishmovchiliklar bilan shugʻullanadigan Adliya sudiga tayinlangan. [[1854-yil]]i Kiprlik Mehmet Emin Posho sadr vazir boʻlganidan soʻng, Rumelida hukm surayotgan qoʻzgʻolon va tartibsizlik masalalarini oʻrganish va ehtiyot choralarini koʻrish maqsadida Midxat posho [[Istanbul]]dan chetlatildi. Olti oylik mehnatdan soʻng u tayyorlagan batafsil hisobotini vazir Mustafo Reshit Poshoga taqdim etdi va yana hurmatga loyiq topildi. [[1858-yil]]da u davrning sadr-vaziri Emin Ali Poshodan ruxsat olib, olti oy [[Yevropa]] shaharlarida boʻldi. Bu orada u fransuz tilini oʻrgandi. Qaytib kelgach, u Majlis-i Vala-yi Ahkam-i Adliye (1859) bosh kotibi etib tayinlandi va Kuleli voqeasida gumon qilinganlar ustidan sudlovga tayinlandi<ref>https://web.archive.org/web/20190718082533/http://www.tarimkredi.org.tr/index.php/hakkimizda/tarihcemiz</ref>. == Nish voliyligi == Midxat poshoning muvaffaqiyatli asarlari hatto uning dushmani [[Kipr]]lik Mehmet Emin Poshoning ham hayratini qozondi. Yana vazirlikka koʻtarilgan kiprlik uni „vazir“ unvoni va „posho“ unvoni bilan Nishga hokim qilib tayinlaydi. Toʻrt yil davom etgan bu vazifa davomida u oʻzining yuksak isteʼdodi va ijodiy qudratini namoyon etdi. Musulmon va musulmon boʻlmagan xalqlarning tinch-totuv yashashi uchun choralar koʻrdi. Moliya va jamoat ishlarida muvaffaqiyatli ishladi. U sugʻorish kanallari qurish, yetim bolalar uchun axloq tuzatish muassasalari ochish, qishloq xoʻjaligida kredit kooperativlarini tashkil etish, pochta kompaniyalarini ishga tushirish kabi yirik islohotlarni amalga oshirdi. Ayni paytda u Ziraat banki va qishloq xoʻjaligi kredit kooperativlarining asosi hisoblangan Vatan jamgʻarmalariga asos solgan shaxsdir. Dehqonlarga Vatan fondi hisobidan yuqori foizli ssudalar bergan puldorlarga qarshi davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan kooperatsiya tizimi joriy etdi. Uning ishi muvaffaqiyatli boʻlgach, qoʻshni Prizren hududi ham Nish gubernatorligiga biriktirilgan<ref>https://dspace.ankara.edu.tr/xmlui/</ref>. == Dunay viloyati nizomnomasi == Hukumat viloyatlarda yangi maʼmuriy tartib oʻrnatishga harakat qilayotgan edi. Shuning uchun Midxat posho Nishda amalga oshirgan farmonni qabul qilib, [[1863-yil]]da uni [[Istanbul]]ga chaqirib, viloyatlar boshqaruvi toʻgʻrisida yangi qonun tayyorlashni soʻradi. Midxat posho va Kechecizade Fuat Posho boshchiligidagi komissiya „[[Dunay]] viloyati nizomnomasi“ni tayyorladi. Nizom [[1864-yil]]da qabul qilingan va yangi tizim joriy etiladigan namunali viloyat sifatida „Dunay viloyati“ tashkil etilgan. Nish, Silistra va Vidin viloyatlarining birlashishi natijasida tashkil topgan [[Dunay]] viloyatiga Midxat posho gubernator etib tayinlandi. Viloyat markazi Ruse shahrida saylovlar yoʻli bilan tuziladigan „Viloyat majlisi“ tashkil etilishi sharti bilan bu vazifani qabul qildi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=wtcUAAAAIAAJ&pg=PA1034&redir_esc=y</ref>. == Tuna voliyligi == [[Tasvir:Mithat_Paşa_el_yazısı_ve_imza.jpg|thumb|Midxat poshoning fransuz va turk tillarida yozgan yozuvi]] Midxat posho [[Dunay]] viloyatida muhim xizmatlarni amalga oshirdi va u yerda uch yildan koʻproq vaqt qoldi. Posho yangi nizomga muvofiq davlat oʻlchamidagi viloyatni boshqarishni tashkil qildi. Qishloqlarda Oqsoqollar kengashlarini, tumanlarda maʼmuriyat va Deviy kengashlarini tuzdi. Yilda bir marta chaqiriladigan Bosh provinsiya majlislarini tuzdi. Posho avtomobil yoʻllariga alohida eʼtibor berdi. U [[Dunay]]da boʻlgan uch yarim yil davomida 3000 kilometr yoʻl va 1400 koʻprik qurdi. Midxat posho „Foyda jamgʻarmalari“ deb nomlangan tashkilot tuzib, bu fonddan dehqonlar arzimagan foiz evaziga sarroflar oʻrniga qarz olish imkoniga ega boʻldilar.Vatan oʻtishi bilan „Vatan jamgʻarmalari“ xuddi shunday tarzda Usmonli imperiyasidan tashqari Usmonli imperiyasining barcha viloyatlarida tashkil etildi. Dunay viloyati va bu mablagʻlar Ziraat banki va xavfsizlik jamgʻarmasi edi. U Nish, Ruse, [[Sofiya]] shaharlarida yetim bolalar uchun axloq tuzatish muassasalari yaratdi. Bolalarga tikuvchilik, poyabzal tikish kabi hunarmandchilik oʻrgatildi. [[1866-yil]] 17-iyulda telegraf liniyasi tortildi. „Tuna savdo paromlari“ ham oʻz faoliyatini posho davrida boshlagan. Shuningdek, „Tuna“ nomli gazetaga asos solgan. Soliqlarni oʻz vaqtida undirish maqsadida „toʻplam“ tashkil etilgan, viloyatning yillik daromadida katta oʻsishga erishilgan. Dunay viloyati Nizomining Dunayda juda muvaffaqiyatli amalga oshirilishi natijasida uni [[Rumeli]], [[Anadolu]] va [[Arabiston]]da amalga oshirishga qaror qilindi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=Va6oSxzojzoC&pg=PA481&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat poshoning jamoat tartibini saqlash sohasidagi ishlari bir qancha bolgar toʻdalarining faoliyatiga toʻsqinlik qilganda, bolgarlarni qoʻzgʻolonga undagan rus siyosatiga qarshi edi. [[Rossiya]]ning [[Istanbul]]dagi elchisi Ignatyevning saʼy-harakatlari bilan Midxat poshoning [[Misr]] kabi [[Dunay]] boʻyida imtiyozli bir viloyat yaratmoqchi ekanligi haqidagi fikr Bab-i Alida tarqaldi. Shunday qilib, Midxat posho [[Dunay]] voliyligidan olinib, [[Istanbul]]ga chaqirilib, Davlat kengashi raisi etib tayinlanadi (1868)<ref>https://books.google.co.uz/books?id=awoVAAAAIAAJ&pg=PA36&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. == 1868-yilgi Bolgariya qoʻzgʻoloni == Midxat posho [[Dunay]] voliyligini tark etgandan soʻng darhol [[Bolgariya]] qoʻzgʻoloni koʻtarildi. Qoʻzgʻolonchilar maʼmuriyat yaxshilash va u yerda intizom oʻrnatish uchun qoʻzgʻolon koʻtardilar. Ular [[Dunay]] daryosidan oʻtib, Zistovi yaqinigacha kelishdi. Sulton Abdulaziz qoʻzgʻolonni bostirish vazifasini Midxat poshoga topshirdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=lARL9Bh5nG0C&pg=PA121&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat posho yigirma kun ichida qoʻzgʻolonni bostirib, [[Istanbul]]ga qaytib ketdi. == Kengash raisligi == Midxat posho [[1868-yil]] 5-martda [[Istanbul]]da yangi tashkil etilgan Davlat Kengashi raisi etib tayinlandi. 41 aʼzodan iborat kengash [[1868-yil]] 10-mayda oʻz faoliyatini boshladi. Mithat Posha ushbu kengashga rahbarlik qilgan davrda adliya, fuqarolik, maʼdanlar, sanoat maktabi kabi sohalarda ishladi. U vazir Ali Posho bilan kelishmovchilikka uchraganidan soʻng, bu lavozimdan boʻshatildi va [[Bagʻdod]]ga hokim qilib yuborildi. == Bagʻdod voliyligi == Midxat posho chegaralari [[Mosul]] va [[Basra]]ni ham oʻz ichiga olgan [[Bagʻdod]] viloyatini uch yil davomida keng vakolatlar bilan boshqargan. Shu bilan birga u armiya qoʻmondoni unvoniga ham ega edi. U bu yerda ham [[Dunay]] voliyligidagi kabi muvaffaqiyatli ishlarni amalga oshirdi. Dajla va Frotdagi parom operatsiyalari, Frotni tozalash, [[Iroq]]dagi sugʻorish inshootlari, [[Iroq]]da birinchi neft qazib olish, [[Bagʻdod]]da Sanʼat maktabi tashkil etish, xavfsizlik jamgʻarmasi tashkil etish, [[Basra]]ni Shattularap hududiga oʻtkazish, [[Quvayt]]ni Usmonli boshqaruvi bilan bogʻlash kabi muvaffaqiyatlarga erishdi<ref>http://www.radikal.com.tr/yorum/mithat-pasa-mi-cevdet-pasa-mi-823232/</ref>. [[1871-yil]]i amir Ali posho vafot etgach, tanzimat bilan kelishuvga erisha olmay, Bagʻdod hokimligidan isteʼfoga chiqdi va Istanbulga qaytdi. Mahmud Nedim poshodan keyin [[1872-yil]]da sadr vaziri etib tayinlandi. == Birinchi sadri aʼzamlik == Midxat posho [[Bagʻdod]] gubernatorligidan isteʼfoga chiqqanidan keyin bir yil davomida hech qanday lavozimga tayinlanmadi. Sadr Mahmut Nedim Posho uni [[Sivas]]ga hokim qilib yubormoqchi edi, lekin Midxat posho buni qabul qilmadi. Uning [[1872-yil]] 31-iyulda boshlangan sadr vazirligi atigi 80 kun davom etdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=4KQOAAAAQAAJ&pg=PA165&redir_esc=y</ref>. Bu davrda u tugʻilib oʻsgan shahrini markazlashtirish va oʻz vakolatlarini suisteʼmol qilgan vazirlar ishlari bilan band edi. U 80 kundan keyin ishdan boʻshatildi. == Adliya nozirligi == Midxat posho oliy vazirlikdan boʻshatilgandan soʻng, toʻrt yil davomida qisqa muddatli vazifalarni bajardi. U bir necha oy ichida [[1873-yil]]da birinchi marta tayinlangan Adliya vaziri lavozimidan ozod etildi. Saloniki gubernatori etib tayinlandi. Bu vazifa uch oy davom etdi. U [[1875-yil]]da Adliya vaziri lavozimiga tiklandi, lekin davlatning kuchayib borayotgan muammolari qarshisida Sadr Mahmut Nedim Poshoga norozilik bildirgani uchun isteʼfoga chiqarildi. [[1875]]-[[1876-yil]]lar qishida u [[Istanbul]]dagi konstitutsiyaviy tuzumni qoʻllab-quvvatlaganlar bilan parlament va konstitutsiya gʻoyasini muhokama qildi. == 1876-yil inqiloblari va Qonuni Esasi == Sulton Abdulazizning soʻnggi yillaridagi siyosiy tartibsizliklarda Midxat posho oʻzini sulton hokimiyatiga qarshi va islohotchi siyosatning asosiy rahbari sifatida koʻrsatdi. Serasker (qoʻshin qoʻmondoni) Husayn Avni Posho sulton Abdulazizni Shirvanizoda Rushtu Posho va (Shirvanizoda oʻlimidan soʻng) siyosatchi Rushti Posho bilan birga agʻdarishni rejalashtirgan „xunta“ni tuzdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=Zgg6c_Ndtu4C&pg=PA311&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. [[1876-yil]] 30-maydagi davlat toʻntarishi bilan Abdulaziz taxtdan agʻdarildi va Murat V taxtga oʻtirdi. Toʻrt kundan soʻng taxtdan agʻdarilgan sultonning shubhali oʻlimi va Husayn Avni Poshoning cherkes Hasan ismli yosh zobit tomonidan oʻldirilishi ortidan yangi sulton ruhiy tushkunlikka tushib qoldi. Shundan keyin taxtdan voz kechdi va uning ukasi Abdulhamid II sulton deb eʼlon qilindi. Bu voqeada vazir Rushti Posho birinchi oʻrinda chiqqan boʻlsa-da, siyosiy jarayon oʻzgarishining haqiqiy namoyondasi Midxat posho edi. Tez orada poshoning oʻziga sodiq qoʻshin tuzgani, Istanbul koʻchalarida Poshoni qoʻllab-quvvatlovchi shafqatsiz namoyishlar boʻlib oʻtgani, Midxat posho tez orada Usmonlilar saltanatini tugatib, respublika eʼlon qilishi haqidagi mish-mishlar tarqaldi. Abdulaziz vafotidan keyin Midxat posho birinchi Usmonli qonunini (Konstitutsiya) tayyorlagan qoʻmita rahbari boʻldi. U [[1876-yil]] 17-dekabrda Rushti poshoning „Midxat poshoning fitnalaridan qoʻrqib“ isteʼfoga chiqishi bilan sadr vazirligiga tayinlangan edi. 23-dekabr kuni Abdulhamid II Midhat Posho tomonidan tayyorlangan konstitutsiyani (baʼzi oʻzgarishlar bilan) eʼlon qildi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=0_wUAAAAIAAJ&pg=PA372&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Oʻsha kuni Midhat Posho boshchiligida toʻplangan konferensiya [[Yevropa]] davlatlari taklif qilgan tinchlik shartlarini rad etdi va 1877-1878-yillardagi Usmonli-Rossiya urushiga (93 urushi) yoʻl ochdi, bu esa buyuk urushga aylanadi. Urushda Turkiya magʻlubiyatga uchradi. Rus armiyasi [[Istanbul]]ga bostirib kirdi. Ikki davlat oʻrtasida Yeshilkoʻyda [[San-Stefano shartnomasi]] imzolandi. == Boʻshash va surgun == Sulton Abdulhamid II [[1877-yil]] 5-fevralda Midhat Poshoni vazirlik lavozimidan boʻshatib, mamlakat tashqarisiga surgun qildi. Yevropada bir muddat qolib, keyingi yili Kritga qaytishiga ruxsat berilgan Midxat posho [[1878-yil]]ning dekabrida afv etilgan va [[Suriya]] hokimi etib tayinlangan edi. Ammo Istanbulga kelishi qatʼiyan man qilingan. Uning Suriyadagi ikki yillik voliyligi davrida yoʻllar, koʻpriklar, maktablar qurildi. [[Damashq]], [[Bayrut]] va [[Akka]] shaharlarida keng koʻchalar ochildi. [[Tripoli]] shahri va Mine shahri oʻrtasida tramvay liniyasini oʻrnatildi. Druzlar qoʻzgʻolonini bostirgan Midhat Posho [[Suriya]]da mustaqil davlat qurish yoʻlida boʻlgan degan gumon bilan [[1880-yil]]i Aydin ([[Izmir]]) gubernatorligiga yuboriladi. [[Tasvir:Mithat_Pasa_mezari.jpg|thumb|Shishlidagi Abide-i Hurriyatdagi Midxat posho maqbarasi]] 9 oylik Aydin voliyligi davrida politsiya va jandarmeriya guruhlarini tashkil qildi va jinoyatchilarga qarshi jiddiy kurashdi. Oldingi hokim boshlagan maktab qurilishlarini yakunladi. U sanʼat maktabini qurdi. Urla, Cheshme va Seferihisar yoʻllarini qurib, foydalanishga topshirdi. Bu orada Abdulhamid II ayniqsa sadr vazir Sait posho yana Midxat poshoga qarshi gumonda edi. Xizmatkorlardan biri suiqasd uyushtirish maqsadida saroy tomonidan [[Izmir]]ga yuborildi. Garchi u va uning butun oilasi oʻldirilishi rejalashtirilgan boʻlsa-da, Midhat Posho buni sodiq doʻstlari tufayli oldindan bilib oldi. [[1881-yil]] 5-mayda uning saroyi harbiy qism bilan oʻrab olinadi. Keyin u Fransiya konsulligidan panoh topadi. [[Fransiya]] ayni vaqtda [[Tunis]]ni bosib olishni rejalashtirgan hamda Usmonli imperiyasi bilan munosabatlarini buzishni istamaydi. Shuning uchun Midhat posho soʻragan siyosiy boshpana soʻrovini rad etadi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=I9p_m7oXQ00C&pg=PA87&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Posho uch kundan keyin hukumatning kafolati bilan taslim boʻldi. [[Istanbul]]ga olib kelingan Midhat Posho, Abdulazizni oʻldirishda ayblanib, saroyda tashkil etilgan maxsus mahkama (Yıldız mahkamasi) tomonidan sud qilindi. Usmonli davlatlarida birinchi marta sobiq sadr vaziri saroy yerlarida sulton tomonidan shaxsan saylangan sud hay’ati tomonidan sud qilinishi edi. Sud oxirida u oʻlimga hukm qilindi. Abdulhamid II bu jazoni umrbod qamoq jazosi bilan almashtirdi. [[Arabiston]]dagi Toif qasriga surgun qilingan posho bu yerda 3 yil qattiq nazorat ostida yashab, [[1884-yil]] 8-mayga oʻtar kechasi qoʻriqchilari tomonidan boʻgʻib oʻldirilgan. Bu qotillik sulton buyrugʻi bilan amalga oshirilgani iddao qilingan boʻlsa-da, [[1909-yil]] inqilobidan keyin tekshirilgan [[Yildiz saroyi]] hujjatlari orasidan ham uning oʻlim farmoni haqida hech qanday dalil topilmadi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=tBoyoNNKh78C&pg=PA188&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat poshoning jasadi [[1951-yil]]da Toifdan olib kelingan va [[1951-yil]] 26-iyun kuni Prezident Jelol Bayar ishtirokidagi marosim bilan Abide-i Hurriyat tepaligiga dafn etilgan. {{start box}} {{s-reg}} {{succession box|title=Usmoniylar sadri a'zami|before=Mahmud Nedim Posho|after=Mehmed Rushdi Posho|years=1872-yil 31-iyul-1872-yil 19-oktabr}} {{succession box|title=Usmoniylar sadri a'zami|before=Mehmed Rushdi Posho|after=Ibrahim Edhem Posho|years=1877-yil 5-fevral-1878-yil 11-yanvar}} {{succession box|title=Aydin voliysi|before=Sabri Posho|after=Ali Posho|years=1880-yil-1881-yil 17-may}} {{succession box|title=Bag'dod voliysi|before= |after= |years=1878-yil 22-noyabr-1881-yil 31-avgust}} {{s-end}} == Galereya == <gallery> File:MidhatPashaVanityFair.jpg|Midhat posho. 1877-yil 30-iyun File:MithatPasa-Sultanahmet.jpg|Istanbuldagi Midhat posho byusti File:Пашин конак у Нишу.jpg|Midhat poshoning Nishdagi saroyi File:Mithat_Paşa_Anıtı.JPG|Midhat poshoning Anqaradagi haykali File:Sadrazamlik-nisanlari.svg|Usmonli sadr a'zami nishoni </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} = Havolalar = * [https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9C0CE1D7113BE033A25751C1A9639C94659FD7CF Death of Midhat Pasha, the Career of the Great Reformer in Turkey] from [[the New York Times]] (12 May 1884) * The life of Midhat Pasha (1903 biography) ** [https://archive.org/details/lifemidhatpasha00mithgoog Page images at the Internet Archive] ** [http://www.gutenberg.org/ebooks/51243 transcribed text at Project Gutenberg] * {{Cite EB1911 |wstitle=Midhat Pasha |volume=18 |page=418 |first=George Frederick |last=Barwick |short=1}} [[Turkum:Turkiya]] [[Turkum:Tarix]] [[Turkum:Turkiya bosh vazirlari]] [[Turkum:1822-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1883-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] 049aceo3b7kq4e6ii4tj6xv2lxtqtdf 5999584 5999582 2026-04-20T13:32:17Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999584 wikitext text/x-wiki {{merge|Midxat Posho}} {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Midhat posho | asl ismi = Ahmad Shefik | tasvir = Midhat_pasa_fotograf.jpg | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = [[Turkiya|Usmonli turklar sadri a'zami]] | ismi ostida = | boshlanish davri = [[1872-yil]] 31-iyul | tugash davri = [[1872-yil]] 18-oktabr | premyer = | hukmdor =[[Abdulaziz]] | vitse-prezident = | oʻtmishdoshi = Mahmud Nedim Posha | vorisi = Mehmed Rushdi Posha | tartib_2 = | lavozim_2 = [[Turkiya|Usmonli turklar sadri a'zami]] | ismi ostida_2 = | boshlanish davri_2 = [[1876-yil]] 19-dekabr | tugash davri_2 = [[1877-yil]] 5-fevral | hukmdor_2 = Abdulhamid II | oʻtmishdoshi_2 = Mehmed Rushdi Posho | vorisi_2 = [[Ibrahim Edhem Posho]] | tartib_3 = | lavozim_3 = | ismi ostida_3 = | boshlanish davri_3 = | tugash davri_3 = | hukmdor_3 = | oʻtmishdoshi_3 = | vorisi_3 = | lavozim_4 = | ismi ostida_4 = | boshlanish davri_4 = | tugash davri_4 = | premyer_4 = | oʻtmishdoshi_4 = | vorisi_4 = | talaffuzi = | tugʻilgan paytidagi ismi = | tugʻilgan sanasi = [[1822-yil]] 18-oktabr | tugʻilgan joyi = Istanbul, Usmonli imperiyasi | vafot sanasi = [[1884-yil]] 8-may | vafot joyi =Toif, Hijoz viloyati, Usmonli imperiyasi | vafot sababi =qotillik | fuqaroligi = Usmonli imperiyasi | otasi = | onasi = | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = Lamiya Xonim | bolalari = qizi Memduha }} [[Tasvir:1910_07_Resimli_Kitab_Mithat_Pasa.jpg|thumb|1910-yil iyuldagi Rasmli kitob jurnalida Mithat Poshoning shaxsiy xizmatchisi bilan birga koʻrsatilgan fotosurat]] '''Ahmad Shefik Midhat Posho'''(1822-yil 18-oktabr, Istanbul — 1884-yil 8-may, Toif) — Usmonli davlat arbobi. Tuna, Aydin va [[Suriya]] hokimi, ikki marta sadr vaziri boʻlgan Midhat Posho, birinchi Usmonli konstitutsiyasini, Qonun-i Esasini tayyorlagan kengashga rahbarlik qildi. Midhat posho Sulton Abdulaziz (1861-1876) davridagi islohot siyosati bilan tanilgan va ikki marta sadr vazirlik qilgan. U oʻzining oliy vazirligida valiylikdagi muvaffaqiyatlarini koʻrsata olmadi. Oʻzining birinchi sadr aʻzamligida [[Misr]]ga chetdan qarz olishga ruxsat beruvchi farmon chiqarib, Misrning inglizlar hukmronligi ostiga kirishiga sabab boʻldi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Qolaversa, taqchil boʻlgan byudjetni koʻproq koʻrsatgani uning ishdan boʻshatilishiga sabab boʻlgan. U [[1876-yil]]da Abdulazizning taxtdan tushirilishi bilan yakunlangan harbiy toʻntarishning rahbarlaridan biri boʻldi va oʻsha yili Sulton Murat V ham taxtdan tushirildi va [[Abdulhamid II]] ning taxtga chiqishida ham u hal qiluvchi rol oʻynadi. [[Abdulhamid II]] davrida uning ikkinchi buyuk vazirligi boshlandi. U 1876-yil 23-dekabrda Abdulhamid eʼlon qilgan Qonun-u Esasining yaratuvchilaridan biridir<ref>https://books.google.co.uz/books?id=Ws90DwAAQBAJ&q=midhat+pasha+democrat&pg=PA5&redir_esc=y#v=snippet&q=midhat%20pasha%20democrat&f=false</ref>. [[Rossiya]]ning provokatsiyalari va Rossiyaning urush tahdidlari bilan [[Bolqon]]dagi qoʻzgʻolonlarga qarshi, sultonning qarshiliklari va lord Solsberining ogohlantirishlariga qaramay, [[Angliya]]ni yordam berishiga ishonib, imperiyani [[Rossiya]] bilan urushga tortdi va bu urush [[Usmonlilar imperiyasi]] tarixidagi eng katta ofatlardan biri boʻldi. Ulardan biri tarixga 93-yil urushi nomi bilan kirdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=lARL9Bh5nG0C&pg=PA117&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Bu voqealardan koʻp oʻtmay, Midxat posho Abdulhamid II ning nazaridan tushib, surgun qilingan va Abdulazizga suiqasd uyushtirganlikda ayblanib, [[1881-yil]]da Yildiz saroyida tashkil etilgan Yildiz mahkamasi tomonidan oʻlimga hukm qilingan. Uning hukmi Abdulhamid tomonidan Toif qamoqxonasiga almashtirildi, ammo uch yildan soʻng oʻz soqchilari tomonidan oʻldirildi. Bu qotillik [[Abdulhamid II]] ning buyrugʻi bilan sodir etilgan deb gumon qilingan boʻlsa-da, buni hech qanday isbotlab boʻlmadi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=wZlMFm0CNoEC&pg=PA57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat posho Tanzimat islohotlarini amalga oshirgan avlodning yetakchi namoyandalaridan biridir. Biroq, Tanzimatning asosiy rahbariyatini tashkil qilgan Mustafo Reshit, Ali va Kechecizade Fuat Posholar juda radikal va beqaror boʻlganliklari uchun chetga surildilar va nisbatan kech yoshda maydonga chiqish imkoniga ega boʻldilar. [[1860-yil]]larda [[Dunay]] va [[Bagʻdod]] viloyatlarida olib borilgan muvaffaqiyatli islohot harakatlari Midxat posho faoliyatining choʻqqisi sifatida koʻriladi. [[1870-yil]]larda uning ikki kichik bosh vazirlari siyosiy mojarolar va kuchayib borayotgan moliyaviy inqiroz soyasida qoldi. [[1876-yil]] inqirozida Midxat posho respublika tuzumini ishlab chiqqani daʼvo qilindi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=fU7azFR3AqcC&pg=PA30&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Bu daʼvo poshoning Abdulhamid davrida halok boʻlishiga sabab boʻlgan boʻlsa-da, [[1908]] va [[1923-yil]]dan keyin uning nomi qayta katta obroʻ qozondi. [[1947-yil]]da [[Doʻlmabogʻcha]]da qurilgan BJK İnönü stadioni [[1951-yil]]da [[Demokratlar partiyasi|Demokratik partiya]] hukumati tomonidan Midhat posho stadioni nomini oldi. [[1973-yil]]da Inönü stadioni nomi yana qaytarildi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=wZlMFm0CNoEC&pg=PA54&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. == Hayoti == [[Tasvir:MithatPaşa.jpg|thumb|Midhat posho]] Midxat posho [[1822-yil]] 18-oktabrda [[Istanbul]]da tugʻilgan. U Ruschuk Hofiz Mehmed Eshref afandining oʻgʻlidir. Uning haqiqiy ismi Ahmet Shefik edi. Mithat, yaʼni „maqtovga sazovor“ degan maʼnoni anglatuvchi ism, Divan-i Humoyunda xizmat qilganida boshliqlari tomonidan berilgan<ref>https://dspace.ankara.edu.tr/xmlui/</ref>. U bolaligini otasi regent boʻlgan Vidin va Lofsada oʻtkazgan. 12 yoshida [[Istanbul]]ga qaytib keldi. U Divon-i Humoyunda xizmat qildi. Boshqa tomondan, Fotih masjidida mashhur ustozlarning maʼruzalarini eshitardi. Arab, fors, mantiq va islom qonunlarini oʻrgangan. Posho [[1840-yil]]da sadri aʻzam idorasiga tayinlangan; Bu yerda ikki yil ishlagandan soʻng Damashq, Koʻnya, Kastamonu shaharlarida kengash kotibi boʻlib ishladi. Korrupsiyaga qarshi kurash boʻyicha tayyorlab yuborgan hisoboti davrning sadr vaziri Mustafo Reshit Poshoning roziligini qozongach, Istanbulga chaqirildi. U [[Istanbul]]da davlat xizmatini davom ettirdi va Reshit Posho tomonidan himoyada boʻldi. U [[1848-yil]]i [[Istanbul]]da antalyalik Lamiya Xonimga uylangan. Ularning bu nikohdan „Memduha“ ismli qizi bor. [[1851-yil]]da u „xufiya“ etib tayinlandi va Arab armiyasi marshali [[kipr]]lik Mehmed Emin Poshoning ahvolini tekshirish uchun yuborildi. Oʻz vazifasini suisteʼmol qilishning bir qismini aniqladi va lavozimidan chetlatilishiga sabab boʻldi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=hslOx5bvOzkC&pg=PA6&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. [[1852-yil]]da u Vala Kengashining jamoatchilik va hukumat oʻrtasidagi kelishmovchiliklar bilan shugʻullanadigan Adliya sudiga tayinlangan. [[1854-yil]]i Kiprlik Mehmet Emin Posho sadr vazir boʻlganidan soʻng, Rumelida hukm surayotgan qoʻzgʻolon va tartibsizlik masalalarini oʻrganish va ehtiyot choralarini koʻrish maqsadida Midxat posho [[Istanbul]]dan chetlatildi. Olti oylik mehnatdan soʻng u tayyorlagan batafsil hisobotini vazir Mustafo Reshit Poshoga taqdim etdi va yana hurmatga loyiq topildi. [[1858-yil]]da u davrning sadr-vaziri Emin Ali Poshodan ruxsat olib, olti oy [[Yevropa]] shaharlarida boʻldi. Bu orada u fransuz tilini oʻrgandi. Qaytib kelgach, u Majlis-i Vala-yi Ahkam-i Adliye (1859) bosh kotibi etib tayinlandi va Kuleli voqeasida gumon qilinganlar ustidan sudlovga tayinlandi<ref>https://web.archive.org/web/20190718082533/http://www.tarimkredi.org.tr/index.php/hakkimizda/tarihcemiz</ref>. == Nish voliyligi == Midxat poshoning muvaffaqiyatli asarlari hatto uning dushmani [[Kipr]]lik Mehmet Emin Poshoning ham hayratini qozondi. Yana vazirlikka koʻtarilgan kiprlik uni „vazir“ unvoni va „posho“ unvoni bilan Nishga hokim qilib tayinlaydi. Toʻrt yil davom etgan bu vazifa davomida u oʻzining yuksak isteʼdodi va ijodiy qudratini namoyon etdi. Musulmon va musulmon boʻlmagan xalqlarning tinch-totuv yashashi uchun choralar koʻrdi. Moliya va jamoat ishlarida muvaffaqiyatli ishladi. U sugʻorish kanallari qurish, yetim bolalar uchun axloq tuzatish muassasalari ochish, qishloq xoʻjaligida kredit kooperativlarini tashkil etish, pochta kompaniyalarini ishga tushirish kabi yirik islohotlarni amalga oshirdi. Ayni paytda u Ziraat banki va qishloq xoʻjaligi kredit kooperativlarining asosi hisoblangan Vatan jamgʻarmalariga asos solgan shaxsdir. Dehqonlarga Vatan fondi hisobidan yuqori foizli ssudalar bergan puldorlarga qarshi davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan kooperatsiya tizimi joriy etdi. Uning ishi muvaffaqiyatli boʻlgach, qoʻshni Prizren hududi ham Nish gubernatorligiga biriktirilgan<ref>https://dspace.ankara.edu.tr/xmlui/</ref>. == Dunay viloyati nizomnomasi == Hukumat viloyatlarda yangi maʼmuriy tartib oʻrnatishga harakat qilayotgan edi. Shuning uchun Midxat posho Nishda amalga oshirgan farmonni qabul qilib, [[1863-yil]]da uni [[Istanbul]]ga chaqirib, viloyatlar boshqaruvi toʻgʻrisida yangi qonun tayyorlashni soʻradi. Midxat posho va Kechecizade Fuat Posho boshchiligidagi komissiya „[[Dunay]] viloyati nizomnomasi“ni tayyorladi. Nizom [[1864-yil]]da qabul qilingan va yangi tizim joriy etiladigan namunali viloyat sifatida „Dunay viloyati“ tashkil etilgan. Nish, Silistra va Vidin viloyatlarining birlashishi natijasida tashkil topgan [[Dunay]] viloyatiga Midxat posho gubernator etib tayinlandi. Viloyat markazi Ruse shahrida saylovlar yoʻli bilan tuziladigan „Viloyat majlisi“ tashkil etilishi sharti bilan bu vazifani qabul qildi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=wtcUAAAAIAAJ&pg=PA1034&redir_esc=y</ref>. == Tuna voliyligi == [[Tasvir:Mithat_Paşa_el_yazısı_ve_imza.jpg|thumb|Midxat poshoning fransuz va turk tillarida yozgan yozuvi]] Midxat posho [[Dunay]] viloyatida muhim xizmatlarni amalga oshirdi va u yerda uch yildan koʻproq vaqt qoldi. Posho yangi nizomga muvofiq davlat oʻlchamidagi viloyatni boshqarishni tashkil qildi. Qishloqlarda Oqsoqollar kengashlarini, tumanlarda maʼmuriyat va Deviy kengashlarini tuzdi. Yilda bir marta chaqiriladigan Bosh provinsiya majlislarini tuzdi. Posho avtomobil yoʻllariga alohida eʼtibor berdi. U [[Dunay]]da boʻlgan uch yarim yil davomida 3000 kilometr yoʻl va 1400 koʻprik qurdi. Midxat posho „Foyda jamgʻarmalari“ deb nomlangan tashkilot tuzib, bu fonddan dehqonlar arzimagan foiz evaziga sarroflar oʻrniga qarz olish imkoniga ega boʻldilar.Vatan oʻtishi bilan „Vatan jamgʻarmalari“ xuddi shunday tarzda Usmonli imperiyasidan tashqari Usmonli imperiyasining barcha viloyatlarida tashkil etildi. Dunay viloyati va bu mablagʻlar Ziraat banki va xavfsizlik jamgʻarmasi edi. U Nish, Ruse, [[Sofiya]] shaharlarida yetim bolalar uchun axloq tuzatish muassasalari yaratdi. Bolalarga tikuvchilik, poyabzal tikish kabi hunarmandchilik oʻrgatildi. [[1866-yil]] 17-iyulda telegraf liniyasi tortildi. „Tuna savdo paromlari“ ham oʻz faoliyatini posho davrida boshlagan. Shuningdek, „Tuna“ nomli gazetaga asos solgan. Soliqlarni oʻz vaqtida undirish maqsadida „toʻplam“ tashkil etilgan, viloyatning yillik daromadida katta oʻsishga erishilgan. Dunay viloyati Nizomining Dunayda juda muvaffaqiyatli amalga oshirilishi natijasida uni [[Rumeli]], [[Anadolu]] va [[Arabiston]]da amalga oshirishga qaror qilindi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=Va6oSxzojzoC&pg=PA481&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat poshoning jamoat tartibini saqlash sohasidagi ishlari bir qancha bolgar toʻdalarining faoliyatiga toʻsqinlik qilganda, bolgarlarni qoʻzgʻolonga undagan rus siyosatiga qarshi edi. [[Rossiya]]ning [[Istanbul]]dagi elchisi Ignatyevning saʼy-harakatlari bilan Midxat poshoning [[Misr]] kabi [[Dunay]] boʻyida imtiyozli bir viloyat yaratmoqchi ekanligi haqidagi fikr Bab-i Alida tarqaldi. Shunday qilib, Midxat posho [[Dunay]] voliyligidan olinib, [[Istanbul]]ga chaqirilib, Davlat kengashi raisi etib tayinlanadi (1868)<ref>https://books.google.co.uz/books?id=awoVAAAAIAAJ&pg=PA36&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. == 1868-yilgi Bolgariya qoʻzgʻoloni == Midxat posho [[Dunay]] voliyligini tark etgandan soʻng darhol [[Bolgariya]] qoʻzgʻoloni koʻtarildi. Qoʻzgʻolonchilar maʼmuriyat yaxshilash va u yerda intizom oʻrnatish uchun qoʻzgʻolon koʻtardilar. Ular [[Dunay]] daryosidan oʻtib, Zistovi yaqinigacha kelishdi. Sulton Abdulaziz qoʻzgʻolonni bostirish vazifasini Midxat poshoga topshirdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=lARL9Bh5nG0C&pg=PA121&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat posho yigirma kun ichida qoʻzgʻolonni bostirib, [[Istanbul]]ga qaytib ketdi. == Kengash raisligi == Midxat posho [[1868-yil]] 5-martda [[Istanbul]]da yangi tashkil etilgan Davlat Kengashi raisi etib tayinlandi. 41 aʼzodan iborat kengash [[1868-yil]] 10-mayda oʻz faoliyatini boshladi. Mithat Posha ushbu kengashga rahbarlik qilgan davrda adliya, fuqarolik, maʼdanlar, sanoat maktabi kabi sohalarda ishladi. U vazir Ali Posho bilan kelishmovchilikka uchraganidan soʻng, bu lavozimdan boʻshatildi va [[Bagʻdod]]ga hokim qilib yuborildi. == Bagʻdod voliyligi == Midxat posho chegaralari [[Mosul]] va [[Basra]]ni ham oʻz ichiga olgan [[Bagʻdod]] viloyatini uch yil davomida keng vakolatlar bilan boshqargan. Shu bilan birga u armiya qoʻmondoni unvoniga ham ega edi. U bu yerda ham [[Dunay]] voliyligidagi kabi muvaffaqiyatli ishlarni amalga oshirdi. Dajla va Frotdagi parom operatsiyalari, Frotni tozalash, [[Iroq]]dagi sugʻorish inshootlari, [[Iroq]]da birinchi neft qazib olish, [[Bagʻdod]]da Sanʼat maktabi tashkil etish, xavfsizlik jamgʻarmasi tashkil etish, [[Basra]]ni Shattularap hududiga oʻtkazish, [[Quvayt]]ni Usmonli boshqaruvi bilan bogʻlash kabi muvaffaqiyatlarga erishdi<ref>http://www.radikal.com.tr/yorum/mithat-pasa-mi-cevdet-pasa-mi-823232/</ref>. [[1871-yil]]i amir Ali posho vafot etgach, tanzimat bilan kelishuvga erisha olmay, Bagʻdod hokimligidan isteʼfoga chiqdi va Istanbulga qaytdi. Mahmud Nedim poshodan keyin [[1872-yil]]da sadr vaziri etib tayinlandi. == Birinchi sadri aʼzamlik == Midxat posho [[Bagʻdod]] gubernatorligidan isteʼfoga chiqqanidan keyin bir yil davomida hech qanday lavozimga tayinlanmadi. Sadr Mahmut Nedim Posho uni [[Sivas]]ga hokim qilib yubormoqchi edi, lekin Midxat posho buni qabul qilmadi. Uning [[1872-yil]] 31-iyulda boshlangan sadr vazirligi atigi 80 kun davom etdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=4KQOAAAAQAAJ&pg=PA165&redir_esc=y</ref>. Bu davrda u tugʻilib oʻsgan shahrini markazlashtirish va oʻz vakolatlarini suisteʼmol qilgan vazirlar ishlari bilan band edi. U 80 kundan keyin ishdan boʻshatildi. == Adliya nozirligi == Midxat posho oliy vazirlikdan boʻshatilgandan soʻng, toʻrt yil davomida qisqa muddatli vazifalarni bajardi. U bir necha oy ichida [[1873-yil]]da birinchi marta tayinlangan Adliya vaziri lavozimidan ozod etildi. Saloniki gubernatori etib tayinlandi. Bu vazifa uch oy davom etdi. U [[1875-yil]]da Adliya vaziri lavozimiga tiklandi, lekin davlatning kuchayib borayotgan muammolari qarshisida Sadr Mahmut Nedim Poshoga norozilik bildirgani uchun isteʼfoga chiqarildi. [[1875]]-[[1876-yil]]lar qishida u [[Istanbul]]dagi konstitutsiyaviy tuzumni qoʻllab-quvvatlaganlar bilan parlament va konstitutsiya gʻoyasini muhokama qildi. == 1876-yil inqiloblari va Qonuni Esasi == Sulton Abdulazizning soʻnggi yillaridagi siyosiy tartibsizliklarda Midxat posho oʻzini sulton hokimiyatiga qarshi va islohotchi siyosatning asosiy rahbari sifatida koʻrsatdi. Serasker (qoʻshin qoʻmondoni) Husayn Avni Posho sulton Abdulazizni Shirvanizoda Rushtu Posho va (Shirvanizoda oʻlimidan soʻng) siyosatchi Rushti Posho bilan birga agʻdarishni rejalashtirgan „xunta“ni tuzdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=Zgg6c_Ndtu4C&pg=PA311&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. [[1876-yil]] 30-maydagi davlat toʻntarishi bilan Abdulaziz taxtdan agʻdarildi va Murat V taxtga oʻtirdi. Toʻrt kundan soʻng taxtdan agʻdarilgan sultonning shubhali oʻlimi va Husayn Avni Poshoning cherkes Hasan ismli yosh zobit tomonidan oʻldirilishi ortidan yangi sulton ruhiy tushkunlikka tushib qoldi. Shundan keyin taxtdan voz kechdi va uning ukasi Abdulhamid II sulton deb eʼlon qilindi. Bu voqeada vazir Rushti Posho birinchi oʻrinda chiqqan boʻlsa-da, siyosiy jarayon oʻzgarishining haqiqiy namoyondasi Midxat posho edi. Tez orada poshoning oʻziga sodiq qoʻshin tuzgani, Istanbul koʻchalarida Poshoni qoʻllab-quvvatlovchi shafqatsiz namoyishlar boʻlib oʻtgani, Midxat posho tez orada Usmonlilar saltanatini tugatib, respublika eʼlon qilishi haqidagi mish-mishlar tarqaldi. Abdulaziz vafotidan keyin Midxat posho birinchi Usmonli qonunini (Konstitutsiya) tayyorlagan qoʻmita rahbari boʻldi. U [[1876-yil]] 17-dekabrda Rushti poshoning „Midxat poshoning fitnalaridan qoʻrqib“ isteʼfoga chiqishi bilan sadr vazirligiga tayinlangan edi. 23-dekabr kuni Abdulhamid II Midhat Posho tomonidan tayyorlangan konstitutsiyani (baʼzi oʻzgarishlar bilan) eʼlon qildi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=0_wUAAAAIAAJ&pg=PA372&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Oʻsha kuni Midhat Posho boshchiligida toʻplangan konferensiya [[Yevropa]] davlatlari taklif qilgan tinchlik shartlarini rad etdi va 1877-1878-yillardagi Usmonli-Rossiya urushiga (93 urushi) yoʻl ochdi, bu esa buyuk urushga aylanadi. Urushda Turkiya magʻlubiyatga uchradi. Rus armiyasi [[Istanbul]]ga bostirib kirdi. Ikki davlat oʻrtasida Yeshilkoʻyda [[San-Stefano shartnomasi]] imzolandi. == Boʻshash va surgun == Sulton Abdulhamid II [[1877-yil]] 5-fevralda Midhat Poshoni vazirlik lavozimidan boʻshatib, mamlakat tashqarisiga surgun qildi. Yevropada bir muddat qolib, keyingi yili Kritga qaytishiga ruxsat berilgan Midxat posho [[1878-yil]]ning dekabrida afv etilgan va [[Suriya]] hokimi etib tayinlangan edi. Ammo Istanbulga kelishi qatʼiyan man qilingan. Uning Suriyadagi ikki yillik voliyligi davrida yoʻllar, koʻpriklar, maktablar qurildi. [[Damashq]], [[Bayrut]] va [[Akka]] shaharlarida keng koʻchalar ochildi. [[Tripoli]] shahri va Mine shahri oʻrtasida tramvay liniyasini oʻrnatildi. Druzlar qoʻzgʻolonini bostirgan Midhat Posho [[Suriya]]da mustaqil davlat qurish yoʻlida boʻlgan degan gumon bilan [[1880-yil]]i Aydin ([[Izmir]]) gubernatorligiga yuboriladi. [[Tasvir:Mithat_Pasa_mezari.jpg|thumb|Shishlidagi Abide-i Hurriyatdagi Midxat posho maqbarasi]] 9 oylik Aydin voliyligi davrida politsiya va jandarmeriya guruhlarini tashkil qildi va jinoyatchilarga qarshi jiddiy kurashdi. Oldingi hokim boshlagan maktab qurilishlarini yakunladi. U sanʼat maktabini qurdi. Urla, Cheshme va Seferihisar yoʻllarini qurib, foydalanishga topshirdi. Bu orada Abdulhamid II ayniqsa sadr vazir Sait posho yana Midxat poshoga qarshi gumonda edi. Xizmatkorlardan biri suiqasd uyushtirish maqsadida saroy tomonidan [[Izmir]]ga yuborildi. Garchi u va uning butun oilasi oʻldirilishi rejalashtirilgan boʻlsa-da, Midhat Posho buni sodiq doʻstlari tufayli oldindan bilib oldi. [[1881-yil]] 5-mayda uning saroyi harbiy qism bilan oʻrab olinadi. Keyin u Fransiya konsulligidan panoh topadi. [[Fransiya]] ayni vaqtda [[Tunis]]ni bosib olishni rejalashtirgan hamda Usmonli imperiyasi bilan munosabatlarini buzishni istamaydi. Shuning uchun Midhat posho soʻragan siyosiy boshpana soʻrovini rad etadi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=I9p_m7oXQ00C&pg=PA87&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Posho uch kundan keyin hukumatning kafolati bilan taslim boʻldi. [[Istanbul]]ga olib kelingan Midhat Posho, Abdulazizni oʻldirishda ayblanib, saroyda tashkil etilgan maxsus mahkama (Yıldız mahkamasi) tomonidan sud qilindi. Usmonli davlatlarida birinchi marta sobiq sadr vaziri saroy yerlarida sulton tomonidan shaxsan saylangan sud hay’ati tomonidan sud qilinishi edi. Sud oxirida u oʻlimga hukm qilindi. Abdulhamid II bu jazoni umrbod qamoq jazosi bilan almashtirdi. [[Arabiston]]dagi Toif qasriga surgun qilingan posho bu yerda 3 yil qattiq nazorat ostida yashab, [[1884-yil]] 8-mayga oʻtar kechasi qoʻriqchilari tomonidan boʻgʻib oʻldirilgan. Bu qotillik sulton buyrugʻi bilan amalga oshirilgani iddao qilingan boʻlsa-da, [[1909-yil]] inqilobidan keyin tekshirilgan [[Yildiz saroyi]] hujjatlari orasidan ham uning oʻlim farmoni haqida hech qanday dalil topilmadi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=tBoyoNNKh78C&pg=PA188&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat poshoning jasadi [[1951-yil]]da Toifdan olib kelingan va [[1951-yil]] 26-iyun kuni Prezident Jelol Bayar ishtirokidagi marosim bilan Abide-i Hurriyat tepaligiga dafn etilgan. {{start box}} {{s-reg}} {{succession box|title=Usmoniylar sadri a'zami|before=Mahmud Nedim Posho|after=Mehmed Rushdi Posho|years=1872-yil 31-iyul-1872-yil 19-oktabr}} {{succession box|title=Usmoniylar sadri a'zami|before=Mehmed Rushdi Posho|after=Ibrahim Edhem Posho|years=1877-yil 5-fevral-1878-yil 11-yanvar}} {{succession box|title=Aydin voliysi|before=Sabri Posho|after=Ali Posho|years=1880-yil-1881-yil 17-may}} {{succession box|title=Bag'dod voliysi|before= |after= |years=1878-yil 22-noyabr-1881-yil 31-avgust}} {{s-end}} == Galereya == <gallery> File:MidhatPashaVanityFair.jpg|Midhat posho. 1877-yil 30-iyun File:MithatPasa-Sultanahmet.jpg|Istanbuldagi Midhat posho byusti File:Пашин конак у Нишу.jpg|Midhat poshoning Nishdagi saroyi File:Mithat_Paşa_Anıtı.JPG|Midhat poshoning Anqaradagi haykali File:Sadrazamlik-nisanlari.svg|Usmonli sadr a'zami nishoni </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} = Havolalar = * [https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9C0CE1D7113BE033A25751C1A9639C94659FD7CF Death of Midhat Pasha, the Career of the Great Reformer in Turkey] from [[the New York Times]] (12 May 1884) * The life of Midhat Pasha (1903 biography) ** [https://archive.org/details/lifemidhatpasha00mithgoog Page images at the Internet Archive] ** [http://www.gutenberg.org/ebooks/51243 transcribed text at Project Gutenberg] * {{Cite EB1911 |wstitle=Midhat Pasha |volume=18 |page=418 |first=George Frederick |last=Barwick |short=1}} [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari]] [[Turkum:Tarix]] [[Turkum:Turkiya bosh vazirlari]] [[Turkum:1822-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1883-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] oir3b8xadsgvp1r3bhcwec647r05uaz 5999585 5999584 2026-04-20T13:32:23Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Tarix]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999585 wikitext text/x-wiki {{merge|Midxat Posho}} {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Midhat posho | asl ismi = Ahmad Shefik | tasvir = Midhat_pasa_fotograf.jpg | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = [[Turkiya|Usmonli turklar sadri a'zami]] | ismi ostida = | boshlanish davri = [[1872-yil]] 31-iyul | tugash davri = [[1872-yil]] 18-oktabr | premyer = | hukmdor =[[Abdulaziz]] | vitse-prezident = | oʻtmishdoshi = Mahmud Nedim Posha | vorisi = Mehmed Rushdi Posha | tartib_2 = | lavozim_2 = [[Turkiya|Usmonli turklar sadri a'zami]] | ismi ostida_2 = | boshlanish davri_2 = [[1876-yil]] 19-dekabr | tugash davri_2 = [[1877-yil]] 5-fevral | hukmdor_2 = Abdulhamid II | oʻtmishdoshi_2 = Mehmed Rushdi Posho | vorisi_2 = [[Ibrahim Edhem Posho]] | tartib_3 = | lavozim_3 = | ismi ostida_3 = | boshlanish davri_3 = | tugash davri_3 = | hukmdor_3 = | oʻtmishdoshi_3 = | vorisi_3 = | lavozim_4 = | ismi ostida_4 = | boshlanish davri_4 = | tugash davri_4 = | premyer_4 = | oʻtmishdoshi_4 = | vorisi_4 = | talaffuzi = | tugʻilgan paytidagi ismi = | tugʻilgan sanasi = [[1822-yil]] 18-oktabr | tugʻilgan joyi = Istanbul, Usmonli imperiyasi | vafot sanasi = [[1884-yil]] 8-may | vafot joyi =Toif, Hijoz viloyati, Usmonli imperiyasi | vafot sababi =qotillik | fuqaroligi = Usmonli imperiyasi | otasi = | onasi = | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = Lamiya Xonim | bolalari = qizi Memduha }} [[Tasvir:1910_07_Resimli_Kitab_Mithat_Pasa.jpg|thumb|1910-yil iyuldagi Rasmli kitob jurnalida Mithat Poshoning shaxsiy xizmatchisi bilan birga koʻrsatilgan fotosurat]] '''Ahmad Shefik Midhat Posho'''(1822-yil 18-oktabr, Istanbul — 1884-yil 8-may, Toif) — Usmonli davlat arbobi. Tuna, Aydin va [[Suriya]] hokimi, ikki marta sadr vaziri boʻlgan Midhat Posho, birinchi Usmonli konstitutsiyasini, Qonun-i Esasini tayyorlagan kengashga rahbarlik qildi. Midhat posho Sulton Abdulaziz (1861-1876) davridagi islohot siyosati bilan tanilgan va ikki marta sadr vazirlik qilgan. U oʻzining oliy vazirligida valiylikdagi muvaffaqiyatlarini koʻrsata olmadi. Oʻzining birinchi sadr aʻzamligida [[Misr]]ga chetdan qarz olishga ruxsat beruvchi farmon chiqarib, Misrning inglizlar hukmronligi ostiga kirishiga sabab boʻldi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Qolaversa, taqchil boʻlgan byudjetni koʻproq koʻrsatgani uning ishdan boʻshatilishiga sabab boʻlgan. U [[1876-yil]]da Abdulazizning taxtdan tushirilishi bilan yakunlangan harbiy toʻntarishning rahbarlaridan biri boʻldi va oʻsha yili Sulton Murat V ham taxtdan tushirildi va [[Abdulhamid II]] ning taxtga chiqishida ham u hal qiluvchi rol oʻynadi. [[Abdulhamid II]] davrida uning ikkinchi buyuk vazirligi boshlandi. U 1876-yil 23-dekabrda Abdulhamid eʼlon qilgan Qonun-u Esasining yaratuvchilaridan biridir<ref>https://books.google.co.uz/books?id=Ws90DwAAQBAJ&q=midhat+pasha+democrat&pg=PA5&redir_esc=y#v=snippet&q=midhat%20pasha%20democrat&f=false</ref>. [[Rossiya]]ning provokatsiyalari va Rossiyaning urush tahdidlari bilan [[Bolqon]]dagi qoʻzgʻolonlarga qarshi, sultonning qarshiliklari va lord Solsberining ogohlantirishlariga qaramay, [[Angliya]]ni yordam berishiga ishonib, imperiyani [[Rossiya]] bilan urushga tortdi va bu urush [[Usmonlilar imperiyasi]] tarixidagi eng katta ofatlardan biri boʻldi. Ulardan biri tarixga 93-yil urushi nomi bilan kirdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=lARL9Bh5nG0C&pg=PA117&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Bu voqealardan koʻp oʻtmay, Midxat posho Abdulhamid II ning nazaridan tushib, surgun qilingan va Abdulazizga suiqasd uyushtirganlikda ayblanib, [[1881-yil]]da Yildiz saroyida tashkil etilgan Yildiz mahkamasi tomonidan oʻlimga hukm qilingan. Uning hukmi Abdulhamid tomonidan Toif qamoqxonasiga almashtirildi, ammo uch yildan soʻng oʻz soqchilari tomonidan oʻldirildi. Bu qotillik [[Abdulhamid II]] ning buyrugʻi bilan sodir etilgan deb gumon qilingan boʻlsa-da, buni hech qanday isbotlab boʻlmadi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=wZlMFm0CNoEC&pg=PA57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat posho Tanzimat islohotlarini amalga oshirgan avlodning yetakchi namoyandalaridan biridir. Biroq, Tanzimatning asosiy rahbariyatini tashkil qilgan Mustafo Reshit, Ali va Kechecizade Fuat Posholar juda radikal va beqaror boʻlganliklari uchun chetga surildilar va nisbatan kech yoshda maydonga chiqish imkoniga ega boʻldilar. [[1860-yil]]larda [[Dunay]] va [[Bagʻdod]] viloyatlarida olib borilgan muvaffaqiyatli islohot harakatlari Midxat posho faoliyatining choʻqqisi sifatida koʻriladi. [[1870-yil]]larda uning ikki kichik bosh vazirlari siyosiy mojarolar va kuchayib borayotgan moliyaviy inqiroz soyasida qoldi. [[1876-yil]] inqirozida Midxat posho respublika tuzumini ishlab chiqqani daʼvo qilindi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=fU7azFR3AqcC&pg=PA30&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Bu daʼvo poshoning Abdulhamid davrida halok boʻlishiga sabab boʻlgan boʻlsa-da, [[1908]] va [[1923-yil]]dan keyin uning nomi qayta katta obroʻ qozondi. [[1947-yil]]da [[Doʻlmabogʻcha]]da qurilgan BJK İnönü stadioni [[1951-yil]]da [[Demokratlar partiyasi|Demokratik partiya]] hukumati tomonidan Midhat posho stadioni nomini oldi. [[1973-yil]]da Inönü stadioni nomi yana qaytarildi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=wZlMFm0CNoEC&pg=PA54&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. == Hayoti == [[Tasvir:MithatPaşa.jpg|thumb|Midhat posho]] Midxat posho [[1822-yil]] 18-oktabrda [[Istanbul]]da tugʻilgan. U Ruschuk Hofiz Mehmed Eshref afandining oʻgʻlidir. Uning haqiqiy ismi Ahmet Shefik edi. Mithat, yaʼni „maqtovga sazovor“ degan maʼnoni anglatuvchi ism, Divan-i Humoyunda xizmat qilganida boshliqlari tomonidan berilgan<ref>https://dspace.ankara.edu.tr/xmlui/</ref>. U bolaligini otasi regent boʻlgan Vidin va Lofsada oʻtkazgan. 12 yoshida [[Istanbul]]ga qaytib keldi. U Divon-i Humoyunda xizmat qildi. Boshqa tomondan, Fotih masjidida mashhur ustozlarning maʼruzalarini eshitardi. Arab, fors, mantiq va islom qonunlarini oʻrgangan. Posho [[1840-yil]]da sadri aʻzam idorasiga tayinlangan; Bu yerda ikki yil ishlagandan soʻng Damashq, Koʻnya, Kastamonu shaharlarida kengash kotibi boʻlib ishladi. Korrupsiyaga qarshi kurash boʻyicha tayyorlab yuborgan hisoboti davrning sadr vaziri Mustafo Reshit Poshoning roziligini qozongach, Istanbulga chaqirildi. U [[Istanbul]]da davlat xizmatini davom ettirdi va Reshit Posho tomonidan himoyada boʻldi. U [[1848-yil]]i [[Istanbul]]da antalyalik Lamiya Xonimga uylangan. Ularning bu nikohdan „Memduha“ ismli qizi bor. [[1851-yil]]da u „xufiya“ etib tayinlandi va Arab armiyasi marshali [[kipr]]lik Mehmed Emin Poshoning ahvolini tekshirish uchun yuborildi. Oʻz vazifasini suisteʼmol qilishning bir qismini aniqladi va lavozimidan chetlatilishiga sabab boʻldi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=hslOx5bvOzkC&pg=PA6&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. [[1852-yil]]da u Vala Kengashining jamoatchilik va hukumat oʻrtasidagi kelishmovchiliklar bilan shugʻullanadigan Adliya sudiga tayinlangan. [[1854-yil]]i Kiprlik Mehmet Emin Posho sadr vazir boʻlganidan soʻng, Rumelida hukm surayotgan qoʻzgʻolon va tartibsizlik masalalarini oʻrganish va ehtiyot choralarini koʻrish maqsadida Midxat posho [[Istanbul]]dan chetlatildi. Olti oylik mehnatdan soʻng u tayyorlagan batafsil hisobotini vazir Mustafo Reshit Poshoga taqdim etdi va yana hurmatga loyiq topildi. [[1858-yil]]da u davrning sadr-vaziri Emin Ali Poshodan ruxsat olib, olti oy [[Yevropa]] shaharlarida boʻldi. Bu orada u fransuz tilini oʻrgandi. Qaytib kelgach, u Majlis-i Vala-yi Ahkam-i Adliye (1859) bosh kotibi etib tayinlandi va Kuleli voqeasida gumon qilinganlar ustidan sudlovga tayinlandi<ref>https://web.archive.org/web/20190718082533/http://www.tarimkredi.org.tr/index.php/hakkimizda/tarihcemiz</ref>. == Nish voliyligi == Midxat poshoning muvaffaqiyatli asarlari hatto uning dushmani [[Kipr]]lik Mehmet Emin Poshoning ham hayratini qozondi. Yana vazirlikka koʻtarilgan kiprlik uni „vazir“ unvoni va „posho“ unvoni bilan Nishga hokim qilib tayinlaydi. Toʻrt yil davom etgan bu vazifa davomida u oʻzining yuksak isteʼdodi va ijodiy qudratini namoyon etdi. Musulmon va musulmon boʻlmagan xalqlarning tinch-totuv yashashi uchun choralar koʻrdi. Moliya va jamoat ishlarida muvaffaqiyatli ishladi. U sugʻorish kanallari qurish, yetim bolalar uchun axloq tuzatish muassasalari ochish, qishloq xoʻjaligida kredit kooperativlarini tashkil etish, pochta kompaniyalarini ishga tushirish kabi yirik islohotlarni amalga oshirdi. Ayni paytda u Ziraat banki va qishloq xoʻjaligi kredit kooperativlarining asosi hisoblangan Vatan jamgʻarmalariga asos solgan shaxsdir. Dehqonlarga Vatan fondi hisobidan yuqori foizli ssudalar bergan puldorlarga qarshi davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan kooperatsiya tizimi joriy etdi. Uning ishi muvaffaqiyatli boʻlgach, qoʻshni Prizren hududi ham Nish gubernatorligiga biriktirilgan<ref>https://dspace.ankara.edu.tr/xmlui/</ref>. == Dunay viloyati nizomnomasi == Hukumat viloyatlarda yangi maʼmuriy tartib oʻrnatishga harakat qilayotgan edi. Shuning uchun Midxat posho Nishda amalga oshirgan farmonni qabul qilib, [[1863-yil]]da uni [[Istanbul]]ga chaqirib, viloyatlar boshqaruvi toʻgʻrisida yangi qonun tayyorlashni soʻradi. Midxat posho va Kechecizade Fuat Posho boshchiligidagi komissiya „[[Dunay]] viloyati nizomnomasi“ni tayyorladi. Nizom [[1864-yil]]da qabul qilingan va yangi tizim joriy etiladigan namunali viloyat sifatida „Dunay viloyati“ tashkil etilgan. Nish, Silistra va Vidin viloyatlarining birlashishi natijasida tashkil topgan [[Dunay]] viloyatiga Midxat posho gubernator etib tayinlandi. Viloyat markazi Ruse shahrida saylovlar yoʻli bilan tuziladigan „Viloyat majlisi“ tashkil etilishi sharti bilan bu vazifani qabul qildi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=wtcUAAAAIAAJ&pg=PA1034&redir_esc=y</ref>. == Tuna voliyligi == [[Tasvir:Mithat_Paşa_el_yazısı_ve_imza.jpg|thumb|Midxat poshoning fransuz va turk tillarida yozgan yozuvi]] Midxat posho [[Dunay]] viloyatida muhim xizmatlarni amalga oshirdi va u yerda uch yildan koʻproq vaqt qoldi. Posho yangi nizomga muvofiq davlat oʻlchamidagi viloyatni boshqarishni tashkil qildi. Qishloqlarda Oqsoqollar kengashlarini, tumanlarda maʼmuriyat va Deviy kengashlarini tuzdi. Yilda bir marta chaqiriladigan Bosh provinsiya majlislarini tuzdi. Posho avtomobil yoʻllariga alohida eʼtibor berdi. U [[Dunay]]da boʻlgan uch yarim yil davomida 3000 kilometr yoʻl va 1400 koʻprik qurdi. Midxat posho „Foyda jamgʻarmalari“ deb nomlangan tashkilot tuzib, bu fonddan dehqonlar arzimagan foiz evaziga sarroflar oʻrniga qarz olish imkoniga ega boʻldilar.Vatan oʻtishi bilan „Vatan jamgʻarmalari“ xuddi shunday tarzda Usmonli imperiyasidan tashqari Usmonli imperiyasining barcha viloyatlarida tashkil etildi. Dunay viloyati va bu mablagʻlar Ziraat banki va xavfsizlik jamgʻarmasi edi. U Nish, Ruse, [[Sofiya]] shaharlarida yetim bolalar uchun axloq tuzatish muassasalari yaratdi. Bolalarga tikuvchilik, poyabzal tikish kabi hunarmandchilik oʻrgatildi. [[1866-yil]] 17-iyulda telegraf liniyasi tortildi. „Tuna savdo paromlari“ ham oʻz faoliyatini posho davrida boshlagan. Shuningdek, „Tuna“ nomli gazetaga asos solgan. Soliqlarni oʻz vaqtida undirish maqsadida „toʻplam“ tashkil etilgan, viloyatning yillik daromadida katta oʻsishga erishilgan. Dunay viloyati Nizomining Dunayda juda muvaffaqiyatli amalga oshirilishi natijasida uni [[Rumeli]], [[Anadolu]] va [[Arabiston]]da amalga oshirishga qaror qilindi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=Va6oSxzojzoC&pg=PA481&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat poshoning jamoat tartibini saqlash sohasidagi ishlari bir qancha bolgar toʻdalarining faoliyatiga toʻsqinlik qilganda, bolgarlarni qoʻzgʻolonga undagan rus siyosatiga qarshi edi. [[Rossiya]]ning [[Istanbul]]dagi elchisi Ignatyevning saʼy-harakatlari bilan Midxat poshoning [[Misr]] kabi [[Dunay]] boʻyida imtiyozli bir viloyat yaratmoqchi ekanligi haqidagi fikr Bab-i Alida tarqaldi. Shunday qilib, Midxat posho [[Dunay]] voliyligidan olinib, [[Istanbul]]ga chaqirilib, Davlat kengashi raisi etib tayinlanadi (1868)<ref>https://books.google.co.uz/books?id=awoVAAAAIAAJ&pg=PA36&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. == 1868-yilgi Bolgariya qoʻzgʻoloni == Midxat posho [[Dunay]] voliyligini tark etgandan soʻng darhol [[Bolgariya]] qoʻzgʻoloni koʻtarildi. Qoʻzgʻolonchilar maʼmuriyat yaxshilash va u yerda intizom oʻrnatish uchun qoʻzgʻolon koʻtardilar. Ular [[Dunay]] daryosidan oʻtib, Zistovi yaqinigacha kelishdi. Sulton Abdulaziz qoʻzgʻolonni bostirish vazifasini Midxat poshoga topshirdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=lARL9Bh5nG0C&pg=PA121&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat posho yigirma kun ichida qoʻzgʻolonni bostirib, [[Istanbul]]ga qaytib ketdi. == Kengash raisligi == Midxat posho [[1868-yil]] 5-martda [[Istanbul]]da yangi tashkil etilgan Davlat Kengashi raisi etib tayinlandi. 41 aʼzodan iborat kengash [[1868-yil]] 10-mayda oʻz faoliyatini boshladi. Mithat Posha ushbu kengashga rahbarlik qilgan davrda adliya, fuqarolik, maʼdanlar, sanoat maktabi kabi sohalarda ishladi. U vazir Ali Posho bilan kelishmovchilikka uchraganidan soʻng, bu lavozimdan boʻshatildi va [[Bagʻdod]]ga hokim qilib yuborildi. == Bagʻdod voliyligi == Midxat posho chegaralari [[Mosul]] va [[Basra]]ni ham oʻz ichiga olgan [[Bagʻdod]] viloyatini uch yil davomida keng vakolatlar bilan boshqargan. Shu bilan birga u armiya qoʻmondoni unvoniga ham ega edi. U bu yerda ham [[Dunay]] voliyligidagi kabi muvaffaqiyatli ishlarni amalga oshirdi. Dajla va Frotdagi parom operatsiyalari, Frotni tozalash, [[Iroq]]dagi sugʻorish inshootlari, [[Iroq]]da birinchi neft qazib olish, [[Bagʻdod]]da Sanʼat maktabi tashkil etish, xavfsizlik jamgʻarmasi tashkil etish, [[Basra]]ni Shattularap hududiga oʻtkazish, [[Quvayt]]ni Usmonli boshqaruvi bilan bogʻlash kabi muvaffaqiyatlarga erishdi<ref>http://www.radikal.com.tr/yorum/mithat-pasa-mi-cevdet-pasa-mi-823232/</ref>. [[1871-yil]]i amir Ali posho vafot etgach, tanzimat bilan kelishuvga erisha olmay, Bagʻdod hokimligidan isteʼfoga chiqdi va Istanbulga qaytdi. Mahmud Nedim poshodan keyin [[1872-yil]]da sadr vaziri etib tayinlandi. == Birinchi sadri aʼzamlik == Midxat posho [[Bagʻdod]] gubernatorligidan isteʼfoga chiqqanidan keyin bir yil davomida hech qanday lavozimga tayinlanmadi. Sadr Mahmut Nedim Posho uni [[Sivas]]ga hokim qilib yubormoqchi edi, lekin Midxat posho buni qabul qilmadi. Uning [[1872-yil]] 31-iyulda boshlangan sadr vazirligi atigi 80 kun davom etdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=4KQOAAAAQAAJ&pg=PA165&redir_esc=y</ref>. Bu davrda u tugʻilib oʻsgan shahrini markazlashtirish va oʻz vakolatlarini suisteʼmol qilgan vazirlar ishlari bilan band edi. U 80 kundan keyin ishdan boʻshatildi. == Adliya nozirligi == Midxat posho oliy vazirlikdan boʻshatilgandan soʻng, toʻrt yil davomida qisqa muddatli vazifalarni bajardi. U bir necha oy ichida [[1873-yil]]da birinchi marta tayinlangan Adliya vaziri lavozimidan ozod etildi. Saloniki gubernatori etib tayinlandi. Bu vazifa uch oy davom etdi. U [[1875-yil]]da Adliya vaziri lavozimiga tiklandi, lekin davlatning kuchayib borayotgan muammolari qarshisida Sadr Mahmut Nedim Poshoga norozilik bildirgani uchun isteʼfoga chiqarildi. [[1875]]-[[1876-yil]]lar qishida u [[Istanbul]]dagi konstitutsiyaviy tuzumni qoʻllab-quvvatlaganlar bilan parlament va konstitutsiya gʻoyasini muhokama qildi. == 1876-yil inqiloblari va Qonuni Esasi == Sulton Abdulazizning soʻnggi yillaridagi siyosiy tartibsizliklarda Midxat posho oʻzini sulton hokimiyatiga qarshi va islohotchi siyosatning asosiy rahbari sifatida koʻrsatdi. Serasker (qoʻshin qoʻmondoni) Husayn Avni Posho sulton Abdulazizni Shirvanizoda Rushtu Posho va (Shirvanizoda oʻlimidan soʻng) siyosatchi Rushti Posho bilan birga agʻdarishni rejalashtirgan „xunta“ni tuzdi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=Zgg6c_Ndtu4C&pg=PA311&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. [[1876-yil]] 30-maydagi davlat toʻntarishi bilan Abdulaziz taxtdan agʻdarildi va Murat V taxtga oʻtirdi. Toʻrt kundan soʻng taxtdan agʻdarilgan sultonning shubhali oʻlimi va Husayn Avni Poshoning cherkes Hasan ismli yosh zobit tomonidan oʻldirilishi ortidan yangi sulton ruhiy tushkunlikka tushib qoldi. Shundan keyin taxtdan voz kechdi va uning ukasi Abdulhamid II sulton deb eʼlon qilindi. Bu voqeada vazir Rushti Posho birinchi oʻrinda chiqqan boʻlsa-da, siyosiy jarayon oʻzgarishining haqiqiy namoyondasi Midxat posho edi. Tez orada poshoning oʻziga sodiq qoʻshin tuzgani, Istanbul koʻchalarida Poshoni qoʻllab-quvvatlovchi shafqatsiz namoyishlar boʻlib oʻtgani, Midxat posho tez orada Usmonlilar saltanatini tugatib, respublika eʼlon qilishi haqidagi mish-mishlar tarqaldi. Abdulaziz vafotidan keyin Midxat posho birinchi Usmonli qonunini (Konstitutsiya) tayyorlagan qoʻmita rahbari boʻldi. U [[1876-yil]] 17-dekabrda Rushti poshoning „Midxat poshoning fitnalaridan qoʻrqib“ isteʼfoga chiqishi bilan sadr vazirligiga tayinlangan edi. 23-dekabr kuni Abdulhamid II Midhat Posho tomonidan tayyorlangan konstitutsiyani (baʼzi oʻzgarishlar bilan) eʼlon qildi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=0_wUAAAAIAAJ&pg=PA372&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Oʻsha kuni Midhat Posho boshchiligida toʻplangan konferensiya [[Yevropa]] davlatlari taklif qilgan tinchlik shartlarini rad etdi va 1877-1878-yillardagi Usmonli-Rossiya urushiga (93 urushi) yoʻl ochdi, bu esa buyuk urushga aylanadi. Urushda Turkiya magʻlubiyatga uchradi. Rus armiyasi [[Istanbul]]ga bostirib kirdi. Ikki davlat oʻrtasida Yeshilkoʻyda [[San-Stefano shartnomasi]] imzolandi. == Boʻshash va surgun == Sulton Abdulhamid II [[1877-yil]] 5-fevralda Midhat Poshoni vazirlik lavozimidan boʻshatib, mamlakat tashqarisiga surgun qildi. Yevropada bir muddat qolib, keyingi yili Kritga qaytishiga ruxsat berilgan Midxat posho [[1878-yil]]ning dekabrida afv etilgan va [[Suriya]] hokimi etib tayinlangan edi. Ammo Istanbulga kelishi qatʼiyan man qilingan. Uning Suriyadagi ikki yillik voliyligi davrida yoʻllar, koʻpriklar, maktablar qurildi. [[Damashq]], [[Bayrut]] va [[Akka]] shaharlarida keng koʻchalar ochildi. [[Tripoli]] shahri va Mine shahri oʻrtasida tramvay liniyasini oʻrnatildi. Druzlar qoʻzgʻolonini bostirgan Midhat Posho [[Suriya]]da mustaqil davlat qurish yoʻlida boʻlgan degan gumon bilan [[1880-yil]]i Aydin ([[Izmir]]) gubernatorligiga yuboriladi. [[Tasvir:Mithat_Pasa_mezari.jpg|thumb|Shishlidagi Abide-i Hurriyatdagi Midxat posho maqbarasi]] 9 oylik Aydin voliyligi davrida politsiya va jandarmeriya guruhlarini tashkil qildi va jinoyatchilarga qarshi jiddiy kurashdi. Oldingi hokim boshlagan maktab qurilishlarini yakunladi. U sanʼat maktabini qurdi. Urla, Cheshme va Seferihisar yoʻllarini qurib, foydalanishga topshirdi. Bu orada Abdulhamid II ayniqsa sadr vazir Sait posho yana Midxat poshoga qarshi gumonda edi. Xizmatkorlardan biri suiqasd uyushtirish maqsadida saroy tomonidan [[Izmir]]ga yuborildi. Garchi u va uning butun oilasi oʻldirilishi rejalashtirilgan boʻlsa-da, Midhat Posho buni sodiq doʻstlari tufayli oldindan bilib oldi. [[1881-yil]] 5-mayda uning saroyi harbiy qism bilan oʻrab olinadi. Keyin u Fransiya konsulligidan panoh topadi. [[Fransiya]] ayni vaqtda [[Tunis]]ni bosib olishni rejalashtirgan hamda Usmonli imperiyasi bilan munosabatlarini buzishni istamaydi. Shuning uchun Midhat posho soʻragan siyosiy boshpana soʻrovini rad etadi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=I9p_m7oXQ00C&pg=PA87&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Posho uch kundan keyin hukumatning kafolati bilan taslim boʻldi. [[Istanbul]]ga olib kelingan Midhat Posho, Abdulazizni oʻldirishda ayblanib, saroyda tashkil etilgan maxsus mahkama (Yıldız mahkamasi) tomonidan sud qilindi. Usmonli davlatlarida birinchi marta sobiq sadr vaziri saroy yerlarida sulton tomonidan shaxsan saylangan sud hay’ati tomonidan sud qilinishi edi. Sud oxirida u oʻlimga hukm qilindi. Abdulhamid II bu jazoni umrbod qamoq jazosi bilan almashtirdi. [[Arabiston]]dagi Toif qasriga surgun qilingan posho bu yerda 3 yil qattiq nazorat ostida yashab, [[1884-yil]] 8-mayga oʻtar kechasi qoʻriqchilari tomonidan boʻgʻib oʻldirilgan. Bu qotillik sulton buyrugʻi bilan amalga oshirilgani iddao qilingan boʻlsa-da, [[1909-yil]] inqilobidan keyin tekshirilgan [[Yildiz saroyi]] hujjatlari orasidan ham uning oʻlim farmoni haqida hech qanday dalil topilmadi<ref>https://books.google.co.uz/books?id=tBoyoNNKh78C&pg=PA188&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>. Midxat poshoning jasadi [[1951-yil]]da Toifdan olib kelingan va [[1951-yil]] 26-iyun kuni Prezident Jelol Bayar ishtirokidagi marosim bilan Abide-i Hurriyat tepaligiga dafn etilgan. {{start box}} {{s-reg}} {{succession box|title=Usmoniylar sadri a'zami|before=Mahmud Nedim Posho|after=Mehmed Rushdi Posho|years=1872-yil 31-iyul-1872-yil 19-oktabr}} {{succession box|title=Usmoniylar sadri a'zami|before=Mehmed Rushdi Posho|after=Ibrahim Edhem Posho|years=1877-yil 5-fevral-1878-yil 11-yanvar}} {{succession box|title=Aydin voliysi|before=Sabri Posho|after=Ali Posho|years=1880-yil-1881-yil 17-may}} {{succession box|title=Bag'dod voliysi|before= |after= |years=1878-yil 22-noyabr-1881-yil 31-avgust}} {{s-end}} == Galereya == <gallery> File:MidhatPashaVanityFair.jpg|Midhat posho. 1877-yil 30-iyun File:MithatPasa-Sultanahmet.jpg|Istanbuldagi Midhat posho byusti File:Пашин конак у Нишу.jpg|Midhat poshoning Nishdagi saroyi File:Mithat_Paşa_Anıtı.JPG|Midhat poshoning Anqaradagi haykali File:Sadrazamlik-nisanlari.svg|Usmonli sadr a'zami nishoni </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} = Havolalar = * [https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9C0CE1D7113BE033A25751C1A9639C94659FD7CF Death of Midhat Pasha, the Career of the Great Reformer in Turkey] from [[the New York Times]] (12 May 1884) * The life of Midhat Pasha (1903 biography) ** [https://archive.org/details/lifemidhatpasha00mithgoog Page images at the Internet Archive] ** [http://www.gutenberg.org/ebooks/51243 transcribed text at Project Gutenberg] * {{Cite EB1911 |wstitle=Midhat Pasha |volume=18 |page=418 |first=George Frederick |last=Barwick |short=1}} [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari]] [[Turkum:Turkiya bosh vazirlari]] [[Turkum:1822-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1883-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] avqnbffq4ku672uopn5qv8devy4a4df Qurolli betaraflikning birinchi ligasi 0 739200 6000015 5230922 2026-04-21T09:24:28Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6000015 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida Amerika inqilobiy urushi va Angliya-Fransiya urushi davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi.<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref> Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan.<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref> 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan.<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref> Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi.<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref> [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi.<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref> Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == Parij shartnomasi (1783) urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 4xgyyh6kd77wpmn066m9vxv808vt3ja 6000016 6000015 2026-04-21T09:24:41Z KWiki78 246724 6000016 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida Amerika inqilobiy urushi va Angliya-Fransiya urushi davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi.<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref> Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan.<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref> 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan.<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref> Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi.<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref> [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi.<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref> Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == Parij shartnomasi (1783) urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 8102kcnzw936novyblj9ccduhl5uwkf 6000017 6000016 2026-04-21T09:24:46Z KWiki78 246724 6000017 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida Amerika inqilobiy urushi va Angliya-Fransiya urushi davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi.<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref> Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan.<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref> 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan.<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref> Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi.<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref> [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi.<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref> Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == Parij shartnomasi (1783) urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 8gztvjuc72fuok4zr5ru5cpin73eswq 6000018 6000017 2026-04-21T09:24:58Z KWiki78 246724 6000018 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida Amerika inqilobiy urushi va Angliya-Fransiya urushi davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi.<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref> Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan.<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref> 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan.<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref> Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi.<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref> [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi.<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref> Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == Parij shartnomasi (1783) urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] pt0vat8efbiph2nx0fiwxjsf2p1x8ba 6000020 6000018 2026-04-21T09:25:14Z KWiki78 246724 6000020 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida Amerika inqilobiy urushi va Angliya-Fransiya urushi davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref>. Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref>. 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan.<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref> Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi.<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref> [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi.<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref> Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == Parij shartnomasi (1783) urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] phl7ix37ijl74xjlzo96q7h1k04scgs 6000021 6000020 2026-04-21T09:25:25Z KWiki78 246724 6000021 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida Amerika inqilobiy urushi va Angliya-Fransiya urushi davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref>. Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref>. 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref>. Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi.<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref> [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi.<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref> Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi.<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref> Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == Parij shartnomasi (1783) urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] pk8mkej9fjtejybjmy3n76fysiwgeea 6000022 6000021 2026-04-21T09:25:59Z KWiki78 246724 6000022 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida Amerika inqilobiy urushi va Angliya-Fransiya urushi davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref>. Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref>. 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref>. Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref>. [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref>. Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == Parij shartnomasi (1783) urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 4kdn4ayigru84rnn5nzmbtyyifhu9t6 6000023 6000022 2026-04-21T09:26:29Z KWiki78 246724 6000023 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida Amerika inqilobiy urushi va Angliya-Fransiya urushi davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref>. Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref>. 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref>. Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref>. [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik, "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref>. Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == Parij shartnomasi (1783) urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 66yvm6itbscr5xvig4nbj0pbd017nvb 6000024 6000023 2026-04-21T09:26:36Z KWiki78 246724 6000024 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida Amerika inqilobiy urushi va Angliya-Fransiya urushi davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref>. Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref>. 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref>. Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref>. [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik, "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref>. Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == Parij shartnomasi (1783) urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] gc93udg390bkxaiham7bfdy5ywoqz6r 6000025 6000024 2026-04-21T09:26:47Z KWiki78 246724 6000025 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida Amerika inqilobiy urushi va Angliya-Fransiya urushi davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref>. Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref>. 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref>. Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref>. [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik, "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref>. Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == Parij shartnomasi (1783) urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] q71olmtgvo1vv513n0gcoiwek1s7xnr 6000027 6000025 2026-04-21T09:27:05Z KWiki78 246724 6000027 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida Amerika inqilobiy urushi va Angliya-Fransiya urushi davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref>. Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref>. 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref>. Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref>. [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik, "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref>. Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == [[Parij shartnomasi (1783)]] urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 0gh8222j9s82xj8h7kth5nmljarbq0c 6000028 6000027 2026-04-21T09:27:29Z KWiki78 246724 6000028 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida Yevropa [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida [[Amerika inqilobiy urushi]] va [[Angliya-Fransiya urushi]] davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref>. Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref>. 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref>. Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref>. [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik, "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref>. Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == [[Parij shartnomasi (1783)]] urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] g81j2ylw6xy6yt9hgmzzukekl6bcn0x 6000029 6000028 2026-04-21T09:27:37Z KWiki78 246724 6000029 wikitext text/x-wiki [[Fayl:De_man_in't_hembd,_of_de_gefnuikte_hoogmoed_LCCN2004673390.jpg|thumb| Koʻylakdagi odam yoki singan gʻurur.<br />Suratda tungi koʻylak kiygan odam (Angliya vakili) bir necha erkaklar (qurolli betaraflik ligasi va ittifoqchilarni ifodalovchi) tomonidan hujumga uchraganini koʻrsatilgan. Uni shved va daniyaliklar ushlab turibdi, fransuz uning boshiga boshkiyim kiydirmoqda, gollandiyalik uning toʻpigʻiga kishan qoʻymoqda, amerikalik kiyimini olib qochib ketgan, rus esa uni kaltak bilan urishmoqchi. Fonda savdo floti dengizga suzib ketmoqda (Britaniya multfilmlari toʻplami).]] Birinchi '''Qurolli Betaraflik Ligasi –''' 1780—1783-yillar oraligʻida [[Yevropa]] [[Harbiy-dengiz floti|dengiz]] kuchlari [[Blok (bitim)|ittifoqi]] boʻlib, u qirollik dengiz flotining urush davrida [[Amerika inqilobiy urushi]] va [[Angliya-Fransiya urushi]] davrida fransuz kontrabandasi uchun neytral yuk tashish imkoniyatini qidirish tizimini himoya qilishga qaratilgan edi<ref>[http://www.americanforeignrelations.com/A-D/Armed-Neutralities-League-of-the-armed-neutrality.html Armed Neutralities – International maritime law in the eighteenth century]</ref>. Britaniya harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondonlari rahbarlarning koʻrsatmalariga ehtiyotkorlik bilan amal qilishdi. Kema a'zolariga bortga chiqishni buyurar va jazosiz musodara qilardilar. Hisob-kitoblarga koʻra, har 5 savdo kemasidan 1 tasi ushbu siyosat tufayli portga xavfsiz yetib bormagan<ref>Albion and Pope, ''Sea Lanes in wartime'', p. 35</ref>. 1778-yil sentabr oyiga kelib, kamida 59 ta kema musodaraga uchradi. 8 ta Daniya (va Norvegiya), 16 ta shved va 35 ta golland kemalari, qolganlari Prussiyadan<ref>''AS, Genoa'', AS. 2293, letter, Ageno to Serenissima, London, 29 September 1778</ref>. Har bir tomonning noroziliklari juda katta edi. == Boshlanishi == Rossiya imperatori [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] birinchi ligani 11-mart kuni Amerika mustaqillik urushi vaqtida Rossiyaning [[Betaraflik|qurolli betarafligini]] e'lon qilish bilan boshladi. U [[Betaraflik|betaraf davlatlarning]] urushayotgan mamlakatlar fuqarolari bilan dengiz orqali toʻsiqsiz savdo qilish huquqini ma'qulladi. Bunda [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] va harbiy ta'minot koʻzda tutilmagan edi. Rossiya butun qirgʻoqlarning blokadalarini tan olmadi, faqat alohida portlarda agar urushayotgan tomonning harbiy kemasi haqiqatda mavjud boʻlsa gina tan olishini ma'lum qildi. Rossiya dengiz floti ushbu farmonni bajarish uchun [[Oʻrta dengiz|oʻrta er dengizi]], [[Atlantika okeani|Atlantika]] va [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizga]] uchta eskadronni yubordi<ref>{{veb manbasi|url=http://minaev.blogspot.com/2009/03/march-11-in-russian-history-armed.html|sarlavha=March 11 in Russian history. Armed neutrality. Barsov's grammar|sana=11-mart 2009-yil}}</ref>. [[Finlandiya|Finlandiyani]] boshqargan Daniya-Norvegiya va [[Shvetsiya]] Rossiyaning betaraflar ittifoqi toʻgʻrisidagi takliflarini qabul qilib, dengizda tashish boʻyicha bir xil siyosatni qabul qildilar va uch davlat ikki tomonlama shartnomalarni, soʻngra 1780-yil avgustda Ligani tashkil etuvchi uch tomonlama konvensiyani imzoladilar. Bundan maqsad ularning kemalarini [[Konvoy|konvoylarga]] birlashtirib, yuklarini kontrabanda emasligini e'lon qilish edi. Ammo bunday deklaratsiya inglizlar tomonidan qabul qilinmadi. Angliya bilan urushayotgan [[Ispaniya]] Liganing betarafligini hurmat qilishga va'da berdi, Britaniya esa rad javobini berdi. Gollandiya 1781-yil yanvar oyida Ligaga qoʻshilishni rejalashtirgan edi. Ammo Britaniya buni shartnoma imzolanishidan oldin bilib oldi va inglizlar kontrabanda deb atagan Gollandiya kemasini qoʻlga kiritgach urush e'lon qildi. Shunday qilib, Gollandiya neytrallar ligasiga qoʻshila olmadi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Liga a'zolari shu yoʻl bilan urushdan tashqarida qolishdi. Urushayotgan taraf tomonidan topilgan har bir kema uchun birgalikda qasos olish bilan tahdid qilishdi. 1781-yilda Ligaga [[Prussiya qirolligi|Prussiya]], [[Avstriya]] va Portugaliya qoʻshildi. 1782-yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]], 1783-yilda [[Neapol qirolligi|Ikki Sitsiliya]] qirolligi qoʻshildi<ref name="Grainger">John D. Grainger, ''The Battle of Yorktown, 1781: A Reassessment'' (Boydell, 2005), p. 10.</ref>. Qirollik dengiz floti barcha flotlarning umumiy sonidan koʻp boʻlgani sababli, ittifoq harbiy chora sifatida Yekateriyan keyinchalik, "qurolli [[wiktionary:nullity|bekorchilik]]" deb atagan usulni qoʻlladi. Diplomatik nuqtai nazardan esa, u kattaroq mavqe'ga ega edi. [[Fransiya]] va Qoʻshma Shtatlar erkin neytral savdoning yangi tamoyiliga sodiqligini tezda e'lon qildi. Buni amalga oshirmagan Britaniya hali ham Rossiyaga dushmanlik qilishni xohlamadi va ittifoqchilarning yuk tashishiga aralashishdan tiyildi. [[Toʻrtinchi Anglya-Gollandiya urushi|Toʻrtinchi Angliya-Gollandiya urushining]] har ikki tomoni urushni Gollandiyani Ligaga qoʻshilishdan qaytarishga urinish sifatida tushungan boʻlsa-da, Britaniya ittifoqni rasmiy ravishda dushman deb hisoblamasdi<ref>[https://books.google.com/books?id=h7dG-pVarDAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=First+League+of+Armed+Neutrality&source=bl&ots=ULadICMcsk&sig=ki0810ivAg3Y_Hw0CLtSJ62m318&hl=en&ei=4He2S5jNNIiC9ASZtczqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CBUQ6AEwBTgK#v=onepage&q=First%20League%20of%20Armed%20Neutrality&f=false ''Encyclopedia of American foreign policy''], Volume 1, Editors Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall, Simon and Schuster, 2001, {{ISBN|978-0-684-80657-0}}</ref>. Urush davomida Qirollik dengiz flotining koʻpgina dengiz ta'minoti Boltiq dengizidan olib ketildi. == Tugatilishi == [[Parij shartnomasi (1783)]] urushni tugatgandan soʻng Liga hech qanday amaliy funksiyani bajarmay qoʻydi. Undan keyingi [[Napoleon urushlari]] davrida Ikkinchi Qurolli Betaraflik Ligasi kuzatildi. U ancha kam muvaffaqiyat qozondi va Kopengagen jangida Britaniya gʻalabasidan keyin yakunlandi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2008-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080926090352/http://www.milhist.dk/englandskrigene/england/introuk.html|arxivsana=26-sentabr 2008-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == ** De Madariaga, Isabel. ''Britain, Russia, and the Armed Neutrality of 1780: Sir James Harris's Mission to St. Petersburg During the American Revolution''(Yale UP, 1962). ** {{kitob manbasi|author=Kaplan, Herbert H.|title=Russian Overseas Commerce with Great Britain During the Reign of Catherine II|url=https://books.google.com/books?id=bewzN_rT5wwC&pg=PA127|year=1995|publisher=American Philosophical Society|pages=127–31|isbn=9780871692184}} <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaplan,_Herbert_H.1995">[[Special:BookSources/9780871692184|9780871692184]]</cite></bdi> [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]] [[Turkum:Dengiz huquqi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] g4d9fswghm369xcsb4wprz81nerrptf Xiva (futbol klubi) 0 743959 5999784 5507201 2026-04-21T04:18:09Z AnvarxonM 75105 5999784 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = 000000 | socks1 = ffffff | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 1250e5 | body2 = 1250e5 | rightarm2 = 1250e5 | shorts2 = ffffff | socks2 = 1250e5 | clubname = | image = Khiva-1992.gif | fullname = Xiva futbol klubi | founded = 1977-yili | nickname = Xivaliklar | stadium = Spartak stadioni | capacity = 8 000 }} '''Xiva''' — [[Xiva]]ning sovet va [[oʻzbek]] futbol klubi. [[1977-yil]] mobaynida tashkil etilgan. == Nomlari == * 1977—1986 — „Xiva“. * 1995 — „Maveraplast“. * 1996 — „Gilamchi“. * 1997-yildan — „Xiva“. == Chiqishlar statistikasi == === SSSR chempionatlari === {| class="wikitable" |-bgcolor="#dddddd" align="center" | Mavsum | width="140" |Liga | Nomi | width="25" | Oʻyin | width="25" | Yut | width="25" | Dur | width="25" | Magʻ | width="30" | UG | width="30" | OʻG | width="25" | O | width="50" | <small>Oʻrni (ishtirokchilar soni)</small> | <small>Bosh murabbiy</small> | <small>Eng yaxshi toʻpurar (gollar)</small> |- align="center" | [[1978]] | Ikkinchi liga 5-zona | „Xiva“ | 44 | 20 | 8 | 16 | 59 | 44 | 48 | 9 (23) | align="left" |V. Pervushin | align="left" |F. Matyushevskiy (22) |- align="center" | [[1979]] | Ikkinchi liga 5-zona | „Xiva“ | 46 | 19 | 7 | 20 | 54 | 70 | 45 | 12 (24) | align="left" |V. Pervushin | align="left" |V. Moiseev (11) |- align="center" | 1980 | Ikkinchi liga 6-zona | „Xiva“ | 36 | 20 | 8 | 8 | 59 | 37 | 48 | 3 (19) | align="left" |V. Pervushin | align="left" |F. Matyushevskiy (22) |- align="center" | 1981 | Ikkinchi liga 6-zona | „Xiva“ | 40 | 20 | 9 | 11 | 62 | 48 | 49 | 4 (21) | align="left" |V. Pervushin | align="left" |F. Matyushevskiy (21) |- align="center" | 1982 | Ikkinchi liga 7-zona | „Xiva“ | 36 | 14 | 10 | 12 | 42 | 49 | 38 | 10 (19) | align="left" |V. Pervushin | align="left" |G. Ichevskiy (17) |- align="center" | 1983 | Ikkinchi liga 7-zona | „Xiva“ | 40 | 18 | 5 | 17 | 67 | 59 | 41 | 13 (21) | align="left" |G. Nedelkin | align="left" |G. Ichevskiy (37) |- align="center" | 1984 | Ikkinchi liga 7-zona | „Xiva“ | 38 | 20 | 4 | 14 | 49 | 44 | 44 | 5 (20) | align="left" |V. Vasilenko, A. Paratov | align="left" | |- align="center" | 1985 | Ikkinchi liga 7-zona | „Xiva“ | 32 | 11 | 5 | 16 | 27 | 40 | 27 | 11 (17) | align="left" |A. Paratov | align="left" |R. Xaydarov (5) |- align="center" | 1986 | Ikkinchi liga 7-zona | „Xiva“ | 36 | 16 | 8 | 12 | 47 | 42 | 40 | 7 (19) | align="left" |A. Paratov | align="left" |O. Yeremeev (14) |} === Oʻzbekiston chempionati === {| class="wikitable" |-bgcolor="#dddddd" align="center" | Mavsum | width="140" |Liga | Nomi | width="25" | Oʻyin | width="25" | Yut | width="25" | Dur | width="25" | Magʻ | width="30" | UG | width="30" | OʻG | width="25" | O | width="50" | <small>Oʻrni (ishtirokchilar soni)</small> | <small>Bosh murabbiy</small> | <small>Eng yaxshi toʻpurar (gollar)</small> |- align="center" | [[1995]] | Ikkinchi liga | „Maveraplast“ | 4 | 1 | 0 | 3 | 6 | 12 | 2 | 4 (5) | align="left" | | align="left" | |- align="center" | [[1996]] | Birinchi liga | „Gilamchi“ | 52 | 20 | 7 | 25 | 55 | 73 | 67 | 17 (27) | align="left" | | align="left" |Sanjar Saidov (13) |- align="center" | [[1997]] | Birinchi liga | „Xiva“ | 42 | 20 | 5 | 17 | 68 | 54 | 65 | 7 (22) | align="left" | | align="left" | |- align="center" | [[1998]] | Birinchi liga | „Xiva“ | 38 | 18 | 6 | 14 | 57 | 54 | 60 | 8 (20) | align="left" | | align="left" |Vladimir Baranov (11) |- align="center" | [[1999]] | Birinchi liga | „Xiva“ | 34 | 12 | 6 | 16 | 41 | 50 | 42 | 12 (18) | align="left" | | align="left" |Timur Galeev (7) |- align="center" | [[2000]] | Birinchi liga | „Xiva“ | 38 | 16 | 6 | 16 | 40 | 66 | 54 | 13 (20) | align="left" | | align="left" |Ixtiyar Sattarov (9) |- align="center" | [[2010]] | Birinchi liga | „Xiva“ | | | | | | | | 5 (24) | align="left" | | align="left" | |- align="center" | [[2011]] | Birinchi liga | „Xiva“ | | | | | | | | 14 (23) | align="left" | | align="left" | |- align="center" | [[2012]] | Birinchi liga | „Xiva“ | | | | | | | | 10 (24) | align="left" | | align="left" | |} == Yutuqlari == * SSSR Ikkinchi ligasi — zona turnirida 3-oʻrin (1980) == Havolalar == * [https://footballfacts.ru/club/14077-hankihanka Xiva (futbol klubi)] Footballfactsru saytida * [http://wildstat.ru/p/2096/club/URS_Khiva Xiva (futbol klubi)] Wildstat saytida {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160321071738/http://wildstat.ru/p/2096/club/URS_Khiva |date=2016-03-21 }} * [https://web.archive.org/web/20160601212448/http://lena-dvorkina.narod.ru/FOOTBALL_2013/FC_SNG_2013/Uzbek.html#m312 Xiva (futbol klubi)] Lena-dvorkina.narod saytida {{Oʻzbekiston Pro ligasi}} [[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]] [[Turkum:Oʻzbekiston SSR futbol klublari]] [[Turkum:Xorazm viloyati futbol klublari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]] [[Turkum:1973-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] 1mk8mkkshor5evp29c234nzfspdp6iv Kristine Minde 0 745907 5999450 5763567 2026-04-20T12:14:12Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999450 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Kristine Minde | image = Kristine Minde (02847).jpg | caption = Kristine Minde in 2013 | birth_name = Kristine Wigdahl Hegland | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1992|8|8}} | birth_place = {{tavalludJoyi|Bergen}}, Norvegiya | height = 1.69 m<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=2015 World Cup |access-date=8-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114033230/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |archive-date=14-yanvar 2016-yil |url-status=live }}</ref> | currentclub = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | clubnumber = 18 | position = [[Hujumchi]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Tertnes IL|Tertnes]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[Arna-Bjørnar]] | caps1 = 121 | goals1 = 27 | years2 = 2014–2017 | clubs2 = [[Linköpings FC]] | caps2 = 82 | goals2 = 27 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = [[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]] | caps3 = 24 | goals3 = 6 | years4 = 2020– | clubs4 = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | caps4 = 16 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2006–2007 | nationalteam1 = [[Norway women's national under-15 football team|Norway U15]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2008 | nationalteam2 = [[Norvegiya U16]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2007–2008 | nationalteam3 = [[Norvegiya U17]] | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2008–2011 | nationalteam4 = [[Norvegiya U19]] | nationalcaps4 = 40 | nationalgoals4 = 15 | nationalyears5 = 2008–2012 | nationalteam5 = [[Norvegiya U20]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2010 | nationalteam6 = [[Norvegiya U23]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalyears7 = 2011– | nationalteam7 = [[Norvegiya]] | nationalcaps7 = 108 | nationalgoals7 = 9 | club-update = 16 July 2021 | nationalteam-update = 22-sentabr 2020-yil | medaltemplates = {{Medal|Sport|Women's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country| {{NOR}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Women's Championship]]}} {{Medal|Silver|[[UEFA Women's Euro 2013|2013 Sweden]]|Team}} }} '''Kristina Minde''' (turmush qurguncha '''Vigdal Heglann''' 1992-yilda 8-avgustda tugʻilgan), [[Norvegiya|norvegiyalik]] [[Futbol|futbolchi]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|sarlavha=Norway – K. Hegland – Profile with news, career statistics and history – Women Soccerway|nashriyot=Nr.women.soccerway.com|sana=8 августа 1992|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203022900/http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>, Germaniyaning " Volfsburg " klubida ayollar Bundesligasida va Norvegiya ayollar jamoasida oʻynaydi. U avval vatani Norvegiyaning “ Arna-Byornar ” jamoasida oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|sarlavha=Kristine Wigdahl Hegland's profil – fotball.no – Norges Fotballforbund|nashriyot=fotball.no|sana=23 июня 2009|qaralgan sana=9 апреля 2020|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20130222191929/http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|arxivsana=22 февраля 2013}}</ref>. Minde 2011-yildan buyon milliy terma jamoa bilan shugʻullanib, 2011 va 2015-yilgi jahon chempionatlarida hamda 2013-yilgi Yevropa chempionatida ham ishtirok etgan. 2013-yil noyabr oyida u turmushga chiqdi va erining familiyasini oldi shu tariqa Kristina Minde boʻldi. == Jamoalardagi faoliyati == [[Bergen|Bergenda]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|sarlavha=Norway Mediaguide 2013|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130809111158/http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|arxivsana=9 августа 2013}}</ref> tugʻilgan Minde 14 yoshida "Arna-Byornar"da oʻynay boshladi va ularning eng koʻzga koʻringan futbolchilaridan biriga aylandi. 2013-yilgi ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Norvegiya terma jamoasida oʻynagach, unga Shvetsiya va [[Germaniya]] klublari qiziqish bildira boshladi. Minde Damallsvenskanda 2014-yilgi mavsum oldidan Shvetsiyaning [[Linköping]] jamoasiga qoʻshildi. Arna-Byornar ushbu transfer uchun toʻlov miqdorini oshkor etmadi, biroq klub uchun qoʻshimcha daromad juda foydali boʻlishini maʼlum qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=BØyum |first=Kim |date=1 ноября 2013 |title=Kristine Hegland til Linköping |language=norvegcha |publisher=[[Bergens Tidende]] |url=http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203055549/http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |archive-date=3 декабря 2013}}</ref>. == Jamoa karyerasi == Yoshlar darajasida oʻynab yurgan Minde 19 yoshgacha boʻlgan Norvegiya terma jamoasiga sardori boʻlgan va 2008-yilda 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|sarlavha=Hegland: It's Norway's turn this time|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=6 июня 2011|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=John|familiya=Atkin|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203083041/http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>. Kristina Minde Liza-Mari Vuds jarohati tufayli<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 июня 2011 |title=Landslagsdebutant inn i VM-troppen |language=norvegcha |publisher=[[TV 2 (Norway)]] |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202233838/http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |archive-date=2 декабря 2013}}</ref> qolib ketganidan soʻng, Norvegiya terma jamoasining 2011-yilgi Jahon chempionati uchun kattalar tarkibiga kiritilgan oxirgi futbolchi boʻldi. Minde turnirdagi debyutini Norvegiya terma jamoasining guruhdagi soʻnggi oʻyinida oʻtkazdi va Norvegiya 2:1 hisobida<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|sarlavha=Kjempestort å få spille i VM|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Christer|familiya=Madsen|sana=14 июля 2011|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20131129215346/http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|arxivsana=29 ноября 2013}}</ref> gʻolibi boʻlgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan. Minde Norvegiya terma jamoasi bosh murabbiyi Even Pellerud tomonidan 2013-yilda Shvetsiyada boʻlib oʻtadigan Yevropa chempionatiga chaqirilgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|sarlavha=Pellerud 'excited' by Norway squad|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=13 июня 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Eivind|familiya=Aarre|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141002031537/http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|arxivsana=2 октября 2014}}</ref>. Norvegiyaliklarning ushbu turnirdagi birinchi oʻyinida Minde 26-daqiqada Islandiya darvozasiga gol urib, jamoasini hisobda oldinga olib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|sarlavha=Iceland strike late to hold Norway to draw|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=11 июля 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Trevor|familiya=Haylett|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203011634/http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|arxivsana=3 December 2013}}</ref>. Minde [[Daniya]] bilan gʻalaba qozongan yarim finalning barcha 120 daqiqasini va Germaniyaga qarshi finalning 90 daqiqasini oʻtkazdi, oʻshanda norvegiyaliklar magʻlub boʻldi va chempionatning kumush medaliga sazovor boʻlgan. Kristina Minde 2019-yil 17-iyun kuni Norvegiya terma jamoasi safida JCh-2019 doirasidagi 100-uchrashuvini oʻtkazgan. == Yutuqlar == ; Linköping * Shvetsiya chempioni (2): 2016, 2017 * Shvetsiya kubogi sohibi (1): 2014/15 == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! rowspan="2" |Divizion ! colspan="2" |Liga ! colspan="2" |Kubok ! colspan="2" |Yevro kubok ! colspan="2" |Jami |- !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol |- | rowspan="7" valign="center" |Arna-Byornar |2008 | rowspan="6" valign="center" |Tolpserien |21 |2 |0 |0 | colspan="2" | - |21 |2 |- |2009 |14 |6 |0 |0 | colspan="2" | - |14 |6 |- |2010 |22 |3 |0 |0 | colspan="2" | - |22 |3 |- |2011 |21 |6 |1 |0 | colspan="2" | - |22 |6 |- |2012 |21 |5 |4 |0 | colspan="2" | - |25 |5 |- |2013 |22 |5 |3 |2 | colspan="2" | - |25 |7 |- ! colspan="2" |Jami !121 !27 !8 !2 !- !- !129 !29 |- | rowspan="5" valign="center" |Linköping |2014 | rowspan="4" valign="center" |Damallvenskan |21 |5 |4 |2 |4 |1 |29 |8 |- |2015 |21 |4 |5 |1 |2 |0 |28 |5 |- |2016 |22 |11 |5 |0 | colspan="2" | - |27 |11 |- |2017 |18 |7 |4 |2 | colspan="2" | - |22 |9 |- ! colspan="2" |Jami !82 !27 !18 !5 !6 !1 !106 !33 |- | rowspan="4" valign="center" |Volsburg |2017/18 | rowspan="3" valign="center" |Bundesliga |5 |0 |2 |0 | colspan="2" | - |7 |0 |- |2018/19 |11 |6 |2 |0 |4 |1 |17 |7 |- |2019/20 |1 |0 |1 |0 |2 |1 |4 |1 |- ! colspan="2" |Jami !17 !6 !5 !0 !6 !2 !28 !8 |- ! colspan="3" |Karyerada jami !220 !60 !31 !7 !12 !3 !263 !70 |} == Manbalar == {{Manbalar|30em}} {{DEFAULTSORT:Minde, Kristine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Norvegiyalik ayol futbolchilar]] [[Turkum:Ayol futbol hujumchilari]] h2jfisl1l984guf4txik6yfhdf4lvp9 5999453 5999450 2026-04-20T12:14:35Z KWiki78 246724 5999453 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Kristine Minde | image = Kristine Minde (02847).jpg | caption = Kristine Minde in 2013 | birth_name = Kristine Wigdahl Hegland | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1992|8|8}} | birth_place = {{tavalludJoyi|Bergen}}, Norvegiya | height = 1.69 m<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=2015 World Cup |access-date=8-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114033230/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |archive-date=14-yanvar 2016-yil |url-status=live }}</ref> | currentclub = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | clubnumber = 18 | position = [[Hujumchi]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Tertnes IL|Tertnes]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[Arna-Bjørnar]] | caps1 = 121 | goals1 = 27 | years2 = 2014–2017 | clubs2 = [[Linköpings FC]] | caps2 = 82 | goals2 = 27 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = [[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]] | caps3 = 24 | goals3 = 6 | years4 = 2020– | clubs4 = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | caps4 = 16 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2006–2007 | nationalteam1 = [[Norway women's national under-15 football team|Norway U15]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2008 | nationalteam2 = [[Norvegiya U16]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2007–2008 | nationalteam3 = [[Norvegiya U17]] | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2008–2011 | nationalteam4 = [[Norvegiya U19]] | nationalcaps4 = 40 | nationalgoals4 = 15 | nationalyears5 = 2008–2012 | nationalteam5 = [[Norvegiya U20]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2010 | nationalteam6 = [[Norvegiya U23]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalyears7 = 2011– | nationalteam7 = [[Norvegiya]] | nationalcaps7 = 108 | nationalgoals7 = 9 | club-update = 16 July 2021 | nationalteam-update = 22-sentabr 2020-yil | medaltemplates = {{Medal|Sport|Women's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country| {{NOR}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Women's Championship]]}} {{Medal|Silver|[[UEFA Women's Euro 2013|2013 Sweden]]|Team}} }} '''Kristina Minde''' (turmush qurguncha '''''Vigdal'' Heglann''' 1992-yilda 8-avgustda tugʻilgan), [[Norvegiya|norvegiyalik]] [[Futbol|futbolchi]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|sarlavha=Norway – K. Hegland – Profile with news, career statistics and history – Women Soccerway|nashriyot=Nr.women.soccerway.com|sana=8 августа 1992|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203022900/http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>, Germaniyaning " Volfsburg " klubida ayollar Bundesligasida va Norvegiya ayollar jamoasida oʻynaydi. U avval vatani Norvegiyaning “ Arna-Byornar ” jamoasida oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|sarlavha=Kristine Wigdahl Hegland's profil – fotball.no – Norges Fotballforbund|nashriyot=fotball.no|sana=23 июня 2009|qaralgan sana=9 апреля 2020|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20130222191929/http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|arxivsana=22 февраля 2013}}</ref>. Minde 2011-yildan buyon milliy terma jamoa bilan shugʻullanib, 2011 va 2015-yilgi jahon chempionatlarida hamda 2013-yilgi Yevropa chempionatida ham ishtirok etgan. 2013-yil noyabr oyida u turmushga chiqdi va erining familiyasini oldi shu tariqa Kristina Minde boʻldi. == Jamoalardagi faoliyati == [[Bergen|Bergenda]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|sarlavha=Norway Mediaguide 2013|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130809111158/http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|arxivsana=9 августа 2013}}</ref> tugʻilgan Minde 14 yoshida "Arna-Byornar"da oʻynay boshladi va ularning eng koʻzga koʻringan futbolchilaridan biriga aylandi. 2013-yilgi ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Norvegiya terma jamoasida oʻynagach, unga Shvetsiya va [[Germaniya]] klublari qiziqish bildira boshladi. Minde Damallsvenskanda 2014-yilgi mavsum oldidan Shvetsiyaning [[Linköping]] jamoasiga qoʻshildi. Arna-Byornar ushbu transfer uchun toʻlov miqdorini oshkor etmadi, biroq klub uchun qoʻshimcha daromad juda foydali boʻlishini maʼlum qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=BØyum |first=Kim |date=1 ноября 2013 |title=Kristine Hegland til Linköping |language=norvegcha |publisher=[[Bergens Tidende]] |url=http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203055549/http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |archive-date=3 декабря 2013}}</ref>. == Jamoa karyerasi == Yoshlar darajasida oʻynab yurgan Minde 19 yoshgacha boʻlgan Norvegiya terma jamoasiga sardori boʻlgan va 2008-yilda 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|sarlavha=Hegland: It's Norway's turn this time|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=6 июня 2011|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=John|familiya=Atkin|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203083041/http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>. Kristina Minde Liza-Mari Vuds jarohati tufayli<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 июня 2011 |title=Landslagsdebutant inn i VM-troppen |language=norvegcha |publisher=[[TV 2 (Norway)]] |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202233838/http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |archive-date=2 декабря 2013}}</ref> qolib ketganidan soʻng, Norvegiya terma jamoasining 2011-yilgi Jahon chempionati uchun kattalar tarkibiga kiritilgan oxirgi futbolchi boʻldi. Minde turnirdagi debyutini Norvegiya terma jamoasining guruhdagi soʻnggi oʻyinida oʻtkazdi va Norvegiya 2:1 hisobida<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|sarlavha=Kjempestort å få spille i VM|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Christer|familiya=Madsen|sana=14 июля 2011|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20131129215346/http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|arxivsana=29 ноября 2013}}</ref> gʻolibi boʻlgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan. Minde Norvegiya terma jamoasi bosh murabbiyi Even Pellerud tomonidan 2013-yilda Shvetsiyada boʻlib oʻtadigan Yevropa chempionatiga chaqirilgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|sarlavha=Pellerud 'excited' by Norway squad|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=13 июня 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Eivind|familiya=Aarre|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141002031537/http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|arxivsana=2 октября 2014}}</ref>. Norvegiyaliklarning ushbu turnirdagi birinchi oʻyinida Minde 26-daqiqada Islandiya darvozasiga gol urib, jamoasini hisobda oldinga olib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|sarlavha=Iceland strike late to hold Norway to draw|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=11 июля 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Trevor|familiya=Haylett|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203011634/http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|arxivsana=3 December 2013}}</ref>. Minde [[Daniya]] bilan gʻalaba qozongan yarim finalning barcha 120 daqiqasini va Germaniyaga qarshi finalning 90 daqiqasini oʻtkazdi, oʻshanda norvegiyaliklar magʻlub boʻldi va chempionatning kumush medaliga sazovor boʻlgan. Kristina Minde 2019-yil 17-iyun kuni Norvegiya terma jamoasi safida JCh-2019 doirasidagi 100-uchrashuvini oʻtkazgan. == Yutuqlar == ; Linköping * Shvetsiya chempioni (2): 2016, 2017 * Shvetsiya kubogi sohibi (1): 2014/15 == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! rowspan="2" |Divizion ! colspan="2" |Liga ! colspan="2" |Kubok ! colspan="2" |Yevro kubok ! colspan="2" |Jami |- !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol |- | rowspan="7" valign="center" |Arna-Byornar |2008 | rowspan="6" valign="center" |Tolpserien |21 |2 |0 |0 | colspan="2" | - |21 |2 |- |2009 |14 |6 |0 |0 | colspan="2" | - |14 |6 |- |2010 |22 |3 |0 |0 | colspan="2" | - |22 |3 |- |2011 |21 |6 |1 |0 | colspan="2" | - |22 |6 |- |2012 |21 |5 |4 |0 | colspan="2" | - |25 |5 |- |2013 |22 |5 |3 |2 | colspan="2" | - |25 |7 |- ! colspan="2" |Jami !121 !27 !8 !2 !- !- !129 !29 |- | rowspan="5" valign="center" |Linköping |2014 | rowspan="4" valign="center" |Damallvenskan |21 |5 |4 |2 |4 |1 |29 |8 |- |2015 |21 |4 |5 |1 |2 |0 |28 |5 |- |2016 |22 |11 |5 |0 | colspan="2" | - |27 |11 |- |2017 |18 |7 |4 |2 | colspan="2" | - |22 |9 |- ! colspan="2" |Jami !82 !27 !18 !5 !6 !1 !106 !33 |- | rowspan="4" valign="center" |Volsburg |2017/18 | rowspan="3" valign="center" |Bundesliga |5 |0 |2 |0 | colspan="2" | - |7 |0 |- |2018/19 |11 |6 |2 |0 |4 |1 |17 |7 |- |2019/20 |1 |0 |1 |0 |2 |1 |4 |1 |- ! colspan="2" |Jami !17 !6 !5 !0 !6 !2 !28 !8 |- ! colspan="3" |Karyerada jami !220 !60 !31 !7 !12 !3 !263 !70 |} == Manbalar == {{Manbalar|30em}} {{DEFAULTSORT:Minde, Kristine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Norvegiyalik ayol futbolchilar]] [[Turkum:Ayol futbol hujumchilari]] 06gh410rwpn91o0myccmfs27o6a37nk 5999455 5999453 2026-04-20T12:14:53Z KWiki78 246724 5999455 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Kristine Minde | image = Kristine Minde (02847).jpg | caption = Kristine Minde in 2013 | birth_name = Kristine Wigdahl Hegland | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1992|8|8}} | birth_place = {{tavalludJoyi|Bergen}}, Norvegiya | height = 1.69 m<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=2015 World Cup |access-date=8-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114033230/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |archive-date=14-yanvar 2016-yil |url-status=live }}</ref> | currentclub = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | clubnumber = 18 | position = [[Hujumchi]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Tertnes IL|Tertnes]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[Arna-Bjørnar]] | caps1 = 121 | goals1 = 27 | years2 = 2014–2017 | clubs2 = [[Linköpings FC]] | caps2 = 82 | goals2 = 27 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = [[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]] | caps3 = 24 | goals3 = 6 | years4 = 2020– | clubs4 = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | caps4 = 16 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2006–2007 | nationalteam1 = [[Norway women's national under-15 football team|Norway U15]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2008 | nationalteam2 = [[Norvegiya U16]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2007–2008 | nationalteam3 = [[Norvegiya U17]] | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2008–2011 | nationalteam4 = [[Norvegiya U19]] | nationalcaps4 = 40 | nationalgoals4 = 15 | nationalyears5 = 2008–2012 | nationalteam5 = [[Norvegiya U20]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2010 | nationalteam6 = [[Norvegiya U23]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalyears7 = 2011– | nationalteam7 = [[Norvegiya]] | nationalcaps7 = 108 | nationalgoals7 = 9 | club-update = 16 July 2021 | nationalteam-update = 22-sentabr 2020-yil | medaltemplates = {{Medal|Sport|Women's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country| {{NOR}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Women's Championship]]}} {{Medal|Silver|[[UEFA Women's Euro 2013|2013 Sweden]]|Team}} }} '''Kristina Minde''' (turmush qurguncha '''''Vigdal'' Heglann''' 1992-yilda 8-avgustda tugʻilgan), [[Norvegiya|norvegiyalik]] [[Futbol|futbolchi]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|sarlavha=Norway – K. Hegland – Profile with news, career statistics and history – Women Soccerway|nashriyot=Nr.women.soccerway.com|sana=8 августа 1992|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203022900/http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>, Germaniyaning " Volfsburg " klubida ayollar Bundesligasida va Norvegiya ayollar jamoasida oʻynaydi. U avval vatani Norvegiyaning “ Arna-Byornar ” jamoasida oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|sarlavha=Kristine Wigdahl Hegland's profil – fotball.no – Norges Fotballforbund|nashriyot=fotball.no|sana=23 июня 2009|qaralgan sana=9 апреля 2020|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20130222191929/http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|arxivsana=22 февраля 2013}}</ref>. Minde 2011-yildan buyon milliy terma jamoa bilan shugʻullanib, 2011 va 2015-yilgi jahon chempionatlarida hamda 2013-yilgi Yevropa chempionatida ham ishtirok etgan. 2013-yil noyabr oyida u turmushga chiqdi va erining familiyasini oldi shu tariqa Kristina Minde boʻldi. == Jamoalardagi faoliyati == [[Bergen|Bergenda]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|sarlavha=Norway Mediaguide 2013|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130809111158/http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|arxivsana=9 августа 2013}}</ref> tugʻilgan Minde 14 yoshida "Arna-Byornar"da oʻynay boshladi va ularning eng koʻzga koʻringan futbolchilaridan biriga aylandi. 2013-yilgi ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Norvegiya terma jamoasida oʻynagach, unga Shvetsiya va [[Germaniya]] klublari qiziqish bildira boshladi. Minde Damallsvenskanda 2014-yilgi mavsum oldidan Shvetsiyaning [[Linköping]] jamoasiga qoʻshildi. Arna-Byornar ushbu transfer uchun toʻlov miqdorini oshkor etmadi, biroq klub uchun qoʻshimcha daromad juda foydali boʻlishini maʼlum qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=BØyum |first=Kim |date=1 ноября 2013 |title=Kristine Hegland til Linköping |language=norvegcha |publisher=[[Bergens Tidende]] |url=http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203055549/http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |archive-date=3 декабря 2013}}</ref>. == Jamoa karyerasi == Yoshlar darajasida oʻynab yurgan Minde 19 yoshgacha boʻlgan Norvegiya terma jamoasiga sardori boʻlgan va 2008-yilda 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|sarlavha=Hegland: It's Norway's turn this time|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=6 июня 2011|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=John|familiya=Atkin|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203083041/http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>. Kristina Minde Liza-Mari Vuds jarohati tufayli<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 июня 2011 |title=Landslagsdebutant inn i VM-troppen |language=norvegcha |publisher=[[TV 2 (Norway)]] |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202233838/http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |archive-date=2 декабря 2013}}</ref> qolib ketganidan soʻng, Norvegiya terma jamoasining 2011-yilgi Jahon chempionati uchun kattalar tarkibiga kiritilgan oxirgi futbolchi boʻldi. Minde turnirdagi debyutini Norvegiya terma jamoasining guruhdagi soʻnggi oʻyinida oʻtkazdi va Norvegiya 2:1 hisobida<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|sarlavha=Kjempestort å få spille i VM|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Christer|familiya=Madsen|sana=14 июля 2011|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20131129215346/http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|arxivsana=29 ноября 2013}}</ref> gʻolibi boʻlgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan. Minde Norvegiya terma jamoasi bosh murabbiyi Even Pellerud tomonidan 2013-yilda Shvetsiyada boʻlib oʻtadigan Yevropa chempionatiga chaqirilgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|sarlavha=Pellerud 'excited' by Norway squad|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=13 июня 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Eivind|familiya=Aarre|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141002031537/http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|arxivsana=2 октября 2014}}</ref>. Norvegiyaliklarning ushbu turnirdagi birinchi oʻyinida Minde 26-daqiqada Islandiya darvozasiga gol urib, jamoasini hisobda oldinga olib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|sarlavha=Iceland strike late to hold Norway to draw|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=11 июля 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Trevor|familiya=Haylett|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203011634/http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|arxivsana=3 December 2013}}</ref>. Minde [[Daniya]] bilan gʻalaba qozongan yarim finalning barcha 120 daqiqasini va Germaniyaga qarshi finalning 90 daqiqasini oʻtkazdi, oʻshanda norvegiyaliklar magʻlub boʻldi va chempionatning kumush medaliga sazovor boʻlgan. Kristina Minde 2019-yil 17-iyun kuni Norvegiya terma jamoasi safida JCh-2019 doirasidagi 100-uchrashuvini oʻtkazgan. == Yutuqlar == ; Linköping * Shvetsiya chempioni (2): 2016, 2017 * Shvetsiya kubogi sohibi (1): 2014/15 == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! rowspan="2" |Divizion ! colspan="2" |Liga ! colspan="2" |Kubok ! colspan="2" |Yevro kubok ! colspan="2" |Jami |- !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol |- | rowspan="7" valign="center" |Arna-Byornar |2008 | rowspan="6" valign="center" |Tolpserien |21 |2 |0 |0 | colspan="2" | - |21 |2 |- |2009 |14 |6 |0 |0 | colspan="2" | - |14 |6 |- |2010 |22 |3 |0 |0 | colspan="2" | - |22 |3 |- |2011 |21 |6 |1 |0 | colspan="2" | - |22 |6 |- |2012 |21 |5 |4 |0 | colspan="2" | - |25 |5 |- |2013 |22 |5 |3 |2 | colspan="2" | - |25 |7 |- ! colspan="2" |Jami !121 !27 !8 !2 !- !- !129 !29 |- | rowspan="5" valign="center" |Linköping |2014 | rowspan="4" valign="center" |Damallvenskan |21 |5 |4 |2 |4 |1 |29 |8 |- |2015 |21 |4 |5 |1 |2 |0 |28 |5 |- |2016 |22 |11 |5 |0 | colspan="2" | - |27 |11 |- |2017 |18 |7 |4 |2 | colspan="2" | - |22 |9 |- ! colspan="2" |Jami !82 !27 !18 !5 !6 !1 !106 !33 |- | rowspan="4" valign="center" |Volsburg |2017/18 | rowspan="3" valign="center" |Bundesliga |5 |0 |2 |0 | colspan="2" | - |7 |0 |- |2018/19 |11 |6 |2 |0 |4 |1 |17 |7 |- |2019/20 |1 |0 |1 |0 |2 |1 |4 |1 |- ! colspan="2" |Jami !17 !6 !5 !0 !6 !2 !28 !8 |- ! colspan="3" |Karyerada jami !220 !60 !31 !7 !12 !3 !263 !70 |} == Manbalar == {{Manbalar|30em}} {{DEFAULTSORT:Minde, Kristine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Norvegiyalik ayol futbolchilar]] [[Turkum:Ayol futbol hujumchilari]] 7jmqrx05xmxloz0kmn96e3rbljbzmli 5999457 5999455 2026-04-20T12:15:26Z KWiki78 246724 5999457 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Kristine Minde | image = Kristine Minde (02847).jpg | caption = Kristine Minde in 2013 | birth_name = Kristine Wigdahl Hegland | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1992|8|8}} | birth_place = {{tavalludJoyi|Bergen}}, Norvegiya | height = 1.69 m<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=2015 World Cup |access-date=8-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114033230/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |archive-date=14-yanvar 2016-yil |url-status=live }}</ref> | currentclub = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | clubnumber = 18 | position = [[Hujumchi]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Tertnes IL|Tertnes]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[Arna-Bjørnar]] | caps1 = 121 | goals1 = 27 | years2 = 2014–2017 | clubs2 = [[Linköpings FC]] | caps2 = 82 | goals2 = 27 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = [[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]] | caps3 = 24 | goals3 = 6 | years4 = 2020– | clubs4 = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | caps4 = 16 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2006–2007 | nationalteam1 = [[Norway women's national under-15 football team|Norway U15]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2008 | nationalteam2 = [[Norvegiya U16]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2007–2008 | nationalteam3 = [[Norvegiya U17]] | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2008–2011 | nationalteam4 = [[Norvegiya U19]] | nationalcaps4 = 40 | nationalgoals4 = 15 | nationalyears5 = 2008–2012 | nationalteam5 = [[Norvegiya U20]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2010 | nationalteam6 = [[Norvegiya U23]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalyears7 = 2011– | nationalteam7 = [[Norvegiya]] | nationalcaps7 = 108 | nationalgoals7 = 9 | club-update = 16 July 2021 | nationalteam-update = 22-sentabr 2020-yil | medaltemplates = {{Medal|Sport|Women's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country| {{NOR}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Women's Championship]]}} {{Medal|Silver|[[UEFA Women's Euro 2013|2013 Sweden]]|Team}} }} '''Kristina Minde''' (turmush qurguncha '''Vigdal'' Heglann''' 1992-yilda 8-avgustda tugʻilgan), [[Norvegiya|norvegiyalik]] [[Futbol|futbolchi]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|sarlavha=Norway – K. Hegland – Profile with news, career statistics and history – Women Soccerway|nashriyot=Nr.women.soccerway.com|sana=8 августа 1992|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203022900/http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>, Germaniyaning " Volfsburg " klubida ayollar Bundesligasida va Norvegiya ayollar jamoasida oʻynaydi. U avval vatani Norvegiyaning “ Arna-Byornar ” jamoasida oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|sarlavha=Kristine Wigdahl Hegland's profil – fotball.no – Norges Fotballforbund|nashriyot=fotball.no|sana=23 июня 2009|qaralgan sana=9 апреля 2020|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20130222191929/http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|arxivsana=22 февраля 2013}}</ref>. Minde 2011-yildan buyon milliy terma jamoa bilan shugʻullanib, 2011 va 2015-yilgi jahon chempionatlarida hamda 2013-yilgi Yevropa chempionatida ham ishtirok etgan. 2013-yil noyabr oyida u turmushga chiqdi va erining familiyasini oldi shu tariqa Kristina Minde boʻldi. == Jamoalardagi faoliyati == [[Bergen|Bergenda]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|sarlavha=Norway Mediaguide 2013|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130809111158/http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|arxivsana=9 августа 2013}}</ref> tugʻilgan Minde 14 yoshida "Arna-Byornar"da oʻynay boshladi va ularning eng koʻzga koʻringan futbolchilaridan biriga aylandi. 2013-yilgi ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Norvegiya terma jamoasida oʻynagach, unga Shvetsiya va [[Germaniya]] klublari qiziqish bildira boshladi. Minde Damallsvenskanda 2014-yilgi mavsum oldidan Shvetsiyaning [[Linköping]] jamoasiga qoʻshildi. Arna-Byornar ushbu transfer uchun toʻlov miqdorini oshkor etmadi, biroq klub uchun qoʻshimcha daromad juda foydali boʻlishini maʼlum qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=BØyum |first=Kim |date=1 ноября 2013 |title=Kristine Hegland til Linköping |language=norvegcha |publisher=[[Bergens Tidende]] |url=http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203055549/http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |archive-date=3 декабря 2013}}</ref>. == Jamoa karyerasi == Yoshlar darajasida oʻynab yurgan Minde 19 yoshgacha boʻlgan Norvegiya terma jamoasiga sardori boʻlgan va 2008-yilda 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|sarlavha=Hegland: It's Norway's turn this time|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=6 июня 2011|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=John|familiya=Atkin|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203083041/http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>. Kristina Minde Liza-Mari Vuds jarohati tufayli<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 июня 2011 |title=Landslagsdebutant inn i VM-troppen |language=norvegcha |publisher=[[TV 2 (Norway)]] |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202233838/http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |archive-date=2 декабря 2013}}</ref> qolib ketganidan soʻng, Norvegiya terma jamoasining 2011-yilgi Jahon chempionati uchun kattalar tarkibiga kiritilgan oxirgi futbolchi boʻldi. Minde turnirdagi debyutini Norvegiya terma jamoasining guruhdagi soʻnggi oʻyinida oʻtkazdi va Norvegiya 2:1 hisobida<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|sarlavha=Kjempestort å få spille i VM|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Christer|familiya=Madsen|sana=14 июля 2011|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20131129215346/http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|arxivsana=29 ноября 2013}}</ref> gʻolibi boʻlgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan. Minde Norvegiya terma jamoasi bosh murabbiyi Even Pellerud tomonidan 2013-yilda Shvetsiyada boʻlib oʻtadigan Yevropa chempionatiga chaqirilgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|sarlavha=Pellerud 'excited' by Norway squad|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=13 июня 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Eivind|familiya=Aarre|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141002031537/http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|arxivsana=2 октября 2014}}</ref>. Norvegiyaliklarning ushbu turnirdagi birinchi oʻyinida Minde 26-daqiqada Islandiya darvozasiga gol urib, jamoasini hisobda oldinga olib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|sarlavha=Iceland strike late to hold Norway to draw|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=11 июля 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Trevor|familiya=Haylett|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203011634/http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|arxivsana=3 December 2013}}</ref>. Minde [[Daniya]] bilan gʻalaba qozongan yarim finalning barcha 120 daqiqasini va Germaniyaga qarshi finalning 90 daqiqasini oʻtkazdi, oʻshanda norvegiyaliklar magʻlub boʻldi va chempionatning kumush medaliga sazovor boʻlgan. Kristina Minde 2019-yil 17-iyun kuni Norvegiya terma jamoasi safida JCh-2019 doirasidagi 100-uchrashuvini oʻtkazgan. == Yutuqlar == ; Linköping * Shvetsiya chempioni (2): 2016, 2017 * Shvetsiya kubogi sohibi (1): 2014/15 == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! rowspan="2" |Divizion ! colspan="2" |Liga ! colspan="2" |Kubok ! colspan="2" |Yevro kubok ! colspan="2" |Jami |- !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol |- | rowspan="7" valign="center" |Arna-Byornar |2008 | rowspan="6" valign="center" |Tolpserien |21 |2 |0 |0 | colspan="2" | - |21 |2 |- |2009 |14 |6 |0 |0 | colspan="2" | - |14 |6 |- |2010 |22 |3 |0 |0 | colspan="2" | - |22 |3 |- |2011 |21 |6 |1 |0 | colspan="2" | - |22 |6 |- |2012 |21 |5 |4 |0 | colspan="2" | - |25 |5 |- |2013 |22 |5 |3 |2 | colspan="2" | - |25 |7 |- ! colspan="2" |Jami !121 !27 !8 !2 !- !- !129 !29 |- | rowspan="5" valign="center" |Linköping |2014 | rowspan="4" valign="center" |Damallvenskan |21 |5 |4 |2 |4 |1 |29 |8 |- |2015 |21 |4 |5 |1 |2 |0 |28 |5 |- |2016 |22 |11 |5 |0 | colspan="2" | - |27 |11 |- |2017 |18 |7 |4 |2 | colspan="2" | - |22 |9 |- ! colspan="2" |Jami !82 !27 !18 !5 !6 !1 !106 !33 |- | rowspan="4" valign="center" |Volsburg |2017/18 | rowspan="3" valign="center" |Bundesliga |5 |0 |2 |0 | colspan="2" | - |7 |0 |- |2018/19 |11 |6 |2 |0 |4 |1 |17 |7 |- |2019/20 |1 |0 |1 |0 |2 |1 |4 |1 |- ! colspan="2" |Jami !17 !6 !5 !0 !6 !2 !28 !8 |- ! colspan="3" |Karyerada jami !220 !60 !31 !7 !12 !3 !263 !70 |} == Manbalar == {{Manbalar|30em}} {{DEFAULTSORT:Minde, Kristine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Norvegiyalik ayol futbolchilar]] [[Turkum:Ayol futbol hujumchilari]] bdkhwez99rad6w4npx7qye419k6xyrr 5999459 5999457 2026-04-20T12:15:45Z KWiki78 246724 5999459 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Kristine Minde | image = Kristine Minde (02847).jpg | caption = Kristine Minde in 2013 | birth_name = Kristine Wigdahl Hegland | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1992|8|8}} | birth_place = {{tavalludJoyi|Bergen}}, Norvegiya | height = 1.69 m<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=2015 World Cup |access-date=8-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114033230/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |archive-date=14-yanvar 2016-yil |url-status=live }}</ref> | currentclub = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | clubnumber = 18 | position = [[Hujumchi]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Tertnes IL|Tertnes]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[Arna-Bjørnar]] | caps1 = 121 | goals1 = 27 | years2 = 2014–2017 | clubs2 = [[Linköpings FC]] | caps2 = 82 | goals2 = 27 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = [[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]] | caps3 = 24 | goals3 = 6 | years4 = 2020– | clubs4 = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | caps4 = 16 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2006–2007 | nationalteam1 = [[Norway women's national under-15 football team|Norway U15]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2008 | nationalteam2 = [[Norvegiya U16]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2007–2008 | nationalteam3 = [[Norvegiya U17]] | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2008–2011 | nationalteam4 = [[Norvegiya U19]] | nationalcaps4 = 40 | nationalgoals4 = 15 | nationalyears5 = 2008–2012 | nationalteam5 = [[Norvegiya U20]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2010 | nationalteam6 = [[Norvegiya U23]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalyears7 = 2011– | nationalteam7 = [[Norvegiya]] | nationalcaps7 = 108 | nationalgoals7 = 9 | club-update = 16 July 2021 | nationalteam-update = 22-sentabr 2020-yil | medaltemplates = {{Medal|Sport|Women's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country| {{NOR}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Women's Championship]]}} {{Medal|Silver|[[UEFA Women's Euro 2013|2013 Sweden]]|Team}} }} '''Kristina Minde''' (turmush qurguncha '''''Vigdal'' Heglann''' 1992-yilda 8-avgustda tugʻilgan), [[Norvegiya|norvegiyalik]] [[Futbol|futbolchi]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|sarlavha=Norway – K. Hegland – Profile with news, career statistics and history – Women Soccerway|nashriyot=Nr.women.soccerway.com|sana=8 августа 1992|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203022900/http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>, Germaniyaning " Volfsburg " klubida ayollar Bundesligasida va Norvegiya ayollar jamoasida oʻynaydi. U avval vatani Norvegiyaning “ Arna-Byornar ” jamoasida oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|sarlavha=Kristine Wigdahl Hegland's profil – fotball.no – Norges Fotballforbund|nashriyot=fotball.no|sana=23 июня 2009|qaralgan sana=9 апреля 2020|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20130222191929/http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|arxivsana=22 февраля 2013}}</ref>. Minde 2011-yildan buyon milliy terma jamoa bilan shugʻullanib, 2011 va 2015-yilgi jahon chempionatlarida hamda 2013-yilgi Yevropa chempionatida ham ishtirok etgan. 2013-yil noyabr oyida u turmushga chiqdi va erining familiyasini oldi shu tariqa Kristina Minde boʻldi. == Jamoalardagi faoliyati == [[Bergen|Bergenda]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|sarlavha=Norway Mediaguide 2013|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130809111158/http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|arxivsana=9 августа 2013}}</ref> tugʻilgan Minde 14 yoshida "Arna-Byornar"da oʻynay boshladi va ularning eng koʻzga koʻringan futbolchilaridan biriga aylandi. 2013-yilgi ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Norvegiya terma jamoasida oʻynagach, unga Shvetsiya va [[Germaniya]] klublari qiziqish bildira boshladi. Minde Damallsvenskanda 2014-yilgi mavsum oldidan Shvetsiyaning [[Linköping]] jamoasiga qoʻshildi. Arna-Byornar ushbu transfer uchun toʻlov miqdorini oshkor etmadi, biroq klub uchun qoʻshimcha daromad juda foydali boʻlishini maʼlum qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=BØyum |first=Kim |date=1 ноября 2013 |title=Kristine Hegland til Linköping |language=norvegcha |publisher=[[Bergens Tidende]] |url=http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203055549/http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |archive-date=3 декабря 2013}}</ref>. == Jamoa karyerasi == Yoshlar darajasida oʻynab yurgan Minde 19 yoshgacha boʻlgan Norvegiya terma jamoasiga sardori boʻlgan va 2008-yilda 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|sarlavha=Hegland: It's Norway's turn this time|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=6 июня 2011|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=John|familiya=Atkin|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203083041/http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>. Kristina Minde Liza-Mari Vuds jarohati tufayli<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 июня 2011 |title=Landslagsdebutant inn i VM-troppen |language=norvegcha |publisher=[[TV 2 (Norway)]] |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202233838/http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |archive-date=2 декабря 2013}}</ref> qolib ketganidan soʻng, Norvegiya terma jamoasining 2011-yilgi Jahon chempionati uchun kattalar tarkibiga kiritilgan oxirgi futbolchi boʻldi. Minde turnirdagi debyutini Norvegiya terma jamoasining guruhdagi soʻnggi oʻyinida oʻtkazdi va Norvegiya 2:1 hisobida<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|sarlavha=Kjempestort å få spille i VM|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Christer|familiya=Madsen|sana=14 июля 2011|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20131129215346/http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|arxivsana=29 ноября 2013}}</ref> gʻolibi boʻlgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan. Minde Norvegiya terma jamoasi bosh murabbiyi Even Pellerud tomonidan 2013-yilda Shvetsiyada boʻlib oʻtadigan Yevropa chempionatiga chaqirilgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|sarlavha=Pellerud 'excited' by Norway squad|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=13 июня 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Eivind|familiya=Aarre|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141002031537/http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|arxivsana=2 октября 2014}}</ref>. Norvegiyaliklarning ushbu turnirdagi birinchi oʻyinida Minde 26-daqiqada Islandiya darvozasiga gol urib, jamoasini hisobda oldinga olib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|sarlavha=Iceland strike late to hold Norway to draw|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=11 июля 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Trevor|familiya=Haylett|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203011634/http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|arxivsana=3 December 2013}}</ref>. Minde [[Daniya]] bilan gʻalaba qozongan yarim finalning barcha 120 daqiqasini va Germaniyaga qarshi finalning 90 daqiqasini oʻtkazdi, oʻshanda norvegiyaliklar magʻlub boʻldi va chempionatning kumush medaliga sazovor boʻlgan. Kristina Minde 2019-yil 17-iyun kuni Norvegiya terma jamoasi safida JCh-2019 doirasidagi 100-uchrashuvini oʻtkazgan. == Yutuqlar == ; Linköping * Shvetsiya chempioni (2): 2016, 2017 * Shvetsiya kubogi sohibi (1): 2014/15 == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! rowspan="2" |Divizion ! colspan="2" |Liga ! colspan="2" |Kubok ! colspan="2" |Yevro kubok ! colspan="2" |Jami |- !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol |- | rowspan="7" valign="center" |Arna-Byornar |2008 | rowspan="6" valign="center" |Tolpserien |21 |2 |0 |0 | colspan="2" | - |21 |2 |- |2009 |14 |6 |0 |0 | colspan="2" | - |14 |6 |- |2010 |22 |3 |0 |0 | colspan="2" | - |22 |3 |- |2011 |21 |6 |1 |0 | colspan="2" | - |22 |6 |- |2012 |21 |5 |4 |0 | colspan="2" | - |25 |5 |- |2013 |22 |5 |3 |2 | colspan="2" | - |25 |7 |- ! colspan="2" |Jami !121 !27 !8 !2 !- !- !129 !29 |- | rowspan="5" valign="center" |Linköping |2014 | rowspan="4" valign="center" |Damallvenskan |21 |5 |4 |2 |4 |1 |29 |8 |- |2015 |21 |4 |5 |1 |2 |0 |28 |5 |- |2016 |22 |11 |5 |0 | colspan="2" | - |27 |11 |- |2017 |18 |7 |4 |2 | colspan="2" | - |22 |9 |- ! colspan="2" |Jami !82 !27 !18 !5 !6 !1 !106 !33 |- | rowspan="4" valign="center" |Volsburg |2017/18 | rowspan="3" valign="center" |Bundesliga |5 |0 |2 |0 | colspan="2" | - |7 |0 |- |2018/19 |11 |6 |2 |0 |4 |1 |17 |7 |- |2019/20 |1 |0 |1 |0 |2 |1 |4 |1 |- ! colspan="2" |Jami !17 !6 !5 !0 !6 !2 !28 !8 |- ! colspan="3" |Karyerada jami !220 !60 !31 !7 !12 !3 !263 !70 |} == Manbalar == {{Manbalar|30em}} {{DEFAULTSORT:Minde, Kristine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Norvegiyalik ayol futbolchilar]] [[Turkum:Ayol futbol hujumchilari]] 7jmqrx05xmxloz0kmn96e3rbljbzmli 5999460 5999459 2026-04-20T12:16:08Z KWiki78 246724 5999460 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Kristine Minde | image = Kristine Minde (02847).jpg | caption = Kristine Minde in 2013 | birth_name = Kristine Wigdahl Hegland | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1992|8|8}} | birth_place = {{tavalludJoyi|Bergen}}, Norvegiya | height = 1.69 m<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=2015 World Cup |access-date=8-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114033230/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |archive-date=14-yanvar 2016-yil |url-status=live }}</ref> | currentclub = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | clubnumber = 18 | position = [[Hujumchi]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Tertnes IL|Tertnes]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[Arna-Bjørnar]] | caps1 = 121 | goals1 = 27 | years2 = 2014–2017 | clubs2 = [[Linköpings FC]] | caps2 = 82 | goals2 = 27 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = [[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]] | caps3 = 24 | goals3 = 6 | years4 = 2020– | clubs4 = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | caps4 = 16 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2006–2007 | nationalteam1 = [[Norway women's national under-15 football team|Norway U15]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2008 | nationalteam2 = [[Norvegiya U16]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2007–2008 | nationalteam3 = [[Norvegiya U17]] | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2008–2011 | nationalteam4 = [[Norvegiya U19]] | nationalcaps4 = 40 | nationalgoals4 = 15 | nationalyears5 = 2008–2012 | nationalteam5 = [[Norvegiya U20]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2010 | nationalteam6 = [[Norvegiya U23]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalyears7 = 2011– | nationalteam7 = [[Norvegiya]] | nationalcaps7 = 108 | nationalgoals7 = 9 | club-update = 16 July 2021 | nationalteam-update = 22-sentabr 2020-yil | medaltemplates = {{Medal|Sport|Women's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country| {{NOR}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Women's Championship]]}} {{Medal|Silver|[[UEFA Women's Euro 2013|2013 Sweden]]|Team}} }} '''Kristina Minde''' (turmush qurguncha '''''Vigdal'' Heglann''' 1992-yilda 8-avgustda tugʻilgan) – [[Norvegiya|norvegiyalik]] [[Futbol|futbolchi]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|sarlavha=Norway – K. Hegland – Profile with news, career statistics and history – Women Soccerway|nashriyot=Nr.women.soccerway.com|sana=8 августа 1992|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203022900/http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>, Germaniyaning " Volfsburg " klubida ayollar Bundesligasida va Norvegiya ayollar jamoasida oʻynaydi. U avval vatani Norvegiyaning “ Arna-Byornar ” jamoasida oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|sarlavha=Kristine Wigdahl Hegland's profil – fotball.no – Norges Fotballforbund|nashriyot=fotball.no|sana=23 июня 2009|qaralgan sana=9 апреля 2020|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20130222191929/http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|arxivsana=22 февраля 2013}}</ref>. Minde 2011-yildan buyon milliy terma jamoa bilan shugʻullanib, 2011 va 2015-yilgi jahon chempionatlarida hamda 2013-yilgi Yevropa chempionatida ham ishtirok etgan. 2013-yil noyabr oyida u turmushga chiqdi va erining familiyasini oldi shu tariqa Kristina Minde boʻldi. == Jamoalardagi faoliyati == [[Bergen|Bergenda]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|sarlavha=Norway Mediaguide 2013|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130809111158/http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|arxivsana=9 августа 2013}}</ref> tugʻilgan Minde 14 yoshida "Arna-Byornar"da oʻynay boshladi va ularning eng koʻzga koʻringan futbolchilaridan biriga aylandi. 2013-yilgi ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Norvegiya terma jamoasida oʻynagach, unga Shvetsiya va [[Germaniya]] klublari qiziqish bildira boshladi. Minde Damallsvenskanda 2014-yilgi mavsum oldidan Shvetsiyaning [[Linköping]] jamoasiga qoʻshildi. Arna-Byornar ushbu transfer uchun toʻlov miqdorini oshkor etmadi, biroq klub uchun qoʻshimcha daromad juda foydali boʻlishini maʼlum qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=BØyum |first=Kim |date=1 ноября 2013 |title=Kristine Hegland til Linköping |language=norvegcha |publisher=[[Bergens Tidende]] |url=http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203055549/http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |archive-date=3 декабря 2013}}</ref>. == Jamoa karyerasi == Yoshlar darajasida oʻynab yurgan Minde 19 yoshgacha boʻlgan Norvegiya terma jamoasiga sardori boʻlgan va 2008-yilda 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|sarlavha=Hegland: It's Norway's turn this time|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=6 июня 2011|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=John|familiya=Atkin|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203083041/http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>. Kristina Minde Liza-Mari Vuds jarohati tufayli<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 июня 2011 |title=Landslagsdebutant inn i VM-troppen |language=norvegcha |publisher=[[TV 2 (Norway)]] |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202233838/http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |archive-date=2 декабря 2013}}</ref> qolib ketganidan soʻng, Norvegiya terma jamoasining 2011-yilgi Jahon chempionati uchun kattalar tarkibiga kiritilgan oxirgi futbolchi boʻldi. Minde turnirdagi debyutini Norvegiya terma jamoasining guruhdagi soʻnggi oʻyinida oʻtkazdi va Norvegiya 2:1 hisobida<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|sarlavha=Kjempestort å få spille i VM|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Christer|familiya=Madsen|sana=14 июля 2011|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20131129215346/http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|arxivsana=29 ноября 2013}}</ref> gʻolibi boʻlgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan. Minde Norvegiya terma jamoasi bosh murabbiyi Even Pellerud tomonidan 2013-yilda Shvetsiyada boʻlib oʻtadigan Yevropa chempionatiga chaqirilgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|sarlavha=Pellerud 'excited' by Norway squad|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=13 июня 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Eivind|familiya=Aarre|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141002031537/http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|arxivsana=2 октября 2014}}</ref>. Norvegiyaliklarning ushbu turnirdagi birinchi oʻyinida Minde 26-daqiqada Islandiya darvozasiga gol urib, jamoasini hisobda oldinga olib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|sarlavha=Iceland strike late to hold Norway to draw|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=11 июля 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Trevor|familiya=Haylett|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203011634/http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|arxivsana=3 December 2013}}</ref>. Minde [[Daniya]] bilan gʻalaba qozongan yarim finalning barcha 120 daqiqasini va Germaniyaga qarshi finalning 90 daqiqasini oʻtkazdi, oʻshanda norvegiyaliklar magʻlub boʻldi va chempionatning kumush medaliga sazovor boʻlgan. Kristina Minde 2019-yil 17-iyun kuni Norvegiya terma jamoasi safida JCh-2019 doirasidagi 100-uchrashuvini oʻtkazgan. == Yutuqlar == ; Linköping * Shvetsiya chempioni (2): 2016, 2017 * Shvetsiya kubogi sohibi (1): 2014/15 == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! rowspan="2" |Divizion ! colspan="2" |Liga ! colspan="2" |Kubok ! colspan="2" |Yevro kubok ! colspan="2" |Jami |- !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol |- | rowspan="7" valign="center" |Arna-Byornar |2008 | rowspan="6" valign="center" |Tolpserien |21 |2 |0 |0 | colspan="2" | - |21 |2 |- |2009 |14 |6 |0 |0 | colspan="2" | - |14 |6 |- |2010 |22 |3 |0 |0 | colspan="2" | - |22 |3 |- |2011 |21 |6 |1 |0 | colspan="2" | - |22 |6 |- |2012 |21 |5 |4 |0 | colspan="2" | - |25 |5 |- |2013 |22 |5 |3 |2 | colspan="2" | - |25 |7 |- ! colspan="2" |Jami !121 !27 !8 !2 !- !- !129 !29 |- | rowspan="5" valign="center" |Linköping |2014 | rowspan="4" valign="center" |Damallvenskan |21 |5 |4 |2 |4 |1 |29 |8 |- |2015 |21 |4 |5 |1 |2 |0 |28 |5 |- |2016 |22 |11 |5 |0 | colspan="2" | - |27 |11 |- |2017 |18 |7 |4 |2 | colspan="2" | - |22 |9 |- ! colspan="2" |Jami !82 !27 !18 !5 !6 !1 !106 !33 |- | rowspan="4" valign="center" |Volsburg |2017/18 | rowspan="3" valign="center" |Bundesliga |5 |0 |2 |0 | colspan="2" | - |7 |0 |- |2018/19 |11 |6 |2 |0 |4 |1 |17 |7 |- |2019/20 |1 |0 |1 |0 |2 |1 |4 |1 |- ! colspan="2" |Jami !17 !6 !5 !0 !6 !2 !28 !8 |- ! colspan="3" |Karyerada jami !220 !60 !31 !7 !12 !3 !263 !70 |} == Manbalar == {{Manbalar|30em}} {{DEFAULTSORT:Minde, Kristine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Norvegiyalik ayol futbolchilar]] [[Turkum:Ayol futbol hujumchilari]] qz07k4o0gyy4ar57ejbic37vylg7ozk 5999462 5999460 2026-04-20T12:16:24Z KWiki78 246724 5999462 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Kristine Minde | image = Kristine Minde (02847).jpg | caption = Kristine Minde in 2013 | birth_name = Kristine Wigdahl Hegland | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1992|8|8}} | birth_place = {{tavalludJoyi|Bergen}}, Norvegiya | height = 1.69 m<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=2015 World Cup |access-date=8-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114033230/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |archive-date=14-yanvar 2016-yil |url-status=live }}</ref> | currentclub = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | clubnumber = 18 | position = [[Hujumchi]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Tertnes IL|Tertnes]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[Arna-Bjørnar]] | caps1 = 121 | goals1 = 27 | years2 = 2014–2017 | clubs2 = [[Linköpings FC]] | caps2 = 82 | goals2 = 27 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = [[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]] | caps3 = 24 | goals3 = 6 | years4 = 2020– | clubs4 = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | caps4 = 16 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2006–2007 | nationalteam1 = [[Norway women's national under-15 football team|Norway U15]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2008 | nationalteam2 = [[Norvegiya U16]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2007–2008 | nationalteam3 = [[Norvegiya U17]] | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2008–2011 | nationalteam4 = [[Norvegiya U19]] | nationalcaps4 = 40 | nationalgoals4 = 15 | nationalyears5 = 2008–2012 | nationalteam5 = [[Norvegiya U20]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2010 | nationalteam6 = [[Norvegiya U23]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalyears7 = 2011– | nationalteam7 = [[Norvegiya]] | nationalcaps7 = 108 | nationalgoals7 = 9 | club-update = 16 July 2021 | nationalteam-update = 22-sentabr 2020-yil | medaltemplates = {{Medal|Sport|Women's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country| {{NOR}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Women's Championship]]}} {{Medal|Silver|[[UEFA Women's Euro 2013|2013 Sweden]]|Team}} }} '''Kristina Minde''' (turmush qurguncha '''''Vigdal'' Heglann''' 1992-yilda 8-avgustda tugʻilgan) – [[Norvegiya|norvegiyalik]] [[Futbol|futbolchi]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|sarlavha=Norway – K. Hegland – Profile with news, career statistics and history – Women Soccerway|nashriyot=Nr.women.soccerway.com|sana=8 августа 1992|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203022900/http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>, [[Olmoniya (Germaniya)|Germaniya]]<nowiki/>ning " Volfsburg " klubida ayollar Bundesligasida va Norvegiya ayollar jamoasida oʻynaydi. U avval vatani Norvegiyaning “ Arna-Byornar ” jamoasida oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|sarlavha=Kristine Wigdahl Hegland's profil – fotball.no – Norges Fotballforbund|nashriyot=fotball.no|sana=23 июня 2009|qaralgan sana=9 апреля 2020|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20130222191929/http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|arxivsana=22 февраля 2013}}</ref>. Minde 2011-yildan buyon milliy terma jamoa bilan shugʻullanib, 2011 va 2015-yilgi jahon chempionatlarida hamda 2013-yilgi Yevropa chempionatida ham ishtirok etgan. 2013-yil noyabr oyida u turmushga chiqdi va erining familiyasini oldi shu tariqa Kristina Minde boʻldi. == Jamoalardagi faoliyati == [[Bergen|Bergenda]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|sarlavha=Norway Mediaguide 2013|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130809111158/http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|arxivsana=9 августа 2013}}</ref> tugʻilgan Minde 14 yoshida "Arna-Byornar"da oʻynay boshladi va ularning eng koʻzga koʻringan futbolchilaridan biriga aylandi. 2013-yilgi ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Norvegiya terma jamoasida oʻynagach, unga Shvetsiya va [[Germaniya]] klublari qiziqish bildira boshladi. Minde Damallsvenskanda 2014-yilgi mavsum oldidan Shvetsiyaning [[Linköping]] jamoasiga qoʻshildi. Arna-Byornar ushbu transfer uchun toʻlov miqdorini oshkor etmadi, biroq klub uchun qoʻshimcha daromad juda foydali boʻlishini maʼlum qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=BØyum |first=Kim |date=1 ноября 2013 |title=Kristine Hegland til Linköping |language=norvegcha |publisher=[[Bergens Tidende]] |url=http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203055549/http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |archive-date=3 декабря 2013}}</ref>. == Jamoa karyerasi == Yoshlar darajasida oʻynab yurgan Minde 19 yoshgacha boʻlgan Norvegiya terma jamoasiga sardori boʻlgan va 2008-yilda 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|sarlavha=Hegland: It's Norway's turn this time|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=6 июня 2011|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=John|familiya=Atkin|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203083041/http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>. Kristina Minde Liza-Mari Vuds jarohati tufayli<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 июня 2011 |title=Landslagsdebutant inn i VM-troppen |language=norvegcha |publisher=[[TV 2 (Norway)]] |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202233838/http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |archive-date=2 декабря 2013}}</ref> qolib ketganidan soʻng, Norvegiya terma jamoasining 2011-yilgi Jahon chempionati uchun kattalar tarkibiga kiritilgan oxirgi futbolchi boʻldi. Minde turnirdagi debyutini Norvegiya terma jamoasining guruhdagi soʻnggi oʻyinida oʻtkazdi va Norvegiya 2:1 hisobida<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|sarlavha=Kjempestort å få spille i VM|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Christer|familiya=Madsen|sana=14 июля 2011|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20131129215346/http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|arxivsana=29 ноября 2013}}</ref> gʻolibi boʻlgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan. Minde Norvegiya terma jamoasi bosh murabbiyi Even Pellerud tomonidan 2013-yilda Shvetsiyada boʻlib oʻtadigan Yevropa chempionatiga chaqirilgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|sarlavha=Pellerud 'excited' by Norway squad|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=13 июня 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Eivind|familiya=Aarre|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141002031537/http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|arxivsana=2 октября 2014}}</ref>. Norvegiyaliklarning ushbu turnirdagi birinchi oʻyinida Minde 26-daqiqada Islandiya darvozasiga gol urib, jamoasini hisobda oldinga olib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|sarlavha=Iceland strike late to hold Norway to draw|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=11 июля 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Trevor|familiya=Haylett|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203011634/http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|arxivsana=3 December 2013}}</ref>. Minde [[Daniya]] bilan gʻalaba qozongan yarim finalning barcha 120 daqiqasini va Germaniyaga qarshi finalning 90 daqiqasini oʻtkazdi, oʻshanda norvegiyaliklar magʻlub boʻldi va chempionatning kumush medaliga sazovor boʻlgan. Kristina Minde 2019-yil 17-iyun kuni Norvegiya terma jamoasi safida JCh-2019 doirasidagi 100-uchrashuvini oʻtkazgan. == Yutuqlar == ; Linköping * Shvetsiya chempioni (2): 2016, 2017 * Shvetsiya kubogi sohibi (1): 2014/15 == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! rowspan="2" |Divizion ! colspan="2" |Liga ! colspan="2" |Kubok ! colspan="2" |Yevro kubok ! colspan="2" |Jami |- !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol |- | rowspan="7" valign="center" |Arna-Byornar |2008 | rowspan="6" valign="center" |Tolpserien |21 |2 |0 |0 | colspan="2" | - |21 |2 |- |2009 |14 |6 |0 |0 | colspan="2" | - |14 |6 |- |2010 |22 |3 |0 |0 | colspan="2" | - |22 |3 |- |2011 |21 |6 |1 |0 | colspan="2" | - |22 |6 |- |2012 |21 |5 |4 |0 | colspan="2" | - |25 |5 |- |2013 |22 |5 |3 |2 | colspan="2" | - |25 |7 |- ! colspan="2" |Jami !121 !27 !8 !2 !- !- !129 !29 |- | rowspan="5" valign="center" |Linköping |2014 | rowspan="4" valign="center" |Damallvenskan |21 |5 |4 |2 |4 |1 |29 |8 |- |2015 |21 |4 |5 |1 |2 |0 |28 |5 |- |2016 |22 |11 |5 |0 | colspan="2" | - |27 |11 |- |2017 |18 |7 |4 |2 | colspan="2" | - |22 |9 |- ! colspan="2" |Jami !82 !27 !18 !5 !6 !1 !106 !33 |- | rowspan="4" valign="center" |Volsburg |2017/18 | rowspan="3" valign="center" |Bundesliga |5 |0 |2 |0 | colspan="2" | - |7 |0 |- |2018/19 |11 |6 |2 |0 |4 |1 |17 |7 |- |2019/20 |1 |0 |1 |0 |2 |1 |4 |1 |- ! colspan="2" |Jami !17 !6 !5 !0 !6 !2 !28 !8 |- ! colspan="3" |Karyerada jami !220 !60 !31 !7 !12 !3 !263 !70 |} == Manbalar == {{Manbalar|30em}} {{DEFAULTSORT:Minde, Kristine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Norvegiyalik ayol futbolchilar]] [[Turkum:Ayol futbol hujumchilari]] lrm53t6gyhepvikcpgv9bw61svvjmmq 5999463 5999462 2026-04-20T12:16:40Z KWiki78 246724 5999463 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Kristine Minde | image = Kristine Minde (02847).jpg | caption = Kristine Minde in 2013 | birth_name = Kristine Wigdahl Hegland | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1992|8|8}} | birth_place = {{tavalludJoyi|Bergen}}, Norvegiya | height = 1.69 m<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=2015 World Cup |access-date=8-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114033230/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |archive-date=14-yanvar 2016-yil |url-status=live }}</ref> | currentclub = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | clubnumber = 18 | position = [[Hujumchi]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Tertnes IL|Tertnes]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[Arna-Bjørnar]] | caps1 = 121 | goals1 = 27 | years2 = 2014–2017 | clubs2 = [[Linköpings FC]] | caps2 = 82 | goals2 = 27 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = [[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]] | caps3 = 24 | goals3 = 6 | years4 = 2020– | clubs4 = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | caps4 = 16 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2006–2007 | nationalteam1 = [[Norway women's national under-15 football team|Norway U15]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2008 | nationalteam2 = [[Norvegiya U16]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2007–2008 | nationalteam3 = [[Norvegiya U17]] | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2008–2011 | nationalteam4 = [[Norvegiya U19]] | nationalcaps4 = 40 | nationalgoals4 = 15 | nationalyears5 = 2008–2012 | nationalteam5 = [[Norvegiya U20]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2010 | nationalteam6 = [[Norvegiya U23]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalyears7 = 2011– | nationalteam7 = [[Norvegiya]] | nationalcaps7 = 108 | nationalgoals7 = 9 | club-update = 16 July 2021 | nationalteam-update = 22-sentabr 2020-yil | medaltemplates = {{Medal|Sport|Women's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country| {{NOR}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Women's Championship]]}} {{Medal|Silver|[[UEFA Women's Euro 2013|2013 Sweden]]|Team}} }} '''Kristina Minde''' (turmush qurguncha '''''Vigdal'' Heglann''' 1992-yilda 8-avgustda tugʻilgan) – [[Norvegiya|norvegiyalik]] [[Futbol|futbolchi]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|sarlavha=Norway – K. Hegland – Profile with news, career statistics and history – Women Soccerway|nashriyot=Nr.women.soccerway.com|sana=8 августа 1992|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203022900/http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>, [[Olmoniya (Germaniya)|Germaniya]]ning " Volfsburg " klubida ayollar Bundesligasida va Norvegiya ayollar jamoasida oʻynaydi. U avval vatani Norvegiyaning “ Arna-Byornar ” jamoasida oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|sarlavha=Kristine Wigdahl Hegland's profil – fotball.no – Norges Fotballforbund|nashriyot=fotball.no|sana=23 июня 2009|qaralgan sana=9 апреля 2020|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20130222191929/http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|arxivsana=22 февраля 2013}}</ref>. Minde 2011-yildan buyon milliy terma jamoa bilan shugʻullanib, 2011 va 2015-yilgi jahon chempionatlarida hamda 2013-yilgi Yevropa chempionatida ham ishtirok etgan. 2013-yil noyabr oyida u turmushga chiqdi va erining familiyasini oldi shu tariqa Kristina Minde boʻldi. == Jamoalardagi faoliyati == [[Bergen|Bergenda]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|sarlavha=Norway Mediaguide 2013|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130809111158/http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|arxivsana=9 августа 2013}}</ref> tugʻilgan Minde 14 yoshida "Arna-Byornar"da oʻynay boshladi va ularning eng koʻzga koʻringan futbolchilaridan biriga aylandi. 2013-yilgi ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Norvegiya terma jamoasida oʻynagach, unga Shvetsiya va [[Germaniya]] klublari qiziqish bildira boshladi. Minde Damallsvenskanda 2014-yilgi mavsum oldidan Shvetsiyaning [[Linköping]] jamoasiga qoʻshildi. Arna-Byornar ushbu transfer uchun toʻlov miqdorini oshkor etmadi, biroq klub uchun qoʻshimcha daromad juda foydali boʻlishini maʼlum qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=BØyum |first=Kim |date=1 ноября 2013 |title=Kristine Hegland til Linköping |language=norvegcha |publisher=[[Bergens Tidende]] |url=http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203055549/http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |archive-date=3 декабря 2013}}</ref>. == Jamoa karyerasi == Yoshlar darajasida oʻynab yurgan Minde 19 yoshgacha boʻlgan Norvegiya terma jamoasiga sardori boʻlgan va 2008-yilda 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|sarlavha=Hegland: It's Norway's turn this time|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=6 июня 2011|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=John|familiya=Atkin|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203083041/http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>. Kristina Minde Liza-Mari Vuds jarohati tufayli<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 июня 2011 |title=Landslagsdebutant inn i VM-troppen |language=norvegcha |publisher=[[TV 2 (Norway)]] |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202233838/http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |archive-date=2 декабря 2013}}</ref> qolib ketganidan soʻng, Norvegiya terma jamoasining 2011-yilgi Jahon chempionati uchun kattalar tarkibiga kiritilgan oxirgi futbolchi boʻldi. Minde turnirdagi debyutini Norvegiya terma jamoasining guruhdagi soʻnggi oʻyinida oʻtkazdi va Norvegiya 2:1 hisobida<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|sarlavha=Kjempestort å få spille i VM|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Christer|familiya=Madsen|sana=14 июля 2011|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20131129215346/http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|arxivsana=29 ноября 2013}}</ref> gʻolibi boʻlgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan. Minde Norvegiya terma jamoasi bosh murabbiyi Even Pellerud tomonidan 2013-yilda Shvetsiyada boʻlib oʻtadigan Yevropa chempionatiga chaqirilgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|sarlavha=Pellerud 'excited' by Norway squad|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=13 июня 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Eivind|familiya=Aarre|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141002031537/http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|arxivsana=2 октября 2014}}</ref>. Norvegiyaliklarning ushbu turnirdagi birinchi oʻyinida Minde 26-daqiqada Islandiya darvozasiga gol urib, jamoasini hisobda oldinga olib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|sarlavha=Iceland strike late to hold Norway to draw|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=11 июля 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Trevor|familiya=Haylett|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203011634/http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|arxivsana=3 December 2013}}</ref>. Minde [[Daniya]] bilan gʻalaba qozongan yarim finalning barcha 120 daqiqasini va Germaniyaga qarshi finalning 90 daqiqasini oʻtkazdi, oʻshanda norvegiyaliklar magʻlub boʻldi va chempionatning kumush medaliga sazovor boʻlgan. Kristina Minde 2019-yil 17-iyun kuni Norvegiya terma jamoasi safida JCh-2019 doirasidagi 100-uchrashuvini oʻtkazgan. == Yutuqlar == ; Linköping * Shvetsiya chempioni (2): 2016, 2017 * Shvetsiya kubogi sohibi (1): 2014/15 == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! rowspan="2" |Divizion ! colspan="2" |Liga ! colspan="2" |Kubok ! colspan="2" |Yevro kubok ! colspan="2" |Jami |- !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol |- | rowspan="7" valign="center" |Arna-Byornar |2008 | rowspan="6" valign="center" |Tolpserien |21 |2 |0 |0 | colspan="2" | - |21 |2 |- |2009 |14 |6 |0 |0 | colspan="2" | - |14 |6 |- |2010 |22 |3 |0 |0 | colspan="2" | - |22 |3 |- |2011 |21 |6 |1 |0 | colspan="2" | - |22 |6 |- |2012 |21 |5 |4 |0 | colspan="2" | - |25 |5 |- |2013 |22 |5 |3 |2 | colspan="2" | - |25 |7 |- ! colspan="2" |Jami !121 !27 !8 !2 !- !- !129 !29 |- | rowspan="5" valign="center" |Linköping |2014 | rowspan="4" valign="center" |Damallvenskan |21 |5 |4 |2 |4 |1 |29 |8 |- |2015 |21 |4 |5 |1 |2 |0 |28 |5 |- |2016 |22 |11 |5 |0 | colspan="2" | - |27 |11 |- |2017 |18 |7 |4 |2 | colspan="2" | - |22 |9 |- ! colspan="2" |Jami !82 !27 !18 !5 !6 !1 !106 !33 |- | rowspan="4" valign="center" |Volsburg |2017/18 | rowspan="3" valign="center" |Bundesliga |5 |0 |2 |0 | colspan="2" | - |7 |0 |- |2018/19 |11 |6 |2 |0 |4 |1 |17 |7 |- |2019/20 |1 |0 |1 |0 |2 |1 |4 |1 |- ! colspan="2" |Jami !17 !6 !5 !0 !6 !2 !28 !8 |- ! colspan="3" |Karyerada jami !220 !60 !31 !7 !12 !3 !263 !70 |} == Manbalar == {{Manbalar|30em}} {{DEFAULTSORT:Minde, Kristine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Norvegiyalik ayol futbolchilar]] [[Turkum:Ayol futbol hujumchilari]] fk6lb4gi5xsjekoihfoeeo277uaigm6 5999465 5999463 2026-04-20T12:17:11Z KWiki78 246724 5999465 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Kristine Minde | image = Kristine Minde (02847).jpg | caption = Kristine Minde in 2013 | birth_name = Kristine Wigdahl Hegland | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1992|8|8}} | birth_place = {{tavalludJoyi|Bergen}}, Norvegiya | height = 1.69 m<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=2015 World Cup |access-date=8-iyun 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114033230/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |archive-date=14-yanvar 2016-yil |url-status=live }}</ref> | currentclub = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | clubnumber = 18 | position = [[Hujumchi]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Tertnes IL|Tertnes]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[Arna-Bjørnar]] | caps1 = 121 | goals1 = 27 | years2 = 2014–2017 | clubs2 = [[Linköpings FC]] | caps2 = 82 | goals2 = 27 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = [[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]] | caps3 = 24 | goals3 = 6 | years4 = 2020– | clubs4 = [[Rosenborg BK Kvinner|Rosenborg]] | caps4 = 16 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2006–2007 | nationalteam1 = [[Norway women's national under-15 football team|Norway U15]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2008 | nationalteam2 = [[Norvegiya U16]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2007–2008 | nationalteam3 = [[Norvegiya U17]] | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2008–2011 | nationalteam4 = [[Norvegiya U19]] | nationalcaps4 = 40 | nationalgoals4 = 15 | nationalyears5 = 2008–2012 | nationalteam5 = [[Norvegiya U20]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2010 | nationalteam6 = [[Norvegiya U23]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalyears7 = 2011– | nationalteam7 = [[Norvegiya]] | nationalcaps7 = 108 | nationalgoals7 = 9 | club-update = 16 July 2021 | nationalteam-update = 22-sentabr 2020-yil | medaltemplates = {{Medal|Sport|Women's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country| {{NOR}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Women's Championship]]}} {{Medal|Silver|[[UEFA Women's Euro 2013|2013 Sweden]]|Team}} }} '''Kristina Minde''' (turmush qurguncha '''''Vigdal'' Heglann''' 1992-yilda 8-avgustda tugʻilgan) – [[Norvegiya|norvegiyalik]] [[Futbol|futbolchi]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|sarlavha=Norway – K. Hegland – Profile with news, career statistics and history – Women Soccerway|nashriyot=Nr.women.soccerway.com|sana=8 августа 1992|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203022900/http://nr.women.soccerway.com/players/kristine-heggland/30477/|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>, [[Olmoniya (Germaniya)|Germaniya]]ning " Volfsburg " klubida ayollar Bundesligasida va Norvegiya ayollar jamoasida oʻynaydi. U avval vatani Norvegiyaning “ Arna-Byornar ” jamoasida oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|sarlavha=Kristine Wigdahl Hegland's profil – fotball.no – Norges Fotballforbund|nashriyot=fotball.no|sana=23 июня 2009|qaralgan sana=9 апреля 2020|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20130222191929/http://www.fotball.no/Community/Profil/?fiksId=2466933|arxivsana=22 февраля 2013}}</ref>. Minde 2011-yildan buyon milliy terma jamoa bilan shugʻullanib, 2011 va 2015-yilgi jahon chempionatlarida hamda 2013-yilgi Yevropa chempionatida ham ishtirok etgan. 2013-yil noyabr oyida u turmushga chiqdi va erining familiyasini oldi shu tariqa Kristina Minde boʻldi. == Jamoalardagi faoliyati == [[Bergen|Bergenda]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|sarlavha=Norway Mediaguide 2013|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130809111158/http://www.fotball.no/Documents/PDF/2013/Landslag/Mediaguide%20EURO2013%20NORWAY.pdf|arxivsana=9 августа 2013}}</ref> tugʻilgan Minde 14 yoshida "Arna-Byornar"da oʻynay boshladi va ularning eng koʻzga koʻringan futbolchilaridan biriga aylandi. 2013-yilgi ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Norvegiya terma jamoasida oʻynagach, unga Shvetsiya va [[Germaniya]] klublari qiziqish bildira boshladi. Minde Damallsvenskanda 2014-yilgi mavsum oldidan Shvetsiyaning [[Linköping]] jamoasiga qoʻshildi. Arna-Byornar ushbu transfer uchun toʻlov miqdorini oshkor etmadi, biroq klub uchun qoʻshimcha daromad juda foydali boʻlishini maʼlum qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=BØyum |first=Kim |date=1 ноября 2013 |title=Kristine Hegland til Linköping |language=norvegcha |publisher=[[Bergens Tidende]] |url=http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203055549/http://www.bt.no/100Sport/fotball/kvinner/Kristine-Hegland-til-Linkping-400788_1.snd |archive-date=3 декабря 2013}}</ref>. == Jamoa karyerasi == Yoshlar darajasida oʻynab yurgan Minde 19 yoshgacha boʻlgan Norvegiya terma jamoasiga sardori boʻlgan va 2008-yilda 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|sarlavha=Hegland: It's Norway's turn this time|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=6 июня 2011|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=John|familiya=Atkin|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203083041/http://www.uefa.com/womensunder19/news/newsid=1639471.html|arxivsana=3 декабря 2013}}</ref>. Kristina Minde Liza-Mari Vuds jarohati tufayli<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 июня 2011 |title=Landslagsdebutant inn i VM-troppen |language=norvegcha |publisher=[[TV 2 (Norway)]] |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |access-date=9 апреля 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202233838/http://www.tv2.no/sport/fotball/landslag/landslagsdebutant-inn-i-vmtroppen-3525373.html |archive-date=2 декабря 2013}}</ref> qolib ketganidan soʻng, Norvegiya terma jamoasining 2011-yilgi Jahon chempionati uchun kattalar tarkibiga kiritilgan oxirgi futbolchi boʻldi. Minde turnirdagi debyutini Norvegiya terma jamoasining guruhdagi soʻnggi oʻyinida oʻtkazdi va Norvegiya 2:1 hisobida<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|sarlavha=Kjempestort å få spille i VM|nashriyot=[[Норвежская футбольная ассоциация]]|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Christer|familiya=Madsen|sana=14 июля 2011|til=norvegcha|arxivurl=https://archive.today/20131129215346/http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/Unge-profiler/2011/Kristine-Hegland/|arxivsana=29 ноября 2013}}</ref> gʻolibi boʻlgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan. Minde Norvegiya terma jamoasi bosh murabbiyi Even Pellerud tomonidan 2013-yilda Shvetsiyada boʻlib oʻtadigan Yevropa chempionatiga chaqirilgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|sarlavha=Pellerud 'excited' by Norway squad|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=13 июня 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Eivind|familiya=Aarre|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141002031537/http://www.uefa.com/womenseuro/news/newsid=1962521.html|arxivsana=2 октября 2014}}</ref>. Norvegiyaliklarning ushbu turnirdagi birinchi oʻyinida Minde 26-daqiqada Islandiya darvozasiga gol urib, jamoasini hisobda oldinga olib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|sarlavha=Iceland strike late to hold Norway to draw|nashriyot=[[УЕФА]]|sana=11 июля 2013|qaralgan sana=9 апреля 2020|ism=Trevor|familiya=Haylett|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203011634/http://www.uefa.com/womenseuro/season=2013/matches/round=2000175/match=2010715/postmatch/report/index.html?autoplay=true|arxivsana=3 December 2013}}</ref>. Minde [[Daniya]] bilan gʻalaba qozongan yarim finalning barcha 120 daqiqasini va Germaniyaga qarshi finalning 90 daqiqasini oʻtkazdi, oʻshanda norvegiyaliklar magʻlub boʻldi va chempionatning kumush medaliga sazovor boʻlgan. Kristina Minde 2019-yil 17-iyun kuni Norvegiya terma jamoasi safida JCh-2019 doirasidagi 100-uchrashuvini oʻtkazgan. == Yutuqlar == ; Linköping * Shvetsiya chempioni (2): 2016, 2017 * Shvetsiya kubogi sohibi (1): 2014/15 == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! rowspan="2" |Divizion ! colspan="2" |Liga ! colspan="2" |Kubok ! colspan="2" |Yevro kubok ! colspan="2" |Jami |- !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol |- | rowspan="7" valign="center" |Arna-Byornar |2008 | rowspan="6" valign="center" |Tolpserien |21 |2 |0 |0 | colspan="2" | - |21 |2 |- |2009 |14 |6 |0 |0 | colspan="2" | - |14 |6 |- |2010 |22 |3 |0 |0 | colspan="2" | - |22 |3 |- |2011 |21 |6 |1 |0 | colspan="2" | - |22 |6 |- |2012 |21 |5 |4 |0 | colspan="2" | - |25 |5 |- |2013 |22 |5 |3 |2 | colspan="2" | - |25 |7 |- ! colspan="2" |Jami !121 !27 !8 !2 !- !- !129 !29 |- | rowspan="5" valign="center" |Linköping |2014 | rowspan="4" valign="center" |Damallvenskan |21 |5 |4 |2 |4 |1 |29 |8 |- |2015 |21 |4 |5 |1 |2 |0 |28 |5 |- |2016 |22 |11 |5 |0 | colspan="2" | - |27 |11 |- |2017 |18 |7 |4 |2 | colspan="2" | - |22 |9 |- ! colspan="2" |Jami !82 !27 !18 !5 !6 !1 !106 !33 |- | rowspan="4" valign="center" |Volsburg |2017/18 | rowspan="3" valign="center" |Bundesliga |5 |0 |2 |0 | colspan="2" | - |7 |0 |- |2018/19 |11 |6 |2 |0 |4 |1 |17 |7 |- |2019/20 |1 |0 |1 |0 |2 |1 |4 |1 |- ! colspan="2" |Jami !17 !6 !5 !0 !6 !2 !28 !8 |- ! colspan="3" |Karyerada jami !220 !60 !31 !7 !12 !3 !263 !70 |} == Manbalar == {{manbalar|30em}} {{DEFAULTSORT:Minde, Kristine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Norvegiyalik ayol futbolchilar]] [[Turkum:Ayol futbol hujumchilari]] rdraeqie5dqf2i5gkuduaq79fy0tfrj Deere & Company kompaniyasi 0 747374 5999776 5438698 2026-04-21T03:24:44Z Abdulatif Botirsherov 229689 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 5999776 wikitext text/x-wiki  {{Infobox company|name=Deere & Company<!--The company's official name is Deere & Company-->|logo=John Deere logo.svg|logo_alt=A green, rounded square with a yellow jagged outlines on the four sides of the square near the outside of its green border can be seen. In the middle of the yellow outline, a biological entity drawn outlined in yellow can be seen in a leaping position. This animal is commonly referred to as a deer. Underneath the deer and the green box, the words in caps lock, 'JOHN DEERE' can be read.|image=deere & Company World Headquarters.jpg|image_caption=[[John Deere World Headquarters]] in [[Moline, Illinois]]|type=[[Ochiq aksiyadorlik kompaniyasi|Ochiq]]|traded_as={{nyse|DE}}<br />[[S&P 500 Index|S&P 500 Component]]|foundation={{Start date and age|1837}}<br />[[Grand Detour, Illinois]], U.S.<ref name=fortune>{{jurnal manbasi|last=VanderMey|first=Anne|title=John Deere Plows Ahead| magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|date=February 25, 2013|volume=167|issue=3|page=19}}</ref>|founder=[[John Deere (inventor)|John Deere]]|location_city=[[Moline, Illinois]]|location_country=AQSH|area_served=Worldwide|key_people=[[John C. May]]<br />{{small|(Rais, CEO & Prezident)}}|industry=[[Qishloq xoʻjaligi mashinasozligi]]<br />[[Oʻgir uskunalar]]|products=[[Traktor]]<br />[[Kombayn]]<br />[[Yem-xashak yigʻuvchi]]<br />[[Shakarqamish oʻrish mashinasi]]<br />[[Urugʻ ekish mashinasi]]<br />[[Purkagich|Dala purkagich]]s<br />[[Yuklagich (uskuna)|FEL moslamasi]]<br />[[Teleskopik manipulyator]]<br />[[Belkurak]]<br />[[Ekskavator]]<br />[[Dizel motorlar]]|services=[[Moliyaviy xizmatlar]]|revenue={{decrease}} US$39.540 mlrd (2020)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/DE/deere/revenue|title=Deere Revenue 2006-2021 &#124; DE}}</ref>|operating_income={{decrease}} US$3.883 mlrd (2020)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/DE/deere/operating-income|title = Deere Operating Income 2006-2021 &#124; DE}}</ref>|net_income={{decrease}} US$2.751 mlrd (2020)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/DE/deere/net-income|title=Deere Net Income 2006-2021 &#124; DE}}</ref>|assets={{increase}} US$75.091 mlrd (2020)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/DE/deere/total-assets|title = Deere Total Assets 2006-2021 &#124; DE}}</ref>|equity={{increase}} US$14.086 mlrd (Q1 2021)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/DE/deere/total-share-holder-equity|title=Deere Share Holder Equity 2006-2021 &#124; DE}}</ref>|num_employees=69,600 (2020)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/DE/deere/number-of-employees|title=Deere: Number of Employees 2006-2021 &#124; DE}}</ref>|divisions=<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.reuters.com/companies/DE|title = DE - Deere & Company Profile|website = [[Reuters]]}}</ref>|subsid=[[Nortrax]], Vapormatic, Hagie, Monosem, Blue River Technology, Harvest Profit, Navcom Technology, OnGolf, Lesco, Unimil, John Deere Financial, Bear Flag Robotics|homepage={{URL|deere.com}}|footnotes=}} '''John Deere''' ({{IPAc-en|ˈ|dʒ|ɒ|n|ˈ|d|ɪə}}) — '''Deere & Company kompaniyasining''' [[Korporatsiya|brend]] nomi boʻlib, u qishloq xoʻjaligi texnikasi, ogʻir uskunalar, [[Oʻrmonshunoslik|oʻrmon xoʻjaligi]] [[Mashina|mashinalari]], [[Dizel|dizel motorlari]], ogʻir mashinalarda ishlatiladigan [[Kuch uzatmasi|motorlar]] (oʻqlar, transmissiyalar, uzatma qutilari), asbob-uskunalar va maysazorni parvarish qilish uchun uskunalar ishlab chiqaradi. 2019-yilda Amerikaning ''Fortune'' 500 reytingida<ref>{{veb manbasi|url=http://fortune.com/fortune500/list/|sarlavha=Fortune 500 Companies 2018: Who Made the List|ish=Fortune|til=en-US|kirish sanasi=2018-11-10|arxivsana=2018-11-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181110190356/http://fortune.com/fortune500/list/}}</ref> 87-oʻrinni egalladi va global reytingda 329-oʻrinni egalladi.<ref>{{veb manbasi|url=http://fortune.com/global500/deere/|sarlavha=Deere|ish=Fortune|til=en-US|kirish sanasi=2018-11-10|qaralgan sana=2022-07-06|arxivsana=2019-12-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191204152914/https://fortune.com/global500/deere/}}</ref> Kompaniya, shuningdek, moliyaviy xizmatlar va boshqa tegishli faoliyatni amalga oshiradi. Deere & Company Nyu York fond birjasida DE belgisi ostida joylashgan.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.nyse.com/quote/XNYS:DE|sarlavha=Deere & Co (DE)|ish=NYSE|kirish sanasi=2014-07-22}}</ref> Kompaniyaning shiori “Hech narsa Deere kabi yugurmaydi” va uning logotipi sakrab kelayotgan [[Bugʻusimonlar|kiyik]] boʻlib, uning ostida “JOHN DEERE” soʻzlari yozilgan. Kompaniya tomonidan 155 yildan ortiq vaqtdan beri sakrab kelayotgan kiyik tasvirlangan turli logotiplar ishlatilgan. Deere & Company shtab-kvartirasi [[Moline (Illinois)|Illinoys shtatining Moline shahrida joylashgan]]. Deere & Company 2020-yilgi Fortune 500 reytingida Amerika Qoʻshma Shtatlarining eng yirik korporatsiyalari roʻyxatida 84-oʻrinni egalladi.<ref>{{veb manbasi|url=https://fortune.com/fortune500/2020/search/|sarlavha=Fortune 500}}</ref> Ularning turli xil traktor seriyalariga D seriyali, E seriyali, maxsus traktorlar, super ogʻir yuk traktorlari va JDLink kiradi. == Tarixi == Deere & Company 1804-yil 7-fevralda AQSHning Vermont shtatining Rutlend shahrida tugʻilgan Jon Deere [[Vermont|Vermontdagi]] bankrotlikdan qutulish uchun 1836-yilda Illinoys shtatining Grand Detour shahriga koʻchib oʻtganida boshlangan. Allaqachon [[Temirchilik|temirchi]] boʻlgan Deere {{Convert|1378|sqft|m2|0}} doʻkon ochdi. 1837-yilda Grand Detour shahridagi doʻkon, bu unga qishloqda umumiy usta, shuningdek, vilkalar va belkurak kabi asboblarni ishlab chiqaruvchi sifatida xizmat qilish imkonini berdi. Asboblar faqat boshlanish edi; 1837-yilda John Deere Shotlandiya poʻlatdan yasalgan arra pichogʻini shudgorga aylantirganda, uni oʻz-oʻzidan tozalaydigan poʻlat tishlar ajratib turdi. Deere poʻlat omochidan oldin, koʻpchilik fermerlar Oʻrta Gʻarbning boy tuproqlari yopishgan temir yoki yogʻoch tishlardan foydalanganlar, shuning uchun ularni tez-tez tozalash kerak edi. Silliq qirrali poʻlat tish bu muammoni hal qildi va 19-asr va 20-asr boshlarida Amerikaning Buyuk tekisliklariga koʻchib oʻtishga katta yordam berdi. Biznesni yuritishning anʼanaviy usuli mahsulotni buyurtma qilingan vaqtda va kerakli vaqtda tayyorlash edi. Bu uslub juda sekin edi. Deere bu hayotiy biznes modeli boʻlmasligini tushungani uchun u sotuvga qoʻyishdan oldin omoch ishlab chiqarish orqali ishlab chiqarish tezligini oshirdi; Bu mijozlarga nafaqat nima sotib olganlarini oldindan koʻrish, balki mijozlariga uning mahsulotlarini darhol sotib olish imkonini berdi. Uning mahsulotlari haqidagi gap tezda tarqala boshladi. [[Fayl:Early_John_Deere_plow.jpg|left|thumb| John Deere omochi. 1845]] [[Fayl:John_Deere_Horse_Drawn_Manure_Spreader_Canton_Michigan.JPG|left|thumb| Otga tortilgan goʻng sepuvchi]] 1842-yilda Deere Leonard Andrus bilan biznes hamkorlikka kirishdi va Illinoys shtatidagi Rok daryosi boʻyida yangi ikki qavatli zavod qurish uchun yer sotib oldi. “L. Andrus Plow Manufacturer” nomini olgan ushbu zavod 1842-yilda 100 ga yaqin omoch va keyingi yilda 400 ga yaqin omoch ishlab chiqardi. Deerening Andrus bilan hamkorligi 1848-yilda tugadi va Deere temir yoʻl va [[Mississippi (daryo)|Missisipi daryosiga]] kirish uchun [[Moline (Illinois)|Illinoys shtatining Moline]] shahriga koʻchib oʻtdi. U yerda Deere Robert Teyt va Jon Gould bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻydi va {{Convert|1440|sqft|m2}} zavod qurdi. Ishlab chiqarish tez surʼatlar bilan oʻsdi va 1849-yilga kelib, Deere, Tate & Gould kompaniyasi oyiga 200 dan ortiq omoch ishlab chiqardi. Zavodga ikki qavatli qoʻshimcha qurildi, bu esa keyingi ishlab chiqarish imkonini beradi. [[Fayl:John_Deere_logo_1876-1912.jpg|thumb| Kompaniya logotipi 1876—1912-yillarda ishlatilgan]] Asosiy eʼtibor qishloq xoʻjaligi asboblariga qaratildi, ammo Jon Deere 1890-yillarda bir nechta velosipedlarni ham ishlab chiqardi.<ref>{{yangiliklar manbasi |title=John Deere Collectors Center Tractor and Memorabilia Auction June 29 – 30 |language=en |work=Dispatch-Argus-QCOnline |url=http://www.qconline.com/life/john-deere-collectors-center-tractor-and-memorabilia-auction-june/article_1229dbed-c052-5dbd-a59e-775215b895a6.html |url-access=subscription |access-date=2017-10-17}}</ref> [[Fayl:NOLA1903JohnDeerePlowHouse.jpg|left|thumb| John Deere Plow & Cultivators Co.ning [[Yangi Orlean|Yangi Orleandagi]] uyi, 1903-yil]] [[1900-lar|1900]]-yillarning boshlarida yangi International Harvester kompaniyasidan raqobatning kuchayishi kompaniyani asbobsozlik biznesidagi takliflarini kengaytirishga olib keldi, ammo benzinli traktorlar ishlab chiqarish Deere & Company kompaniyasining 20-asrdagi faoliyatini belgilab berdi. [[Fayl:John_Deere_logo_1912-1936.jpg|thumb| 1912—1936-yillarda ishlatilgan kompaniya logotipi]] Ikkinchi Jahon urushi paytida Jon Deerening nevarasi Charlz Dir Uiman kompaniya prezidenti boʻlgan, ammo u AQSH armiyasida [[Polkovnik|polkovnik lavozimiga]] komissiyani qabul qilgan. 1944-yil oxirida kompaniyaga oʻrinbosar yollandi va ishga qaytishdan oldin Uiman Urush ishlab chiqarish kengashining qishloq xoʻjaligi texnikasi va uskunalari boʻlimiga rahbarlik qildi.<ref name="machinefinder">{{veb manbasi|url=http://blog.machinefinder.com/8629/john-deere-tractors-featured-in-memorial-day-parades-across-america|sarlavha=John Deere War Hero&#039;s Recognized for Patriotism|sana=21-iyun 2012-yil|nashriyot=blog.machinefinder.com|kirish sanasi=2016-02-07}}</ref> Qishloq xoʻjaligi texnikasidan tashqari, John Deere harbiy traktorlar va M3 tanki uchun transmissiyalarni ishlab chiqardi. Ular, shuningdek, urush harakatlarini qoʻllab-quvvatlash uchun samolyot qismlari, oʻq-dorilar va mobil kir yuvish boʻlinmalarini yasadilar.<ref name="livinghistoryfarm">{{veb manbasi|url=http://www.livinghistoryfarm.org/farminginthe40s/machines_01.html|sarlavha=Agricultural Machinery during the 1940s|nashriyot=livinghistoryfarm.org|kirish sanasi=2016-02-07|qaralgan sana=2022-07-06|arxivsana=2021-01-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210128210210/https://livinghistoryfarm.org/farminginthe40s/machines_01.html}}</ref> 1956-yilda Deere & Company nemis traktor ishlab chiqaruvchisi Heinrich Lanz AG kompaniyasini sotib oldi (qarang: Lanz Bulldog). [[Fayl:John_Deere-Lanz_700.jpg|thumb| John Deere-Lanz ''700'' traktori]] 1958-yilning soʻnggi oylarida John Deere Argentinaning Rosario shimolida zavod qurdi.<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2016/03/no-pudieron-ser-john-deere-720.html|sarlavha=Pesados Argentinos: Anexo: Documento radicación industria de John Deere / No pudieron ser: John Deere 720|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=8-dekabr 2017-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> Argentinada ishlab chiqarishni Agar Cross & Co. boshqargan<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2012/11/john-deere.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=13-yanvar 2014-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> John Deere Argentinada quyidagi traktor modellarini ishlab chiqargan: 445,<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2013/09/john-deere-445.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 445|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=25-aprel 2016-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 730;<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2013/06/john-deere-730.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 730|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=9-avgust 2015-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 20 seriyali modellar 1420,<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2013/05/john-deere-1420.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 1420|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=15-iyun 2015-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 2420,<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2013/05/john-deere-2420.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 2420|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=15-iyun 2015-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 3420, 4420;<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2013/05/john-deere-4420.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 4420|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=15-iyun 2015-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 30-seriyaning modellari 2330,<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2014/01/john-deere-2330.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 2330|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=30-yanvar 2015-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 2530, 2730,<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2014/08/john-deere-2730.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 2730|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=30-yanvar 2015-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 3330,<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2014/10/john-deere-3330.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 3330|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=30-yanvar 2015-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 3530,<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2014/08/john-deere-3530.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 3530|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=29-yanvar 2015-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 4530;<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2014/08/john-deere-4530.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 4530|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=29-yanvar 2015-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 40-seriyaning modellari 2140,<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2013/12/john-deere-2140.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 2140|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=31-dekabr 2014-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 3140 / 3140 DT, 3440,<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2013/12/john-deere-3440.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 3440|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=31-dekabr 2014-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil}}</ref> 3540<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2013/12/john-deere-3540.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 3540|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=31-dekabr 2014-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> va oxirgisi 2850, 3350, 3550<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2013/07/john-deere-3550.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 3550|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=13-mart 2016-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 194] kabi 50-seriyaning Baygorriya shahrida ishlab chiqarilgan. Oʻn yetti yil oʻtgach, (2011-yilda) Argentina zavodi quyidagi modellarga ega traktorlarni yigʻishni qaytardi: 5036C, 5045D (45 HP) Seriya 5D, 5045E (45 HP) Seriya 5E, 5065E (65 HP) Seriya 5E, 75 HP) Seriya 5E, 5425N (77 HP) Seriya 5000, 5725 (92 HP) Seriya 5025, 5725HC (92 HP) Seriya 5025, 5090E, 5090EH, 5076EF, 6110J, 661 va 61. Bundan tashqari, 2012-yilda SKD/CKD formatida 9570 STS Serie 70, 9470 STS, 9670 STS va 9770 STS kombaynlarini yigʻish qoʻshildi.<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2013/12/john-deere-fabricados-en-el-pais.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere fabricados en el país|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=13-yanvar 2014-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> Shuningdek, yashil chiziq bilan Argentina zavodi 570 A/B,<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2014/03/john-deere-570-b.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 570 A / B|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=23-aprel 2017-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil}}</ref> 544 A/B,<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2013/12/john-deere-544-b.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 544 A / B|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=11-dekabr 2014-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> 507, 308, 200<ref>{{veb manbasi|url=http://pesadosargentinos.blogspot.com.ar/2014/04/john-deere-200.html|sarlavha=Pesados Argentinos: John Deere 200|ism=Esteban|muallif=Dl|sana=1-aprel 2015-yil|kirish sanasi=31-mart 2018-yil|til=es}}</ref> va 627, 727 rusumli traktorlar kabi bir necha ekskavator va avtogreyderlarni ishlab chiqardi. 1960-yil 30-avgustda dunyoning turli burchaklaridan John Deere dilerlari Dallasda ([[Texas]]) misli koʻrilmagan mahsulotlar koʻrgazmasi uchun yigʻilishdi. Dallasda boʻlib oʻtgan Deere Day tadbiri yuqori texnologiyali taqdimotlar, jonli namoyishlar va jonli namoyishlar bilan toʻldirilgan kun davomida kompaniyaning birinchi zamonaviy toʻrt silindrli va olti silindrli traktorlari boʻlgan “Yangi avlod quvvati” bilan dunyoni tanishtirdi. yangi yashil va sariq mashinalar bilan to'la avtoturargoh. Oʻsha kuni taqdim etilgan traktorlar liniyasi besh yil davomida ishlab chiqilgan va tadbirning oʻzini rejalashtirish uchun bir necha oy kerak boʻldi. Deere tadbirni oʻtkazish uchun Dallasni tanladi, chunki u qisman 6000 mehmonni sigʻdira oladigan darajada katta obyektlar va ular koʻrish uchun u yerda boʻlgan jihozlarga ega edi. Dallas Memorial Auditorium, Texas State Fairgrounds Coliseum, Cotton Bowl va Cotton Bowl avtoturargohi tadbirning bir qismi boʻlgan joy edi. Tadbir davomida olmos bilan qoplangan yangi John Deere traktori Dallasda joylashgan mashhur Neyman-Marcus doʻkoni ichida hamma koʻrishi uchun namoyish etildi. 1918-yilda traktor biznesiga kirganidan beri John Deere ikki silindrli mashinalarga eʼtibor qaratdi. Dallasdagi Deere Day koʻrgazmasida taqdim etilgan yangi quvvat avlodi Deere ilgari qurgan narsalardan juda farq qilardi. Toʻrt va olti silindrli traktorlarning yangi qatori, 1010, 2010, 3010 va 4010 modellari Deerening ikki silindrli modellariga qaraganda ancha kuchliroq edi, shuningdek, boshqarish oson va qulayroq, qulay joylashgan boshqaruv elementlari bilan yaxshiroq edi. Ushbu yangi traktorlarga xizmat koʻrsatish ham osonroq edi.<ref name="deere">{{jurnal manbasi|url=https://www.deere.com/en_US/docs/Corporate/fans_visitors/publications/plowshare_issue14.pdf|date=27-mart 2009-yil|journal=The Plowshare|title=A Big Day for Deere|volume=14|pages=1–6|access-date=2016-02-07}}</ref> Ilgʻor motor texnologiyasiga qoʻshimcha ravishda, “10” seriyali traktorlar oʻzlari almashtirgan eski ikki silindrli modellardan koʻplab boshqa yangilanishlarni taklif qildilar, jumladan, sezilarli darajada yuqori ot kuchi va vazn nisbati, ilgʻor gidravlika, qulayroq va qulay operator stantsiyalari va koʻplab boshqa yaxshilanishlar. 1960-yilda taqdim etilgan “10” seriyali John Deere traktorlaridan 4010 rusumli traktorlar eng mashhuri boʻlib, 1960-yildan 1963-yilgacha 58 000 donadan ortiq sotilgan. 4010 boshchiligidagi “10” seriyali John Deere traktorlarining muvaffaqiyati John Deereni 1959-yildagi 23% bozor ulushidan 1964-yilga kelib 4020 ning bozor ulushini 34% gacha oshirishga yordam berdi va uni qishloq xoʻjaligi texnikasining eng yirik ishlab chiqaruvchisiga aylantirdi.<ref>{{veb manbasi|muallif=Peter Easterlund|url=http://www.tractordata.com/farm-tractors/000/0/6/61-john-deere-4010.html|sarlavha=John Deere 4010 tractor information|ish=TractorData.com}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=John Deere "10 Series" Tractors|url=http://www.tractorfriends.org/history/jd10series/jd1010series.html|kirish sanasi=2016-01-11|arxivsana=2015-06-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150622025720/http://www.tractorfriends.org/history/jd10series/jd1010series.html}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=John Deere 4010|ish=agriculture.com|sana=28-mart 2011-yil|url=http://www.agriculture.com/machinery/tractors/antique-tractor/john-deere-4010_201-ar15646}}</ref> 1962-yilgi Illinoys ishlab chiqaruvchilari maʼlumotnomasida (50-yillik nashri), Deere and Company roʻyxatiga kiritilgan Jon Deere jami 35 000 ishchi kuchiga ega, shundan 9 000 tasi Illinoys shtatida edi. Korporativ shtab-kvartirasi Illinoys shtatining Moline shahridagi 1325 Uchinchi avenyuda joylashgan boʻlib, oltita ishlab chiqarish zavodi shu shahar atrofida va yettinchi zavodi Illinoys shtatining Hoopeston shahrida joylashgan. Molinedagi oltita zavod quyidagi roʻyxatga kiritilgan: * John Deere terish mashinasi Sharqiy Moline, 1100 - 13 avenyuda ishlaydi, u yerda 3000 ishchi qishloq xoʻjaligi asboblarini ishlab chiqargan. * John Deere sanoat uskunalari, Moline, 301 Uchinchi avenyuda ishlaydi, u yerda 500 nafar xodim yer koʻchirish uskunalarini ishlab chiqargan. * John Deere Maleable Works 1335-13th Street, East Moline manzilida 600 nafar xodim egiluvchan va tugunli temir quymalarini yasagan. * John Deere Planter 501 Third Ave., Moline manzilida 1000 ishchi qishloq xoʻjaligi asboblarini yasagan. * John Deere Plow, 1225 Third aven., Moline manzilida 1100 ishchi qishloq xoʻjaligi asbob-uskunalarini yasagan. * John Deere Spreader Moline, 1209-13-aven. manzilida 800 ishchi qishloq xoʻjaligi asbob-uskunalarini yasagan. John Deere Vermilion zavodi Illinoys shtati, Hoopeston, Shimoliy Oltinchi aven. manzilida joylashgan boʻlib, u yerda 140 nafar ishchi temir buyumlar va jihozlar qismlarini yasaydiganlar roʻyxatiga kiritilgan. 1962-yilda 42 705 aholisi boʻlgan Moline, John Deereʼning mahalliy 7000 ishchisi butun shahar aholisining 16 foizini tashkil qiladi.<ref>Illinois Manufacturers Directory, Manufacturers' News, Inc. </ref> 1970-yillarning oxirida International Harvester oʻzining eksenel oqim mashinalari bilan aylanma kombaynlarni yaratdi va tez orada boshqa ishlab chiqaruvchilar tomonidan taʼqib qilindi, ammo Deere 1980 va 1990-yillar davomida faqat anʼanaviy yurish kombaynlarini qurishda davom etdi. 1999-yilda John Deere oʻzining 9550, 9650 va 9750 kombaynlarida aylanma kombayn texnologiyasida oldinga qadam boʻlgan yagona tishli ajratish (STS) tizimini joriy qildi. STS tizimi ot kuchidan kamroq foydalanadi va materiallarga ishlov berishni yaxshilaydi.<ref name="blog.machinefinder.com">{{veb manbasi|url=http://blog.machinefinder.com/16329/john-deere-combine-history|sarlavha=A Brief Look at John Deere Combine History: 86 Years of Evolution|nashriyot=blog.machinefinder.com|kirish sanasi=2016-02-07}}</ref> == 21-asr == 2018-yil yakuniga koʻra John Deere kompaniyasida dunyo boʻylab taxminan 67 000 odam ish bilan taʼminlangan, ularning yarmi AQSH va Kanadada joylashgan va dunyodagi eng yirik qishloq xoʻjaligi mashinalarini ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi. AQSHda kompaniyaning asosiy ishlab chiqarish joyi Moline Illinoys shtatida joylashgan. Sakrab kelayotgan kiyikning logotipi ushbu kompaniya tomonidan 155 yildan ortiq vaqtdan beri foydalaniladi. Yillar davomida logotipda kichik oʻzgarishlar va qismlar olib tashlandi. Qadimgi uslubdagi baʼzi logotiplarda kiyiklar jurnaldan sakrab oʻtadi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=John Deere History|url=http://www.deere.com/en_US/corporate/our_company/about_us/history/history.page?|ish=www.deere.com|kirish sanasi=2015-04-06}}</ref><ref>[http://www.deere.com/wps/dcom/en_US/corporate/our_company/about_us/history/trademarks/trademarks.page? History of the John Deere Trademark] Trademarks</ref> Kompaniya qishloq xoʻjaligi va qurilish mahsulotlari uchun turli xil logotip ranglarini ishlatadi. Kompaniyaning qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yashil boʻyoqning oʻziga xos soyasi bilan ajralib turadi, ichki chegarasi sariq rangda. Qurilish mahsulotlari qora rangda, kiyik sariq rangda va ichki chegara ham sariq rangda aniqlanadi. 2017-yil sentabr oyida Deere & Company Kaliforniyaning Sunnyveyle shahrida joylashgan va qishloq xoʻjaligida mashina oʻrganishni qoʻllashda yetakchi boʻlgan Blue River Technology kompaniyasini sotib olish boʻyicha aniq shartnoma imzoladi. Blue River ishlab chiqilgan va integratsiyalangan kompyuter koʻrish va mashinani oʻrganish texnologiyasini ishlab chiqdi, bu paxtakorlarga faqat begona oʻtlar mavjud boʻlgan joylarga purkash orqali gerbitsidlardan foydalanishni kamaytirish va dehqonchilikda kirishni optimallashtirish imkonini beradi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Deere to advance machine learning capabilities in acquisition of Blue River Technology|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/deere-to-advance-machine-learning-capabilities-in-acquisition-of-blue-river-technology-300514879.html|ish=PR Newswire|nashriyot=Deere & Company|kirish sanasi=11-oktabr 2017-yil}}</ref> John Deereʼning traktor boshqaruv kompyuterlaridagi ichki dasturiy taʼminotni qamrab oluvchi litsenziyasi foydalanuvchilarga yoki mustaqil mexaniklarga dasturiy taʼminotni oʻzgartirishga ruxsat bermaydi.<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Standoff Between Farmers And Tractor Makers Intensifies Over Repair Issues |language=en |work=NPR |url=https://www.npr.org/2021/05/26/1000400896/standoff-between-farmers-and-tractor-makers-intensifies-over-repair-issues |access-date=2021-07-07}}</ref><ref name=":0">{{veb manbasi|sana=2020|sarlavha=Farmers Fight John Deere Over Who Gets to Fix an $800,000 Tractor|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2020-03-05/farmers-fight-john-deere-over-who-gets-to-fix-an-800-000-tractor|kirish sanasi=2021-07-07|ish=Bloomberg}}</ref> Bu fermerlar tomonidan taʼmirlashning oldini oladi va John Deere dilerlik markazlari uchun monopoliya yaratadi.<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Sydell |first=Laura |date=2015-08-17 |title=DIY Tractor Repair Runs Afoul Of Copyright Law |work=npr.com |publisher=NPR |url=https://www.npr.org/sections/alltechconsidered/2015/08/17/432601480/diy-tractor-repair-runs-afoul-of-copyright-law |access-date=2015-08-31 |quote=''And the little computer screen lets him know when something is wrong. Unfortunately, Alford isn't allowed to fix it. John Deere has a digital lock on the software that runs his tractor. And it won't give him the key. [...] The company went on to say that unqualified individuals could endanger customer safety.''}}</ref> John Deere foydalanuvchilarni taʼmirlash raqamli huquqlarni boshqarishni chetlab oʻtish orqali Digital Millennium Copyright Act tomonidan taqiqlanganini daʼvo qilmoqda. Guruhlar, shu jumladan, Elektron Chegara Jamgʻarmasi bu faoliyatni taʼmirlash huquqiga zid deb tanqid qildi.<ref>[https://www.eff.org/de/deeplinks/2015/04/automakers-say-you-dont-really-own-your-car Automakers Say You Don’t Really Own Your Car] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201129215354/https://www.eff.org/de/deeplinks/2015/04/automakers-say-you-dont-really-own-your-car |date=2020-11-29 }} on eff.org (April 2015)</ref><ref>[https://www.eff.org/deeplinks/2016/12/john-deere-really-doesnt-want-you-own-tractor John Deere Really Doesn’t Want You to Own That Tractor] on eff.org by Kit Walsh (December 20, 2016)</ref> Baʼzi fermerlar taʼmirlash cheklovlarini chetlab oʻtish uchun John Deere dasturining Ukraina versiyalaridan foydalanadilar.<ref>{{Citation|last=Motherboard|title=Tractor Hacking: The Farmers Breaking Big Tech's Repair Monopoly|date=2018-02-01|url=https://www.youtube.com/watch?v=F8JCh0owT4w|access-date=July 30, 2018|archivedate=2022-06-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220622182526/https://www.youtube.com/watch?v=F8JCh0owT4w}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Rudolphi|first1=Josie M.|last2=Campo|first2=Shelly|last3=Gerr|first3=Fred|last4=Rohlman|first4=Diane S.|date=May 2018|title=Social and Individual Influences on Tractor Operating Practices of Young Adult Agricultural Workers|journal=Journal of Adolescent Health|volume=62|issue=5|pages=605–611|doi=10.1016/j.jadohealth.2017.11.300|pmid=29478719|issn=1054-139X|pmc=8189182}}</ref> 2022-yil fevral oyida AQSh Senati fermerlarga oʻzlari ta’mirlash ishlarini amalga oshirishga ruxsat beruvchi qonun loyihasini taqdim etdi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.nbcnews.com/tech/new-senate-bill-farm-equipment-right-to-repair-rcna13961|sarlavha=Senate introduces bill to allow farmers to fix their own equipment|ish=nbcnews.com|ism=Louise|muallif=Matsakis|kirish sanasi=2022-04-25}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha='Right to repair' farm equipment and empowering family farmers is aim of Tester's new, groundbreaking legislation|url=https://www.tester.senate.gov/?p=press_release&id=8866|ish=Jon Tester {{!}} U.S. Senator for Montana|kirish sanasi=13-may 2022-yil|sana=1-fevral 2022-yil|qaralgan sana=2022-07-06|arxivsana=2022-07-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220711232648/https://www.tester.senate.gov/?p=press_release&id=8866}}</ref> 2022-yil holatiga koʻra, 26 shtat taʼmirlash huquqi uchun qonun hujjatlarini taqdim etdi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.farm-equipment.com/articles/20002-deere-hit-with-class-action-lawsuit-over-right-to-repair|sana=2022-04-12|ish=farm-equipment.com|sarlavha=Dealer Right-to-Repair Wins Continue in 2022}}</ref> == Mahsulotlar == John Deere keng turdagi mahsulotlarni ishlab chiqaradi, koʻp hollarda har birining bir nechta modellari mavjud.<ref>{{jurnal manbasi|last=Irwin|first1=Amy|last2=Poots|first2=Jill|date=12-Apr 2018-yil|title=Investigation of UK Farmer Go/No-Go Decisions in Response to Tractor-Based Risk Scenarios|journal=Journal of Agromedicine|volume=23|issue=2|pages=154–165|doi=10.1080/1059924X.2017.1423000|pmid=29648955}}</ref> === Qishloq xoʻjaligi uskunalari === Qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga, shu jumladan, traktorlar, gʻalla oʻrish kombaynlari, paxta terish mashinalari, preslash mashinalari, koʻchat ekish mashinalari, siloslash mashinalari va purkagichlar kiradi.<gallery mode="packed"> Fayl:John Deere 8345 R.jpg|alt=Tractor|[[Tractor|Traktor]] Fayl:John Deere 9630T Iowa.jpg|alt=Tracked tractor (9630T)|[[Tractor|Gusenitsali traktor]] ([[John Deere 9630|9630T]]) Fayl:John Deere 663 front loader, parked.jpg|alt=FEL attachment|[[Loader (equipment)|FEL moslamasi]] Fayl:John Deere 2266 Extra 1.jpg|alt=Combine|Kombayn Fayl:JohnDeere7450s.jpg|alt=Forage harvester|[[Forage harvester|Yem-xashak yigʻish mashinasi]] Fayl:Baumwoll-Erntemaschine auf Feld.jpeg|alt=Cotton picker|[[Cotton picker|Paxta terish mashinasi]] Fayl:Sugarcane harvesting equipment Piracicaba 05 2009 5845.JPG|alt=Sugarcane harvester|[[Sugarcane harvester|Shakar qamish kombayn]] Fayl:JohnDeere 750A.jpg|alt=Seed drill|[[Seed drill|Urugʻ sepuvchi]] Fayl:John Deere Sprayers.jpg|alt=Field sprayer|[[Sprayer|Dala purkagich]] Fayl:Loading hay bales - geograph.org.uk - 901170.jpg|alt=Telescopic handler|[[Telescopic handler|Teleskopik manipulyator]] </gallery> === Qurilish uskunalari === Qurilish uskunalari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:<gallery mode="packed"> Fayl:Excavator (John Deere).jpg|[[Excavator|Ekskavator]] Fayl:John Deere loader (1).jpg|[[Loader (equipment)|Yuklagich]] Fayl:Blair Lakes Range in 1973.JPEG|[[Tracked loader|Kuzatiladigan yuklagich]] Fayl:John Deere 110 Backhoe.jpg|[[Backhoe|Ekskavator]] Fayl:2008-08-12 John Deere 280 (right).jpg|[[Skid-steer]] Fayl:John Deere grader.JPEG|[[Grader|Greyder]] </gallery> === Oʻrmon xoʻjaligi uskunalari === John Deere bir qator [[Oʻrmonshunoslik|oʻrmon xoʻjaligi]] texnikasini ishlab chiqaradi, jumladan, kombaynlar, ekspeditorlar, skidderlar, yogʻoch yuklagichlar. Timberjack 2000-yildan 2006-yilgacha John Deere shoʻba korxonasi boʻlgan.<gallery mode="packed"> Fayl:Wheeled Harvester - geograph.org.uk - 511567.jpg|[[Harvester (forestry)|Kombayn]] Fayl:JD kuormatraktori.jpg|[[Forwarder|Ekspeditor]] Fayl:John Deere 648H skidder.jpg|[[Skidder]] </gallery> === Boshqa mahsulotlar === Kompaniya ishlab chiqaradigan boshqa mahsulotlarga maysa oʻroq mashinalari, ixcham foydali traktorlar, qor tashlaydigan mashinalar, qor avtomobillari, butun yer usti transport vositalari va StarFire (keng hududli differensial GPS) kabi isteʼmol va tijorat uskunalari kiradi. Shuningdek, u ayniqsa, ogʻir uskunalarda ishlatiladigan [[Dizel|dizel motorlari]] va [[Kuch uzatmasi|quvvat]] uzatmalari (oʻqlar, [[Transmissiya|transmissiyalar]] va boshqalar) yetkazib beruvchisi.  John Deere lizingi uskunalardan tashqari kreditlargacha kengaytirildi. 2017-yil holatiga koʻra, bu John Deere kompaniyasining yetakchi boʻlimi. Kredit portfeli 2 milliard dollar boʻlib, John Deere daromadining uchdan bir qismini tashkil qiladi.<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Nosowitz |first=Dan |date=24-iyul 2017-yil |title=John Deere Is the 5th Largest Agricultural Bank in the Country |work=[[Modern Farmer (magazine)|Modern Farmer]] |url=http://modernfarmer.com/2017/07/john-deere-lending/ |access-date=28-iyul 2017-yil}}</ref><gallery mode="packed"> Fayl:Lawn mower.jpg|[[Lawn mower|Chim kesuvchi mashina]] Fayl:The Gator - geograph.org.uk - 1386833.jpg|[[All-terrain vehicle|UTV]] ([[John Deere Gator|Gator]]) Fayl:John Deere 3350 tractor cut engine angle.JPG|[[Diesel engine|Dizel]] motor Fayl:John Deere 3320.jpg|Ixcham traktor </gallery> == Zavodlar == [[Fayl:JDPavilionMar06.jpg|thumb| [[Moline (Illinois)|Illinoys shtatining Moline shahridagi]] John Deere paviloni]] [[Fayl:John_Deere_plant_in_Horicon_Wisconsin.jpg|right|thumb| Horicon [[Horicon|Viskonsin shtatining Horicon shahrida]] ishlaydi]] [[Fayl:Mannheim_John_Deere_20100917.jpg|thumb| Germaniyaning [[Mannheim]] shahridagi John Deere zavodi]] [[Fayl:FRANCISCO_SANTOS_SALAZAR_8625_(21774733464).jpg|thumb| Jon Deere vakillari, Meksikaning [[Chiuaua|Chihuahua]] shahridagi Encuentro Empresarial Coparmexʼda.]] [[Fayl:Bulldogs_vor_Mannheim.jpg|thumb| Barjada yangi John Deere traktorlari, Mannheim bandargohi]] * Harvester Works (yirik kombaynlar), [[East Moline|East Moline, Illinoys]] * Silindrning ichki platformasi (gidravlik silindrlar), [[Moline (Illinois)|Moline, Illinoys]] * Ekish guruhi (ekish uskunalari), Moline, Illinoys va [[Valley City (Shimoliy Dakota)|Valley Siti, Shimoliy Dakota]] * Davenport Works (gʻildirakli yuk koʻtaruvchilar, [[Greyder|greyderlar]], samosvallar, gʻildirakli oʻrmon xoʻjaligi uskunalari), [[Davenport (Iowa)|Davenport, Ayova]] * Dubuque Works (ekskavatorlar, sudraluvchilar, skid-steer yuklagichlar, trekli oʻrmon xoʻjaligi uskunalari), [[Dubuque (Iowa)|Dubuque, Ayova]] * Des Moines Works (yerga ishlov berish uskunalari, paxta terish mashinalari, purkagichlar), [[Ankeny (Iowa)|Ankeny, Ayova]] * Ottumwa Works (pichan va yem-xashak uskunalari), [[Ottumwa (Iowa)|Ottumwa, Ayova]] * Thibodaux Works (qamish yigʻish uskunalari, qirgʻichlar), Thibodaux, Luiziana * Horicon Works (maysazor va bogʻlarni parvarish qilish), [[Horicon|Horicon, Viskonsin]] * Augusta Works (kichik savdo va qishloq xoʻjaligi traktorlari), [[Grovetown (Georgia)|Grovetown, Jorjiya]] * Turf Care (maxsus golf uskunalari), [[Fuquay-Varina (Shimoliy Karolina)|Fuquay-Varina, Shimoliy Karolina]] * Industrias John Deere (qishloq xoʻjaligi traktorlari; qurilish uskunalari), (Monterrey, Meksika) * Motores John Deere (energetika tizimlari; 6 va 4 silindrli motorlar, ogʻir yuk oʻqlari), [[Torreon|Torreon, Meksika]] * Coffeyville Works (uzatishlar, nasos drayvlari, planetarlar), [[Coffeyville (Kansas)|Coffeyville, Kanzas]] * Waterloo Works (traktor, kabina va yigʻish operatsiyalari, haydovchi tranzit operatsiyalari, quyish operatsiyalari, xizmat koʻrsatish qismlari<ref>{{veb manbasi|url=https://www.aga-parts.com/john-deere/|sarlavha=John Deere parts catalog|nashriyot=AGA Parts|kirish sanasi=2020-09-29}}</ref> operatsiyalari), [[Waterloo (Iowa)|Vaterloo, Ayova]] * Quvvat tizimlari va motor ishlari (energetika tizimlari va motorlari), [[Waterloo (Iowa)|Vaterloo, Ayova]] * Greeneville Works (kirish darajasidagi maysazorni parvarish qilish uskunalari), [[Greeneville (Tennessee)|Greeneville, Tennessee]] * John Deere Usine Saran (quvvat tizimlari), [[Fleury-les-Aubrais|Fleury-les-Obrais]], Fransiya * John Deere Argentina (dvigatellar, traktorlar va kombaynlar), Granadero Baigorria, Santa Fe, Argentina * John Deere Equipment Pvt Ltd (5000 seriyali traktorlar), [[Puna|Pune]], Hindiston * John Deere Equipment Pvt Ltd (5000 seriyali traktorlar), Dewas, Hindiston * John Deere Electronic Solutions, Fargo, ND va Pune, Hindiston * John Deere kombayn zavodi, Sirhind-Fategarh, Hindiston * John Deere Werke Mannheim (6000 seriyali traktorlar), [[Mannheim]], Germaniya * John Deere Brasil: [[Chernogoriya]], Rio Grande do Sul (traktorlar), Horizontina – RS (kombaynlar va ekish mashinalari), Catalão - GO (shakar qamish yigʻish mashinalari) * John Deere Werke Zweibrücken (yigʻim uskunalari), [[Zweibrücken]], Germaniya * John Deere Fabriek Horst (tortiladigan va oʻziyurar qishloq xoʻjaligi purkagichlari), Horst, [[Niderlandiya]] * John Deere Forestry Oy (ekspeditorlar, gʻildirakli kombaynlar), Joensuu, [[Finlandiya|Finlandiya]] * Jon Deere Reman,<ref>Springfield, Missouri [http://www.deere.com/en_US/reman/ John Deere Reman Homepage]</ref> [[Fayl:SS851422.JPG|thumb| John Deere [[Don yigʻish kombayni|kombaynlari]] AQSHning [[Tyrone (Pennsylvania)|Pensilvaniya shtati Tyrone shahrida]] temir yoʻl orqali yuk vagonlarida tashilmoqda]] {| class="wikitable" |+'''Moliyaviy ma'lumotlar million dollarda'''<ref>{{veb manbasi|url=https://investor.deere.com/sec-filings/default.aspx|sarlavha=John Deere - SEC Filings|ish=investor.deere.com|til=en-US|kirish sanasi=2018-11-07}}</ref> !Yil ! 2005-yil ! 2006-yil ! 2007-yil ! 2008-yil ! 2009-yil ! 2010-yil ! 2011-yil ! 2012-yil ! 2013-yil ! 2014-yil ! 2015-yil ! 2016-yil ! 2017-yil ! 2018-yil ! 2019-yil ! 2020-yil ! 2021-yil |- | Daromad | 21,191 | 22,148 | 24 082 | 28 438 | 23,112 | 26 005 | 32 013 | 36,157 | 37 795 | 36 067 | 28 863 | 26 644 | 29 738 | 37 358 | 39 258 | 35 540 | 44 024 |- | Sof foyda | 1447 | 1694 | 1822 | 2053 | 874 | 1864 | 2800 | 3065 | 3537 | 3162 | 1940 | 1524 | 2159 | 2368 | 3253 | 2,751 | 5,963 |- | [[Aktiv|Aktivlar]] | 33 637 | 34 720 | 38 576 | 38 735 | 41 133 | 43 267 | 48 207 | 56,266 | 59 521 | 61 336 | 57 948 | 57 919 | 65 786 | 70,108 | 73 011 | 75 091 | 84,114 |- | Xodimlar | | | | | 51 300 | 55 700 | 61 300 | 66 900 | 67 000 | 59 623 | 57 200 | 56 800 | 60 500 | 74 000 | 73 500 | 69 600 | 75 600 |} John Deere 2020-yil 30-sentabrgacha yakunlangan oʻn ikki oy davomida jami CO2 emissiyasini (toʻgʻridan-toʻgʻri + bilvosita) 766 Kt (-155 /-16.8%)<ref name="Deere & Company Total CO2e emissions for 2020Q3">{{veb manbasi|sarlavha=Deere & Company's Sustainability Report for 2020Q3|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210824144515/https://www.deere.com/assets/pdfs/common/our-company/sustainability/sustainability-report-2020.pdf|url=https://www.deere.com/assets/pdfs/common/our-company/sustainability/sustainability-report-2020.pdf|arxivsana=2021-08-24|kirish sanasi=2022-07-06}}</ref> da maʼlum qildi va 2022-yilga kelib emissiyalarni 2017-yilga nisbatan 15% ga kamaytirishni rejalashtirmoqda.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Deere & Company's Sustainability Report for 2020Q3|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210824144515/https://www.deere.com/assets/pdfs/common/our-company/sustainability/sustainability-report-2020.pdf|url=https://www.deere.com/assets/pdfs/common/our-company/sustainability/sustainability-report-2020.pdf|arxivsana=24-avgust 2021-yil}}</ref> {| class="wikitable" |+John Deere kompaniyasining yillik umumiy CO2 emissiyasi – bozorga asoslangan qamrov 1 + qamrov 2 (kilotonnalarda) ! 2018-yil sentabr ! 2019-yil sentabr ! 2020-yil sentabr |- | 967<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Deere & Company's Sustainability Report for 2020Q3|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210824144515/https://www.deere.com/assets/pdfs/common/our-company/sustainability/sustainability-report-2020.pdf|url=https://www.deere.com/assets/pdfs/common/our-company/sustainability/sustainability-report-2020.pdf|arxivsana=24-avgust 2021-yil}}</ref> | 921<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Deere & Company's Sustainability Report for 2020Q3|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210824144515/https://www.deere.com/assets/pdfs/common/our-company/sustainability/sustainability-report-2020.pdf|url=https://www.deere.com/assets/pdfs/common/our-company/sustainability/sustainability-report-2020.pdf|arxivsana=24-avgust 2021-yil}}</ref> | 766<ref name="Deere & Company Total CO2e emissions for 2020Q3"/> |} == Homiylik == [[Fayl:ChadLittle1997Pocono.jpg|right|thumb| Chad Littlening NASCAR avtomobiliga John Deere homiyligi]] * John Deere Classic – bu kompaniya homiyligidagi Amerika professional golf turniri. * Jon Deere 1990-yillarning oxirida NASCAR haydovchisi Chad Little uchun №23 va №97 avtomobillarga homiylik qildi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Chad Little Sprint Cup All Star race results|url=http://racing-reference.info/driver/Chad_Little|nashriyot=Racing Reference|kirish sanasi=2014-06-09}}</ref> * Jon Deere 2010-yillarning oxirida Monster Energy NASCAR Cup seriyasida NASCAR haydovchisi Riki Stenxaus Jr uchun №17 avtomobilga homiylik qildi. * Avvalroq Jon Deere 2000-yillarning boshidan 2010-yillarning oʻrtalarigacha Carolina Hurricanes muzliklarini qayta ishlashga homiylik qilgan.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Partnership Activation - Activation Gallery - hurricanes - john deere zamboni.jpg|url=http://partnershipactivation.squarespace.com/activation-gallery/best-practices-to-leverage-zambonis/1564903|kirish sanasi=2021-02-09|ish=partnershipactivation.squarespace.com|til=en}}</ref> == Manbalar == {{manbalar|refs=<ref name=sabo>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.marketscreener.com/MUTARES-SE-CO-KGAA-45615650/news/Mutares-SE-Co-KGaA-Mutares-to-acquire-SABO-Maschinenfabrik-one-of-Europe-s-leading-manufactures-30828625/|title=Mutares SE & Co. KGaA: Mutares to acquire SABO Maschinenfabrik, one of Europe's leading manufactures of lawnmowers and other outdoor power products, from John Deere|date=2020-06-26|access-date=2020-06-26}}</ref>}} == Qoʻshimcha manbalar == * {{kitob manbasi|last=Broehl|first=Wayne G., Jr.|title=John Deere's Company: A History of Deere & Company and Its Times|date=1984|publisher=Doubleday|location=New York City|isbn=9780385196642|oclc=10606276|url=https://archive.org/details/johndeerescompan00broe}} * {{kitob manbasi|last=Dahlstrom|first=Jeremy|title=The John Deere Story: A Biography of Plowmakers John & Charles Deere|url=https://archive.org/details/johndeerestorybi0000dahl|date=2005|publisher=Northern Illinois University Press|location=Dekalb, Illinois|isbn=9780875803364|oclc=56753352}} * {{kitob manbasi|last=Kendall|first=Edward C.|title=John Deere's Steel Plow|date=1959|publisher=Smithsonian Institution|location=Washington, D.C.|oclc=3302873|url=https://archive.org/details/johndeeressteelp0000unse_no02}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.deere.com}} * [https://www.greenmagazine.com Green Magazine] * [http://www.ritchiewiki.com/wiki/index.php/John_Deere John Deere at RitchieWiki, the Equipment Wiki] * [https://www.youtube.com/channel/UCxeAYuhwAPAsSP7Gtfeml0g John Deere's official youtube] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 8ry5s252bnmtymh39f97e3hrdanvmbh Turkiya Konstitutsiyasining tarixi 0 747979 5999628 5352506 2026-04-20T14:00:51Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya tarixi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999628 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Kanun-i_Esasi.jpg|left|thumb| 1876-yil Usmonlilar Konstitutsiyasi]] '''Turkiyaning konstitutsiyaviy tarixi''' turk huquqi tarixining boshlanishi 1876-yilda Usmonli imperiyasining birinchi asosiy qonunining qabul qilinishi bilan boshlangan davrdir. Turkiya Respublikasining amaldagi konstitutsiyasi 1921-yilda ratifikatsiya qilingan va keyin 1924, 1961, 1982 va oxirgi marta 2010-yilda qayta ko'rib chiqilgan{{Sfn|Георгиян|1975}}. 2005-yildan boshlab [[Adolat va Taraqqiyot Partiyasi|Adolat va Taraqqiyot partiyasi]] Turkiyaning parlament boshqaruv shaklidan [[Prezidentlik respublika|prezidentlik respublikasiga]] oʻtishi uchun kampaniya targ'ibot ishlarini olib bordi. 2017-yil 16-aprelda [[2017-yil Turkiya konstitutsiyaviy o'zgartirish referendum|konstitutsiyaviy referendum]] boʻlib oʻtdi, unda Turkiya saylovchilari prezidentlik respublikasini barpo etish[[Turkiya Bosh vaziri|, bosh vazir]] lavozimini bekor qilish, parlament deputatlari sonini koʻpaytirish va sud prokuratura oliy kengashi islohotini yoqlab ovoz berdi<ref>{{veb manbasi|url=http://izbircom.com/2017/05/19/конституционный-референдум-в-турции/|sarlavha=Конституционный референдум в Турции: восход Эрдоганского султаната|muallif=Желтов М. В.|sana=2017-05-19|ish=ИнтерИзбирком. Информационно-аналитический портал о выборах в мире|nashriyot=|kirish sanasi=2017-05-19|arxivsana=2020-02-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200224034738/http://izbircom.com/2017/05/19/%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC-%D0%B2-%D1%82%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D0%B8/}}</ref><ref name="AP">{{yangiliklar manbasi |last=Suzan |first=Fraser |date=2017-01-21 |title=Turkish assembly passes polemic bill to boost Erdogan powers |work=Associated Press |url=https://apnews.com/376ceba7b56846e4afb9716b2813ac6f |access-date=2017-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026053738/https://apnews.com/376ceba7b56846e4afb9716b2813ac6f |archive-date=2020-10-26}}</ref>. == Asosiy qadamlar == Turkiya asrlar davomida bir necha konstitutsiyaga ega edi. 1876-1878-yillar - birinchi Usmonlilar Konstitutsiyasi. 1909-1920 - Usmonlilarning ikkinchi konstitutsiyasi, 1876-yilgi oʻzgartirilgan konstitutsiya: konstitutsiyaviy parlament monarxiyasi tiklandi, ikki palatali parlament tuzildi, koʻppartiyaviylik tizimi joriy etildi. 1921-1924 - Turkiya Respublikasining birinchi Konstitutsiyasi; milliy suverenitet prinsipi e'lon qilindi, bir palatali parlament (Turkiya Buyuk Millat Majlisi) joriy etildi, monarxiya rasmiy ravishda bekor qilinmadi, lekin amalda Turkiya respublikaga aylandi. 1924-1961 - 1921-yil yakuniy konstitutsiyasi: monarxiya tugatildi, Turkiya respublika deb e'lon qilindi. 1961-1982-yillar - 1924-yilgi o'zgartirilgan konstitutsiya: hokimiyatning boʻlinishi prinsipi va ayrim fuqarolik huquqlari e’lon qilindi, parlamentning yuqori palatasi Senat va Konstitutsiyaviy sud joriy etildi, ijro hokimiyati vakolatlari kengaytirildi. 1982-2010-yillar - konstitutsiyaning yangi tahriri; harbiy tuzumdan demokratik respublikaga o'tish tartibga solindi, Senat tugatildi, mamlakat bir palatali parlamentga qaytdi. 2010-yil - Turkiya qonunchiligini Yevropa Ittifoqi standartlariga moslashtirish uchun 1982-yil Konstitutsiyasiga o'zgartirishlar kiritildi. 2017-yil - mamlakatda [[2017-yil Turkiya konstitutsiyaviy o'zgartirish referendum|konstitutsiyaviy referendum]] bo'lib o'tdi. == Manbalar == {{Manbalar|3}} == Adabiyotlar == * {{kitob manbasi|author=Yılmaz, Faruk|chapter=|url часть=|title=Türkiye'de Anayasal Gelişmeler ve Özellikleri|orig-year=|url=|Викитека=|agency=|edition=|location=Ankara|publisher=Net Yayınları|year=2016|volume=|pages=|страниц=202|series=|isbn=|тираж=|ref=Yılmaz}} * {{kitob manbasi|author=Bozkurt, Gülnihal|chapter=|url часть=|title=Devleti'nden Türkiye Cumhuriyeti'ne resepsiyon süreci (1839-1939)|orig-year=|url=|Викитека=|agency=|edition=|location=Ankara|publisher=Türk Tarih Kurumu|year=1996|volume=|pages=|страниц=238|series=Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu yayınları|isbn=975-16-0702-7|тираж=|ref=Bozkurt}} * {{kitob manbasi|author={{comment|Георгиян Э. А.|Георгиян, Эдуард Аркадьевич}}|chapter=|url часть=|title=Турецкая Республика : Основные институты государственного строя|orig-year=|url=|Викитека=|agency=Э. А. Георгиян; АН СССР, Институт востоковедения|edition=|location={{М.}}|publisher=[[Наука (издательство)|Наука]]|year=1975|volume=|pages=|страниц=222|series=|isbn=|тираж=|ref=Георгиян}} == Havolalar == * {{veb manbasi|url=http://izbircom.com/2019/11/14/%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B5-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%B5-%D1%82%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D0%B8-%D0%B2-xxi-%D0%B2%D0%B5/|sarlavha=Конституционное развитие Турции в XXI веке|muallif=Курносенко Р. А.|sana=2019-11-14|ish=ИнтерИзбирком|nashriyot=|kirish sanasi=2019-11-15|qaralgan sana=2022-07-08|arxivsana=2022-03-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220314033328/http://izbircom.com/2019/11/14/%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B5-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%B5-%D1%82%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D0%B8-%D0%B2-xxi-%D0%B2%D0%B5/}} [[Turkum:Turkiya tarixi]] [[Turkum:Konstitutsiyalar]] r0r2vjoqbymtpnf8wqzpe9fjdxiqu2y Siyosatshunoslik 0 748490 6000039 5975456 2026-04-21T09:29:56Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6000039 wikitext text/x-wiki '''Siyosatshunoslik''' – [[siyosat]]ni [[ilm]]iy oʻrganishdir. Bu boshqaruv va hokimiyat tizimlari, siyosiy faoliyat, siyosiy fikr, siyosiy xatti-harakatlar va ular bilan bogʻliq [[konstitutsiya]] va [[Qonun (huquq)|qonun]]lar tahlili bilan shugʻullanadigan ijtimoiy fan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.lexico.com/definition/political_science|sarlavha=Definition from ''Lexico'' powered by Oxford University Press. Retrieved 23 February 2020|kirish sanasi=23 February 2020|arxivsana=30 December 2019|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191230225002/https://www.lexico.com/definition/political_science}}</ref>. Zamonaviy siyosatshunoslikni odatda [[qiyosiy siyosat]], [[xalqaro munosabatlar]] va [[siyosiy nazariya]] kabi uchta kichik [[fan]]larga boʻlish mumkin<ref>{{Kitob manbasi|title=Comparative politics|url=https://archive.org/details/comparativepolit0005unse|date=2020|editor=Daniele Caramani|isbn=978-0-19-882060-4|edition=Fifth|location=Oxford|oclc=1144813972}}</ref>. Boshqa eʼtiborga molik kichik fanlar — davlat siyosati va boshqaruvi, ichki siyosat va [[hukumat]], siyosiy iqtisod va [[siyosiy metodologiya]]<ref>{{Veb manbasi|muallif=Roskin|ism=Michael G.|sana=August 11, 2005|sarlavha=Political Science|url=https://www.britannica.com/topic/political-science|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210131185142/https://www.britannica.com/topic/political-science|arxivsana=31 January 2021|kirish sanasi=January 30, 2021|ish=Encyclopaedia Britannica}}</ref>. Bundan tashqari, siyosatshunoslik [[Iqtisodiyot tushunchasi|iqtisod]], [[huquq]], [[sotsiologiya]], [[tarix]], [[falsafa]], [[Iqtisodiy va ijtimoiy geografiya|ijtimoiy geografiya]], [[siyosiy antropologiya]] va [[psixologiya]] sohalari bilan bogʻliq va ularga tayanadi. Siyosatshunoslik [[uslub]]iy jihatdan xilma-xil boʻlib, [[psixologiya]], [[ijtimoiy tadqiqot]]lar va [[siyosiy falsafa]]da paydo boʻlgan koʻplab [[usul]]larga mos keladi. Yondashuvlarga [[pozitivizm]], [[interpretativizm]], [[ratsional tanlov nazariyasi]], [[bixevioralizm]], [[strukturalizm]], [[poststrukturalizm]], [[Realizm (falsafa)|realizm]], [[institutsionalizm]] va [[plyuralizm]] kiradi. Siyosatshunoslik, ijtimoiy fanlardan biri sifatida, izlanayotgan soʻrov turlariga taalluqli metod va usullardan foydalanadi: tarixiy hujjatlar va rasmiy hujjatlar kabi [[Asosiy manba|birlamchi manbalar]], ilmiy [[jurnal]] maqolalari, soʻrovnona tadqiqotlari, [[Statistika|statistik tahlillar]], holatlar kabi ikkilamchi manbalar va boshqalar. == Tarixi == === Kelib chiqishi === Ijtimoiy siyosatshunoslik sifatida zamonaviy siyosatshunoslik XIX asrning ikkinchi yarmida shakllana boshladi va siyosiy falsafa va [[tarix]]dan ajralib chiqa boshladi. XIX asrning oxirlarida siyosatshunoslik tarixdan ajralib turadigan soha sifatida qaralishi hali ham kam uchraydi<ref name=":1">{{jurnal manbasi|last=Bevir|first1=Mark|date=2022|title=A History of Political Science|url=https://www.cambridge.org/core/elements/history-of-political-science/F1FADCBCCCCB95BB3B8DF694A0A805F3|journal=Cambridge University Press|language=en|doi=10.1017/9781009043458|isbn=9781009043458}}</ref>. „Siyosatshunoslik“ atamasi har doim ham siyosiy falsafadan ajralib turavermagan va zamonaviy fan oʻz ichiga axloqiy falsafa, siyosiy iqtisod, siyosiy [[ilohiyot]], tarix va nima boʻlishi kerakligini meʼyoriy belgilash bilan bogʻliq boʻlgan boshqa sohalarni oʻz ichiga olgan aniq maʼlumotlar toʻplamiga ega. Siyosatshunoslikning [[universitet]] fani sifatida paydo boʻlishi XIX asr oxirida paydo boʻlgan siyosatshunoslik nomi bilan universitet [[kafedra]]larining tashkil etilishi bilan belgilandi. „Siyosatshunos“ atamasi, odatda, ushbu sohada doktorlik yoki [[magistr]] darajasiga ega boʻlgan odamga nisbatan ishlatiladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.bls.gov/ooh/life-physical-and-social-science/political-scientists.htm#tab-4|sarlavha=How to Become a Political Scientist|muallif=Bureau of Labor Statistics, U.S. Department of Labor|kirish sanasi=13 September 2016|arxivsana=27 June 2018|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180627210137/https://www.bls.gov/ooh/life-physical-and-social-science/political-scientists.htm#tab-4}}</ref>. Oʻtmishdagi siyosiy fanlarni yagona fanga integratsiyalash davom etmoqda va siyosatshunoslik tarixi meʼyoriy va [[Pozitivizm|ijobiy]] siyosatshunoslikning oʻsishi uchun boy maydonni taʼminladi, fanning har bir boʻlimi baʼzi tarixiy oʻtmishdoshlariga ega. Siyosatni oʻrganishni [[Iqtisodiyot|iqtisod]] va boshqa ijtimoiy hodisalardan ajratib koʻrsatish maqsadida 1903—1906-yillarda [[Amerika siyosatshunoslik assotsiatsiyasi]] va ''Amerika siyosatshunoslik sharhi'' tashkil etilgan. APSA aʼzolari soni [[1904|1904-yil]]dagi 204 tadan [[1915|1915-yil]]da 1462 tagacha koʻtarildi<ref name=":1"/>. APSA aʼzolari tarix, falsafa, huquq, sotsiologiya va iqtisoddan farq qiluvchi siyosatshunoslik boʻlimlarini tashkil etishda muhim rol oʻynagan<ref name=":1" />. ''Siyosatshunoslik Quarterly'' jurnali [[1886|1886-yil]]<nowiki/>da [[Siyosiy fanlar akademiyasi]] tomonidan tashkil etilgan. ''Siyosatshunoslik Quarterly'' jurnalining ochilish sonida [[Munroe Smith|Munro Smit]] siyosatshunoslikka „davlat fani“ deb taʼrif berdi. Shu maʼnoda olib qaralsa, u davlatning tashkil etilishi va funksiyalarini, davlatlarning bir-biriga munosabatini oʻz ichiga oladi"<ref>{{jurnal manbasi|last=Smith|first1=Munroe|date=1886|title=Introduction: The Domain of Political Science|url=http://www.jstor.org/stable/2139299|journal=Political Science Quarterly|volume=1|issue=1|pages=2|doi=10.2307/2139299|jstor=2139299|access-date=18 January 2022|archivedate=18 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220118154703/https://www.jstor.org/stable/2139299}}</ref>. 1940-yillarning oxirida YUNESKOning siyosatshunoslikni rivojlantirish tashabbusi doirasida [[1949|1949-yil]]da [[Xalqaro siyosatshunoslik assotsiatsiyasi]], shuningdek, 1949-yilda [[Fransiya]], 1950-yilda [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] va [[1951|1951-yil]]da Gʻarbiy Germaniyada milliy uyushmalar tashkil etildi<ref name=":1"/>. === Xulq-atvor inqilobi va yangi institutsionalizm === 1950—1960-yillarda individual va guruh xatti-harakatlarini tizimli va qatʼiy ilmiy oʻrganishni taʼkidlaydigan xulq-atvor inqilobi intizomni qamrab oldi. Institutlar yoki huquqiy matnlarni talqin qilishdan koʻra, siyosiy xulq-atvorni oʻrganishga qaratilgan eʼtibor, yangi xulq-atvor siyosati fanini, jumladan, Robert Dahl, [[Philip Converse|Filipp Converse]] ishini va sotsiolog Pol Lazarsfeld va jamoatchilik fikri olimi Bernard Berelson oʻrtasidagi hamkorlikni tavsifladi. 1960-yillarning oxiri va 1970-yillarning boshlarida fan boʻyicha koʻproq analitik bilimlar korpusini yaratishga qaratilgan deduktiv, [[oʻyinlar nazariyasi]] rasmiy modellashtirish usullaridan foydalanishning oʻsishi guvohi boʻldi. Bu davrda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi]] kabi siyosiy institutlarni, shuningdek, ovoz berish kabi siyosiy xulq-atvorni oʻrganish uchun iqtisoddan nazariya va usullarni olgan tadqiqotlar koʻpaydi. Uilyam X. Riker va uning Rochester universitetidagi hamkasblari va talabalari bu siljishning asosiy tarafdorlari edi. === XXI asr === 2000-yilda siyosatshunoslikda " Qayta qurish harakati "tarafdorlari siyosatshunoslikni ''matematiklashtirish'' deb atagan narsaga qarshi reaksiya sifatida kiritildi. Harakat bilan tanilganlar siyosatshunoslikda koʻplab metodologiyalar va yondashuvlar fanning undan tashqaridagilarga koʻproq mos kelishi haqida bahslashdilar<ref>{{Kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=veelUVVHg8MC|title=Perestroika!: The Raucous Rebellion in Political Science|date=30 September 2005|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-13020-1|language=en|accessdate=24 May 2016}}</ref>. Baʼzi evolyutsion psixologiya nazariyalari odamlarda siyosat bilan shugʻullanish uchun yaxshi rivojlangan psixologik mexanizmlar toʻplamini ishlab chiqqanligini taʼkidlaydi. Biroq, bu mexanizmlar bugungi dunyoda kattaroq siyosiy tuzilmalar emas, balki ajdodlar muhitini tavsiflovchi kichik guruh siyosati bilan ishlash uchun ishlab chiqilgan. Bu hozirgi siyosatning koʻplab muhim xususiyatlarini va tizimli kognitiv tarafkashliklarini tushuntirish uchun bahs yuritiladi<ref name="AEP">Michael Bang Petersen. „The evolutionary psychology of mass politics“. In {{Kitob manbasi|last=Roberts|first=S.C.|title=Applied Evolutionary Psychology|url=https://archive.org/details/appliedevolution0000scra|publisher=Oxford University Press|year=2011|isbn=978-0-19-958607-3|editor=Roberts|doi=10.1093/acprof:oso/9780199586073.001.0001}}</ref>. == Umumiy koʻrinishi == {{image frame|content={{Photomontage | photo1a = 2011 Philippine State of the Nation Address.jpg{{!}}National and regional politics and government (sometimes referred to as area studies) | photo1b = Tokyo Tower and surrounding area.jpg{{!}}United States Capitol, United States of America | photo2a = United Nations General Assembly Hall (3).jpg{{!}}Parliament of Australia, Australia | photo2b = ANICET-CHARLES-GABRIEL LEMONNIER A READING OF VOLTAIRE.jpg{{!}}Jatiyo Sangsad, Bangladesh | photo3a = Stockmarket.jpg{{!}}National Diet of Japan | photo3b = Social Network Analysis Visualization.png{{!}}Parliament of Malaysia, Malaysia | photo4a = Zal Uchilischa pravovedenia.jpg{{!}}National Assembly, Nigeria | photo4b = Banderas europeas en la Comisión Europea.jpg{{!}}Parliament of South Africa, South Africa | size = 300 | spacing = 3 | color = #FFFFFF | color_border = white }}|width=312|caption='''Main sub-disciplines of political science''', from top left to right: '''1.''' [[Domestic policy|Domestic politics and government]]; '''2.''' [[Comparative politics]]; '''3.''' [[International relations]]; '''4.''' [[Political theory]]; '''5.''' [[Political economy]]; '''6.''' [[Political methodology]]; '''7.''' [[Public administration]]; '''8.''' [[Public policy]]}} Siyosatshunoslik qarorlar qabul qilishda hokimiyatni taqsimlash va uzatish, boshqaruvning roli va tizimlari, shu jumladan [[Hukumat|hukumatlar]] va [[Xalqaro tashkilot|xalqaro tashkilotlar]], siyosiy xatti-harakatlar va davlat siyosatiga oid ijtimoiy tadqiqotdir. U barqarorlik, [[adolat]], moddiy boylik, [[tinchlik]] va sogʻliqni saqlash kabi koʻplab omillarni oʻrganish orqali boshqaruv muvaffaqiyatini taʼminlaydi. Baʼzi siyosatshunoslar siyosatni tahlil qilish orqali [[Pozitivizm|ijobiy]] tezislarni ilgari surishga intilishadi (ular qanday boʻlishi kerakligidan farqli ravishda qandayligini tasvirlashga harakat qiladilar); boshqalar meʼyoriy tezislarni ilgari suradi, masalan, muayyan siyosatda tavsiyalarini berish. Siyosat va siyosatni oʻrganish bir-biri bilan chambarchas bogʻliq — masalan, siyosiy institutlarning qaysi turlari siyosatning muayyan turlarini ishlab chiqarishga moyilligini qiyosiy tahlil qilishda<ref>{{Kitob manbasi|first=Edeltraud|last=Roller|title=The Performance of Democracies: Political Institutions and Public Policy|url=https://archive.org/details/performanceofdem0000roll|publisher=Oxford University Press|year=2005}}</ref>. Siyosatshunoslik siyosiy va davlat masalalari boʻyicha tahlil va bashoratlarni taqdim etadi<ref name="Maddocks">{{Veb manbasi|sana=26 Jun 2020|muallif=Maddocks|ism=Krysten Godfrey|sarlavha=What is Political Science All About?|url=https://www.snhu.edu/about-us/newsroom/social-sciences/what-is-political-science|kirish sanasi=2021-09-25|ish=www.snhu.edu|til=en|arxivsana=25 September 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210925233617/https://www.snhu.edu/about-us/newsroom/social-sciences/what-is-political-science}}</ref>. Siyosatshunoslar dunyo mamlakatlari va mintaqalaridagi jarayonlar, tizimlar va siyosiy dinamikalarni koʻpincha jamoatchilik xabardorligini oshirish yoki muayyan hukumatlarga taʼsir oʻtkazish uchun oʻrganadilar<ref name="Maddocks" />. === Mamlakatga oid tadqiqotlar === Siyosatshunoslar siyosiy hodisalarni maʼlum bir mamlakat doirasida oʻrganishlari mumkin; masalan, ular faqat Qoʻshma Shtatlar siyosatini<ref>{{Kitob manbasi|last=Benjamin Ginsberg|date=December 2012|title=We the People: An Introduction to American Politics|url=https://archive.org/details/isbn_2900393913087|publisher=W. W. Norton & Company|isbn=978-0393921106}}</ref> yoki faqat Xitoy siyosatini oʻrganishlari mumkin<ref>{{Kitob manbasi|title=State and Peasant in Contemporary China: The Political Economy of Village Government|url=https://archive.org/details/statepeasantinco00jean|last=Oi|first=Jean C.|authorlink=Jean C. Oi|year=1989|publisher=University of California Press|page=xvi}}</ref>. Siyosatshunoslar konstitutsiya, [[Saylov|saylovlar]], jamoatchilik fikri va davlat siyosati, tashqi siyosat, qonun chiqaruvchi va sud organlariga tegishli turli maʼlumotlarni koʻrib chiqadilar. Siyosatshunoslar koʻpincha oʻz mamlakatlari siyosatiga eʼtibor berishadi; masalan, Indoneziyalik siyosatshunos Indoneziya siyosati boʻyicha mutaxassis boʻlishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=https://aipi-politik.org/kolom-aipi/220-sekelumit-prof-dr-h-c-miriam-budiardjo-m-a|til=id|sarlavha=Sekelumit Prof. Dr. Miriam Budiardjo|nashriyot=Indonesian Political Science Association|sana=25 October 2013|kirish sanasi=1 October 2020|arxivsana=29 September 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200929232141/https://aipi-politik.org/kolom-aipi/220-sekelumit-prof-dr-h-c-miriam-budiardjo-m-a}}</ref>. === Inqirozlarni kutish === Siyosiy oʻtishlar nazariyasi hamda inqirozlarni tahlil qilish va oldindan koʻrish usullari siyosatshunoslikning muhim qismini tashkil qiladi. Inqirozlarning bir nechta umumiy koʻrsatkichlari va tanqidiy oʻtishlarni kutish metodlari taklif qilindi. Ular orasida inqirozning bir statistik koʻrsatkichi, katta guruhlardagi dispersiya va korrelyatsiyalarning bir vaqtning oʻzida oʻsishi inqirozni kutish uchun taklif qilingan va turli sohalarda muvaffaqiyatli qoʻllanishi mumkin.<ref>{{jurnal manbasi|last=Gorban|first1=A.N.|last2=Smirnova|first2=E.V.|last3=Tyukina|first3=T.A.|date=August 2010|title=Correlations, risk and crisis: From physiology to finance|url=https://www.researchgate.net/publication/222687003|journal=Physica A: Statistical Mechanics and Its Applications|volume=389|issue=16|pages=3193–217|arxiv=0905.0129|bibcode=2010PhyA..389.3193G|doi=10.1016/j.physa.2010.03.035|access-date=23 May 2017|archivedate=3 April 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220403175014/https://www.researchgate.net/publication/222687003_Correlations_Risk_and_Crisis_From_Physiology_to_Finance}}</ref> Uning siyosiy inqirozlarni erta tashxislash uchun qoʻllanishi 2014-yilgi [[Ukraina]] iqtisodiy va siyosiy inqirozidan oldingi uzoq davom etgan stress davrining tahlili bilan koʻrsatildi. Inqirozdan oldingi yillarda Ukraina jamiyatidagi 19 ta asosiy jamoat qoʻrquvi (taxminan 64 foizga) va ularning statistik tarqalishi (29 foizga) oʻrtasidagi umumiy korrelyatsiya bir vaqtning oʻzida oʻsdi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Rybnikov|first1=S.R.|last2=Rybnikova|first2=N.A.|last3=Portnov|first3=B.A.|date=March 2017|title=Public fears in Ukrainian society: Are crises predictable?|url=https://www.researchgate.net/publication/315918065|journal=Psychology & Developing Societies|volume=29|issue=1|pages=98–123|doi=10.1177/0971333616689398|access-date=23 May 2017|archivedate=3 April 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220403174938/https://www.researchgate.net/publication/315918065_Public_Fears_in_Ukrainian_Society_Are_Crises_Predictable}}</ref> Muayyan yirik inqiloblar tomonidan koʻrilgan xususiyat shundaki, ular bashorat qilinmagan. Inqiroz va inqiloblarning zohiriy muqarrarligi nazariyasi ham ishlab chiqildi. Katta inqirozlarni, ham siyosiy inqirozlarni, ham siyosatga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan tashqi inqirozlarni oʻrganish rejimlarning oʻtishini yoki siyosiy institutlardagi katta oʻzgarishlarni bashorat qilishga urinishlar bilan cheklanmaydi. Siyosatshunoslar, shuningdek, hukumatlar kutilmagan ofatlarga qanday munosabatda boʻlishlarini va demokratik mamlakatlardagi saylovchilar oʻz hukumatlarining inqirozlarga tayyorgarligi va javoblariga qanday munosabatda boʻlishini oʻrganadilar.<ref>{{jurnal manbasi|last=Andrew Healy|last2=Neil Malhotra|authorlink2=Neil Malhotra|title=Myopic Voters and Natural Disaster Policy|journal=American Political Science Review|volume=103|issue=3|year=2009|pages=387–406|doi=10.1017/S0003055409990104}}</ref> === Tengdosh maydonlar === Aksariyat siyosatshunoslar quyidagi besh yoʻnalishning bir yoki bir nechtasida keng ishlaydi: * Siyosiy falsafa yoki siyosiy nazariya * Davlat boshqaruvi * Jamoat huquqi * Davlat siyosati * Dasturni baholash Dasturni baholash — loyihalar, siyosat va dasturlar<ref>Administration for Children and Families (2010) ''[http://www.acf.hhs.gov/programs/opre/other_resrch/pm_guide_eval/index.html The Program Manager’s Guide to Evaluation] {{Webarxiv}}. Chapter 2: What is program evaluation?''</ref>, xususan, ularning samaradorligi va samaradorligi haqidagi savollarga javob berish uchun maʼlumotlarni toʻplash, tahlil qilish va ulardan foydalanishning tizimli usuli. Ham davlat, ham xususiy sektorda manfaatdor tomonlar koʻpincha ular moliyalashtirayotgan, amalga oshirayotgan, ovoz berayotgan, qabul qilayotgan yoki eʼtiroz bildirayotgan dasturlar moʻljallangan samarani beryaptimi yoki yoʻqligini bilishni xohlaydi. Dasturni baholash birinchi navbatda ushbu taʼrifga qaratilgan boʻlsa-da, muhim fikrlar koʻpincha har bir ishtirokchi uchun dastur qancha turadi, dasturni qanday yaxshilash mumkin, dasturga arziydimi, yaxshiroq alternativalar mavjudmi, kutilmagan natijalar bormi va dastur maqsadlar maqsadga muvofiq va foydalimi va boshqalar. Siyosat tahlili — bu davlat boshqaruvida davlat xizmatchilari, faollar va boshqalarga qonunlar va saylangan mansabdor shaxslarning maqsadlarini amalga oshirishning mavjud variantlarini oʻrganish va baholash imkonini berish uchun qoʻllaniladigan usul. == Kichik maydonlar == Koʻpgina siyosatshunoslar quyida tavsiflangan toʻrtta yoʻnalishdan birida tadqiqot olib boradilar:<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=What is Political Science? {{!}} Department of Political Science {{!}} University of Washington|url=https://www.polisci.washington.edu/what-political-science|kirish sanasi=2021-09-25|ish=www.polisci.washington.edu|arxivsana=26 October 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211026132640/https://www.polisci.washington.edu/what-political-science}}</ref> * Siyosiy falsafa : siyosiy hamjamiyat va institutlar asoslari bilan bogʻliq boʻlib, inson tabiati va siyosiy birlashmaning axloqiy maqsadlariga eʼtibor qaratadi. * Qiyosiy siyosat : zamonaviy siyosiy tizimlarni solishtiradi va umumiy qonunlar va nazariyalarni kashf etadi. * Xalqaro aloqalar : Davlatlar va nodavlat xalqaro ishtirokchilarning nima uchun oʻzaro taʼsirini tushunishni rivojlantirish bilan bogʻliq. * Siyosiy metodologiya : Ijtimoiy fanlar, siyosatshunoslik, empirik tadqiqot dizayni va tahlilining falsafiy asoslarini oʻrganadi. Baʼzi siyosatshunoslik boʻlimlari, shuningdek, maʼlum bir mamlakatning ichki siyosati boʻyicha metodologiya va stipendiyalarni alohida sohalar sifatida tasniflaydi. Qoʻshma Shtatlarda Amerika siyosati koʻpincha alohida kichik soha sifatida koʻrib chiqiladi. Ushbu anʼanaviy tasnifdan farqli oʻlaroq, baʼzi akademik boʻlimlar stipendiyalarni tematik toifalarga, jumladan, siyosiy falsafa, siyosiy xatti-harakatlar (jumladan, jamoatchilik fikri, jamoaviy harakatlar va oʻziga xoslik) va siyosiy institutlar (shu jumladan [[Qonun chiqaruvchi hokimiyat|qonun chiqaruvchi organlar]] va [[Xalqaro tashkilot|xalqaro tashkilotlar]]) ni tashkil qiladi. Siyosatshunoslik konferensiyalari va jurnallari koʻpincha stipendiyani aniqroq toifalarda taʼkidlaydi. Masalan, Amerika Siyosatshunoslik Assotsiatsiyasida siyosiy tadqiqotning turli usullari va mavzulariga bagʻishlangan 42 ta boʻlim mavjud. == Tadqiqot metodlari == Siyosatshunoslik uslubiy jihatdan xilma-xildir; siyosatshunoslar siyosatni oʻrganishga turli ontologik yoʻnalishlar va turli xil vositalar bilan yondashadilar. Siyosatshunoslik asosan inson xulq-atvorini oʻrganish boʻlgani sababli, [[Siyosat|siyosatning]] barcha jabhalarida, nazorat ostidagi muhitda kuzatuvlar koʻpincha takrorlanishi yoki takrorlanishi qiyin, ammo [[Eksperiment|eksperimental]] usullar tobora keng tarqalgan (Eksperimental siyosatshunoslik).<ref>{{Kitob manbasi|title=Cambridge Handbook of Experimental Political Science|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-0-521-17455-8|editor=Druckman|location=New York}}</ref> Amerika Siyosatshunoslik Assotsiatsiyasining sobiq prezidenti [[A. Lawrence Lowell|Lourens Louell]] bu qiyinchilikni tilga olib, „Biz eksperimentning imkonsizligi bilan chegaralanganmiz. Siyosat — bu eksperimental emas, balki kuzatish fanidir.“ Shu sababli siyosatshunoslar siyosiy elitalar, institutlar, individual yoki guruh xatti-harakatlarini ular qonuniyatlarni aniqlash, umumlashtirish va siyosat nazariyalarini qurish uchun tarixan kuzatganlar. Murakkabliklarga qaramay, zamonaviy siyosatshunoslik siyosatni tushunishning turli metodlari va nazariy yondashuvlarini qabul qilish orqali rivojlandi va metodologik plyuralizm zamonaviy siyosatshunoslikning belgilovchi xususiyati hisoblanadi. Empirik siyosatshunoslik metodlariga dala tajribalari,<ref>{{jurnal manbasi|last=Nahomi Ichino|last2=Noah L. Nathan|title=Crossing the Line: Local Ethnic Geography and Voting in Ghana|journal=American Political Science Review|volume=107|issue=2|pages=344–361|date=May 2013|doi=10.1017/S0003055412000664}}</ref> soʻrovnomalar<ref>{{Cite encyclopedia|title=The Progress and Pitfalls of Using Survey Experiments in Political Science|encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia|date=February 2020|publisher=Oxford University Press|location=Oxford}}</ref> amaliy tadqiqotlar,<ref>{{Kitob manbasi|first=Theda|last=Skocpol|year=1979|title=States and Social Revolutions|url=https://archive.org/details/statessocialrevo0000skoc_p6i4|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-29499-7}}</ref> jarayonni kuzatish,<ref>{{jurnal manbasi|first1=James|last=Mahoney|title=The Logic of Process Tracing Tests in the Social Sciences|journal=Sociological Methods & Research|volume=41|issue=4|date=2 March 2012|pages=570–597|doi=10.1177/0049124112437709}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|first1=Sherry|last=Zaks|title=Relationships Among Rivals (RAR): A Framework for Analyzing Contending Hypotheses in Process Tracing|journal=Political Analysis|volume=25|issue=3|pages=344–362|date=July 2017|doi=10.1017/pan.2017.12}}</ref> tarixiy va institutsional tahlil,<ref>{{jurnal manbasi|first1=Kathleen|last=Thelen|title=Historical institutionalism in comparative politics|journal=Annual Review of Political Science|volume=2|pages=369–404|year=1999|doi=10.1146/annurev.polisci.2.1.369}}</ref> etnografiya,<ref>{{jurnal manbasi|first1=Evelyn Z.|last=Brodkin|title=The Ethnographic Turn in Political Science: Reflections on the State of the Art|journal=PS: Political Science & Politics|volume=50|issue=1|pages=131–134|date=January 2017|doi=10.1017/S1049096516002298}}</ref> shuningdek, ishtirokchilarni kuzatish,<ref>{{Kitob manbasi|first=Katherine J.|last=Cramer|year=2016|title=The Politics of Resentment|url=https://archive.org/details/politicsofresent0000cram|publisher=University of Chicago Press}}</ref> va intervyu tadqiqoti kiradi.<ref>{{Kitob manbasi|editor=Layna Mosley|year=2013|title=Interview Research in Political Science|url=https://archive.org/details/interviewresearc0000unse|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0801478635}}</ref> Siyosatshunoslar, shuningdek, koʻplab siyosiy tizimlar va vaziyatlarni oʻrganish uchun oʻyin nazariyasi va agentga asoslangan modellar kabi nazariy vositalardan foydalanadilar.<ref>{{jurnal manbasi|first1=Morris P.|last=Fiorina|title=Formal Models in Political Science|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-political-science_1975-02_19_1/page/133|journal=American Journal of Political Science|volume=19|issue=1|pages=133–159|date=February 1975|doi=10.2307/2110698|jstor=2110698}}</ref> Siyosiy nazariyotchilar siyosiy hodisalar nazariyasiga oʻxshash xilma-xil pozitsiyalar va vositalar bilan yondashadilar, jumladan, feministik siyosiy nazariya, Kembrij maktabi bilan bogʻliq tarixiy tahlil va Strauss yondashuvlari va boshqalar. Siyosatshunoslik boshqa ijtimoiy fanlarning anʼanaviy yoʻnalishi boʻlgan oʻrganish mavzulari bilan bir-biriga mos kelishi mumkin, masalan, sotsiologik meʼyorlar yoki psixologik qarama -qarshiliklar. Bunday hollarda siyosatshunoslik ularning oʻrganish metodlarini meros qilib olishi yoki qarama-qarshi yondashuvni ishlab chiqishi mumkin.<ref name="wedeen02">{{jurnal manbasi|first1=Lisa|last=Wedeen|author-link=Lisa Wedeen|title=Conceptualizing Culture: Possibilities for Political Science|journal=The American Political Science Review|volume=95|issue=4|pages=713–728|date=December 2002|doi=10.1017/S0003055402000400}}</ref> Oʻz navbatida, siyosatshunoslikda ishlab chiqilgan metodologiyalar sogʻliqni saqlash kabi boshqa sohalardagi tadqiqotchilarning siyosiy jarayonlar va siyosatlarni qanday tasavvur qilishlari va ularga yondashishlariga taʼsir qilishi mumkin.<ref>{{jurnal manbasi|last=Nicole F. Bernier|last2=Carole Clavier|title=Public health policy research: making the case for a political science approach|journal=Health Promotion International|volume=26|issue=1|pages=109–116|date=1 March 2011|doi=10.1093/heapro/daq079|pmid=21296911}}</ref> == Taʼlim == [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika Qoʻshma Shtatlarining]] aksariyat kollej va universitetlari siyosatshunoslik boʻyicha bakalavriat dasturlari mavjud. Magistratura yoki MAT va PhD yoki EdD dasturlari yirik universitetlarda keng tarqalgan. ''Siyosatshunoslik'' atamasi [[Shimoliy Amerika|Shimoliy Amerikada]] boshqa joylarga qaraganda koʻproq mashhur; boshqa institutlar, ayniqsa Qoʻshma Shtatlardan tashqaridagilar, siyosatshunoslikni kengroq ''siyosiy fanlar,'' ''siyosat'' yoki ''hukumatning bir qismi sifatida koʻradi.'' ''Siyosatshunoslik'' ilmiy metoddan foydalanishni nazarda tutsa-da, ''siyosiy'' fanlar kengroq yondashuvni nazarda tutadi.  Xalqaro munosabatlar va davlat siyosati boʻyicha alohida dasturlar (koʻpincha professional darajalar) bakalavriat va aspirantura darajasida kam uchraydi. Davlat boshqaruvi magistratura dasturlari boshqa amaliy fanlar qatorida davlat siyosatini ham qamrab oladigan kasbiy darajalardir; ular koʻpincha boshqa har qanday fanga qaraganda siyosat bilan koʻproq bogʻlangan deb hisoblanadilar, bu esa ushbu boʻlimda joylashganligi bilan namoyon boʻlishi mumkin.<ref>{{Kitob manbasi|last=Vernardakis|first=George|url=https://books.google.com/books?id=Rd3DDiQm3M8C&pg=PA77|title=Graduate education in government|publisher=University Press of America|year=1998|isbn=978-0-7618-1171-8|page=77|quote=…existing practices at Harvard University, the University of California at Berkeley, and the University of Michigan.|accessdate=17 June 2015}}</ref> Qoʻshma Shtatlardagi hukumat va siyosat kollejlari va universitet talabalari uchun milliy sharaf jamiyati Pi Sigma Alpha hisoblanadi. == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == * ''[https://web.archive.org/web/20140716091610/http://www.apsanet.org/content_34140.cfm The Evolution of Political Science]'' (November 2006). APSR Centennial Volume of ''American Political Science Review''. ''Apsanet''. 4 February 2009. * Alter, Karen J., et al. „Gender and status in American political science: Who determines whether a scholar is noteworthy?.“ ''Perspectives on Politics'' 18.4 (2020): 1048-1067. [https://scholar.archive.org/work/xbhhphrsbvcpthqsatywdzbafm/access/wayback/https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/E2682D0FF7BA686CF20BDA89FA2C30C3/S1537592719004985a.pdf/div-class-title-gender-and-status-in-american-political-science-who-determines-whether-a-scholar-is-noteworthy-div.pdf online] * Atchison, Amy L, ed. ''Political Science Is for Everybody : An Introduction to Political Science'' . University of Toronto Press, 2021. * Badie, Bertrand, et al. ''International Encyclopedia of Political Science''. SAGE, 2011. * Berlin, Mark Stephen, and Anum Pasha Syed. „The Middle East and North Africa in Political Science Scholarship: Analyzing Publication Patterns in Leading Journals, 1990-2019.“ ''International Studies Review'' 24.3 (2022): viac027. * Blatt, Jessica. ''Race and the Making of American Political Science'' University of [[Pennsilvaniya|Pennsylvania]] Press, 2018. * Breuning, Marijke, Joseph Bredehoft, and Eugene Walton. „Promise and performance: an evaluation of journals in International Relations.“ ''International Studies Perspectives'' 6.4 (2005): 447-461. [https://www.academia.edu/download/68292348/j.1528-3577.2005.00220.x20210724-3457-eoc4t4.pdf online]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Frickel, Scott. „Political scientists.“ ''Sociological Forum'' 33#1 (2018). * Garand, James C., and Micheal W. Giles. „Journals in the discipline: a report on a new survey of American political scientists.“ ''PS: Political Science & Politics'' 36.2 (2003): 293-308. [https://www.academia.edu/download/86769468/garand_20and_20giles_20ps_202003.pdf online]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Gerardo L. Munck and Richard Snyder, eds. ''Passion, Craft, and Method in Comparative Politics.'' (Johns Hopkins University Press, 2007) * Goodin, R.E.; Klingemann, Hans-Dieter. ''A New Handbook of Political Science''. (Oxford University Press, 1996). {{ISBN|0-19-829471-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-19-829471-9|0-19-829471-9]]. * Goodin, Robert E, ed. ''The Oxford Handbook of Political Science''. Oxford University Press, 2011. * Hochschild, Jennifer L. „Race and Class in Political Science“ ''Michigan Journal of Race and Law'' 2005 11 (1) :99-114. * Hunger, Sophia, and Fred Paxton. „Whatʼs in a buzzword? A systematic review of the state of populism research in political science.“ ''Political Science Research and Methods'' (2021): 1-17. [https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/D9CD5E7E13DFA30FD05D41F32E6C122B/S2049847021000443a.pdf/whats-in-a-buzzword-a-systematic-review-of-the-state-of-populism-research-in-political-science.pdf online] * Katznelson, Ira, et al. ''Political Science: The State of the Discipline''. W.W. Norton, 2002. * Kellstedt, Paul M, and Guy D Whitten. ''The Fundamentals of Political Science Research'' Third ed., Cambridge University Press, 2018. * Klingemann, Hans-Dieter, ed. ''The State of Political Science in Western Europe''. (Opladen: Barbara Budrich Publisher 2007). {{ISBN|978-3-86649-045-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-3-86649-045-1|978-3-86649-045-1]]. * Kostova, Dobrinka, et al. „Determinants and Diversity of Internationalisation in Political Science: The Role of National Policy Incentives.“ ''European Political Science'' (2022): 1-14. [https://link.springer.com/article/10.1057/s41304-022-00365-x online] * Lowndes, Vivien, et al., editors. ''Theory and Methods in Political Science.'' Fourth ed., Palgrave Macmillan, 2018. * Noel, Hans (2010-10-14 | DOI https://doi.org/10.2202/1540-8884.1393) [http://www.degruyter.com/view/j/for.2010.8.3_20120105083456/for.2010.8.3/for.2010.8.3.1393/for.2010.8.3.1393.xml „Ten Things Political Scientists Know that You Donʼt“] ''The Forum'': Vol. 8: Iss. 3, Article 12. * Morlino, Leonardo, et al. ''Political Science: A Global Perspective''. Sage, 2017. * Nisonger, Thomas E. „Journals of the Century in Political Science and International Relations.“ in ''Journals of the Century'' (Routledge, 2019) pp.&nbsp;271-288. * Peez, Anton. „Contributions and blind spots of constructivist norms research in international relations, 1980-2018: A systematic evidence and gap analysis.“ ''International Studies Review'' 24.1 (2022): viab055. [https://academic.oup.com/isr/article/24/1/viab055/6506126 online] * Raadschelders, Jos CN, and Kwang‐Hoon Lee. „Trends in the study of public administration: Empirical and qualitative observations from Public Administration Review, 2000-2009.“ ''Public Administration Review'' 71.1 (2011): 19-33. [https://www.researchgate.net/profile/Jos-Raadschelders/publication/229494370_Trends_in_the_Study_of_Public_Administration_Empirical_and_Qualitative_Observations_from_Public_Administration_Review_2000-2009/links/59c24d060f7e9b21a82a53ee/Trends-in-the-Study-of-Public-Administration-Empirical-and-Qualitative-Observations-from-Public-Administration-Review-2000-2009.pdf online] * Roskin, M. et al. ''Political Science: An Introduction''. (14th ed. Pearson, 2020). [https://www.amazon.com/Political-Science-Introduction-Updated-2-downloads-ebook/dp/B08DFWBPMK/ excerpt] * Schram, S.F.; Caterino, B., eds. ''[https://books.google.com/books?id=kyJ5GJ7DeMQC Making Political Science Matter: Debating Knowledge, Research, and Method]''. ([[New York]] University Press, 2006). * Shively, W. Phillips, and David Schultz. ''Power and choice: An introduction to political science'' (Rowman & Littlefield, 2022). * Simon, Douglas W., and Joseph Romance. ''The challenge of politics: an introduction to political science'' (CQ press, 2022). * Tausch, Arno, „For a globally visible political science in the 21st Century. Bibliometric analyses and strategic consequences“ (2021). Available at SSRN: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3950846 * Taylor, C. L., & Russett, B. M. Eds.. ''Karl W. Deutsch: Pioneer in the Theory of International Relations'' (Springer, 2020). [https://www.amazon.com/Karl-Deutsch-International-Humanities-Engineering-ebook/dp/B0825NM1NZ/ excerpt] * Tronconi, Filippo, and Isabelle Engeli. „The networked researcher, the editorial manager, and the traveller: the profiles of international political scientists and the determinants of internationalisation.“ ''European Political Science'' (2022): 1-14. [https://link.springer.com/article/10.1057/s41304-022-00368-8online]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Van Evera, Stephen. ''Guide to Methods for Students of Political Science''. Cornell University Press, 1997. [https://www.amazon.com/Guide-Methods-Students-Political-Science/dp/080148457X/ excerpt] * Weber, Erik, et al. „Thinking about laws in political science (and beyond).“ ''Journal for the Theory of Social Behaviour'' 52.1 (2022): 199-222. * Zippelius, Reinhold (2003). ''Geschichte der Staatsideen (History of political Ideas)'', 10th ed. Munich: C.H. Beck. {{ISBN|3-406-49494-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/3-406-49494-3|3-406-49494-3]]. * Zippelius, Reinhold (2010). ''Allgemeine Staatslehre, Politikwissenschaft (Political Science)'',16th ed. Munich: C.H. Beck. {{ISBN|978-3-406-60342-6}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-3-406-60342-6|978-3-406-60342-6]]. [[Turkum:Siyosatshunoslik]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] dtotjuabr8mzt0yrvgytzas9vlnok4k Oleg Sinelobov 0 750049 5999926 4450376 2026-04-21T07:49:54Z AnvarxonM 75105 5999926 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Оleg Sinelobov | tasvir = | toʻliqism = Oleg Viktorovich Sinelobov | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1962|10|5}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Toshkent}}, [[Oʻzbekiston SSR]], [[SSSR]] | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|cm=177}} | pozitsiya = [[Yarim himoyachi]] | joriyklub = | klubraqami = | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = [[Sohibkor (futbol klubi)|Sohibkor]] | yillar1 = 1980—1982 | klublar1 = [[Sohibkor (futbol klubi)|Sohibkor]] | isht1 = ? | gollar1 = ? | yillar2 = 1983—1984 | klublar2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Zvezda (Jizzax)]] | isht2 = 62 | gollar2 = 13 | yillar3 = 1985 | klublar3 = [[Sohibkor (futbol klubi)|Sohibkor]] | isht3 = 7 | gollar3 = 3 | yillar4 = 1985—1989 | klublar4 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] | isht4 = 145 | gollar4 = 25 | yillar5 = 1990 | klublar5 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] | isht5 = 28 | gollar5 = 15 | yillar6 = 1991 | klublar6 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] | isht6 = 20 | gollar6 = 3 | yillar7 = 1991 | klublar7 = {{ijara}} [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] | isht7 = 7 | gollar7 = 2 | yillar8 = 1992 | klublar8 = [[Buxoro FK|Nurafshon (Buxoro)]] | isht8 = 14 | gollar8 = 7 | yillar9 = 1992 | klublar9 = {{ijara}} [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] | isht9 = 14 | gollar9 = 8 | yillar10 = 1992 | klublar10 = {{ijara}} [[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]] | isht10 = ? | gollar10 = ? | yillar11 = 1993 | klublar11 = Perliz | isht11 = ? | gollar11 = ? | yillar12 = 1994—2003 | klublar12 = Nosta | isht12 = 220 | gollar12 = 57 | milliyyillar1 = 1992 | milliyjamoa1 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] | milliyisht1 = 5 | milliygollar1 = 0 | boshliqyillar1 = 2004 | boshliqklublar1 = Nosta (yordamchi | boshliqyillar2 = 2008 | boshliqklublar2 = Nosta-2 | boshliqyillar3 = 2010—2015 | boshliqklublar3 = Nosta }} '''Oleg Viktorovich Sinelobov''' (1962-yil 5-oktyabrda, [[Toshkent]]da tugʻilgan) — rossiyalik futbol murabbiyi va sobir oʻzbek futbolchisi. Futbolchilik faoliyati davomida hujumkor yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynagan. == Faoliyati == === Futbolchi sifatida === ==== Klubdagi faoliyati ==== Professional faoliyatini 1980-yilda [[Xalqobod]]ning „[[Sohibkor (futbol klubi)|Sohibkor]]“ klubi tarkibida boshlagan. 1983-yil boshida [[Jizzax]]ning „[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Zvezda]]“ jamoasiga oʻtadi va 1984-yilning oxirigacha shu klubda oʻynaydi. Bu vaqt ichida „[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Zvezda]]“ tarkibida 62 ta oʻyinda maydonga tushib, 13 ta gol urgan. 1985-yilning birinchi yarmini „[[Sohibkor (futbol klubi)|Sohibkor]]“ safida oʻtkazgan. 1985-yilning ikkinchi yarmida Oleg Sinelobov [[Toshkent]]ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoasiga oʻtib, 1989-yilning oxirigacha „Toshkent paxtakorlari“ safida toʻp surgan. Mazkur vaqt oraligʻida „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ safida 145 ta uchrashuvda maydonga tushib, 25 ta gol urishga erishgan. 1990 va 1991-yilgi mavsumlarda [[Jizzax]]ning „[[Sohibkor (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]“, [[Namangan]]ning „[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]“ va [[Toshkent]]ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoalari tarkibida oʻynagan. 1992-yilgi mavsumda [[Buxoro]]ning „[[Buxoro FK|Nurafshon]]“ jamoasida, Toshkentning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ va Navoiyning „[[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]]“ klublarida ijarada oʻynagan. 1993-yilda bir muddat Malayziyaning „Perliz“ jamoasi safida toʻp surgan. 1994-yil boshida Novotroitskning „Metallurg“ klubiga oʻtadi va bu klub 1995-yilda nomini „Nosta“ga oʻzgartiradi. Oleg Sinelobov 2003-yilgacha „Nosta“ safida oʻynagan va shu vaqt ichida 220 ta oʻyinda maydonga tushib, 57 ta gol urgan. ==== Jamoadagi faoliyati ==== 1992-yilda [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston terma jamoasi]] safida beshta oʻyin oʻtkazgan<ref>{{veb manbasi |url=http://www.uzfootball.uz/index.php?do=static&page=players2 |sarlavha=Статистика игроков сборной Узбекистана |qaralgan sana=10-avgust 2015-yil |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20150723001415/http://www.uzfootball.uz/index.php?do=static&page=players2 |arxiv-sana=23-iyul 2015-yil |deadlink=yes |arxivsana=23-iyul 2015-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150723001415/http://www.uzfootball.uz/index.php?do=static&page=players2 }}</ref>. === Murabbiylik faoliyati === Sinelobov futbolchilik faoliyatini yakunlagach, murabbiylik bilan shugʻullana boshlagan. 2004-yilda Novotroitskning „Nosta“ klubida murabbiy boʻlib ishlagan. 2008-yilda „Nosta-2“ farm klubi bosh murabbiyi boʻlgan. 2010-yildan 2015-yil fevraligacha „Nosta“ bosh murabbiyi lavozimida ishlagan<ref>[http://fc-nosta.ru/news/14-interview/103-oleg-sinelobov-poluchil-litsenziyu-kategorii-a Oleg Sinelobov poluchil litsenziyu kategorii „A“]</ref><ref>{{veb manbasi |url=https://sport.mail.ru/news/football-rus-second/9140731/ |sarlavha=Олег Синелобов: Прощу прощения за такую игру |qaralgan sana=10-avgust 2015-yil |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160304123423/https://sport.mail.ru/news/football-rus-second/9140731/ |arxiv-sana=4-mart 2016-yil |deadlink=yes |arxivsana=4-mart 2016-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304123423/https://sport.mail.ru/news/football-rus-second/9140731/ }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://onedivision.ru/news/type-1/item-512829-oleg-sinelobov-budem-rabotat-nad-oshibkami |sarlavha=Олег Синелобов: Будем работать над ошибками |qaralgan sana=10-avgust 2015-yil |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160411171845/http://onedivision.ru/news/type-1/item-512829-oleg-sinelobov-budem-rabotat-nad-oshibkami |arxiv-sana=11-aprel 2016-yil |deadlink=yes |arxivsana=11-aprel 2016-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160411171845/http://onedivision.ru/news/type-1/item-512829-oleg-sinelobov-budem-rabotat-nad-oshibkami }}</ref>. 2012-yil 29-martda „Sharqiy Orenburg“ DFL prezidenti etib saylangan<ref>[http://football.orsknet.ru/news/1/2012-04-11-599 Oleg Sinelobov — Prezident DFL „Vostochnoe Orenburje“]</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ДФЛ «Восточное Оренбуржье» |url=http://dflvo.ru/index.php?r=football/page&id=2 |qaralgan sana=2022-07-15 |arxivsana=2021-05-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210515141507/http://dflvo.ru/index.php?r=football/page&id=2 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://footballfacts.ru/person/15416-sinelobovolegviktorovich Oleg Sinelobov] FootballFacts.ru saytida {{DEFAULTSORT:Sinelobov, Oleg}} [[Turkum:Toshkentda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari]] [[Turkum:Sohibkor futbolchilari]] [[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Navbahor futbolchilari]] [[Turkum:Zarafshon Navoiy futbolchilari]] [[Turkum:Buxoro klubi futbolchilari]] [[Turkum:FC Nosta Novotroitsk futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari chet elda]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari]] jiyr1rbxvr6l8qs8bcsdf8yqipl86fh Vavel qirollik saroyi 0 752039 5999778 5887339 2026-04-21T03:26:13Z Abdulatif Botirsherov 229689 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 5999778 wikitext text/x-wiki {{Diqqatga sazovor joylar | nomi = Vavel qirollik saroyi | mahalliy_nomi = | tasvir = [[Tasvir:Krakow_-_Wawel_-_nocny_pejzaz_01.jpg|390px|]] | izoh = Vavel majmuasining tungi koʻrinishi. Oʻngda qal'a, chapda sobor | xarita = | xarita_izohi = | koordinatalari = | joylashuv = Eski shahar, [[Krakov]], [[Polsha]] | turi = Saroy, rezidensiya | material = | binokor = | qurila boshlangan =XIII asr | qurilish tamomlangan = XIV asr | balandligi = | eni = | ochilish = | kengligi = | vebsayt =http://www.wawel.krakow.pl/en/ |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = }} '''Vavel qirollik saroyi''' - [[Polsha|Polshaning]] [[Krakov]] markazida joylashgan [[Qalʼa|qal’a rezidensiyasi]]. Buyuk qirol Kazimir III buyrugʻi bilan qurilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.castles.info/poland/wawel/|sarlavha=Castles.info – Krakow castle, Wawel|ish=www.castles.info|kirish sanasi=6-may 2017-yil|arxivsana=2017-10-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171017193941/http://www.castles.info/poland/wawel/}}</ref>. U italyancha uslubdagi asosiy hovli atrofida joylashgan turli davrlarga oid bir qator inshootlardan iborat. Qal’a Polshadagi eng yirik saroylardan biri boʻlib, [[Oʻrta asr|oʻrta asrlar]], [[Uygʻonish davri|Uygʻonish]] va [[barokko]] davrlarining deyarli barcha Yevropa meʼmoriy uslublarini ifodalaydi. Vavel qirollik qal’asi va Vavel tepaligi mamlakatdagi eng tarixiy va madaniy ahamiyatga ega joyni tashkil qiladi. Qal’a [[Visla|Vistula daryosining]] chap qirgʻogʻida, dengiz sathidan 228 metr balandlikda joylashgan ohaktosh tepasida qurilgan mustahkam meʼmoriy majmuaning bir qismidir<ref name="Urban">Dr. Jan Urban, [https://archive.today/20080521022752/http://www.cracow.org.uk/geological-foundation-of-the-krakow/ „Geological foundation of Kraków“] retrieved from the [[Internet Archive]], May 21, 2008</ref>. Majmua katta tarixiy va milliy ahamiyatga ega boʻlgan koʻplab binolardan, jumladan, Polsha monarxlari toj kiygan va dafn etilgan Vavel soboridan iborat. Vavelning eng qadimgi tosh binolaridan baʼzilari Polshadagi Romanesk va [[Arxitekturada gotika uslubi|Gotika meʼmorchiligining]] eng qadimgi namunalaridan tashqari, eramizning 970-yillariga toʻgʻri keladi<ref>Zygmunt Świechowski, ''[https://web.archive.org/web/20170227073802/http://www.kaiu.pan.pl/images/stories/3.2011pdf./Z.Swiechowski.pdf Stan wiedzy na temat chronologii wczesnej architektury monumentalnej w Polsce po pięcioletnich badaniach przy zastosowaniu metody 14C ]'', „Kwartalnik architektury i urbanistyki“ nr 3/2011.</ref><ref>Kozakiewicz, p 287.</ref>. Hozirgi qal’a XIV asrda qurilgan va keyingi yuzlab yillar davomida kengaytirilgan. 1978-yilda Vavel [[Krakov eski shaharchasi|Krakov tarixiy markazining]] bir qismi sifatida birinchi [[Jahon merosi|Jahon merosi ob’ekti]] deb eʼlon qilindi. Asrlar davomida Polsha qirollarining qarorgohi va Polsha davlatchiligining ramzi boʻlgan Vavel qal’asi hozirda mamlakatning eng yirik sanʼat muzeylaridan biri hisoblanadi. 1930-yilda tashkil etilgan [[muzey]] oʻnta kuratorlik boʻlimini oʻz ichiga oladi, jumladan, [[Uygʻonish davri|Italiya Uygʻonish davri rasmlari]], [[Gravyura|bosma nashrlar]], [[haykaltaroshlik]], [[Mato|toʻqimachilik buyumlari]], jumladan Sigizmund II Avgust [[Gobelen|gobelenlar]] kolleksiyasi, zardoʻzlik ishi, [[Qurol-yarogʻlar|qurol]] — yarog ' va [[Zirh|zirhlar]], [[Keramika|kulolchilik buyumlari]], chinni va davr mebellarini oʻz ichiga oladi. Muzeyning Sharq sanʼatidagi fondlari Yevropadagi eng yirik Usmonli chodirlari kolleksiyasini oʻz ichiga oladi. Yettita ixtisoslashtirilgan tabiatni muhofaza qilish studiyasiga ega muzey, shuningdek, sanʼat asarlarini saqlashning muhim markazidir. == Erta tarix == [[Fayl:Krakow_WawelMuseum_A21.jpg|right|thumb|250x250px|XIV asrdagi Vavelning eski boʻlimi, hozirda sobor muzeyi.]] Vavel tarixi [[Oʻrta asr|oʻrta asrlarda]] Polsha yerlari va Polsha qirollik sulolalari tarixi bilan chuqur bogʻlangan. Krakovning qirollik oʻrni sifatida koʻtarilishiga olib kelgan siyosiy va sulolaviy ziddiyatlar murakkab kechgan. Ammo Oʻrta asrlar va [[Uygʻonish davri|Uygʻonish davrining]] aksariyat qismida Vavel milliy hukumat va Diet (assambleya) qarorgohi boʻlgan. [[Rech Pospolita|Polsha-Litva Hamdoʻstligi]] shakllanishi va oʻsishi bilan Vavel [[Yevropa|Yeropaning]] eng yirik va eng muhim davlatlaridan birining qarorgohiga aylandi. Bu maqom faqat 1596-yilda poytaxt [[Varshava|Varshavaga]] koʻchirilganda oʻzgargan (rasmiy ravishda 1793-yilda belgilangan)<ref name="camb1">{{kitob manbasi|title=Trade and urban development in Poland: an economic geography of Cracow, from its origins to 1795 – Volume 20 of Cambridge studies in historical geography|url=https://books.google.com/books?id=-XdByzq85zMC&q=warsaw+capital+1611&pg=PA187|year=1994|last=Francis W. Carter|pages=186, 187|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-41239-1}}{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[Fayl:Wawel_XVw.svg|left|thumb|350x350px| Vavel, 1502-1544-yillardagi qayta qurish ishlari bilan oʻrta asrlar rejasi qizil rangda tasvirlangan. Kalit: '''1.''' Turar-joy minorasi; '''2(0).''' yaxshi; '''3.''' oshxona; '''4.''' oshxona; '''5.''' ambulator; '''6.''' Muqaddas Feliksa va Audakta rotundasi; '''7.''' Avliyo Meri ibodatxonasi; '''8.''' pastki darvoza; 9. Yuqori darvoza; '''10.''' Vavel sobori; '''11.''' tuting '''12.''' Daniya minorasi; '''13'''. Tovuq oyoq minorasi.]] XVIII asrning oxiridan boshlab, Polsha xorijiy boʻlinishlar davrida oʻz mustaqilligini yoʻqotganidan soʻng, Vavel chidamlilik timsoliga aylandi va Avstriya, Prussiya va Rossiya imperiyalari tomonidan davom etayotgan xorijiy ishgʻolga qarshi krakoviyaliklarning namoyishlari va yigʻilishlari uchun maydon boʻldi. Shunday qilib, Vavel tepaligining ahamiyati qisman uning siyosiy va diniy ahamiyatga ega kombinatsiyasidan kelib chiqadi. Soborda Sankt-Stanislausning yodgorliklari saqlanadi va toʻgʻridan-toʻgʻri Qirol qal’asiga ulashgan. Tepalik diniy funksiyalarning uzoq tarixiga ega; eng qadimgi meʼmoriy qoldiqlaridan baʼzilari [[Mariya|Bibi Maryamning]] Rotundaʼsidir. Horst shaklini olgan tepalik [[Miotsen boʻlimi|Miosen]] davrida (23-25 million yil oldin) paydo boʻlgan va Oksford davriga ([[Gorst|155-161]] million yil oldin) tegishli [[Yura sistemasi|yura]] ohaktoshidan iborat. Bu [[Ohaktoshlar|ohaktosh]] kuchli [[Karst|karstlangan]] va gʻorlarda koʻp (masalan, Ajdaho uyasi — Smocza Jama). Bu, ehtimol, tepalikning nima uchun dastlab " [[Dara|vąvel]] " deb nomlanganini tushuntiradi, bu polyakcha jar degan maʼnoni anglatadi<ref>Słownik starożytności słowiańskich, red. </ref>. Bu jar bir paytlar tepalikni ikkiga boʻlib turgan. Muqobil nazariyaga koʻra, bu soʻz tepalikni oʻrab turgan „botqoqlardan chiqish“ degan maʼnoni anglatadi<ref>Wawel: ''Encyklopedia Krakowa'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa — Kraków 2000, s. 1033. {{ISBN|83-01-13325-2}}</ref>. Biroq, eng soʻnggi nazariya shundan iboratki, „Vavel“ [[Yunon tili|yunon tilidagi]] [[Bobil]] ismining muntazam davomidir<ref>[https://web.archive.org/web/20110927162325/http://www3.uj.edu.pl/alma/alma/104/17.pdf Piotr Makuch, Wawel — starożytny Babel. ]</ref>. Vavel tepaligida IV asrga oid aholi punktlarini koʻrsatadigan arxeologik qoldiqlar mavjud. Arxeologik tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, eng qadimgi aholi punkti oʻrta [[paleolit]] davriga toʻgʻri keladi. Miloddan avvalgi 100 000 yil va uning jadal rivojlanishiga bir qator asosiy savdo yoʻllarini kesib oʻtgan joylashuvi sabab boʻlgan. Vavel eramizning VIII-IX asrlari oxirida xalqni tashkil etgan Vistulan qabilasining istehkomlaridan biri ekanligiga ishoniladi. Uning VII-VIII asrlarda yashagan afsonaviy hukmdorlari [[Krakus]] va [[Malika Wanda|malika Vanda]] haqida XIII asr yilnomachisi Vinsenti Kadlubek tilga oladi. X asrda Vistulan yerlari va Krakov vujudga kelayotgan Polsha davlati tarkibiga kirdi. [[Fayl:Wawel_castle.jpg|right|thumb|250x250px| Vavel majmuasi, chapda sobori va oʻngda qal’a. Asrlar davomida arxitekturaning turli uslublari yonma-yon rivojlanib bordi.]] 1000-yilda Krakov yeparxiyasi tashkil etildi, soʻngra yepiskop sobori - oʻrni qurildi. Biroq, [[Muqaddas Rim imperiyasi]] bilan davom etayotgan toʻqnashuvlar natijasida qurilish 1018-yilda Bautzen tinchligi imzolanmaguncha boshlanmadi. Asl sobordan faqat kichik boʻlaklar qolgan (u baʼzan Boleslav I jasur sharafiga „Chrobrowska“ deb ataladi) va keng qamrovli arxeologik tadqiqotlarga qaramay, uning tashqi koʻrinishini qayta qurish mumkin emasligi isbotlangan. 1980-yillarga qadar Avliyo Gereon cherkovining qoldiqlari birinchi sobor bilan aniqlangan, ammo Adolf Shiszko-Bohusz tomonidan ilgari surilgan bu nazariya soʻnggi tadqiqotlar tomonidan rad etilgan. Asl soborni vayron qilish sanasida ham nomuvofiqliklar mavjud. Baʼzi manbalar buni 1040-yillarda Bogemiyadan boʻlgan Bretislaus I bosqin paytida, boshqalari esa 1080-yillardagi yongʻin bilan bogʻliq. Sobordan tashqari, tepalik boshqa qurilish ishlari uchun ham joy boʻlgan. Eng qadimgi dalil IX asrga oid yogʻoch inshootlar, eng qadimgi tosh binolar X-XI asrlarga oid; quyidagi binolarning qoldiqlari bu davrga tegishli: Bibi Maryamning Rotundasi — ehtimol X-XI asrlarning boshidan; B cherkovi (eng qadimgi qismlari X asrdan kelib chiqqan); Avliyo Gereon cherkovi (ehtimol, saroy ibodatxonasi); avliyo Jorj cherkovi; avliyo Maykl cherkovi; Yigirma toʻrt ustunli xona (ehtimol Dyukal saroyining bir qismi); Qoʻriqxona va turar-joy minorasi. === Vavel ajdahosi === [[Fayl:Krakowdragon.jpg|left|thumb|220x220px| [[Vavel ajdahosi|Smok Vavelski]], Vavelning afsonaviy ajdahosi]] Vavel tarixining ushbu dastlabki davridan boshlab Vavel ajdahosi haqidagi mashhur Polsha afsonasi paydo boʻladi. Bugungi kunda u Vavel tepaligining pastki yon bagʻirlarida nishonlanadi, u yerda daryo boʻyida ajdahoning zamonaviy olovli metall haykali joylashgan. Haykal tepalikka tarqalgan ohaktosh gʻorlaridan biri boʻlgan Smocza Jama (Ajdaho uyasi) oldida oʻrnatilgan. Ajdaho [[Vavel ajdahosi|Smok Vavelski]] goʻyoki Krakov shahriga asos solgan afsonaviy Polsha shahzodasi [[Krakus]] tomonidan qahramonlarcha oʻldirilishidan oldin (bir versiyaga koʻra) qoʻylari va mahalliy qizlarini yeb, jamoani dahshatga solgan sirli hayvon edi. Krakus saroyini oʻldirilgan ajdaho uyasi ustiga qurdirdi. Vavel ajdahosi haqidagi eng qadimgi adabiy maʼlumot XII asrda Vinsenti Kadlubek asarida keltirilgan<ref>Mistrz Wincenty tzw. </ref>. == Oʻrta asrlar davri == [[Fayl:Krakow_-_Wawel_Cathedral_from_balloon_-_2.jpg|right|thumb|250x250px| Vavel sobori — tomi [[Konus|konusli]] Kumush qoʻngʻiroq minorasi va kichik oltin gumbazli [[Sigismund cherkovi|Sigizmund cherkovi]].]] [[Fayl:Wawel_St_Leonard_ed.jpg|right|thumb|250x250px| Sobor ostidagi [[Muqaddas Leonard kriptasi|Sent-Leonardning]] sipohi XI asrda qurilgan eski ibodatxonaning yodgorligidir.]] === Romanesk (XI—XII asrlar) === 1038 va 1039-yillar oraligʻida Dyuk Kazimir I Polshaga qaytib keldi va shundan soʻng Krakov birinchi marta qirollik qarorgohi va Polshaning poytaxti boʻlgan deb ishoniladi. XI asrning oxirida, bugungi kunda „Germanovska“ deb nomlangan soborni almashtirishda qurilish ishlari boshlandi, chunki Vladislav I Herman uning homiysi boʻlgan. Yangi sobor 1142-yilda ilohiylashtirilgan. Bino haqida juda koʻp narsa maʼlum, chunki uning tasviri XIII asrga oid boʻlim muhrida oʻyilgan va uning qoldiqlari va poydevorlarining bir qismi yaxshi saqlangan. Kumush qoʻngʻiroq minorasining 12 metr pastki qismidan tashqari, trinavel [[Muqaddas Leonard kriptasi|Muqaddas Leonard]] kriptasi, Vengriyadagi Ladislaus IV [[Baptisteriy|bastionidagi]] rotunda (bir vaqtlar suvga choʻmdirish xonasi va Sandomierska minorasi yonidagi rotunda) hammasi shu davrga tegishli. Ajdaho gʻori yaqinida cherkov qurilgan. 1118-yilda yepiskop Maurus maqbaraga dafn qilindi. Yepiskop bilan birga koʻmilgan paten va kosa 1938-yilda tasodifiy topilgan paytda uning qabridan chiqarib tashlangan. ==== Kumush qoʻngʻiroq minorasi ==== Kumush qoʻngʻiroq minorasi (dastlab Vikaryjska yoki Ruhoniy minorasi sifatida tanilgan) XII asrning boshlariga toʻgʻri keladi va Vavelning koʻplab minoralarining eng qadimgisidir. Biroq, minorada koʻplab keyingi qoʻshimchalar mavjud va faqat 12 metr balandlikdagi toʻrtburchaklar asosi XI asrdagi Hermanovska soboriga tegishli deb sanalishi mumkin. Qoʻngʻiroq minorasi XIV asrning soʻnggi choragida, shpil esa 1769-yilda qurilgan. Minora uchta qoʻngʻiroqni oʻz ichiga oladi. Eng kattasi 1423-yilda, keyingi oʻlchamdagisi 1271-yilda va eng kichigi 1669-yilda qilingan<ref name="Bells of Wawel Cathedral" />. Minora poydevorida tarixning barcha davrlariga oid taniqli polyaklarning suyak qoldiqlarini oʻz ichiga olgan qabriston mavjud. Boshqa taniqli shaxslar ham yaqin atrofdagi Skałka cherkovida dafn etilgan. === Gotika (XIII—XV asrlar) === ==== Vavel sobori ==== Taxminan 1305-1306-yillarda Hermanovska sobori yongʻin natijasida qisman vayron boʻlgan. Ammo, 1320-yilda qirol Vladislav I ning toj kiyish marosimi oʻtkazilishi uchun oʻsha yili qirolning buyrugʻi bilan 1364-yilda ilohiylashtirilgan uchinchi soborning qurilishi boshlandi. Bugungi kunda ushbu soborning asosiy elementlari saqlanib qolgan. [[Fayl:Katedra_na_Wawelu_-_map_with_numbers.svg|right|thumb|300x300px| Vavel sobori va uning ibodatxonalari: '''1.''' Sigizmund minorasi; '''2.''' Gʻaznachilik '''3.''' Czartoryski ibodatxonasi ombori, Czartoryski ibodatxonasi va soat minorasi; '''4.''' zal; '''5.''' Apostol Avliyo Tomas ibodatxonasi va Qorlar xonimi; '''6.''' Leypsig ibodatxonasi; '''7.''' Skotnicki ibodatxonasi; '''8.''' Zebrzydovskiy ibodatxonasi; '''9. M'''uqaddaslik; '''10.''' Gamrata ibodatxonasi; '''11.''' Avliyo Meri ibodatxonasi; '''12. Y'''episkop Piotr Tomicki cherkovi; '''13'''. Yepiskop Anjey Zaluski cherkovi; '''14.''' Qirol Ioann I Albert ibodatxonasi; '''15.''' Zadzik ibodatxonasi; '''16.''' Yepiskop Jon Konarskiego ibodatxonasi; '''17.''' [[Sigismund cherkovi]] ; '''18.''' Vasa ibodatxonasi; '''19.''' Kumush qoʻngʻiroq minorasi va Szafraniec ibodatxonasi (podvalda). '''20.''' Potokki ibodatxonasi; '''21.''' Muqaddas Xoch ibodatxonasi; '''22.''' Qirolicha Sofiya ibodatxonasi ; '''23.''' Muqaddas Stanislaus ziyoratgohi; '''24.''' Yuqori qurbongoh]] Sobor uch qavatli qurilgan boʻlib, keyingi asrlarda qoʻshilgan yonbosh cherkovlar bilan oʻralgan. Bu ibodatxonalarning eng qadimgilari kanseldan tashqarida qurilgan. 1322-yilda Avliyo Margarita ibodatxonasi muqaddas qilingan (bugungi kunda u muqaddas ibodatxona vazifasini oʻtaydi) va bir necha yil oʻtgach, keyinchalik Báthory kapellasi deb nomlanuvchi ibodatxona qurib bitkazildi. Soborning gʻarbiy kirish eshigi ikki kapel bilan oʻralgan: biri qirolicha Sofiyaga ([[Yagaylo|Vladislav II Yagelloning]] oxirgi xotini) va ikkinchisi Muqaddas Xochga bagʻishlangan. Bular Kazimir IV Yagellon (1440-1492) davrida qurilgan. Birinchisi polixrom tonozli shifti bilan ajralib turadi. XV asrning oxiridan boshlab yana oʻn toʻqqizta yon cherkov qurildi yoki qayta tiklandi. Tirsakli Vladislav I 1333-yilda soborga dafn etilgan birinchi qirol edi. Uning [[qumtosh]] sarkofagini uning oʻgʻli va vorisi, Piast sulolasidan Polshaning soʻnggi qiroli Buyuk Kazimir III oʻrnatgan. Soborda Buyuk Kazimir III va Jogaila qabrlari ham mavjud, ammo eng qimmati 1492-yilda Veit Stoss tomonidan oʻyilgan Kasimir IV Yagiellon qabrtoshlardir. Jon I Albertning kechki gotik qabr toshi XVI asrning boshlarida oʻyilgan va Xorg Xuberga tegishli. Soborda, shuningdek, [[Batoriy Stefan|Stiven]] Batori va yepiskop Fillip Padnevskiyning yodgorliklari mavjud — ikkalasi ham Santi Guchchi tomonidan ishlab chiqilgan. Shuningdek, Urzedovlik Yan Mixalovich tomonidan yaratilgan yepiskop Anjey Zebrzidovski qabri toshidir. XX asrda sobor 1946-yilda [[John Paul II|Karol Voytylaning]] ruhoniylik va 1958-yilda Krakovning yordamchi yepiskopi sifatida [[yepiskop]] tayinlangan joyga aylandi. ==== Dunyoviy binolar ==== 1333-yildan 1370-yilgacha hukmronlik qilgan Buyuk Kazimir III sobor yonida gotika qasri barpo etgunga qadar Vaveldagi birinchi qirollik qarorgohlari haqida kam maʼlum boʻlgan. Bu markaziy hovli atrofida joylashgan bir nechta inshootlardan iborat edi. XIV asrda u qirol [[Yagaylo|Vladislav II Yagielo]] (shuningdek, Jogaila nomi bilan ham tanilgan) va Polsha qirolichasi Yadviga tomonidan qayta qurilgan. Tovuq oyogʻiga oʻxshab koʻrinadigan uchta tayanch ustida qurilgan Tovuqning oyoq minorasi va [[Daniya]] minorasi, shuningdek, Polshaning toj kiyish qilichi (Szczerbiec) namoyish etilgan. Yadviga va Jogaila palatasi ularning hukmronligi davriga tegishli. Bu davrda Vavel oʻzining hozirgi koʻrinishi va hajmini ola boshladi, chunki tepada koʻplab ruhoniylar, qirollik xizmatchilari, qoʻshinlar, xizmatkorlar va hunarmandlar uchun [[turar joy]] sifatida xizmat qilish uchun qoʻshimcha binolar qurildi. Bu ish mudofaa devorlari, qal’alar va „Iordanka“, „Lubranka“, „Sandomierska“, „Teczynska“, „Szlachecka“, „Zlodziejska“ va „Panienska“ minoralarini oʻz ichiga olgan. == Uygʻonish va barokko davri (XVI-XVII asrlar) == [[Fayl:Wawel_Krakow_June_2006_002.jpg|right|thumb|250x250px| Vavel qal’asi ichidagi Italiya Uygʻonish hovlisida Sigizmund I Qadimgi qavatli arkadalari]] [[Yagellonlar|Yagellonlar sulolasining]] soʻnggi aʼzosi Sigizmund I Qadimgi hukmronligi Vavel boyligining yuqori nuqtasi edi. 1499-yilda yana bir yongʻindan soʻng, 1507-yildan 1536-yilgacha Sigizmund qirollik qarorgohini qayta qurdi<ref name="Kozakiewicz, p284">Kozakiewicz, p284.</ref>. Qirol Sigizmund yoshligining bir qismini akasi, Vengriya va Bogemiya qiroli Vladislausning [[Buda|Budadagi]] saroyida oʻtkazgan. Bu saroyda Uygʻonish harakatining kashshoflari boʻlgan oʻsha paytda Florensiyadan tashqarida kam maʼlum boʻlgan italiyalik hunarmandlarning kichik guruhi bor<ref name="Kozakiewicz, p284" />. Shu tariqa ilhomlangan Sigizmund eski qal’aning devorlarini Uygʻonish davri uslubida qayta qurishga qaror qildi. Qirolga uning ikkinchi xotini, italiyalik Bona Sforza katta taʼsir koʻrsatdi. U qal’ani ajoyib [[Uygʻonish davri|Uygʻonish]] saroyiga aylantirish uchun italiyalik meʼmorlar, haykaltaroshlar va nemis dekorativlarini oʻz ichiga olgan eng yaxshi mahalliy va xorijiy rassomlarni jalb qildi<ref>{{Harvard citation no brackets|Ostrowski|1992|p=47}}</ref><ref name="Kozakiewicz, p248">Kozakiewicz, p248.</ref>. Yangi ''avangard'' saroyidagi ishlarni dastlab italiyalik ikki hunarmand: Florensiyadan Fransisko va Bartolommeo Berrechchi, vafotidan keyin esa Sandomierzlik Benedikt boshqargan. Qayta qurishning oʻziga xos xususiyati hovlini oʻrab turgan qavatli arkadalardan ochilgan katta va yorugʻ xonalar edi. Yangi xonalar va zallar italyan va polshalik hunarmandlarning mahoratini namoyish etuvchi shiftli bezakli oʻrinbosarlar zalidan iborat edi. Saroy xonalarini bezash uchun Sigismund (keyinchalik uning oʻgʻli) 350 dan ortiq [[gobelen]] sotib oldi, ular birgalikda Yagellon gobelenlari deb nomlanadi. Ular Niderlandiya va Flandriyada toʻqilgan. Koʻpi Michiel Coxie tomonidan dizaynlashtirishga asoslangan<ref name="Kozakiewicz, p287">Kozakiewicz, p287.</ref>. [[Fayl:7518viki_Wawel._Foto_Barbara_Maliszewska.jpg|left|thumb|225x225px| Yagellon gobelenlari boʻlgan davlat xonalaridan biri.]] Arkadali hovli Uygʻonish davri sanʼatining goʻzal namunasi hisoblansa-da<ref name="Kozakiewicz, p248">Kozakiewicz, p248.</ref>, u nozik ekssentrikliklarga ega. Eng yuqori arkadaning qoʻshimcha balandligi ayniqsa gʻayrioddiy, chunki u [[Bel-etaj|pianino nobileni]] uchinchi qavatga koʻrsatadi va joylashtiradi, holbuki Italiya Uygʻonish davri meʼmorchiligi qoidalari uni ikkinchi qavatga joylashtiradi. Bu yana shuni koʻrsatadiki, dizayn italiyaliklar tomonidan ilhomlantirilgan boʻlsa-da, Polsha badiiy va madaniy anʼanalari ijroda soʻnmagan<ref name="Kozakiewicz, p286">Kozakiewicz, p286.</ref>. [[Fayl:Bird_Room_at_Wawel_Castle.jpg|right|thumb|260x260px| Qushlar xonasida monumental kassali plafond va Giovanni Trevano tomonidan ishlab chiqilgan Sigizmund III kamini.]] Qal’aning shimoli-sharqiy qismi yonib ketgan 1595-yildagi yongʻindan soʻng, qirol Sigizmund III Vasa italiyalik arxitektor Jovanni Trevano boshchiligida olib borilgan ishlar bilan uni qayta qurishga qaror qildi. Senator zinapoyasi va Qushlar xonasidagi kamin shu davrga tegishli. Biroq, qal’a hali ham Berrecci tomonidan ishlab chiqilgan koʻplab oldingi interyerlarni saqlab qoladi. Koʻpchilik eʼtiborsizlik, urush ziyonlari va Ikkinchi Jahon urushidan soʻng, haddan tashqari restavratsiya natijasida oʻzgargan boʻlsa-da, Berrechchining Uygʻonish davri ideallari ruhi mahalliy hunarmandlarning gotika naqshlari bilan aralashib ketgan<ref name="Kozakiewicz, p286">Kozakiewicz, p286.</ref>. Elchilar zali oʻzining yogʻoch oʻymakorligining koʻp qismini hanuzgacha saqlab qolgan, eng diqqatga sazovor joyi Sebastyan Tauerbax tomonidan oʻyilgan gotika uslubidagi oʻttizta boshli toshli shift<ref name="Kozakiewicz, p286" /> tashkil etadi. XVII asrda Vavel muhim mudofaa nuqtasiga aylandi va modernizatsiya qilindi va kuchli mustahkamlandi. Keyinchalik hokimiyatning Varshavaga oʻtkazilishi hali ham qirollik tojlari oʻtkaziladigan joy boʻlgan Vavel soborining ramziy roli va ahamiyatini oʻzgartirmadi<ref name="Kozakiewicz, p248">Kozakiewicz, p248.</ref>. Bu davrda soborda koʻplab oʻzgarishlar amalga oshirildi — baland qurbongoh qayta qurildi, [[Rohiblar cherkovi (monastirlar)|monastir]] koʻtarildi va Avliyo Stanislaus ziyoratgohi (marmar qurbongoh va kumush tobut) va Vasa kapellasi qurildi. Barokko yodgorliklari, shuningdek, yepiskoplar Marcin Shiszkovski, Piotr Gembicki, Yan Małachowski, Kazimierz Lubieński va qirollar Maykl I va Ioann III Sobieski maqbaralari oʻrnatildi. === Sigizmund ibodatxonasi === [[Fayl:Nagrobek_Zygmunta_Starego_i_Zygmunta_Augusta.jpg|left|thumb|240x240px| Sigizmund cherkovi: cherkov asoschisi Sigizmund I Qadimgi va uning oʻgʻli Sigismund II Avgustning qabri.]] 1517-yilda soborga ulashgan yana bir ibodatxonaning 16 yillik qurilishi boshlandi. [[Sigismund cherkovi|Sigizmund cherkovi]] (''Kaplica Zygmuntowska'') [[Yagellonlar|Yagellon sulolasining]] soʻnggi aʼzolarining [[Mavzoley|maqbarasi]] boʻlib xizmat qilishi kerak edi. Keyinchalik, XVI asrning boshida, Jon I Albertning yodgorlik plansheti Franchesko Fiorentino tomonidan haykaltaroshlikka qoʻyilgan. Bu Polshadagi Uygʻonish davri sanʼatining birinchi asari hisoblanadi. Bu davrning boshqa yodgorliklari orasida kardinal Frederik Jagiellon va episkoplar Piotr Gamrat, Piotr Tomicki, Yan Konarski, Yan Chojenski va Samuel Maciejowski yodgorliklari mavjud. Cherkov Krakovdagi eng koʻzga koʻringan meʼmorchilik namunalaridan biri hisoblanadi, u koʻplab sanʼat tarixchilari tomonidan „[[Alplar|Alp togʻlari]] shimolidagi Toskana [[Uygʻonish davri|Uygʻonish davrining]] eng goʻzal namunasi“ sifatida eʼtirof etilgan<ref>{{kitob manbasi|last=Johann Nimmrichter|title=LACONA 6 proceedings|year=2007|page=125|isbn=978-3-540-72129-1}}</ref><ref>''The much admired Sigismund Chapel, called „the pearl of the Renaissance north of the Alps“ by foreign scholars''.{{kitob manbasi|last=Joseph Slabey Rouček|title=Slavonic encyclopaedia|year=1949|page=24|publisher=Philosophical Library}}</ref>. Qirol Sigismund tomonidan moliyalashtirilgan ibodatxona Bartolomeo Berrekki tomonidan ishlab chiqilgan. U kvadrat shaklida boʻlib, oltin gumbazli boʻlib, uning asoschisi, shuningdek, Polsha qiroli Sigizmund II Avgust va qirolicha Anna qabrlari joylashgan. Ichki haykallar, shlyapalar va rasmlarning dizayni oʻsha davrning eng taniqli rassomlari, jumladan Santi Gucci, Hermann Vischer va meʼmorning oʻzi Georg Pencz tomonidan amalga oshirilgan. === Sigizmund Bell === [[Fayl:Poland-01779_-_Anna's_tomb_(31970703362).jpg|right|thumb| Anna Jagiellonning sarkofagi va ibodatxonadagi qabri.]] [[Fayl:Poland-01761_-_Wawel_Cathedral_(32118937915).jpg|right|thumb| Davlat xazinasi (markazda) va Sigismund minorasi (oʻngda) 1521-yildan beri Sigizmund qoʻngʻirogʻi osilgan.]] 1520-yilda Qirollik Sigizmund qoʻngʻirogʻi Hans Behem tomonidan bronzadan ishlangan. Bu Sigismund minorasida osilgan beshta qoʻngʻiroqning eng kattasi va Qirol Sigizmund I sharafiga nomlangan. Uning ogʻirligi deyarli 13 tonna va uni chalish uchun 12 ta qoʻngʻiroqchi kerak<ref name="katedra">{{veb manbasi|sarlavha=The Royal Sigismund Bell|ish=The Wawel Royal Cathedral of St Stanislaus BM and St Wenceslaus M|nashriyot=Parafia Archikatedralna św. Stanisława BM i św. Wacława|url=http://www.katedra-wawelska.pl/english/the_royal_sigismund_bell,54.html|kirish sanasi=2010-01-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101222024925/http://www.katedra-wawelska.pl/english/the_royal_sigismund_bell,54.html|arxivsana=2010-12-22}}</ref>. U faqat maxsus kunlarda (zamonaviy davrda bular [[Józef Piłsudski|Yuzef Pilsudskining]] oʻlimi, Boleslav Bierutning oʻlimi, [[John Paul II|Karol Voytylaning]] [[Rim papasi]] etib saylanishi, Polshaning Yevropa Ittifoqiga qoʻshilishi kabi voqealar oldidan chalingan)<ref name="Visit Wawel Hill AB Poland Travel">{{veb manbasi|url=https://abpoland.com/attractions/wawel-hill|sarlavha=Visit Wawel Hill|ish=AB Poland Travel}}</ref>. Asosan diniy va milliy bayramlarda chalingan va mamlakatning milliy ramzlaridan biri sifatida qabul qilinadi. Bugungi kunda Krakov yepiskoplari undan tez-tez foydalanadilar, bu Sigismund qoʻngʻirogʻining ahamiyatini kamaytiradi<ref name="Visit Wawel Hill AB Poland Travel" />. == XVIII-XIX asrlar == XVIII-XIX asrlar Vavel uchun tanazzul va baxtsizlik davri boʻlgan. Bu pasayish 1609-yilda qirol Sigizmund III doimiy ravishda [[Varshava|Varshavaga]] koʻchib oʻtganida boshlangan edi. Ketma-ket gubernatorlarning tashvishlariga qaramay, qal’a ham, uning uchastkalari ham vayronaga aylana boshladi, bu qisman 1655-1657-yillarda va 1702-yilda shvedlarning ishgʻol qilinishi bilan bogʻliq edi. 1794-yilda tepalik Prussiya armiyasi tomonidan bosib olinganida ahvol keskin yomonlashdi. Bu vaqtda qirollik nishonlari talon-toroj qilindi (Polsha qirollik qilichidan tashqari) va Berlinga olib ketildi. U yerda oltin, qimmatbaho toshlar va marvaridlar uchun eritilib, Berlindagi dengiz savdosi direksiyasiga topshirildi<ref name="kuhnke">{{veb manbasi|muallif=Monika Kuhnke|url=http://www.zabytki.pl/sources/straty/wstep.html|sarlavha=Rabunek od czasów zaborów do II wojny światowej|ish=www.zabytki.pl|kirish sanasi=2010-10-30|til=pl|qaralgan sana=2022-07-18|arxivsana=2020-11-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201122013938/http://www.zabytki.pl/sources/straty/wstep.html}}</ref>. [[Fayl:GlowackiJanNepomucen.WidokNaWawel.jpg|right|thumb| Vavel Xill, 1847-yilgi moyli rasm, Yan Nepomuchen Glovacki, xorijiy boʻlimlar ostidagi Polsha romantizmining eng koʻzga koʻringan peyzaj rassomi<ref name="pinakoteka">{{veb manbasi|url=http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Glowacki/Glowacki_bio.htm|sarlavha=Jan Nepomucen Głowacki, Kraków 1802—Kraków 1847|nashriyot=Pinakoteka Zascianek.pl|ish=Spis malarzy|kirish sanasi=22-avgust 2012-yil|til=pl}}</ref>. ]] Polshaning uchinchi boʻlinishidan soʻng (1795) Vavel Avstriya hukmronligi ostiga tushdi. Avstriya askarlari tepalikni kazarmaga aylantirdilar va natijada koʻp vayronagarchilik va oʻzgarishlar yuz berdi: hovlining Uygʻonish davri arkadalari devor bilan oʻralgan, qal’aning ichki qismi oʻzgartirilgan va binolarning bir qismi buzilgan. Vayron qilingan binolar orasida Sent-Maykl va Aziz Jorj cherkovlari bor edi. Muvaffaqiyatsiz Krakov qoʻzgʻoloni va Krakov Respublikasining qulashi ortidan tepalikda harbiy gospital joylashgan uchta yirik bino qurildi. XIX asrning ikkinchi yarmida avstriyaliklar mudofaa devorlarini qayta qurdilar va ularni Krakovning kengaytirilgan istehkom tizimining bir qismiga aylantirdilar (ikkita yangi kaponer yasaldi). Shu bilan birga, polyaklar tepalikni qaytarib olishga harakat qilishdi. 1815-yilda Vavel soborida shahzoda Jozef Poniatovskining dafn marosimi boʻlib oʻtdi. Oʻsha voqeadan beri milliy qahramonlar soborga dafn etilgan, bu sanagacha u yerda faqat monarxlarning jasadlari dafn etilgan. 1818-yilda xalq qahramoni [[Tadeush Kostyushko|Tadeush Koshtyushkoning]] jasadi Sankt-Leonard Kriptida dafn etilgan. Potokki ibodatxonasini [[Klassitsizm|klassik uslubda]] rekonstruksiya qilish jarayonida daniyalik haykaltarosh Bertel Torvaldsen tomonidan shahzoda Artur Potokki haykali ibodatxona ichiga oʻrnatildi. Torvaldsenning ikkinchi asari qirolicha Sofiya ibodatxonasiga joylashtirildi. 1869-yilda qirol Kazimir III tobutining tasodifiy ochilishi tufayli ikkinchi dafn marosimi oʻtkazildi. Binobarin, sobordagi boshqa monarxlarning qabrlarini taʼmirlash tashabbusi koʻtarildi. Yer osti kriptlari tunnellar bilan bogʻlandi, sarkofagilar tozalandi va taʼmirlandi va yangilari moliyalashtirildi. Bu davrda [[Franz Joseph I|Avstriya imperatori Frans Iosif I]] rafiqasi [[Gabsburglar|Gabsburg xonadonidan]] boʻlgan qirol Maykl uchun sarkofag uchun pul toʻlagan. == XX- XXI asrlar == [[Fayl:Wawel_entrance.jpg|left|thumb|300x300px| Bugungi kunda Vavel milliy ziyoratgoh va mashhur sayyohlik joyidir.]] 1905-yilda Avstriya imperatori Frans Iosif I Galitsiya va Lodomeriya qiroli sifatida oʻz qoʻshinlariga Vavelni tark etishni buyurdi. Avstriyaning chekinishi Zigmunt Hendel va Adolf Szyszko-Bohusz tomonidan boshqariladigan restavratsiya ishlarini boshlashga imkon berdi. Taʼmirlash vaqtida Bibi Maryamning Rotundasi, shuningdek, oʻtmishning boshqa diqqatga sazovor yodgorliklari topildi. Vavel tepaligini taʼmirlash jamoat obunasi hisobidan moliyalashtirildi. Qal’aning shimoliy darvozasi yaqinida devor qurishda foydalanilgan gʻishtlarga donorlarning ismlari yozilgan. Gerb darvozasi oʻsha paytda qurilgan va uning yonida [[Tadeush Kostyushko|Tadeush Kosciushko]] haykali oʻrnatilgan. 1902-1904-yillarda Vlodzimej Tetmayer qirolicha Sofiya ibodatxonasi devorlarini polshalik avliyolar va milliy qahramonlar tasvirlangan rasmlar bilan bezatadi. Jozef Mehoffer soborning qabriga devoriy suratlar chizgan va Avliyo Xoch ibodatxonasida vitrajlar, shuningdek, Safransi ibodatxonasidagi rasmlarni yaratgan. Mehoffer, shuningdek, Masih va Bokira Maryamning azoblari tasvirlangan transeptadagi vitrajlar uchun ham javobgardir. Birinchi [[Birinchi jahon urushi|jahon urushidan]] keyin Polshaning yigirma yillik mustaqilligi davrida Polsha hukumati Vavel qal’asi Polsha Respublikasining vakillik binosi boʻlib, shtat gubernatori tomonidan rasmiy qarorgoh sifatida foydalanishga qaror qildi. 1921-yilda Polsha parlamenti Vavelga Polsha Prezidentining qarorgohi sifatida rasmiy maqom bergan rezolyutsiyani qabul qilgandan keyin bu pozitsiya yana mustahkamlandi. Mustaqil Polsha hukumati tomonidan ushbu rezolyutsiyaga (Stalin davlat milliy kengashining (KRN) Vavel qal’asini muzeyga oʻzgartirish toʻgʻrisidagi qaroridan tashqari) tahrir qiluvchi hech qanday huquqiy hujjatlar chiqarilmagan. 1921-yilda Leandro Markoni va Antoni Popiel tomonidan yaratilgan Tadeush Koshciushko haykali shimoliy tomonda qirol Vladislav IV Vasa qal’asiga oʻrnatildi. 1925-yilda Vavel qal’asining ustun qismi [[Chicago|Chikagodagi]] Tribune minorasini qurishda nusxalangan. Bu Chikagodagi koʻp Polsha aholisiga koʻrgazmali ehtirom boʻlib[[Polsha|, Polsha Respublikasidan]] tashqaridagi eng katta bunday mavjudlik minoradir<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Chicago Brick of the Day: Wawel Castle|url=http://blog.chicagoarchitecture.info/2009/06/11/chicago-brick-of-the-day-wawel-castle/|ish=Chicago Architecture Blog|kirish sanasi=20-iyun 2012-yil|sana=11-iyun 2009-yil|arxivsana=2012-12-18|arxivurl=https://archive.today/20121218171752/http://blog.chicagoarchitecture.info/2009/06/11/chicago-brick-of-the-day-wawel-castle/}}</ref>. [[Fayl:BASA-1771K-1-1163-27-Wawel_from_the_Vistula_river.jpeg|right|thumb|250x250px| 1930-yillarda Vistula daryosidan soborning koʻrinishi]] Polshaning taniqli fuqarolarini soborga dafn etish anʼanasi XXI asrgacha davom etdi: 1927-yilda soborga romantik shoir Yuliush Slovakkining xoki olib kelindi, oʻn yildan soʻng davlat arbobi va Ikkinchi Polsha Respublikasining sobiq rahbari, marshal [[Józef Piłsudski|Yuzef Pilsudskiy]] soborga keltirildi. Kumush minora<ref>From his death, in 1935, Słowacki had originally rested in the Cathedral’s St Leonard’s Crypt and the decision to move his remains to a less prestigious vault beneath the bell tower was controversial. </ref> ostidagi qabrga dafn etilgan va 1993-yilda Ikkinchi jahon urushi harbiy rahbari Vladislav Sikorskining qoldiqlari nihoyat qamoqxonaga dafn qilish uchun Polshaga qaytarilgan. Yaqinda prezident Lex Kachinski va uning rafiqasi jasadlari Kumush qoʻngʻiroq minorasi ostidagi qabrning old xonasida sarkofagga koʻmilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.thenews.pl/national/artykul129715_visualisation-of-presidents-tomb.html|sarlavha=Presidential resting place|sana=16-aprel 2010-yil|nashriyot=[[Polskie Radio]]|kirish sanasi=19-aprel 2010-yil|qaralgan sana=2022-07-18|arxivsana=2018-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181108065755/http://www.thenews.pl/national/artykul129715_visualisation-of-presidents-tomb.html}}</ref><ref name="FoxNews130410">{{yangiliklar manbasi |date=13-aprel 2010-yil |title=Poland's President Will Be Buried in State Funeral on Sunday |publisher=Fox News |url=http://www.foxnews.com/world/2010/04/13/polands-president-buried-state-funeral-sunday/?test=latestnews |access-date=14-aprel 2010-yil}}</ref><ref name="Guardian130410">{{yangiliklar manbasi |date=13-aprel 2010-yil |title=State funeral for Polish president Lech Kaczyński and wife |work=The Guardian |location=UK |url=https://www.theguardian.com/world/2010/apr/13/state-funeral-poland-president-kaczynski |access-date=14-aprel 2010-yil}}</ref>. Ikkinchi [[Ikkinchi Jahon urushi|jahon urushi paytida]], Polsha fashistlar Germaniyasi tomonidan bosib olinganida, Vavel qal’asi general-gubernator Hans Frankning qarorgohi boʻlgan, keyinchalik nemis fashistlari urush jinoyatchisi sifatida qatl etilgan. Uning despotik rejimi davrida Czartoryski kolleksiyasining bir qismi boʻlgan Rafaelning "Yigit portreti"(1513-14) Vaveldan olib tashlangan va shu kungacha Polshaga qaytarilmagan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/10437728/Cracking-the-case-of-the-Nazis-stolen-art.html|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2014-08-16|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161111150001/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/10437728/Cracking-the-case-of-the-Nazis-stolen-art.html|arxivsana=2016-11-11}}</ref>. Koʻpgina gobelenlar ham gʻoyib boʻlgan, ularning qayerda ekanligi nomaʼlum. Biroq, Vavelning boshqa koʻplab xazinalari bilan bir qatorda urush yillarida Kanadada xavfsizlik uchun oʻtkazgan gobelenlarning 150 tasi son-sanoqsiz sanʼat xazinalari va Polsha tarixiy ahamiyatga ega narsalar bilan<ref name="Kozakiewicz, p287" />qal’aga qaytarildi va bugungi kunda [[Vaveldagi qirol qalʼasi - Davlat sanʼat majmuasi|Vavel qirollik qal’asi milliy sanʼat kolleksiyasining]] bir qismidir. == Galereya == <gallery class="center" caption="Vavel qal'asi majmuasi"> Fayl:Wawel end 16th cent.jpg|alt=A woodcut of Wawel Castle in 1617|1617-yilda Vavel qal’asining [[Woodcut|yogʻochdan]] oʻymakorligi Fayl:Wawel hill (view from W), Old Town, Krakow, Poland.jpg|alt=The castle seen from the Dębnicki Bridge|Qal’a Debnikki koʻprigidan koʻrinishi Fayl:Krakow Wawel 20070804 0930.jpg|alt=Sigismund III Vasa Tower (1595) and defensive walls|[[Sigismund III Vasa|Sigizmund III Vasa]] minorasi (1595) va mudofaa devorlari Fayl:Saint Leonardo vault.PNG|alt=St. Leonard’s Crypt under the Wawel Castle|Vavel qal’asi ostidagi [[St. Leonard's Crypt|Sankt-Leonardning]] maxfiy xonasi Fayl:Wawel Royal Castle Krakow Poland by blaat.jpg|alt=Wawel Royal Castle from the Vistulan Boulevards|[[Vistulan Boulevards in Kraków|Vistulan bulvarlaridan]] Vavel qirollik qal’asi Fayl:Rotunda sw. Feliksa.JPG|alt=Saint Felix and Adaukt Rotunda, 10/11th century|Avliyo Feliks va Adaukt [[Rotunda (architecture)|Rotunda]]. X-XI asr Fayl:Wawel Krakow June 2006-2.jpg|alt=The 16th century Renaissance inner courtyard|XVI asr [[Renaissance|Uygʻonish davrining]] ichki hovlisi Fayl:Zespol Wzgórza Wawelskiego 009.jpg|alt=Wawel Royal Castle Complex|Vavel qirollik qal’asi majmuasi Fayl:616300 Kraków zamek królewski 03.JPG|alt=Wawel Royal Castle|Vavel qirollik qal’asi Fayl:Ogrody Królewskie Wawel 2006-06-20 01.jpg|alt=Queen Bona Sforzaʼs gardens (1536)|Qirolicha [[Bona Sforza]] bogʻlari (1536-yil) Fayl:Royal Garden in castle of Wawel in Kraków 2015 (1).JPG|alt=Royal Gardens|Qirollik bogʻlari Fayl:Archaeological Museum Garden in Krakow2.jpg|alt=View from the Archaeological Museum Gardens|Arxeologik muzey bogʻlaridan koʻrinish Fayl:Wawel from Grodzka.jpg|alt=View from Grodzka|Grodzkadan koʻrinish </gallery><gallery class="center" caption="Sanʻat asari"> Fayl:Szczerbiec obverse retouched.jpg|alt=Szczerbiec, the coronation sword of Polish monarchs|[[Szczerbiec|Szkzerbiek]], [[Polish monarchs|Polsha monarxlarining]] toj kiyish qilichi Fayl:Child armour of Sigismund Augustus.jpg|alt=Child armour of Sigismund Augustus, 1533|[[Sigismund Augustus|Sigizmund Avgustning]] bolalar qurollari, 1533-yil Fayl:Dosso Dossi 010.jpg|alt=Jupiter, Mercury and Virtue by Dosso Dossi, 1524, is one of the most valuable paintings in the collection.|[[Dosso Dossi|Dosso Dossining]] 1524-yildagi ''Yupiter, Merkuriy va Fazilat'' asari kolleksiyadagi eng qimmatli rasmlardan biridir. Fayl:Rubens Władysław Vasa.jpg|alt=Portrait of Władysław IV Vasa, 1624, Peter Paul Rubens|''[[Władysław IV Vasa|Vladislav IV Vasa]] portreti.'' 1624-yil. [[Peter Paul Rubens|Piter Pol Rubens]] Fayl:Cranach the Elder Christ blessing the children.jpg|alt=Christ Blessing the Children, 1537, Lucas Cranach the Elder|''Masihning bolalarni duo qilishi.'' 1537-yil. [[Lucas Cranach the Elder|Lukas Kranax]] Fayl:Botticelli Madonna and Child with angels.jpg|alt=Madonna and Child with Angels, 1475, Sandro Botticelli|''Madonna va Farishtalar bilan bola.'' 1475-yil. [[Sandro Botticelli]] Fayl:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 065.jpg|alt=The Rape of the Sabine Women, 19th century, Eugène Delacroix|''Sabina ayollarining zoʻrlanishi.'' XIX asr. [[Eugène Delacroix|Ejen Delakrua]] Fayl:Domenico Ghirlandaio 008.jpg|alt=Adoration of the Child, ca. 1490, Domenico Ghirlandaio|''Bolaga sajda qilish'', taxminan 1490-yil. [[Domenico Ghirlandaio|Domeniko Ghirlandaio]] Fayl:Guercino Allegory of painting.jpg|alt=Allegory of Painting, 17th century, Guercino|''Rassomlik allegoriyasi'', XII asr. [[Guercino]] Fayl:Arras Lynx and Unicorn detail.jpg|alt=Detail of Lynx and Unicorn, tapestry woven in Brussels to Michiel Coxieʼs design, ca. 1550|''Lynx va Unicorn'' tafsilotlari, [[Brussels|Bryusselda]] [[Michiel Coxie]] dizayniga toʻqilgan gobelen, taxminan1550-yillar Fayl:Pitati Holy Family.jpg|alt=Holy Family, 16th century, Bonifazio Veronese|''Muqaddas oila.'' XVI asr. [[Bonifazio Veronese]] Fayl:Giovanni Battista Tiepolo 097.jpg|alt=The Annunciation, ca.1725, Giovanni Battista Tiepolo|''Annunciation.'' taxminan 1725-yil. [[Giovanni Battista Tiepolo|Jovanni Battista Tiepolo]] Fayl:Hemessen The Holy Family.jpg|alt=The Holy Family, 1540, Jan Sanders van Hemessen|''Muqaddas oila.'' 1540-yil. [[Jan Sanders van Hemessen|Yan Sanders van Xemessen]] Fayl:Siemiradzki By the spring.jpg|alt=By the Spring, 1899, Henryk Siemiradzki|1899-''yil bahori.'' [[Henryk Siemiradzki|Genrik Siemiradzki]] </gallery> == Manbalar == {{Manbalar}}  == Havolalar == * [http://www.wawel.krakow.pl/en Wawel bosh sahifasi] * [http://www.wawel.krakow.pl/en/index.php?op=22,33 Yagellon gobelenlari] [[Turkum:Polsha Qal'alari]] [[Turkum:Polsha Muzeylari]] [[Turkum:Polsha tarixiy yodgorliklari]] [[Turkum:Polsha tarixi]] [[Turkum:Diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Arxitektura]] [[Turkum:Turizm]] 4dlr5lz06xqznvammj2dl5l7p1gqdf4 Megha Akash 0 752128 6000030 5878987 2026-04-21T09:27:52Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6000030 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi=Megha Akash |portret=Megha 46246423472 o 07.jpg |tavsif=Megha in 2021 |tavallud sanasi={{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|10|26|df=y}} |tavallud joyi=[[Madras]], [[Tamil Nadu]], [[Hindiston]] |kasbi=Aktrisa |faoliyat_yillari=2017 — bugungi kun |turmush oʻrtogʻi=}} '''Megha Akash''' — 1995-yil 26-oktyabrda tugʻilgan [[Hindiston|hind]] [[Aktyor|aktrisasi]] boʻlib, u asosan [[Tamil tili|Tamil]] va [[Telugu tili|Telugu tillarida]] suratga olingan filmlarga rol ijro etgan. U aktyorlik birinchi debyutini telugu tilidagi „''Lie''“ (2017) filmida rol ijro etib qilgan. Megha oʻzining ''[[Petta]]'' filmi bilan [[Tamil tili|tamil]] filmi debyutini va [[Hind tili|Hind]] filmidagi debyutini ''[[Satellite Shankar]]'' filmi bilan 2019-yilda qilgan. U shuningdek, ''[[Raja Raja Chora]]'' (2021) filmidagi muvaffaqiyati<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Pecheti |first=Prakash |date=19 August 2021 |title=Sree Vishnu and Megha Akash's 'Raja Raja Chora' steals the show |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/sree-vishnus-raja-raja-chora-steals-the-show |access-date=23 August 2021}}</ref> va ''[[Hurmatli Megha]]'' (2021) filmlarida rollari bilan tanilgan. == Yoshligi == Megha 1995-yil 26-oktyabrda<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=26 October 2019 |title=Happy Birthday Megha Akash: Celebrate the actress' 24th Birthday with 10 of her best Instagram pics |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/happy-birthday-megha-akash-celebrate-the-actress-24th-birthday-with-10-of-her-best-instagram-pics/articleshow/71774089.cms |access-date=14 November 2019}}</ref> [[Madras]] (hozirgi [[Chennay|Chennai]]), [[Tamilnad]]u<ref name="Interview">{{Veb manbasi|sarlavha=Lie Actress Megha Akash Exclusive Interview – Talking Movies With iDream #470|url=https://www.youtube.com/watch?v=9CuJ4v1UAss|kirish sanasi=22 February 2020|ish=YouTube|iqtibos=Watch at 7:26, she says "I'm born and brought up in Chennai"}}</ref> shahrida otasi [[telugu]] va ona [[Malayali tili|malayali oilasi]]<nowiki/>da tug‘ilgan.<ref name="behindwoods" /><ref>{{Veb manbasi|sana=4 August 2017|sarlavha=Interview : Megha Akash – I have also signed Nithin's next|url=https://www.123telugu.com/interviews/interview-megha-akash-i-have-also-signed-nithins-next.html|kirish sanasi=2 March 2021|ish=123telugu.com|til=en}}</ref> Uning ota-onasi ham reklama sohasida faoliyat olib borgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=2 March 2021 |issn=0971-751X}}</ref> U Chennaydagi Lady Andal maktabida o‘qigan va [[bakalavr]] darajasini tamomlagan. Chennai ayollar [[Xristianlik|xristian]] kollejini tamomlagan. Megha [[Tamil tili|tamil]] tilida yaxshi soʻzlashadi.<ref name="behindwoods">{{Veb manbasi|muallif=Jyothsna|sana=6 March 2016|sarlavha=Megha Akash|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/megha-akash-heroine-of-oru-pakka-kadhai-talks-about-her-film.html|kirish sanasi=30 January 2019|ish=BehindWoods}}</ref> == Faoliyati == [[Fayl:Megha_Akash.jpg|thumb|Megha Chal Mohan Rangani targʻib qilmoqda (2018)]] Megha oʻz faoliyatini [["Oru Pakka Kathai"|"''Oru Pakka Kathai''"]] filmida rol ijro etishdan boshlagan, ammo u 2020-yil 25-dekabrda ZEE5da chiqarilgan.<ref name="thehindu.com">{{Yangiliklar manbasi |last=Kumar |first=Pradeep |date=23 December 2020 |title=Balaji Tharaneetharan thought 'Oru Pakka Kathai' would remain unreleased |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/balaji-tharaneetharan-thought-oru-pakka-kathai-would-remain-unreleased/article33400465.ece |access-date=23 December 2020}}</ref> Keyinchalik u 2017-yilgi [[Telugu tili|telugu]] filmida rol ijro etdi, bu uning debyuti filmi hisoblanadi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Jayakrishnan |date=10 August 2017 |title=LIE heroine, Megha Akash elated about her Tollywood debut |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/lie-heroine-megha-akash-elated-about-her-tollywood-debut/articleshow/60005273.cms |access-date=13 February 2021}}</ref> Uning [[Tamil tili|tamil]] filmidagi debyuti ''[[Petta]]'' (2019) edi, garchi u oldin ''[[Enai Noki Paayum Thota]]'' (2019) filmida suratga tushgan boʻlsa ham.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Megha Akash Movies: Latest and Upcoming Films of Megha Akash|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Megha-Akash/movies|ish=The Times of India|kirish sanasi=12 May 2022}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=12 May 2022}}</ref> === Muvaffaqiyat va keyingi martabasi (2021 yildan hozirgi kungacha) === 2021-yilda Megha toʻrtta filmda rol ijro etgan. Birinchi reliz [[Tamil tili|tamil]] filmi ''[[Kutty Story]]'' boʻlib, u Segment: Avanum Naanumda Preeti rolini ijro etgan. Keyinchalik u oʻzining ikkinchi [[Bollywood|bollivood]] filmi ''[[Radheda]]'' politsiya xodimasi Nikisha rolini ijro etgan. Keyin u ikkita [[Telugu tili|telugu]] filmida ''[[Raja Raja Chora]]'' filmida esa Sanjana rolida va ''[[Aziz Megha]]'' filmida Megha rolini ijro etgan. == Filmografiyasi == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Yil ! scope="col" |Sarlavha ! scope="col" |Rol(lar) ! scope="col" |Til(lar) ! class="unsortable" scope="col" |Izohlar ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Adabiyotlar}} |- |2017-yil |''Lie '' |Chaitra |[[Telugu tili|Telugu]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 August 2017 |title=Megha Akash: Audience will love to see nithiin and me lie to each other in 'LIE". |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/megha-akash-audience-will-love-to-see-nithiin-and-me-lie-to-each-other-in-lie/articleshow/60022380.cms |access-date=8 November 2019}}</ref> |- |2018-yil |''Chal Mohan Ranga'' |Megha Subramanyam |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Interview with Megha Akash about Chal Mohan Ranga by Maya Nelluri|url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/meghaakash-cmr.html|kirish sanasi=16 November 2019|ish=Idlebrain|sana=4 April 2018}}</ref> |- | rowspan="5" |2019-yil |''Petta'' |Anu |[[Tamil tili|Tamil]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sana=30 January 2019|sarlavha=MEGHA AKASH: I WAS RAJINIFIED ON THE SETS OF PETTA EVERYDAY|url=https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191116073215/https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivsana=16 November 2019|kirish sanasi=16 November 2019|ish=In.com}}</ref> |- |''Vantha Rajavathaan Varuven'' |Maya |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 September 2019 |title=Megha Akash joins Simbu's film with Sundar C |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/megha-akash-joins-simbus-film-with-sundar-c/articleshow/65657620.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Boomerang'' |Gigi |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 March 2019 |title=Megha Akash, Atharvaa, Director Kannan talk about Boomerang, and Rajinikanth's appreciation |work=Firstpost |url=https://www.firstpost.com/entertainment/megha-akash-atharvaa-director-kannan-talk-about-boomerang-and-rajinikanths-appreciation-6243721.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Satellite Shankar'' |Pramila |[[Hind tili|Hindi]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=30 September 2018 |title=Megha Akash debuts in Bollywood |language=en |work=Tribune |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/lifestyle/megha-akash-debuts-in-bollywood-660825 |access-date=10 February 2021}}</ref> |- |''Enai Noki Paayum Thota'' |Lekha |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 April 2018 |title=Megha Akash recounts her gastronomical adventures in Turkey during 'Enai Noki Paayum Thota' shoot. |work=The New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2018/apr/02/megha-akash-recounts-her-gastronomical-adventures-in-turkey-during-enai-noki-paayum-thota-shoot-1796083.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |2020-yil |''Oru Pakka Kathai'' |Meera |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref name="thehindu.com"/> |- | rowspan="4" |2021-yil |''Kutty Story'' |Preethi |Tamil |Segment: ''Avanum Naanum'' | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 February 2021 |title=Vijay Sethupathi, Amala Paul part of upcoming Tamil anthology 'Kutti Love Story' |work=[[The News Minute]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-sethupathi-amala-paul-part-upcoming-tamil-anthology-kutti-love-story-142638 |access-date=6 February 2021}}</ref> |- |''Radhe'' |Nikisha |Hindi | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 July 2020 |title=Salman Khan is special because of this quality, reveals Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/salman-khan-is-special-because-of-this-quality-reveals-megha-akash/articleshow/76808790.cms |access-date=7 July 2020}}</ref> |- |''Raja Raja Chora'' |Sanjana |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1 March 2021 |title=''Gaali Sampath'' actor Sree Vishnu thanks for birthday wishes |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/gaali-sampath-actor-sree-vishnu-thanks-for-birthday-wishes/articleshow/81268082.cms |access-date=2 March 2021}}</ref> |- |''Dear Megha'' |Megha „Soup“ Swaroop |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 February 2021 |title=Rana Daggubati unveils Telugu film Dear Megha first look, see poster |language=en |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/telugu-cinema/rana-daggubati-unveils-telugu-film-dear-megha-first-look-see-poster-101612430014115.html |access-date=21 February 2021}}</ref> |- | rowspan="9" |2022-yil | style="background:#FFFFCC;" |''Manu Charitra'' {{dagger}} | {{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11 May 2019 |title=Kajal Aggarwal presents 'Manu Charitra' starring Shiva Kandukuri and Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/kajal-aggarwal-presents-manu-charitra-starring-shiva-kandukuri-and-megha-akash/articleshow/69282189.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Yaadhum Oore Yaavarum Kelir'' {{dagger}} | {{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22 November 2019 |title=Mohan Raja plays a cameo in Yaadhum Oore Yaavarum Kelir |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/nov/22/mohan-raja-plays-a-cameo-in-yaadhum-oore-yaavarum-kelir-15648.html |access-date=4 December 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Gurthunda Seethakalam''{{dagger}} |Divya |Telugu |Completed; Cameo appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 November 2020 |title=Megha Akash roped in for a special cameo in Satyadev and Tamannaah's Gurthunda Seethakalam |language=en |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/megha-akash-roped-in-for-a-special-cameo-in-satyadev-and-tamannaahs-gurthunda-seethakalam/articleshow/79057672.cms |access-date=12 December 2020}}</ref> |- | rowspan="2" style="background:#FFFFCC;" |''31 October Ladies Night'' {{dagger}} |rowspan="2" {{TBA}} |Telugu | rowspan="2" |Bilingual film; Completed | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=CH |first=Murali Krishna |date=6 June 2021 |title=Rakul Preet Singh to topline AL Vijay's OTT film 'October 31st Ladies Night' - The New Indian Express |work=New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |access-date=12 May 2022 |archive-date=2022-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124122112/https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |url-status=dead }}</ref> |- |Tamil |- | style="background:#FFFFCC;" |''Mazhai Pidikatha Manithan'' {{dagger}} |{{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 December 2021 |title=Vijay Milton's Mazhai Pidikatha Manithan will see Megha Akash play the lead opposite Vijay Antony |language=en |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2021/dec/25/vijay-miltons-mazhai-pidikatha-manithan-will-see-megha-akash-play-the-lead-opposite-vijay-antony-28631.html |access-date=16 February 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Prema Desam'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7 May 2022 |title=Prema Desam Glimpse Gets A Massive Response |language=en |work=Sakshi Post |url=https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |access-date=11 May 2022 |archive-date=2022-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220508091303/https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Single Shankarum Smartphone Simranum''{{dagger}} |Simran |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 May 2022 |title=First look of Shiva and Megha Akash's Single Shankarum Smartphone Simranum |work=Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/first-look-of-shivas-single-shankarum-smartphone-simranum/articleshow/91336366.cms |access-date=12 May 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Ravanasura'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=IASN |date=19 January 2022 |title=Ravi Teja's 'Ravanasura' begins filming; also stars Sushanth, Megha Akash and Anu Emmanuel |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/ravi-tejas-ravanasura-begins-filming |access-date=12 May 2022}}</ref> |- |TBA | style="background:#FFFFCC;" |''Production No.1'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 March 2022 |title=Rahul Vijay and Megha Akash start shoot for tentatively titled Production No.1 |work=The Hans India |url=https://www.thehansindia.com/cinema/rahul-vijay-megha-akashs-new-film-hits-the-sets-734924 |access-date=12 May 2022}}</ref> |} === Musiqa videolar === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: left;" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Hamkor aktyor ! scope="col" | Musiqa tomonidan ! class="unsortable" scope="col" | Ref(lar) |- | 2020-yil | ''Oru Chance Kudu'' | Shanthanu Bhagyaraj, Kalaiyarasan | Kartik (qoʻshiqchi) | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 June 2020 |title=Shanthnu, Megha Akash & Kalaiyarasan in Gautham Menon's song 'Oru Chance Kodu' |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/shanthnu-megha-akash-kalaiyarasan-in-gautham-menons-song-oru-chance-kodu/articleshow/76238221.cms |access-date=7 July 2020 |via=YouTube}}</ref> |- | 2021-yil | ''Thappu Panniten'' | Kalidas Jayaram | AKPriyan | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/strs-soulful-voice-from-thappu-panniten-ft-yuvan-shankar-raja-kalidas-megha.html|sarlavha=Na Thappu Panniten…" - STR's soulful voice that is sure to hea you!|kirish sanasi=12 May 2022|ish=Behindwoods.com|sana=7 July 2021}}</ref> |} == Mukofotlar va nominatsiyalar == {| class="wikitable sortable" !Yil ! Mukofot ! Turkum ! Film ! Natija ! class="unsortable" scope="col" | |- | 2018-yil | SIIMA mukofotlari | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Yolgʻon''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hooli |first=Shekhar H. |date=5 August 2018 |title=SIIMA Awards 2018 - Telugu, Kannada nomination list out: Date, place of 7th edition revealed |language=en |work=IB Times |url=https://www.ibtimes.co.in/siima-awards-2018-telugu-kannada-nomination-list-out-date-place-7th-edition-revealed-777016 |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | 2019-yil | Edison mukofotlari | Kollivudning hukmron malikasi || ||{{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=EDISON AWARDS 2019|url=https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36|kirish sanasi=14 January 2020|ish=[[Edison Awards (India)|Edison Awards]]|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108044840/https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36}}</ref> |- | rowspan="3" | 2020-yil | Edison mukofotlari | rowspan="3" | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Vanta Rajavathan Varuven''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Edison Awards 2020 nominations|url=http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Edison Awards|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2019-12-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191231131528/http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sana=27 November 2019|sarlavha=Edison Awards 2020: Vijay, Thala Ajith, Rajinikanth, Chiyaan Vikram Nominated For 'Mass Hero of the Year'; Here's The Complete List of Nominations|url=https://www.latestly.com/entertainment/south/edison-awards-2020-vijay-thala-ajith-rajinikanth-chiyaan-vikram-nominated-for-mass-hero-of-the-year-heres-the-complete-list-of-nominations-1364558.html|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Latestly.com}}</ref> |- | JFW kino mukofotlari | rowspan="2" | ''Enai Noki Paayum Thota''|| {{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Twin Birds Presents JFW Movie Awards 2020|url=https://jfwonline.com/article/twin-birds-presents-jfw-movie-awards-2020-an-unforgettable-night-with-impeccable-style-and-substance/|kirish sanasi=16 March 2020|ish=Just for Women|sana=16 March 2020}}</ref> |- | Ananda Vikatan kino mukofotlari ||{{Nom}} | |} == Manbalar == {{manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Akash, Megha}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Hindistonlik aktrisalar]] [[Turkum:1995-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Hindistonlik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Telugu kino aktrisalari]] [[Turkum:Tamil kino aktrisalari]] [[Turkum:XXI asr hind aktrisalari]] rbi5obtiq0azfuogjczwzxmt6vfaliq 6000031 6000030 2026-04-21T09:28:08Z KWiki78 246724 6000031 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi=Megha Akash |portret=Megha 46246423472 o 07.jpg |tavsif=Megha in 2021 |tavallud sanasi={{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|10|26|df=y}} |tavallud joyi=[[Madras]], [[Tamil Nadu]], [[Hindiston]] |kasbi=Aktrisa |faoliyat_yillari=2017 — bugungi kun |turmush oʻrtogʻi=}} '''Megha Akash''' — 1995-yil 26-oktyabrda tugʻilgan [[Hindiston|hind]] [[Aktyor|aktrisasi]] boʻlib, u asosan, [[Tamil tili|Tamil]] va [[Telugu tili|Telugu tillarida]] suratga olingan filmlarga rol ijro etgan. U aktyorlik birinchi debyutini telugu tilidagi „''Lie''“ (2017) filmida rol ijro etib qilgan. Megha oʻzining ''[[Petta]]'' filmi bilan [[Tamil tili|tamil]] filmi debyutini va [[Hind tili|Hind]] filmidagi debyutini ''[[Satellite Shankar]]'' filmi bilan 2019-yilda qilgan. U shuningdek, ''[[Raja Raja Chora]]'' (2021) filmidagi muvaffaqiyati<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Pecheti |first=Prakash |date=19 August 2021 |title=Sree Vishnu and Megha Akash's 'Raja Raja Chora' steals the show |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/sree-vishnus-raja-raja-chora-steals-the-show |access-date=23 August 2021}}</ref> va ''[[Hurmatli Megha]]'' (2021) filmlarida rollari bilan tanilgan. == Yoshligi == Megha 1995-yil 26-oktyabrda<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=26 October 2019 |title=Happy Birthday Megha Akash: Celebrate the actress' 24th Birthday with 10 of her best Instagram pics |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/happy-birthday-megha-akash-celebrate-the-actress-24th-birthday-with-10-of-her-best-instagram-pics/articleshow/71774089.cms |access-date=14 November 2019}}</ref> [[Madras]] (hozirgi [[Chennay|Chennai]]), [[Tamilnad]]u<ref name="Interview">{{Veb manbasi|sarlavha=Lie Actress Megha Akash Exclusive Interview – Talking Movies With iDream #470|url=https://www.youtube.com/watch?v=9CuJ4v1UAss|kirish sanasi=22 February 2020|ish=YouTube|iqtibos=Watch at 7:26, she says "I'm born and brought up in Chennai"}}</ref> shahrida otasi [[telugu]] va ona [[Malayali tili|malayali oilasi]]<nowiki/>da tug‘ilgan.<ref name="behindwoods" /><ref>{{Veb manbasi|sana=4 August 2017|sarlavha=Interview : Megha Akash – I have also signed Nithin's next|url=https://www.123telugu.com/interviews/interview-megha-akash-i-have-also-signed-nithins-next.html|kirish sanasi=2 March 2021|ish=123telugu.com|til=en}}</ref> Uning ota-onasi ham reklama sohasida faoliyat olib borgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=2 March 2021 |issn=0971-751X}}</ref> U Chennaydagi Lady Andal maktabida o‘qigan va [[bakalavr]] darajasini tamomlagan. Chennai ayollar [[Xristianlik|xristian]] kollejini tamomlagan. Megha [[Tamil tili|tamil]] tilida yaxshi soʻzlashadi.<ref name="behindwoods">{{Veb manbasi|muallif=Jyothsna|sana=6 March 2016|sarlavha=Megha Akash|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/megha-akash-heroine-of-oru-pakka-kadhai-talks-about-her-film.html|kirish sanasi=30 January 2019|ish=BehindWoods}}</ref> == Faoliyati == [[Fayl:Megha_Akash.jpg|thumb|Megha Chal Mohan Rangani targʻib qilmoqda (2018)]] Megha oʻz faoliyatini [["Oru Pakka Kathai"|"''Oru Pakka Kathai''"]] filmida rol ijro etishdan boshlagan, ammo u 2020-yil 25-dekabrda ZEE5da chiqarilgan.<ref name="thehindu.com">{{Yangiliklar manbasi |last=Kumar |first=Pradeep |date=23 December 2020 |title=Balaji Tharaneetharan thought 'Oru Pakka Kathai' would remain unreleased |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/balaji-tharaneetharan-thought-oru-pakka-kathai-would-remain-unreleased/article33400465.ece |access-date=23 December 2020}}</ref> Keyinchalik u 2017-yilgi [[Telugu tili|telugu]] filmida rol ijro etdi, bu uning debyuti filmi hisoblanadi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Jayakrishnan |date=10 August 2017 |title=LIE heroine, Megha Akash elated about her Tollywood debut |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/lie-heroine-megha-akash-elated-about-her-tollywood-debut/articleshow/60005273.cms |access-date=13 February 2021}}</ref> Uning [[Tamil tili|tamil]] filmidagi debyuti ''[[Petta]]'' (2019) edi, garchi u oldin ''[[Enai Noki Paayum Thota]]'' (2019) filmida suratga tushgan boʻlsa ham.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Megha Akash Movies: Latest and Upcoming Films of Megha Akash|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Megha-Akash/movies|ish=The Times of India|kirish sanasi=12 May 2022}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=12 May 2022}}</ref> === Muvaffaqiyat va keyingi martabasi (2021 yildan hozirgi kungacha) === 2021-yilda Megha toʻrtta filmda rol ijro etgan. Birinchi reliz [[Tamil tili|tamil]] filmi ''[[Kutty Story]]'' boʻlib, u Segment: Avanum Naanumda Preeti rolini ijro etgan. Keyinchalik u oʻzining ikkinchi [[Bollywood|bollivood]] filmi ''[[Radheda]]'' politsiya xodimasi Nikisha rolini ijro etgan. Keyin u ikkita [[Telugu tili|telugu]] filmida ''[[Raja Raja Chora]]'' filmida esa Sanjana rolida va ''[[Aziz Megha]]'' filmida Megha rolini ijro etgan. == Filmografiyasi == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Yil ! scope="col" |Sarlavha ! scope="col" |Rol(lar) ! scope="col" |Til(lar) ! class="unsortable" scope="col" |Izohlar ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Adabiyotlar}} |- |2017-yil |''Lie '' |Chaitra |[[Telugu tili|Telugu]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 August 2017 |title=Megha Akash: Audience will love to see nithiin and me lie to each other in 'LIE". |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/megha-akash-audience-will-love-to-see-nithiin-and-me-lie-to-each-other-in-lie/articleshow/60022380.cms |access-date=8 November 2019}}</ref> |- |2018-yil |''Chal Mohan Ranga'' |Megha Subramanyam |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Interview with Megha Akash about Chal Mohan Ranga by Maya Nelluri|url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/meghaakash-cmr.html|kirish sanasi=16 November 2019|ish=Idlebrain|sana=4 April 2018}}</ref> |- | rowspan="5" |2019-yil |''Petta'' |Anu |[[Tamil tili|Tamil]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sana=30 January 2019|sarlavha=MEGHA AKASH: I WAS RAJINIFIED ON THE SETS OF PETTA EVERYDAY|url=https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191116073215/https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivsana=16 November 2019|kirish sanasi=16 November 2019|ish=In.com}}</ref> |- |''Vantha Rajavathaan Varuven'' |Maya |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 September 2019 |title=Megha Akash joins Simbu's film with Sundar C |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/megha-akash-joins-simbus-film-with-sundar-c/articleshow/65657620.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Boomerang'' |Gigi |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 March 2019 |title=Megha Akash, Atharvaa, Director Kannan talk about Boomerang, and Rajinikanth's appreciation |work=Firstpost |url=https://www.firstpost.com/entertainment/megha-akash-atharvaa-director-kannan-talk-about-boomerang-and-rajinikanths-appreciation-6243721.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Satellite Shankar'' |Pramila |[[Hind tili|Hindi]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=30 September 2018 |title=Megha Akash debuts in Bollywood |language=en |work=Tribune |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/lifestyle/megha-akash-debuts-in-bollywood-660825 |access-date=10 February 2021}}</ref> |- |''Enai Noki Paayum Thota'' |Lekha |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 April 2018 |title=Megha Akash recounts her gastronomical adventures in Turkey during 'Enai Noki Paayum Thota' shoot. |work=The New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2018/apr/02/megha-akash-recounts-her-gastronomical-adventures-in-turkey-during-enai-noki-paayum-thota-shoot-1796083.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |2020-yil |''Oru Pakka Kathai'' |Meera |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref name="thehindu.com"/> |- | rowspan="4" |2021-yil |''Kutty Story'' |Preethi |Tamil |Segment: ''Avanum Naanum'' | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 February 2021 |title=Vijay Sethupathi, Amala Paul part of upcoming Tamil anthology 'Kutti Love Story' |work=[[The News Minute]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-sethupathi-amala-paul-part-upcoming-tamil-anthology-kutti-love-story-142638 |access-date=6 February 2021}}</ref> |- |''Radhe'' |Nikisha |Hindi | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 July 2020 |title=Salman Khan is special because of this quality, reveals Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/salman-khan-is-special-because-of-this-quality-reveals-megha-akash/articleshow/76808790.cms |access-date=7 July 2020}}</ref> |- |''Raja Raja Chora'' |Sanjana |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1 March 2021 |title=''Gaali Sampath'' actor Sree Vishnu thanks for birthday wishes |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/gaali-sampath-actor-sree-vishnu-thanks-for-birthday-wishes/articleshow/81268082.cms |access-date=2 March 2021}}</ref> |- |''Dear Megha'' |Megha „Soup“ Swaroop |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 February 2021 |title=Rana Daggubati unveils Telugu film Dear Megha first look, see poster |language=en |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/telugu-cinema/rana-daggubati-unveils-telugu-film-dear-megha-first-look-see-poster-101612430014115.html |access-date=21 February 2021}}</ref> |- | rowspan="9" |2022-yil | style="background:#FFFFCC;" |''Manu Charitra'' {{dagger}} | {{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11 May 2019 |title=Kajal Aggarwal presents 'Manu Charitra' starring Shiva Kandukuri and Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/kajal-aggarwal-presents-manu-charitra-starring-shiva-kandukuri-and-megha-akash/articleshow/69282189.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Yaadhum Oore Yaavarum Kelir'' {{dagger}} | {{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22 November 2019 |title=Mohan Raja plays a cameo in Yaadhum Oore Yaavarum Kelir |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/nov/22/mohan-raja-plays-a-cameo-in-yaadhum-oore-yaavarum-kelir-15648.html |access-date=4 December 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Gurthunda Seethakalam''{{dagger}} |Divya |Telugu |Completed; Cameo appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 November 2020 |title=Megha Akash roped in for a special cameo in Satyadev and Tamannaah's Gurthunda Seethakalam |language=en |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/megha-akash-roped-in-for-a-special-cameo-in-satyadev-and-tamannaahs-gurthunda-seethakalam/articleshow/79057672.cms |access-date=12 December 2020}}</ref> |- | rowspan="2" style="background:#FFFFCC;" |''31 October Ladies Night'' {{dagger}} |rowspan="2" {{TBA}} |Telugu | rowspan="2" |Bilingual film; Completed | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=CH |first=Murali Krishna |date=6 June 2021 |title=Rakul Preet Singh to topline AL Vijay's OTT film 'October 31st Ladies Night' - The New Indian Express |work=New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |access-date=12 May 2022 |archive-date=2022-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124122112/https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |url-status=dead }}</ref> |- |Tamil |- | style="background:#FFFFCC;" |''Mazhai Pidikatha Manithan'' {{dagger}} |{{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 December 2021 |title=Vijay Milton's Mazhai Pidikatha Manithan will see Megha Akash play the lead opposite Vijay Antony |language=en |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2021/dec/25/vijay-miltons-mazhai-pidikatha-manithan-will-see-megha-akash-play-the-lead-opposite-vijay-antony-28631.html |access-date=16 February 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Prema Desam'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7 May 2022 |title=Prema Desam Glimpse Gets A Massive Response |language=en |work=Sakshi Post |url=https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |access-date=11 May 2022 |archive-date=2022-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220508091303/https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Single Shankarum Smartphone Simranum''{{dagger}} |Simran |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 May 2022 |title=First look of Shiva and Megha Akash's Single Shankarum Smartphone Simranum |work=Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/first-look-of-shivas-single-shankarum-smartphone-simranum/articleshow/91336366.cms |access-date=12 May 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Ravanasura'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=IASN |date=19 January 2022 |title=Ravi Teja's 'Ravanasura' begins filming; also stars Sushanth, Megha Akash and Anu Emmanuel |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/ravi-tejas-ravanasura-begins-filming |access-date=12 May 2022}}</ref> |- |TBA | style="background:#FFFFCC;" |''Production No.1'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 March 2022 |title=Rahul Vijay and Megha Akash start shoot for tentatively titled Production No.1 |work=The Hans India |url=https://www.thehansindia.com/cinema/rahul-vijay-megha-akashs-new-film-hits-the-sets-734924 |access-date=12 May 2022}}</ref> |} === Musiqa videolar === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: left;" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Hamkor aktyor ! scope="col" | Musiqa tomonidan ! class="unsortable" scope="col" | Ref(lar) |- | 2020-yil | ''Oru Chance Kudu'' | Shanthanu Bhagyaraj, Kalaiyarasan | Kartik (qoʻshiqchi) | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 June 2020 |title=Shanthnu, Megha Akash & Kalaiyarasan in Gautham Menon's song 'Oru Chance Kodu' |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/shanthnu-megha-akash-kalaiyarasan-in-gautham-menons-song-oru-chance-kodu/articleshow/76238221.cms |access-date=7 July 2020 |via=YouTube}}</ref> |- | 2021-yil | ''Thappu Panniten'' | Kalidas Jayaram | AKPriyan | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/strs-soulful-voice-from-thappu-panniten-ft-yuvan-shankar-raja-kalidas-megha.html|sarlavha=Na Thappu Panniten…" - STR's soulful voice that is sure to hea you!|kirish sanasi=12 May 2022|ish=Behindwoods.com|sana=7 July 2021}}</ref> |} == Mukofotlar va nominatsiyalar == {| class="wikitable sortable" !Yil ! Mukofot ! Turkum ! Film ! Natija ! class="unsortable" scope="col" | |- | 2018-yil | SIIMA mukofotlari | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Yolgʻon''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hooli |first=Shekhar H. |date=5 August 2018 |title=SIIMA Awards 2018 - Telugu, Kannada nomination list out: Date, place of 7th edition revealed |language=en |work=IB Times |url=https://www.ibtimes.co.in/siima-awards-2018-telugu-kannada-nomination-list-out-date-place-7th-edition-revealed-777016 |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | 2019-yil | Edison mukofotlari | Kollivudning hukmron malikasi || ||{{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=EDISON AWARDS 2019|url=https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36|kirish sanasi=14 January 2020|ish=[[Edison Awards (India)|Edison Awards]]|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108044840/https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36}}</ref> |- | rowspan="3" | 2020-yil | Edison mukofotlari | rowspan="3" | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Vanta Rajavathan Varuven''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Edison Awards 2020 nominations|url=http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Edison Awards|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2019-12-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191231131528/http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sana=27 November 2019|sarlavha=Edison Awards 2020: Vijay, Thala Ajith, Rajinikanth, Chiyaan Vikram Nominated For 'Mass Hero of the Year'; Here's The Complete List of Nominations|url=https://www.latestly.com/entertainment/south/edison-awards-2020-vijay-thala-ajith-rajinikanth-chiyaan-vikram-nominated-for-mass-hero-of-the-year-heres-the-complete-list-of-nominations-1364558.html|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Latestly.com}}</ref> |- | JFW kino mukofotlari | rowspan="2" | ''Enai Noki Paayum Thota''|| {{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Twin Birds Presents JFW Movie Awards 2020|url=https://jfwonline.com/article/twin-birds-presents-jfw-movie-awards-2020-an-unforgettable-night-with-impeccable-style-and-substance/|kirish sanasi=16 March 2020|ish=Just for Women|sana=16 March 2020}}</ref> |- | Ananda Vikatan kino mukofotlari ||{{Nom}} | |} == Manbalar == {{manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Akash, Megha}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Hindistonlik aktrisalar]] [[Turkum:1995-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Hindistonlik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Telugu kino aktrisalari]] [[Turkum:Tamil kino aktrisalari]] [[Turkum:XXI asr hind aktrisalari]] coo5vx4iuavjxjumhdnry5bhywba0xg 6000033 6000031 2026-04-21T09:28:49Z KWiki78 246724 6000033 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi=Megha Akash |portret=Megha 46246423472 o 07.jpg |tavsif=Megha in 2021 |tavallud sanasi={{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|10|26|df=y}} |tavallud joyi=[[Madras]], [[Tamil Nadu]], [[Hindiston]] |kasbi=Aktrisa |faoliyat_yillari=2017 — bugungi kun |turmush oʻrtogʻi=}} '''Megha Akash''' — 1995-yil 26-oktyabrda tugʻilgan [[Hindiston|hind]] [[Aktyor|aktrisasi]] boʻlib, u asosan, [[Tamil tili|Tamil]] va [[Telugu tili|Telugu tillarida]] suratga olingan filmlarga rol ijro etgan. U aktyorlik birinchi debyutini telugu tilidagi „''Lie''“ (2017) filmida rol ijro etib qilgan. Megha oʻzining ''[[Petta]]'' filmi bilan [[Tamil tili|tamil]] filmi debyutini va [[Hind tili|Hind]] filmidagi debyutini ''[[Satellite Shankar]]'' filmi bilan 2019-yilda qilgan. U shuningdek, ''[[Raja Raja Chora]]'' (2021) filmidagi muvaffaqiyati<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Pecheti |first=Prakash |date=19 August 2021 |title=Sree Vishnu and Megha Akash's 'Raja Raja Chora' steals the show |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/sree-vishnus-raja-raja-chora-steals-the-show |access-date=23 August 2021}}</ref> va ''[[Hurmatli Megha]]'' (2021) filmlarida rollari bilan tanilgan. == Yoshligi == Megha 1995-yil 26-oktyabrda<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=26 October 2019 |title=Happy Birthday Megha Akash: Celebrate the actress' 24th Birthday with 10 of her best Instagram pics |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/happy-birthday-megha-akash-celebrate-the-actress-24th-birthday-with-10-of-her-best-instagram-pics/articleshow/71774089.cms |access-date=14 November 2019}}</ref> [[Madras]] (hozirgi [[Chennay|Chennai]]), [[Tamilnad]]u<ref name="Interview">{{Veb manbasi|sarlavha=Lie Actress Megha Akash Exclusive Interview – Talking Movies With iDream #470|url=https://www.youtube.com/watch?v=9CuJ4v1UAss|kirish sanasi=22 February 2020|ish=YouTube|iqtibos=Watch at 7:26, she says "I'm born and brought up in Chennai"}}</ref> shahrida otasi [[telugu]] va ona [[Malayali tili|malayali oilasi]]da tug‘ilgan<ref name="behindwoods" /><ref>{{Veb manbasi|sana=4 August 2017|sarlavha=Interview : Megha Akash – I have also signed Nithin's next|url=https://www.123telugu.com/interviews/interview-megha-akash-i-have-also-signed-nithins-next.html|kirish sanasi=2 March 2021|ish=123telugu.com|til=en}}</ref>. Uning ota-onasi ham reklama sohasida faoliyat olib borgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=2 March 2021 |issn=0971-751X}}</ref>. U Chennaydagi Lady Andal maktabida o‘qigan va [[bakalavr]] darajasini tamomlagan. Chennai ayollar [[Xristianlik|xristian]] kollejini tamomlagan. Megha [[Tamil tili|tamil]] tilida yaxshi soʻzlashadi<ref name="behindwoods">{{Veb manbasi|muallif=Jyothsna|sana=6 March 2016|sarlavha=Megha Akash|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/megha-akash-heroine-of-oru-pakka-kadhai-talks-about-her-film.html|kirish sanasi=30 January 2019|ish=BehindWoods}}</ref>. == Faoliyati == [[Fayl:Megha_Akash.jpg|thumb|Megha Chal Mohan Rangani targʻib qilmoqda (2018)]] Megha oʻz faoliyatini [["Oru Pakka Kathai"|"''Oru Pakka Kathai''"]] filmida rol ijro etishdan boshlagan, ammo u 2020-yil 25-dekabrda ZEE5da chiqarilgan.<ref name="thehindu.com">{{Yangiliklar manbasi |last=Kumar |first=Pradeep |date=23 December 2020 |title=Balaji Tharaneetharan thought 'Oru Pakka Kathai' would remain unreleased |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/balaji-tharaneetharan-thought-oru-pakka-kathai-would-remain-unreleased/article33400465.ece |access-date=23 December 2020}}</ref> Keyinchalik u 2017-yilgi [[Telugu tili|telugu]] filmida rol ijro etdi, bu uning debyuti filmi hisoblanadi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Jayakrishnan |date=10 August 2017 |title=LIE heroine, Megha Akash elated about her Tollywood debut |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/lie-heroine-megha-akash-elated-about-her-tollywood-debut/articleshow/60005273.cms |access-date=13 February 2021}}</ref> Uning [[Tamil tili|tamil]] filmidagi debyuti ''[[Petta]]'' (2019) edi, garchi u oldin ''[[Enai Noki Paayum Thota]]'' (2019) filmida suratga tushgan boʻlsa ham.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Megha Akash Movies: Latest and Upcoming Films of Megha Akash|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Megha-Akash/movies|ish=The Times of India|kirish sanasi=12 May 2022}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=12 May 2022}}</ref> === Muvaffaqiyat va keyingi martabasi (2021 yildan hozirgi kungacha) === 2021-yilda Megha toʻrtta filmda rol ijro etgan. Birinchi reliz [[Tamil tili|tamil]] filmi ''[[Kutty Story]]'' boʻlib, u Segment: Avanum Naanumda Preeti rolini ijro etgan. Keyinchalik u oʻzining ikkinchi [[Bollywood|bollivood]] filmi ''[[Radheda]]'' politsiya xodimasi Nikisha rolini ijro etgan. Keyin u ikkita [[Telugu tili|telugu]] filmida ''[[Raja Raja Chora]]'' filmida esa Sanjana rolida va ''[[Aziz Megha]]'' filmida Megha rolini ijro etgan. == Filmografiyasi == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Yil ! scope="col" |Sarlavha ! scope="col" |Rol(lar) ! scope="col" |Til(lar) ! class="unsortable" scope="col" |Izohlar ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Adabiyotlar}} |- |2017-yil |''Lie '' |Chaitra |[[Telugu tili|Telugu]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 August 2017 |title=Megha Akash: Audience will love to see nithiin and me lie to each other in 'LIE". |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/megha-akash-audience-will-love-to-see-nithiin-and-me-lie-to-each-other-in-lie/articleshow/60022380.cms |access-date=8 November 2019}}</ref> |- |2018-yil |''Chal Mohan Ranga'' |Megha Subramanyam |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Interview with Megha Akash about Chal Mohan Ranga by Maya Nelluri|url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/meghaakash-cmr.html|kirish sanasi=16 November 2019|ish=Idlebrain|sana=4 April 2018}}</ref> |- | rowspan="5" |2019-yil |''Petta'' |Anu |[[Tamil tili|Tamil]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sana=30 January 2019|sarlavha=MEGHA AKASH: I WAS RAJINIFIED ON THE SETS OF PETTA EVERYDAY|url=https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191116073215/https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivsana=16 November 2019|kirish sanasi=16 November 2019|ish=In.com}}</ref> |- |''Vantha Rajavathaan Varuven'' |Maya |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 September 2019 |title=Megha Akash joins Simbu's film with Sundar C |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/megha-akash-joins-simbus-film-with-sundar-c/articleshow/65657620.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Boomerang'' |Gigi |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 March 2019 |title=Megha Akash, Atharvaa, Director Kannan talk about Boomerang, and Rajinikanth's appreciation |work=Firstpost |url=https://www.firstpost.com/entertainment/megha-akash-atharvaa-director-kannan-talk-about-boomerang-and-rajinikanths-appreciation-6243721.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Satellite Shankar'' |Pramila |[[Hind tili|Hindi]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=30 September 2018 |title=Megha Akash debuts in Bollywood |language=en |work=Tribune |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/lifestyle/megha-akash-debuts-in-bollywood-660825 |access-date=10 February 2021}}</ref> |- |''Enai Noki Paayum Thota'' |Lekha |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 April 2018 |title=Megha Akash recounts her gastronomical adventures in Turkey during 'Enai Noki Paayum Thota' shoot. |work=The New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2018/apr/02/megha-akash-recounts-her-gastronomical-adventures-in-turkey-during-enai-noki-paayum-thota-shoot-1796083.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |2020-yil |''Oru Pakka Kathai'' |Meera |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref name="thehindu.com"/> |- | rowspan="4" |2021-yil |''Kutty Story'' |Preethi |Tamil |Segment: ''Avanum Naanum'' | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 February 2021 |title=Vijay Sethupathi, Amala Paul part of upcoming Tamil anthology 'Kutti Love Story' |work=[[The News Minute]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-sethupathi-amala-paul-part-upcoming-tamil-anthology-kutti-love-story-142638 |access-date=6 February 2021}}</ref> |- |''Radhe'' |Nikisha |Hindi | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 July 2020 |title=Salman Khan is special because of this quality, reveals Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/salman-khan-is-special-because-of-this-quality-reveals-megha-akash/articleshow/76808790.cms |access-date=7 July 2020}}</ref> |- |''Raja Raja Chora'' |Sanjana |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1 March 2021 |title=''Gaali Sampath'' actor Sree Vishnu thanks for birthday wishes |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/gaali-sampath-actor-sree-vishnu-thanks-for-birthday-wishes/articleshow/81268082.cms |access-date=2 March 2021}}</ref> |- |''Dear Megha'' |Megha „Soup“ Swaroop |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 February 2021 |title=Rana Daggubati unveils Telugu film Dear Megha first look, see poster |language=en |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/telugu-cinema/rana-daggubati-unveils-telugu-film-dear-megha-first-look-see-poster-101612430014115.html |access-date=21 February 2021}}</ref> |- | rowspan="9" |2022-yil | style="background:#FFFFCC;" |''Manu Charitra'' {{dagger}} | {{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11 May 2019 |title=Kajal Aggarwal presents 'Manu Charitra' starring Shiva Kandukuri and Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/kajal-aggarwal-presents-manu-charitra-starring-shiva-kandukuri-and-megha-akash/articleshow/69282189.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Yaadhum Oore Yaavarum Kelir'' {{dagger}} | {{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22 November 2019 |title=Mohan Raja plays a cameo in Yaadhum Oore Yaavarum Kelir |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/nov/22/mohan-raja-plays-a-cameo-in-yaadhum-oore-yaavarum-kelir-15648.html |access-date=4 December 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Gurthunda Seethakalam''{{dagger}} |Divya |Telugu |Completed; Cameo appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 November 2020 |title=Megha Akash roped in for a special cameo in Satyadev and Tamannaah's Gurthunda Seethakalam |language=en |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/megha-akash-roped-in-for-a-special-cameo-in-satyadev-and-tamannaahs-gurthunda-seethakalam/articleshow/79057672.cms |access-date=12 December 2020}}</ref> |- | rowspan="2" style="background:#FFFFCC;" |''31 October Ladies Night'' {{dagger}} |rowspan="2" {{TBA}} |Telugu | rowspan="2" |Bilingual film; Completed | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=CH |first=Murali Krishna |date=6 June 2021 |title=Rakul Preet Singh to topline AL Vijay's OTT film 'October 31st Ladies Night' - The New Indian Express |work=New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |access-date=12 May 2022 |archive-date=2022-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124122112/https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |url-status=dead }}</ref> |- |Tamil |- | style="background:#FFFFCC;" |''Mazhai Pidikatha Manithan'' {{dagger}} |{{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 December 2021 |title=Vijay Milton's Mazhai Pidikatha Manithan will see Megha Akash play the lead opposite Vijay Antony |language=en |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2021/dec/25/vijay-miltons-mazhai-pidikatha-manithan-will-see-megha-akash-play-the-lead-opposite-vijay-antony-28631.html |access-date=16 February 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Prema Desam'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7 May 2022 |title=Prema Desam Glimpse Gets A Massive Response |language=en |work=Sakshi Post |url=https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |access-date=11 May 2022 |archive-date=2022-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220508091303/https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Single Shankarum Smartphone Simranum''{{dagger}} |Simran |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 May 2022 |title=First look of Shiva and Megha Akash's Single Shankarum Smartphone Simranum |work=Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/first-look-of-shivas-single-shankarum-smartphone-simranum/articleshow/91336366.cms |access-date=12 May 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Ravanasura'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=IASN |date=19 January 2022 |title=Ravi Teja's 'Ravanasura' begins filming; also stars Sushanth, Megha Akash and Anu Emmanuel |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/ravi-tejas-ravanasura-begins-filming |access-date=12 May 2022}}</ref> |- |TBA | style="background:#FFFFCC;" |''Production No.1'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 March 2022 |title=Rahul Vijay and Megha Akash start shoot for tentatively titled Production No.1 |work=The Hans India |url=https://www.thehansindia.com/cinema/rahul-vijay-megha-akashs-new-film-hits-the-sets-734924 |access-date=12 May 2022}}</ref> |} === Musiqa videolar === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: left;" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Hamkor aktyor ! scope="col" | Musiqa tomonidan ! class="unsortable" scope="col" | Ref(lar) |- | 2020-yil | ''Oru Chance Kudu'' | Shanthanu Bhagyaraj, Kalaiyarasan | Kartik (qoʻshiqchi) | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 June 2020 |title=Shanthnu, Megha Akash & Kalaiyarasan in Gautham Menon's song 'Oru Chance Kodu' |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/shanthnu-megha-akash-kalaiyarasan-in-gautham-menons-song-oru-chance-kodu/articleshow/76238221.cms |access-date=7 July 2020 |via=YouTube}}</ref> |- | 2021-yil | ''Thappu Panniten'' | Kalidas Jayaram | AKPriyan | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/strs-soulful-voice-from-thappu-panniten-ft-yuvan-shankar-raja-kalidas-megha.html|sarlavha=Na Thappu Panniten…" - STR's soulful voice that is sure to hea you!|kirish sanasi=12 May 2022|ish=Behindwoods.com|sana=7 July 2021}}</ref> |} == Mukofotlar va nominatsiyalar == {| class="wikitable sortable" !Yil ! Mukofot ! Turkum ! Film ! Natija ! class="unsortable" scope="col" | |- | 2018-yil | SIIMA mukofotlari | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Yolgʻon''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hooli |first=Shekhar H. |date=5 August 2018 |title=SIIMA Awards 2018 - Telugu, Kannada nomination list out: Date, place of 7th edition revealed |language=en |work=IB Times |url=https://www.ibtimes.co.in/siima-awards-2018-telugu-kannada-nomination-list-out-date-place-7th-edition-revealed-777016 |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | 2019-yil | Edison mukofotlari | Kollivudning hukmron malikasi || ||{{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=EDISON AWARDS 2019|url=https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36|kirish sanasi=14 January 2020|ish=[[Edison Awards (India)|Edison Awards]]|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108044840/https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36}}</ref> |- | rowspan="3" | 2020-yil | Edison mukofotlari | rowspan="3" | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Vanta Rajavathan Varuven''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Edison Awards 2020 nominations|url=http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Edison Awards|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2019-12-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191231131528/http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sana=27 November 2019|sarlavha=Edison Awards 2020: Vijay, Thala Ajith, Rajinikanth, Chiyaan Vikram Nominated For 'Mass Hero of the Year'; Here's The Complete List of Nominations|url=https://www.latestly.com/entertainment/south/edison-awards-2020-vijay-thala-ajith-rajinikanth-chiyaan-vikram-nominated-for-mass-hero-of-the-year-heres-the-complete-list-of-nominations-1364558.html|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Latestly.com}}</ref> |- | JFW kino mukofotlari | rowspan="2" | ''Enai Noki Paayum Thota''|| {{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Twin Birds Presents JFW Movie Awards 2020|url=https://jfwonline.com/article/twin-birds-presents-jfw-movie-awards-2020-an-unforgettable-night-with-impeccable-style-and-substance/|kirish sanasi=16 March 2020|ish=Just for Women|sana=16 March 2020}}</ref> |- | Ananda Vikatan kino mukofotlari ||{{Nom}} | |} == Manbalar == {{manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Akash, Megha}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Hindistonlik aktrisalar]] [[Turkum:1995-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Hindistonlik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Telugu kino aktrisalari]] [[Turkum:Tamil kino aktrisalari]] [[Turkum:XXI asr hind aktrisalari]] pu8wys9a2ryy9sff6s22k0ymjny972k 6000034 6000033 2026-04-21T09:28:58Z KWiki78 246724 6000034 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi=Megha Akash |portret=Megha 46246423472 o 07.jpg |tavsif=Megha in 2021 |tavallud sanasi={{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|10|26|df=y}} |tavallud joyi=[[Madras]], [[Tamil Nadu]], [[Hindiston]] |kasbi=Aktrisa |faoliyat_yillari=2017 — bugungi kun |turmush oʻrtogʻi=}} '''Megha Akash''' — 1995-yil 26-oktyabrda tugʻilgan [[Hindiston|hind]] [[Aktyor|aktrisasi]] boʻlib, u asosan, [[Tamil tili|Tamil]] va [[Telugu tili|Telugu tillarida]] suratga olingan filmlarga rol ijro etgan. U aktyorlik birinchi debyutini telugu tilidagi „''Lie''“ (2017) filmida rol ijro etib qilgan. Megha oʻzining ''[[Petta]]'' filmi bilan [[Tamil tili|tamil]] filmi debyutini va [[Hind tili|Hind]] filmidagi debyutini ''[[Satellite Shankar]]'' filmi bilan 2019-yilda qilgan. U shuningdek, ''[[Raja Raja Chora]]'' (2021) filmidagi muvaffaqiyati<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Pecheti |first=Prakash |date=19 August 2021 |title=Sree Vishnu and Megha Akash's 'Raja Raja Chora' steals the show |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/sree-vishnus-raja-raja-chora-steals-the-show |access-date=23 August 2021}}</ref> va ''[[Hurmatli Megha]]'' (2021) filmlarida rollari bilan tanilgan. == Yoshligi == Megha 1995-yil 26-oktyabrda<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=26 October 2019 |title=Happy Birthday Megha Akash: Celebrate the actress' 24th Birthday with 10 of her best Instagram pics |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/happy-birthday-megha-akash-celebrate-the-actress-24th-birthday-with-10-of-her-best-instagram-pics/articleshow/71774089.cms |access-date=14 November 2019}}</ref> [[Madras]] (hozirgi [[Chennay|Chennai]]), [[Tamilnad]]u<ref name="Interview">{{Veb manbasi|sarlavha=Lie Actress Megha Akash Exclusive Interview – Talking Movies With iDream #470|url=https://www.youtube.com/watch?v=9CuJ4v1UAss|kirish sanasi=22 February 2020|ish=YouTube|iqtibos=Watch at 7:26, she says "I'm born and brought up in Chennai"}}</ref> shahrida otasi [[telugu]] va ona [[Malayali tili|malayali oilasi]]da tug‘ilgan<ref name="behindwoods" /><ref>{{Veb manbasi|sana=4 August 2017|sarlavha=Interview : Megha Akash – I have also signed Nithin's next|url=https://www.123telugu.com/interviews/interview-megha-akash-i-have-also-signed-nithins-next.html|kirish sanasi=2 March 2021|ish=123telugu.com|til=en}}</ref>. Uning ota-onasi ham reklama sohasida faoliyat olib borgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=2 March 2021 |issn=0971-751X}}</ref>. U Chennaydagi Lady Andal maktabida o‘qigan va [[bakalavr]] darajasini tamomlagan. Chennai ayollar [[Xristianlik|xristian]] kollejini tamomlagan. Megha [[Tamil tili|tamil]] tilida yaxshi soʻzlashadi<ref name="behindwoods">{{Veb manbasi|muallif=Jyothsna|sana=6 March 2016|sarlavha=Megha Akash|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/megha-akash-heroine-of-oru-pakka-kadhai-talks-about-her-film.html|kirish sanasi=30 January 2019|ish=BehindWoods}}</ref>. == Faoliyati == [[Fayl:Megha_Akash.jpg|thumb|Megha Chal Mohan Rangani targʻib qilmoqda (2018)]] Megha oʻz faoliyatini [["Oru Pakka Kathai"|"''Oru Pakka Kathai''"]] filmida rol ijro etishdan boshlagan, ammo u 2020-yil 25-dekabrda ZEE5da chiqarilgan.<ref name="thehindu.com">{{Yangiliklar manbasi |last=Kumar |first=Pradeep |date=23 December 2020 |title=Balaji Tharaneetharan thought 'Oru Pakka Kathai' would remain unreleased |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/balaji-tharaneetharan-thought-oru-pakka-kathai-would-remain-unreleased/article33400465.ece |access-date=23 December 2020}}</ref> Keyinchalik u 2017-yilgi [[Telugu tili|telugu]] filmida rol ijro etdi, bu uning debyuti filmi hisoblanadi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Jayakrishnan |date=10 August 2017 |title=LIE heroine, Megha Akash elated about her Tollywood debut |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/lie-heroine-megha-akash-elated-about-her-tollywood-debut/articleshow/60005273.cms |access-date=13 February 2021}}</ref> Uning [[Tamil tili|tamil]] filmidagi debyuti ''[[Petta]]'' (2019) edi, garchi u oldin ''[[Enai Noki Paayum Thota]]'' (2019) filmida suratga tushgan boʻlsa ham.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Megha Akash Movies: Latest and Upcoming Films of Megha Akash|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Megha-Akash/movies|ish=The Times of India|kirish sanasi=12 May 2022}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=12 May 2022}}</ref> === Muvaffaqiyat va keyingi martabasi (2021 yildan hozirgi kungacha) === 2021-yilda Megha toʻrtta filmda rol ijro etgan. Birinchi reliz [[Tamil tili|tamil]] filmi ''[[Kutty Story]]'' boʻlib, u Segment: Avanum Naanumda Preeti rolini ijro etgan. Keyinchalik u oʻzining ikkinchi [[Bollywood|bollivood]] filmi ''[[Radheda]]'' politsiya xodimasi Nikisha rolini ijro etgan. Keyin u ikkita [[Telugu tili|telugu]] filmida ''[[Raja Raja Chora]]'' filmida esa Sanjana rolida va ''[[Aziz Megha]]'' filmida Megha rolini ijro etgan. == Filmografiyasi == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Yil ! scope="col" |Sarlavha ! scope="col" |Rol(lar) ! scope="col" |Til(lar) ! class="unsortable" scope="col" |Izohlar ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Adabiyotlar}} |- |2017-yil |''Lie '' |Chaitra |[[Telugu tili|Telugu]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 August 2017 |title=Megha Akash: Audience will love to see nithiin and me lie to each other in 'LIE". |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/megha-akash-audience-will-love-to-see-nithiin-and-me-lie-to-each-other-in-lie/articleshow/60022380.cms |access-date=8 November 2019}}</ref> |- |2018-yil |''Chal Mohan Ranga'' |Megha Subramanyam |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Interview with Megha Akash about Chal Mohan Ranga by Maya Nelluri|url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/meghaakash-cmr.html|kirish sanasi=16 November 2019|ish=Idlebrain|sana=4 April 2018}}</ref> |- | rowspan="5" |2019-yil |''Petta'' |Anu |[[Tamil tili|Tamil]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sana=30 January 2019|sarlavha=MEGHA AKASH: I WAS RAJINIFIED ON THE SETS OF PETTA EVERYDAY|url=https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191116073215/https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivsana=16 November 2019|kirish sanasi=16 November 2019|ish=In.com}}</ref> |- |''Vantha Rajavathaan Varuven'' |Maya |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 September 2019 |title=Megha Akash joins Simbu's film with Sundar C |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/megha-akash-joins-simbus-film-with-sundar-c/articleshow/65657620.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Boomerang'' |Gigi |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 March 2019 |title=Megha Akash, Atharvaa, Director Kannan talk about Boomerang, and Rajinikanth's appreciation |work=Firstpost |url=https://www.firstpost.com/entertainment/megha-akash-atharvaa-director-kannan-talk-about-boomerang-and-rajinikanths-appreciation-6243721.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Satellite Shankar'' |Pramila |[[Hind tili|Hindi]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=30 September 2018 |title=Megha Akash debuts in Bollywood |language=en |work=Tribune |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/lifestyle/megha-akash-debuts-in-bollywood-660825 |access-date=10 February 2021}}</ref> |- |''Enai Noki Paayum Thota'' |Lekha |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 April 2018 |title=Megha Akash recounts her gastronomical adventures in Turkey during 'Enai Noki Paayum Thota' shoot. |work=The New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2018/apr/02/megha-akash-recounts-her-gastronomical-adventures-in-turkey-during-enai-noki-paayum-thota-shoot-1796083.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |2020-yil |''Oru Pakka Kathai'' |Meera |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref name="thehindu.com"/> |- | rowspan="4" |2021-yil |''Kutty Story'' |Preethi |Tamil |Segment: ''Avanum Naanum'' | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 February 2021 |title=Vijay Sethupathi, Amala Paul part of upcoming Tamil anthology 'Kutti Love Story' |work=[[The News Minute]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-sethupathi-amala-paul-part-upcoming-tamil-anthology-kutti-love-story-142638 |access-date=6 February 2021}}</ref> |- |''Radhe'' |Nikisha |Hindi | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 July 2020 |title=Salman Khan is special because of this quality, reveals Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/salman-khan-is-special-because-of-this-quality-reveals-megha-akash/articleshow/76808790.cms |access-date=7 July 2020}}</ref> |- |''Raja Raja Chora'' |Sanjana |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1 March 2021 |title=''Gaali Sampath'' actor Sree Vishnu thanks for birthday wishes |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/gaali-sampath-actor-sree-vishnu-thanks-for-birthday-wishes/articleshow/81268082.cms |access-date=2 March 2021}}</ref> |- |''Dear Megha'' |Megha „Soup“ Swaroop |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 February 2021 |title=Rana Daggubati unveils Telugu film Dear Megha first look, see poster |language=en |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/telugu-cinema/rana-daggubati-unveils-telugu-film-dear-megha-first-look-see-poster-101612430014115.html |access-date=21 February 2021}}</ref> |- | rowspan="9" |2022-yil | style="background:#FFFFCC;" |''Manu Charitra'' {{dagger}} | {{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11 May 2019 |title=Kajal Aggarwal presents 'Manu Charitra' starring Shiva Kandukuri and Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/kajal-aggarwal-presents-manu-charitra-starring-shiva-kandukuri-and-megha-akash/articleshow/69282189.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Yaadhum Oore Yaavarum Kelir'' {{dagger}} | {{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22 November 2019 |title=Mohan Raja plays a cameo in Yaadhum Oore Yaavarum Kelir |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/nov/22/mohan-raja-plays-a-cameo-in-yaadhum-oore-yaavarum-kelir-15648.html |access-date=4 December 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Gurthunda Seethakalam''{{dagger}} |Divya |Telugu |Completed; Cameo appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 November 2020 |title=Megha Akash roped in for a special cameo in Satyadev and Tamannaah's Gurthunda Seethakalam |language=en |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/megha-akash-roped-in-for-a-special-cameo-in-satyadev-and-tamannaahs-gurthunda-seethakalam/articleshow/79057672.cms |access-date=12 December 2020}}</ref> |- | rowspan="2" style="background:#FFFFCC;" |''31 October Ladies Night'' {{dagger}} |rowspan="2" {{TBA}} |Telugu | rowspan="2" |Bilingual film; Completed | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=CH |first=Murali Krishna |date=6 June 2021 |title=Rakul Preet Singh to topline AL Vijay's OTT film 'October 31st Ladies Night' - The New Indian Express |work=New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |access-date=12 May 2022 |archive-date=2022-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124122112/https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |url-status=dead }}</ref> |- |Tamil |- | style="background:#FFFFCC;" |''Mazhai Pidikatha Manithan'' {{dagger}} |{{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 December 2021 |title=Vijay Milton's Mazhai Pidikatha Manithan will see Megha Akash play the lead opposite Vijay Antony |language=en |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2021/dec/25/vijay-miltons-mazhai-pidikatha-manithan-will-see-megha-akash-play-the-lead-opposite-vijay-antony-28631.html |access-date=16 February 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Prema Desam'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7 May 2022 |title=Prema Desam Glimpse Gets A Massive Response |language=en |work=Sakshi Post |url=https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |access-date=11 May 2022 |archive-date=2022-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220508091303/https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Single Shankarum Smartphone Simranum''{{dagger}} |Simran |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 May 2022 |title=First look of Shiva and Megha Akash's Single Shankarum Smartphone Simranum |work=Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/first-look-of-shivas-single-shankarum-smartphone-simranum/articleshow/91336366.cms |access-date=12 May 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Ravanasura'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=IASN |date=19 January 2022 |title=Ravi Teja's 'Ravanasura' begins filming; also stars Sushanth, Megha Akash and Anu Emmanuel |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/ravi-tejas-ravanasura-begins-filming |access-date=12 May 2022}}</ref> |- |TBA | style="background:#FFFFCC;" |''Production No.1'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 March 2022 |title=Rahul Vijay and Megha Akash start shoot for tentatively titled Production No.1 |work=The Hans India |url=https://www.thehansindia.com/cinema/rahul-vijay-megha-akashs-new-film-hits-the-sets-734924 |access-date=12 May 2022}}</ref> |} === Musiqa videolar === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: left;" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Hamkor aktyor ! scope="col" | Musiqa tomonidan ! class="unsortable" scope="col" | Ref(lar) |- | 2020-yil | ''Oru Chance Kudu'' | Shanthanu Bhagyaraj, Kalaiyarasan | Kartik (qoʻshiqchi) | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 June 2020 |title=Shanthnu, Megha Akash & Kalaiyarasan in Gautham Menon's song 'Oru Chance Kodu' |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/shanthnu-megha-akash-kalaiyarasan-in-gautham-menons-song-oru-chance-kodu/articleshow/76238221.cms |access-date=7 July 2020 |via=YouTube}}</ref> |- | 2021-yil | ''Thappu Panniten'' | Kalidas Jayaram | AKPriyan | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/strs-soulful-voice-from-thappu-panniten-ft-yuvan-shankar-raja-kalidas-megha.html|sarlavha=Na Thappu Panniten…" - STR's soulful voice that is sure to hea you!|kirish sanasi=12 May 2022|ish=Behindwoods.com|sana=7 July 2021}}</ref> |} == Mukofotlar va nominatsiyalar == {| class="wikitable sortable" !Yil ! Mukofot ! Turkum ! Film ! Natija ! class="unsortable" scope="col" | |- | 2018-yil | SIIMA mukofotlari | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Yolgʻon''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hooli |first=Shekhar H. |date=5 August 2018 |title=SIIMA Awards 2018 - Telugu, Kannada nomination list out: Date, place of 7th edition revealed |language=en |work=IB Times |url=https://www.ibtimes.co.in/siima-awards-2018-telugu-kannada-nomination-list-out-date-place-7th-edition-revealed-777016 |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | 2019-yil | Edison mukofotlari | Kollivudning hukmron malikasi || ||{{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=EDISON AWARDS 2019|url=https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36|kirish sanasi=14 January 2020|ish=[[Edison Awards (India)|Edison Awards]]|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108044840/https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36}}</ref> |- | rowspan="3" | 2020-yil | Edison mukofotlari | rowspan="3" | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Vanta Rajavathan Varuven''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Edison Awards 2020 nominations|url=http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Edison Awards|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2019-12-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191231131528/http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sana=27 November 2019|sarlavha=Edison Awards 2020: Vijay, Thala Ajith, Rajinikanth, Chiyaan Vikram Nominated For 'Mass Hero of the Year'; Here's The Complete List of Nominations|url=https://www.latestly.com/entertainment/south/edison-awards-2020-vijay-thala-ajith-rajinikanth-chiyaan-vikram-nominated-for-mass-hero-of-the-year-heres-the-complete-list-of-nominations-1364558.html|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Latestly.com}}</ref> |- | JFW kino mukofotlari | rowspan="2" | ''Enai Noki Paayum Thota''|| {{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Twin Birds Presents JFW Movie Awards 2020|url=https://jfwonline.com/article/twin-birds-presents-jfw-movie-awards-2020-an-unforgettable-night-with-impeccable-style-and-substance/|kirish sanasi=16 March 2020|ish=Just for Women|sana=16 March 2020}}</ref> |- | Ananda Vikatan kino mukofotlari ||{{Nom}} | |} == Manbalar == {{manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Akash, Megha}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Hindistonlik aktrisalar]] [[Turkum:1995-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Hindistonlik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Telugu kino aktrisalari]] [[Turkum:Tamil kino aktrisalari]] [[Turkum:XXI asr hind aktrisalari]] blsfpcybm93zt0kotcc2rj84x3l3gdv 6000035 6000034 2026-04-21T09:29:24Z KWiki78 246724 6000035 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi=Megha Akash |portret=Megha 46246423472 o 07.jpg |tavsif=Megha in 2021 |tavallud sanasi={{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|10|26|df=y}} |tavallud joyi=[[Madras]], [[Tamil Nadu]], [[Hindiston]] |kasbi=Aktrisa |faoliyat_yillari=2017 — bugungi kun |turmush oʻrtogʻi=}} '''Megha Akash''' — 1995-yil 26-oktyabrda tugʻilgan [[Hindiston|hind]] [[Aktyor|aktrisasi]] boʻlib, u asosan, [[Tamil tili|Tamil]] va [[Telugu tili|Telugu tillarida]] suratga olingan filmlarga rol ijro etgan. U aktyorlik birinchi debyutini telugu tilidagi „''Lie''“ (2017) filmida rol ijro etib qilgan. Megha oʻzining ''[[Petta]]'' filmi bilan [[Tamil tili|tamil]] filmi debyutini va [[Hind tili|Hind]] filmidagi debyutini ''[[Satellite Shankar]]'' filmi bilan 2019-yilda qilgan. U shuningdek, ''[[Raja Raja Chora]]'' (2021) filmidagi muvaffaqiyati<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Pecheti |first=Prakash |date=19 August 2021 |title=Sree Vishnu and Megha Akash's 'Raja Raja Chora' steals the show |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/sree-vishnus-raja-raja-chora-steals-the-show |access-date=23 August 2021}}</ref> va ''[[Hurmatli Megha]]'' (2021) filmlarida rollari bilan tanilgan. == Yoshligi == Megha 1995-yil 26-oktyabrda<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=26 October 2019 |title=Happy Birthday Megha Akash: Celebrate the actress' 24th Birthday with 10 of her best Instagram pics |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/happy-birthday-megha-akash-celebrate-the-actress-24th-birthday-with-10-of-her-best-instagram-pics/articleshow/71774089.cms |access-date=14 November 2019}}</ref> [[Madras]] (hozirgi [[Chennay|Chennai]]), [[Tamilnad]]u<ref name="Interview">{{Veb manbasi|sarlavha=Lie Actress Megha Akash Exclusive Interview – Talking Movies With iDream #470|url=https://www.youtube.com/watch?v=9CuJ4v1UAss|kirish sanasi=22 February 2020|ish=YouTube|iqtibos=Watch at 7:26, she says "I'm born and brought up in Chennai"}}</ref> shahrida otasi [[telugu]] va ona [[Malayali tili|malayali oilasi]]da tug‘ilgan<ref name="behindwoods" /><ref>{{Veb manbasi|sana=4 August 2017|sarlavha=Interview : Megha Akash – I have also signed Nithin's next|url=https://www.123telugu.com/interviews/interview-megha-akash-i-have-also-signed-nithins-next.html|kirish sanasi=2 March 2021|ish=123telugu.com|til=en}}</ref>. Uning ota-onasi ham reklama sohasida faoliyat olib borgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=2 March 2021 |issn=0971-751X}}</ref>. U Chennaydagi Lady Andal maktabida o‘qigan va [[bakalavr]] darajasini tamomlagan. Chennai ayollar [[Xristianlik|xristian]] kollejini tamomlagan. Megha [[Tamil tili|tamil]] tilida yaxshi soʻzlashadi<ref name="behindwoods">{{Veb manbasi|muallif=Jyothsna|sana=6 March 2016|sarlavha=Megha Akash|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/megha-akash-heroine-of-oru-pakka-kadhai-talks-about-her-film.html|kirish sanasi=30 January 2019|ish=BehindWoods}}</ref>. == Faoliyati == [[Fayl:Megha_Akash.jpg|thumb|Megha Chal Mohan Rangani targʻib qilmoqda (2018)]] Megha oʻz faoliyatini [["Oru Pakka Kathai"|"''Oru Pakka Kathai''"]] filmida rol ijro etishdan boshlagan, ammo u 2020-yil 25-dekabrda ZEE5da chiqarilgan<ref name="thehindu.com">{{Yangiliklar manbasi |last=Kumar |first=Pradeep |date=23 December 2020 |title=Balaji Tharaneetharan thought 'Oru Pakka Kathai' would remain unreleased |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/balaji-tharaneetharan-thought-oru-pakka-kathai-would-remain-unreleased/article33400465.ece |access-date=23 December 2020}}</ref>. Keyinchalik u 2017-yilgi [[Telugu tili|telugu]] filmida rol ijro etdi, bu uning debyuti filmi hisoblanadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Jayakrishnan |date=10 August 2017 |title=LIE heroine, Megha Akash elated about her Tollywood debut |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/lie-heroine-megha-akash-elated-about-her-tollywood-debut/articleshow/60005273.cms |access-date=13 February 2021}}</ref>. Uning [[Tamil tili|tamil]] filmidagi debyuti ''[[Petta]]'' (2019) edi, garchi u oldin ''[[Enai Noki Paayum Thota]]'' (2019) filmida suratga tushgan boʻlsa ham<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Megha Akash Movies: Latest and Upcoming Films of Megha Akash|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Megha-Akash/movies|ish=The Times of India|kirish sanasi=12 May 2022}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=12 May 2022}}</ref>. === Muvaffaqiyat va keyingi martabasi (2021 yildan hozirgi kungacha) === 2021-yilda Megha toʻrtta filmda rol ijro etgan. Birinchi reliz [[Tamil tili|tamil]] filmi ''[[Kutty Story]]'' boʻlib, u Segment: Avanum Naanumda Preeti rolini ijro etgan. Keyinchalik u oʻzining ikkinchi [[Bollywood|bollivood]] filmi ''[[Radheda]]'' politsiya xodimasi Nikisha rolini ijro etgan. Keyin u ikkita [[Telugu tili|telugu]] filmida ''[[Raja Raja Chora]]'' filmida esa Sanjana rolida va ''[[Aziz Megha]]'' filmida Megha rolini ijro etgan. == Filmografiyasi == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Yil ! scope="col" |Sarlavha ! scope="col" |Rol(lar) ! scope="col" |Til(lar) ! class="unsortable" scope="col" |Izohlar ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Adabiyotlar}} |- |2017-yil |''Lie '' |Chaitra |[[Telugu tili|Telugu]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 August 2017 |title=Megha Akash: Audience will love to see nithiin and me lie to each other in 'LIE". |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/megha-akash-audience-will-love-to-see-nithiin-and-me-lie-to-each-other-in-lie/articleshow/60022380.cms |access-date=8 November 2019}}</ref> |- |2018-yil |''Chal Mohan Ranga'' |Megha Subramanyam |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Interview with Megha Akash about Chal Mohan Ranga by Maya Nelluri|url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/meghaakash-cmr.html|kirish sanasi=16 November 2019|ish=Idlebrain|sana=4 April 2018}}</ref> |- | rowspan="5" |2019-yil |''Petta'' |Anu |[[Tamil tili|Tamil]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sana=30 January 2019|sarlavha=MEGHA AKASH: I WAS RAJINIFIED ON THE SETS OF PETTA EVERYDAY|url=https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191116073215/https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivsana=16 November 2019|kirish sanasi=16 November 2019|ish=In.com}}</ref> |- |''Vantha Rajavathaan Varuven'' |Maya |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 September 2019 |title=Megha Akash joins Simbu's film with Sundar C |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/megha-akash-joins-simbus-film-with-sundar-c/articleshow/65657620.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Boomerang'' |Gigi |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 March 2019 |title=Megha Akash, Atharvaa, Director Kannan talk about Boomerang, and Rajinikanth's appreciation |work=Firstpost |url=https://www.firstpost.com/entertainment/megha-akash-atharvaa-director-kannan-talk-about-boomerang-and-rajinikanths-appreciation-6243721.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Satellite Shankar'' |Pramila |[[Hind tili|Hindi]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=30 September 2018 |title=Megha Akash debuts in Bollywood |language=en |work=Tribune |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/lifestyle/megha-akash-debuts-in-bollywood-660825 |access-date=10 February 2021}}</ref> |- |''Enai Noki Paayum Thota'' |Lekha |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 April 2018 |title=Megha Akash recounts her gastronomical adventures in Turkey during 'Enai Noki Paayum Thota' shoot. |work=The New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2018/apr/02/megha-akash-recounts-her-gastronomical-adventures-in-turkey-during-enai-noki-paayum-thota-shoot-1796083.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |2020-yil |''Oru Pakka Kathai'' |Meera |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref name="thehindu.com"/> |- | rowspan="4" |2021-yil |''Kutty Story'' |Preethi |Tamil |Segment: ''Avanum Naanum'' | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 February 2021 |title=Vijay Sethupathi, Amala Paul part of upcoming Tamil anthology 'Kutti Love Story' |work=[[The News Minute]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-sethupathi-amala-paul-part-upcoming-tamil-anthology-kutti-love-story-142638 |access-date=6 February 2021}}</ref> |- |''Radhe'' |Nikisha |Hindi | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 July 2020 |title=Salman Khan is special because of this quality, reveals Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/salman-khan-is-special-because-of-this-quality-reveals-megha-akash/articleshow/76808790.cms |access-date=7 July 2020}}</ref> |- |''Raja Raja Chora'' |Sanjana |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1 March 2021 |title=''Gaali Sampath'' actor Sree Vishnu thanks for birthday wishes |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/gaali-sampath-actor-sree-vishnu-thanks-for-birthday-wishes/articleshow/81268082.cms |access-date=2 March 2021}}</ref> |- |''Dear Megha'' |Megha „Soup“ Swaroop |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 February 2021 |title=Rana Daggubati unveils Telugu film Dear Megha first look, see poster |language=en |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/telugu-cinema/rana-daggubati-unveils-telugu-film-dear-megha-first-look-see-poster-101612430014115.html |access-date=21 February 2021}}</ref> |- | rowspan="9" |2022-yil | style="background:#FFFFCC;" |''Manu Charitra'' {{dagger}} | {{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11 May 2019 |title=Kajal Aggarwal presents 'Manu Charitra' starring Shiva Kandukuri and Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/kajal-aggarwal-presents-manu-charitra-starring-shiva-kandukuri-and-megha-akash/articleshow/69282189.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Yaadhum Oore Yaavarum Kelir'' {{dagger}} | {{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22 November 2019 |title=Mohan Raja plays a cameo in Yaadhum Oore Yaavarum Kelir |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/nov/22/mohan-raja-plays-a-cameo-in-yaadhum-oore-yaavarum-kelir-15648.html |access-date=4 December 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Gurthunda Seethakalam''{{dagger}} |Divya |Telugu |Completed; Cameo appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 November 2020 |title=Megha Akash roped in for a special cameo in Satyadev and Tamannaah's Gurthunda Seethakalam |language=en |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/megha-akash-roped-in-for-a-special-cameo-in-satyadev-and-tamannaahs-gurthunda-seethakalam/articleshow/79057672.cms |access-date=12 December 2020}}</ref> |- | rowspan="2" style="background:#FFFFCC;" |''31 October Ladies Night'' {{dagger}} |rowspan="2" {{TBA}} |Telugu | rowspan="2" |Bilingual film; Completed | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=CH |first=Murali Krishna |date=6 June 2021 |title=Rakul Preet Singh to topline AL Vijay's OTT film 'October 31st Ladies Night' - The New Indian Express |work=New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |access-date=12 May 2022 |archive-date=2022-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124122112/https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |url-status=dead }}</ref> |- |Tamil |- | style="background:#FFFFCC;" |''Mazhai Pidikatha Manithan'' {{dagger}} |{{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 December 2021 |title=Vijay Milton's Mazhai Pidikatha Manithan will see Megha Akash play the lead opposite Vijay Antony |language=en |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2021/dec/25/vijay-miltons-mazhai-pidikatha-manithan-will-see-megha-akash-play-the-lead-opposite-vijay-antony-28631.html |access-date=16 February 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Prema Desam'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7 May 2022 |title=Prema Desam Glimpse Gets A Massive Response |language=en |work=Sakshi Post |url=https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |access-date=11 May 2022 |archive-date=2022-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220508091303/https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Single Shankarum Smartphone Simranum''{{dagger}} |Simran |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 May 2022 |title=First look of Shiva and Megha Akash's Single Shankarum Smartphone Simranum |work=Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/first-look-of-shivas-single-shankarum-smartphone-simranum/articleshow/91336366.cms |access-date=12 May 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Ravanasura'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=IASN |date=19 January 2022 |title=Ravi Teja's 'Ravanasura' begins filming; also stars Sushanth, Megha Akash and Anu Emmanuel |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/ravi-tejas-ravanasura-begins-filming |access-date=12 May 2022}}</ref> |- |TBA | style="background:#FFFFCC;" |''Production No.1'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 March 2022 |title=Rahul Vijay and Megha Akash start shoot for tentatively titled Production No.1 |work=The Hans India |url=https://www.thehansindia.com/cinema/rahul-vijay-megha-akashs-new-film-hits-the-sets-734924 |access-date=12 May 2022}}</ref> |} === Musiqa videolar === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: left;" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Hamkor aktyor ! scope="col" | Musiqa tomonidan ! class="unsortable" scope="col" | Ref(lar) |- | 2020-yil | ''Oru Chance Kudu'' | Shanthanu Bhagyaraj, Kalaiyarasan | Kartik (qoʻshiqchi) | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 June 2020 |title=Shanthnu, Megha Akash & Kalaiyarasan in Gautham Menon's song 'Oru Chance Kodu' |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/shanthnu-megha-akash-kalaiyarasan-in-gautham-menons-song-oru-chance-kodu/articleshow/76238221.cms |access-date=7 July 2020 |via=YouTube}}</ref> |- | 2021-yil | ''Thappu Panniten'' | Kalidas Jayaram | AKPriyan | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/strs-soulful-voice-from-thappu-panniten-ft-yuvan-shankar-raja-kalidas-megha.html|sarlavha=Na Thappu Panniten…" - STR's soulful voice that is sure to hea you!|kirish sanasi=12 May 2022|ish=Behindwoods.com|sana=7 July 2021}}</ref> |} == Mukofotlar va nominatsiyalar == {| class="wikitable sortable" !Yil ! Mukofot ! Turkum ! Film ! Natija ! class="unsortable" scope="col" | |- | 2018-yil | SIIMA mukofotlari | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Yolgʻon''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hooli |first=Shekhar H. |date=5 August 2018 |title=SIIMA Awards 2018 - Telugu, Kannada nomination list out: Date, place of 7th edition revealed |language=en |work=IB Times |url=https://www.ibtimes.co.in/siima-awards-2018-telugu-kannada-nomination-list-out-date-place-7th-edition-revealed-777016 |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | 2019-yil | Edison mukofotlari | Kollivudning hukmron malikasi || ||{{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=EDISON AWARDS 2019|url=https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36|kirish sanasi=14 January 2020|ish=[[Edison Awards (India)|Edison Awards]]|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108044840/https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36}}</ref> |- | rowspan="3" | 2020-yil | Edison mukofotlari | rowspan="3" | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Vanta Rajavathan Varuven''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Edison Awards 2020 nominations|url=http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Edison Awards|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2019-12-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191231131528/http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sana=27 November 2019|sarlavha=Edison Awards 2020: Vijay, Thala Ajith, Rajinikanth, Chiyaan Vikram Nominated For 'Mass Hero of the Year'; Here's The Complete List of Nominations|url=https://www.latestly.com/entertainment/south/edison-awards-2020-vijay-thala-ajith-rajinikanth-chiyaan-vikram-nominated-for-mass-hero-of-the-year-heres-the-complete-list-of-nominations-1364558.html|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Latestly.com}}</ref> |- | JFW kino mukofotlari | rowspan="2" | ''Enai Noki Paayum Thota''|| {{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Twin Birds Presents JFW Movie Awards 2020|url=https://jfwonline.com/article/twin-birds-presents-jfw-movie-awards-2020-an-unforgettable-night-with-impeccable-style-and-substance/|kirish sanasi=16 March 2020|ish=Just for Women|sana=16 March 2020}}</ref> |- | Ananda Vikatan kino mukofotlari ||{{Nom}} | |} == Manbalar == {{manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Akash, Megha}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Hindistonlik aktrisalar]] [[Turkum:1995-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Hindistonlik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Telugu kino aktrisalari]] [[Turkum:Tamil kino aktrisalari]] [[Turkum:XXI asr hind aktrisalari]] g879drp8a8fw2grsp2cgj4qgpafh4d6 6000036 6000035 2026-04-21T09:29:33Z KWiki78 246724 6000036 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi=Megha Akash |portret=Megha 46246423472 o 07.jpg |tavsif=Megha in 2021 |tavallud sanasi={{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|10|26|df=y}} |tavallud joyi=[[Madras]], [[Tamil Nadu]], [[Hindiston]] |kasbi=Aktrisa |faoliyat_yillari=2017 — bugungi kun |turmush oʻrtogʻi=}} '''Megha Akash''' — 1995-yil 26-oktyabrda tugʻilgan [[Hindiston|hind]] [[Aktyor|aktrisasi]] boʻlib, u asosan, [[Tamil tili|Tamil]] va [[Telugu tili|Telugu tillarida]] suratga olingan filmlarga rol ijro etgan. U aktyorlik birinchi debyutini telugu tilidagi „''Lie''“ (2017) filmida rol ijro etib qilgan. Megha oʻzining ''[[Petta]]'' filmi bilan [[Tamil tili|tamil]] filmi debyutini va [[Hind tili|Hind]] filmidagi debyutini ''[[Satellite Shankar]]'' filmi bilan 2019-yilda qilgan. U shuningdek, ''[[Raja Raja Chora]]'' (2021) filmidagi muvaffaqiyati<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Pecheti |first=Prakash |date=19 August 2021 |title=Sree Vishnu and Megha Akash's 'Raja Raja Chora' steals the show |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/sree-vishnus-raja-raja-chora-steals-the-show |access-date=23 August 2021}}</ref> va ''[[Hurmatli Megha]]'' (2021) filmlarida rollari bilan tanilgan. == Yoshligi == Megha 1995-yil 26-oktyabrda<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=26 October 2019 |title=Happy Birthday Megha Akash: Celebrate the actress' 24th Birthday with 10 of her best Instagram pics |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/happy-birthday-megha-akash-celebrate-the-actress-24th-birthday-with-10-of-her-best-instagram-pics/articleshow/71774089.cms |access-date=14 November 2019}}</ref> [[Madras]] (hozirgi [[Chennay|Chennai]]), [[Tamilnad]]u<ref name="Interview">{{Veb manbasi|sarlavha=Lie Actress Megha Akash Exclusive Interview – Talking Movies With iDream #470|url=https://www.youtube.com/watch?v=9CuJ4v1UAss|kirish sanasi=22 February 2020|ish=YouTube|iqtibos=Watch at 7:26, she says "I'm born and brought up in Chennai"}}</ref> shahrida otasi [[telugu]] va ona [[Malayali tili|malayali oilasi]]da tug‘ilgan<ref name="behindwoods" /><ref>{{Veb manbasi|sana=4 August 2017|sarlavha=Interview : Megha Akash – I have also signed Nithin's next|url=https://www.123telugu.com/interviews/interview-megha-akash-i-have-also-signed-nithins-next.html|kirish sanasi=2 March 2021|ish=123telugu.com|til=en}}</ref>. Uning ota-onasi ham reklama sohasida faoliyat olib borgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=2 March 2021 |issn=0971-751X}}</ref>. U Chennaydagi Lady Andal maktabida o‘qigan va [[bakalavr]] darajasini tamomlagan. Chennai ayollar [[Xristianlik|xristian]] kollejini tamomlagan. Megha [[Tamil tili|tamil]] tilida yaxshi soʻzlashadi<ref name="behindwoods">{{Veb manbasi|muallif=Jyothsna|sana=6 March 2016|sarlavha=Megha Akash|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/megha-akash-heroine-of-oru-pakka-kadhai-talks-about-her-film.html|kirish sanasi=30 January 2019|ish=BehindWoods}}</ref>. == Faoliyati == [[Fayl:Megha_Akash.jpg|thumb|Megha Chal Mohan Rangani targʻib qilmoqda (2018)]] Megha oʻz faoliyatini [["Oru Pakka Kathai"|"''Oru Pakka Kathai''"]] filmida rol ijro etishdan boshlagan, ammo u 2020-yil 25-dekabrda ZEE5da chiqarilgan<ref name="thehindu.com">{{Yangiliklar manbasi |last=Kumar |first=Pradeep |date=23 December 2020 |title=Balaji Tharaneetharan thought 'Oru Pakka Kathai' would remain unreleased |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/balaji-tharaneetharan-thought-oru-pakka-kathai-would-remain-unreleased/article33400465.ece |access-date=23 December 2020}}</ref>. Keyinchalik, u 2017-yilgi [[Telugu tili|telugu]] filmida rol ijro etdi, bu uning debyuti filmi hisoblanadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Jayakrishnan |date=10 August 2017 |title=LIE heroine, Megha Akash elated about her Tollywood debut |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/lie-heroine-megha-akash-elated-about-her-tollywood-debut/articleshow/60005273.cms |access-date=13 February 2021}}</ref>. Uning [[Tamil tili|tamil]] filmidagi debyuti ''[[Petta]]'' (2019) edi, garchi u oldin ''[[Enai Noki Paayum Thota]]'' (2019) filmida suratga tushgan boʻlsa ham<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Megha Akash Movies: Latest and Upcoming Films of Megha Akash|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Megha-Akash/movies|ish=The Times of India|kirish sanasi=12 May 2022}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chowdhary |first=Y. Sunita |date=25 July 2017 |title=Megha Akash: Sun shines on her |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/megha-akash-interview-sun-shines-upon-her/article19358289.ece |access-date=12 May 2022}}</ref>. === Muvaffaqiyat va keyingi martabasi (2021 yildan hozirgi kungacha) === 2021-yilda Megha toʻrtta filmda rol ijro etgan. Birinchi reliz [[Tamil tili|tamil]] filmi ''[[Kutty Story]]'' boʻlib, u Segment: Avanum Naanumda Preeti rolini ijro etgan. Keyinchalik u oʻzining ikkinchi [[Bollywood|bollivood]] filmi ''[[Radheda]]'' politsiya xodimasi Nikisha rolini ijro etgan. Keyin u ikkita [[Telugu tili|telugu]] filmida ''[[Raja Raja Chora]]'' filmida esa Sanjana rolida va ''[[Aziz Megha]]'' filmida Megha rolini ijro etgan. == Filmografiyasi == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Yil ! scope="col" |Sarlavha ! scope="col" |Rol(lar) ! scope="col" |Til(lar) ! class="unsortable" scope="col" |Izohlar ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Adabiyotlar}} |- |2017-yil |''Lie '' |Chaitra |[[Telugu tili|Telugu]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 August 2017 |title=Megha Akash: Audience will love to see nithiin and me lie to each other in 'LIE". |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/megha-akash-audience-will-love-to-see-nithiin-and-me-lie-to-each-other-in-lie/articleshow/60022380.cms |access-date=8 November 2019}}</ref> |- |2018-yil |''Chal Mohan Ranga'' |Megha Subramanyam |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Interview with Megha Akash about Chal Mohan Ranga by Maya Nelluri|url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/meghaakash-cmr.html|kirish sanasi=16 November 2019|ish=Idlebrain|sana=4 April 2018}}</ref> |- | rowspan="5" |2019-yil |''Petta'' |Anu |[[Tamil tili|Tamil]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Veb manbasi|sana=30 January 2019|sarlavha=MEGHA AKASH: I WAS RAJINIFIED ON THE SETS OF PETTA EVERYDAY|url=https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191116073215/https://www.in.com/entertainment/regional/megha-akash-i-was-rajinified-on-the-sets-of-petta-everyday-300439.htm|arxivsana=16 November 2019|kirish sanasi=16 November 2019|ish=In.com}}</ref> |- |''Vantha Rajavathaan Varuven'' |Maya |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 September 2019 |title=Megha Akash joins Simbu's film with Sundar C |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/megha-akash-joins-simbus-film-with-sundar-c/articleshow/65657620.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Boomerang'' |Gigi |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 March 2019 |title=Megha Akash, Atharvaa, Director Kannan talk about Boomerang, and Rajinikanth's appreciation |work=Firstpost |url=https://www.firstpost.com/entertainment/megha-akash-atharvaa-director-kannan-talk-about-boomerang-and-rajinikanths-appreciation-6243721.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |''Satellite Shankar'' |Pramila |[[Hind tili|Hindi]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=30 September 2018 |title=Megha Akash debuts in Bollywood |language=en |work=Tribune |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/lifestyle/megha-akash-debuts-in-bollywood-660825 |access-date=10 February 2021}}</ref> |- |''Enai Noki Paayum Thota'' |Lekha |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 April 2018 |title=Megha Akash recounts her gastronomical adventures in Turkey during 'Enai Noki Paayum Thota' shoot. |work=The New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2018/apr/02/megha-akash-recounts-her-gastronomical-adventures-in-turkey-during-enai-noki-paayum-thota-shoot-1796083.html |access-date=16 November 2019}}</ref> |- |2020-yil |''Oru Pakka Kathai'' |Meera |Tamil | | style="text-align:center;" |<ref name="thehindu.com"/> |- | rowspan="4" |2021-yil |''Kutty Story'' |Preethi |Tamil |Segment: ''Avanum Naanum'' | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 February 2021 |title=Vijay Sethupathi, Amala Paul part of upcoming Tamil anthology 'Kutti Love Story' |work=[[The News Minute]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-sethupathi-amala-paul-part-upcoming-tamil-anthology-kutti-love-story-142638 |access-date=6 February 2021}}</ref> |- |''Radhe'' |Nikisha |Hindi | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 July 2020 |title=Salman Khan is special because of this quality, reveals Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/salman-khan-is-special-because-of-this-quality-reveals-megha-akash/articleshow/76808790.cms |access-date=7 July 2020}}</ref> |- |''Raja Raja Chora'' |Sanjana |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1 March 2021 |title=''Gaali Sampath'' actor Sree Vishnu thanks for birthday wishes |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/gaali-sampath-actor-sree-vishnu-thanks-for-birthday-wishes/articleshow/81268082.cms |access-date=2 March 2021}}</ref> |- |''Dear Megha'' |Megha „Soup“ Swaroop |Telugu | | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 February 2021 |title=Rana Daggubati unveils Telugu film Dear Megha first look, see poster |language=en |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/telugu-cinema/rana-daggubati-unveils-telugu-film-dear-megha-first-look-see-poster-101612430014115.html |access-date=21 February 2021}}</ref> |- | rowspan="9" |2022-yil | style="background:#FFFFCC;" |''Manu Charitra'' {{dagger}} | {{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11 May 2019 |title=Kajal Aggarwal presents 'Manu Charitra' starring Shiva Kandukuri and Megha Akash |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/kajal-aggarwal-presents-manu-charitra-starring-shiva-kandukuri-and-megha-akash/articleshow/69282189.cms |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Yaadhum Oore Yaavarum Kelir'' {{dagger}} | {{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22 November 2019 |title=Mohan Raja plays a cameo in Yaadhum Oore Yaavarum Kelir |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/nov/22/mohan-raja-plays-a-cameo-in-yaadhum-oore-yaavarum-kelir-15648.html |access-date=4 December 2019}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Gurthunda Seethakalam''{{dagger}} |Divya |Telugu |Completed; Cameo appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 November 2020 |title=Megha Akash roped in for a special cameo in Satyadev and Tamannaah's Gurthunda Seethakalam |language=en |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/megha-akash-roped-in-for-a-special-cameo-in-satyadev-and-tamannaahs-gurthunda-seethakalam/articleshow/79057672.cms |access-date=12 December 2020}}</ref> |- | rowspan="2" style="background:#FFFFCC;" |''31 October Ladies Night'' {{dagger}} |rowspan="2" {{TBA}} |Telugu | rowspan="2" |Bilingual film; Completed | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=CH |first=Murali Krishna |date=6 June 2021 |title=Rakul Preet Singh to topline AL Vijay's OTT film 'October 31st Ladies Night' - The New Indian Express |work=New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |access-date=12 May 2022 |archive-date=2022-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124122112/https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2021/jun/26/rakul-preet-singh-to-topline-al-vijays-ott-film-october-31st-ladies-night-2321547.amp |url-status=dead }}</ref> |- |Tamil |- | style="background:#FFFFCC;" |''Mazhai Pidikatha Manithan'' {{dagger}} |{{TBA}} |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 December 2021 |title=Vijay Milton's Mazhai Pidikatha Manithan will see Megha Akash play the lead opposite Vijay Antony |language=en |work=The New Indian Express |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2021/dec/25/vijay-miltons-mazhai-pidikatha-manithan-will-see-megha-akash-play-the-lead-opposite-vijay-antony-28631.html |access-date=16 February 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Prema Desam'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7 May 2022 |title=Prema Desam Glimpse Gets A Massive Response |language=en |work=Sakshi Post |url=https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |access-date=11 May 2022 |archive-date=2022-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220508091303/https://english.sakshi.com/news/entertainment/prema-desam-glimpse-gets-massive-response-154751 |url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Single Shankarum Smartphone Simranum''{{dagger}} |Simran |Tamil |Completed | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 May 2022 |title=First look of Shiva and Megha Akash's Single Shankarum Smartphone Simranum |work=Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/first-look-of-shivas-single-shankarum-smartphone-simranum/articleshow/91336366.cms |access-date=12 May 2022}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''Ravanasura'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=IASN |date=19 January 2022 |title=Ravi Teja's 'Ravanasura' begins filming; also stars Sushanth, Megha Akash and Anu Emmanuel |work=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/ravi-tejas-ravanasura-begins-filming |access-date=12 May 2022}}</ref> |- |TBA | style="background:#FFFFCC;" |''Production No.1'' {{dagger}} |{{TBA}} |Telugu |Filming |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 March 2022 |title=Rahul Vijay and Megha Akash start shoot for tentatively titled Production No.1 |work=The Hans India |url=https://www.thehansindia.com/cinema/rahul-vijay-megha-akashs-new-film-hits-the-sets-734924 |access-date=12 May 2022}}</ref> |} === Musiqa videolar === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: left;" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Hamkor aktyor ! scope="col" | Musiqa tomonidan ! class="unsortable" scope="col" | Ref(lar) |- | 2020-yil | ''Oru Chance Kudu'' | Shanthanu Bhagyaraj, Kalaiyarasan | Kartik (qoʻshiqchi) | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 June 2020 |title=Shanthnu, Megha Akash & Kalaiyarasan in Gautham Menon's song 'Oru Chance Kodu' |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/shanthnu-megha-akash-kalaiyarasan-in-gautham-menons-song-oru-chance-kodu/articleshow/76238221.cms |access-date=7 July 2020 |via=YouTube}}</ref> |- | 2021-yil | ''Thappu Panniten'' | Kalidas Jayaram | AKPriyan | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/strs-soulful-voice-from-thappu-panniten-ft-yuvan-shankar-raja-kalidas-megha.html|sarlavha=Na Thappu Panniten…" - STR's soulful voice that is sure to hea you!|kirish sanasi=12 May 2022|ish=Behindwoods.com|sana=7 July 2021}}</ref> |} == Mukofotlar va nominatsiyalar == {| class="wikitable sortable" !Yil ! Mukofot ! Turkum ! Film ! Natija ! class="unsortable" scope="col" | |- | 2018-yil | SIIMA mukofotlari | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Yolgʻon''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hooli |first=Shekhar H. |date=5 August 2018 |title=SIIMA Awards 2018 - Telugu, Kannada nomination list out: Date, place of 7th edition revealed |language=en |work=IB Times |url=https://www.ibtimes.co.in/siima-awards-2018-telugu-kannada-nomination-list-out-date-place-7th-edition-revealed-777016 |access-date=16 November 2019}}</ref> |- | 2019-yil | Edison mukofotlari | Kollivudning hukmron malikasi || ||{{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=EDISON AWARDS 2019|url=https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36|kirish sanasi=14 January 2020|ish=[[Edison Awards (India)|Edison Awards]]|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108044840/https://www.edisonawards.in/pages/pompous-occasion-details.php?id=36}}</ref> |- | rowspan="3" | 2020-yil | Edison mukofotlari | rowspan="3" | Eng yaxshi debyut aktrisa | ''Vanta Rajavathan Varuven''|| {{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Edison Awards 2020 nominations|url=http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Edison Awards|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2019-12-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191231131528/http://edisonawards.in/teaawards/more_1.php?page1=1}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sana=27 November 2019|sarlavha=Edison Awards 2020: Vijay, Thala Ajith, Rajinikanth, Chiyaan Vikram Nominated For 'Mass Hero of the Year'; Here's The Complete List of Nominations|url=https://www.latestly.com/entertainment/south/edison-awards-2020-vijay-thala-ajith-rajinikanth-chiyaan-vikram-nominated-for-mass-hero-of-the-year-heres-the-complete-list-of-nominations-1364558.html|kirish sanasi=14 January 2020|ish=Latestly.com}}</ref> |- | JFW kino mukofotlari | rowspan="2" | ''Enai Noki Paayum Thota''|| {{Gʻolib}} | style="text-align:center;" | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Twin Birds Presents JFW Movie Awards 2020|url=https://jfwonline.com/article/twin-birds-presents-jfw-movie-awards-2020-an-unforgettable-night-with-impeccable-style-and-substance/|kirish sanasi=16 March 2020|ish=Just for Women|sana=16 March 2020}}</ref> |- | Ananda Vikatan kino mukofotlari ||{{Nom}} | |} == Manbalar == {{manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Akash, Megha}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Hindistonlik aktrisalar]] [[Turkum:1995-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Hindistonlik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Telugu kino aktrisalari]] [[Turkum:Tamil kino aktrisalari]] [[Turkum:XXI asr hind aktrisalari]] 89cgw0qcrjmngg8gcxzaemoyveednj1 Jaʼfar Irismetov 0 752204 5999927 5480183 2026-04-21T07:57:51Z AnvarxonM 75105 5999927 wikitext text/x-wiki {{Familiyadoshlar|Irismetov}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Jaʼfar Irismetov | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|1976|8|23}} | toʻliqism = Jaʼfar Irismetov Tursumboyevich | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Toshkent}}, [[OʻzSSR]] | boʻyi = {{convert|1.73|m|ftin|abbr=on}} | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] | joriyklub = [[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] <small>(Bosh menejer)</small> | klubraqami = | yillar1 = 1993—1997 | klublar1 = [[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]] | isht1 = 125 | gollar1 = 81 | yillar2 = 1997—1998 | klublar2 = Panatinaikos | isht2 = 1 | gollar2 = 0 | yillar3 = 1998 | klublar3 = [[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]] | isht3 = 10 | gollar3 = 8 | yillar4 = 1998 | klublar4 = Chernomorets | isht4 = 7 | gollar4 = 1 | yillar5 = 1999 | klublar5 = [[Dinamo Samarqand futbol klubi|Dinamo (Samarqand)]] | isht5 = 27 | gollar5 = 19 | yillar6 = 2000 | klublar6 = [[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]] | isht6 = 37 | gollar6 = 45 | yillar7 = 2001 | klublar7 = [[Spartak Moskva (futbol klubi)|Spartak (Moskva)]] | isht7 = 8 | gollar7 = 0 | yillar8 = 2001 | klublar8 = [[Slavyanlar|Slaviya]] (Mozir) | isht8 = 9 | gollar8 = 3 | yillar9 = 2002 | klublar9 = [[Anji (futbol klubi)|Anji]] | isht9 = 11 | gollar9 = 0 | yillar10 = 2003 | klublar10 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] | isht10 = 5 | gollar10 = 3 | yillar11 = 2003—2004 | klublar11 = Krivbass | isht11 = 11 | gollar11 = 1 | yillar12 = 2003—2004 | klublar12 = Krivbass-2 | isht12 = 1 | gollar12 = 1 | yillar13 = 2004—2005 | klublar13 = [[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]] | isht13 = 49 | gollar13 = 22 | yillar14 = 2006—2007 | klublar14 = [[Olmaota (futbol klubi)|Olma-Ota]] | isht14 = 52 | gollar14 = 34 | yillar15 = 2008 | klublar15 = [[Aktobe (futbol klubi)|Aktobe]] | isht15 = 15 | gollar15 = 2 | yillar16 = 2008 | klublar16 = [[Olmaota (futbol klubi)|Olma-Ota]] | isht16 = 12 | gollar16 = 4 | yillar17 = 2009 | klublar17 = Liaoning Xungyong | isht17 = 2 | gollar17 = 0 | yillar18 = 2010 | klublar18 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo (Samarqand)]] | isht18 = 24 | gollar18 = 11 | yillar19 = 2011 | klublar19 = [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | isht19 = 11 | gollar19 = 3 | yillar20 = 2011 | klublar20 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] | isht20 = 12 | gollar20 = 3 | yillar21 = 2012—2013 | klublar21 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] | isht21 = 14 | gollar21 = 1 | totalcaps = 445 | totalgoals = 242 | milliyyillar1 = 1997—2007 | milliyjamoa1 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] | milliyisht1 = 36 | milliygollar1 = 15 | boshliqyillar1 = 2014 | boshliqklublar1 = [[NBU-Osiyo (futbol klubi)|NBU-Osiyo]] | boshliqyillar2 = 2016—2017 | boshliqklublar2 = [[Obod (futbol klubi)|Obod]] | boshliqyillar3 = 2017—2022 | boshliqklublar3 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] <small>(Bosh menejer)</small> | boshliqyillar4 = 2025 | boshliqklublar4 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] <small>(Bosh menejer)</small> | boshliqyillar5 = 2026— | boshliqklublar5 = [[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] <small>(Bosh menejer)</small> }} '''Jaʼfar Tursumboyevich Irismetov''' ({{Lang-ru|Ирисметов, Жафар Турсумбаевич}}; 1976-yil 23-avgust<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/2000-yilgi-pushka-qaychi-usul-zarbasi-bilan-oliver-kan-va-myunxenni-bir-zumga-muzlatgan-jafar-irismetov-43-yoshda |sarlavha=2000 yilgi "Pushka", qaychi usul zarbasi bilan Oliver Kan va Myunxenni bir zumga muzlatgan Jafar Irismetov 43 yoshda!. |arxivsana= |sana=23 aug 2019}}</ref>, [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston SSR]], [[SSSR]]) – oʻzbekistonlik [[futbolchi]], [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] ampulasida oʻynagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/bir-oyin-tarixi-bavariya-spartak-irismetovning-osha-mashhur-akrobatik-zarbasi-va-oliver-kandan-ajoyib-seyv |sarlavha=Bir o'yin tarixi. "Bavariya - "Spartak", Irismetovning o'sha mashhur akrobatik zarbasi va Oliver Kandan ajoyib seyv. |sana=21 apr 2020}}</ref>. [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston]] terma jamoasi sobiq aʼzosi. Hozirda futbol murabbiyi va funksioner<ref>Jafar Irismetov // [https://www.transfermarkt.com/jafar-irismetov/profil/spieler/84500 Transfermarkt.com] (mn.) – 2000.</ref>. 2025-yildan [[Kattaqoʻrgʻon]]ning „[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]“ jamoasi bosh menejeri. == Biografiyasi == Moskvaning „[[Spartak|Spartak]]“ jamoasi bilan birgalikda [[2001-yil]]da „[[Hamdoʻstlik Kubogi|Hamdoʻstlik kubogi]]“ gʻolibi va [[Rossiya]] chempioni boʻlgan. Oʻzining takidlashicha, Jafar faoliyatidagi eng yaxshi yillarini [[Qozogʻiston|Qozogʻiston]] chempionatida oʻtkazgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://sportsffa.kz/our-football/football-stars/161740954-irismetov-ne-ugodil-muhanovu/ |title=«Джафар ИРИСМЕТОВ — И чем я не угодил Муханову?» |access-date=26-iyun 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810021700/https://sportsffa.kz/our-football/football-stars/161740954-irismetov-ne-ugodil-muhanovu/ |archive-date=10-avgust 2016-yil |deadlink=yes }}</ref>. 2012-yil 5-yanvar kuni „Xalqaro futbol tarixi va statistikasi federatsiyasi“ ([[IFFHS]]) oʻz faoliyatini davom ettirayotgan va milliy chempionatlarda eng koʻp gol urgan hujumchilar roʻyxatini eʼlon qilgan. Jafar Irismetov 441 oʻyinda 240 ta gol urib, reytingda 8-oʻrinni egallagan ([[2012-yil]] 29-dekabr holatiga koʻra)<ref>[http://www.iffhs.de/?b4a390f03be4ac07cda14b45fdcdc3bfcdc0aec70aee13 IFFHS: The World’s most successful Top Division Goal Scorer among the still active Players, 05.01.2012]</ref><ref>[http://news.olam.uz/sport/6806.html Irismetov voshel v spisok samix rezultativnix futbolistov mira, 5 yanvarya, 2012] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024214509/http://news.olam.uz/sport/6806.html|date=24 October 2012}} {{in lang|ru}}</ref>. [[Qozogʻiston]]dagi faoliyati davomida Irismetov yuqori koʻrsatkichlari bilan ajralib turgan. [[Futbolchi]] umumiy hisobda [[Qozogʻiston]] jamoalari safida 149 ta rasmiy uchrashuvda maydonga tushib, 75 ta gol urgan. Bu koʻrsatkich har bir oʻyinda oʻrtacha 0,5 tadan golga toʻgʻri keladi. [[2017-yil]] 26-oktabrda sport jurnalisti [[Viktor Xoxlyuk]] [[Qozogʻiston]] jamoalari toʻpurar-legionerlari klubini tuzgan. Klub nomi [[Qozogʻiston]] futbol klublari legionerlari orasida birinchi boʻlib 100 ta gol urgan [[braziliya]]lik [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] Nilton Mendez sharafiga qoʻyilgan<ref name="автоссылка1">{{Veb manbasi |url=https://sportsffa.kz/our-football/free-theme/172970838-bombardirov-niltona-mendesa/ |title=Встречайте — Клуб бомбардиров Нилтона Мендеса! |access-date=1-noyabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107022753/https://sportsffa.kz/our-football/free-theme/172970838-bombardirov-niltona-mendesa/ |archive-date=7-noyabr 2017-yil |deadlink=yes }}</ref>. Irismetov [[Qozogʻiston]] jamoalari safida 75 ta gol urishga muvoffaq boʻlgan. 2012 yilgi mavsumdan soʻng [[Namangan]]ning „[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]“ jamoasida oʻynaganidan soʻng futbolchilik faoliyatini yakunlashga qaror qilgan. === Sohil futbolida === 2013-yil boshida u sohil futbolida oʻynashini eʼlon qilgan va 2013-yilgi FIFA plyaj futboli boʻyicha Jahon chempionati (OFK)ning saralash bosqichida Oʻzbekiston terma jamoasi tarkibida ishtirok etgan. U turnirda 5 ta gol urgan. 2015-yil 23-mart kuni Qatarda boʻlib oʻtgan plyaj futboli boʻyicha 2015-yilgi Osiyo chempionatida Irismetov guruh bosqichidan oʻrin olgan BAAga qarshi oʻyinda xet-trik qayd etgan<ref>{{cite web |url=http://www.uzdaily.com/articles-id-25430.htm#sthash.H2zSeE4s.dpbs |title=2015 AFC Beach Soccer Championship, Uzbekistan- UAE, 23 March 2015 |publisher=the-afc.com |date=2015-03-23 |access-date=24 March 2015 |archive-date=8 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180208123539/http://www.uzdaily.com/articles-id-25430.htm#sthash.H2zSeE4s.dpbs |url-status=dead}}</ref>. === Xalqaro === U 1997-yildan 2007-yilgacha Oʻzbekiston terma jamoasi safida 36 ta oʻyin oʻtkazib, 15 ta gol urgan<ref>{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/oez-recintlp.html |website=[[RSSSF]] |title=Uzbekistan - Record International Players}}</ref>. == Murabbiylik faoliyati == 2024-yil murabbiylik faoliyatini boshlagan va [[Toshkent]]ning „[[NBU-Osiyo (futbol klubi)|NBU-Osiyo]]“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/rasman-zhafar-irismetov-nbu-osiyo-bosh-murabbiji |sarlavha=Rasman: Jafar Irismetov “NBU-Osiyo” bosh murabbiyi |sana=10 jan 2014}}</ref>. 2014-yil 31-mayda klubni tark etgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/zhafar-irismetov-nbu-osiyo-bilan-xajrlashdi |sarlavha=Jafar Irismetov "NBU-Osiyo" bilan xayrlashdi. |sana=31 may 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://championat.asia/ru/news/40167 |script-title=ru:Жаъфар Ирисметов попрощался с "НБУ-Азия" |language=ru |date=2014-06-01}}</ref>. 2016-yilgi mavsumda „[[Obod (futbol klubi)|Obod]]“ jamoasida qisqa muddat davomida ishlagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/obod-mochinov-ketdi-jafar-irismetov-yangi-bosh-murabbiy |sarlavha="Obod": Mochinov ketdi, Jafar Irismetov yangi bosh murabbiy. |sana=10 sep 2016}}</ref>. 2017—2024-yillar oraligʻida Paxtakor jamoasining bosh menejeri sifatida faoliyat olib borgan. 2018—2019-yillarda [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]]ning murabbiylik Pro litsenziyasiga oʻqigan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/toshkentda-pro-diplomi-boyicha-xalqaro-murabbiylik-kurslari-boshlandi |sarlavha=Toshkentda "PRO" diplomi bo'yicha xalqaro murabbiylik kurslari boshlandi. |sana=15 nov 2018}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/ozbekistonlik-murabbiylar-xorij-klublarida-malaka-oshirib-qaytishdi |sarlavha=O'zbekistonlik murabbiylar xorij klublarida malaka oshirib qaytishdi. |sana=23 dec 2019}}</ref>. 2024-yil 17-dekabrda „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]“ klubi bilan shartnoma imzolagan va jamoa bosh menejeri boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://fcneftchi.uz/archives/16149 |sarlavha=JАFАR IRISMETOV JАMOАMIZ RАHBАRIYATIDА FАOLIYAT OLIB BORАDI!. |sana=17.12.2024}}</ref>. == Bahsli munozaralari == === Chetlatish === 2019-yil futbolchi [[Azizbek Turgʻunboyev]]ni „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoasi bilan shartnoma imzolashi vaqtida belgilan reglament qoidalarini buzgaligi uchun Irismetov olti oy muddatga futboldan chetlatilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/aziz-turgunboev-irismetov-va-sarikov-6-oyga-mominjonov-1-yilga-futboldan-chetlatildi |sarlavha=Aziz Turg'unboev, Irismetov va Sarikov 6 oyga, Mo'minjonov 1 yilga futboldan chetlatildi. |sana=05 feb 2019}}</ref>. == Yutuqlari == '''Klublardagi yutuqlari'''<br /> '''Doʻstlik''' * [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston]] chempioni: 2000-yil * [[O'zbekiston Kubogi|Oʻzbekiston kubogi]] sohibi: 1999/2000-yillar '''Spartak (Moskva)''' * [[Rossiya]] chempioni: 2001-yil * [[Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi kubogi]] chempioni: 2001 '''Paxtakor''' * [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston]] chempioni: [[Futbol boʻyicha 2003-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2003-yil]] '''Qayrat''' * [[Qozogʻiston Premyer-ligasi]] chempioni: 2004-yil * [[Qozogʻiston kubogi|Futbol boʻyicha Qozogʻiston kubogi]] finalchisi (2): 2004, 2005-yillar '''Olma-Ota''' * Futbol boʻyicha [[Qozogʻiston|Qozogʻiston]] kubogi gʻolibi: 2006-yil '''Liaoning FC''' * Xitoy Birinchi ligasi gʻolibi: 2009<ref>{{cite web |url=http://sports.sina.com.cn/b/2009-03-28/17414294050.shtml |title=中甲最终积分榜:辽宁冠军南昌冲超成功 四川降级 |work=sports.sina.com.cn |date=2009-03-28 |access-date=2019-08-06}}</ref> === Shaxsiy yutuqlari === * Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbolchisi: 2000-yil * [[Oʻzbekiston]] chempionatining eng yaxshi toʻpurari: [[Futbol boʻyicha 1996-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1996]], [[Futbol boʻyicha 1997-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1997]], [[Futbol boʻyicha 2000-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2000-yillar]] * [[Qozogʻiston]] chempionatining eng yaxshi toʻpurari: 2006, 2007-yillar * Bir mavsumdagi gollar hisobi boʻyicha [[Oʻzbekiston Superligasi|Oʻzbekiston chempionati]] rekordchisi: 45 ta gol<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/oliy-liganing-barcha-snayperlari |sarlavha=Oliy liganing barcha snayperlari. |sana=2015-yil 28-oktyabr}}</ref> * MDH kubogining eng yaxshi toʻpurari: 2001-yil (umumiy) * [[Nilton Mendes klubi|Niltona Mendes toʻpurarlar klubi]] aʼzosi (76 ta gol) * [[Gennadiy Krasnitskiy klubi]] aʼzosi: 203 gol == Faoliyat statistikasi == === Xalqaro miqyosda === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Terma jamoa va yil boʻyicha ishtirok va gollar<ref name="nft">{{NFT player|7142|access-date=21 October 2024}}</ref> !Terma jamoa !Yillar !Oʻyinlar !Gollar |- | rowspan="6" |[[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] |1997 |8 |1 |- |1998 |2 |0 |- |1999 |6 |2 |- |2000 |4 |2 |- |2001 |13 |10 |- |2007 |3 |0 |- ! colspan="2" |Jami !36 !15 |} : ''Ggolla va natijalar birinchi boʻlib Oʻzbekistonning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, hisob ustuni Irismetovning har bir golidan keyingi natija koʻrsatadi.'' {| class="wikitable sortable" |+Jafar Irismetov tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati ! scope="col" |№ ! scope="col" |Sana ! scope="col" |Joy, stadion ! scope="col" |Raqib ! scope="col" |Hisob ! scope="col" |Natija ! scope="col" |Turnir ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Man.|Manbalar}} |- | style="text-align:center" |1 |1997-yil 25-may |[[Paxtakor markaziy stadioni]], [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] |{{fb|Cambodia}} | style="text-align:center" |5–0 | style="text-align:center" |6–0 |1998-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi |<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan vs. Cambodia |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/26072/Uzbekistan_Cambodia.html |website=National Football Teams |access-date=21 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center" |2 | rowspan="2" |1999-yil 23-noyabr | rowspan="2" |[[Tahnoun bin Muhammad stadioni]], [[Al Ayn]], [[Birlashgan Arab Amirliklari|BAA]] | rowspan="2" |{{fb|Sri Lanka}} | style="text-align:center" |1–0 | rowspan="2" style="text-align:center" |6–0 | rowspan="2" |2000-yilgi Osiyo kubogi saralashi | rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan vs. Sri Lanka |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/23819/Uzbekistan_Sri_Lanka.html |website=National Football Teams |access-date=21 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |2–0 |- | style="text-align:center" |4 |2000-yil 29-fevral |[[Yoshlik Kamolot (stadion, Toshkent)|NBU stadioni]], Toshkent, Oʻzbekiston |{{fb|Mongolia}} | style="text-align:center" |4–1 | style="text-align:center" |8–1 |[[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik]] |<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan vs. Mongolia |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/22815/Uzbekistan_Mongolia.html |website=National Football Teams |access-date=21 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center" |5 |2000-yil 3-sentyabr |[[Shanxay stadioni]], [[Shanxay]], Xitoy |{{fb|Thailand}} | style="text-align:center" |1–4 | style="text-align:center" |2–4 |Oʻrtoqlik |<ref>{{Cite web |title=Thailand vs. Uzbekistan |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/5168/Thailand_Uzbekistan.html |website=National Football Teams |access-date=21 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center" |6 | rowspan="4" |2001-yil 23-aprel | rowspan="4" |Paxtakor markaziy stadioni, Toshkent, Oʻzbekiston | rowspan="4" |{{fb|Chinese Taipei}} | style="text-align:center" |1–0 | rowspan="4" style="text-align:center" |7–0 | rowspan="4" |2002-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi | rowspan="4" |<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan vs. Taiwan |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/21607/Uzbekistan_Taiwan.html |website=National Football Teams |access-date=21 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |3–0 |- | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |6–0 |- | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |7–0 |- | style="text-align:center" |10 |2001-yil 3-may |[[Amman xalqaro stadioni]], [[Amman]], Iordaniya |{{fb|Turkmenistan}} | style="text-align:center" |2–0 | style="text-align:center" |5–2 |2002-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi |<ref>{{Cite web |title=Turkmenistan vs. Uzbekistan |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/21610/Turkmenistan_Uzbekistan.html |website=National Football Teams |access-date=21 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center" |11 | rowspan="2" |2001-yil 5-may | rowspan="2" |Amman International Stadium, Amman, Jordan | rowspan="2" |{{fb|Chinese Taipei}} | style="text-align:center" |1–0 | rowspan="2" style="text-align:center" |4–0 | rowspan="2" |2002-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi | rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan vs. Taiwan |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/21611/Taiwan_Uzbekistan.html |website=National Football Teams |access-date=21 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |4–0 |- | style="text-align:center" |13 |2001-yil 26-avgust |Paxtakor markaziy stadioni, Toshkent, Oʻzbekiston |{{fb|Qatar}} | style="text-align:center" |1–0 | style="text-align:center" |2–1 |2002-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi |<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan vs. Qatar |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/21428/Uzbekistan_Qatar.html |website=National Football Teams |access-date=21 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center" |14 | rowspan="2" |2001-yil 8-sentyabr | rowspan="2" |Paxtakor markaziy stadioni, Toshkent, Oʻzbekiston | rowspan="2" |{{fb|Oman}} | style="text-align:center" |1–0 | rowspan="2" style="text-align:center" |5–0 | rowspan="2" |2002-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi | rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan vs. Oman |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/21615/Uzbekistan_Oman.html |website=National Football Teams |access-date=21 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |5–0 |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{NFT player|pid=7142}} * {{Soccerway|zhafar-irismetov/40188}} * [https://myspace.com/jafarfootboll/video/jafar-irismetov/51158551 Irismetov goals in 2006 – Myspace] {{Navboxes | bg = gold | fg = navy | title = Mukofotlar | list1 = {{Oʻzbekistonning eng yaxshi toʻpurarlari}} {{Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbolchisi}} {{Qozogʻiston Premyer-ligasi toʻpurarlari}} }} {{Portal bar|Futbol|Biografiya|Oʻzbekiston futboli}} {{DEFAULTSORT:Irismetov, Jaʼfar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Doʻstlik Toshkent futbolchilari]] [[Turkum:Dinamo Samarqand futbolchilari]] [[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Andijon klubi futbolchilari]] [[Turkum:Shoʻrtan klubi futbolchilari]] [[Turkum:Qizilqum klubi futbolchilari]] [[Turkum:Navbahor futbolchilari]] [[Turkum:Panathinaikos F.C. futbolchilari]] [[Turkum:FC Chernomorets Novorossiysk futbolchilari]] [[Turkum:FC Spartak Moskva futbolchilari]] [[Turkum:FC Slavia Mozyr futbolchilari]] [[Turkum:FC Anji Mahachqalʼa futbolchilari]] [[Turkum:FC Kryvbas Kryvyi Rih futbolchilari]] [[Turkum:FC Kryvbas-2 Kryvyi Rih futbollchilari]] [[Turkum:Qayrat klubi futbolchilari]] [[Turkum:Aktobe futbolchilari]] [[Turkum:Liaoning F.C. futbolchilari]] [[Turkum:FK Olmaota futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Obod futbol klubi bosh murabbiylari]] [[Turkum:Rossiya Premyer-ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari]] [[Turkum:Belarusdagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Xitoydagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Rossiyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Gretsiyadagi Oʻzbekistonlik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonning eng yaxshi toʻpurarlari]] [[Turkum:Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbolchisi]] 5qmc0wftk85krlxubn6csvze95vbskj Kipr Turk anklavlari 0 752602 5999591 3157604 2026-04-20T13:35:10Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999591 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Cyprus_1973_ethnic_neutral.svg|thumb|320x320px| Kipr etnik xaritasi 1973-yil. Yunonlar sariq rangda, turklar binafsha rang bilan, Britaniya harbiy bazalari qizil rang bilan belgilangan<ref>{{Veb manbasi|url=https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg|sarlavha=Cyprus Ethnic 1973|kirish sanasi=2022-04-29|arxivsana=2019-11-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191120014511/https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg}}</ref>]] '''Kipr Turk anklavlari''' 1960-yillarning birinchi yarmida yunonlar bilan etnik toʻqnashuvlar va 1974-yilda Turkiyaning Kiprga bostirib kirishi oʻrtasida mavjud boʻlgan Kipr turk jamoasining zich joylashgan hududlari sanaladi. == Anklavlarning paydo boʻlishiga olib keladigan voqealar == 1960-yilda Kipr Respublikasi mustaqillikka erishganida turk millati ozligi (18% aholisining) orol boʻylab ham turk qishloqlarida, ham aralash qishloqlar va yirik shaharlarda tarqalgan. Kipr Respublikasi Konstitutsiyasi Kipr turklarining hukumatda ishtirok etishini va konstitutsiyaga koʻra, lavozimini turk egallagan mamlakat vitse-prezidenti uchun veto huquqini taʼminladi. 1963-yil dekabr oyida [[Kipr Respublikasi]] [[Kipr prezidenti|Prezidenti]] arxiyepiskop Makarios kiprlik turklarni hukumat va davlatning normal faoliyatiga putur yetkazishda ayblab, 1960-yilgi konstitutsiyaga turk jamiyati vakilligiga chek qoʻygan bir qancha tuzatishlar kiritishni taklif qildi. Kipr hukumati va millatlararo munosabatlardagi inqirozni kuchaytirdi. Yunonlar turklar Kipr Respublikasi hukumatida ishtirok etishdan ixtiyoriy ravishda bosh tortganliklarini daʼvo qilganlar, turklar esa ularni majburan chiqarib tashlaganliklarini daʼvo qilganlar<ref>{{Kitob manbasi|isbn=9780199757169}}</ref>. Kipr turk jamiyati konstitutsiyaga kiritilgan oʻzgartirishlar rad etilganidan keyin butun orol boʻylab zoʻravonlik urushi boshlandi. 103 dan 109 gacha turk qishloqlari yoki aralash qishloqlari hujumga uchradi va 25 000 dan 30 000 gacha turklar qochqinga aylandi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 364 kiprlik turk va 174 kiprlik grek halok boʻlgan. Voqea natijasida turklar alohida hududlarda yashay boshlagan. Nikosiya UNFICYP qoʻshinlarini joylashtirish bilan yashil chiziq bilan boʻlindi. == Anklavlardagi vaziyat == Anklavlar orol boʻylab tarqalib ketgan. Ularning aholisi koʻplab asosiy ehtiyojlardan mahrum edi. Anklav cheklovlari faqat 1967-yildan keyin yumshata boshladi, oʻsha paytda koʻplab kiprlik turklar 1963-yilda tark etgan tashlab ketgan qishloqlariga qaytishni boshladilar. === Tovarlarni taqiqlash === Kipr Respublikasi hukumati turklarga maʼlum narsalarga ega boʻlish va bu narsalarni anklavlarga olib kirishni taqiqladi. Cheklovlar nafaqat qurolli faoliyatni cheklash, balki ularning normal iqtisodiy hayotga qaytishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ham moʻljallangan edi. Shunday qilib, yoqilgʻining barcha turlari, shu jumladan [[kerosin]], dastlab taqiqlangan edi (1964-yil oktyabr oyiga kelib, kerosinga nisbatan taqiq bekor qilindi). Benzin va dizel yoqilgʻisini taqiqlash oʻsha vaqtgacha saqlanib qoldi va anklavlarni oziq-ovqat bilan taʼminlashga toʻsqinlik qildi. Qurilish materiallarini taqiqlash janglarda vayron boʻlgan uylarni qayta tiklashga toʻsqinlik qildi va qish yaqinlashganda, jun kiyimning taqiqlanishi koʻchirilgan odamlarni qiyin ahvolga solib qoʻydi. Chodirlar uchun materiallarning cheklanishi koʻchirilganlar uchun vaqtinchalik boshpana qurishga toʻsqinlik qildi. 1964-yil 7-oktabrdan boshlab , Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibining maʼruzasiga koʻra, anklavlarga akkumulyatorlar, avtomobil qismlari, sement, qurollar, radiolar, yoqilgʻi (koʻp miqdorda) olib kirish taqiqlandi. jun kiyim (agar u harbiy maqsadlarda ishlatilishi mumkin boʻlsa), telefonlar, simlar (shu jumladan tikanli simlar), portlovchi moddalar ham olib kirish taqiqilab qoʻyildi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. === Harakat erkinligini cheklash === Kipr turklarining harakat erkinligi cheklangan edi. Gretsiya politsiyasi BMT Bosh kotibi „ortiqcha tekshirish va tintuvlar va keraksiz toʻsiqlar“ deb atagan narsani amalga oshirdi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. Kipr turklari nazorat-oʻtkazish punktlari, aeroportlar va davlat idoralarida millatchi yunon xodimlari tomonidan taʼqibga uchradi. Politsiya Shimoliy Nikosiya anklavidan tashqarida turklarning sayohat qilishiga cheklovlar qoʻydi. Dastlab, kiprlik turklarning Lefkaga kirishi va chiqishiga umuman ruxsat berilmagan, cheklov faqat 1964-yil oktyabr oyiga kelib, ularga sharqqa emas, balki gʻarbga Limnitisga borishga ruxsat berilganda yumshatilgan. Turk shifokorlarining ham navbatchilikda erkin harakatlanishiga ruxsat berilmagan, yunonlar ularni tekshirishga majbur qilishgan<ref name="unsgr1" />. === Iqtisodiy vaziyat === 1963-yil va 1974-yillar davomida ikki jamoa oʻrtasidagi iqtisodiy tafovut kuchaydi. Orolning yunon qismining iqtisodiyoti rivojlangan turizm va moliya sektoridan foyda koʻrgan boʻlsa, turklar qashshoqlashib, ular orasida ishsizlik koʻpayib bordi. Ularning anklavlari Kipr Respublikasining yunon maʼmuriyati tomonidan embargo qilingan, jamoalar oʻrtasidagi savdo toʻsib qoʻyilgan edi. Harakatdagi cheklovlar tufayli koʻp sonli turklar avvalgi ish joylarini tark etishga majbur boʻldilar. Qochqinlar eski daromad manbalaridan mahrum edi. Biroq bu davrda Turkiya hukumati yordami boshlandi: 1968-yilga kelib Turkiya kipr turklariga yiliga 8 000 000 funt sterlingga yaqin pul bera boshladi. == Kipr Turk anklavlari roʻyxati == * Kokkina (Erenkoy) * Limnit (Yeshilirmak) * Lefka (Lefke) * Lefkosiya-Agyrta (Lefkosa-Agyrdag) * Tsatos (Tsiaos/Serdarli) * Galinoporni (Kuruova) * Kofinou (Gechitkale) * Lurojina (Akinjilar) * Angolemi (Gaziveren) * Pergamos (Beyarmudu) Katta shaharlardagi kichik anklavlar ham mavjud: * Pafos (Muttalos/Kasaba) * Larnaka (Iskele) * Famagusta (Magusa/Surichi) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Kipr]] [[Turkum:Gretsiya]] [[Turkum:Turkiya-Gretsiya]] [[Turkum:Turkiya-Kipr]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] fqlze60j35sly3aa3urfx63bu3m7o54 5999592 5999591 2026-04-20T13:35:15Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Gretsiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999592 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Cyprus_1973_ethnic_neutral.svg|thumb|320x320px| Kipr etnik xaritasi 1973-yil. Yunonlar sariq rangda, turklar binafsha rang bilan, Britaniya harbiy bazalari qizil rang bilan belgilangan<ref>{{Veb manbasi|url=https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg|sarlavha=Cyprus Ethnic 1973|kirish sanasi=2022-04-29|arxivsana=2019-11-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191120014511/https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg}}</ref>]] '''Kipr Turk anklavlari''' 1960-yillarning birinchi yarmida yunonlar bilan etnik toʻqnashuvlar va 1974-yilda Turkiyaning Kiprga bostirib kirishi oʻrtasida mavjud boʻlgan Kipr turk jamoasining zich joylashgan hududlari sanaladi. == Anklavlarning paydo boʻlishiga olib keladigan voqealar == 1960-yilda Kipr Respublikasi mustaqillikka erishganida turk millati ozligi (18% aholisining) orol boʻylab ham turk qishloqlarida, ham aralash qishloqlar va yirik shaharlarda tarqalgan. Kipr Respublikasi Konstitutsiyasi Kipr turklarining hukumatda ishtirok etishini va konstitutsiyaga koʻra, lavozimini turk egallagan mamlakat vitse-prezidenti uchun veto huquqini taʼminladi. 1963-yil dekabr oyida [[Kipr Respublikasi]] [[Kipr prezidenti|Prezidenti]] arxiyepiskop Makarios kiprlik turklarni hukumat va davlatning normal faoliyatiga putur yetkazishda ayblab, 1960-yilgi konstitutsiyaga turk jamiyati vakilligiga chek qoʻygan bir qancha tuzatishlar kiritishni taklif qildi. Kipr hukumati va millatlararo munosabatlardagi inqirozni kuchaytirdi. Yunonlar turklar Kipr Respublikasi hukumatida ishtirok etishdan ixtiyoriy ravishda bosh tortganliklarini daʼvo qilganlar, turklar esa ularni majburan chiqarib tashlaganliklarini daʼvo qilganlar<ref>{{Kitob manbasi|isbn=9780199757169}}</ref>. Kipr turk jamiyati konstitutsiyaga kiritilgan oʻzgartirishlar rad etilganidan keyin butun orol boʻylab zoʻravonlik urushi boshlandi. 103 dan 109 gacha turk qishloqlari yoki aralash qishloqlari hujumga uchradi va 25 000 dan 30 000 gacha turklar qochqinga aylandi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 364 kiprlik turk va 174 kiprlik grek halok boʻlgan. Voqea natijasida turklar alohida hududlarda yashay boshlagan. Nikosiya UNFICYP qoʻshinlarini joylashtirish bilan yashil chiziq bilan boʻlindi. == Anklavlardagi vaziyat == Anklavlar orol boʻylab tarqalib ketgan. Ularning aholisi koʻplab asosiy ehtiyojlardan mahrum edi. Anklav cheklovlari faqat 1967-yildan keyin yumshata boshladi, oʻsha paytda koʻplab kiprlik turklar 1963-yilda tark etgan tashlab ketgan qishloqlariga qaytishni boshladilar. === Tovarlarni taqiqlash === Kipr Respublikasi hukumati turklarga maʼlum narsalarga ega boʻlish va bu narsalarni anklavlarga olib kirishni taqiqladi. Cheklovlar nafaqat qurolli faoliyatni cheklash, balki ularning normal iqtisodiy hayotga qaytishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ham moʻljallangan edi. Shunday qilib, yoqilgʻining barcha turlari, shu jumladan [[kerosin]], dastlab taqiqlangan edi (1964-yil oktyabr oyiga kelib, kerosinga nisbatan taqiq bekor qilindi). Benzin va dizel yoqilgʻisini taqiqlash oʻsha vaqtgacha saqlanib qoldi va anklavlarni oziq-ovqat bilan taʼminlashga toʻsqinlik qildi. Qurilish materiallarini taqiqlash janglarda vayron boʻlgan uylarni qayta tiklashga toʻsqinlik qildi va qish yaqinlashganda, jun kiyimning taqiqlanishi koʻchirilgan odamlarni qiyin ahvolga solib qoʻydi. Chodirlar uchun materiallarning cheklanishi koʻchirilganlar uchun vaqtinchalik boshpana qurishga toʻsqinlik qildi. 1964-yil 7-oktabrdan boshlab , Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibining maʼruzasiga koʻra, anklavlarga akkumulyatorlar, avtomobil qismlari, sement, qurollar, radiolar, yoqilgʻi (koʻp miqdorda) olib kirish taqiqlandi. jun kiyim (agar u harbiy maqsadlarda ishlatilishi mumkin boʻlsa), telefonlar, simlar (shu jumladan tikanli simlar), portlovchi moddalar ham olib kirish taqiqilab qoʻyildi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. === Harakat erkinligini cheklash === Kipr turklarining harakat erkinligi cheklangan edi. Gretsiya politsiyasi BMT Bosh kotibi „ortiqcha tekshirish va tintuvlar va keraksiz toʻsiqlar“ deb atagan narsani amalga oshirdi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. Kipr turklari nazorat-oʻtkazish punktlari, aeroportlar va davlat idoralarida millatchi yunon xodimlari tomonidan taʼqibga uchradi. Politsiya Shimoliy Nikosiya anklavidan tashqarida turklarning sayohat qilishiga cheklovlar qoʻydi. Dastlab, kiprlik turklarning Lefkaga kirishi va chiqishiga umuman ruxsat berilmagan, cheklov faqat 1964-yil oktyabr oyiga kelib, ularga sharqqa emas, balki gʻarbga Limnitisga borishga ruxsat berilganda yumshatilgan. Turk shifokorlarining ham navbatchilikda erkin harakatlanishiga ruxsat berilmagan, yunonlar ularni tekshirishga majbur qilishgan<ref name="unsgr1" />. === Iqtisodiy vaziyat === 1963-yil va 1974-yillar davomida ikki jamoa oʻrtasidagi iqtisodiy tafovut kuchaydi. Orolning yunon qismining iqtisodiyoti rivojlangan turizm va moliya sektoridan foyda koʻrgan boʻlsa, turklar qashshoqlashib, ular orasida ishsizlik koʻpayib bordi. Ularning anklavlari Kipr Respublikasining yunon maʼmuriyati tomonidan embargo qilingan, jamoalar oʻrtasidagi savdo toʻsib qoʻyilgan edi. Harakatdagi cheklovlar tufayli koʻp sonli turklar avvalgi ish joylarini tark etishga majbur boʻldilar. Qochqinlar eski daromad manbalaridan mahrum edi. Biroq bu davrda Turkiya hukumati yordami boshlandi: 1968-yilga kelib Turkiya kipr turklariga yiliga 8 000 000 funt sterlingga yaqin pul bera boshladi. == Kipr Turk anklavlari roʻyxati == * Kokkina (Erenkoy) * Limnit (Yeshilirmak) * Lefka (Lefke) * Lefkosiya-Agyrta (Lefkosa-Agyrdag) * Tsatos (Tsiaos/Serdarli) * Galinoporni (Kuruova) * Kofinou (Gechitkale) * Lurojina (Akinjilar) * Angolemi (Gaziveren) * Pergamos (Beyarmudu) Katta shaharlardagi kichik anklavlar ham mavjud: * Pafos (Muttalos/Kasaba) * Larnaka (Iskele) * Famagusta (Magusa/Surichi) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Kipr]] [[Turkum:Turkiya-Gretsiya]] [[Turkum:Turkiya-Kipr]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] qrs2ih2bv6m97yw3g0yr57bm8830gye Sancy 0 753868 5999745 5942462 2026-04-20T20:19:52Z Túrelio 16227 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Sancy dimound. Louvre.jpg]] → [[File:Sancy Dimond.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Sancy Dimond.jpg]] 5999745 wikitext text/x-wiki '''Sancy''' – {{Convert|55.23|carat|g}} ogʻirlikdagi och sariq [[olmos]], bir vaqtlar Boburiy hukmdorlariga tegishli ekanligi aytilgan, ammo Gʻarb standartlari boʻyicha gʻayrioddiy boʻlgan kesimi tufayli Hindistonda kelib chiqqanligi ehtimoli koʻproq. Tosh Yevropa tarixidagi bir qator muhim shaxslarga tegishli boʻlgan, masalan, Charlz Bold, Jeyms VI va Astor oilalari toshga egalik qilishgan. [[File:Sancy (diamond) black.png|thumb|Sancy olmosi]] Qalqon shaklidagi tosh ikkita orqa tojdan iborat (toshning odatiy yuqori yarmi), lekin pavilonga oʻxshamaydi (toshning pastki qismi, kamar yoki oʻrta boʻlim ostida). == Tarix == Hozirda ''Sancy'' nomi bilan tanilgan olmos tarixi ''Balle de Flandres'' deb nomlangan katta olmos sifatida boshlangan boʻlib, toshning ogʻirligi {{Convert|100|carat|g}}) oshadi<ref>{{Kitob manbasi|last=Ogden, Jack|url=http://worldcat.org/oclc/1030892978|title=Diamonds: An Early History of the King of Gems|date=8 May 2018|isbn=978-0-300-23551-7|page=76|oclc=1030892978}}</ref>. Bale Valentina Viskonti 1398-yilda Orlean gertsogi Lui I ga (Fransiya qiroli Karl VI ning ukasi) turmushga chiqqanida, tosh uning ''sepining'' bir qismi edi. Keyingi 75 yil davomida toshga kim egalik qilgani noaniq boʻlsa-da, tosh [[Burgundiya]] gertsogi Charlz Bold qoʻliga kelib tushdi, u 1467-yilda jangda boshqa xazinalar, shu jumladan kumush hammomi va „ Uch aka-uka“ marvaridlari bilan birga toshni ham yoʻqotdi. Balfour (2009) ''Sansyning ikkinchi nomi ekanligini bu toshlar'' bir xil tosh ekanligini taʼkidlaydi<ref name="balfour">{{Kitob manbasi|last=Balfour, Iain|title=Famous Diamonds (5th ed.)|date=2009|page=244|publisher=Antique Collectors' Club Ltd}}</ref>. Charlz vafot etgandan soʻng, 1477-yilda olmos uning amakivachchasi Portugaliya qiroli Manuel I ga oʻtdi<ref name="Brewer2004">{{Kitob manbasi|last=Brewer|first=Ebenezer Cobham|title=Character Sketches Of Romance, Fiction And The Drama, Volume 3|url=https://books.google.com/books?id=6iyk7ERe8fgC&pg=PA347|accessdate=1 July 2012|year=1906|publisher=The Minerva Group|page=347|isbn=9781410213358}}</ref>. Portugaliya [[Ispaniya]] hukmronligi ostiga kiritish harakati boshlanganda merosxoʻr Antonio, Kratodan oldingi Portugaliya xazinarining asosiy qismi bilan mamlakatdan qochib ketdi. U butun umri davomida Fransiya va Angliya qirolliklarida Portugaliya taxtini qaytarib olish uchun ittifoqchilarni topishga harakat qildi va oxir-oqibat olmosni senyor de Sansi Nikolas de Xarlayga sotdi.<ref name="Harlow1998">{{Kitob manbasi|last=Harlow|first=George E.|title=The Nature of Diamonds|url=https://books.google.com/books?id=_WI86J88ydAC&pg=PA107|accessdate=1 July 2012|year=1906|publisher=Cambridge University Press|page=107|isbn=9780521629355}}</ref><ref name="ronald2012">{{Veb manbasi|muallif=RONALD|ism=SUSAN|sarlavha=The Sancy Diamond - new facts|url=http://www.thesancydiamond.com/NewFacts.htm|ish=www.thesancydiamond.com|kirish sanasi=1 July 2012|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120623165201/http://www.thesancydiamond.com/NewFacts.htm|arxivsana=23 June 2012}}</ref> Boshqa manbalarga koʻra, olmos [[Konstantinopol]]da de Sansi tomonidan sotib olingan. U [[Fransiya|fransuz]] sudida mashhur boʻlgan va keyinchalik Fransiyaning [[Turkiya]]dagi elchisi boʻlgan. Qimmatbaho [[Javohirlar|toshlar]] mutaxasisi de Sansi oʻz bilimidan farovonlik uchun foydalangan.  Fransiyalik Genrix III erta kallikdan aziyat chekdi va bu nuqsonni qalpoq kiyib yashirishga harakat qildi. Oʻsha paytda olmoslar tobora modaga aylanar ekan, Genri kepkasini bezash uchun de Sensining olmosini qarzga olishni rejalashtirdi. Genrixning vorisi fransuz Genrix IV ham toshni qarzga oldi. De Sensi toshni Fransiya qiroliga joʻnatmoqchi boʻlganida olmosni olib ketgan ammo joʻnatmani yetkazib borolmagan xizmatkor haqida hikoya qilinadi. Shunga qaramay, de Sansi (oʻsha paytda moliya boʻlimi boshligʻi) xizmatkorning sodiq qolganiga amin edi va xabarchi talon-toroj qilingan va oʻldirilgani aniqlanmaguncha xizmatchini qidiradi. Jasad parchalanib ketganda, olmos sodiq odamning oshqozonidan topildi.<ref name="Williams1906">{{Kitob manbasi|last=Williams|first=Gardner Fred|title=The diamond mines of South Africa|url=https://books.google.com/books?id=Mv8oAQAAMAAJ&pg=PA24|accessdate=16 May 2012|year=1906|publisher=B. F. Buck & company|page=24}}</ref> [[Fayl:Sancy_Dimond.jpg|alt=|left|thumb| Luvrdagi Sansi]] Moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelgan de Sansi olmosni qirol Jeyms VI 1605-yil mart oyida sotishga majbur boʻldi, leki olmosga ''Sansi'' oʻz nomini beradi. Uning ogʻirligi 53 karat va narxi 60 000 fransuz kroniga teng edi. De Sansining akasi, Monglat baroni Robert de Xarlay va uning amakivachchasi, graf Bomon Kristof de Xarlay, Fransiyaning [[London|Londondagi]] elchisi savdo bilan shugʻullangan.<ref>''HMC Salisbury Hatfield'', vol. 17 (Edinburgh, 1938), pp. 91-2.</ref> Jeyms uni Buyuk Britaniyaning koʻzgusiga, Shotlandiyaning Buyuk H dan olmoslar bilan oʻrnatgan.<ref>F. Palgrave ed., [[iarchive:antientkalendars02grea|''Antient Kalendars of the Exchequer'']], vol. 2 (London 1836), p. 305.</ref> ''Sancy'' qisqa vaqt ichida Charlz I (Angliya, Shotlandiya va Irlandiya qiroli), soʻngra uning uchinchi oʻgʻli Jeyms II qoʻliga oʻtadi. Vayronkor magʻlubiyatdan soʻng qamalga uchragan Jeyms, surgun qilingan mehmonidan charchagan oʻzgarmas mezbon [[Lyudovik XIV|, fransuz Lui XIV]] qoʻl ostida boshpana oldi. Qashshoqlikka duch kelgan Jeyms 1657-yilda [[Mazarini Julio|Kardinal]] ''Mazaringa Sancyni'' 25 000 [[funt sterling]]ga sotishdan boshqa chorasi qolmadi. Kardinal olmosni qirolga 1661-yilda vafotidan keyin vasiyat qildi. Shunday qilib, ''Sancy'' Fransiyada qoldi, ammo [[Buyuk fransuz inqilobi|Fransiya inqilobi]] paytida qaroqchilar Garde Meuble (Qirollik gʻaznachiligi) ga bostirib kirishganda gʻoyib boʻldi. ''Sancy'' bilan boshqa xazinalar Regent olmosi va bugungi kunda Umid olmosi sifatida tanilgan fransuz koʻk olmosi ham yoʻqolgan edi. ''Sancy'' 1828-yilgacha Konstantin Rudanovskiyning kollektsiyasida boʻlib, shahzoda Pol Demidoff tomonidan 80 000 funt sterlingga sotib olingan. Shahzoda Demidoff ''Sancy'' 1836-yil finiyalik rafiqasi Aurora Demidoffga (Stjernval) sovgʻa sifatida berdi. Shahzoda Demidoff 1840-yilda vafot etdi va Aurora 1846-yilda Qrim urushida qatnashgan 1854-yilda vafot etgan polkovnik Andrey Karamzinga turmushga chiqdi. Aurora Karamzin oʻgʻli Pol Demidoffning qarzlarini qoplash uchun 1865-yilda hind savdogar shahzodasi ser Jamsetji Jeejeebhoyga Sancyni ''100'' 000 funt sterlingga sotishga majbur boʻldi. Ser ''Jamtsetji'' Sancyni faqat bir yildan soʻng sotdi va uning tarixida yana bir boʻshliqni yaratdi. Olmos 1867-yilda yana paydo boʻldi, Parij koʻrgazmasida namoyish etildi, uning narxi bir million [[frank]]ni tashkil etdi. Keyingi ''Sancy'' 1906-yilda mashhur rus kollektori AK Rudanovskiydan 1-viskont Astor Uilyam Valdorf Astor tomonidan sotib olinganida paydo boʻldi. Taniqli Astorlar oilasi uni 72 yil davomida 4-Vikont Astor 1978-yilda [[Louvre|Luvrga]] 1 million [[AQSh dollari|dollarga]] sotmaguncha egalik qildi. ''Sancy'' endi Apollon galereyasida, Regent Diamond va Hortensia olmoslari bilan birga saqlanyapti. [[File:Sancy Dimond.jpg|thumb|Luvrda saqlanayotgan Sancy olmosi]] == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|isbn=978-1851494798|title=Famous Diamonds|last=Balfour|first=Ian|year=2009|publisher=Antique Collectors' Club Ltd|edition=5th}} * Burton, E. (1986). ''Legendary Gems or Gems That Made History'', pp.&nbsp;78–83. Chilton Book Company, Radnor, PA * Fowler, M. (2002). ''Hope: Adventures of a Diamond'', p.&nbsp;100, 151, 321. Random House Canada * {{Kitob manbasi|isbn=978-1620457191|title=The Sancy Blood Diamond: Power, Greed, and the Cursed History of One of the World's Most Coveted Gems|url=https://archive.org/details/sancyblooddiamon0000rona|last=Ronald|first=Susan|date=November 2004|publisher=Wiley & Sons}} * Shipley, R. (1939). ''Famous Diamonds of the World'', pp.&nbsp;24–27. Gemological Institute of America, USA * Shipley, Robert (1934). ''Famous Diamonds of the World'', pp.&nbsp;25–28. Gemological Institute of America, USA, Vol. 1, No. 6 (November-December) == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} actbq3954w76hw8t7y874gff6bnnuq9 Elif Shafaq 0 756209 5999655 5451124 2026-04-20T14:19:40Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiyada soʻz erkinligi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999655 wikitext text/x-wiki {{Yozuvchi bilgiqutisi|Ismi=Elif Shafaq|Tasvir=Elif Shafak photo.jpg|Tavallud sanasi=1971-yil 25-oktabr|Tavallud joyi=Turkiya|Taxalluslari=Shafak|Fuqaroligi=Turk|Asarlari tili=Turk va ingliz tillari}}  '''Elif''' '''Shafaq'''<ref>Her name is spelled „Shafak“ (with the digraph ⟨[[Sh (digraph)|Sh]]⟩ in place of the ⟨[[Ş]]⟩) on her books published in English, including the Penguin Books edition of ''The Forty Rules of Love''.</ref> ({{lang-tr|Elif Şafak}}, talaffuzi [eˈlif ʃaˈfak]; 1971-yil 25-oktyabrda tugʻilgan) — turk-ingliz<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Elif Shafak|url=https://www.curtisbrown.co.uk/client/elif-shafak-1|kirish sanasi=17 May 2018|ish=Curtis Brown}}</ref> yozuvchisi, [[Esse (asar)|esseist]], notiq, siyosatshunos. Shafaq [[Turk tili|turk]] va [[Ingliz tili|ingliz tillarida]] yozadi va 19 ta asar nashr ettirgan. U ''"Istanbullik badbashara"'', ''"Ishqqa oid qirq'' qoida", „Momoning ''uch qizi“'' va ''"Bu gʻalati dunyoda 10 daqiqa 38 soniya'' „ [[roman]]lari bilan mashhur. Uning kitoblari 55 tilga tarjima qilingan va bir qancha mukofotlarga nomzod boʻlgan. ''[[Financial Times (gazeta)|“Financial Times"]]'' tomonidan „Turkiyaning yetakchi ayol romanchisi“ sifatida taʼriflangan, uning bir qancha asarlari Turkiyada va xalqaro miqyosda bestseller hisoblanadi. Uning asarlarida [[Istanbul]] shahri koʻzga tashlanib, Sharq va Gʻarb madaniyati mavzulari, ayollarning jamiyatdagi oʻrni va inson huquqlari masalalari yoritilgan. Uning romanlarida muhokama qilingan ayrim siyosiy jihatdan qiyin mavzular, masalan, bolalarni zoʻravonlik va [[arman genotsidi]], Turkiya hukumati,<ref name=":12">{{jurnal manbasi|last=Freely, Maureen|date=13 August 2006|title=Writers on Trial|url=https://www.nytimes.com/2006/08/13/books/review/13freely.html|journal=[[The New York Times]]|access-date=18 December 2019}}</ref> uni Buyuk Britaniyaga hijrat qilishga undagan qonuniy choralarga taqaladi. Shafaq siyosatshunoslik fanlari nomzodi hamdir. Esseist va bir nechta ommaviy axborot vositalariga muallif boʻlgan Shafaq [[ayollar huquqlari]], ozchilik huquqlari va [[soʻz erkinligi]]ni himoya qiladi. == Yoshligi va taʼlimi == Shafaq [[Fransiya]]ning [[Strasburg]] shahrida [[Falsafa|faylasuf]] Nuri Bilgin va keyinchalik [[diplomat]] boʻlgan Shafaq Atayman oilasida tugʻilgan. Ota-onasi ajralganidan keyin Shafaq Turkiyaning [[Anqara]] shahriga qaytib keldi va u yerda onasi va buvisi qoʻlida tarbiyalandi. Uning soʻzlariga koʻra, bu oilada ulgʻayish qiyin boʻlgan, ammo patriarxal boʻlmagan muhitda ulgʻaygani unga yaxshi taʼsir qilgan. Otasiz ulgʻaygach, oʻgay akalarini ilk bor yigirmaga kirganida koʻradi. Shafaq oʻn sakkiz yoshida onasining familiyasini — turkcha [[wiktionary:şafak|"tong]]" degan maʼnoni anglatuvchi ismini oʻziga qoʻshib qoʻygan. Shafaq oʻsmirlik yillarini [[Madrid]], [[Iordaniya]] va Germaniyada oʻtkazdi. Shafaq Yaqin Sharq Texnika Universitetida xalqaro munosabatlar boʻyicha bakalavriat bosqichida tahsil oldi, keyin esa ayollar tahsilini oldi. U siyosat fanidan fan nomzodi ilmiy darajasiga ega. Turkiyadagi universitetlarda dars bergan. Keyinchalik Qoʻshma Shtatlarga hijrat qilib, u Mount Holyoke kollejida tahsil olgan, Michigan universitetida tashrif buyurgan professor va Arizona universitetining [[Sharqshunoslik|Yaqin Sharq tadqiqotlari boʻyicha]] professori boʻlgan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Elif Shafak: U. Arizona Professor Acquitted of Charges In Turkey {{!}} History News Network|url=http://hnn.us/roundup/entries/30244.html|kirish sanasi=2021-06-30|ish=hnn.us}}</ref> == Faoliyati == Shafaq oʻn toʻqqizta badiiy asarlarni nashr etgan.<ref name=":3">{{Veb manbasi|sarlavha=Where to start reading Elif Shafak|url=https://www.penguin.co.uk/articles/2021/march/elif-shafak-reading-guide-books-order.html|kirish sanasi=2021-06-18|ish=www.penguin.co.uk|sana=11 March 2021}}</ref> === Badiiy adabiyot === Shafaqning birinchi romani ''Pinhan'' 1998-yilda turk adabiy mukofoti Rumiy mukofoti bilan taqdirlangan. Shafaqning 1999-yilda chop etilgan „"Nigoh" romani 2000-yilda Turkiya Yozuvchilar uyushmasi tomonidan „Eng yaxshi roman“ mukofotiga sazovor boʻlgan. Uning navbatdagi romani ''Bit Palas'' (''The Flea Palace'', 2002) 2005-yilda Mustaqil eng yaxshi xorijiy fantastika nominatsiyasiga kirdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.marionboyars.co.uk/Amy%20Pages/Bookseller%20Article.html|sarlavha=Bookseller Article}}</ref> Shafaq 2004-yilda ingliz tilidagi birinchi romani ''"The Saint of Insanities of Insanities"'' nomli romanini nashr etdi. Uning ingliz tilidagi ikkinchi romani ''"Istanbullik badbashara"'' uzoq vaqt davomida „ Orange“ mukofoti uchun roʻyxatga olingan.<ref name="newsroom.orange.co.uk">{{Veb manbasi|url=http://newsroom.orange.co.uk/2008/03/18/orange-broadband-prize-for-fiction-announces-2008-longlist/|sarlavha=Orange newsroom - Orange Broadband Prize For Fiction Announces 2008 Longlist|ish=orange.co.uk|kirish sanasi=2022-07-25|arxivsana=2015-02-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150218180533/http://newsroom.orange.co.uk/2008/03/18/orange-broadband-prize-for-fiction-announces-2008-longlist/}}</ref> Unda Turkiya hukumati tomonidan inkor etilayotgan [[arman genotsidi]] haqida soʻz boradi. Shafak 2006-yilning iyul oyida romandagi genotsidni muhokama qilgani uchun „turklikni haqorat qilish“ (Turkiya Jinoyat kodeksining 301-moddasi) ayblovi bilan jinoiy javobgarlikka tortilgan. Agar u aybdor deb topilsa, u uch yilga ozodlikdan mahrum etilishi mumkin edi. ''[[The Guardian|The Guardian nashrining]]'' izoh berishicha, ''"Istanbullik badbashara'' " genotsidga bagʻishlangan birinchi turk romanidir.<ref>Lea, Richard.[https://www.theguardian.com/books/2006/jul/24/fiction.voicesofprotest.html „In Istanbul, a writer awaits her day in court“], „[[The Guardian]]“, 24 July 2016</ref> U 2006-yilning sentyabrida prokuror talabiga binoan bu ayblovlardan oqlangan edi.<ref>{{Veb manbasi|sana=2006-09-21|sarlavha=Acquittal for Turkish novelist|url=http://www.theguardian.com/books/2006/sep/21/turkey.world|kirish sanasi=2021-06-18|ish=the Guardian|til=en}}</ref> Shafakning „ ''Muhabbatning qirq'' qoidasi“ (turk tilida " ''Aşk'' ") romani chop etilishi bilan Turkiyada bestsellerga aylandi;<ref name=":10">{{Veb manbasi|sana=2010-07-08|sarlavha=The Forty Rules of Love, By Elif Shafak|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-forty-rules-of-love-by-elif-shafak-2021678.html|kirish sanasi=2021-11-22|ish=The Independent|til=en}}</ref> 2009-yilga kelib u 200 000 dan ortiq nusxada sotilgan, bu [[Orhan Pamuk|Orxan Pamukning]] " ''[[Yeni Hayat|Yangi hayot]]'' " romanining 120 000 nusxadagi oldingi rekordini ham ortda qoldirdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/12006481.asp|sarlavha=Edebiyatta rekor Aşk 200 bin sattı|ish=hurriyet.com.tr}}</ref> Fransiyada u Prix ALEF* bilan taqdirlangan — Spéciale Littérature Etrangéreni ham eslatib oʻtish joiz.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.prix-litteraires.net/prix/1825,prix-alef-mention-speciale-litterature-etrangere.html|sarlavha=Prix ALEF - Mention Spéciale Littérature Etrangère|ish=prix-litteraires.net|kirish sanasi=2022-07-25|arxivsana=2021-05-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210518144658/http://www.prix-litteraires.net/prix/1825,prix-alef-mention-speciale-litterature-etrangere.html}}</ref> Shuningdek, u 2012-yilgi Xalqaro IMPAC Dublin adabiy mukofotiga nomzod boʻlgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.impacdublinaward.ie/2012/longlist.htm|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2012-07-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120720172759/http://www.impacdublinaward.ie/2012/longlist.htm|arxivsana=2012-07-20}}</ref> Uning asarlari 2019-yilda u [[BBC]] tomonidan 100 ta „eng ilhomlantiruvchi“ romanlar va „dunyomizni shakllantirgan 100 ta roman“ roʻyxatiga kiritilgan.<ref name="bbc.co.uk">{{Veb manbasi|sarlavha=BBC Arts - The Novels That Shaped Our World - Explore the list of 100 Novels That Shaped Our World|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/494P41NCbVYHlY319VwGbxp/explore-the-list-of-100-novels-that-shaped-our-world|kirish sanasi=2021-07-25|ish=BBC|til=en-GB}}</ref> Uning 2012-yilgi oʻldirilgan nomusga bagʻishlangan „Shon-sharaf“ romani<ref>{{Veb manbasi|sana=2012-04-20|sarlavha=Honour by Elif Shafak – review|url=http://www.theguardian.com/books/2012/apr/20/honour-elif-shafak-review|kirish sanasi=2021-06-18|ish=the Guardian|til=en}}</ref> 2012-yilgi Osiyo adabiy mukofoti va 2013-yilgi badiiy adabiyot boʻyicha ayollar mukofotiga nomzod boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://publishersweekly.com/978-0-670-78483-7|sarlavha=Fiction Book Review: Honor by Elif Shafak|ish=PublishersWeekly.com}}</ref>, undan keyin 2014-yilda [[Xoʻja Sinon|Mimar Sinan]] haqidagi ''"Meʼmorning shogirdi" asarini yaratdi.''<ref name=":4">{{Veb manbasi|sana=2014-12-06|sarlavha=Elif Shafak: 'I don't have the luxury of being apolitical'|url=http://www.theguardian.com/books/2014/dec/06/the-books-interview-elif-shafak-dont-have-luxury-of-being-apolitical|kirish sanasi=2021-06-18|ish=the Guardian|til=en}}</ref> Uning 1980-yillardan to hozirgi kungacha Istanbul va Oksfordda ''kechgan „Momo Havoning uchta qizi“'' (2017) romani London meri Sodiq Xon tomonidan yilning eng sevimli kitobi sifatida tanlandi. Amerikalik yozuvchi Siri Xustvedt ham bu kitobga yuqori baho berdi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Elif Shafak: Three Daughters of Eve with Siri Hustvedt|url=https://livestream.com/flp/ShafakHustvedt|ish=Livestream|kirish sanasi=2022-07-25|arxivsana=2018-05-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180505065723/https://livestream.com/flp/ShafakHustvedt}}</ref> Margaret Atvud, Devid Mitchell va Sjondan soʻng Shafaq"Future Library" loyihasi uchun 2017-yil yozuvchisi sifatida tanlandi. Uning ''"Oxirgi tabu"'' asari 100 ta adabiy asardan iborat toʻplamning uchinchi qismi boʻlib, 2114-yilgacha chop etilmaydi Shafaqning 2019-yilda chop ''etilgan "Bu gʻalati dunyoda 10 daqiqa 38 soniya'' " romani, Istanbullik xodimining hayoti haqida hikoya qiluvchi romani Buker mukofoti uchun nomzodlar roʻyxatidan joy oldi. 2019-yilda Shafaq oʻzining badiiy asarida bolalarga nisbatan zoʻravonlik va jinsiy zoʻravonlikni koʻrsatgani uchun turk prokurorlari tomonidan tergov qilingan. Shafaq oʻzining oʻn ikkinchi romani ''"Yoʻqolgan daraxtlar oroli"'' ni 2021-yilda chop ettirdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Boyt|ism=Susie|sana=22 July 2021|sarlavha=The Island of Missing Trees by Elif Shafak — war and figs|url=https://www.ft.com/content/1a064a06-bd19-43c7-8237-38931853d0e2|kirish sanasi=2021-07-25|ish=www.ft.com}}</ref> === Badiiy boʻlmagan asarlari === Shafaqning turk tilidagi badiiy boʻlmagan insholarini toʻrtta kitobda toʻplangan, bular: ''Med-Cezir'' (2005),<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dogankitap.com.tr/kitap/med-cezir|sarlavha=Med-Cezir}}</ref> ''Firarperest'' (2010),<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dogankitap.com.tr/kitap/firarperest|sarlavha=Firarperest}}</ref> ''Şemspare'' (2012)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dogankitap.com.tr/kitap/semspare|sarlavha=Şemspare}}</ref> va ''Sanma ki Yalnızsin'' (2017).<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dogankitap.com.tr/kitap/sanma-ki-yalnizsin|sarlavha=Sanma Ki Yalnızsın}}</ref> 2020-yilda Shafak ''"Boʻlinish davrida qanday qilib'' aql-idrokni saqlash kerak?" nomli kitobini nashr etdi.<ref name=":62">{{Veb manbasi|sana=2020-08-21|sarlavha=How to Stay Sane in an Age of Division by Elif Shafak review – a poignant look back at another age|url=http://www.theguardian.com/books/2020/aug/21/how-to-stay-sane-in-an-age-of-division-by-elif-shafak-review|kirish sanasi=2021-06-28|ish=the Guardian|til=en}}</ref> === Ommaviy axborot vositalarida === Shafaq [[Time (jurnal)|''Time'']], ''[[The Guardian]]'',<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Elif Shafak|url=https://www.theguardian.com/profile/elif-shafak|kirish sanasi=2021-06-28|ish=[[The Guardian]]}}</ref> ''La Repubblica'',<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Elif Shafak - Protagonisti|url=https://www.repubblica.it/protagonisti/Elif_Shafak/|kirish sanasi=2021-06-28|ish=[[La Repubblica]]|til=it}}</ref> ''The New Yorker'', ''[[The New York Times]]'', ''Der Spiegel''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Elif Shafak|ish=[[Der Spiegel]]|url=https://www.spiegel.de/thema/elif_shafak/|kirish sanasi=2021-06-28|til=de}}</ref> va ''New Statesman'' uchun maqolalar yozgan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Elif Shafak, Author at New Statesman|url=https://www.newstatesman.com/author/elif-shafak|kirish sanasi=2021-11-20|ish=[[New Statesman]]}}</ref> Shafaq [[BBC World Service|BBC World]],<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Politics of Fear or Rebellion of the Forgotten?|url=https://www.weforum.org/events/world-economic-forum-annual-meeting-2017/sessions/rebellion-of-the-forgotten-or-politics-of-fear/|kirish sanasi=2021-06-28|ish=World Economic Forum|til=en}}</ref> Euronews<ref>{{Veb manbasi|muallif=Harris|ism=Chris|sana=2017-01-17|sarlavha=Is this the end for multiculturalism?|url=https://www.euronews.com/2017/01/17/live-debate-from-davos-the-post-multicultural-era|kirish sanasi=2021-06-28|ish=euronews|til=en}}</ref> va Al Jazeera English telekanallarida panel ishtirokchisi va sharhlovchisi boʻlgan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha='Core of nationalism is ugly': Elif Shafak & W Soyinka|url=https://www.aljazeera.com/program/studio-b-unscripted/2019/11/22/studio-b-unscripted-with-elif-shafak-and-wole-soyinka|kirish sanasi=2021-06-28|ish=www.aljazeera.com|til=en}}</ref> 2017-yilning iyul oyida Elif Shafaq BBC Radio 4 ning ''Desert Island Discs'' dasturida ham qatnashgan.<ref>{{Veb manbasi|url=https://player.fm/series/desert-island-discs/elif-shafak|sarlavha=Elif Shafak Desert Island Discs podcast|ism=Player|muallif=FM|ish=player.fm|qaralgan sana=2022-07-25|arxivsana=2017-09-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170927053201/https://player.fm/series/desert-island-discs/elif-shafak}}</ref> Shafaq uch marta [[TED|TEDGlobal]] maʼruzachisi boʻlgan.<ref name="Shafak">{{Veb manbasi|url=https://www.ted.com/speakers/elif_shafak|sarlavha=Elif Shafak|ism=Elif|muallif=Shafak|ish=TED}}</ref> == Mukofotlar va eʼtirof == === Kitob mukofotlari === * Badiiy adabiyot boʻyicha ayollar mukofoti uchun nomzodlar roʻyxatiga kiritilgan ''Yoʻqolgan daraxtlar oroli'', 2022;<ref>{{Veb manbasi|muallif=|sana=2022-04-28|sarlavha='Sorrow and Bliss' shortlisted for 2022 Women's Prize|url=https://www.booksandpublishing.com.au/articles/2022/04/28/213498/sorrow-and-bliss-shortlisted-for-2022-womens-prize/|kirish sanasi=2022-04-28|ish=Books+Publishing|til=en-AU}}</ref> * ''Yoʻqolgan daraxtlar oroli'', Kosta kitob mukofoti uchun saralangan roʻyxatga kiritilgan, 2021;<ref name="booksandpublishing.com.au">{{Veb manbasi|muallif=|sana=2021-11-24|sarlavha=Costa Book Awards shortlists announced|url=https://www.booksandpublishing.com.au/articles/2021/11/24/206318/costa-book-awards-shortlists-announced-2/|kirish sanasi=2021-11-26|ish=Books+Publishing|til=en-AU|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211124131327/https://www.booksandpublishing.com.au/articles/2021/11/24/206318/costa-book-awards-shortlists-announced-2/|arxivsana=24 November 2021}}</ref> * [[Halldór Laxness|Xolldor Laksness]] xalqaro adabiyot mukofoti, 2021;<ref name="bokmenntahatid.is">{{Veb manbasi|url=https://bokmenntahatid.is/en/halldor-laxness-international-literary-prize/|sarlavha=Halldór Laxness International Literary Prize: Elif Shafak|sana=5 September 2021}}</ref> * ''Bu gʻalati dunyoda 10 daqiqa 38 soniya'', 2019-yil Buker mukofotiga nomzodlar roʻyxatiga kiritilgan; * ''Bu gʻalati dunyoda 10 daqiqa 38 soniya,'' Ondaatje mukofoti, 2020 uchun nomzodlar roʻyxatiga kiritilgan;<ref name="rsliterature.org">https://rsliterature.org/wp-content/uploads/2020/04/RSL-Ondaatje-Shortlist-Press-Release-2020.pdf {{Bare URL PDF|date=December 2021}}</ref> * ''Arxitektorning shogirdi'', RSL Ondaatje mukofoti uchun qisqa roʻyxatga kiritilgan, 2015; * ''Honor'', Prix Escapade uchun ikkinchi oʻrin, Fransiya 2014;<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Les auteurs|url=http://www.salonlivre-vernon.org/Escapades2014.html|ish=salonlivre-vernon.org|qaralgan sana=2022-07-25|arxivsana=2016-04-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160402165939/http://salonlivre-vernon.org/Escapades2014.html}}</ref> * ''Crime d’honneur'' (Phébus, 2013), 2013 Prix Relay des voyageurs;<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Crime d'honneur, lauréat du Prix Relay 2013 - Prix Relay des Voyageurs Lecteurs|url=http://prixrelay.com/crime-dhonneur-laureat-du-prix-relay-2013/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150725131051/http://prixrelay.com/crime-dhonneur-laureat-du-prix-relay-2013/|arxivsana=25 July 2015|kirish sanasi=28 August 2013|ish=prixrelay.com}}</ref> * 2012-yilgi Xalqaro IMPAC Dublin adabiy mukofotiga nomzod boʻlgan ''"Qirq sevgi'' qoidasi";<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=International IMPAC Dublin Literary Award|url=http://www.impacdublinaward.ie/|ish=impacdublinaward.ie|qaralgan sana=2022-07-25|arxivsana=2010-11-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101123144241/http://impacdublinaward.ie/2003/Titles/Oneill.htm}}</ref> * ''Soufi, mon amour'' (Phébus, 2011), Prix ALEF — Eslatma Spéciale Littérature Etrangère;<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Elif Shafak|url=http://www.prix-litteraires.net/detail_prix_auteur.php?auteur=5232_Elif_Shafak|ish=prix-litteraires.net}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Burg saroyi'', Mustaqil xorijiy fantastika mukofoti uchun nomzodlar roʻyxatiga kiritilgan, [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] 2005;  * ''Gaze'', Turkiya Yozuvchilar uyushmasining eng yaxshi roman mukofoti, 2000;<ref name="tyb.org.tr">{{Veb manbasi|url=http://www.tyb.org.tr/tyb-odulleri/2000-yili-yilin-yazar-fikir-adami-ve-sanatcilari-odulu|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2012-03-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110213050203/http://www.tyb.org.tr/tyb-odulleri/2000-yili-yilin-yazar-fikir-adami-ve-sanatcilari-odulu|arxivsana=2011-02-13}}</ref> va * ''Pinhan'', Buyuk Rumiy mukofoti, Turkiya 1998.<ref name="porttakal.com">{{Veb manbasi|url=http://www.porttakal.com/ahaber-mevlana-buyuk-odulleri-73603.html|sarlavha=Mevlana büyük ödülleri - Bilgi ve Eğlence Portalınız - Porttakal|ish=porttakal.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141019123439/http://www.porttakal.com/ahaber-mevlana-buyuk-odulleri-73603.html|arxivsana=2014-10-19}}</ref> === Boshqa mukofotlari === * [[BBC]]ning 100 ta eng ilhomlantiruvchi va taʼsirli ayollari, 2021. * Gender tengligini targʻib qilishdagi aʼlosi uchun 2016 GTF mukofotlari;<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Global Thinkers Forum: Awards for Excellence 2016|url=http://www.globalthinkersforum.org/timeline-of-events/gtf-2016/awards-for-excellence|ish=Global Thinkers Forum}}</ref> * Osiyo Yutuqlari Ayollari Mukofotlari 2015: Global imkoniyatlarni kengaytirish mukofoti; * Ayollar uchun tomosha mukofoti, Mediacat & Advertising Age, 2014-yil mart; * Marka Conference 2010 mukofoti; * Turkiya Jurnalistlar va Yozuvchilar Jamgʻarmasi „Birgalikda yashash sanʼati“ mukofoti, 2009;<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=GYV|url=http://www.gyv.org.tr/Haberler/Detay/663/2009%20Living%20Together%20Award%20Winners%20Revealed|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150218165905/http://www.gyv.org.tr/Haberler/Detay/663/2009%20Living%20Together%20Award%20Winners%20Revealed|arxivsana=2015-02-18|ish=gyv.org.tr}}</ref> * Mariya Grazia Kutuli mukofoti — Xalqaro jurnalistika mukofoti, Italiya 2006.<ref>Today’s Zaman, 28 October 2006, Saturday / Anadolu News Agency (AA), Roma.</ref> == Bibliografiya == {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ ! colspan="4" |Turk ! colspan="4" |Ingliz |- !Nomi !Yili !Nashriyotchi ! !Nomi !Yili !Nashriyotchi ! |- style="background:lightgreen;" |''Kem Gözlere Anadolu'' |1994 |Evrensel | | colspan="4" | |- |''Pinhan'' |1997 |Metis | | colspan="4" | |- |''Şehrin Aynaları'' |1999 |Metis | | colspan="4" | |- |''Mahrem'' |2000 |Metis | |''The Gaze'' |2006 |Marion Boyars Publishers Ltd | |- |''Bit Palas'' |2002 |Metis | |'' The Flea Palace'' |2007 |Marion Boyars Publishers Ltd | |- |''Araf'' |2004 |Metis | |''The Saint of Incipient Insanities'' |2004 |Farrar, Straus and Giroux | |- |''Beşpeşe'' (with Murathan Mungan, Faruk Ulay, Celil Oker and Pınar Kür) |2004 |Metis | | colspan="4" | |- style="background:lightyellow;" |''Med-Cezir'' |2005 |Metis | | colspan="4" | |- |''Baba ve Piç'' |2006 |Metis | |''The Bastard of Istanbul'' |2007 |Viking | |- style="background:lightpink;" |''Siyah Süt'' |2007 |Doğan | |''Black Milk: On Writing, Motherhood, and the Harem Within'' |2011 |Viking | |- |''Aşk'' |2009 |Doğan | |''The Forty Rules of Love: A Novel of [[Jaloliddin Rumiy|Rumi]]'' |2010 |Viking | |- style="background:lightyellow;" |''Kâğıt Helva'' |2010 |Doğan | | colspan="4" | |- style="background:lightyellow;" |''Firarperest'' |2010 |Doğan | | colspan="4" | |- style="background:lightyellow;" | colspan="4" | |''The Happiness of Blond People: A Personal Meditation on the Dangers of Identity '' |2011 |Penguin | |- |''İskender'' |2011 |Doğan | |''Honour'' |2012 |Viking | |- style="background:lightyellow;" |''Şemspare'' |2012 |Doğan | | colspan="4" | |- |''Ustam ve Ben'' |2013 |Doğan | |''The Architectʼs Apprentice'' |2014 |Viking | |- style="background:lightblue;" |''Sakız Sardunya'' |2014 |Doğan | | colspan="4" | |- |''Havvaʼnın Üç Kızı'' |2016 |Doğan | |''Three Daughters of Eve'' |2016 |Viking | |- style="background:lightyellow;" |''Sanma ki Yalnızsın'' |2018 |Doğan | | colspan="4" | |- |''On Dakika Otuz Sekiz Saniye'' |2018 |Doğan | |''10 Minutes 38 Seconds in This Strange World'' |2019 |Viking | |- style="background:lightyellow;" |''Aşkın Kırk Kuralı'' (compilation based on ''Aşk'') |2019 |Doğan Novus | | colspan="4" | |- style="background:lightyellow;" | colspan="4" | |''How to Stay Sane in an Age of Division'' |2020 |Welcome Collection / Profile Books | |- | colspan="4" | |''The Island of Missing Trees'' |2021 |Viking | |} {{Legend|white|[[Roman]]}}{{Legend|lightyellow|[[Maqola]] }}{{Legend|lightpink|[[Avtobiografiya]]}}{{Legend|lightblue|[[Bolalar adabiyoti]]}}{{Legend|lightgreen|[[Qisqa hikoyalar]]}} QAYD: Marion Boyars Publishers Ltd 2011-yilda Viking tomonidan sotib olingan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.elifshafak.com|Elif Shafak}} — official site (in English) * {{Rasmiy sayt|http://www.elifsafak.com.tr|Elif Shafak}} — official site (in Turkish) * [http://www.curtisbrown.co.uk/elif-shafak Elif Shafak] at Curtis Brown Literary and Talent Agency * Elif Shafak at TED * {{Twitter|elif_safak}} * [http://edition.cnn.com/video/#/video/international/2010/10/06/ime.elif.shafak.istanbul.bk.c.cnn?iref=allsearch Elif Shafak’s Istanbul] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100831124519/http://edition.cnn.com/video/#/video/international/2010/10/06/ime.elif.shafak.istanbul.bk.c.cnn?iref=allsearch |date=2010-08-31 }}, [[CNN]] International * [http://www.bbc.co.uk/programmes/p00cbjmj Elif Shafak 'Read My Country'], BBC Radio World Service The Strand * [http://jumhooripublications.com/elif-shafak Urdu Translations of Elif Shafak’s books], Jumhoori Publications * [https://www.theguardian.com/books/2012/apr/08/elif-shafak-honour-meet-the-author Elif Shafak: 'In Turkey, men write and women read. I want to see this changeʼ] {{DEFAULTSORT:Shafaq, Elif}} [[Turkum:Turk romanchilari]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1971-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] [[Turkum:Turkiyada soʻz erkinligi]] cxa1czdsxlka3gz5j9lnmm5kqjhpc0l Vikipediya:WikiStipendiya marafoni/WikiSport/Futbol 4 756744 6000185 5908449 2026-04-21T11:51:02Z Umarxon III 18267 + 6000185 wikitext text/x-wiki {{Vikipediya:WikiStipendiya marafoni/WikiSport/Tepasi}} <div style="background-color:#D8DDE8; padding:0.2em 0.4em; font-size:120%; font-weight:bold; text-align:left;"> [[File:Football (soccer ball).svg|20px]] Futbol </div> Ushbu loyiha [[oʻzbekcha Vikipediya]]da [[futbol]] bilan bogʻliq mavzularni, xususan, '''futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionatlari''', '''Oʻzbekistonning futbol klublari''', '''oʻzbekistonlik futbolchilar''' haqidagi maʼlumotlarni koʻpaytirish boʻyicha [[WikiStipendiya]] marafoni doirasida yoʻlga qoʻyilgan. Loyihada barcha jins vakillari qayerda yashashlaridan qatʼi nazar ishtirok etishlari mumkin. Loyihada qatnashishni istaysizmi, yoʻqmi, sizga xush kelibsiz, deymiz! Loyihaning maqsadi — Vikipediyada futbol haqidagi kontentni koʻpaytirish hamda loyiha yordamida sportga, xususan, futbolga boʻlgan qiziqish ortishiga hissa qoʻshishdir. Eng avvalo bu loyiha Oʻzbekiston futboli haqida yangi maqolalar yaratish hamda mavjud maqolalarni yaxshilash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan boʻlib. Loyihaning samaradorligini oshirish maqsadida [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] rahbariyati va jurnalist Muhrim Aʼzamxoʻjayev bilan hamkorlik yoʻlga qoʻyildi. = WikiFutbol mavzulari = Oʻzbekcha Vikipediyada Oʻzbekiston va xorijning koʻplab futbol turnirlari, futbol klublari va futbolchilar haqida, futbolga taalluqli boshqa koʻplab mavzularda '''maqola yoʻq''' yoki mavjud maqolalar '''oʻta qisqa'''. Quyida yaratilgan va tarjima qilingan maqolalar roʻyxati keltirilgan: Tashkilotlar{{Oʻtishga|#Tashkilotlar}} Musobaqalar (Superliga, Superkubok, Liga kubogi, PFL kubogi, Pro-liga, Birinchi liga, Oʻzbekiston Kubogi, Ayollar futbol turnirlari, Futzal turnirlari va boshqalar){{Oʻtishga|#Musobaqalar}} Futbol klublari (Erkaklar, ayollar, futzal){{Oʻtishga|#Futbol klublari}} Umumiy mavzular{{Oʻtishga|#Umumiy mavzular}} Stadionlar{{Oʻtishga|#Stadionlar}} Futbolchilar (Mahalliy va chet ellik){{Oʻtishga|#Futbolchilar}} Andozalar{{Oʻtishga|#Andozalar}} == Tashkilotlar == [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]] ([[:ru:Футбольная ассоциация Узбекистана|ru]], [[:am:የኡዝቤኪስታን እግር ኳስ ፌዴሬሽን|am]], [[:ar:اتحاد أوزبكستان لكرة القدم|ar]], [[:azb:اوزبیکستان حرفه ای فوتبال لیگی|azb]], [[:bn:উজবেকিস্তান ফুটবল অ্যাসোসিয়েশন|bn]], [[:ca:Associació de Futbol de l'Uzbekistan|ca]], [[:de:Oʻzbekiston Futbol Federatsiyasi|de]], [[:el:Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία Ουζμπεκιστάν|el]], [[:en:Uzbekistan Football Association|en]], [[:es:Federación de Fútbol de Uzbekistán|es]], [[:fa:فدراسیون فوتبال ازبکستان|fa]], [[:fr:Fédération d'Ouzbékistan de football|fr]], [[:hu:Üzbegisztáni labdarúgó-szövetség|hu]], [[:id:Asosiasi Sepak Bola Uzbekistan|id]], [[:it:Federazione calcistica dell'Uzbekistan|it]], [[:ja:ウズベキスタンサッカー連盟|ja]], [[:kaa:Ózbekstan futbol associaciyası|kaa]], [[:kk:Өзбекстан Футбол Қауымдастығы|kk]], [[:ko:우즈베키스탄 축구 협회|ko]], [[:ky:Өзбекстандын футбол ассоциациясы|ky]], [[:ms:Persekutuan Bola Sepak Uzbekistan|ms]], [[:nl:Oezbeekse voetbalfederatie|nl]], [[:no:Oʻzbekiston Futbol Federatsiyasi|no]], [[:pl:Oʻzbekiston Futbol Federatsiyasi|pl]], [[:pt:Federação de Futebol do Uzbequistão|pt]], [[:ro:Federația de Fotbal din Uzbekistan|ro]], [[:simple:Uzbekistan Football Association|simple]], [[:th:สมาคมฟุตบอลอุซเบกิสถาน|th]], [[:tk:Özbegistan Futbol Assosiasiýasy|tk]], [[:tr:Özbekistan Futbol Federasyonu|tr]], [[:uk:Федерація футболу Узбекистану|uk]], [[:vi:Hiệp hội bóng đá Uzbekistan|vi]], [[:zh:乌兹别克斯坦足球协会|zh]]) [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] ([[:ru:Профессиональная футбольная лига Узбекистана|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي لكرة القدم للمحترفين|ar]], [[:azb:اوزبیکستان حرفه ای فوتبال لیگی|azb]], [[:az:Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqası|az]], [[:be:Прафесійная футбольная ліга Узбекістана|be]], [[:bg:Професионална футболна лига на Узбекистан|bg]], [[:bs:Profesionalna nogometna liga Uzbekistana|bs]], [[:ca:Lliga de futbol professional d'Uzbekistan|ca]], [[:ceb:Osbekistan Professional Football League|ceb]], [[:de:Usbekische Professionelle Fußballliga|de]], [[:el:Ένωση Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Ουζμπεκιστάν|el]], [[:en:Uzbekistan Professional Football League|en]], [[:eo:Profesia Futbala Ligo de Uzbekio|eo]], [[:es:Liga Profesional de Fútbol de Uzbekistán|es]], [[:fr:Ligue de football professionnel d'Ouzbékistan|fr]], [[:fa:لیگ حرفه ای فوتبال ازبکستان|fa]], [[:id:Uzbekistan Profesional Sepak Bola Liga|id]], [[:it:Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi|it]], [[:ja:ウズベキスタンプロサッカーリーグ|ja]], [[:jv:Liga Sepak Bola Profesional Uzbekistan|jv]], [[:kaa:Ózbekstan professional futbol ligası|kaa]], [[:kk:Өзбекстан кәсіпқой футбол лигасы|kk]], [[:ko:우즈베키스탄 프로축구연맹|ko]], [[:ky:Өзбекстан Профессионал футбол лигасы|ky]], [[:mk:Професионална фудбалска лига на Узбекистан|mk]], [[:ms:Liga Bola Sepak Profesional Uzbekistan|ms]], [[:pt:Liga de Futebol Profissional do Uzbequistão|pt]], [[:simple:Uzbekistan Professional Football League|simple]], [[:sk:Uzbecká profesionálna futbalová liga|sk]], [[:tg:Лигаи касбии футболи Ӯзбекистон|tg]], [[:ti:ዩዝቤኪስታን ፕሮፌሽናል ሊግ ኩዕሶ እግሪ|ti]], [[:tk:Özbegistan Professional Futbol Ligasy|tk]], [[:tr:Özbekistan Profesyonel Futbol Ligi|tr]], [[:tt:Үзбәкстанның профессиональ футбол лигасы|tt]], [[:uk:Професійна футбольна ліга Узбекистану|uk]]) [[Oʻzbekiston futzal federatsiyasi]] ([[:en:Uzbekistan Futsal Federation|en]], [[:ru:Федерация футзала Узбекистана|ru]]) [[Oʻzbekiston futbolchilar uyushmasi]] == Musobaqalar == [[Oʻzbekiston Superligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي|ar]], [[:az:Özbəkistan Super Liqası|az]], [[:ca:Lliga uzbeka de futbol|ca]], [[:de:Oʻzbekiston Superligasi|de]], [[:el:Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου Ουζμπεκιστάν|el]], [[:en:Uzbekistan Super League|en]], [[:es:Super Liga de Uzbekistán|es]], [[:fa:سوپر لیگ فوتبال ازبکستان|fa]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football|fr]], [[:he:ליגת העל האוזבקית|he]], [[:id:Liga Super Uzbekistan|id]], [[:it:O'zbekiston Superligasi|it]], [[:ja:ウズベキスタン・スーパーリーグ|ja]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты|kk]], [[:ko:우즈베키스탄 슈퍼리그|ko]], [[:lt:Uzbekijos futbolo čempionatas|lt]], [[:ms:Liga Super Uzbekistan|ms]], [[:nl:O'zbekiston Superligasi|nl]], [[:no:Usbekistan Superligasi|no]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL|pl]], [[:pt:Campeonato Uzbeque de Futebol|pt]], [[:ro:Prima Ligă Uzbecă|ro]], [[:simple:Uzbek League|simple]], [[:sv:Olij Liga|sv]], [[:th:อุซเบกิสถานซูเปอร์ลีก|th]], [[:tk:Özbegistan Superligasy|tk]], [[:tr:Oʻzbekiston Superligasi|tr]], [[:uk:Суперліга (Узбекистан)|uk]], [[:vi:Giải bóng đá siêu cấp Uzbekistan|vi]], [[:zh:烏茲別克超級足球聯賽|zh]]) [[Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу|ru]], [[:ar:كأس أوزبكستان|ar]], [[:az:Futbol üzrə Özbəkistan kuboku|az]], [[:ca:Copa uzbeka de futbol|ca]], [[:de:Usbekischer Fußballpokal|de]], [[:en:Uzbekistan Cup|en]], [[:es:Copa de Uzbekistán|es]], [[:fa:جام ازبکستان|fa]], [[:fr:Coupe d'Ouzbékistan de football|fr]], [[:it:Coppa dell'Uzbekistan|it]], [[:ja:ウズベキスタン・カップ|ja]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан кубогы|kk]], [[:lt:Uzbekijos futbolo taurė|lt]], [[:nl:Beker van Oezbekistan|nl]], [[:pl:Puchar Uzbekistanu w piłce nożnej|pl]], [[:pt:Copa do Uzbequistão|pt]], [[:tr:O‘zbekiston kubogi|tr]], [[:uk:Кубок Узбекистану з футболу|uk]], [[:zh:烏茲別克盃|zh]]) [[Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:ru:Суперкубок Узбекистана по футболу|ru]], [[:de:Usbekischer Supercup|de]], [[:en:Uzbekistan Super Cup|en]], [[:es:Supercopa de Uzbekistán|es]], [[:fr:Supercoupe d'Ouzbékistan de football|fr]], [[:it:Supercoppa dell'Uzbekistan|it]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан суперкубогы|kk]], [[:lt:Uzbekijos futbolo supertaurė|lt]], [[:pl:Superpuchar Uzbekistanu w piłce nożnej|pl]], [[:tr:Oʻzbekiston Superkubogi|tr]], [[:uk:Суперкубок Узбекистану з футболу|uk]], [[:zh:烏茲別克超級盃|zh]]) [[Oʻzbekiston PFL kubogi]] ([[:ru:Кубок ПФЛ Узбекистана по футболу|ru]], [[:de:Usbekischer Ligapokal|de]], [[:en:Uzbekistan League Cup|en]], [[:fa:جام لیگ ازبکستان|fa]], [[:ja:ウズベキスタン・リーグカップ|ja]], [[:tr:Oʻzbekiston PFL kubogi|tr]]) [[Oʻzbekiston Liga kubogi]] ([[:ru:Кубок лиги Узбекистана по футболу|ru]]) [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] ([[:ru:Про-лига Узбекистана по футболу|ru]], [[:de:Uzbekistan Pro League|de]], [[:en:Uzbekistan Pro League|en]], [[:es:Primera Liga de Uzbekistán|es]], [[:it:O'zbekiston Pro ligasi|it]], [[:pl:O‘zbekiston birinchi ligasi|pl]], [[:tr:O'zbekiston Pro ligasi|tr]], [[:uk:Про-ліга чемпіонату Узбекистану з футболу|uk]], [[:fa:لیگ حرفه‌ای ازبکستان|fa]]) [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана|ru]], [[:en:Uzbekistan First Pro League|en]], [[:tr:O'zbekiston Pro-B ligasi|tr]], [[:fa:لیگ دسته اول فوتبال ازبکستان|fa]]) [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (19 yoshgacha)]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу (до 19)|ru]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты (19 жасқа дейін)|kk]], [[:ky:Өзбекстандын футбол чемпионаты (19 жашка чейинкилер)|ky]]) [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу (до 21)|ru]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты (21 жасқа дейін)|kk]], [[:ky:Өзбекстандын футбол чемпионаты (21 жашка чейинкилер)|ky]]) [[Oʻzbekiston Futzal Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по мини-футболу|ru]], [[:en:Uzbekistan Futsal League|en]], [[:ja:ウズベキスタンフットサルリーグ|ja]], [[:ko:우즈베키스탄 풋살 리그|ko]]) [[Futzal boʻyicha Oʻzbekiston kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по мини-футболу|ru]]) [[Futbol boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Oʻzbekiston chempionati]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу среди женщин|ru]], [[:en:Uzbekistan Women's League|en]], [[:ja:ウズベキスタン女子サッカー選手権|ja]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan féminin de football|fr]], [[:kk:Әйелдер арасында Өзбекстан футбол чемпионаты|kk]], [[:tg:Чемпионати Ӯзбекистон оид ба футбол миёни занон|tg]], [[:tr:Futbol boyiça ayollar ortasidagi Ozbekiston çempionati|tr]]) [[Futbol boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Oʻzbekiston birinchi ligasi]] [[Futbol boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:fr:Coupe d'Ouzbékistan féminine de football|fr]]) [[Futbol boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:fr:Supercoupe d'Ouzbékistan féminine de football|fr]]) [[Oʻzbekiston DXX futbol kubogi]] ([[:kaa:Ózbekstan Respublikası Mámleketlik qawipsizlik xızmetiniń futbol kubogi|kaa]]) [[Coca-Cola Students Cup]] ([[:tk:Coca-Cola Students Cup|tk]]) === Yillar boʻyicha musobaqalar === ==== Superliga ==== [[Futbol boʻyicha 1992-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 1992|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 1992|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 1992|arz]], [[:en:1992 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 1992|fr]], [[:it:O'zbekiston Professional Futbol Ligasi 1992|it]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (1992)|pl]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 1992|kk]]) [[Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 1993|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 1993|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 1993|arz]], [[:en:1993 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 1993|fr]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 1993|kk]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (1993)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 1994-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 1994|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 1994|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 1994|arz]], [[:en:1994 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 1994|fr]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 1994|kk]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (1994)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 1995-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 1995|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 1995|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 1995|arz]], [[:en:1995 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 1995|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (1995)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 1996-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 1996|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 1996|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 1996|arz]], [[:en:1996 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 1996|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (1996)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 1997-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 1997|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 1997|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 1997|arz]], [[:en:1997 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 1997|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (1997)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 1998-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 1998|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 1998|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 1998|arz]], [[:en:1998 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 1998|fr]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 1998|kk]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (1998)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 1999-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 1999|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 1999|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 1999|arz]], [[:en:1999 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 1999|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (1999)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 2000-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2000|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2000|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2000|arz]], [[:en:2000 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2000|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2000)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 2001-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2001|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2001|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2001|arz]], [[:en:2001 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2001|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2001)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 2002-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2002|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2002|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2002|arz]], [[:en:2002 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2002|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2002)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 2003-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2003|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2003|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2003|arz]], [[:en:2003 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2003|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2003)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2004|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2004|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2004|arz]], [[:en:2004 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2004|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2004)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 2005-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2005|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2005|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2005|arz]], [[:en:2005 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2005|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2005)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 2006-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2006|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2006|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2006|arz]], [[:en:2006 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2006|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2006)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 2007-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2007|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2007|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2007|arz]], [[:en:2007 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2007|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2007)|pl]]) [[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2008|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2008|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2008|arz]], [[:en:2008 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2008|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2008)|pl]], [[:pt:Campeonato Uzbeque de Futebol de 2008|pt]]) [[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2009|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2009|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2009|arz]], [[:en:2009 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2009|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2009)|pl]], [[:pt:Campeonato Uzbeque de Futebol de 2009|pt]]) [[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2010|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2010|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2010|arz]], [[:de:Usbekische Fußballliga 2010|de]], [[:en:2010 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2010|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2010)|pl]], [[:pt:Campeonato Uzbeque de Futebol de 2010|pt]]) [[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2011|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2011|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2011|arz]], [[:de:Usbekische Fußballliga 2011|de]], [[:en:2011 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2011|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2011)|pl]], [[:pt:Campeonato Uzbeque de Futebol de 2011|pt]]) [[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2012|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2012|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2012|arz]], [[:en:2012 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2012|fr]], [[:it:O'zbekiston Professional Futbol Ligasi 2012|it]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2012)|pl]], [[:sv:Olij Liga 2012|sv]]) [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2013|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2013|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2013|arz]], [[:de:Usbekische Fußballliga 2013|de]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2013|kk]], [[:en:2013 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2013|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2013)|pl]], [[:pt:Campeonato Uzbeque de Futebol de 2013|pt]]) [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2014|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2014|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2014|arz]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2014|kk]], [[:en:2014 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2014|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2014)|pl]], [[:pt:Campeonato Uzbeque de Futebol de 2014|pt]]) [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2015|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2015|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2015|arz]], [[:de:Usbekische Fußballliga 2015|de]], [[:en:2015 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2015|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2015)|pl]], [[:pt:Campeonato Uzbeque de Futebol de 2015|pt]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2015|kk]], [[:es:Liga de Fútbol de Uzbekistán 2015|es]]) [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2016|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2016|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2016|arz]], [[:de:Usbekische Fußballliga 2016|de]], [[:en:2016 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2016|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2016)|pl]], [[:pt:Campeonato Uzbeque de Futebol de 2016|pt]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2016|kk]], [[:es:Liga de Fútbol de Uzbekistán 2016|es]], [[:it:O'zbekiston Professional Futbol Ligasi 2016|it]]) [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2017|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2017|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2017|arz]], [[:de:Usbekische Fußballliga 2017|de]], [[:en:2017 Uzbek League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2017|fr]], [[:pl:Oʻzbekiston PFL (2017)|pl]], [[:pt:Campeonato Uzbeque de Futebol de 2017|pt]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2017|kk]], [[:es:Liga de Fútbol de Uzbekistán 2017|es]], [[:ko:우즈베키스탄 리그 2017|ko]]) [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2018|ru]], [[:ar:الدوري الأوزبكي 2018|ar]], [[:arz:الدورى الاوزبكى 2018|arz]], [[:de:Uzbekistan Super League 2018|de]], [[:en:2018 Uzbekistan Super League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2018|fr]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2018|kk]], [[:lt:Uzbekijos futbolo varžybos 2018 m.|lt]]) [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2019|ru]], [[:de:Uzbekistan Super League 2019|de]], [[:en:2019 Uzbekistan Super League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2019|fr]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2018|kk]], [[:ko:우즈베키스탄 슈퍼리그 2019|ko]], [[:lt:Uzbekijos futbolo varžybos 2018 m.|lt]]) [[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2020|ru]], [[:de:Uzbekistan Super League 2020|de]], [[:en:2020 Uzbekistan Super League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2020|fr]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2020|kk]], [[:lt:Uzbekijos futbolo varžybos 2020 m.|lt]]) [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2021|ru]], [[:de:Uzbekistan Super League 2021|de]], [[:en:2021 Uzbekistan Super League|en]], [[:es:Liga de Fútbol de Uzbekistán 2021|es]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2021|fr]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2021|kk]], [[:lt:Uzbekijos futbolo varžybos 2021 m.|lt]]) [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2022|ru]], [[:de:Uzbekistan Super League 2022|de]], [[:en:2022 Uzbekistan Super League|en]], [[:es:Liga de Fútbol de Uzbekistán 2022|es]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2022|fr]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2022|kk]], [[:lt:Uzbekijos futbolo varžybos 2022 m.|lt]], [[:uk:Чемпіонат Узбекистану з футболу 2022|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2023|ru]], [[:de:Uzbekistan Super League 2023|de]], [[:en:2023 Uzbekistan Super League|en]], [[:es:Super Liga de Uzbekistán 2023|es]], [[:fa:لیگ برتر فوتبال ازبکستان ۲۰۲۳|fa]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2023|fr]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2023|kk]], [[:lt:Uzbekijos futbolo varžybos 2023 m.|lt]]) [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2024|ru]], [[:en:2024 Uzbekistan Super League|en]], [[:fr:Championnat d'Ouzbékistan de football 2023|fr]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2023|kk]], [[:it:O'zbekiston Superligasi 2024|it]]) [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу 2025|ru]], [[:de:Uzbekistan Super League 2025|de]], [[:en:2025 Uzbekistan Super League|en]], [[:es:Super Liga de Uzbekistán 2025|es]], [[:it:O'zbekiston Superligasi 2025|it]], [[:tk:Özbegistan Superligasy 2025|tk]]) ==== Superkubok ==== [[Futbol boʻyicha 1999-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:ru:Суперкубок Узбекистана по футболу 1999|ru]], [[:en:1999 Uzbekistan Super Cup|en]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан суперкубогы 1999|kk]], [[:uk:Суперкубок Узбекистану з футболу 1999|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:ru:Суперкубок Узбекистана по футболу 2014|ru]], [[:en:2014 Uzbekistan Super Cup|en]], [[:uk:Суперкубок Узбекистану з футболу 2014|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:ru:Суперкубок Узбекистана по футболу 2015|ru]], [[:en:2015 Uzbekistan Super Cup|en]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2015|kk]], [[:uk:Суперкубок Узбекистану з футболу 2015|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:ru:Суперкубок Узбекистана по футболу 2016|ru]], [[:en:2016 Uzbekistan Super Cup|en]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2016|kk]], [[:uk:Суперкубок Узбекистану з футболу 2016|uk]], [[:en:2025 Uzbekistan Super Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:ru:Суперкубок Узбекистана по футболу 2019|ru]], [[:en:2019 Uzbekistan Super Cup|en]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2019|kk]], [[:uk:Суперкубок Узбекистану з футболу 2019|uk]], [[:en:2019 Uzbekistan Super Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:ru:Суперкубок Узбекистана по футболу 2021|ru]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2021|kk]], [[:uk:Суперкубок Узбекистану з футболу 2021|uk]], [[:en:2021 Uzbekistan Super Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:ru:Суперкубок Узбекистана по футболу 2022|ru]], [[:en:2022 Uzbekistan Super Cup|en]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2022|kk]], [[:uk:Суперкубок Узбекистану з футболу 2022|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:ru:Суперкубок Узбекистана по футболу 2021|ru]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2021|kk]], [[:uk:Суперкубок Узбекистану з футболу 2021|uk]], [[:en:2023 Uzbekistan Super Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:ru:Суперкубок Узбекистана по футболу 2024|ru]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2024|kk]], [[:uk:Суперкубок Узбекистану з футболу 2024|uk]], [[:en:2024 Uzbekistan Super Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:ru:Суперкубок Узбекистана по футболу 2025|ru]], [[:en:2025 Uzbekistan Super Cup|en]]) ==== Liga kubogi ==== [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Liga Kubogi]] ==== Pro-liga ==== [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]] ([[:ru:Про-лига Узбекистана по футболу 2018|ru]], [[:en:2018 Uzbekistan Pro League|en]]) [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]] ([[:ru:Про-лига Узбекистана по футболу 2019|ru]], [[:en:2019 Uzbekistan Pro League|en]]) [[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]] ([[:ru:Про-лига Узбекистана по футболу 2020|ru]], [[:en:2020 Uzbekistan Pro League|en]]) [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]] ([[:en:2021 Uzbekistan Pro League|en]], [[:ru:Про-лига Узбекистана по футболу 2021|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]] ([[:en:2022 Uzbekistan Pro League|en]], [[:ru:Про-лига Узбекистана по футболу 2022|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]] ([[:ru:Про-лига Узбекистана по футболу 2023|ru]], [[:en:2023 Uzbekistan Pro League|en]]) [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]] ([[:ru:Про-лига Узбекистана по футболу 2024|ru]], [[:en:2024 Uzbekistan Pro League|en]]) [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]] ([[:ru:Про-лига Узбекистана по футболу 2025|ru]], [[:en:2025 Uzbekistan Pro League|en]]) ==== Birinchi liga ==== [[Futbol boʻyicha 1992-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 1992|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 1993|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1994-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 1994|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1995-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 1995|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1996-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 1996|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1997-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 1997|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1998-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 1998|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1999-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 1999|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2000-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2000|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2001-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2001|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2002-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2002|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2003-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2003|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2004|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2005-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2005|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2006-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2006|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2007-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2007|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2008|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2009|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2010|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2011|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2012|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2013|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2014|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2015|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2016|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2017|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Pro-B ligasi]] ([[:en:2018 Uzbekistan Pro-B League|en]]) [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Pro-B ligasi]] ([[:en:2019 Uzbekistan Pro-B League|en]]) [[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:en:2020 Uzbekistan First League|en]]) [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:en:2022 Uzbekistan First League|en]], [[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2021|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:en:2021 Uzbekistan First League|en]], [[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2022|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:en:2023 Uzbekistan First League|en]], [[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2023|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:en:2024 Uzbekistan First League|en]], [[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2024|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ([[:en:2025 Uzbekistan First League|en]], [[:ru:Первая лига Узбекистана по футболу 2025|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] ==== Oʻzbekiston kubogi ==== [[Futbol boʻyicha 1992-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 1992|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 1993|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1994-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 1994|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1995-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 1995|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1996-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 1996|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1997-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 1997|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1998-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 1998|ru]]) [[Futbol boʻyicha 1999-2000-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 1999/2000|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2000-2001-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2000/2001|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2001-2002-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2001/2002|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2002-2003-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2002/2003|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2004|ru]], [[:en:2004 Uzbekistan Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2005-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2005|ru]], [[:en:2005 Uzbekistan Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2006-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2006|ru]], [[:en:2006 Uzbekistan Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2007-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2007|ru]], [[:en:2007 Uzbekistan Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2008|ru]], [[:pt:Copa do Uzbequistão de 2008|pt]], [[:en:2008 Uzbekistan Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2009|ru]], [[:en:2009 Uzbekistan Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2010|ru]], [[:en:2010 Uzbekistan Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2011|ru]], [[:en:2011 Uzbekistan Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2012|ru]], [[:en:2012 Uzbekistan Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2013|ru]], [[:en:2013 Uzbekistan Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2014|ru]], [[:en:2014 Uzbekistan Cup|en]]) [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2015|ru]], [[:en:2015 Uzbekistan Cup|en]], [[:arz:Кубок узбекистана по футболу 2015|arz]]) [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2016|ru]], [[:ar:كأس أوزبكستان 2016|ar]], [[:arz:كاس اوزبكستان 2016|arz]], [[:en:2016 Uzbekistan Cup|en]], [[:uk:Кубок Узбекистану з футболу 2016|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2017|ru]], [[:ar:كأس أوزبكستان 2017|ar]], [[:arz:كاس اوزبكستان 2017|arz]], [[:en:2017 Uzbekistan Cup|en]], [[:uk:Кубок Узбекистану з футболу 2017|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2018|ru]], [[:arz:كاس اوزبكستان 2018|arz]], [[:en:2018 Uzbekistan Cup|en]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан кубогы 2018|kk]], [[:uk:Кубок Узбекистану з футболу 2018|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2019|ru]], [[:en:2019 Uzbekistan Cup|en]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан кубогы 2019|kk]], [[:uk:Кубок Узбекистану з футболу 2019|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2020|ru]], [[:en:2020 Uzbekistan Cup|en]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан кубогы 2020|kk]], [[:uk:Кубок Узбекистану з футболу 2020|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2021|ru]], [[:de:Usbekischer Fußballpokal 2021|de]], [[:en:2021 Uzbekistan Cup|en]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан кубогы 2021|kk]], [[:uk:Кубок Узбекистану з футболу 2021|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:de:Usbekischer Fußballpokal 2022|de]], [[:es:Copa de Uzbekistán 2022|es]], [[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2022|ru]], [[:en:2022 Uzbekistan Cup|en]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан кубогы 2022|kk]], [[:uk:Кубок Узбекистану з футболу 2022|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2023|ru]], [[:de:Usbekischer Fußballpokal 2023|de]], [[:en:2023 Uzbekistan Cup|en]], [[:es:Copa de Uzbekistán 2023|es]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан кубогы 2023|kk]], [[:uk:Кубок Узбекистану з футболу 2023|uk]]) [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2024|ru]], [[:de:Usbekischer Fußballpokal 2024|de]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан кубогы 2024|kk]], [[:en:2024 Uzbekistan Cup|en]], [[:it:Coppa dell'Uzbekistan 2024|it]], [[:fr:Coupe d'Ouzbékistan de football 2024|fr]]) [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2025|ru]], [[:uk:Кубок Узбекистану з футболу 2025|uk]], [[:en:2025 Uzbekistan Cup|en]], [[:fr:Coupe d'Ouzbékistan de football 2025|fr]], [[:it:Coppa dell'Uzbekistan 2025|it]], [[:kk:Футболдан Өзбекстан кубогы 2025|kk]]) [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] ([[:ru:Кубок Узбекистана по футболу 2026|ru]], [[:en:2026 Uzbekistan Cup|en]], [[:tk:Özbegistan Kubogy 2026|tk]]) ==== PFL Kubogi ==== [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston PFL kubogi]] ([[:ru:Кубок ПФЛ Узбекистана по футболу 2019|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston PFL kubogi]] ([[:ru:Кубок ПФЛ Узбекистана по футболу 2015|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston PFL kubogi]] ([[:ru:Кубок ПФЛ Узбекистана по футболу 2014|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston PFL kubogi]] ([[:ru:Кубок ПФЛ Узбекистана по футболу 2013|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston PFL kubogi]] ([[:ru:Кубок ПФЛ Узбекистана по футболу 2012|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston PFL kubogi]] ([[:ru:Кубок ПФЛ Узбекистана по футболу 2011|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston PFL kubogi]] ([[:ru:Кубок ПФЛ Узбекистана по футболу 2010|ru]]) === Final oʻyinlar === [[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2008|ru]], [[:en:2008 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2009|ru]], [[:en:2009 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2010|ru]], [[:arz:نهائى كاس اوزبكستان 2010|arz]], [[:en:2010 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2011|ru]], [[:arz:نهائى كاس اوزبكستان 2011|arz]], [[:en:2011 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2012|ru]], [[:arz:نهائى كاس اوزبكستان 2012|arz]], [[:en:2012 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2013|ru]], [[:en:2013 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2014|ru]], [[:en:2014 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2015|ru]], [[:en:2015 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2016|ru]], [[:en:2016 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2017|ru]], [[:en:2017 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2018|ru]], [[:en:2018 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2019|ru]], [[:en:2019 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2020|ru]], [[:en:2020 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2021|ru]], [[:en:2021 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2022|ru]], [[:en:2022 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2023|ru]], [[:en:2023 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:ru:Финал Кубка Узбекистана по футболу 2024|ru]], [[:en:2024 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali]] ([[:en:2025 Uzbekistan Cup final|en]]) [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Liga Kubogi finali]] === Ayollar oʻrtasidagi musobaqalar === [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston ayollar oliy ligasi]] [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston ayollar superkubogi]] [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi ayollar Oʻzbekiston kubogi]] [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston ayollar birinchi ligasi]] [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston ayollar oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу среди женщин 2016|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston ayollar oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу среди женщин 2015|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston ayollar oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу среди женщин 2014|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston ayollar oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу среди женщин 2013|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston ayollar oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу среди женщин 2009|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston ayollar oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу среди женщин 2008|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2007-yilgi Oʻzbekiston ayollar oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по футболу среди женщин 2007|ru]]) [[Futbol boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Oʻzbekiston Superkubogi]] ([[:fr:Supercoupe d'Ouzbékistan féminine de football|fr]]) == Futbol klublari == === Erkaklar === [[AGMK]] ([[:ar:اجمك اف سي|ar]], [[:azb:آلمالیق فوتبال کولوبو|azb]], [[:de:FK Olmaliq|de]], [[:en:FC AGMK|en]], [[:es:OKMK FK|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال آلمالیق|fa]], [[:fr:FK AGMK|fr]], [[:it:Futbol Klubi AGMK Olmaliq|it]], [[:ja:FCアルマリク|ja]], [[:kaa:AGMK FC|kaa]], [[:kk:АТМК (футбол клубы)|kk]], [[:ko:FC AGMK|ko]], [[:lt:AGMK FK|lt]], [[:ms:FC AGMK Olmaliq|ms]], [[:pl:AGMK Olmaliq|pl]], [[:pt:AGMK FK|pt]], [[:ru:АГМК (футбольный клуб)|ru]], [[:tk:Almalyk FK|tk]], [[:tr:OKMK FK|tr]], [[:uk:АГМК (футбольний клуб)|uk]], [[:zh-yue:AGMK|zh-yue]], [[:zh:AGMK足球會|zh]]) [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] ([[:de:FK Andijon|de]], [[:en:FK Andijon|en]], [[:es:FC Andijon|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال اندیجان|fa]], [[:fr:PFK Andijan|fr]], [[:it:Andijon Professional Futbol Klubi|it]], [[:ja:FKアンディジャン|ja]], [[:kk:Әндіжан (футбол клубы)|kk]], [[:ko:FK 안디잔|ko]], [[:lt:Andižan FK|lt]], [[:pl:FK Andijon|pl]], [[:pt:FC Andijon|pt]], [[:ru:Андижан (футбольный клуб)|ru]], [[:uk:Андижан (футбольний клуб)|uk]], [[:zh-yue:安迪江|zh-yue]], [[:zh:安集延足球俱乐部|zh]]) [[Andijon SGS (futbol klubi)|Andijon SGS]] ([[:kk:Андижан-SGS|kk]]) [[Aral samali]] ([[:en:Aral Samalı PFK|en]], [[:es:FK Orol Nukus|es]], [[:kaa:Aral (futbol klubı)|kaa]], [[:pl:Orol Nukus|pl]], [[:ru:Арал (футбольный клуб)|ru]], [[:uk:Арал (футбольний клуб)|uk]]) [[Bunyodkor PFK]] ([[:ar:بونيودكور|ar]], [[:arz:نادى بونيودكور|arz]], [[:azb:بونیادکار فوتبال کولوبو|azb]], [[:az:Bunyodkor FK|az]], [[:ca:FK Bunyodkor Tashkent|ca]], [[:cs:PFK Bunjodkor|cs]], [[:de:Bunyodkor Taschkent|de]], [[:el:Μπουνιοντκόρ ΠΦΚ|el]], [[:en:FC Bunyodkor|en]], [[:es:FK Bunyodkor Tashkent|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال بنیادکار|fa]], [[:fr:FK Bunyodkor|fr]], [[:hr:FC Bunyodkor|hr]], [[:hu:Bunyodkor PFK|hu]], [[:id:FC Bunyodkor|id]], [[:it:Bunyodkor Professional Futbol Klubi|it]], [[:ja:FCブニョドコル|ja]], [[:kaa:PFK Bunyodkor|kaa]], [[:kk:Бунёдкор (футбол клубы)|kk]], [[:ko:FC 부뇨드코르|ko]], [[:lt:Bunyodkor FK|lt]], [[:ms:FK Bunyodkor|ms]], [[:nl:FC Bunjodkor|nl]], [[:no:Bunyodkor PFK|no]], [[:pl:Bunyodkor Taszkent|pl]], [[:pt:Bunyodkor Futbol Klubi|pt]], [[:ru:Бунёдкор (футбольный клуб)|ru]], [[:simple:F.C. Bunyodkor|simple]], [[:sv:PFK Bunyodkor|sv]], [[:th:สโมสรฟุตบอลบุนยอดกอร์|th]], [[:tk:PFK Bunyodkor|tk]], [[:tr:Bunyodkor PFK|tr]], [[:uk:Буньодкор (футбольний клуб)|uk]], [[:zh:賓約哥足球會|zh]]) [[Bunyodkor-Farm]] ([[:en:FC Bunyodkor-2|en]], [[:ru:Бунёдкор-2|ru]], [[:uk:Буньодкор-2 (футбольний клуб)|uk]]) [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] ([[:ru:Бухара (футбольный клуб)|ru]], [[:de:FK Buxoro|de]], [[:en:FC Bukhara|en]], [[:es:FK Buxoro|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال بخارا|fa]], [[:fr:FK Boukhara|fr]], [[:it:Futbol Klubi Buxoro|it]], [[:ja:FKブハラ|ja]], [[:kaa:FK Buxoro|kaa]], [[:kk:Бұхара (футбол клубы)|kk]], [[:ko:FK 부하라|ko]], [[:lt:FK Buxoro|lt]], [[:nl:FK Buxoro|nl]], [[:pl:FK Buxoro|pl]], [[:pt:FK Buxoro|pt]], [[:rue:ФК Бухара|rue]], [[:sv:FK Buchoro|sv]], [[:th:สโมสรฟุตบอลบูฆอรอ|th]], [[:uk:Бухара (футбольний клуб)|uk]], [[:zh:布哈拉足球俱乐部|zh]]) [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] ([[:ru:Динамо (футбольный клуб, Самарканд)|ru]], [[:ca:FK Dinamo Samarcanda|ca]], [[:de:FK Dinamo Samarkand|de]], [[:en:FC Dinamo Samarqand|en]], [[:es:FK Dinamo Samarcanda|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال دینامو سمرقند|fa]], [[:fr:Dinamo Samarqand|fr]], [[:it:Dinamo Professional Futbol Klubi|it]], [[:ja:PFCディナモ・サマルカンド|ja]], [[:kaa:Dinamo Samarqand (futbol klubı)|kaa]], [[:kk:Динамо (футбол клубы, Самарқан)|kk]], [[:ko:FC 디나모 사마르칸트|ko]], [[:lt:Dinamo FK Samarqand|lt]], [[:nl:FK Dinamo Samarkand|nl]], [[:pl:Dinamo Samarkanda|pl]], [[:pt:FC Dinamo Samarqand|pt]], [[:tg:Динамо Самарқанд (бошгоҳи футбол)|tg]], [[:uk:Динамо (Самарканд)|uk]], [[:zh:撒马尔罕迪纳摩足球俱乐部|zh]]) [[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]] ([[:ru:Дустлик (футбольный клуб)|ru]], [[:en:FC Dustlik|en]], [[:es:FC Dustlik Tashkent|es]], [[:fr:FK Dostlik Tachkent|fr]], [[:it:Do'stlik Futbol Klubi|it]], [[:ja:FCドゥストリク|ja]], [[:kk:Дустлик (футбол клубы)|kk]], [[:lt:Do'stlik FK|lt]], [[:nl:FK Do'stlik|nl]], [[:pl:Doʻstlik Yangibozor|pl]], [[:pt:Dustlik Tashkent|pt]], [[:simple:Dustlik Tashkent|simple]], [[:uk:Дустлік (футбольний клуб)|uk]]) [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] ([[:ru:Локомотив (футбольный клуб, Ташкент)|ru]], [[:ar:نادي لوكوموتيف طشقند|ar]], [[:arz:نادى لوكوموتيف طشقند|arz]], [[:azb:لوکوموتیو تاشکند فوتبال کولوبو|azb]], [[:az:Lokomotiv Daşkənd FK|az]], [[:cs:Lokomotiv Taškent|cs]], [[:de:Lokomotiv Taschkent|de]], [[:en:PFC Lokomotiv Tashkent|en]], [[:es:Lokomotiv Tashkent|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال لوکوموتیو تاشکند|fa]], [[:fr:Lokomotiv Tachkent|fr]], [[:it:Lokomotiv Professional Futbol Klubi|it]], [[:ja:PFCロコモティフ・タシュケント|ja]], [[:kaa:Lokomotiv Tashkent (futbol klubı)|kaa]], [[:kk:Локомотив (футбол клубы, Ташкент)|kk]], [[:ko:PFC 로코모티프 타슈켄트|ko]], [[:lt:Lokomotiv FK Taškent|lt]], [[:nl:Lokomotiv Tasjkent|nl]], [[:pl:Lokomotiv Taszkent|pl]], [[:pt:Lokomotiv Tashkent|pt]], [[:sv:Lokomotiv Tasjkent|sv]], [[:tk:Lokomotiw Daşkent|tk]], [[:tr:Lokomotiv Taşkent|tr]], [[:uk:Локомотив (Ташкент)|uk]], [[:zh:塔什干火车头足球俱乐部|zh]]) [[Lokomotiv BFK]] ([[:ru:Локомотив БФК|ru]], [[:uk:Локомотив БФК|uk]]) [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] ([[:ru:Машал|ru]], [[:ca:FK Mash'al Mubarek|ca]], [[:de:FK Mashʼal Muborak|de]], [[:en:FK Mash'al Mubarek|en]], [[:es:FK Mash'al Mubarek|es]], [[:fr:Mash'al Mubarek|fr]], [[:it:Professional Futbol Klubi Mash'al|it]], [[:ja:PFCマシュアル・ムバレク|ja]], [[:kk:Машал|kk]], [[:lt:FK Maš'al Mubarek|lt]], [[:pl:Mashʼal Muborak|pl]], [[:tk:Nawbahor (futbol kluby)|tk]], [[:pt:FK Mash'al Mubarek|pt]], [[:uk:Машал|uk]]) [[Metallurg Bekobod|Metallurg]] ([[:ar:ميتالورج بيكاباد|ar]], [[:arz:ميتالورج بيكاباد|arz]], [[:de:Metallurg Bekobod|de]], [[:ru:Металлург (футбольный клуб, Бекабад)|ru]], [[:en:PFK Metallurg Bekabad|en]], [[:es:Metallurg Bekabad|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال متالورگ بیک‌آباد|fa]], [[:fr:PFK Metallurg Bekabad|fr]], [[:hy:Մետալուրգ ՖԱ (Բեկաբադ)|hy]], [[:it:Metallurg Bekabad Professional Futbol Klubi|it]], [[:ja:PFCメタルルグ・ベカバード|ja]], [[:kaa:PFK Metalurg Bekobad|kaa]], [[:kk:Металлург (футбол клубы, Бекабад)|kk]], [[:ko:PFK 메탈루르크 베카바드|ko]], [[:lt:PFK Metallurg Bekabad|lt]], [[:ms:Metallurg Bekabad|ms]], [[:pl:Metallurg Bekobod|pl]], [[:pt:PFK Metallurg Bekabad|pt]], [[:sv:Metallurg Bekobod|sv]], [[:tr:Metallurg PFK|tr]], [[:uk:Металург (Бекабад)|uk]]) [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] ([[:ru:Насаф (футбольный клуб)|ru]], [[:ar:نادي نسف قرشي|ar]], [[:arz:نادى نسف قرشى|arz]], [[:azb:نسف قارشی فوتبال کولوبو|azb]], [[:bn:ফুটবল ক্লাব নাসাফ|bn]], [[:ca:FK Nasaf Qarshi|ca]], [[:de:Nasaf Karschi|de]], [[:en:FC Nasaf|en]], [[:es:Nasaf Qarshi|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال نسف|fa]], [[:fr:Nasaf Qarshi|fr]], [[:id:FC Nasaf|id]], [[:it:Nasaf Qarshi Football Club|it]], [[:ja:ナサフ・カルシ|ja]], [[:kaa:Nasaf Qarshi (futbol klubı)|kaa]], [[:kk:Насаф (футбол клубы)|kk]], [[:ko:FC 나사프|ko]], [[:lt:FK Nasaf|lt]], [[:pl:Nasaf Karszy|pl]], [[:pt:Nasaf Qarshi|pt]], [[:tg:Насаф (бошгоҳи футбол)|tg]], [[:tr:Nesef Karşı|tr]], [[:tk:Nasaf (futbol kluby)|tk]], [[:uk:Насаф (футбольний клуб)|uk]], [[:zh-yue:拿薩夫|zh-yue]], [[:zh:拿薩夫足球會|zh]]) [[Nasaf-2 (futbol klubi)|Nasaf-2]] ([[:ru:Насаф-2|ru]], [[:en:FC Nasaf-2|en]], [[:uk:Насаф-2|uk]]) [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] ([[:ar:نافباخور نامانجان|ar]], [[:azb:نوبهار نمنقان فوتبال کولوبو|azb]], [[:fa:باشگاه فوتبال نوبهار نمنگان|fa]], [[:ru:Навбахор|ru]], [[:bn:পিএফসি নববাহর নামাঙ্গন|bn]], [[:ca:FK Navbahor Namangan|ca]], [[:cs:Navbahor Namangan|cs]], [[:de:Navbahor Namangan|de]], [[:en:FC Navbahor|en]], [[:es:Navbahor Namangan|es]], [[:fr:Navbahor Namangan|fr]], [[:hy:Նավբախոր ՖԱ|hy]], [[:id:Navbahor Namangan|id]], [[:it:Professional Futbol Klubi Navbahor Namangan|it]], [[:ja:PFCナフバホール・ナマンガン|ja]], [[:kk:Навбахор|kk]], [[:ko:PFC 나브바호르 나망간|ko]], [[:lt:FK Navbahor Namangan|lt]], [[:nl:Navbahor Namangan|nl]], [[:pl:Navbahor Namangan|pl]], [[:pt:Navbahor Professional Futbol Klubi|pt]], [[:simple:Navbahor Namangan|simple]], [[:tr:Navbahor Namangan|tr]], [[:uk:Навбахор (футбольний клуб)|uk]], [[:zh-yue:納曼干新春|zh-yue]], [[:zh:纳曼干新春天足球俱乐部|zh]]) [[Navbahor-Farm]] ([[:ru:Навбахор-2|ru]], [[:uk:Навбахор-2|uk]]) [[Neftgazmontaj (futbol klubi)|Neftgazmontaj]] [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] ([[:ar:نيفتشي فرغانة|ar]], [[:arz:نادى نيفتشى فرجانه|arz]], [[:azb:نفتچی فرغانه فوتبال کولوبو|azb]], [[:fa:باشگاه فوتبال نفتچی فرغانه|fa]], [[:ru:Нефтчи (футбольный клуб, Фергана)|ru]], [[:az:Neftçi Fərqanə FK|az]], [[:ca:FK Neftchi Fergana|ca]], [[:de:FK Neftchi Fargʻona|de]], [[:en:FC Neftchi Fergana|en]], [[:es:FK Neftchi Fergana|es]], [[:ja:ネフチ・フェルガナ|ja]], [[:fr:Neftchi Ferghana|fr]], [[:it:Professional Futbol Klubi Neftchi|it]], [[:kaa:Neftchi Ferǵana (futbol klubı)|kaa]], [[:kk:Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|kk]], [[:ko:FK 네프치 페르가나|ko]], [[:lt:FK Neftči Fergana|lt]], [[:nl:Neftçi Fargʻona|nl]], [[:pl:Neftchi Fergana|pl]], [[:pt:Neftchi Farg'ona Professional Futbol Klubi|pt]], [[:simple:F.K. Neftchi Farg'ona|simple]], [[:tr:FK Neftçi|tr]], [[:tk:Neftçi (futbol kluby)|tk]], [[:uk:Neftchī (Fergana)|uk]], [[:zh:费尔干纳石油工人足球俱乐部|zh]]) [[Olimpik]] ([[:fa:باشگاه فوتبال المپیک تاشکند|fa]], [[:ru:Олимпик (футбольный клуб, Ташкент)|ru]], [[:de:FK Olympic Tashkent|de]], [[:en:FC Olympic Tashkent|en]], [[:fr:Olimpic Tachkent|fr]], [[:kk:Олимпик Ташкент|kk]], [[:lt:Olympic Taškent|lt]], [[:pl:Olympic Taszkent|pl]]) [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] ([[:ar:باختاكور طشقند|ar]], [[:arz:باختاكور طشقند|arz]], [[:azb:پاختاکور فوتبال کولوبو|azb]], [[:fa:باشگاه فوتبال پخته‌کار تاشکند|fa]], [[:ru:Пахтакор|ru]], [[:az:Paxtakor Daşkənd FK|az]], [[:ca:FK Pakhtakor Tashkent|ca]], [[:cs:Pachtakor Taškent|cs]], [[:de:Paxtakor Taschkent|de]], [[:el:Παχτακόρ Τασκένδης|el]], [[:en:Pakhtakor FC|en]], [[:es:FC Pajtakor Tashkent|es]], [[:fr:Pakhtakor Tachkent|fr]], [[:he:פחטקור טשקנט|he]], [[:hy:Պախտակոր (ֆուտբոլային ակումբ, Տաշքենդ)|hy]], [[:id:Pakhtakor Tashkent FK|id]], [[:it:Professional Futbol Klubi Paxtakor|it]], [[:ja:FCパフタコール・タシュケント|ja]], [[:kaa:Paxtakor (futbol klubı)|kaa]], [[:ka:ფახთაქორი ტაშკენტი (საფეხბურთო კლუბი)|ka]], [[:kk:Пахтакор (футбол клубы)|kk]], [[:ko:파흐타코르 타슈켄트 FK|ko]], [[:lt:FK Paxtakor|lt]], [[:ms:Pakhtakor FC|ms]], [[:nl:Pachtakor Tasjkent|nl]], [[:no:Pakhtakor Tashkent FK|no]], [[:pl:Paxtakor Taszkent|pl]], [[:pt:Pakhtakor Futbol Klubi|pt]], [[:simple:F.C. Pakhtakor Tashkent|simple]], [[:sv:Pachtakor Tasjkent|sv]], [[:th:สโมสรฟุตบอลปัคทาคอร์ ทาชเคนต์|th]], [[:tk:FK Pagtakor|tk]], [[:tr:FK Pahtakor Taşkent|tr]], [[:tk:Pahtakor (futbol kluby)|tk]], [[:tt:Пахтакәр (футбол клубы)|tt]], [[:uk:Пахтакор (футбольний клуб)|uk]], [[:zh-yue:柏克塔哥|zh-yue]], [[:zh:塔什干棉农足球俱乐部|zh]]) [[Paxtakor-79]] ([[:uk:Хотіра 79|uk]], [[:ru:Хотира-79|ru]]) [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] ([[:ru:Кызылкум (футбольный клуб)|ru]], [[:az:Qızılqum FK|az]], [[:de:Qizilqum Zarafshon|de]], [[:en:FC Qizilqum Zarafshon|en]], [[:es:Qizilqum Zarafshon|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال قزل‌قوم زرافشان|fa]], [[:it:Qizilqum Futbol Klubi|it]], [[:ja:PFCキジルクム・ザラフシャン|ja]], [[:kk:Қызылқұм (футбол клубы)|kk]], [[:ko:FC 키질쿰 자라프샨|ko]], [[:lt:PFK Qizilqum Zarafšon|lt]], [[:pl:Qizilqum Zarafshon|pl]], [[:pt:Qizilqum Zarafshon|pt]], [[:tk:Qizilqum FK|tk]], [[:tr:Kızılkum PFK|tr]], [[:tk:Gyzylkum (futbol kluby)|tk]], [[:uk:Кизилкум (футбольний клуб)|uk]], [[:zh:扎拉夫尚紅沙足球會|zh]]) [[Qizilqum-Farm]] [[Paxtakor-2]] ([[:ru:Пахтакор-2|ru]], [[:en:Pakhtakor-2|en]], [[:uk:Пахтакор-2|uk]]) [[Qumqoʻrgʻon-1977]] [[Qoʻqon 1912]] ([[:ru:Коканд 1912|ru]], [[:az:Kokand 1912 FK|az]], [[:cs:FK Qo'qon 1912|cs]], [[:de:Qoʻqon 1912|de]], [[:en:FC Kokand 1912|en]], [[:es:Kokand 1912|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال خوقند ۱۹۱۲|fa]], [[:hy:Կոկանդ 1912|hy]], [[:kk:Қоқан 1912|kk]], [[:ko:FK 코칸트 1912|ko]], [[:lt:Kokand 1912|lt]], [[:nl:FK Kokand 1912|nl]], [[:pl:FK Qo‘qon 1912|pl]], [[:pt:Kokand 1912|pt]], [[:uk:Коканд 1912|uk]]) [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] ([[:ru:Сурхан (футбольный клуб)|ru]], [[:de:Surkhon Termez|de]], [[:en:FC Surkhon Termez|en]], [[:es:FK Surkhon Termez|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال سرخان ترمذ|fa]], [[:kk:Сурхан (футбол клубы)|kk]], [[:ko:FK 수르한 테르메스|ko]], [[:lt:FK Surxon|lt]], [[:pl:Surxon Termez|pl]], [[:uk:Сурхан (футбольний клуб)|uk]]) [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] ([[:ru:Согдиана (футбольный клуб)|ru]], [[:ar:نادي سوغديانا جيزك|ar]], [[:az:Soqdiana Cizak FK|az]], [[:ca:FK Sogdiana Djizak|ca]], [[:de:FK Soʻgʻdiyona Jizzax|de]], [[:en:FC Sogdiana Jizzakh|en]], [[:es:Sogdiana Jizzakh|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال سغدیانه جیزک|fa]], [[:fr:Sogdiana Jizzakh|fr]], [[:hy:Սոգդիանա ՖԱ|hy]], [[:it:So'g'diyona Jizzax Futbol Klubi|it]], [[:ja:PFCソグディアナ・ジザフ|ja]], [[:kk:Согдиана (футбол клубы)|kk]], [[:ko:FC 소그디아나 지자흐|ko]], [[:lt:PFK Sogdiana|lt]], [[:ms:FC Sogdiana Jizzakh|ms]], [[:nl:So'g'dijona Jizzax|nl]], [[:pl:Soʻgʻdiyona Dżyzak|pl]], [[:pt:Sogdiana Jizzakh|pt]], [[:th:สโมสรฟุตบอลซอกเดียนาจีซแซก|th]], [[:tr:Soğdiyane FK|tr]], [[:uk:Согдіана (футбольний клуб)|uk]], [[:zh:索迪約拿足球會|zh]]) [[Turon (futbol klubi)|Turon]] ([[:ru:Турон (футбольный клуб)|ru]], [[:az:Turon FK|az]], [[:de:FK Turon Yaypan|de]], [[:en:FC Turon|en]], [[:fa:باشگاه فوتبال توران یایپان|fa]], [[:fr:FK Turon Yaypan|fr]], [[:kk:Тұран (футбол клубы, Яйпан)|kk]], [[:ko:FK 투론 야이판|ko]], [[:lt:FK Turon Yaypan|lt]], [[:uk:Турон (футбольний клуб)|uk]]) [[Unired FC|Unired]] [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] ([[:ru:Хорезм (футбольный клуб)|ru]], [[:de:Xorazm FK|de]], [[:en:FC Khorazm|en]], [[:es:Xorazm FK Urganch|es]], [[:ja:ホラズムFC|ja]], [[:kk:Хорезм (футбол клубы)|kk]], [[:pl:Xorazm Urgencz|pl]], [[:uk:Хорезм (футбольний клуб)|uk]]) [[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] ([[:ru:Янгиер (футбольный клуб)|ru]], [[:en:FK Yangiyer|en]], [[:es:FK Yangiyer|es]], [[:fr:Sirdaryo Gulistan|fr]], [[:kk:Янгиер (футбол клубы)|kk]], [[:pl:FK Yangiyer|pl]], [[:uk:Янгієр (футбольний клуб)|uk]]) [[Zomin (futbol klubi)|Zomin]] ([[:en:FK Zaamin|en]], [[:ru:Заамин (футбольный клуб)|ru]], [[:uk:Заамін (футбольний клуб)|uk]]) [[Gʻijduvon (futbol klubi)|Gʻijduvon]] ([[:ru:Гиждуван (футбольный клубru)|ru]], [[:uk:Гіждуван (футбольний клуб)|uk]]) [[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixon]] ([[:ru:Шахрихан (футбольный клуб)|ru]], [[:es:FK Shakhrikhon|es]], [[:pl:FK Shahrixon|pl]], [[:uk:Шахрихан (футбольний клуб)|uk]]) [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] ([[:ru:Шуртан (футбольный клуб)|ru]], [[:de:FK Shoʻrtan Guzar|de]], [[:en:FC Shurtan Guzar|en]], [[:es:FC Shurtan Guzar|es]], [[:fr:PFK Shurtan Guzar|fr]], [[:ja:PFCシュルタン・グザル|ja]], [[:kk:Шуртан (футбол клубы)|kk]], [[:lt:FK Šurtan Guzar|lt]], [[:pl:Shoʻrtan Gʻuzor|pl]], [[:pt:FC Shurtan Guzar|pt]], [[:uk:Шуртан (футбольний клуб)|uk]]) [[Chigʻatoy (futbol klubi)|Chigʻatoy]] ([[:en:FC Chigʻatoy|en]], [[:ru:Чигатой|ru]]) [[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] ([[:en:FC FarDU|en]]) [[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]] ([[:ru:Шердор (футбольный клуб)|ru]], [[:en:FC Sherdor|en]], [[:uk:Шердор (футбольний клуб)|uk]]) [[Labsa (futbol klubi)|Labsa]] ([[:ru:Лабса|ru]]) [[Sitora (futbol klubi, Buxoro)|Sitora]] ([[:uk:Сітора (футбольний клуб, Бухара)|uk]]) [[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]] ([[:ru:Атласчи|ru]], [[:en:FK Atlaschi|en]], [[:es:FK Atlaschi|es]], [[:pl:Atlaschi Margʻilon|pl]], [[:uk:Атласчі (футбольний клуб)|uk]]) [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] ([[:kk:Арал (футбол клубы, 2021)|kk]]) [[OKMK Semurgʻ (futbol klubi)|OKMK Semurgʻ]] [[Lokomotiv Farm (futbol klubi)|Lokomotiv Farm]] [[Fargʻona FA (futbol klubi)|Fargʻona FA]] [[Namangan FA (futbol klubi)|Namangan FA]] [[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]] [[Sirdaryo FA (futbol klubi)|Sirdaryo FA]] [[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]] [[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]] [[Buxoro FA (futbol klubi)|Buxoro FA]] [[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm FA]] [[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] [[Ishtixon (futbol klubi)|Ishtixon]] [[Qiziriq (futbol klubi)|Qiziriq]] [[Lochin (futbol klubi, Qashqadaryo)|Lochin]] [[Aral akademiya (futbol klubi)|Aral akademiya]] [[Akademiya (futbol klubi, Toshkent)|Akademiya]] ([[:ru:Академия (футбольный клуб, Ташкент)|ru]], [[:es:Akademiya Tashkent|es]], [[:pl:Akademiya Taszkent|pl]], [[:uk:Академія (футбольний клуб, Ташкент)|uk]], [[:tk:Akademiýa (Daşkent futbol kluby)|tk]]) [[Alanga (futbol klubi)|Alanga]] ([[:ru:Аланга|ru]], [[:en:FC Yoshlik|en]], [[:uk:Аланга|uk]]) [[Andijon FA (futbol klubi)|Andijon FA]] [[Spartak (futbol klubi, Fargʻona)|Spartak]] [[Bagʻdod (futbol klubi)|Bagʻdod]] ([[:ru:Багдад (футбольный клуб, Узбекистан)|ru]], [[:uk:Багдад (футбольний клуб, Узбекистан)|uk]]) [[Baliqchi (futbol klubi, Andijon)|Baliqchi]] [[Beshkent (futbol klubi)|Beshkent]] ([[:ru:Бешкент (футбольный клуб)|ru]], [[:uk:Бешкент (футбольний клуб)|uk]]) [[Binokor (futbol klubi, Buxoro)|Binokor]] ([[:ru:Бинокор (футбольный клуб, Бухара)|ru]]) [[Chilonzor (futbol klubi)|Chilonzor]] ([[:uk:Чиланзар (футбольний клуб, Ташкент)|uk]], [[:es:Chilonzor Tashkent|es]], [[:pl:Chilonzor Taszkent|pl]], [[:ru:Чиланзар (футбольный клуб)|ru]]) [[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]] ([[:ru:Чирчик (футбольный клуб)|ru]], [[:es:FK Chirchiq|es]], [[:pl:FK Chirchiq|pl]], [[:uk:Чирчик (футбольний клуб)|uk]]) [[Chust-Paxtakor]] ([[:ru:Чуст (футбольный клуб)|ru]], [[:uk:Чуст (футбольний клуб)|uk]]) [[Dimitrovchi (futbol klubi)|Dimitrovchi]] ([[:ru:Димитровец|ru]]) [[Dinamo (futbol klubi, Toshkent)|Dinamo]] ([[:ru:Динамо (футбольный клуб, Ташкент)|ru]], [[:pl:Dinamo Taszkent|pl]], [[:uk:Динамо (футбольний клуб, Ташкент)|uk]]) [[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik]] [[Doʻstlik (Oltiariq futbol klubi)|Doʻstlik]] [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]] ([[:ru:Гулистан (футбольный клуб)|ru]], [[:en:FK Guliston|en]], [[:es:FK Guliston|es]], [[:ja:FCグリスタン|ja]], [[:pl:FK Guliston|pl]], [[:uk:Ґулістан (футбольний клуб)|uk]]) [[Gʻallakor-Avtomobilchi (futbol klubi)|Gʻallakor-Avtomobilchi]] ([[:ru:Галлакор-Автомобилчи|ru]], [[:uk:Галлакор-Автомобілчі|uk]]) [[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] ([[:ru:Газалкент (футбольный клуб)|ru]], [[:uk:Газалкент (футбольний клуб)|uk]]) [[Gʻijduvon (futbol klubi)|Gʻijduvon]] ([[:ru:Гиждуван (футбольный клуб)|ru]], [[:uk:Гіждуван (футбольний клуб)|uk]]) [[Hazorasp (futbol klubi)|Hazorasp]] ([[:uk:Хазарасп (футбольний клуб)|uk]]) [[Hisor (futbol klubi)|Hisor]] ([[:ru:Хисар (футбольный клуб)|ru]], [[:uk:Хісар (футбольний клуб)|uk]]) [[Iftixor (futbol klubi)|Iftixor]] ([[:ru:Ифтихор (футбольный клуб)|ru]]) [[Istiqlol (futbol klubi, Fargʻona)|Istiqlol]] ([[:ru:Истиклол (футбольный клуб, Фергана)|ru]], [[:en:FC Istiqlol Fergana|en]], [[:fa:باشگاه فوتبال استقلال فرغانه|fa]], [[:uk:Істіклол (Фергана)|uk]]) [[Istiqlol (futbol klubi, Toshkent)|Istiqlol]] ([[:ru:Истиклол (футбольный клуб, Ташкент)|ru]], [[:pl:Istiqlol Taszkent|pl]], [[:uk:Істіклол (футбольний клуб, Ташкент)|uk]]) [[Ittifoq-Buxoro (futbol klubi)|Ittifoq-Buxoro]] [[Ittifoq-Navoiy (futbol klubi)|Ittifoq-Navoiy]] [[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]] ([[:en:FC Jaykhun|en]]) [[Jizzax (futbol klubi)|Jizzax]] [[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik Mobiuz]] ([[:en:FC Olympic MobiUz|en]], [[:kk:Олимпик МобиУз|kk]]) [[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]] ([[:ru:Цементчи (футбольный клуб, Кувасай)|ru]], [[:en:PFC Sementchi|en]], [[:es:PFK Sementchi|es]], [[:pl:Tsementchi Quvasoy|pl]], [[:uk:Цементчі (футбольний клуб, Кувасай)|uk]]) [[MHSK (futbol klubi)|MHSK]] ([[:ru:МХСК (футбольный клуб)|ru]], [[:en:MHSK Tashkent|en]], [[:es:MHSK Tashkent|es]], [[:fa:باشگاه فوتبال ام‌اچ‌اس‌کی تاشکند|fa]], [[:fr:SKA-Sibal Tachkent|fr]], [[:ja:MHSKタシュケント|ja]], [[:kk:МХСК (футбол клубы)|kk]], [[:lt:MHSK Taškent|lt]], [[:pl:SKA-Sibal Taszkent|pl]], [[:simple:M.H.S.K. Tashkent|simple]], [[:tk:MHSK (futbol kluby)|tk]], [[:uk:МХСК (футбольний клуб)|uk]]) === Ayollar === [[AGMK (ayollar futbol klubi)|AGMK]] ([[:ru:АГМК (женский футбольный клуб)|ru]]) [[AGMK II (ayollar futbol klubi)|AGMK II]] ([[:ru:АГМК-2 (женский футбольный клуб)|ru]]) [[Andijon (ayollar futbol klubi)|Andijon]] ([[:ru:Андижан (женский футбольный клуб)|ru]]) [[Bunyodkor (ayollar futbol klubi)|Bunyodkor]] ([[:ru:Бунёдкор (женский футбольный клуб)|ru]], [[:fr:FK Bunyodkor (féminines)|fr]]) [[Buxoro (ayollar futbol klubi)|Buxoro]] ([[:ru:Бухара (женский футбольный клуб)|ru]]) [[Dinamo (ayollar futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] ([[:ru:Динамо (женский футбольный клуб, Самарканд)|ru]]) [[Lokomotiv (ayollar futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] ([[:ru:Локомотив (женский футбольный клуб, Ташкент)|ru]]) [[Metallurg (ayollar futbol klubi)|Metallurg]] ([[:ru:Металлург (женский футбольный клуб)|ru]]) [[Navbahor (ayollar futbol klubi)|Navbahor]] ([[:ru:Навбахор (женский футбольный клуб)|ru]]) [[Neftchi (ayollar futbol klubi)|Neftchi]] ([[:ru:Нефтчи (женский футбольный клуб)|ru]]) [[Paxtakor (ayollar futbol klubi)|Paxtakor]] ([[:ru:Пахтакор (женский футбольный клуб)|ru]]) [[Qizilqum (ayollar futbol klubi)|Qizilqum]] ([[:ru:Кызылкум (женский футбольный клуб)|ru]]) [[Sevinch (ayollar futbol klubi)|Sevinch]] ([[:ru:Севинч (женский футбольный клуб)|ru]], [[:en:FC Sevinch (women)|en]], [[:fa:باشگاه فوتبال زنان نسف قارشی|fa]], [[:fr:Nasaf Qarshi (féminines)|fr]], [[:tk:Sevinch (aýallar futbol kluby)|tk]], [[:tr:Sevinç FK|tr]]) [[Surxon (ayollar futbol klubi)|Surxon]] ([[:ru:Сурхан (женский футбольный клуб)|ru]]) [[Soʻgʻdiyona (ayollar futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] ([[:ru:Согдиана (женский футбольный клуб)|ru]], [[:fr:Sogdiana Jizzax (féminines)|fr]]) [[Xorazm (ayollar futbol klubi)|Xorazm]] ([[:ru:Хорезм (женский футбольный клуб)|ru]]) === Futzal klublari === [[Ardus (futzal klubi)|Ardus]] ([[:ru:Ардус|ru]], [[:kk:Ардус|kk]], [[:pl:Ardus Taszkent|pl]]) [[AGMK (futzal klubi)|AGMK]] [[BMB (futzal klubi)|BMB]] [[Bunyodkor (futzal klubi)|Bunyodkor]] [[Dinamo (futzal klubi)|Dinamo]] [[Fidokor (futzal klubi)|Fidokor]] ([[:tk:Fidokor (futzal kluby)|tk]]) [[Jizzax-Kenteks (futzal klubi)|Jizzax-Kenteks]] [[Lokomotiv (futzal klubi)|Lokomotiv]] [[Mashʼal (futzal klubi)|Mashʼal]] [[Maxam-Chirchiq (futzal klubi)|Maxam-Chirchiq]] [[Metallurg (futzal klubi)|Metallurg]] [[Nasaf (futzal klubi)|Nasaf]] [[Navbahor (futzal klubi)|Navbahor]] [[Neftchi (futzal klubi)|Neftchi]] [[Nafis (futzal klubi)|Nafis]] ([[:kaa:Nafis (futzal klubı)|kaa]]) [[Oil star (futzal klubi)|Oil star]] [[Paxtakor (futzal klubi)|Paxtakor]] [[Qizilqum (futzal klubi)|Qizilqum]] [[TTG (futzal klubi)|TTG]] ([[:tk:TTG (futzal kluby)|tk]]) [[Zarafshon (futzal klubi)|Zarafshon]] === Futbol klublari mavsumlari === Bunyodkor PFK ([[Bunyodkor PFK 2007-yilgi mavsumi|2007]] ([[:en:2007 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2008-yilgi mavsumi|2008]] ([[:en:2007 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2009-yilgi mavsumi|2009]] ([[:en:2009 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2010-yilgi mavsumi|2010]] ([[:en:2010 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2011-yilgi mavsumi|2011]] ([[:en:2011 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2012-yilgi mavsumi|2012]] ([[:en:2012 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2013-yilgi mavsumi|2013]] ([[:en:2013 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2014-yilgi mavsumi|2014]] ([[:en:2014 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2015-yilgi mavsumi|2015]] ([[:en:2015 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2016-yilgi mavsumi|2016]] ([[:en:2016 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2017-yilgi mavsumi|2017]] ([[:en:2017 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2018-yilgi mavsumi|2018]] ([[:en:2018 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2019-yilgi mavsumi|2019]] ([[:en:2019 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2020-yilgi mavsumi|2020]] ([[:en:2020 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2021-yilgi mavsumi|2021]] ([[:en:2021 FC Bunyodkor season|en]]), [[Bunyodkor PFK 2022-yilgi mavsumi|2022]] ([[:en:2022 FC Bunyodkor season|en]])) Neftchi ([[Neftchi Fargʻona 2022 mavsumi|2022]], [[Neftchi Fargʻona 2023 mavsumi|2023]] ([[:en:2023 FC Neftchi Fergana season|en]]), [[Neftchi Fargʻona 2024 mavsumi|2024]] ([[:en:2024 FC Neftchi Fergana season|en]]) (36) == Stadionlar == [[Oʻzbekistonda futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Uzbekistan|en]], [[:es:Anexo:Estadios de fútbol de Uzbekistán|es]], [[:ru:Список футбольных стадионов Узбекистана|ru]]) [[Paxtakor markaziy stadioni]] ([[:ru:Пахтакор (стадион)|ru]], [[:ar:ملعب باختاكور المركزي|ar]], [[:arz:ستاد باختاكور المركزى|arz]], [[:azb:پاختاکور ایستادیومو|azb]], [[:de:Paxtakor-Zentral-Stadion|de]], [[:en:Pakhtakor Central Stadium|en]], [[:es:Estadio Pakhtakor Markaziy|es]], [[:fa:ورزشگاه مرکزی پخته‌کار|fa]], [[:fr:Stade Pakhtakor Markaziy|fr]], [[:id:Stadion Pakhtakor Markaziy|id]], [[:it:Stadio centrale Paxtakor|it]], [[:ja:パフタコール・マルカジイ・スタジアム|ja]], [[:kk:Пахтакор (стадион)|kk]], [[:ko:파흐타코르 중앙경기장|ko]], [[:nl:Pachtakor Centraalstadion|nl]], [[:pl:Stadion Centralny Paxtakor w Taszkencie|pl]], [[:pt:Estádio Pakhtakor Markaziy|pt]], [[:ro:Stadionul Central Pakhtakor|ro]], [[:sv:Pachtakor Markazij-stadion|sv]], [[:tt:Пахтакәр (стадион)|tt]], [[:uk:Пахтакор (стадіон)|uk]], [[:vi:Sân vận động Trung tâm Pakhtakor|vi]], [[:zh:棉農中央體育場|zh]]) [[Bunyodkor stadioni]] ([[:ru:Бунёдкор (стадион)|ru]], [[:ar:ملعب ملي|ar]], [[:arz:ستاد ملى|arz]], [[:azb:میللی (اوزبکیستان) ایستادیومو|azb]], [[:az:Milliy stadionu|az]], [[:bn:মিলি স্টেডিয়াম|bn]], [[:de:Bunyodkor-Stadion|de]], [[:en:Milliy Stadium|en]], [[:es:Estadio Bunyodkor|es]], [[:fa:ورزشگاه ملی (ازبکستان)|fa]], [[:fr:Stade de Bunyodkor|fr]], [[:it:Stadio Nazionale (Tashkent)|it]], [[:ja:ブニョドコル・スタジアム|ja]], [[:kaa:Bunyodkor stadionı|kaa]], [[:kk:Бунёдкор стадион (Ташкент)|kk]], [[:ko:밀리 스타디움|ko]], [[:nl:Milliystadion|nl]], [[:pl:Stadion Bunyodkor w Taszkencie|pl]], [[:sv:Bunjodkor-stadion|sv]], [[:tg:Бунёдкор (варзишгоҳ)|tg]], [[:tr:Bunyodkor Stadyumu|tr]], [[:uk:Бунёдкор (стадіон)|uk]], [[:vi:Sân vận động Milliy|vi]], [[:zh:國家體育場 (烏茲別克)|zh]]) [[Buxoro Sport Majmuasi]] ([[:ru:Бухара Арена|ru]], [[:de:Buxoro Arena|de]], [[:en:Buxoro Arena|en]], [[:fa:بخارا آرنا|fa]], [[:ja:ブハラ・アレーナ|ja]], [[:pl:Stadion Centralny w Bucharze|pl]]) [[Kosonsoy stadioni]] ([[:ru:Касансай (стадион)|ru]], [[:en:Markaziy Stadium (Kasansay)|en]]) [[Navbahor markaziy stadioni]] ([[:ru:Марказий (стадион, Наманган)|ru]], [[:en:Markaziy Stadium (Namangan)|en]], [[:ja:ナマンガン・マルカジイ・スタジアム|ja]], [[:es:Estadio Markasiy (Namangán)|es]], [[:fa:ورزشگاه مرکزی (نمنگان)|fa]], [[:ko:마르카지 스타디움 (나망간)|ko]], [[:nl:Markaziystadion|nl]], [[:pl:Stadion Centralny w Namanganie|pl]], [[:vi:Sân vận động Markaziy (Namangan)|vi]]) [[Qarshi markaziy stadioni]] ([[:ru:Центральный (стадион, Карши)|ru]], [[:ar:ملعب مركزي (قرشي)|ar]], [[:avk:Vimkol (Sorex saussurei)|avk]], [[:azb:قارشی ایستادیومو|azb]], [[:de:Zentralstadion Qarshi|de]], [[:en:Markaziy Stadium (Qarshi)|en]], [[:es:Estadio Markaziy|es]], [[:fa:ورزشگاه مرکزی (قرشی)|fa]], [[:ja:カルシ・マルカジイ・スタジアム|ja]], [[:ko:마르카지 스타디움 (카르시)|ko]], [[:pl:Stadion Centralny w Karszy|pl]], [[:tr:Merkez Stadyumu (Karşı)|tr]], [[:vi:Sân vận động Markaziy (Qarshi)|vi]], [[:zh:中央體育場 (卡爾希)|zh]]) [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni]] ([[:ru:Марказий (стадион, Коканд)|ru]], [[:en:Markaziy Stadium (Kokand)|en]], [[:pl:Stadion Kokand|pl]]) [[Istiqlol (stadion)]] ([[:fa:ورزشگاه استقلال|fa]], [[:ru:Истиклол (стадион, Фергана)|ru]], [[:de:Stadion Istiklol|de]], [[:en:Istiqlol Stadium|en]], [[:es:Estadio Istiqlol|es]]) [[Bobur stadioni]] ([[:ru:Соглом Авлод (стадион, Андижан)|ru]], [[:de:Stadion Soglom Avlod|de]], [[:en:Bobur Arena|en]], [[:fa:ورزشگاه ساغلام اولاد|fa]], [[:pl:Stadion Sogʻlom Avlod w Andiżanie|pl]]) [[Metallurg (Stadion, Bekobod)]] ([[:ru:Металлург (стадион, Бекабад)|ru]], [[:en:Metallurg Bekabad Stadium|en]], [[:ja:メタルルグ・スタジアム (ベカバード)|ja]], [[:ko:메탈루르크 베카바드 스타디움|ko]], [[:pl:Stadion Centralny im. A. Anoxina w Bekobodzie|pl]], [[:tr:Metallurg Stadyumu (Bekabad)|tr]]) [[Dinamo (stadion, Samarqand)]] ([[:ru:Динамо (стадион, Самарканд)|ru]], [[:en:Dinamo Samarkand Stadium|en]], [[:es:Estadio Dinamo (Samarcanda)|es]], [[:ja:ディナモ・スタジアム (サマルカンド)|ja]], [[:pl:Stadion Dinamo w Samarkandzie|pl]], [[:pt:Dynamo Samarkand Stadium|pt]], [[:tg:Динамо (варзишгоҳ, Самарқанд)|tg]]) [[Xorazm (stadion)]] ([[:ru:Хорезм (стадион)|ru]], [[:en:Xorazm Stadium|en]], [[:pl:Stadion Xorazm w Urgenczu|pl]]) [[Olimpiya (stadion, Samarqand)]] ([[:ru:Олимпия (стадион, Самарканд)|ru]]) [[Olimpiya stadioni (Toshkent)]] ([[:en:Olympic City Stadium|en]], [[:fa:ورزشگاه شهر المپیک|fa]]) [[Guliston Stadioni]] [[Oʻzbekiston stadioni]] ([[:en:Uzbekistan Stadium (Yaypan)|en]], [[:pl:Stadion Uzbekistan w Yaypanie|pl]], [[:uk:Узбекистан (стадіон)|uk]]) [[OKMK (stadion)]] ([[:ru:АГМК (стадион)|ru]], [[:ko:AGMK 스타디움|ko]]) [[Yoshlar sport majmuasi]] ([[:en:Youth Sports Complex (Navoi)|en]]) [[Soʻgʻdiyona (stadion)]] ([[:ru:Согдиана (стадион)|ru]], [[:en:Sogdiana Stadium|en]], [[:ja:ジザフ・マルカジイ・スタジアム|ja]], [[:kk:Согдиана (стадион)|kk]], [[:pl:Stadion Centralny w Dżyzaku|pl]], [[:tr:Soğdiyane Stadyumu|tr]]) [[Metallurg (Stadion, Olmaliq)]] ([[:ru:Металлург (стадион, Алмалык)|ru]], [[:de:AGMK Stadion|de]], [[:en:AGMK Stadium|en]], [[:ja:メタルルグ・スタジアム (アルマリク)|ja]], [[:ko:메탈루르크 스타디움 (올말리크)|ko]], [[:pl:Stadion Metallurg w Olmaliqu|pl]]) [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni]] ([[:ru:Марказий (стадион, Коканд)|ru]], [[:pl:Stadion Kokand|pl]]) [[Bahrom Vafoev nomli stadion]] ([[:ru:Стадион имени Бахрома Вафоева|ru]], [[:en:Bahrom Vafoev Stadium|en]], [[:pl:Stadion im. Bahroma Vafoyeva w Muboraku|pl]], [[:pt:Bahrom Vafoev Stadium|pt]]) [[Surxon sport majmuasi]] ([[:en:Surkhon Arena|en]]) [[Turon (stadion, Nukus)]] ([[:ru:Туран (стадион, Нукус)|ru]]) [[Jar (sport majmuasi)]] ([[:ru:Джар (стадион, Ташкент)|ru]], [[:ar:ملعب جار|ar]], [[:en:JAR Stadium|en]], [[:fa:ورزشگاه جار|fa]], [[:ja:JARスタジアム|ja]], [[:ko:JAR 스타디움|ko]], [[:ms:Stadium JAR|ms]], [[:nl:JAR-Stadion|nl]], [[:pl:Stadion JAR w Taszkencie|pl]], [[:zh:JAR体育场|zh]]) == Umumiy mavzular == [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi]] ([[:ru:Сборная Узбекистана по футболу|ru]], [[:ar:منتخب أوزبكستان لكرة القدم|ar]], [[:arz:فريق اوزبيكيستان لكورة القدم|arz]], [[:azb:اؤزبکیستان میلّی فوتبال تیمی|azb]], [[:az:Özbəkistan milli futbol komandası|az]], [[:be-x-old:Зборная Ўзбэкістану па футболе|be-x-old]], [[:be:Зборная Узбекістана па футболе|be]], [[:bn:উজবেকিস্তান জাতীয় ফুটবল দল|bn]], [[:ckb:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان|ckb]], [[:cs:Uzbecká fotbalová reprezentace|cs]], [[:de:Usbekische Fußballnationalmannschaft|de]], [[:el:Εθνική Ουζμπεκιστάν (ποδόσφαιρο ανδρών)|el]], [[:en:Uzbekistan national football team|en]], [[:es:Selección de fútbol de Uzbekistán|es]], [[:et:Usbekistani jalgpallikoondis|et]], [[:fa:تیم ملی فوتبال ازبکستان|fa]], [[:fi:Uzbekistanin jalkapallomaajoukkue|fi]], [[:fr:Équipe d'Ouzbékistan de football|fr]], [[:he:נבחרת אוזבקיסטן בכדורגל|he]], [[:hi:उज़्बेकिस्तान राष्ट्रीय फुटबॉल टीम|hi]], [[:hu:Üzbég labdarúgó-válogatott|hu]], [[:hy:Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|hy]], [[:id:Tim nasional sepak bola Uzbekistan|id]], [[:is:Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|is]], [[:it:Nazionale maschile di calcio dell'Uzbekistan|it]], [[:ja:サッカーウズベキスタン代表|ja]], [[:kaa:Ózbekstan milliy futbol komandası|kaa]], [[:kk:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы|kk]], [[:ko:우즈베키스탄 축구 국가대표팀|ko]], [[:lt:Uzbekijos vyrų futbolo rinktinė|lt]], [[:lv:Uzbekistānas futbola izlase|lv]], [[:mr:उझबेकिस्तान राष्ट्रीय फुटबॉल संघ|mr]], [[:ms:Pasukan bola sepak kebangsaan Uzbekistan|ms]], [[:ne:उज्बेकिस्तान राष्ट्रिय फुटबल टोली|ne]], [[:nl:Oezbeeks voetbalelftal (mannen)|nl]], [[:no:Usbekistans herrelandslag i fotball|no]], [[:pl:Reprezentacja Uzbekistanu w piłce nożnej mężczyzn|pl]], [[:pt:Seleção Uzbeque de Futebol|pt]], [[:ro:Echipa națională de fotbal a Uzbekistanului|ro]], [[:simple:Uzbekistan national football team|simple]], [[:sk:Uzbecké národné futbalové mužstvo|sk]], [[:sr:Фудбалска репрезентација Узбекистана|sr]], [[:sv:Uzbekistans herrlandslag i fotboll|sv]], [[:tg:Мунтахаби миллии футболи Ӯзбекистон|tg]], [[:th:ฟุตบอลทีมชาติอุซเบกิสถาน|th]], [[:tr:Özbekistan millî futbol takımı|tr]], [[:tt:Үзбәкстан милли футбол җыелмасы|tt]], [[:uk:Збірна Узбекистану з футболу|uk]], [[:vi:Đội tuyển bóng đá quốc gia Uzbekistan|vi]], [[:wuu:乌兹别克斯坦国家足球队|wuu]], [[:zh-min-nan:Uzbekistan kok-ka kha-kiû-tūi|zh min nan]], [[:zh:烏茲別克國家足球隊|zh]]) [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)]] ([[:ru:Сборная Узбекистана по футболу (до 23 лет)|ru]], [[:ar:منتخب أوزبكستان تحت 23 سنة لكرة القدم|ar]], [[:de:Usbekische Fußballnationalmannschaft (U-23-Männer)|de]], [[:en:Uzbekistan national under-23 football team|en]], [[:es:Selección de fútbol sub-23 de Uzbekistán|es]], [[:fa:تیم ملی فوتبال زیر ۲۳ سال ازبکستان|fa]], [[:fr:Équipe d'Ouzbékistan olympique de football|fr]], [[:id:Tim nasional sepak bola U-23 Uzbekistan|id]], [[:it:Nazionale olimpica di calcio dell'Uzbekistan|it]], [[:ja:U-23サッカーウズベキスタン代表|ja]], [[:ko:우즈베키스탄 U-23 축구 국가대표팀|ko]], [[:ms:Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-23 Uzbekistan|ms]], [[:simple:Uzbekistan national under-23 football team|simple]], [[:th:ฟุตบอลทีมชาติอุซเบกิสถานรุ่นอายุไม่เกิน 23 ปี|th]], [[:uk:Олімпійська збірна Узбекистану з футболу|uk]], [[:vi:Đội tuyển bóng đá U-23 quốc gia Uzbekistan|vi]], [[:zh:乌兹别克斯坦23岁以下国家足球队|zh]]) [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)]] ([[:ru:Сборная Узбекистана по футболу (до 20 лет)|ru]], [[:ar:منتخب أوزبكستان تحت 20 سنة لكرة القدم|ar]], [[:cs:Uzbecká fotbalová reprezentace do 20 let|cs]], [[:de:Usbekische Fußballnationalmannschaft (U-20-Männer)|de]], [[:en:Uzbekistan national under-20 football team|en]], [[:es:Selección de fútbol sub-20 de Uzbekistán|es]], [[:fa:تیم ملی فوتبال مردان زیر ۲۰ سال ازبکستان|fa]], [[:fr:Équipe d'Ouzbékistan des moins de 20 ans de football|fr]], [[:he:נבחרת אוזבקיסטן בכדורגל עד גיל 20|he]], [[:id:Tim nasional sepak bola U-20 Uzbekistan|id]], [[:ja:U-20サッカーウズベキスタン代表|ja]], [[:ms:Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-20 Uzbekistan|ms]], [[:pl:Reprezentacja Uzbekistanu U-20 w piłce nożnej mężczyzn|pl]], [[:simple:Uzbekistan national under-20 football team|simple]], [[:tr:Özbekistan 20 yaş altı millî futbol takımı|tr]], [[:uk:Молодіжна збірна Узбекистану з футболу|uk]]) [[O‘zbekiston milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)]] ([[:fa:تیم ملی فوتبال زیر ۱۷ سال ازبکستان|fa]], [[:ru:Сборная Узбекистана по футболу (до 17 лет)|ru]], [[:ar:منتخب أوزبكستان تحت 17 سنة لكرة القدم|ar]], [[:de:Usbekische Fußballnationalmannschaft (U-17-Junioren)|de]], [[:en:Uzbekistan national under-17 football team|en]], [[:es:Selección de fútbol sub-17 de Uzbekistán|es]], [[:fr:Équipe d'Ouzbékistan des moins de 17 ans de football|fr]], [[:ja:U-17サッカーウズベキスタン代表|ja]], [[:ms:Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-17 Uzbekistan|ms]], [[:pl:Reprezentacja Uzbekistanu U-17 w piłce nożnej mężczyzn|pl]], [[:uk:Юнацька збірна Узбекистану з футболу (U-17)|uk]]) [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi natijalari (2010—2019)]] ([[:ru:Матчи сборной Узбекистана по футболу 2010—2019|ru]], [[:en:Uzbekistan national football team results (2010–2019)|en]]) [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi natijalari]] ([[:ru:Статистика выступлений сборной Узбекистана по футболу|ru]], [[:de:Liste der Länderspiele der usbekischen Fußballnationalmannschaft|de]], [[:en:Uzbekistan national football team results|en]], [[:fr:Liste des matchs de l'équipe d'Ouzbékistan de football par adversaire|fr]]) [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi natijalari (2000—2009)]] ([[:ru:Матчи сборной Узбекистана по футболу 2000—2009|ru]], [[:en:Uzbekistan national football team results (2000–2009)|en]]) [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi natijalari (1992—1999)]] ([[:ru:Матчи сборной Узбекистана по футболу 1992—1999|ru]], [[:en:Uzbekistan national football team results (1992–1999)|en]]) [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi natijalari (2020-yildan hozirgacha)]] ([[:ru:Матчи сборной Узбекистана по футболу 2020—2029|ru]], [[:en:Uzbekistan national football team results (2020–present)|en]]) [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi natijalari (norasmiy oʻyinlar)]] ([[:en:Uzbekistan national football team results (unofficial matches)|en]]) [[Oʻzbekiston ayollar milliy futbol terma jamoasi]] ([[:ru:Женская сборная Узбекистана по футболу|ru]], [[:ar:منتخب أوزبكستان لكرة القدم للسيدات|ar]], [[:bn:উজবেকিস্তান জাতীয় মহিলা ফুটবল দল|bn]], [[:de:Usbekische Fußballnationalmannschaft der Frauen|de]], [[:en:Uzbekistan women's national football team|en]], [[:es:Selección femenina de fútbol de Uzbekistán|es]], [[:fa:تیم ملی فوتبال زنان ازبکستان|fa]], [[:fi:Uzbekistanin naisten jalkapallomaajoukkue|fi]], [[:fr:Équipe d'Ouzbékistan féminine de football|fr]], [[:hu:Üzbég női labdarúgó-válogatott|hu]], [[:id:Tim nasional sepak bola wanita Uzbekistan|id]], [[:it:Nazionale femminile di calcio dell'Uzbekistan|it]], [[:ja:サッカーウズベキスタン女子代表|ja]], [[:ko:우즈베키스탄 여자 축구 국가대표팀|ko]], [[:ne:उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|ne]], [[:nl:Oezbeeks voetbalelftal (vrouwen)|nl]], [[:no:Usbekistans kvinnelandslag i fotball|no]], [[:pt:Seleção Uzbeque de Futebol Feminino|pt]], [[:sv:Uzbekistans damlandslag i fotboll|sv]], [[:tr:Özbekistan kadın millî futbol takımı|tr]]) [[Oʻzbekiston amputantlar milliy futbol terma jamoasi]] ([[:ru:Сборная Узбекистана по футболу среди ампутантов|ru]]) [[Oʻzbekiston milliy futzal terma jamoasi]] ([[:ru:Сборная Узбекистана по мини-футболу|ru]], [[:ar:منتخب أوزبكستان لكرة الصالات|ar]], [[:de:Usbekische Futsalnationalmannschaft|de]], [[:en:Uzbekistan national futsal team|en]], [[:es:Selección de fútbol sala de Uzbekistán|es]], [[:fa:تیم ملی فوتسال ازبکستان|fa]], [[:fi:Uzbekistanin futsalmaajoukkue|fi]], [[:hu:Üzbég futsalválogatott|hu]], [[:id:Tim nasional futsal Uzbekistan|id]], [[:it:Nazionale maschile di calcio a 5 dell'Uzbekistan|it]], [[:ja:フットサルウズベキスタン代表|ja]], [[:kk:Өзбекстан мини-футбол құрамасы|kk]], [[:ko:우즈베키스탄 풋살 국가대표팀|ko]], [[:pl:Reprezentacja Uzbekistanu w futsalu mężczyzn|pl]], [[:simple:Uzbekistan national futsal team|simple]], [[:sk:Uzbecké národné futsalové družstvo mužov|sk]], [[:th:ฟุตซอลทีมชาติอุซเบกิสถาน|th]], [[:tr:Özbekistan millî futsal takımı|tr]], [[:vi:Đội tuyển bóng đá trong nhà quốc gia Uzbekistan|vi]], [[:zh:烏茲別克斯坦國家五人制足球隊|zh]]) [[Oʻzbekiston milliy futzal terma jamoasi (18 yoshgacha)]] [[Oʻzbekiston ayollar milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)]] ([[:en:Uzbekistan women's national under-20 football team|en]]) [[Oʻzbekiston ayollar milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)]] ([[:en:Uzbekistan women's national under-17 football team|en]]) [[Oʻzbekiston ayollar milliy futzal terma jamoasi]] ([[:en:Uzbekistan women's national futsal team|en]], [[:sk:Uzbecké národné futsalové družstvo žien|sk]]) [[Oʻzbekiston futbol ligasi tizimi]] ([[:ru:Система футбольных лиг Узбекистана|ru]], [[:uk:Система футбольних ліг Узбекистану|uk]]) [[Oʻzbekistonda futbol]] ([[:ru:Футбол в Узбекистане|ru]], [[:en:Football in Uzbekistan|en]], [[:ja:ウズベキスタンのサッカー|ja]], [[:ko:우즈베키스탄의 축구|ko]], [[:tr:Özbekistan'da futbol|tr]], [[:uk:Футбол в Узбекистані|uk]]) [[Oʻzbekistonda futzal]] ([[:ru:Футзал в Узбекистане|ru]]) [[Oʻzbekistonda ayollar futboli]] [[Oʻzbekiston Superligasi toʻpurarlari]] ([[:ru:Лучшие бомбардиры чемпионата Узбекистана по футболу|ru]], [[:en:Uzbekistan Super League Top Scorer|en]], [[:ja:ウズベク・リーグ得点王|ja]]) [[Oʻzbekiston Superligasidagi xet-triklar roʻyxati]] [[Oʻzbekiston Superligasida 300 yoki undan koʻp oʻyin oʻtkazgan futbolchilar roʻyxati]] [[O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar]] ([[:en:List of foreign football players in Uzbekistan Super League|en]]) [[1992—2019-yillarda O‘zbekistondagi xorijlik futbolchilar ro‘yxati]] ([[:en:List of foreign football players in Uzbekistan 1992–2019|en]]) [[Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbol murabbiyi]] ([[:ru:Футбольный тренер года в Узбекистане|ru]], [[:en:Uzbekistan Football Coach of the Year|en]], [[:ja:ウズベキスタン年間最優秀サッカー監督賞|ja]], [[:uk:Футбольний тренер року в Узбекистані|uk]]) [[Fargʻonaning Neftchi jamoasi futbolchilari roʻyxati]] ([[:en:List of FC Neftchi Fergana players|en]]) [[Paxtakor Toshkent klubi futbolchilari roʻyxati]] ([[:en:List of Pakhtakor FC players|en]]) [[Futzal boʻyicha O‘zbekiston milliy terma jamoasining xalqaro oʻyinlari roʻyxati]] ([[:de:Liste der Länderspiele der usbekischen Futsalnationalmannschaft|de]]) [[2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati]] [[2025-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati]] [[2024-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati]] [[2023-yilgi Oʻzbek futbol transferlari roʻyxati]] ([[:en:List of Uzbek football transfers 2023|en]]) [[2013-yilgi Oʻzbek futbol transferlari roʻyxati]] ([[:en:List of Uzbek football transfers 2013|en]]) [[2012-yilgi Oʻzbek futbol transferlari roʻyxati]] ([[:en:List of Uzbek football transfers 2012|en]]) [[2011-yilgi Oʻzbek futbol transferlari roʻyxati]] ([[:en:List of Uzbek football transfers 2011|en]]) [[2010-yilgi Oʻzbek futbol transferlari roʻyxati]] ([[:en:List of Uzbek football transfers 2010|en]]) [[Oʻzbekistondagi futbol klublari roʻyxati]] ([[:en:List of Uzbek football transfers 2023|en]], [[:no:Liste over fotballklubber i Usbekistan|no]]) [[Oʻzbekiston futbol klublari Osiyo kuboklarida (2020—2029)]] [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Birinchilik kubogi]] [[Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi futbolchilari roʻyxati]] ([[:en:List of Uzbekistan women's international footballers|en]]) [[Bunyodkor futbol klubi futbolchilari roʻyxati]] ([[:en:List of FC Bunyodkor players|en]]) [[Bunyodkor futbol klubining rekordlari va statistikasi roʻyxati]] ([[:en:List of FC Bunyodkor records and statistics|en]]) [[Bunyodkor futbol klubi legionerlari roʻyxati]] ([[:ru:Список легионеров ФК «Бунёдкор»|ru]]) [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi MOFA millatlar kubogi]] ([[:ru:Кубок наций ФАЦА 2023|ru]], [[:de:Fußball-Zentralasienmeisterschaft 2023|de]], [[:en:2023 CAFA Nations Cup|en]], [[:es:Copa de Naciones CAFA 2023|es]], [[:fa:جام ملت‌های آسیای مرکزی ۲۰۲۳|fa]], [[:fr:Coupe d'Asie centrale des nations de football 2023|fr]], [[:it:CAFA Nations Cup 2023|it]], [[:kk:Орта Азия ұлттары кубогы 2023|kk]], [[:nl:Centraal-Aziatisch kampioenschap voetbal 2023 (mannen)|nl]], [[:sv:Centralasiatiska mästerskapet i fotboll 2023|sv]], [[:tk:2023 CAFA Milletler kubogy|tk]], [[:zh-yue:2023年中亞國家盃|zh-yue]], [[:zh:2023年中亞國家盃|zh]]) [[2015-2016-yilgi Oʻzbekiston futzal Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по мини-футболу 2015/2016|ru]]) [[2013-2014-yilgi Oʻzbekiston futzal Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по мини-футболу 2013/2014|ru]]) [[2014-2015-yilgi Oʻzbekiston futzal Oliy ligasi]] ([[:ru:Чемпионат Узбекистана по мини-футболу 2014/2015|ru]]) [[Bunyodkor futbol klubi Osiyo kuboklarida]] ([[:ru:ФК «Бунёдкор» в азиатских кубках|ru]]) [[Nasaf futbol klubi Osiyo kuboklarida]] ([[:ru:ФК «Насаф» в азиатских кубках|ru]]) == Futbolchilar == {{colbegin||18em}} # [[Abbos Ergashboyev]] # [[Abbos Neʼmatullayev]] # [[Abbos Otaxonov]] # [[Abbos Qarshiyev]] # [[Abbos Umarov]] # [[Abbosbek Fayzullayev]] ([[:ru:Файзуллаев, Аббосбек|ru]], [[:bg:Абосбек Файзулаев|bg]], [[:bn:আব্বোসবেক ফায়জুল্লায়েভ|bn]], [[:de:Abbosbek Fayzullayev|de]], [[:en:Abbosbek Fayzullaev|en]], [[:es:Abbosbek Fayzullaev|es]], [[:fa:عباس‌بک فیض‌الله‌یف|fa]], [[:fr:Abbosbek Fayzullaev|fr]], [[:he:אבוסבק פייזולייב|he]], [[:it:Abbosbek Fayzullayev|it]], [[:ja:アボスベク・ファイズラエフ|ja]], [[:kk:Аббосбек Сайджон огли Файзуллаев|kk]], [[:ko:아보스베크 파이줄라예프|ko]], [[:ms:Abbosbek Fayzullaev|ms]], [[:nl:Abbosbek Fayzullaev|nl]], [[:pl:Abbosbek Fayzullayev|pl]], [[:sr:Абосбек Фајзулајев|sr]], [[:uk:Аббосбек Файзуллаєв|uk]], [[:vi:Abbosbek Fayzullaev|vi]]) # [[Abbosbek Jumaqulov]] # [[Abduqodir Neʼmatov]] # [[Abduqodir Xusanov]] ([[:ru:Хусанов, Абдукодир|ru]], [[:ar:عبد القادر خوسانوف|ar]], [[:az:Abduqodir Xusanov|az]], [[:bg:Абдукодир Хусанов|bg]], [[:bn:আব্দুকদির খুসানভ|bn]], [[:cs:Abdukodir Chusanov|cs]], [[:de:Abduqodir Xusanov|de]], [[:el:Αμπντουκοντίρ Χουσάνοφ|el]], [[:en:Abdukodir Khusanov|en]], [[:es:Abdukodir Khusanov (futbolista)|es]], [[:fa:عبدالقادر حسنوف|fa]], [[:fi:Abduqodir Xusanov|fi]], [[:fr:Abdukodir Khusanov|fr]], [[:he:עבדוקודיר חוסאנוב|he]], [[:hu:Abduqodir Xusanov|hu]], [[:hy:Աբդուկոդիր Խուսանով|hy]], [[:id:Abdukodir Khusanov|id]], [[:it:Abdukodir Khusanov|it]], [[:ja:アブドゥコディル・フサノフ|ja]], [[:kk:Абдукодир Хикматович Хусанов|kk]], [[:ko:압두코디르 후사노프|ko]], [[:lo:ອັບດູໂຄດີຣ໌ ຄູຊານອບ|lo]], [[:lv:Abdukodirs Husanovs|lv]], [[:ms:Abdukodir Khusanov|ms]], [[:nl:Abduqodir Xusanov|nl]], [[:no:Abdukodir Khusanov|no]], [[:pl:Abduqodir Xusanov|pl]], [[:pt:Abdukodir Khusanov|pt]], [[:sk:Abdukodir Khusanov|sk]], [[:sr:Абдукодир Хусанов|sr]], [[:sv:Abdukodir Khusanov|sv]], [[:tg:Абдуқодир Ҳусанов|tg]], [[:th:อับดูโคดีร์ คูซานอฟ|th]], [[:tr:Abdülkadir Husanov|tr]], [[:uk:Абдукодір Хусанов|uk]], [[:vi:Abdukodir Khusanov|vi]], [[:zh:阿卜杜卡迪爾·胡桑諾夫|zh]]) # [[Abdurahmon Abdullayev]] # [[Abdufattoh Foziljonov]] # [[Abdugʻafur Haydarov]] # [[Abdugʻani Kamolov]] # [[Abdujalil Manazarov]] # [[Abdujamil Shukurov]] # [[Abdujamol Isroilov]] # [[Abdulahadjon Hoshimov]] # [[Abdulaziz Abdurashidov]] # [[Abdulaziz Joʻraboyev]] # [[Abdulaziz Rahimov]] # [[Abdulazizxon Abdurashidov]] # [[Abdulhamid Turgʻunboyev]] # [[Abdulloh Fazliddinov]] # [[Abdulla Abdullayev]] ([[:ru:Абдуллаев, Абдулла Кахрамонович|ru]], [[:ar:عبدالله عبدولاييف|ar]], [[:en:Abdulla Abdullaev|en]], [[:fa:عبدالله عبدالله‌یف|fa]], [[:he:עבדוללה עבדולייב|he]], [[:it:Abdulla Abdullaev|it]], [[:kk:Абдулла Абдуллаев|kk]]) # [[Abdullatif Abdallah Maga]] # [[Abdulloh Olimov]] # [[Abdulloh Omonaliyev]] # [[Abdulloh Shokirov]] # [[Abdulloh Yoʻldoshev]] # [[Abdumavlon Abdujalilov]] # [[Abdumutal Tursunqulov]] # [[Abdumutallib Rajabboyev]] # [[Abduqodir Amirqulov]] # [[Abduqodir Husanov]] ([[:ru:Хусанов, Абдукодир|ru]], [[:bn:আব্দুকদির খুসানভ|bn]], [[:de:Abduqodir Xusanov|de]], [[:en:Abdukodir Khusanov|en]], [[:es:Abdukodir Khusanov|es]], [[:fa:عبدالقادر حسنوف|fa]], [[:fr:Abdukodir Khusanov|fr]], [[:he:עבדוקודיר חוסאנוב|he]], [[:it:Abdukodir Khusanov|it]], [[:ja:アブドゥコディル・フサノフ|ja]], [[:ko:아브두코디르 후사노프|ko]], [[:kk:Абдукодир Хикматович Хусанов|kk]], [[:lv:Abdukodirs Husanovs|lv]], [[:nl:Abduqodir Xusanov|nl]], [[:pl:Abduqodir Xusanov|pl]], [[:sr:Абдукодир Хусанов|sr]], [[:tr:Abdülkadir Husanov|tr]], [[:tg:Абдуқодир Ҳусанов|tg]], [[:sv:Abdukodir Khusanov|sv]], [[:uk:Абдукодір Хусанов|uk]], [[:vi:Abdukodir Khusanov|vi]], [[:zh:阿卜杜卡迪爾·胡桑諾夫|zh]]) # [[Abdurahmon Komilov]] # [[Abduraim Abdurashidov]] # [[Abdurauf Boʻriyev]] ([[:bn:আব্দুরাউফ বুরিয়েভ|bn]], [[:fa:عبدالرئوف بوریف|fa]], [[:en:Abdurauf Buriev|en]], [[:it:Abdurauf Bo'riyev|it]]) # [[Abdushukur Mahammatov]] # [[Abduvohid Gʻulomov]] # [[Abduvohid Neʼmatov]] ([[:ru:Нематов, Абдувахид Фуркатович|ru]], [[:bn:আব্দুভোহিদ নেমাতভ|bn]], [[:de:Abduvohid Neʼmatov|de]], [[:en:Abduvohid Nematov|en]], [[:es:Abduvohid Nematov|es]], [[:fa:عبدالوحید نعمتوف|fa]], [[:fr:Abduvohid Nematov|fr]], [[:he:עבדובוהיד נמאטוב|he]], [[:it:Abduvohid Ne'matov|it]], [[:ko:압두보히드 네마토프|ko]], [[:vi:Abduvohid Nematov|vi]], [[:uk:Абдувохід Нематов|uk]], [[:no:Abduvohid Nematov|no]]) # [[Abduvohid Yashinov]] # [[Abduxoliq Tursunov]] # [[Abinur Nurimbet]] ([[:ru:Нурымбет, Абинур Маратулы|ru]]) # [[Abror Ismoilov]] ([[:arz:ابرور اسمويلوف|arz]], [[:en:Abror Ismoilov|en]], [[:fa:ابرار اسماعیلوف|fa]], [[:kk:Аброр Исмоилов|kk]]) # [[Abror Karimov]] # [[Abror Sarimsoqov]] # [[Abror Toshqoʻziyev]] # [[Abror Xusinov]] # [[Abrorjon Abdurazzoqov]] # [[Abrorjon Aliyev]] # [[Abubakir Moʻydinov]] ([[:ru:Муйдинов, Абубакир|ru]]) # [[Abubakir Rejabboyev]] # [[Abubakr Shukrillayev]] # [[Abubakrrizo Turdialiyev]] # [[Adhamjon Musulmonov]] # [[Adhambek Ochildiyev]] # [[Adnan Orahovac]] ([[:ru:Ораховац, Аднан|ru]], [[:ar:عدنان أوراهوفاتس|ar]], [[:arz:عدنان اوراهوفاتس|arz]], [[:de:Adnan Orahovac|de]], [[:en:Adnan Orahovac|en]], [[:it:Adnan Orahovac|it]], [[:th:อัดนัน ออราฮอวัช|th]], [[:vi:Adnan Orahovac|vi]]) # [[Adrian Kaskaval]] ([[:ru:Кашкавал, Андриан|ru]], [[:arz:اندريان كاشكايڤال|arz]], [[:en:Adrian Cașcaval|en]], [[:it:Andrian Cașcaval|it]]) # [[Ahliddin Isroilov]] # [[Ahmadullo Muqimjonov]] # [[Ajiniyaz Toreniyazov]] # [[Ajak Riak]] ([[:ru:Риак, Аджак|ru]], [[:en:Ajak Riak|en]], [[:he:אג'ק ריאק|he]], [[:it:Ajak Riak|it]]) # [[Akaki Shulaia]] ([[:ka:აკაკი შულაია|ka]], [[:it:Ak'ak'i Shulaia|it]]) # [[Akbar Abdirasulov]] # [[Akbar Masharipov]] # [[Akbar Ismatullayev]] ([[:ru:Исматуллаев, Акбар Махкамтохирович|ru]], [[:ar:أكبرجون إسماتوليف|ar]], [[:arz:اكبرجون اسماتوليف|arz]], [[:de:Akbar Ismatullayev|de]], [[:en:Akbar Ismatullaev|en]], [[:it:Akbar Ismatullayev|it]], [[:th:อัคบาร์ อิสมาตูลาเยฟ|th]], [[:fa:اکبر عصمت‌الله‌اف|fa]], [[:vi:Akbar Ismatullaev|vi]]) # [[Akbar Oʻktamov]] # [[Akbar Toʻrayev]] ([[:ru:Тураев, Акбар Тахирович|ru]], [[:ar:أكبر توراييف|ar]], [[:arz:اكبر توراييف|arz]], [[:en:Akbar Turaev|en]], [[:hu:Akbar Turaev|hu]], [[:it:Akbar To'rayev|it]], [[:ja:アクバル・トゥラエフ|ja]], [[:pl:Akbar Turaev|pl]], [[:pt:Akbar Turaev|pt]], [[:tr:Ekber Turayev|tr]]) # [[Akbar Muhammedov]] # [[Akmal Mozgovoy]] ([[:en:Akmal Mozgovoy|en]], [[:es:Akmal Mozgovoy|es]], [[:fa:اکمل مزگووی|fa]]) # [[Akmal Muzaffarov]] # [[Akmal Rustamov]] # [[Akmal Shorahmedov]] ([[:ru:Шорахмедов, Акмал Шухратжонович|ru]], [[:arz:اكمال شوراخميدوڤ|arz]], [[:azb:اکمل شاه‌رحمت‌اف|azb]], [[:en:Akmal Shorakhmedov|en]], [[:fa:اکمل شاه‌رحمت‌اف|fa]], [[:hu:Akmal Shorakhmedov|hu]], [[:it:Akmal Shorahmedov|it]], [[:ko:아크말 쇼라크메도프|ko]], [[:pl:Akmal Shorakhmedov|pl]], [[:pt:Akmal Shorakhmedov|pt]], [[:tr:Ekmel Şarahmedov|tr]], [[:uk:Шорахмедов Акмал Шухратжонович|uk]], [[:vi:Akmal Shorakhmedov|vi]]) # [[Akmal Tursunboyev]] ([[:en:Akmal Tursunbaev|en]]) # [[Akmal Xolmatov]] ([[:ru:Холматов, Акмал|ru]], [[:ar:أكمل خولماتوف|ar]], [[:arz:اكمل خولماتوف|arz]], [[:en:Akmal Kholmatov|en]], [[:kk:Акмал Холматов|kk]]) # [[Akmal Xolmurodov]] # [[Akobir Qayumov]] # [[Akobir Toʻrayev]] ([[:en:Akobir Turaev|en]]) # [[Akramjon Komilov]] ([[:ar:أكرم كوميلوف|ar]], [[:arz:اكرم كوميلوف|arz]], [[:azb:اکرم‌جان کامل‌اف|azb]], [[:en:Akramjon Komilov|en]], [[:fa:اکرم‌جان کامل‌اف|fa]], [[:fr:Akramjon Komilov|fr]], [[:it:Akramjon Komilov|it]], [[:vi:Akramjon Komilov|vi]]) # [[Albert Lyapin]] # [[Albert Nsofor]] # [[Albert Nurullayev]] # [[Albert Sdikov]] ([[:tk:Albert Sdikow|tk]]) # [[Almin Kurtović]] # [[Aleksandar Alempijević]] ([[:ru:Алемпиевич, Александр|ru]], [[:arz:اليكساندار اليمپيچيڤيك|arz]], [[:en:Aleksandar Alempijević|en]], [[:hu:Aleksandar Alempijević|hu]]) # [[Aleksandar Boljević]] ([[:pl:Aleksandar Boljević|pl]], [[:ru:Болевич, Александар|ru]], [[:ar:ألكسندر بولجيفيتش|ar]], [[:arz:الكسندر بولجيفيتش|arz]], [[:cs:Aleksandar Boljević|cs]], [[:de:Aleksandar Boljević|de]], [[:en:Aleksandar Boljević|en]], [[:es:Aleksandar Boljević|Aleksandar Boljević]], [[:fa:الکساندر بولویویچ|fa]], [[:fr:Aleksandar Boljević|fr]], [[:he:אלכסנדר בולייביץ'|he]], [[:it:Aleksandar Boljević|it]], [[:ja:アレクサンダル・ボリェヴィッチ|ja]], [[:nl:Aleksandar Boljević|nl]], [[:uk:Александар Болєвич|uk]]) # [[Aleksandar Šušnjar]] ([[:pl:Aleksandar Susnjar|pl]], [[:ar:أليكساندار سوسنيار|ar]], [[:arz:اليكساندار سوسنيار|arz]], [[:bn:আলেক্সান্দার সুস্নিয়ার|bn]], [[:cs:Aleksandar Šušnjar|cs]], [[:en:Aleksandar Šušnjar|en]], [[:es:Aleksandar Šušnjar|es]], [[:it:Aleksandar Šušnjar|it]], [[:ja:アレクサンダル・シュシュニャル (1995年生のサッカー選手)|ja]], [[:ko:알렉산다르 수신야르|ko]], [[:no:Aleksandar Susnjar|no]]) # [[Aleksandar Glišić]] ([[:en:Aleksandar Glišić (footballer)|en]], [[:it:Aleksandar Glišić|it]], [[:kk:Александр Клишич|kk]]) # [[Aleksandar Ješić]] ([[:ru:Ешич, Александар|ru]], [[:arz:اليكساندار چيسيك|arz]], [[:en:Aleksandar Ješić|en]], [[:ja:アレクサンダル・イェシッチ|ja]], [[:sr:Александар Јешић|sr]], [[:vi:Aleksandar Ješić|vi]]) # [[Aleksandar Petrović]] ([[:ar:أليكس بيترفيتش|ar]], [[:arz:اليكس بيترفيتش|arz]], [[:en:Aleksandar Petrović (footballer, born 1985)|en]], [[:it:Aleksandar Petrović (calciatore 1985)|it]]) # [[Aleksandar Stanisavljević]] # [[Aleksandar Stoimirović]] ([[:ru:Стоймирович, Александар|ru]], [[:arz:اليكساندار ستويميروڤيك|arz]], [[:bg:Александър Стоймирович|bg]], [[:de:Aleksandar Stoimirović|de]], [[:en:Aleksandar Stoimirović|en]], [[:it:Aleksandar Stoimirović|it]], [[:mg:Aleksandar Stoimirović|mg]], [[:uk:Александар Стоймирович|uk]]) # [[Aleksandr Geynrix]] ([[:ru:Гейнрих, Александр Рудольфович|ru]], [[:ar:ألكساندر غينريخ|ar]], [[:arz:الكساندريه جينريخ|arz]], [[:azb:الکساندر قنریخ|azb]], [[:bg:Александър Гейнрих|bg]], [[:de:Alexander Heinrich (Fußballspieler)|de]], [[:en:Alexander Geynrikh|en]], [[:es:Aleksandr Geynrij|es]], [[:et:Aleksandr Geinrihh|et]], [[:fa:الکساندر گنریخ|fa]], [[:fr:Alexander Geynrikh|fr]], [[:id:Alexander Geynrikh|id]], [[:it:Aleksandr Geynrix|it]], [[:ja:アレクサンドル・ゲインリフ|ja]], [[:kaa:Aleksandr Geynrix|kaa]], [[:kk:Александр Рудольфович Гейнрих|kk]], [[:ko:알렉산드르 게인리흐|ko]], [[:lt:Aleksandras Geinrichas|lt]], [[:nl:Aleksandr Geynrix|nl]], [[:pl:Aleksandr Geynrix|pl]], [[:pt:Alexander Geynrikh|pt]], [[:tr:Aleksandr Geynrih|tr]], [[:uk:Гейнріх Олександр Рудольфович|uk]], [[:zh:亚历山大·海因里希|zh]]) # [[Aleksandr Kovalyov]] ([[:ru:Ковалёв, Александр Александрович (футболист)|ru]], [[:ar:ألكسندر كوفاليف (لاعب كرة قدم مواليد 1986)|ar]], [[:arz:اليكساندر اليكساندروڤيتش كوڤاليوڤ|arz]], [[:en:Aleksandr Kovalyov (footballer, born 1986)|en]], [[:vi:Aleksandr Kovalyov|vi]]) # [[Aleksandr Krestinin]] ([[:ru:Крестинин, Александр Сергеевич)|ru]], [[:ar:ألكسندر كريستنين|ar]], [[:arz:الكسندر كريستنين|arz]], [[:en:Aleksandr Krestinin|en]], [[:it:Aleksandr Krestinin|it]], [[:kk:Александр Сергеевич Крестинин|kk]], [[:ky:Крестинин Александр Сергеевич|ky]], [[:pl:Aleksandr Kriestinin|pl]], [[:pt:Aleksandr Krestinin|pt]], [[:uk:Крестінін Олександр Сергійович|uk]]) # [[Aleksandr Lobanov]] ([[:ru:Лобанов, Александр Сергеевич (футболист)|ru]], [[:ar:الكسندر لوبانوف|ar]], [[:arz:الكسندر لوبانوف|arz]], [[:azb:الکساندر لوبانوف|azb]], [[:en:Aleksandr Lobanov (footballer, born 1986)|en]], [[:fa:الکساندر لوبانوف|fa]], [[:ko:알렉산드르 로바노프|ko]], [[:vi:Alexander Lobanov|vi]], [[:zh:亚历山大·洛巴诺夫|zh]]) # [[Aleksandr Melenchuk]] # [[Aleksandr Merzlyakov]] # [[Aleksandr Ivankov]] ([[:ru:Иванков, Александр Дмитриевич|ru]], [[:kk:Александр Дмитриевич Иванков|kk]], [[:pl:Aleksandr Ivankov|pl]]) # [[Aleksandr Staxiv]] ([[:ru:Стахив, Александр Владимирович|ru]], [[:en:Oleksandr Stakhiv|en]] [[:pl:Ołeksandr Stachiw|pl]] [[:uk:Стахів Олександр Володимирович|uk]]) # [[Aleksandr Vorobey]] # [[Aleksandr Xomyakov]] ([[:ru:Хомяков, Александр Андреевич|ru]]) # [[Aleksandr Zevadinov]] # [[Aleksey Klikunov]] # [[Aleksey Nikolayev]] ([[:ru:Николаев, Алексей Владимирович|ru]], [[:ar:ألكسي نيكولاييف|ar]], [[:arz:الكسى نيكولاييف|arz]], [[:en:Aleksey Nikolaev (footballer, born 1979)|en]], [[:es:Aleksey Nikolaev|es]], [[:fa:الکسی نیکولائف|fa]], [[:fr:Aleksey Nikolaev (football, 1979)|fr]], [[:it:Aleksey Nikolayev|it]], [[:ja:アレクセイ・ニコラエフ|ja]], [[:kk:Алексей Владимирович Николаев|kk]], [[:pl:Aleksey Nikolayev|pl]], [[:sq:Aleksei Nikolajev|sq]], [[:tg:Алексей Николаев (футболбоз, таваллуд 1979)|tg]], [[:uk:Ніколаєв Олексій Володимирович|uk]], [[:vi:Aleksey Nikolaev|vi]], [[:zh:阿列克谢·尼古拉耶夫|zh]]) # [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)]] ([[:ru:Козлов, Алексей Евгеньевич|ru]], [[:ar:أليكسي كوزلوف (لاعب كرة قدم)|ar]], [[:en:Aleksei Kozlov (footballer, born 1999)|en]], [[:uk:Козлов Олексій Євгенович|uk]]) # [[Aleksey Nosko]] ([[:ru:Носко, Алексей Сергеевич|ru]], [[:arz:اليكسى نوسكو|arz]], [[:be-x-old:Аляксей Наско|be-x-old]], [[:be:Аляксей Сяргеевіч Наско|be]], [[:en:Aleksey Nosko|en]], [[:uk:Носко Олексій Сергійович|uk]]) # [[Alen Mašović]] ([[:ar:ألين ماشفيتش|ar]], [[:arz:الين ماسوڤيك|arz]], [[:de:Alen Mašović|de]], [[:en:Alen Mašović|en]], [[:eo:Alen Mašović|eo]], [[:eu:Alen Mašović|eu]], [[:id:Alen Mašović|id]], [[:it:Alen Mašović|it]], [[:ja:アレン・マソビッチ|ja]], [[:ms:Alen Mašović|ms]], [[:sr:Ален Машовић|sr]], [[:vi:Alen Mašović|vi]]) # [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)]] ([[:ru:Фернандес, Алекс (футболист, 2002)|ru]], [[:bg:Алекс Фернандес|bg]], [[:en:Alex Fernandes (footballer, born 2002)|en]], [[:it:Alex Fernandes|it]], [[:uk:Алекс Фернандес (футболіст, 2002)|uk]]) # [[Ali Abdurahmonov]] # [[Ali Arslonbek Murodjonov]] # [[Alijon Alijonov]] # [[Alik Haydarov]] ([[:ru:Хайдаров, Алик Мамедович|ru]], [[:arz:اليك هايدارو|arz]], [[:en:Alik Haýdarow|en]], [[:fa:آلیک حیدروف|fa]], [[:fr:Alik Haýdarow|fr]], [[:pl:Alik Haýdarow|pl]], [[:vi:Alik Haýdarow|vi]]) # [[Alisher Azizov]] ([[:ru:Азизов, Алишер|ru]], [[:arz:اليشير ازيزوڤ|arz]], [[:bn:আলিশের আজিজভ|bn]]) # [[Alisher Latipov]] # [[Alisher Mirzayev (futbolchi)]] ([[:en:Alisher Mirzaev|en]]) # [[Alisher Moʻminov]] # [[Alisher Odilov]] ([[:ru:Одилов, Алишер|ru]], [[:fa:علیشیر عادلوف|fa]], [[:bn:আলিশের অদিলভ|bn]], [[:de:Alisher Odilov|de]], [[:en:Alisher Odilov|en]], [[:it:Alisher Odilov|it]], [[:pl:Alisher Odilov|pl]]) # [[Alisher Salimov]] # [[Alisher Sanoyev]] # [[Alisher Shogʻulomov]] # [[Alisher Toʻychiyev]] ([[:ru:Туйчиев, Алишер|ru]], [[:ar:اليشر تويتشيف|ar]], [[:arz:اليشر تويتشيف|arz]], [[:en:Alisher Tuychiev|en]], [[:ja:アリシェル・トゥイチェフ|ja]], [[:tg:Алишер Тӯйчиев|tg]]) # [[Alisher Xayrullayev]] # [[Alisher Xoliqov]] ([[:ru:Холиков, Алишер|ru]]) # [[Alisher Yusupov (futbolchi)]] # [[Alvin Fortes]] ([[:ru:Фортес, Элвин|ru]], [[:ar:آلفين فورتيس|ar]], [[:arz:الڤين فورتيس|arz]], [[:de:Alvin Fortes|de]], [[:en:Alvin Fortes|en]], [[:it:Alvin Fortes|it]], [[:kk:Алвин Фортес|kk]], [[:ms:Alvin Fortes|ms]], [[:nl:Alvin Fortes|nl]], [[:uk:Елвін Фортес|uk]], [[:vo:Alvin Fortes|vo]]) # [[Altin Kryeziu]] ([[:ru:Крезиу, Алтин|ru]], [[:en:Altin Kryeziu|en]], [[:nl:Altin Kryeziu|nl]]) # [[Aminbek Yoqubov]] # [[Amir Abdiroziyev]] # [[Amir Azamatov]] # [[Amir Gurbani]] ([[:ru:Гурбани, Амир Алиевич|ru]], [[:arz:امير جوربانى|arz]], [[:en:Amir Gurbani|en]], [[:it:Amir Gurbani|it]]) # [[Amir Toʻraqulov]] # [[Amirbek Baqoyev]] ([[:ru:Бакаев, Амирбек Улугбекович|ru]]) # [[Amirbek Joʻraboyev]] # [[Amirbek Komilov]] # [[Amirxon Murodov]] # [[Amirxon Valiyev]] # [[Ana Cheminava]] ([[:en:Ana Cheminava|en]], [[:fa:آنا کمیناوا|fa]], [[:lt:Ana Cheminava|lt]], [[:uk:Ана Чемінава|uk]]) # [[Anasxon Mamatjonov]] # [[Andrei Bugneac]] # [[Andrés Chávez]] ([[:ru:Чавес, Андрес Элисео|ru]], [[:ar:أندريس تشافيز|ar]], [[:arz:اندريس تشافيز|arz]], [[:ast:Andrés Chávez|ast]], [[:en:Andrés Chávez|en]], [[:es:Andrés Chávez|es]], [[:fa:آندرس چاوز|fa]], [[:fr:Andrés Chávez|fr]], [[:gl:Andrés Chávez|gl]], [[:it:Andrés Chávez|it]], [[:nl:Andrés Chávez|nl]], [[:no:Andrés Chávez|no]], [[:pt:Andrés Chávez|pt]], [[:qu:Andrés Chavez|qu]], [[:sl:Andrés Chávez|sl]], [[:tg:Андрес Кавес|tg]], [[:uk:Андрес Чавес|uk]]) # [[Andrey Annenkov]] ([[:ru:Анненков, Андрей Михайлович|ru]], [[:arz:اندرى انينكوڤ|arz]], [[:en:Andriy Annenkov|en]], [[:fa:اندری اننکوف|fa]], [[:it:Andrij Annenkov|it]], [[:uk:Анненков Андрій Михайлович|uk]], [[:tr:Andriy Annenkov|tr]], [[:pl:Andrij Annenkow|pl]]) # [[Andrey Podolyanchik]] ([[:ru:Подолянчик, Андрей Юрьевич|ru]], [[:uk:Подолянчик Андрій Юрійович|uk]]) # [[Andrey Shipilov (futbolchi)]] ([[:ru:Шипилов, Андрей Андреевич|ru]]) # [[Andrey Sidorov]] ([[:ru:Сидоров, Андрей Сергеевич|ru]], [[:en:Andrey Sidorov|en]]) # [[Andrey Sirotyuk]] # [[Andrey Vlasichev]] ([[:ru:Власичев, Андрей Владимирович|ru]], [[:en:Andrei Vlasichev|en]]) # [[Andriy Mishchenko]] # [[Andro Giorgadze]] # [[Andrey Snetkov]] # [[Anri Chichinadze]] ([[:ru:Чичинадзе, Анри|ru]]) # [[Anton Tolordava]] # [[Anvar Murodov]] # [[Anvar Norqulov]] # [[Anvar Rahimov]] ([[:ru:Рахимов, Анвар Алишерович|ru]], [[:arz:انڤار راخيموڤ|arz]]) # [[Anvar Xojimirzayev]] # [[Anvarbek Roʻzimov]] # [[Anvarjon Alijonov]] # [[Anvarjon Anvarjonov]] # [[Anvarjon Fayzullayev]] # [[Anvarjon Joʻrayev]] # [[Anvarjon Turopov]] # [[Anzur Ismoilov]] ([[:ru:Исмаилов, Анзур Хусанович|ru]], [[:ar:أنزور إسماعيلوف|ar]], [[:arz:انزور اسماعيلوف|arz]], [[:azb:آنزور اسماعیلوف|azb]], [[:de:Anzur Ismoilov|de]], [[:en:Anzur Ismailov|en]], [[:es:Anzur Ismailov|es]], [[:fa:انظار اسماعیلوف|fa]], [[:fr:Anzur Ismailov|fr]], [[:hu:Anzur Ismailov|hu]], [[:it:Anzur Ismoilov|it]], [[:ja:アンズル・イスマイロフ|ja]], [[:ko:안주르 이스마일로프|ko]], [[:pl:Anzur Ismailov|pl]], [[:pt:Anzur Ismailov|pt]], [[:tr:Anzur İsmailov|tr]], [[:tt:Анзур Исмаилов|tt]], [[:uk:Ісмаїлов Анзур Хусанович|uk]], [[:zh:安祖尔·伊斯梅洛夫|zh]]) # [[Arihiro Sentoku]] ([[:ru:Сентоку, Арихиро|ru]], [[:en:Arihiro Sentoku|en]], [[:ja:千徳有寛|ja]]) # [[Arislan Yusupbaev]] # [[Armin Bošnjak]] ([[:de:Armin Bošnjak|de]], [[:en:Armin Bošnjak|en]]) # [[Arsen Manasyan]] # [[Arslonmurat Amanov]] ([[:ru:Аманов, Арсланмурад Аманмурадович|ru]], [[:arz:ارسلانميرات امانو|arz]], [[:azb:ارسلان میرات آمانوو|azb]], [[:en:Arslanmyrat Amanow|en]], [[:es:Arslanmyrat Amanow|es]], [[:fa:ارسلان‌مراد امانوف|fa]], [[:it:Arslanmyrat Amanow|it]], [[:ja:アルスランムラト・アマノフ|ja]], [[:ko:아르슬란무라트 아마노프|ko]], [[:pl:Arslanmyrat Amanow|pl]], [[:pt:Arslanmyrat Amanow|pt]], [[:tk:Arslanmyrat Amanow|tk]], [[:tr:Arslanmurat Amanov|tr]], [[:uk:Арсланмурад Аманов|uk]], [[:vi:Arslanmyrat Amanow|vi]], [[:zh:阿爾斯蘭米拉特·阿曼諾夫|zh]]) # [[Artūras Fomenka]] # [[Artyom Litvyakov]] ([[:ru:Литвяков, Артём|ru]], [[:en:Artiom Litveacov|en]]) # [[Artyom Makosin]] # [[Artyom Miftiyev]] # [[Asadbek Asadov]] # [[Asadbek Beglarxonov]] # [[Asadbek Joʻraboyev]] # [[Asadbek Karimov]] # [[Asadbek Koʻklamov]] # [[Asadbek Mamarizoyev]] # [[Asadbek Rahimjonov]] ([[:ru:Рахимжонов, Асадбек|ru]], [[:bn:আসাদবেক রাখিমঝনভ|bn]], [[:it:Asadbek Rahimjonov|it]]) # [[Asadbek Saidxonov]] # [[Asadbek Samariddinov]] # [[Asadbek Sharipov]] # [[Asadbek Sobirjonov]] # [[Asan Vaniyev]] # [[Asadbek Habibullayev]] # [[Asal Aminjonova]] # [[Asilbek Aliyev]] # [[Asilbek Anvarov]] # [[Asilbek Aysarov]] # [[Asilbek Jumayev]] # [[Asilbek Norboyev]] # [[Asilbek Omonov]] # [[Asilbek Qayumov]] # [[Asilbek Rahimov]] # [[Asilbek Umurzoqov]] # [[Asiljon Begimqulov]] # [[Asiljon Mansurov]] # [[Asliddin Ismoilov]] # [[Asliddin Toshtemirov]] # [[Asliddin Tursunpoʻlatov]] # [[Asomiddin Mamatov]] # [[Asqar Qudratov]] # [[Asqar Xolmurodov (futbolchi)]] # [[Asror Aliqulov]] ([[:ru:Аликулов, Асрор Чориевич|ru]], [[:ar:أسرور عليكولوف|ar]], [[:arz:اسرور عليكولوف|arz]], [[:en:Asror Aliqulov|en]], [[:es:Asror Aliqulov|es]], [[:fa:آسرور علیکولوف|fa]], [[:fr:Asror Aliqulov|fr]], [[:it:Asror Aliqulov|it]], [[:ja:アスラール・アリクロフ|ja]], [[:kk:Асрор Чориевич Аликулов|pl]], [[:pl:Asror Aliqulov|pl]], [[:tk:Asror Alikulow|tk]]) # [[Asrorbek Oʻrinboyev]] # [[Atay Jumashev]] ([[:fa:آتای جوماشف|fa]], [[:en:Atay Dzhumashev|en]], [[:ru:Джумашев, Атай|ru]]) # [[Augustin Chiriță]] ([[:ru:Кирице, Августин|ru]], [[:ar:أوغستين شيريتا|ar]], [[:arz:اوجوستين كيريتسا|arz]], [[:en:Augustin Chiriță|en]], [[:pl:Augustin Chiriță|pl]], [[:ro:Augustin Chiriță|ro]], [[:uk:Августін Кіріце|uk]]) # [[Avazbek Oʻlmasaliyev]] # [[Avazjon Murodov]] # [[Avazxon Mamatxoʻjayev]] # [[Axror Umarjonov]] # [[Aybek Rozimov]] # [[Aybek Shamshetov]] # [[Aydos Allambergenov]] # [[Ayubxon Gapparov]] # [[Azamat Abduhalilov]] # [[Azamat Allaniyozov]] # [[Azamat Bobojonov]] # [[Azamat Ilyosov]] # [[Azamat Komilov]] # [[Azamat Shomurodov]] # [[Azamat Soyibov]] # [[Azamatxon Maksumov]] # [[Azim Ahmedov]] # [[Azim Mirzayev]] # [[Azimbek Toshpoʻlatov]] # [[Aziz Mansurov]] # [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)]] # [[Aziz Murotov]] # [[Azizbek Abdumoʻminov]] # [[Aziz Xolmurodov]] # [[Aziza Ermatova]] ([[:en:Aziza Ermatova|en]]) # [[Azizbek Ahmedov]] # [[Azizbek Amonov]] ([[:ar:عزيزبيك أمونوف|ar]], [[:en:Azizbek Amonov|en]], [[:fa:عزیزبک امانوف|fa]], [[:it:Azizbek Amonov|it]]) # [[Azizbek Bahromov]] # [[Azizbek Haydarov]] ([[:ru:Хайдаров, Азиз Саидрахимович|ru]], [[:ar:عزيزبك حيدروف|ar]], [[:arz:عزيزبك حيدروف|arz]], [[:azb:عزیزبک حیدروف|azb]], [[:de:Azizbek Haydarov|de]], [[:en:Azizbek Haydarov|en]], [[:es:Azizbek Haydarov|es]], [[:fa:عزیزبک حیدروف|fa]], [[:fr:Azizbek Haydarov|fr]], [[:hu:Azizbek Haydarov|hu]], [[:it:Azizbek Haydarov|it]], [[:ja:アジズベク・ハイダロフ|ja]], [[:pl:Aziz Haydarov|pl]], [[:pt:Azizbek Haydarov|pt]], [[:tr:Azizbek Haydarov|tr]]) # [[Azizbek Odilov]] ([[:tk:Azizbek Adylow|tk]]) # [[Azizbek Ilhomjonov]] # [[Azizbek Pirmuhamedov]] # [[Azizbek Rahimberganov]] # [[Azizbek Toʻlqinbekov]] ([[:fa:عزیزبک تولکینبکوف|fa]], [[:ru:Тулкинбеков, Азизбек|ru]], [[:en:Azizbek Tulkinbekov|en]]) # [[Azizbek Turgʻunboyev]] ([[:ru:Тургунбоев, Азиз Муродуллаевич|ru]], [[:bg:Азизбек Тургунбоев|bg]], [[:en:Azizbek Turgunboev|en]], [[:es:Azizbek Turgunboev|es]], [[:fa:عزیزبک تورگون‌بائف|fa]], [[:fr:Aziz Turgʻunboyev|fr]], [[:it:Azizbek Turg'unboev|it]], [[:kk:Азизбек Муродуллаевич Тургунбаев|kk]], [[:pl:Azizbek Turgʻunboyev|pl]], [[:uk:Азізбек Тургунбоєв|uk]]) # [[Azizbek Umirbekov]] # [[Azizbek Usmonov]] # [[Azizbek Yerimbetov]] # [[Azizjon Ahrorov]] # [[Azizjon Zaripov]] # [[Azizullo Mahmudov]] ([[:ru:Махмудов, Азизулло|ru]], [[:tr:Azizullo Mahmudov|tr]]) # [[Azizxon Isoqov]] # [[Aʼzam Aliyev]] # [[Aʼzamjon Temirxonov]] # [[Bachana Arabuli]] ([[:ru:Арабули, Бачана|ru]], [[:ar:باشانا أرابولي|ar]], [[:arz:باشانا ارابولى|arz]], [[:el:Μπατσάνα Αραμπούλι|el]], [[:en:Bachana Arabuli|en]], [[:es:Bachana Arabuli|es]], [[:fa:باچانا آرابولی|fa]], [[:hu:Bacsana Arabuli|hu]], [[:it:Bachana Arabuli|it]], [[:ka:ბაჩანა არაბული|ka]], [[:ko:바차나 아라불리|ko]], [[:uk:Бачана Арабулі|uk]]) # [[Bagtyýar Gurgenow]] # [[Bahodir Davlatov]] # [[Bahodir Halilov]] # [[Bahodir Ibrohimov]] ([[:ru:Ибрагимов, Бохадыр Ходжиевич|ru]], [[:pl:Bahodir Ibragimov|pl]]) # [[Bahodir Izboskanov]] # [[Bahodir Mirsoatov]] # [[Bahodir Nasimov]] ([[:ru:Насимов, Баходир Олимджонович|ru]], [[:ar:بهادر نسيموف|ar]], [[:arz:بهادر نسيموف|arz]], [[:azb:بهادر نسیموو|azb]], [[:az:Bahodir Nəsimov|az]], [[:en:Bahodir Nasimov|en]], [[:fa:بهادر نسیم‌اف|fa]], [[:fr:Bahodir Nasimov|fr]], [[:hu:Bahogyir Olimdzsonovics Naszimov|hu]], [[:it:Bahodir Nasimov|it]], [[:ja:バハディール・ナシモフ|ja]], [[:ko:바호디르 나시모프|ko]], [[:pl:Bahodir Nasimov|pl]], [[:pt:Bahodir Nasimov|pt]], [[:tr:Bahadır Nesimov|tr]], [[:tt:Бәһадир Нәсимов|tt]], [[:uk:Насімов Баходір Олімджонович|uk]]) # [[Bahodir Pardayev]] ([[:ru:Пардаев, Баходир|ru]], [[:en:Bahodir Pardaev|en]], [[:ko:바호디르 파르다예프|ko]]) # [[Bahrom Abdurahimov]] # [[Bahrom Haydarov]] ([[:ru:Хайдаров, Бахром Сотиболдиевич|ru]]) # [[Baxtiyor Qosimov]] # [[Baxtiyor Ashurmatov]] ([[:ru:Ашурматов, Бахтиёр Азамович|ru]], [[:ar:بختيار أشورماتوف|ar]], [[:arz:بختيار اشورماتوف|arz]], [[:en:Bakhtiyor Ashurmatov|en]], [[:es:Bakhtiyor Ashurmatov|es]], [[:fa:بختیار آشورماتوف|fa]], [[:fr:Bakhtiyor Ashurmatov|fr]], [[:it:Bakhtiyor Ashurmatov|it]], [[:ja:バフティヤール・アシュルマトフ|ja]], [[:kaa:Baxtiyar Ashurmatov|kaa]], [[:kk:Бахтиор Азаматович Ашурматов|kk]], [[:pl:Baxtiyor Ashurmatov|pl]], [[:pt:Bakhtiyor Ashurmatov|pt]], [[:uk:Бахтійор Ашурматов|uk]]) # [[Behruz Abdullayev]] # [[Behruz Asqarov]] ([[:bn:বেখ্রুজ আস্কারভ|bn]]) # [[Behruz Jumatov]] # [[Behruz Karimov]] # [[Behruz Oblaqulov]] # [[Behruz Shaydulov]] # [[Behruz Shodmonov]] # [[Behruz Shuaybxonov]] # [[Behruz Shukurullayev]] # [[Behruz Saidmurodov]] # [[Behzod Shamsiyev]] # [[Bekjon Joʻraboyev]] # [[Bekjon Rahmatov]] # [[Bektemir Abdumannonov]] # [[Bekzod Suvonov]] # [[Bekzod Tolibjonov]] # [[Bekzod Xoliqulov]] # [[Bekzodjon Ahmadjonov]] # [[Bilol Tupliyev]] # [[Bilolbek Eshpoʻlatov]] # [[Bilolxon Toshmirzayev]] # [[Birodar Abduraimov]] ([[:ru:Абдураимов, Берадор Хасанович|ru]], [[:arz:بيرادور ابدورايموڤ|arz]], [[:en:Berador Abduraimov|en]], [[:fr:Berador Abduraimov|fr]], [[:it:Berador Abduraimov|it]], [[:ja:ベラドル・アブドゥライモフ|ja]], [[:kk:Берадор Хасанұлы Абдураимов|kk]], [[:nl:Birodar Abdoeraimov|nl]], [[:pl:Birodar Abduraimov|pl]], [[:uk:Абдураїмов Берадор Хасанович|uk]]) # [[Boban Đorđević]] # [[Bobomurod Bozorov]] # [[Bobur Abduholiqov]] ([[:ru:Абдихоликов, Бобур Алишер огли|ru]], [[:de:Bobur Abduxoliqov|de]], [[:en:Bobur Abdikholikov|en]], [[:fa:بابر عبدخالقوف|fa]], [[:it:Bobur Abduholiqov|it]], [[:kk:Бобур Алишер оглы Абдихоликов|kk]], [[:pl:Bobir Abdixolikov|pl]], [[:uk:Бобір Абдіхоліков|uk]]) # [[Bobur Asqarov]] # [[Bobur Farhodov]] # [[Bobur Qosimov]] # [[Boburbek Sobirov]] # [[Boburbek Yoʻldashov]] # [[Boburbek Yorbekov]] # [[Boburmirzo Bahodirov]] # [[Bogdan Milić]] # [[Bojan Ciger]] # [[Bojan Kaljević]] ([[:ru:Калевич, Боян|ru]], [[:en:Bojan Kaljević|en]], [[:it:Bojan Kaljević|it]]) # [[Bojan Knežević]] ([[:ar:بويان كنيجفيتش|ar]], [[:arz:بوچان كنيزيڤيك|arz]], [[:cs:Bojan Knežević (1989)|cs]], [[:en:Bojan Knežević (Serbian footballer)|en]], [[:sr:Бојан Кнежевић (фудбалер, 1989)|sr]], [[:vi:Bojan Knežević (cầu thủ bóng đá Serbia)|vi]]) # [[Bojan Miladinović]] # [[Bojan Mlađović]] ([[:ru:Младжович, Боян|ru]], [[:en:Bojan Mlađović|en]], [[:kk:Боян Младович|kk]], [[:sr:Бојан Млађовић|sr]]) # [[Bojan Najdenov]] ([[:arz:بوچان ناچدينوڤ|arz]], [[:azb:بویان نایدنوف|azb]], [[:en:Bojan Najdenov|en]], [[:fa:بویان نایدنوف|fa]], [[:it:Bojan Najdenov|it]], [[:ja:ボヤン・ナイデノフ|ja]], [[:pl:Bojan Najdenow|pl]]) # [[Botir Qorayev]] ([[:ru:Караев, Батыр|ru]], [[:en:Botir Qoraev|en]], [[:es:Botir Qoraev|es]], [[:it:Botir Qorayev|it]], [[:pl:Bоtir Qоrayev|pl]]) # [[Botirali Ergashev]] ([[:ru:Эргашев, Ботирали Хайдаралиевич|ru]], [[:en:Botirali Ergashev|en]], [[:fa:بادرعلی ارگاشف|fa]]) # [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)]] ([[:bg:Бубакар Траоре|bg]], [[:he:בובקאר טראורה|he]], [[:de:Boubacar Traorè|de]], [[:en:Boubacar Traorè (footballer, born 1997)|en]], [[:it:Boubacar Traorè (calciatore 1997)|it]], [[:uk:Бубакар Траоре|uk]]) # [[Brayan Riascos]] ([[:ru:Риаскос, Брайан|ru]], [[:ar:برايان رياسكوس|ar]], [[:arz:برايان رياسكوس|arz]], [[:en:Brayan Riascos|en]], [[:es:Brayan Riascos|es]], [[:it:Brayan Riascos|it]], [[:tg:Браян Ряскос|tg]], [[:uk:Браян Ріаскос|uk]]) # [[Branimir Jočić]] ([[:arz:برانيمير چوسيك|arz]], [[:en:Branimir Jočić|en]], [[:sr:Бранимир Јочић|sr]], [[:vi:Branimir Jočić|vi]]) # [[Bunyodbek Matrasulov]] # [[Bunyodbek Rahimov]] # [[Cătălin Carp]] ([[:ru:Карп, Кэтэлин|ru]], [[:arz:كاتالين كارپ|arz]], [[:en:Cătălin Carp|en]], [[:es:Cătălin Carp|es]], [[:fa:کاتالین کارپ|fa]], [[:fr:Cătălin Carp|fr]], [[:he:קטלין קארפ|he]], [[:it:Cătălin Carp|it]], [[:ko:커털린 카르프|ko]], [[:pl:Cătălin Carp|pl]], [[:ro:Cătălin Carp|ro]], [[:uk:Кетелін Карп|uk]], [[:vi:Cătălin Carp|vi]]) # [[Choriyor Tursunqulov]] # [[Constantin Mandrîcenco]] ([[:ru:Мандриченко, Константин Николаевич|ru]], [[:arz:كونستانتين ماندريسينكو|arz]], [[:en:Constantin Mandrîcenco|en]], [[:hy:Կոնստանտին Մանդրիչենկո|hy]], [[:it:Constantin Mandricenco|it]], [[:ro:Constantin Mandrîcenco|ro]]) # [[Dadajon Mamatqulov]] ([[:arz:داداچون ماماتكولوڤ|arz]], [[:vi:Dadajon Mamatkulov|vi]]) # [[Daler Sharipov (futbolchi)]] # [[Daler Tuxsanov]] # [[Damir Abdullayev]] # [[Damir Temirov]] # [[Damjan Krajišnik]] ([[:ar:دميان كراجيشنيك|ar]], [[:en:Damjan Krajišnik|en]], [[:it:Damjan Krajišnik|it]], [[:sr:Дамјан Крајишник|sr]]) # [[Damjan Radulovic]] # [[Danial Mahini]] ([[:arz:دانيال ماهينى|arz]], [[:azb:دانیال ماهینی|azb]], [[:en:Danial Mahini|en]], [[:es:Danial Mahini|es]], [[:fa:دانیال ماهینی|fa]], [[:sw:Danial Mahini|sw]], [[:vi:Danial Mahini|vi]]) # [[Daniel Nasriddinov]] # [[Danijel Stojković]] ([[:ru:Стойкович, Даниел|ru]], [[:ar:دانييل ستويكوفيتش|ar]], [[:arz:دانيچيل ستوچكوڤيك|arz]], [[:en:Danijel Stojković|en]], [[:hy:Դանիել Ստոյկովիչ|hy]], [[:it:Danijel Stojković|it]], [[:vi:Danijel Stojković|vi]]) # [[Danil Baklanov]] # [[Danila Yejov]] # [[Darko Gojković]] # [[Darko Marković]] # [[Darko Nikač]] # [[Darko Stanojević]] ([[:ru:Станоевич, Дарко|ru]], [[:ar:داركو ستانوفيتش|ar]], [[:arz:داركو ستانوچيڤيك|arz]], [[:en:Darko Stanojević (footballer, born 1987)|en]]) # [[Darvydas Šernas]] ([[:ru:Шярнас, Дарвидас|ru]], [[:ar:دارفيداس شيرناس|ar]], [[:arz:دارفيداس شيرناس|arz]], [[:cs:Darvydas Šernas|cs]], [[:de:Darvydas Šernas|de]], [[:en:Darvydas Šernas|en]], [[:fr:Darvydas Šernas|fr]], [[:he:דרווידאס שרנאס|he]], [[:it:Darvydas Šernas|it]], [[:lt:Darvydas Šernas|lt]], [[:nn:Darvydas Šernas|nn]], [[:pl:Darvydas Šernas|pl]], [[:tr:Darvydas Šernas|tr]], [[:uk:Дарвідас Шярнас|uk]]) # [[David Carney]] ([[:ru:Карни, Дэвид|ru]], [[:ar:ديفيد كارني|ar]], [[:arz:ديفيد كارنى|arz]], [[:azb:دیوید کارنی|azb]], [[:be-x-old:Дэйвід Кэрні|be-x-old]], [[:de:David Carney|de]], [[:en:David Carney|en]], [[:es:David Carney|es]], [[:fa:دیوید کارنی|fa]], [[:fi:David Carney|fi]], [[:fr:David Carney|fr]], [[:hu:David Carney|hu]], [[:it:David Carney|it]], [[:ja:デヴィッド・カーニー|ja]], [[:ko:데이비드 카니|ko]], [[:la:David Carney|la]], [[:mg:David Carney|mg]], [[:mr:डेव्हिड कार्नी|mr]], [[:nl:David Carney|nl]], [[:no:David Carney|no]], [[:pl:David Carney|pl]], [[:sv:David Carney|sv]], [[:tr:David Carney|tr]], [[:uk:Девід Карні|uk]], [[:zh:大衛·卡尼|zh]]) # [[Davlatbek Yorbekov]] # [[Davlatjahon Muhiddinov]] # [[Davron Anvarov]] # [[Davron Hoshimov]] ([[:ru:Хошимов, Даврон Рустамович|ru]], [[:arz:داڤرون خاشيموڤ|arz]], [[:azb:دوران هاشم‌اف|azb]], [[:en:Davron Khashimov|en]], [[:fa:دوران هاشم‌اف|fa]], [[:it:Davron Hoshimov|it]], [[:pl:Davron Xashimov|pl]], [[:uk:Хошимов Даврон|uk]]) # [[Davron Isoqov]] # [[Davron Merganov]] # [[Davron Mirzayev]] ([[:fa:دوران میرزائف|fa]], [[:ru:Мирзаев, Даврон Бахтиёрович|ru]], [[:arz:داڤرون ميرزايڤ|arz]], [[:en:Davron Mirzaev|en]], [[:tt:Дәүран Мирзаев|tt]], [[:uk:Мірзаєв Даврон Бахтиярович|uk]]) # [[Davron Sulaymonov]] # [[Davronbek Olimjonov]] # [[Davronbek Sotvoldiyev]] # [[Davronbek Umirov]] # [[Davronjon Ergashev]] ([[:ru:Эргашев, Давронжон Содирович|ru]], [[:arz:داڤرون ارجاشيڤ|arz]], [[:de:Dawrondschon Ergaschew|de]], [[:en:Davronjon Ergashev|en]], [[:es:Davron Erghashev|es]], [[:fa:دوران‌جان ارگاشف|fa]], [[:it:Davronçon Ėrgašev|it]], [[:pl:Dawrondżon Ergaszew|pl]], [[:tg:Давронҷон Эргашев|tg]]) # [[Dejan Đurđević]] ([[:ru:Джурджевич, Деян|ru]], [[:arz:ديچان دورديڤيك|arz]], [[:en:Dejan Đurđević|en]], [[:it:Dejan Đurđević|it]], [[:pl:Dejan Đurđević|pl]]) # [[Demir Imeri]] ([[:ru:Имери, Демир|ru]], [[:en:Demir Imeri|en]], [[:it:Demir Imeri|it]], [[:pl:Demir Imeri|pl]], [[:uk:Демір Імері|uk]], [[:vi:Demir Imeri|vi]]) # [[Denílson Nascimento]] ([[:ru:Насименто, Денилсон Мартинс|ru]], [[:ar:دنيلسون مارتينز ناسيمنتو|ar]], [[:arz:دنيلسون مارتينز ناسيمنتو|arz]], [[:azb:دنیلسون مارتینز ناسیمنتو|azb]], [[:de:Denílson Martins Nascimento|de]], [[:en:Denílson (footballer, born 1976)|en]], [[:es:Denílson Martins Nascimento|es]], [[:fa:دنیلسون مارتینز ناسیمنتو|fa]], [[:fr:Denílson (football, 1976)|fr]], [[:it:Denílson Martins Nascimento|it]], [[:ja:デニウソン・マルティンス・ナシメント|ja]], [[:ko:데니우송 마르칭스 나시멘투|ko]], [[:nl:Denílson Martins Nascimento|nl]], [[:pt:Denilson Martins Nascimento|pt]], [[:uk:Денілсон Мартінс Насіменто|uk]]) # [[Derrick Mensah]] # [[Derrick Mensah]] ([[:ar:ديريك منساه|ar]], [[:arz:ديريك منساه|arz]], [[:cs:Derrick Mensah|cs]], [[:en:Derrick Mensah|en]], [[:it:Derrick Mensah|it]], [[:no:Derrick Mensah|no]]) # [[Sergey Kazankov]] ([[:ru:Уразов, Дидарклыч Чарыярклычевич|ru]], [[:uk:Уразов Дідарклич Чарияркличевич|uk]], [[:ar:ديدارغيليتش أورازوف|ar]], [[:arz:ديدارجيليتش اورازوف|arz]], [[:en:Didargylyç Urazow|en]], [[:fr:Didargylyç Urazow|fr]], [[:it:Didargylyç Urazow|it]], [[:nl:Didargylyç Urazov|nl]], [[:pl:Didargylyç Urazow|pl]], [[:sv:Didargylytj Urazov|sv]], [[:tk:Didargylyç Urazow|tk]]) # [[Didar Durdyýew]] ([[:ru:Дурдыев, Дидар Курбангельдыевич|ru]], [[:arz:ديدار دورديڤ|arz]], [[:de:Didar Durdyýew|de]], [[:en:Didar Durdyýew|en]]) # [[Diego Bardanca]] ([[:arz:ديجو باردانكا|arz]], [[:de:Diego Bardanca|de]], [[:en:Diego Bardanca|en]], [[:es:Diego Bardanca|es]], [[:fa:دیگو باردانکا|fa]], [[:fi:Diego Bardanca|fi]], [[:tg:Диего Барданка|tg]], [[:tk:Didar Durdyýew|tk]], [[:th:ดิเอโก บาร์ดังกา|th]], [[:tk:Didar Durdyýew|tk]]) # [[Dilmurod Abduqahhorov]] # [[Dilruh Aliyev]] # [[Dilshod Abdullayev]] # [[Dilshod Ahmadaliyev]] # [[Dilshod Hamroyev]] # [[Dilshod Komilov]] ([[:en:Dilshod Komilov|en]], [[:es:Dilshod Komilov|es]], [[:he:דילשוד קומילוב|he]]) # [[Dilshod Murtazayev]] # [[Dilshod Sharofutdinov]] # [[Dilshod Yoʻldoshev]] # [[Dilshod Yoqubov]] # [[Dilshodbek Misraliyev]] # [[Dilyaver Vaniyev]] # [[Dilyorbek Irmatov]] # [[Dilyorbek Mahmudjonov]] # [[Dimitriy Kamarovski]] # [[Diyor Ortiqboyev]] # [[Diyor Qahramonov]] # [[Diyor Rahmatullayev]] # [[Diyor Ramazonov]] # [[Diyor Turopov]] ([[:ru:Турапов, Диёр Кахраманович|ru]], [[:arz:ديورچون توراپوڤ|arz]], [[:en:Diyorjon Turapov|en]], [[:uk:Дійор Турапов|uk]], [[:vi:Diyorjon Turapov|vi]]) # [[Diyor Toʻlanboyev]] # [[Diyor Usmonxoʻjayev]] # [[Diyor Xolmatov]] ([[:ru:Холматов, Диёр Акмалович|ru]], [[:bn:দিয়োর খোলমাতভ|bn]], [[:de:Diyor Xolmatov|de]], [[:en:Diyor Kholmatov|en]], [[:es:Diyor Xolmatov|es]], [[:fa:دیار هالمتوف|fa]], [[:he:דיור חולמטוב|he]], [[:it:Diyor Xolmatov|it]]) # [[Diyora Habibullayeva]] ([[:de:Diyoraxon Xabibullayeva|de]], [[:en:Diyorakhon Khabibullaeva|en]]) # [[Diyorbek Asomiddinov]] # [[Diyorbek Jaloliddinov]] # [[Diyorbek Mamataliyev]] # [[Diyorbek Rashidov]] # [[Diyorbek Tojiboyev]] # [[Diyorjon Tojiboyev]] # [[Dmitriy Kuzin]] # [[Dmitriy Ostrovskiy]] ([[:ru:Островский, Дмитрий Олегович|ru]]) # [[Dmitriy Pletnyov]] ([[:ru:Плетнёв, Дмитрий Андреевич|ru]], [[:arz:دميترى بليتنيوف (لعيب كورة قدم من روسيا)|arz]], [[:en:Dmitry Pletnyov (footballer)|en]], [[:hy:Դմիտրի Պլետնյով|hy]]) # [[Dmitriy Kratkov]] # [[Dmytro Kozban]] # [[Dominik Begić]] # [[Doniyor Abdumannopov]] ([[:ru:Абдуманнопов, Дониёр|ru]], [[:en:Doniyor Abdumannopov|en]]) # [[Doniyor Ismoilov]] # [[Doniyor Narzullayev]] # [[Doniyor Valiyev]] # [[Doniyorjon Usmonov]] # [[Dordji Sangadjiev]] # [[Doston Abdurahmonov]] # [[Doston Avazbekov]] # [[Doston Foteyev]] # [[Doston Toshmatov]] # [[Dostonbek Abdulhayev]] # [[Dostonbek Berdiqulov]] # [[Dostonbek Toʻxtaboyev]] # [[Dostonbek Tursunov (futbolchi, 2001)]] # [[Dostonbek Tursunov (futbolchi, 2004)]] # [[Dostonbek Xolmurodov]] # [[Dragan Ćeran]] ([[:ru:Черан, Драган|ru]], [[:arz:دراجان سيران|arz]], [[:de:Dragan Ćeran|de]], [[:en:Dragan Ćeran|en]], [[:fa:دراگان چران|fa]], [[:it:Dragan Ćeran|it]], [[:kk:Драган Черан|kk]], [[:ko:드라간 체란|ko]], [[:nl:Dragan Ćeran|nl]], [[:pl:Dragan Ćeran|pl]], [[:sr:Драган Ћеран|sr]], [[:tk:Dragan Ćeran|tk]], [[:uk:Драган Черан|uk]]) # [[Dragan Đurđević]] ([[:en:Dragan Đurđević|en]]) # [[Dušan Mićić]] ([[:ru:Мичич, Душан|ru]], [[:ar:دوشان ميسيتش|ar]], [[:arz:دوسان ميسيك|arz]], [[:en:Dušan Mićić|en]], [[:sr:Душан Мићић|sr]]) # [[Dušan Mijić]] ([[:sr:Душан Мијић (фудбалер, 1993)|sr]]) # [[Dušan Stoiljković]] ([[:arz:دوسان ستويلچكوڤيك|arz]], [[:en:Dušan Stoiljković|en]], [[:ja:ドゥシャン・ストイリコヴィッチ|ja]], [[:sr:Душан Стоиљковић|sr]], [[:vi:Dušan Stoiljković|vi]]) # [[Dženan Zajmović]] ([[:en:Dženan Zajmović|en]]) # [[Edem Nemanov]] # [[Edson Ratinho]] ([[:ru:Рамос, Эдсон|ru]], [[:ar:إدسون راتينهو|ar]], [[:arz:ادسون راتينهو|arz]], [[:azb:ادسون راتینو|azb]], [[:en:Edson Ratinho|en]], [[:es:Edson Ratinho|es]], [[:fa:ادسون راتینو|fa]], [[:fr:Edson Ratinho|fr]], [[:it:Edson Ratinho|it]], [[:nl:Edson Ratinho|nl]], [[:uk:Едсон Ратіньйо|uk]]) # [[Eduard Tomaşcov]] # [[Effiong Nsungusi]] ([[:ru:Эффионг, Нсунгуси|ru]], [[:en:Effiong Nsungusi|en]]) # [[Elbek Yoʻlchiyev]] # [[Eldor Adhamov]] # [[Eldor Moyliyev]] # [[Eldor Ergashev]] # [[Eldor Karimov]] # [[Eldor Shomurodov]] ([[:ar:إلدور شومورودوف|arz]], [[:arz:الدور شومورودوف|arz]], [[:azb:الدار شاه‌مرادوف|azb]], [[:az:Eldor Şomurodov|az]], [[:bg:Елдор Шомуродов|bg]], [[:bn:এলদোর শোমুরোদভ|bn]], [[:de:Eldor Shomurodov|de]], [[:el:Ελντόρ Σομουρόντοφ|el]], [[:en:Eldor Shomurodov|en]], [[:es:Eldor Shomurodov|es]], [[:fa:الدار شاه‌مرادوف|fa]], [[:fr:Eldor Shomurodov|fr]], [[:he:אלדור שומורודוב|he]], [[:hu:Eldor Shomurodov|hu]], [[:id:Eldor Shomurodov|id]], [[:it:Eldor Shomurodov|it]], [[:ja:エルドル・ショムロドフ|ja]], [[:kk:Эльдор Азаматович Шомурадов|kk]], [[:ko:엘도르 쇼무로도프|ko]], [[:lv:Eldors Šomurodovs|lv]], [[:nl:Eldor Sjomoerodov|nl]], [[:pl:Eldor Shomurodov|pl]], [[:pt:Eldor Shomurodov|pt]], [[:sr:Елдор Шомуродов|sr]], [[:sv:Eldor Shomurodov|sv]], [[:tr:Eldar Şahmuradov|tr]], [[:th:เอลดอร์ โชมูโรดอฟ|th]], [[:uk:Ельдор Шомуродов|uk]], [[:ru:Шомуродов, Элдор Азаматович|ru]], [[:vi:Eldor Shomurodov|vi]], [[:zh:埃爾多爾·肖穆羅多夫|zh]]) # [[Eldorbek Begimov]] # [[Eldorbek Suyunov]] ([[:ru:Суюнов, Эльдорбек Алимович|ru]], [[:ar:إلدوربك سويونوف|ar]], [[:arz:الدوربك سويونوف|arz]], [[:azb:الدوربک سایونوف|azb]], [[:en:Eldorbek Suyunov|en]], [[:fa:الداربک سایونوف|fa]], [[:hu:Eldorbek Suyunov|hu]], [[:it:Eldorbek Suyunov|it]], [[:pl:Eldorbek Suyunov|pl]], [[:pt:Eldorbek Suyunov|pt]], [[:tr:Eldarbek Suyunov|tr]], [[:uk:Суюнов Ельдорбек Алімович|uk]], [[:vi:Eldorbek Suyunov|vi]]) # [[Elguja Grigalashvili]] ([[:ru:Григалашвили, Элгуджа|ru]], [[:arz:الجوچا جريجالاشڤيلى|arz]], [[:en:Elgujja Grigalashvili|en]], [[:it:Elguja Grigalashvili|it]], [[:ka:ელგუჯა გრიგალაშვილი|ka]], [[:pl:Elgudża Grigalaszwili|pl]]) # [[Elguja Lobjanidze]] ([[:ru:Лобжанидзе, Элгуджа|ru]], [[:arz:الجوچا لوبچانيدز|arz]], [[:en:Elguja Lobjanidze|en]], [[:it:Elguja Lobjanidze|it]], [[:ka:ელგუჯა ლობჯანიძე|ka]], [[:kk:Элгужа Лобжанидзе|kk]], [[:uk:Елгуджа Лобжанідзе|uk]]) # [[Elivelto]] ([[:ru:Эливелтон (1992)|ru]], [[:arz:اليڤيلتو|arz]], [[:en:Elivelto|en]], [[:he:אליבלטו ריביירו|he]], [[:it:Elivelto|it]], [[:lt:Elivelton Ribeiro Dantas|lt]], [[:pl:Elivelto|pl]], [[:tg:Эливелто|tg]]) # [[Elnurbek Saidmurodov]] # [[Elyor Karimov]] # [[Elyor Orifov]] # [[Elman Tagayev]] ([[:ru:Тагаев, Эльман Шамсидинович|ru]], [[:arz:المان تاجايو|arz]], [[:de:Elman Tagaýew|de]], [[:en:Elman Tagaýew|en]], [[:et:Elman Tagajev|et]], [[:it:Elman Tagaýew|it]], [[:pl:Elman Tagaýew|pl]], [[:pt:Elman Tagayew|pt]], [[:tk:Elman Tagaýew|tk]], [[:vi:Elman Tagaýew|vi]]) # [[Emil Kenjisariyev]] ([[:ru:Кенжисариев, Эмиль Ринатович|ru]], [[:arz:اميل كينزهيساريڤ|arz]], [[:de:Emil Kenschissarijew|de]], [[:en:Emil Kenzhisariyev|en]], [[:it:Emil Kenzhesariev|it]], [[:kk:Еміл Ринатович Кенжесариев|kk]], [[:pl:Emil Kendżesarijew|pl]], [[:pt:Emil Kenzhesariev|pt]], [[:sv:Emil Kenzjisarijev|sv]], [[:uk:Кенжисарієв Еміль Рінатович|uk]]) # [[Emmanuel Ariwachukwu]] ([[:en:Emmanuel Ariwachukwu|en]], [[:ha:Emmanuel Ariwachukwu|ha]]) # [[Emmanuel Yaghr]] ([[:ru:Ягр, Эммануель|ru]]) # [[Erbol Seytnazarov]] # [[Ergash Ismoilov]] # [[Erkin Boydullayev]] ([[:en:Erkin Boydullayev|en]], [[:ru:Бойдуллаев, Эркин|ru]]) # [[Erkinbay Jametov]] # [[Erkin Mirzayev]] # [[Everton Kavalkante]] ([[:ru:Шагас Кавалканте, Эвертон дас|ru]]) # [[Fahriddin Muhammadov]] # [[Faridjon Abdullayev]] # [[Farhod Bekmurodov]] # [[Farhod Mirahmatov]] # [[Farhod Musabekov]] ([[:ru:Мусабеков, Фархат Мусабекович|ru]], [[:arz:فارات موسابيكوڤ|arz]], [[:en:Farkhat Musabekov|en]], [[:fa:فرهت موسی‌بکوف|fa]], [[:it:Farhat Musabekov|it]], [[:kk:Фархат Мусабеков|kk]], [[:pl:Farhat Musabekow|pl]], [[:uk:Мусабеков Фархат Мусабекович|uk]]) # [[Farhod Nishonov]] # [[Farhod Oʻtkirov]] # [[Farhod Rahmatov]] # [[Farhod Sohibjonov]] # [[Farhod Magometov]] ([[:ru:Магометов, Фарход Абдуалиевич|ru]], [[:arz:فارخاد ماجاميتوڤ|arz]], [[:en:Farkhad Magametov|en]], [[:es:Farkhad Magametov|es]], [[:fa:فرهاد ماگامتوف|fa]], [[:ja:ファルハド・マガメトフ|ja]], [[:kk:Фарход Абдуалиевич Магометов|kk]], [[:uk:Магометов Фарход Абдуалійович|uk]]) # [[Farrux Joʻrayev]] # [[Farruh Hojibekov]] # [[Farruhbek Muxtorov]] # [[Farruhjon Qodirov]] # [[Farrux Berdiyev]] ([[:tg:Фаррух Бердиев|tg]]) # [[Farrux Ikromov]] ([[:es:Farrukh Ikromov|es]]) # [[Farrux Joʻrayev]] # [[Farrux Nurliboyev]] # [[Farrux Sayfiyev]] ([[:ru:Сайфиев, Фаррух Каримович|ru]], [[:ar:فاروق سايفيف|ar]], [[:azb:فرخ سیفیف|azb]], [[:de:Farrux Sayfiyev|de]], [[:en:Farrukh Sayfiev|en]], [[:fa:فرخ سیفی‌یف|fa]], [[:hu:Farrukh Sayfiev|hu]], [[:it:Farruh Sayfiyev|it]], [[:kk:Фаррух Сайфиев|kk]], [[:pl:Farrux Sayfiyev|pl]], [[:pt:Farrukh Sayfiev|pt]], [[:tr:Ferruh Seyfiyev|tr]], [[:vi:Farrukh Sayfiev|vi]]) # [[Farrux Shotursunov]] # [[Farruxjon Ibrohimov]] # [[Farzin Muxtorov]] # [[Fathullo Fathulloyev]] ([[:ru:Фатхуллоев, Фатхулло Дастамович|ru]], [[:arz:فاتخولو فاتخولويڤ|arz]], [[:bn:ফাতখুল্লো ফাতখুল্লোয়েভ|bn]], [[:cs:Fatchullo Fatchullojev|cs]], [[:en:Fatkhullo Fatkhulloyev|en]], [[:fa:فتح‌الله فتح‌الله‌یف|fa]], [[:id:Fatkhullo Fatkhuloev|id]], [[:it:Fatxullo Fatxulloev|id]], [[:jv:Fatkhullo Fatkhuloev|jv]], [[:kk:Фатхулло Дастамович Фатхуллоев|kk]], [[:pl:Fathullo Fathullojew|pl]], [[:pt:Fatkhullo Fatkhuloev|pt]], [[:tg:Фатҳулло Фатҳуллоев|tg]], [[:vi:Fatkhullo Fatkhuloev|vi]]) # [[Fayzullo Qambarov]] # [[Fayzullobek Jumanqoʻziyev]] # [[Fazliddin Zuhriddinov]] # [[Fejsal Mulić]] ([[:ru:Мулич, Фейсал|ru]], [[:arz:فيچسال موليك|arz]], [[:de:Fejsal Mulić|de]], [[:en:Fejsal Mulić|en]], [[:fr:Fejsal Mulić|fr]], [[:he:פייסל מוליץ'|he]], [[:hu:Fejsal Mulić|hu]], [[:it:Fejsal Mulić|it]], [[:ja:フェイサル・ムリッチ|ja]], [[:ko:페이살 물리치|ko]], [[:nl:Fejsal Mulić|nl]], [[:sr:Фејсал Мулић|Фејсал Мулић]], [[:vi:Fejsal Mulić|vi]]) # [[Federiko Botti]] ([[:en:Federiko Botti|en]]) # [[Feruzbek Anvarov]] # [[Fevzi Davletov]] ([[:ru:Давлетов, Февзи Ризаевич|ru]], [[:arz:فيڤزى داڤليتوڤ|arz]], [[:en:Fevzi Davletov|en]], [[:es:Fevzi Davletov|es]], [[:fa:فوزی دولتوف|fa]], [[:fr:Fevzi Davletov|fr]], [[:kk:Февзи Ризаевич Давлетов|kk]], [[:pl:Fevzi Davletov|pl]], [[:tt:Фәүзи Дәүләтов|tt]], [[:uk:Давлетов Февзі Різайович|uk]]) # [[Filip Ivanović]] ([[:en:Filip Ivanović|en]], [[:it:Filip Ivanović|it]], [[:sr:Филип Ивановић (фудбалер)|sr]]) # [[Filip Zovko]] # [[Firdavs Abdurahmonov]] # [[Firdavs Asadov]] # [[Firdavs Ismatullayev]] # [[Firdavs Pardaboyev]] # [[Firdavsjon Ahmadov]] # [[Fotima Soipova]] # [[Fozil Musayev]] ([[:ru:Мусаев, Фозил Фахрединович|ru]], [[:ar:فاضل موسائيف|ar]], [[:arz:فاضل موسائيف|arz]], [[:ast:Fozil Musaev|ast]], [[:azb:فوزیل موسایف|azb]], [[:ca:Fozil Musaev|ca]], [[:cs:Fozil Musaev|cs]], [[:cy:Fozil Musaev|cy]], [[:da:Fozil Musaev|da]], [[:de:Fozil Musayev|de]], [[:en:Fozil Musaev|en]], [[:eo:Fozil Musaev|eo]], [[:es:Fozil Musaev|es]], [[:eu:Fozil Musaev|eu]], [[:fa:فاضل موسایف|fa]], [[:fi:Fozil Musayev|fi]], [[:fr:Fozil Musaev|fr]], [[:hu:Fozil Musaev|hu]], [[:id:Fozil Musaev|id]], [[:is:Fozil Musaev|is]], [[:it:Fozil Musayev|it]], [[:ja:ファズィル・ムサエフ|ja]], [[:kk:Фозил Фахрединович Мусаев|kk]], [[:ko:포질 무사예프|ko]], [[:lt:Fozil Musaev|lt]], [[:ms:Fozil Musaev|ms]], [[:nl:Fozil Musaev|nl]], [[:nn:Fozil Musaev|nn]], [[:pl:Fozil Musayev|pl]], [[:sh:Fozil Musayev|sh]], [[:sq:Fozil Musaev|sq]], [[:sr:Фозил Мусаев|sr]], [[:sv:Fozil Musaev|sv]], [[:sw:Fozil Musaev|sw]], [[:tr:Fazıl Musayev|tr]], [[:uk:Фозіл Мусаєв|uk]], [[:vi:Fozil Musaev|vi]], [[:zh:福济尔·穆萨耶夫|zh]]) # [[Frane Čirjak]] ([[:ru:Чирьяк, Фране|ru]], [[:arz:فران سيرچاك|arz]], [[:de:Frane Čirjak|de]], [[:en:Frane Čirjak|en]], [[:it:Frane Čirjak|it]], [[:uk:Фране Чир'як|uk]], [[:vi:Frane Čirjak|vi]]) # [[Frane Ikić]] ([[:ar:فران إيكيتش|ar]], [[:arz:فران ايكيك|arz]], [[:en:Frane Ikić|en]], [[:hr:Frane Ikić|hr]], [[:it:Frane Ikić|it]]) # [[Furqat Esonboyev]] # [[Furqat Hasanboyev]] # [[Gennadiy Kochnev]] # [[Ghenadie Moșneaga]] # [[Ghenadie Pușca]] # [[Gʻanisher Qodirov]] # [[Gʻanisher Xolmurodov]] # [[Gʻayrat Azizxoʻjayev]] # [[Gʻiyosjon Rizoqulov]] # [[Gʻulom Oʻrunov]] ([[:en:Gulom Urunov|en]]) # [[Gʻulom-Haydar Gʻulomov]] # [[Giorgi Kukhianidze]] ([[:en:Giorgi Kukhianidze|en]], [[:it:Giorgi Kukhianidze|it]], [[:ka:გიორგი კუხიანიძე|ka]]) # [[Giorgi Papava]] ([[:arz:جيورجى پاپايڤا|arz]], [[:en:Giorgi Papava|en]], [[:it:Giorgi Papava|it]], [[:ka:გიორგი პაპავა|ka]], [[:pl:Giorgi Papawa|pl]]) # [[Giorgi Pantsulaia]] ([[:uk:Гіоргі Панцулая|uk]], [[:kk:Георгий Панцулая|kk]], [[:ka:გიორგი ფანცულაია|ka]], [[:it:Giorgi Pantsulaia|it]], [[:en:Giorgi Pantsulaia|en]], [[:ru:Панцулая, Георгий (футболист)|ru]]) # [[Gleb Xarin]] # [[Goran Milojko]] ([[:ru:Милойко, Горан|ru]]) # [[Grace Adams]] ([[:en:Grace Adams|en]], [[:fat:Grace Adams|fat]], [[:gpe:Grace Adams|gpe]], [[:ig:Grace Adams|ig]], [[:tw:Grace Adams|tw]], [[:yo:Grace Adams|yo]]) # [[Graham Smith]] ([[:ar:غراهام سميث (لاعب كرة قدم أمريكي)|ar]], [[:en:Graham Smith (soccer, born 1994)|en]], [[:uk:Грем Сміт (футболіст, 1994)|uk]]) # [[Guilherme Guedes]] # [[Gulshanoy Jalolova]] # [[Guttiner]] # [[Guy Martin Ngaha-Chamoa]] # [[Hakim Aʼlamxonov]] # [[Hamidillo Abduhamidov]] # [[Hamidulloh Mamajonov]] # [[Hamza Allamov]] ([[:tk:Hamza Allamow|tk]], [[:ru:Алламов, Хамза|ru]], [[:az:Həmzə Allamov|az]]) # [[Hamza Karimov]] ([[:ar:حمزة كريموف|ar]], [[:arz:حمزه كريموف|arz]], [[:en:Hamza Karimov|en]]) # [[Hamzaxon Xoʻjayev]] # [[Haris Dilaver]] ([[:ar:هاريس ديلافير|ar]], [[:arz:هاريس ديلافير|arz]], [[:en:Haris Dilaver|en]], [[:vi:Haris Dilaver|vi]]) # [[Hasan Asqarov]] # [[Hasanboy Ergashev]] ([[:ru:Эргашев, Хасанбой|ru]]) # [[Hazratjon Tursunqulov]] # [[Higor Gabriel]] # [[Hikmat Ergashev]] # [[Hikmat Hoshimov]] ([[:ru:Хашимов, Хикмат Хусанович|ru]], [[:ar:حكمت هاشموف|ar]], [[:arz:هيكمات خاشيموڤ|arz]], [[:en:Hikmat Hashimov|en]], [[:es:Hikmat Hashimov|es]], [[:it:Hikmat Hashimov|it]], [[:kk:Хикмат Хашимов|kk]], [[:pl:Hikmat Hashimov|pl]], [[:fa:حکمت هاشموف|fa]]) # [[Hojiakbar Alijonov]] ([[:ru:Алиджанов, Хаджиакбар Улугбекович|ru]], [[:arz:خوجياكبار اليونوف|arz]], [[:en:Khojiakbar Alijonov|en]], [[:es:Khojiakbar Alijonov|es]], [[:fa:خواجه‌اکبر علیجانوف|fa]], [[:he:חוג'יאקבר אליג'ונוב|he]], [[:it:Xojiakbar Alijonov|it]], [[:kk:Хаджиакбар Улугбек оглы Алиджанов|kk]]) # [[Hojiakbar Botiraliyev]] # [[Hojiakbar Joʻrayev]] # [[Hojiakbar Yunusov]] # [[Hojimat Erkinov]] ([[:ru:Эркинов, Хожимат Ботирович|ru]], [[:ar:خوجيمات إركينوف|ar]], [[:de:Hojimat Erkinov|de]], [[:en:Khojimat Erkinov|en]], [[:es:Khojimat Erkinov|es]], [[:fa:خواجه‌مات ارکینوف|fa]], [[:fr:Khojimat Erkinov|fr]], [[:it:Xojimat Erkinov|it]], [[:kk:Хожимат Ботирович Эркинов|kk]], [[:uk:Еркінов Хожимат Ботирович|uk]], [[:zh:霍日馬特·埃爾基諾夫|zh]]) # [[Humoyun Abdualimov]] # [[Humoyun Aʼzamov]] # [[Humoyun Murtozoyev]] ([[:en:Khumoyun Murtozoyev|en]]) # [[Humoyun Sherboʻtayev]] # [[Humoyunmirzo Iminov]] ([[:en:Khumoyunmirzo Iminov|en]]) # [[Humoyunshoh Sayyotov]] # [[Husan Mahmudov]] # [[Husayin Norchayev]] ([[:ru:Норчаев, Хусаин Туракул оглы|ru]], [[:bn:খুসাইন নরচায়েভ|bn]], [[:de:Husayin Norchayev|de]], [[:en:Khusayin Norchaev|en]], [[:es:Khusayin Norchaev|es]], [[:fr:Khusayin Norchaev|fr]], [[:it:Husayin Norchayev|it]], [[:fa:حسین نورچائف|fa]], [[:uk:Хусаїн Норчаєв|uk]]) # [[Husayn Ergashboyev]] # [[Husniddin Aliqulov]] ([[:ru:Аликулов, Хусниддин Рузиевич|ru]], [[:bn:হুসনিদ্দিন আলিকুলভ|bn]], [[:en:Husniddin Aliqulov|en]], [[:es:Husniddin Aliqulov|es]], [[:fa:حسن‌الدین علیقلوف|fa]], [[:it:Husniddin Aliqulov|it]], [[:uk:Хусніддін Алікулов|uk]]) # [[Husniddin Gʻofurov]] ([[:ru:Гафуров, Хусниддин Эргашович|ru]], [[:ar:حسين الدين جافوروف|ar]], [[:arz:حسين الدين جافوروف|arz]], [[:en:Husniddin Gafurov|en]], [[:it:Husniddin G'ofurov|it]]) # [[Husniddin Neʼmatov]] # [[Husniddin Nishonov]] ([[:kk:Хусниддин Бахрамұлы Нишонов|kk]]) # [[Ibrohim Abdullayev]] # [[Ibrohim Gʻanixonov]] # [[Ibrohim Ibrohimov]] ([[:bn:ইব্রোখিম ইব্রোখিমভ|bn]], [[:it:Ibrohim Ibrohimov|it]]) # [[Ibrohim Noʻmonov]] # [[Ibrohim Tomiva]] ([[:de:Ibrahim Tomiwa|de]]) # [[Ibrohim Yoʻldoshev (futbolchi)]] # [[Ibrohim Shokirov]] # [[Ibrohimjon Muxtorov]] # [[Ibrohimjon Toʻraqulov]] # [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[:ru:Юлдошев, Иброхимхалил Хабибулла огли|ru]], [[:bn:ইব্রোখিমখলিল ইউলদোশেভ|bn]], [[:de:Ibrohimxalil Yoʻldoshev|de]], [[:en:Ibrokhimkhalil Yuldoshev|en]], [[:es:Ibrokhimkhalil Yuldoshev|es]], [[:fa:ابراهیم‌خلیل یولداشف|fa]], [[:fr:Ibrokhimkhalil Yuldoshev|fr]], [[:he:איברוחימחליל יולדושב|he]], [[:it:Ibrohimxalil Yo'ldoshev|it]], [[:no:Ibrokhimkhalil Yuldoshev|no]], [[:nup:Ibrokhimkhalil Yuldoshev|nup]], [[:pl:Ibrohimxalil Yoʻldoshev|pl]], [[:uk:Іброгімгаліл Юлдошев|uk]], [[:zh:伊布罗希姆哈利勒·尤尔多谢夫|zh]]) # [[Idris Bikmaykin]] # [[Ignatiy Nesterov]] ([[:ru:Нестеров, Игнатий Михайлович|ru]], [[:ar:إيغناتي نستروف|ar]], [[:arz:ايجناتى نستروف|arz]], [[:azb:ایقناتی نستروف|azb]], [[:en:Ignatiy Nesterov|en]], [[:es:Ignatiy Nesterov|es]], [[:fa:ایگناتی نستروف|fa]], [[:fr:Ignatiy Nesterov|fr]], [[:hu:Ignatiy Nesterov|hu]], [[:it:Ignatiy Nesterov|it]], [[:ja:イグナティ・ネステロフ|ja]], [[:kk:Игнатий Михайлович Нестеров|kk]], [[:ko:이그나티 네스테로프|ko]], [[:pl:Ignatiy Nesterov|pl]], [[:pt:Ignatiy Nesterov|pt]], [[:tr:İgnatiy Nesterov|tr]], [[:uk:Нестеров Ігнатій Михайлович|uk]], [[:vi:Ignatiy Nesterov|vi]]) # [[Igor Ivanović]] ([[:arz:ايجور ايڤانوڤيك|arz]], [[:en:Igor Ivanović|en]], [[:es:Igor Ivanović|es]], [[:ha:Igor Ivanović|ha]], [[:he:איגור איבנוביץ'|he]], [[:it:Igor Ivanović (calciatore 1990)|it]], [[:pl:Igor Ivanović|pl]], [[:uk:Ігор Іванович|uk]], [[:vi:Igor Ivanović|vi]]) # [[Igor Sergeyev]] ([[:ru:Сергеев, Игорь Владимирович|ru]], [[:ar:إيغور سيرغييف|ar]], [[:arz:ايجور سيرجييف|arz]], [[:azb:ایقور سرقیف (فوتبالیست)|azb]], [[:bg:Игор Сергеев|bg]], [[:de:Igor Sergeyev|de]], [[:en:Igor Sergeev (Uzbekistani footballer)|en]], [[:es:Igor Sergeev|es]], [[:fa:ایگور سرگیف (بازیکن فوتبال)|fa]], [[:fr:Igor Sergeev (football)|fr]], [[:hu:Igor Sergeev|hu]], [[:it:Igor Sergeyev|it]], [[:ja:イゴール・セルゲーエフ|ja]], [[:kk:Игорь Владимирович Сергеев|kk]], [[:ko:이고리 세르게예프 (우즈베키스탄의 축구 선수)|ko]], [[:ms:Igor Sergeev|ms]], [[:pl:Igor Sergeyev|pl]], [[:pt:Igor Sergeev|pt]], [[:tr:İgor Sergeyev (futbolcu)|tr]], [[:uk:Ігор Сергєєв (футболіст)|uk]], [[:vi:Igor Sergeev (cầu thủ bóng đá)|vi]], [[:zh:伊戈尔·弗拉基米罗维奇·谢尔盖耶夫|zh]]) # [[Igor Golban]] ([[:ru:Голбан, Игорь Валерьевич|ru]], [[:ar:إغور غولبان|ar]], [[:arz:اجور جولبان|arz]], [[:cs:Igor Golban|cs]], [[:en:Igor Golban|en]], [[:fa:ایگور گلبن|fa]], [[:id:Igor Golban|id]], [[:it:Igor' Golban|it]], [[:mg:Igor Golban|mg]], [[:tg:Игор Голбан|tg]], [[:uk:Голбан Ігор Валерійович|uk]], [[:vi:Igor Golban|vi]]) # [[Igor Soltanići]] # [[Ikrom Aliboyev]] ([[:ru:Алибаев, Икром Исраилович|ru]], [[:ar:إكرومجون عليباييف|ar]], [[:arz:اكرومجون عليباييف|arz]], [[:azb:اکرام‌جان علی‌بایئو|azb]], [[:en:Ikromjon Alibaev|en]], [[:fa:اکرام‌جان علی‌بایف|fa]], [[:it:Ikrom Aliboyev|it]], [[:ja:イクロムジョン・アリバエフ|ja]], [[:ko:이크롬 알리바예프|ko]], [[:pl:Ikromjon Alibayev|pl]], [[:uk:Ікром Алібаєв|uk]], [[:vi:Ikromjon Alibaev|vi]]) # [[Ildar Magdeev]] ([[:ru:Магдеев, Ильдар|ru]], [[:ar:آلدار ماغديف|ar]], [[:arz:آلدار ماجديف|arz]], [[:en:Ildar Magdeev|en]], [[:es:Ildar Magdeev|es]], [[:fa:الدر ماگدیف|fa]], [[:it:Ildar Magdeev|it]], [[:kk:Ильдар Магдеев|kk]], [[:pl:Ildar Magdeev|pl]]) # [[Ildar Mamatkazin]] # [[Ilgiz Tantashev]] ([[:ru:Танташев, Ильгиз|ru]], [[:ar:إلجيز تانتاشيف|ar]], [[:azb:ایلگز طنطشف|azb]], [[:de:Ilgiz Tantashev|de]], [[:fa:ایلگیز تانتاشف|fa]], [[:ja:イルギス・タンタシェフ|ja]], [[:uk:Ілгіз Танташев|zh]], [[:zh:伊利吉斯·坦塔舍夫|zh]]) # [[Ilhom Abdugʻaniyev]] # [[Ilhom Alijonov]] # [[Ilhom Shomurodov]] ([[:ru:Шомуродов, Ильхом|ru]]) # [[Ilhom Ubaydullayev]] # [[Ilhom Yunusov]] # [[Ilhomjon Kenjayev]] # [[Ilhomjon Vahobov]] # [[Ilija Martinović]] ([[:ru:Мартинович, Илия|ru]], [[:en:Ilija Martinović|en]], [[:he:איליה מרטינוביץ'|he]], [[:it:Ilija Martinović|it]], [[:ja:イリヤ・マルティノヴィッチ|ja]], [[:pl:Ilija Martinović|pl]], [[:uk:Ілія Мартинович|uk]]) # [[Ilya Klikunov]] # [[Imeda Ashortia]] # [[Iqboljon Malikjonov]] # [[Irakli Rukhadze]] # [[Iskandar Businov]] # [[Ismoil Abdurahmonov]] # [[Islam Mashukov]] # [[Islam Seytnazarov]] # [[Islom Abdullayev]] # [[Islom Anvarov]] # [[Islom Ahmedov (1961-yilda tugʻilgan futbolchi)]] ([[:ru:Ахмедов, Ислам Исмаилович|ru]], [[:pl:Islom Axmedov|pl]]) # [[Islom Ahmedov (1986-yilda tugʻilgan futbolchi)]] # [[Islom Inomov]] ([[:ru:Инамов, Ислам|ru]], [[:ar:إسلام إينوموف|ar]], [[:arz:اسلوم انوموف|arz]], [[:en:Islom Inomov|en]], [[:es:Islom Inomov|es]], [[:fa:اسلام ایناموف|fa]], [[:fr:Islom Inomov|fr]], [[:it:Islom Inomov|it]], [[:ja:イスロム・イノモフ|ja]], [[:kk:Ислом Иномов|kk]], [[:pl:Islom Inomov|pl]]) # [[Islom Ismoilov]] # [[Islom Karimov (futbolchi, 2000)]] # [[Islom Mamatkazin]] # [[Islom Qobilov]] ([[:en:Islom Kobilov|en]], [[:fa:اسلام قابل‌اف|fa]], [[:it:Islom Qobilov|it]]) # [[Islom Rashidxonov]] # [[Islom Sharipov]] # [[Islom Toʻxtaxoʻjayev]] ([[:ru:Тухтаходжаев, Ислам Саидкамалович|ru]], [[:ar:إسلام توختاخوجاييف|ar]], [[:arz:اسلام توختاخوجاييف|arz]], [[:en:Islom Tukhtakhujaev|en]], [[:hu:Islom Tukhtakhodjaev|hu]], [[:it:Islom To'xtaxo'jayev|it]], [[:ja:イスロム・トフタホジャエフ|ja]], [[:kk:Ислам Саидкамалович Тухтаходжаев|kk]], [[:pl:Islom Toʻxtaxoʻjayev|pl]], [[:pt:Islom Tukhtakhodjaev|pt]], [[:tr:İslam Tuhtahocayev|tr]], [[:uk:Іслам Тухтаходжаєв|uk]], [[:vi:Islom Tukhtakhodjaev|vi]]) # [[Islom Toshpoʻlatov]] # [[Islombek Baratov]] # [[Islombek Ismoilov]] # [[Islombek Isoqjonov]] # [[Islombek Karimov (futbolchi, 1996)]] # [[Isroil Malikov]] # [[Issa Diamoutene]] # [[Ivan Bubalo]] # [[Ivan Bulatović]] # [[Ivan Jević]] ([[:ru:Евич, Иван|ru]], [[:arz:ايڤان چيڤيك|arz]], [[:en:Ivan Jević|en]], [[:zh:艾雲·耶域治|zh]]) # [[Ivan Milošević]] ([[:ru:Милошевич, Иван|ru]], [[:ar:إيفان ميلوشيفيتش|arz]], [[:arz:ايڤان ميلوسيڤيك|arz]], [[:en:Ivan Milošević|en]], [[:it:Ivan Milošević|it]], [[:pl:Ivan Milošević|pl]], [[:sr:Иван Милошевић|uk]], [[:uk:Іван Милошевич|uk]]) # [[Ivan Nagayev]] ([[:fa:ایوان ناگائف|fa]], [[:ru:Нагаев, Иван Александрович|ru]], [[:ar:إيفان ناغايف|ar]], [[:arz:ايفان ناجايف|arz]], [[:en:Ivan Nagaev|en]], [[:it:Ivan Nagayev|it]], [[:ko:이반 나가예프|ko]]) # [[Ivan Rogač]] ([[:ru:Рогач, Иван (футболист)|ru]], [[:arz:ايڤان روجاك|arz]], [[:en:Ivan Rogač|en]], [[:it:Ivan Rogač|it]], [[:pl:Ivan Rogač|pl]], [[:sr:Иван Рогач|sr]], [[:uk:Іван Рогач (футболіст)|uk]], [[:vi:Ivan Rogač|vi]]) # [[Ixtiyor Toshpoʻlatov]] # [[Ixtiyor Karimov]] # [[Izzat Oripov]] # [[Izzatilla Abdullayev]] # [[Izzatilla Qutiboyev]] # [[Izzatillo Poʻlatov]] # [[Izzatillo Tursunov]] # [[Izzatullo Abdulhaqov]] # [[Jaba Jighauri]] ([[:ru:Джигаури, Джамбул|ru]], [[:ar:جابا جيغوري|ar]], [[:arz:جابا جيجورى|arz]], [[:en:Jaba Jighauri|en]], [[:fr:Jambul Jighauri|fr]], [[:it:Jambul Jighauri|it]], [[:ka:ჯაბა ჯიღაური|ka]], [[:mk:Џаба Џигаури|mk]], [[:pl:Dżaba Dżighauri|pl]], [[:uk:Джамбул Джіґаурі|uk]]) # [[Jahongir Boʻriyev]] # [[Jahongir Fozilov]] # [[Jahongir Hoshimboyev]] # [[Jahongir Jamolov]] # [[Jahongir Jiyamurodov]] ([[:ru:Джиямуродов, Джахонгир|ru]]) # [[Jahongir Mamatqulov]] # [[Jahongir Oʻrozov]] ([[:ru:Урозов, Жахонгир|ru]]) # [[Jahongir Qoʻshoqov]] # [[Jahongir Tursunov]] # [[Jahongirbek Abdusalomov]] # [[Jahongir Shermatov]] # [[Jaloliddin Jumaboyev]] # [[Jaloliddin Masharipov]] ([[:ru:Машарипов, Джалолиддин Кодомбоевич|ru]], [[:ar:جلال الدين ماشاريبوف|ar]], [[:arz:جلال الدين ماشاريپوڤ|arz]], [[:azb:جلال‌الدین ماشاریپوف|azb]], [[:de:Jaloliddin Masharipov|de]], [[:el:Γιαλολίντιν Μασαρίποφ|el]], [[:en:Jaloliddin Masharipov|en]], [[:es:Jaloliddin Masharipov|es]], [[:fa:جلال‌الدین ماشاریپوف|fa]], [[:fr:Jaloliddin Masharipov|fr]], [[:it:Jaloliddin Masharipov|it]], [[:ja:ジャロリディン・マシャリポフ|ja]], [[:kk:Жалолиддин Машарипов|kk]], [[:ko:잘롤리딘 마샤리포프|ko]], [[:ms:Jaloliddin Masharipov|ms]], [[:pl:Jaloliddin Masharipov|pl]], [[:tr:Celaleddin Maşaripov|tr]], [[:uk:Джалоліддін Машаріпов|uk]], [[:vi:Jaloliddin Masharipov|vi]], [[:zh:贾洛利丁·马沙里波夫|zh]]) # [[Jaloliddin Sodiqov]] # [[Jamoliddin Hikmatov]] # [[Jamoliddin Rahmatullayev]] # [[Jamoliddin Ubaydullayev]] # [[Jamshid Boltaboyev]] ([[:ru:Болтабоев, Джамшид|ru]], [[:arz:جمشيد بولتابويف|arz]], [[:de:Jamshid Boltaboyev|de]], [[:en:Jamshid Boltaboev|en]], [[:fa:جمشید بالتابائف|ko]], [[:ko:잠시트 볼타보예프|ko]]) # [[Jamshid Hasanov]] # [[Jamshid Iskanderov]] ([[:ru:Искандеров, Джамшид Махмудович|ru]], [[:ar:جمشيد اسكندروف|ar]], [[:arz:جمشيد اسكندروف|arz]], [[:en:Jamshid Iskanderov|en]], [[:fa:جمشید اسکندروف|fa]], [[:hu:Jamshid Iskanderov|hu]], [[:it:Jamshid Iskanderov|it]], [[:ja:ジャムシド・イスカンデロフ|ja]], [[:ko:잠시드 이스칸데로프|ko]], [[:pl:Jamshid Iskanderov|pl]], [[:pt:Jamshid Iskanderov|pt]], [[:tr:Cemşid İskenderov|tr]]) # [[Jamshid Qobulov]] # [[Jamshid Saidov]] # [[Jamshidbek Rustamov]] # [[Jamshid Toirjonov]] # [[Jamshid Zaripboyev]] # [[Jamshidbek Boyjonov]] # [[Ján Kozák]] ([[:ru:Козак, Ян (1980)|ru]], [[:ar:يان كوزاك (لاعب كرة قدم مواليد 1980)|ar]], [[:arz:يان كوزاك|arz]], [[:azb:یان کوزاک (فوتبالیست، دوغوم ۱۹۸۰)|azb]], [[:cs:Ján Kozák|cs]], [[:de:Ján Kozák junior|de]], [[:en:Ján Kozák (footballer, born 1980)|en]], [[:es:Ján Kozák|es]], [[:fa:یان کوزاک (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۸۰)|fa]], [[:fr:Ján Kozák|fr]], [[:hu:Ján Kozák (labdarúgó, 1980)|hu]], [[:it:Ján Kozák (calciatore 1980)|it]], [[:ja:ヤーン・コザーク (1980年生のサッカー選手)|ja]], [[:mg:Ján Kozák|mg]], [[:mr:यान कोझाक (फुटबॉल खेळाडू जन्म १९८०)|mr]], [[:nl:Ján Kozák (1980)|nl]], [[:no:Ján Kozák (1980)|no]], [[:pl:Ján Kozák (ur. 1980)|pl]], [[:pt:Ján Kozák|pt]], [[:ro:Ján Kozák|ro]], [[:sk:Ján Kozák (1980)|sk]], [[:tr:Ján Kozák (1980 doğumlu futbolcu)|tr]], [[:uk:Ян Козак (футболіст, 1980)|uk]]) # [[Jasur Azimov]] # [[Jasur Hakimov]] # [[Jasur Hasanov (futbolchi, 1989)]] # [[Jasur Hikmatullayev]] # [[Jasur Jumayev (futbolchi)]] # [[Jasurbek Jaloliddinov]] ([[:ru:Жалолиддинов, Жасурбек|ru]], [[:ar:جاسوربيك جالاليدينوف|ar]], [[:arz:چاسوربيك چالوليدينوڤ|arz]], [[:bn:ইয়াসুরবেক জালোলিদ্দিনভ|bn]], [[:de:Jasurbek Jaloliddinov|de]], [[:en:Jasurbek Jaloliddinov|en]], [[:es:Jasurbek Jaloliddinov|es]], [[:fa:جسوربک جلال‌الدین‌اف|fa]], [[:fr:Jasurbek Jaloliddinov|fr]], [[:it:Jasurbek Jaloliddinov|it]], [[:ja:ジャスールベク・ジャロリディノフ|ja]], [[:ms:Jasurbek Jaloliddinov|ms]], [[:no:Jasurbek Jaloliddinov|no]], [[:uk:Джасурбек Джалоліддінов|uk]]) # [[Jasur Oʻrinov]] # [[Jasur Xoltoʻrayev]] # [[Jasurbek Mahmudjonov]] # [[Jasurbek Otajonov]] # [[Jasurbek Rajabov]] # [[Jasurbek Umrzoqov]] # [[Jasurbek Xoldorov]] # [[Jasurbek Yoqubov]] # [[Jasur Otajonov]] ([[:tk:Jasur Atajanow|tk]]) # [[Javlon Ibrohimov]] # [[Javlon Mirabdullayev]] # [[Javlonbek Malikov]] # [[Javohir Abdualimov]] # [[Javohir Alijonov]] # [[Javohir Bahodirov]] # [[Javohir Hasanov]] # [[Javohir Husanov]] # [[Javohir Ilyosov]] # [[Javohir Joʻrayev]] # [[Javohir Komilov]] # [[Javohir Maqsudov]] # [[Javohir Muborakov]] # [[Javohir Qahramonov]] # [[Javohir Qudratov]] # [[Javohir Rasulov (futbolchi)]] # [[Javohir Roʻziyev]] # [[Javohir Siddiqov]] ([[:ru:Сидиков, Джавохир Алишерович|ru]], [[:ar:جواهر صديقوف|ar]], [[:arz:جواهر صديقوف|arz]], [[:azb:جواهر صدیق‌اوف|azb]], [[:en:Javokhir Sidikov|en]], [[:es:Javokhir Sidikov|es]], [[:fa:جواهر صدیقوف|fa]], [[:it:Javohir Sidiqov|it]], [[:ja:ジャヴォヒール・シディコフ|ja]], [[:kk:Джавохир Алишерович Сидиков|kk]], [[:ko:자보키르 시디코프|ko]], [[:pl:Javokhir Sidikov|pl]], [[:tr:Cevahir Sıdıkov|tr]], [[:uk:Сідіков Джавохір|uk]]) # [[Javohir Sohibov]] ([[:ru:Сохибов, Джавохир Абдусаломович|ru]], [[:ar:جافوخير سوخيبوف|ar]], [[:arz:جافوخير سوخيبوف|arz]], [[:azb:جواهر صاحبوف|azb]], [[:en:Javokhir Sokhibov|en]], [[:fa:جواهر صاحبوف|fa]]) # [[Jaʼfar Irismetov]] ([[:ru:Ирисметов, Жафар Турсумбаевич|ru]], [[:ar:جعفر إريسميتوف|ar]], [[:arz:جعفر اريسميتوف|arz]], [[:de:Jafar Irismetov|de]], [[:en:Jafar Irismetov|en]], [[:es:Jafar Irismetov|es]], [[:fa:جعفر ایریسمتوف|fa]], [[:fr:Jafar Irismetov|fr]], [[:it:Jafar Irismetov|it]], [[:kk:Жафар Турсумбаевич Ирисметов|kk]], [[:ja:ジャファル・イリスメトフ|ja]], [[:nl:Jafar Irismetov|nl]], [[:pl:Jafar Irismetov|pl]], [[:tt:Жафар Ирисмәтов|tt]], [[:uk:Жафар Ірісметов|uk]], [[:zh:扎法尔·伊里斯梅托夫|zh]]) # [[Jerome Mpacko Etame]] # [[Jhonatan]] # [[João Viktor]] ([[:ru:Албукерке Бруну, Жуан Витор ди|ru]], [[:ar:جواو فيكتور|ar]], [[:arz:جواو فيكتور|arz]], [[:azb:ژوائو ویکتور دی آلبوکوئرکو برونو|azb]], [[:en:João Victor (footballer, born 1988)|en]], [[:es:João Victor de Albuquerque Bruno|es]], [[:fa:ژوائو ویکتور دی آلبوکوئرکو برونو|fa]], [[:fr:João Victor (football, 1988)|fr]], [[:id:João Victor de Albuquerque Bruno|id]], [[:it:João Victor (calciatore 1988)|it]], [[:sv:João Victor|sv]], [[:uk:Жуан Віктор (футболіст, 1988)|uk]]) # [[Joel Kojo]] ([[:ru:Коджо, Джоэл|ru]], [[:bg:Джоел Коджо|bg]], [[:en:Joel Kojo|en]], [[:es:Joel Kojo|es]], [[:fa:جوئل کوجو|fa]], [[:id:Joel Kojo|id]], [[:kk:Джоэл Коджо|kk]], [[:ky:Жоэл Кожо|ky]], [[:pl:Joel Kojo|pl]]) # [[John Igbarumah]] # [[Joʻrabek Joʻrayev]] # [[Joʻrabek Mannonov]] # [[Jonatan Lucca]] ([[:ar:جوناتان لوكا|ar]], [[:arz:چوناتان لوكا|arz]], [[:en:Jonatan Lucca|en]], [[:he:ג'ונתן לוקה|he]], [[:it:Jonatan Lucca|it]], [[:no:Jonatan Lucca|no]], [[:tg:Жонатан Лукcа|tg]]) # [[José Fantaguzzi]] ([[:ru:Фантагуцци, Хосе|ru]], [[:es:José Fantaguzzi|es]]) # [[José Luis Villanueva]] # [[Josip Tomašević]] # [[Jovan Nišić]] ([[:en:Jovan Nišić|en]], [[:es:Jovan Nišić|es]], [[:fa:یووان نیشیچ|fa]], [[:fr:Jovan Nišić|fr]], [[:it:Jovan Nišić|it]], [[:mk:Јован Нишиќ|mk]], [[:sr:Јован Нишић|sr]], [[:vi:Jovan Nišić|vi]]) # [[Kamola Risqiyeva]] ([[:arz:كامولا ريسكييفا|arz]], [[:en:Kamola Riskieva|en]]) # [[Kamola Usmonova]] ([[:en:Komola Usmanova|en]]) # [[Kamoliddin Tojiboyev]] # [[Kamoliddin Murzoyev]] ([[:ru:Мурзоев, Камолиддин Абдусаламович|ru]], [[:arz:كاموليدين مورزويڤ|arz]], [[:en:Kamoliddin Murzoev|en]], [[:fa:کمال‌الدین مورزوئف|fa]], [[:it:Kamoliddin Murzoyev|it]], [[:kk:Камолоддин Абдусаламович Мурзаев|kk]], [[:pl:Kamoliddin Murzoev|pl]], [[:tk:Kamoliddin Murzoýew|tk]], [[:uk:Камоліддін Мурзоєв|uk]]) # [[Kamron Kapadze]] # [[Kamron Norqulov]] # [[Kamronbek Yusupov]] # [[Karina Gamadeyeva]] # [[Katulondi Kati]] ([[:ru:Кати, Катулонду|ru]], [[:uz:Katulondi Kati|uz]]) # [[Kaxa Maxaradze]] ([[:ru:Махарадзе, Каха Малхазович|ru]], [[:ar:ماخارادزي كاخي|ar]], [[:arz:ماخارادزى كاخى|arz]], [[:en:Kakhi Makharadze|en]], [[:it:K'akhi Makharadze|it]], [[:ka:კახა მახარაძე|ka]]) # [[Kenja Toʻrayev]] ([[:ru:Тураев, Кенжа Хушимович|ru]], [[:ar:كينجا توراييف|ar]], [[:arz:كينجا توراييف|arz]], [[:en:Kenja Turaev|en]]) # [[Kim Dong-hee]] ([[:ar:كيم دونغ-هي|ar]], [[:arz:كيم دونج هى|arz]], [[:en:Kim Dong-hee (footballer)|en]], [[:id:Kim Dong-hee (pemain sepak bola)|id]], [[:ja:金東煕|ja]], [[:ko:김동희 (1989년)|ko]], [[:ms:Kim Dong-hee|ms]], [[:tr:Kim Dong-hee|tr]], [[:vi:Kim Dong-hee (cầu thủ bóng đá)|vi]]) # [[Kimi Merk]] ([[:ru:Мерк, Кими|ru]], [[:de:Kimi Merk|de]], [[:en:Kimi Merk|en]], [[:es:Kimi Merk|es]], [[:fa:کیمی مرک|fa]], [[:he:קימי מרק|he]]) # [[Kirill Todorov]] # [[Kingsley Sokari]] # [[Klejdi Daci]] ([[:en:Klejdi Daci|en]], [[:it:Klejdi Daci|it]]) # [[Kobena Amed]] ([[:en:Kobena Amed|en]]) # [[Komiljon Tojiddinov]] # [[Komron Saydazimov]] # [[Konstantin Sviridov]] # [[Kozimjon Nurmatov]] # [[Kotryna Kulbytė]] ([[:en:Kotryna Kulbytė|en]]) # [[Kuanshbay Bazarbayev]] # [[Laylo Shodiyeva]] ([[:en:Laylo Shodieva|en]]) # [[Laziz Ubaydullayev]] # [[Lazizbek Mirzayev]] ([[:ru:Мирзаев, Лазизбек|ru]], [[:en:Lazizbek Mirzaev|en]], [[:es:Lazizbek Mirzaev|es]]) # [[Lazizxon Moʻydinov]] # [[Levan Arveladze]] ([[:ru:Арвеладзе, Леван Гивиевич|ru]], [[:ar:ليفان أرفيلادزه|ar]], [[:arz:ليڤان ارڤيلادز|arz]], [[:en:Levan Arveladze|en]], [[:fa:لوان ارولادزه|fa]], [[:it:Levan Arveladze|it]], [[:pl:Łewan Arweładze|pl]], [[:tr:Levan Arveladze|tr]], [[:uk:Арвеладзе Леван Гівійович|uk]]) # [[Levan Mdivnishvili]] # [[Ljupcho Doriyev]] ([[:ru:Дориев, Люпчо|ru]], [[:arz:لچوپتشو دوريڤ|arz]], [[:en:Ljupcho Doriev|en]], [[:it:Ljupčo Doriev|it]], [[:mk:Љупчо Дориев|mk]], [[:no:Ljupcho Doriev|no]]) # [[Lochinbek Soliyev]] # [[Luis Kaçorri]] # [[Luiz Felipe Scolari]] # [[Luizão]] # [[Luka Đorđević]] ([[:es:Luka Đorđević|es]], [[:en:Luka Đorđević|en]], [[:de:Luka Đorđević|de]], [[:arz:لوكا دورديفيتش|arz]], [[:ar:لوكا دورديفيتش|ar]], [[:ru:Джорджевич, Лука|ru]], [[:fr:Luka Đorđević|fr]], [[:he:לוקה ג'ורג'ביץ'|he]], [[:id:Luka Đorđević|id]], [[:it:Luka Đorđević|it]], [[:ja:ルカ・ジョルジェヴィッチ|ja]], [[:ko:루카 조르제비치|ko]], [[:nl:Luka Đorđević|nl]], [[:pl:Luka Đorđević|pl]], [[:simple:Luka Đorđević|simple]], [[:tr:Luka Đorđević|tr]], [[:uk:Лука Джорджевич|uk]], [[:vi:Luka Đorđević|vi]]) # [[Luka Kukić]] # [[Luka Uskoković]] ([[:en:Luka Uskoković|en]], [[:uk:Лука Ускокович|uk]]) # [[Luka Zgurskiy]] ([[:ru:Згурский, Лука Вадимович|ru]], [[:en:Luka Zgurski|en]]) # [[Lutfulla Toʻrayev]] ([[:ru:Тураев, Лутфулла Нарзуллаевич|ru]], [[:arz:لوتفولا تورايڤ|arz]], [[:en:Lutfulla Turaev|en]], [[:hu:Lutfulla Toʻrayev|hu]], [[:it:Lutfulla To'rayev|it]], [[:ja:ルトフラ・トゥラエフ|ja]], [[:pl:Lutfulla Turaev|pl]], [[:pt:Lutfulla Turaev|pt]], [[:tr:Lütfullah Turayev|tr]], [[:vi:Lutfulla Turaev|vi]]) # [[Lyudmila Karachik]] ([[:arz:ليودميلا كاراتشيك|arz]], [[:en:Lyudmila Karachik|en]]) # [[Lianna Norbekova]] ([[:arz:ليانا ناربيكوفا|arz]], [[:de:Lianna Narbekova|de]], [[:en:Lianna Narbekova|en]]) # [[Maftuna Jonimqulova]] ([[:en:Maftuna Jonimqulova|en]]) # [[Maftuna Shoyimova]] # [[Mahdi Abduraimov]] # [[Mahliyo Sarikova]] # [[Mahmud Joʻraboyev]] # [[Mahmud Muhammadjonov]] ([[:pl:Makhmudjon Makhamadjonov|pl]]) # [[Mahmud Rahimov]] ([[:ru:Рахимов, Махмуд (футболист)|ru]], [[:pl:Mahmud Rahimov|pl]]) # [[Maksim Agapov]] # [[Maksim Belix]] # [[Maksim Murkayev]] # [[Maksim Sarraf]] ([[:ru:Сарраф, Максим Филиппович|ru]], [[:he:מקסים סראף|he]]) # [[Malika Burxonova]] ([[:en:Malika Burkhonova|en]]) # [[Mansur Saidov]] # [[Manuchehr Safarov]] ([[:arz:مانوشهر سفاروف|arz]], [[:en:Manuchekhr Safarov|en]], [[:fa:منوچهر صفروف|fa]], [[:it:Manuchehr Safarov|it]], [[:pl:Manucehr Safarov|pl]], [[:tg:Манучеҳр Сафаров|tg]]) # [[Maqsadmurod Shomurodov]] ([[:ru:Шамурадов, Максатмурат|ru]], [[:arz:ماكساتميرات ساميرادو|arz]], [[:en:Maksatmyrat Şamyradow|en]], [[:fa:ماکساتمیرات شامورادوف|fa]]) # [[Maqsudxoʻja Aʼloxoʻjayev]] # [[Maradona Safarov]] ([[:ru:Сафаров, Марадона|ru]], [[:arz:مارادونا سافاروڤ|arz]]) # [[Marat Miftaxutdinov]] # [[Marcos Kayck]] # [[Mardon Abdullayev]] # [[Mardonjon Meliyev]] # [[Marin Ljubić]] ([[:en:Marin Ljubić|en]], [[:tr:Marin Ljubić|tr]]) # [[Marko Bugarin]] # [[Mark Krasnov]] ([[:ru:Краснов, Марк Михайлович|ru]]) # [[Marko Milićković]] ([[:it:Marko Milićković|it]], [[:lt:Marko Milićković|lt]]) # [[Marko Obradović]] ([[:ru:Обрадович, Марко|ru]], [[:ar:ماركو أوبرادوفيتش|ar]], [[:arz:ماركو اوبرادوفيتش|arz]], [[:be:Марка Абрадавіч|be]], [[:en:Marko Obradović|en]], [[:it:Marko Obradović|it]], [[:nl:Marko Obradović|nl]], [[:sr:Марко Обрадовић|sr]]) # [[Marko Simonovski]] ([[:ru:Симоновски, Марко (футболист)|ru]], [[:ar:ماركو سيمونوفسكي|ar]], [[:arz:ماركو سيمونوڤسكى|arz]], [[:de:Marko Simonovski|de]], [[:en:Marko Simonovski|en]], [[:fi:Marko Simonovski|fi]], [[:ig:Marko Simonovski|ig]], [[:it:Marko Simonovski (calciatore)|it]], [[:mk:Марко Симоновски (фудбалер)|mk]], [[:pl:Marko Simonowski|pl]], [[:ro:Marko Simonovski|ro]], [[:uk:Марко Сімоновскі|uk]], [[:vi:Marko Simonovski|vi]]) # [[Marko Stanojević]] ([[:ru:Станоевич, Марко (футболист)|ru]], [[:ar:ماركو ستانوفيتش (لاعب كرة قدم)|ar]], [[:arz:ماركو ستانوچيڤيك|arz]], [[:en:Marko Stanojević|en]], [[:it:Marko Stanojević|it]], [[:kk:Марко Станоевич|kk]], [[:nl:Marko Stanojević|nl]]) # [[Marko Zoćević]] ([[:arz:ماركو زوسيڤيك|arz]], [[:en:Marko Zoćević|en]], [[:vi:Marko Zoćević|vi]]) # [[Marlen Chobanov]] ([[:ru:Чобанов, Марлен Бургандинович|ru]], [[:uk:Чобанов Марлен Бургандінович|uk]]) # [[Marsel Idiatullin]] ([[:ru:Идиатуллин, Марсель|ru]], [[:en:Marsel Idiatullin|en]]) # [[Martin Boakye]] ([[:ar:مارتن بواكي|ar]], [[:de:Martin Boakye|de]], [[:en:Martin Boakye|en]], [[:fa:مارتین بواکیه|fa]], [[:it:Martin Boakye|it]], [[:nl:Martin Boakye|nl]], [[:zh:马丁·博阿基耶|zh]]) # [[Martin Šroler]] ([[:en:Martin Šroler|en]]) # [[Mariya Moiseeva]] ([[:arz:ماريا مويسيفا|arz]], [[:en:Maria Moiseeva|en]]) # [[Mashhur Muhammadjonov]] # [[Mashrab Odilov]] # [[Matija Rom]] ([[:ru:Ром, Матия|ru]], [[:arz:ماتيچا روم|arz]], [[:de:Matija Rom|de]], [[:en:Matija Rom|en]], [[:it:Matija Rom|it]], [[:kk:Матия Ром|kk]], [[:sl:Matija Rom|sl]], [[:uk:Матія Ром|uk]]) # [[Matthew Steenvoorden]] ([[:ar:ماثيو ستونفوردين|ar]], [[:arz:ماثيو ستونفوردين|arz]], [[:en:Matthew Steenvoorden|en]], [[:id:Matthew Steenvoorden|id]], [[:it:Matthew Steenvoorden|it]], [[:nl:Matthew Steenvoorden|nl]], [[:pl:Matthew Steenvoorden|pl]]) # [[Maxim Iurcu]] ([[:ru:Юрку, Максим|ru]], [[:arz:ماكسيم ايوركو|arz]], [[:en:Maxim Iurcu|en]], [[:it:Maxim Iurcu|it]]) # [[Maycon Douglas]] # [[Mayirbek Rejabaliyev]] # [[Maykl Okoro Ibe]] # [[Maʼmur Ikromov]] # [[Maʼruf Jumayev]] # [[Mavluda Munavvarova]] ([[:en:Mavluda Munavarova|en]]) # [[McCartney Naweseb]] ([[:en:McCartney Naweseb|en]], [[:ha:McCartney Naweseb|ha]], [[:it:McCartney Naweseb|it]]) # [[Mehmet Ilhan]] # [[Micael Sequeira]] ([[:en:Micael Sequeira|en]], [[:es:Micael Sequeira|es]], [[:pt:Micael Sequeira|pt]]) # [[Michael Babatunde]] ([[:ru:Бабатунде, Майкл|ru]], [[:ar:ميشال باباتوندي|ar]], [[:arz:ميشال باباتوندى|arz]], [[:azb:مایکل باباتونده|azb]], [[:bs:Michel Babatunde|bs]], [[:cs:Michel Babatunde|cs]], [[:de:Michel Babatunde|de]], [[:en:Michael Babatunde|en]], [[:es:Michel Babatunde|es]], [[:fa:مایکل باباتونده|fa]], [[:fr:Michel Babatunde|fr]], [[:hu:Michel Babatunde|hu]], [[:id:Michel Babatunde|id]], [[:it:Michel Babatunde|it]], [[:ja:ミチェル・ババトゥンデ|ja]], [[:nl:Michel Babatunde|nl]], [[:no:Michel Babatunde|no]], [[:pl:Michel Babatunde|pl]], [[:pt:Michel Babatunde|pt]], [[:tr:Michael Babatunde|tr]], [[:uk:Мічел Бабатунде|uk]]) # [[Michał Pawlik]] ([[:arz:ميتشال پوليك|arz]], [[:en:Michał Pawlik|en]]) # [[Miguel Álvarez]] ([[:de:Miguel Álvarez Sánchez|de]], [[:en:Miguel Álvarez (football manager, born 1982)|en]], [[:es:Miguel Álvarez Sánchez|es]]) # [[Milan Bojović]] ([[:ru:Бойович, Милан|ru]], [[:ar:ميلان بويوفيتش|ar]], [[:arz:ميلان بوچوڤيك|arz]], [[:el:Μίλαν Μπόγιοβιτς|el]], [[:en:Milan Bojović|en]], [[:it:Milan Bojović|it]], [[:ja:ミラン・ボヨヴィッチ|ja]], [[:pl:Milan Bojović|pl]], [[:sr:Милан Бојовић|sr]]) # [[Milan Marčić]] ([[:arz:ميلان مارسيك|arz]], [[:en:Milan Marčić|en]], [[:sr:Милан Марчић|sr]], [[:vi:Milan Marčić|vi]]) # [[Milan Mirosavljev]] ([[:ru:Миросавлев, Милан|ru]], [[:arz:ميلان ميروساڤلچيڤ|arz]], [[:en:Milan Mirosavljev|en]], [[:it:Milan Mirosavljev|it]], [[:sr:Милан Миросављев|sr]]) # [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)]] # [[Milan Nikolić]] ([[:ru:Николич, Милан (футболист)|ru]], [[:ar:ميلان نيكوليتش|ar]], [[:arz:ميلان نيكوليتش|arz]], [[:de:Milan Nikolić (Fußballspieler, 1983)|de]], [[:en:Milan Nikolić (footballer, born 1983)|en]], [[:it:Milan Nikolić (calciatore)|it]], [[:nl:Milan Nikolić (1983)|nl]], [[:sr:Милан Николић (фудбалер, 1983)|sr]], [[:zh:米利恩·尼高歷|zh]]) # [[Milan Spremo]] # [[Miljan Škrbić]] ([[:arz:ميلچان سكربيك|arz]], [[:en:Miljan Škrbić|en]], [[:it:Miljan Škrbić|it]], [[:sr:Миљан Шкрбић|sr]]) # [[Miloje Preković]] ([[:arz:ميلوچ پريكوڤيك|arz]], [[:en:Miloje Preković|en]], [[:sr:Милоје Прековић|sr]]) # [[Milorad Janjuš]] ([[:ru:Януш, Милорад|ru]], [[:arz:ميلوراد چانچوس|arz]], [[:azb:میلوراد یانوش|azb]], [[:en:Milorad Janjuš|en]], [[:fa:میلوراد یانوش|fa]], [[:it:Milorad Janjuš|it]]) # [[Milorad Resanović]] # [[Miloš Nikolić]] # [[Miloš Simonović]] ([[:ar:ميلوس سيمونوفيتش|ar]], [[:arz:ميلوس سيمونوڤيك|arz]], [[:el:Μίλος Σιμόνοβιτς|el]], [[:en:Miloš Simonović|en]], [[:fa:میلوش سیمونوویچ|fa]], [[:it:Miloš Simonović|it]], [[:sr:Милош Симоновић (фудбалер)|sr]]) # [[Miloš Trifunović]] ([[:ru:Трифунович, Милош (футболист)|ru]], [[:ar:ميلوس تريفونوفيتش|ar]], [[:arz:ميلوس تريفونوڤيك|arz]], [[:en:Miloš Trifunović (footballer)|en]], [[:it:Miloš Trifunović|it]], [[:mk:Милош Трифуновиќ (фудбалер)|mk]], [[:sr:Милош Трифуновић (фудбалер)|sr]], [[:zh:米洛斯·特里夫诺维奇|zh]]) # [[Minori Sato]] ([[:ru:Сато, Минори|ru]], [[:ar:مينوري ساتو|ar]], [[:arz:مينورى ساتو|arz]], [[:ast:Minori Sato|ast]], [[:azb:مینوری ساتو|azb]], [[:be:Міноры Сато|be]], [[:da:Minori Sato|da]], [[:de:Minori Satō|de]], [[:en:Minori Sato|en]], [[:eo:Minori Sato|eo]], [[:es:Minori Sato|es]], [[:eu:Minori Sato|eu]], [[:fa:مینوری ساتو|fa]], [[:id:Minori Sato|id]], [[:it:Minori Satō|it]], [[:ja:佐藤穣|ja]], [[:ko:사토 미노리|ko]], [[:lv:Minori Sato|lv]], [[:ms:Minori Sato|ms]], [[:nn:Minori Sato|nn]], [[:sv:Minori Sato|sv]], [[:sw:Minori Sato|sw]], [[:tr:Minori Sato|tr]], [[:uk:Мінорі Сато|uk]], [[:vi:Sato Minori|vi]], [[:zh-yue:佐藤穰|zh-yue]]) # [[Miomir Đuričković]] # [[Miras Qarlibayev]] # [[Miraziz Abdukarimov]] # [[Mirasror Mirabrorov]] # [[Mirgʻiyos Sulaymonov]] # [[Mirhayit Xoldorov]] # [[Mirjahon Mirahmadov]] ([[:en:Mirjahon Mirakhmadov|en]]) # [[Mirjalol Abdumutalov]] # [[Mirjalol Jumayev]] # [[Mirjalol Qosimov (futbolchi, 1995)]] ([[:en:Mirjalol Kasimov (footballer, born 1995)|en]]) # [[Mirjalol Qurbonov]] # [[Mirjalol Sultonov]] # [[Mirjamol Qosimov]] ([[:ru:Касымов, Миржамол Мирджалолович|ru]]) # [[Mirko Jeličić]] ([[:ru:Еличич, Мирко|ru]], [[:arz:ميركو چيليسيك|arz]], [[:en:Mirko Jeličić|en]]) # [[Mirkomil Abdurazzoqov]] # [[Mirkomil Lokayev]] # [[Mirlan Murzayev]] ([[:ru:Мурзаев, Мирлан Абдраимович|ru]], [[:ar:ميرلان مورزاييف|ar]], [[:arz:ميرلان مورزاييف|arz]], [[:de:Mirlan Mursajew|de]], [[:el:Μιρλάν Μουρζάεφ|el]], [[:en:Mirlan Murzayev|en]], [[:es:Mirlan Murzayev|es]], [[:fa:میرلان مورزایف|fa]], [[:fi:Mirlan Murzaev|fi]], [[:fr:Mirlan Murzaev|fr]], [[:he:מירלן מורזייב|he]], [[:io:Mirlan Murzayev|io]], [[:it:Mirlan Murzaev|it]], [[:ja:ミルラン・ムルザエフ|ja]], [[:kk:Мирлан Абдраимович Мурзаев|kk]], [[:ko:미를란 무르자예프|ko]], [[:ky:Мирлан Мурзаев|ky]], [[:pl:Mirłan Murzajew|pl]], [[:pt:Mirlan Murzaev|pt]], [[:tr:Mirlan Murzayev|tr]], [[:uk:Мурзаєв Мірлан Абдраїмович|uk]], [[:vi:Mirlan Murzaev|vi]]) # [[Mirmaqsud Mirusmonov]] # [[Miroljub Kostić]] ([[:arz:ميرولچوب كوستيك|arz]], [[:en:Miroljub Kostić|en]], [[:it:Miroljub Kostić|it]], [[:sr:Мирољуб Костић|sr]]) # [[Miroslav Marković]] ([[:ru:Маркович, Мирослав (футболист)|ru]], [[:ar:ميروسلاف ماركوفيتش|ar]], [[:arz:ميروسلاف ماركوفيتش|arz]], [[:cs:Miroslav Marković|cs]], [[:en:Miroslav Marković|en]], [[:it:Miroslav Marković|it]], [[:vi:Miroslav Marković|vi]]) # [[Mirzabek Nuriddinov]] # [[Mirzabek Daryabayev]] ([[:tk:Mirzabek Darýabaýew|tk]]) # [[Mirzad Mehanović]] # [[Mirzakamol Kamolov]] # [[Mirzamurod Joʻraboev]] # [[Mirziyot Mirodilov]] # [[Mirzohid Gʻofurov]] # [[Mirzohid Mamatxonov]] # [[Mirzohidjon Jalilov]] # [[Mixail Gashchenkov]] ([[:ru:Гащенков, Михаил Андреевич|ru]], [[:ar:ميخائيل غاشينكوف|ar]], [[:arz:مايكل جاشينكوف|arz]], [[:en:Mikhail Gashchenkov|en]], [[:it:Michail Gaščenkov|it]], [[:vi:Mikhail Gashchenkov|vi]]) # [[Mixail Kakaladze]] # [[Mixeil Basheleishvili]] # [[Mixail Naumov]] # [[Mixail Smirnov (futbolchi, 1990)]] ([[:ru:Смирнов, Михаил Олегович|ru]], [[:arz:ميخايل اوليجوڤيتش سميرنوڤ|arz]], [[:de:Michail Olegowitsch Smirnow|de]], [[:en:Mikhail Smirnov (footballer, born 1990)|en]], [[:vi:Mikhail Smirnov|vi]]) # [[Mixail Yeremchuk]] ([[:ru:Еремчук, Михаил Викторович|ru]], [[:arz:ميهايل ارامتشوك|arz]], [[:be:Міхаіл Віктаравіч Ерамчук|be]], [[:en:Mihail Eramchuk|en]]) # [[Mixal Kucharchik]] ([[:ru:Кухарчик, Михал|ru]], [[:ar:ميشال كوشارزي|ar]], [[:arz:ميتشال كوتشاركزيك|arz]], [[:cs:Michał Kucharczyk|cs]], [[:de:Michał Kucharczyk|de]], [[:en:Michał Kucharczyk|en]], [[:es:Michał Kucharczyk|es]], [[:fr:Michał Kucharczyk|fr]], [[:id:Michał Kucharczyk|id]], [[:it:Michał Kucharczyk|it]], [[:ja:ミハウ・クハルチク|ja]], [[:nl:Michał Kucharczyk|nl]], [[:no:Michał Kucharczyk|no]], [[:pl:Michał Kucharczyk|pl]], [[:uk:Міхал Кухарчик|uk]], [[:zh:米歇爾·庫恰爾切克|zh]]) # [[Miyribek Kalmurzayev]] ([[:ru:Эргашев, Мубин Асрорович|ru]], [[:arz:موبين ارجاشيڤ|arz]], [[:en:Mubin Ergashev|en]], [[:ha:Mubin Ergashev|ha]], [[:pl:Mubin Ergaszew|pl]]) # [[Mohammadreza Kooshki]] # [[Mohirbek Komilov]] # [[Moʻmin Meliyev]] # [[Moʻminxon Bahodirxonov]] # [[Momčilo Rašo]] ([[:en:Momčilo Rašo|en]], [[:es:Momčilo Rašo|es]], [[:it:Momčilo Rašo|it]]) # [[Mubin Ergashev]] # [[Muhammad Kone]] ([[:ru:Коне, Мохамед|ru]], [[:en:Mohamed Kone (footballer, born 1993)|en]], [[:ha:Mohamed Kone (footballer, born 1993)|ha]], [[:it:Mohamed Kone (calciatore 1993)|it]], [[:mos:Mohamed Kone|mos]]) # [[Muhammad Mansurov]] # [[Muhammad Safo Fozilov]] # [[Muhammad Yoʻldoshev]] # [[Muhammadali Abdurahmonov]] # [[Muhammadali Aliqulov]] # [[Muhammadali Namozov]] # [[Muhammadali Oʻrinboyev]] ([[:ru:Уринбоев, Мухаммадали|ru]], [[:en:Mukhammadali Urinboev|en]]) # [[Muhammadali Raimov]] # [[Muhammadali Tursunov (futbolchi)]] # [[Muhammadali Usmonov]] # [[Muhammadali Zohidov]] # [[Muhammadanas Hasanov]] # [[Muhammadaziz Ibrohimov]] # [[Muhammadbobur Asadullayev]] # [[Muhammadbobur Karimov]] # [[Muhammadjaʼfar Usmonov]] # [[Muhammadjon Rahimov]] # [[Muhammadkarim Toirov]] # [[Muhammadqodir Hamroliyev]] # [[Muhammadrasul Abdumajidov]] # [[Muhammadyusuf Sobirov]] # [[Muhammadyusuf Turdialiyev]] # [[Muhammadyusuf Mirqodirov]] # [[Muhammadziyo Adhamjonov]] # [[Muhammadqodir Umarjonov]] # [[Muhammad Hakimov]] # [[Muhammadali Musaxonov]] # [[Muhammad Habibullayev]] # [[Muhammad Ubaydullayev]] # [[Muhiddin Xudoyorov]] # [[Muhriddin Fazliddinov]] # [[Muhriddin Rasulov]] # [[Muhriddin Zoirov]] # [[Muhsin Bozorov]] # [[Muhsin Nizomiddinov]] # [[Muhsin Hojiyev]] # [[Muhsinjon Ubaydullayev]] # [[Murat Ermatov]] # [[Murod Ermatov]] # [[Murod Mambetov]] # [[Murod Otajonov]] # [[Murod Qamchiyev]] # [[Murod Rajabov (futbolchi)]] ([[:en:Murod Rajabov|en]]) # [[Murod Xolmuhammedov]] ([[:en:Murod Kholmukhamedov|en]], [[:it:Murod Xolmuhammedov|it]]) # [[Murod Zuxurov]] ([[:ru:Зухуров, Мурод Шавкатович|ru]], [[:arz:مورود زوخوروڤ|arz]], [[:en:Murod Zukhurov|en]], [[:es:Murod Zukhurov|es]], [[:fa:مراد زوخوروف|fa]], [[:it:Murod Zukhurov|it]], [[:ja:ムロド・ズフロフ|ja]], [[:pl:Murod Zuxurov|Murod Zuxurov]], [[:vi:Murod Zukhurov|vi]]) # [[Murodali Usmonov]] # [[Murodbek Bobojonov]] # [[Murodbek Rahmatov]] # [[Murodjon Komilov]] # [[Murodjon Shamsiddinov]] # [[Murodjon Toshmatov]] # [[Murodxoʻja Jabborov]] # [[Musabek Musayev]] # [[Mustafo Abdumannopov]] # [[Mustafo Bilolov]] # [[Muydin Mamazulunov]] # [[Muzaffar Moʻminov]] # [[Muzaffar Muzaffarov]] # [[Muzaffar Olimjonov]] # [[Najmiddin Normurodov]] # [[Nargiza Abdurasulova]] ([[:arz:نارجيزا عبد الرسولوفا|arz]], [[:en:Nargiza Abdurasulova|en]]) # [[Narimonjon Ahmadjonov]] # [[Navroʻz Haipov]] # [[Navroʻzbek Iminjonov]] # [[Nemanja Ćalasan]] ([[:ru:Чаласан, Неманья|ru]], [[:arz:نيمانچا كالاسان|arz]], [[:en:Nemanja Ćalasan|en]], [[:fa:نمانیا چالاسان|fa]], [[:fr:Nemanja Ćalasan|fr]], [[:it:Nemanja Ćalasan (calciatore)|it]], [[:mk:Немања Чаласан|mk]], [[:sr:Немања Ћаласан|sr]]) # [[Nemanja Janičić]] ([[:ru:Яничич, Неманья|ru]], [[:arz:نيمانچا چانيسيك|arz]], [[:en:Nemanja Janičić|en]], [[:it:Nemanja Janičić|it]], [[:sr:Немања Јаничић (фудбалер)|sr]], [[:uk:Неманя Яничич|uk]]) # [[Nenad Vukčević]] ([[:arz:نيناد ڤوكسيڤيك|arz]], [[:el:Νέναντ Βούκτσεβιτς|el]], [[:en:Nenad Vukčević|en]]) # [[Ngu Abega Enyang]] # [[Nika Kacharava]] ([[:ru:Качарава, Ника|ru]], [[:ar:نيكا كاشارافا|ar]], [[:arz:نيكا كاشارافا|arz]], [[:de:Nika Katscharawa|de]], [[:en:Nika Kacharava|en]], [[:es:Nika Kacharava|es]], [[:fi:Nika Katšarava|fi]], [[:he:ניקה קצ'ארבה|he]], [[:it:Nik'a K'ach'arava|it]], [[:ko:니카 카차라바|ko]], [[:ka:ნიკა კაჭარავა|ka]], [[:lt:Nika Kačarava|lt]], [[:mdf:Ника Качарава|mdf]], [[:nl:Nika Katsjarava|nl]], [[:pl:Nika Kaczarawa|pl]], [[:uk:Ніка Качарава|uk]]) # [[Nikita Shevchenko]] # [[Nikola Kumburović]] ([[:ru:Кумбурович, Никола|ru]]) # [[Nikola Milinković]] # [[Nikola Popović]] # [[Nikolay Minchev]] # [[Nikolay Pavlenko]] # [[Nikolay Shevchenko]] # [[Nikolay Tarasov]] ([[:ru:Тарасов, Николай Сергеевич|ru]], [[:ar:نيقولاي تاراسوف|ar]], [[:en:Nikolai Tarasov (footballer)|en]], [[:he:ניקולאי טראסוב|he]]) # [[Nizomiddin Farhodov]] # [[Nizomiddin Ziyovuddinov]] # [[Nodir Abdurazzoqov]] # [[Nodir Davlatov]] # [[Nodir Eliboyev]] # [[Nodir Sanoqulov]] # [[Nodir Yoʻldoshev]] # [[Nodirbek Abduholiqov]] # [[Nodirbek Mukarov]] # [[Nodirbek Ahmadjonov]] # [[Nodirjon Orziqulov]] # [[Nodirjon Soyibov]] # [[Nodirxon Habibullayev]] # [[Nodirxon Kamolov]] # [[Nodirxon Neʼmatxonov]] # [[Noʻmon Hasanov]] ([[:fa:نعمان حسن‌اف|fa]], [[:ru:Хасанов, Нумон Нурматович|ru]], [[:arz:نومون خاسانوڤ|arz]], [[:en:Numon Khasanov|en]], [[:ja:ヌモン・ハサノフ|ja]], [[:pl:Noʻmon Hasanov|pl]], [[:tt:Ногман Хәсәнов|tt]]) # [[Norxon Sheripov]] # [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] ([[:fa:ناصربک آتاقوزی‌اف|fa]], [[:ru:Отакузиев, Носир|ru]], [[:ar:أوتاكوزييف نوزبكي|ar]], [[:arz:اوتاكوزييف نوزبكى|arz]], [[:en:Nosirbek Otakuziev|en]], [[:it:Nosirbek Otaqo'ziyev|it]], [[:vi:Nosirbek Otakuziev|vi]]) # [[Nosirjon Abdusalomov]] # [[Nozim Mullaohunov]] # [[Nozima Kamoltoyeva]] ([[:en:Nozima Kamoltoeva|en]]) # [[Nurali Padarov]] # [[Nurbek Sarsenbayev]] # [[Nuriddin Hasanov]] # [[Nuriddin Nuriddinov]] # [[Nurillo Toʻxtasinov]] ([[:en:Nurillo Tukhtasinov|en]], [[:es:Nurillo Tukhtasinov|es]]) # [[Nurjahon Muzaffarov]] # [[Nurlan Ibraimov]] # [[Nurlibek Talasboyev]] ([[:tk:Nurlibek Talasboýew|tk]]) # [[Nurmuhammad Toshpoʻlatov]] # [[Nursulton Aminov]] # [[Oblayorbek Rahmatov]] # [[Odil Abdumajidov]] ([[:fr:Odil Abdumajidov|fr]], [[:en:Odil Abdumajidov|en]], [[:ru:Абдумажидов, Одил|ru]]) # [[Odil Ahmedov]] ([[:ru:Ахмедов, Одил Алимжанович|ru]], [[:ar:عادل أحمدوف|ar]], [[:arz:عادل احمدوف|arz]], [[:azb:عادل احمدوف|azb]], [[:cs:Odil Ahmedov|cs]], [[:de:Odil Ahmedov|de]], [[:en:Odil Ahmedov|en]], [[:es:Odil Ajmédov|es]], [[:fa:عادل احمدوف|fa]], [[:fi:Odil Ahmedov|fi]], [[:fr:Odil Ahmedov|fr]], [[:he:אודיל אחמדוב|he]], [[:hu:Odil Ahmedov|hu]], [[:id:Odil Ahmedov|id]], [[:it:Odil Ahmedov|it]], [[:ja:オディル・アフメドフ|ja]], [[:kaa:Ádil Axmedov|kaa]], [[:kk:Одил Алимжанович Ахмедов|kk]], [[:ko:오딜 아흐메도프|ko]], [[:mn:Одил Ахмедов|mn]], [[:nl:Odil Ahmedov|nl]], [[:pl:Odil Ahmedov|pl]], [[:pt:Odil Ahmedov|pt]], [[:sv:Odil Ahmedov|sv]], [[:tr:Adil Ahmedov|tr]], [[:uk:Ахмедов Оділ Алімжанович|uk]], [[:zh:奥季尔·艾哈迈多夫|zh]]) # [[Odiljon Abdurahmonov]] ([[:ru:Абдурахманов, Одилжон Алишерович|ru]], [[:en:Odilzhon Abdurakhmanov|en]], [[:fa:عادلجان عبدالرحمانوف|fa]], [[:io:Odiljon Abdurahmanov|io]], [[:it:Odiljon Abdurakhmanov|it]], [[:kk:Одилжон Алишерович Абдурахманов|kk]], [[:pl:Odiłdżon Abdurachmanow|pl]]) # [[Odiljon Hamrobekov]] ([[:ru:Хамробеков, Одил Сохибджонович|ru]], [[:ar:أوديلجون هامروبيكوف|ar]], [[:arz:اوديلچون هامروبيكوڤ|arz]], [[:bg:Одил Хамробеков|bg]], [[:en:Odiljon Hamrobekov|en]], [[:es:Odiljon Hamrobekov|es]], [[:fa:عادل‌جان همراه‌بکوف|fa]], [[:it:Odiljon Hamrobekov|it]], [[:kk:Одил Сохибджонович Хамробеков|kk]], [[:ko:오딜존 함로베코프|ko]], [[:pl:Odiljon Xamrobekov|pl]], [[:vi:Odiljon Hamrobekov|vi]]) # [[Oʻrol Choriyev]] # [[Oʻtkir Yusupov]] ([[:ru:Юсупов, Уткир Давлатбекович|ru]], [[:arz:اتكير يوسوپوڤ|arz]], [[:en:Utkir Yusupov|en]], [[:fa:اتکیر یوسفوف|fa]], [[:fr:Utkir Yusupov|fr]], [[:it:O'tkir Yusupov|it]], [[:kk:Уткир Давлатбекович Юсупов|kk]], [[:pl:Utkir Yusupov|pl]], [[:uk:Юсупов Уткір|uk]]) # [[Oleg Tolmasov]] ([[:ru:Толмасов, Олег Александрович|ru]]) # [[Oleg Yejurov]] # [[Oleg Zoteyev]] ([[:ru:Зотеев, Олег Владимирович|ru]], [[:ar:اوليغ زوتيف|ar]], [[:arz:اوليج زوتيف|arz]], [[:en:Oleg Zoteyev|en]], [[:it:Oleg Zoteyev|it]], [[:ko:올레그 조테예프|ko]], [[:pl:Oleg Zoteev|pl]], [[:uk:Зотєєв Олег Володимирович|uk]], [[:fa:اولگ زوتیف|fa]], [[:vi:Oleg Zoteev|vi]]) # [[Oleksandr Kasyan]] # [[Oleksiy Larin]] ([[:ar:أوليكسي لارين|ar]], [[:en:Oleksiy Larin|en]], [[:hu:Olekszij Andrijovics Larin|hu]], [[:it:Oleksij Larin|it]], [[:pl:Ołeksij Łarin|pl]], [[:uk:Ларін Олексій Андрійович|uk]], [[:vi:Oleksiy Larin|vi]]) # [[Olga Qahharova]] ([[:ru:Olga Kakharova|ru]]) # [[Olim Karimov]] # [[Olim Shokirov (futbolchi)]] # [[Olim Tillayev]] # [[Oliver Sarkic]] # [[Olivier Bonnes]] # [[Ollobergan Karimov]] # [[Omirbek Primbetov]] # [[Orif Mamatkazin]] # [[Orif Mirzoyev]] ([[:ru:Мирзоев, Ариф (футболист)|ru]], [[:ar:عارف ميرزوييف|ar]], [[:arz:عارف ميرزوييف|arz]], [[:en:Arif Mirzoýew|en]], [[:es:Arif Mirzoýew|es]], [[:fa:عارف میرزایف|fa]], [[:fr:Arif Mirzoýew|fr]], [[:it:Arif Mirzoýew|it]]) # [[Orifxoʻja Abduxoliqov]] # [[Oston Oʻrunov]] ([[:ru:Урунов, Остон Рустам огли|ru]], [[:bn:অস্তোন উরুনভ|bn]], [[:de:Oston Urunov|de]], [[:en:Oston Urunov|en]], [[:es:Oston Urunov|es]], [[:fa:آستان ارونوف|fa]], [[:fr:Oston Urunov|fr]], [[:it:Oston O'runov|it]], [[:kk:Остон Урунов|kk]], [[:ko:오스톤 우루노프|ko]], [[:pl:Oston Urunov|pl]], [[:uk:Остон Урунов|uk]]) # [[Otabek Ahadov]] # [[Otabek Boymurodov]] ([[:ru:Боймуродов, Отабек|ru]]) # [[Otabek Gʻulomxoʻjayev]] # [[Otabek Ikromov]] # [[Otabek Isroilov]] # [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] # [[Otabek Narzullayev]] # [[Otabek Shukurov]] ([[:ru:Шукуров, Отабек Гайратович|ru]], [[:ar:أوتابيك شوكوروف|ar]], [[:arz:اوتابيك شوكوروف|arz]], [[:azb:اتابک شکوروف|azb]], [[:de:Otabek Shukurov|de]], [[:en:Otabek Shukurov|en]], [[:es:Otabek Shukurov|es]], [[:fa:اتابک شاکروف|fa]], [[:fr:Otabek Shukurov|fr]], [[:it:Otabek Shukurov|it]], [[:ja:オタベク・シュクロフ|ja]], [[:kk:Отабек Ғайрат оглы Шукуров|kk]], [[:ko:오타베크 슈쿠로프|ko]], [[:pl:Otabek Shukurov|pl]], [[:tr:Otabek Şukurov|tr]], [[:uk:Отабек Шукуров|uk]]) # [[Otabek Valijonov]] ([[:bn:ওতাবেক ভালিজোনভ|bn]], [[:en:Otabek Valizhonov|en]]) # [[Otajon Niyozmetov]] # [[Otar Javashvili]] # [[Oyatillo Obidjonov]] # [[Oybek Erkinov]] # [[Oybek Joʻrayev]] # [[Oybek Nurmatov]] # [[Oybek Oʻrmonjonov]] # [[Oybek Qilichev]] ([[:ru:Киличев, Ойбек Махмурович|ru]], [[:ar:أويبيك كيليتشيف|ar]], [[:arz:اويبيك كيليتشيف|arz]], [[:en:Oybek Kilichev|en]], [[:it:Oybek Qilichev|it]]) # [[Oybek Rustamov]] # [[Oybek Shomurodov]] # [[Ozodbek Ergashev]] # [[Ozodbek Maʼrufov]] # [[Ozodbek Oʻktamov]] # [[Ozodbek Qurbonov]] # [[Oʻgʻiloy Qoʻchqorova]] ([[:en:Ugiloy Kuchkarova|en]]) # [[Patrick Agbo]] ([[:ru:Агбо, Патрик|ru]], [[:ar:باتريك أغبو|ar]], [[:arz:پاتريك ومومو اجبوه|arz]], [[:en:Patrick Agbo|en]], [[:pl:Patrick Agbo Umomo|pl]], [[:sw:Patrick Agbo|sw]], [[:uk:Патрік Умомо Агбо|uk]]) # [[Paul Komolafe]] # [[Pavel Harçik]] ([[:ru:Харчик, Павел Михайлович|ru]], [[:arz:پاڤيل خاركيك|arz]], [[:en:Pavel Harçik|en]], [[:fa:پاول هارچیک|fa]], [[:fr:Pavel Kharchik|fr]], [[:it:Pavel Harçik|it]], [[:pt:Pavel Kharchik|pt]], [[:sv:Pavel Harçik|sv]], [[:tt:Павел Харчик|tt]], [[:uk:Харчик Павло Михайлович|uk]]) # [[Pavel Mogilevets]] ([[:ru:Могилевец, Павел Сергеевич|ru]], [[:ar:بافيل موجيليفتز|ar]], [[:arz:بافيل موجيليفتز|arz]], [[:azb:پاول موقیلوتس|azb]], [[:de:Pawel Sergejewitsch Mogilewez|de]], [[:en:Pavel Mogilevets|en]], [[:es:Pável Moguilévets|es]], [[:fa:پاول موگیلوتس|fa]], [[:fr:Pavel Mogilevets|fr]], [[:he:פאבל מוגילבץ|he]], [[:hu:Pavel Szergejevics Mogilevec|hu]], [[:hy:Պավել Մոգիլևեց|hy]], [[:id:Pavel Mogilevets|id]], [[:it:Pavel Mogilevec|it]], [[:ja:パヴェル・モギレヴェツ|ja]], [[:ko:파벨 모길레베츠|ko]], [[:nl:Pavel Mogilevets|nl]], [[:no:Pavel Mogilevets|no]], [[:pl:Pawieł Mogilewiec|pl]], [[:pt:Pavel Mogilevets|pt]], [[:tt:Павел Могилевец|tt]], [[:uk:Могилевець Павло Сергійович|uk]], [[:vi:Pavel Mogilevets|vi]]) # [[Pavel Pavlyuchenko]] ([[:ru:Павлюченко, Павел Сергеевич|ru]], [[:ar:بيفل بافليوتشينكو|ar]], [[:arz:پاڤيل پاڤليوتشينكو|arz]], [[:be-x-old:Павал Паўлючэнка|be-x-old]], [[:be:Павел Сяргеевіч Паўлючэнка|be]], [[:en:Pavel Pavlyuchenko|en]], [[:es:Pavel Pavliuchenko|es]], [[:fr:Pavel Pavlioutchenko|fr]], [[:he:פאבל פאבליוצ'נקו|he]], [[:it:Pavel Paŭljučėnka|it]], [[:pl:Pawieł Pauluczenka|pl]], [[:uk:Павлюченко Павло Сергійович|uk]], [[:vi:Pavel Pavlyuchenko|vi]]) # [[Pavel Purishkin]] ([[:ru:Пурышкин, Павел Вячеславович|ru]], [[:arz:پاڤيل پوريشكين|arz]], [[:en:Pavel Purishkin|en]], [[:id:Pavel Purishkin|id]]) # [[Pavel Solomin]] ([[:ru:Соломин, Павел Павлович|ru]], [[:ar:بافل سولومين|ar]], [[:arz:بافل سولومين|arz]], [[:en:Pavel Solomin|en]], [[:es:Pavel Solomin|es]], [[:fr:Pavel Solomin|fr]], [[:id:Pavel Solomin|id]], [[:it:Pavel Solomin|it]], [[:ja:パヴェル・ソロミン|ja]], [[:pl:Pavel Solomin|pl]], [[:tg:Павел Соломин|tg]], [[:uk:Соломін Павло Павлович|uk]]) # [[Pavel Sadirin]] ([[:ru:Садырин, Павел Фёдорович|ru]], [[:ar:بافيل ساديرين|ar]], [[:arz:بافيل ساديرين|arz]], [[:bg:Павел Садирин|bg]], [[:de:Pawel Fjodorowitsch Sadyrin|de]], [[:en:Pavel Sadyrin|en]], [[:es:Pável Sadyrin|es]], [[:fa:پاول سادیرین|fa]], [[:fi:Pavel Sadyrin|fi]], [[:fr:Pavel Sadyrine|fr]], [[:he:פאבל סאדירין|he]], [[:hu:Pavel Fjodorovics Szadirin|hu]], [[:id:Pavel Sadyrin|id]], [[:it:Pavel Sadyrin|Pavel Sadyrin]], [[:ja:パヴェル・サディリン|ja]], [[:pl:Pawieł Sadyrin|pl]], [[:pt:Pavel Sadyrin|pt]], [[:tt:Павел Садырин|tt]], [[:uk:Садирін Павло Федорович|uk]]) # [[Pedro (futbolchi, 1999)]] ([[:ar:بيدرو (لاعب كرة قدم مواليد 1999)|ar]], ([[:en:Pedro (footballer, born 1999)|en]]) # [[Pedro Moreira]] ([[:en:Pedro Moreira (football manager)|en]]) # [[Petar Bosančić]] ([[:ru:Босанчич, Петар|ru]], [[:arz:پيتار بوسانسيك|arz]], [[:bg:Петар Босанчич|bg]], [[:en:Petar Bosančić|en]], [[:it:Petar Bosančić|it]], [[:lt:Petar Bosančić|lt]], [[:uk:Петар Босанчич|uk]]) # [[Petar Franjic]] ([[:arz:پيتار فرانچيك|arz]], [[:en:Petar Franjic|en]], [[:hr:Petar Franjić (nogometaš, 1992.)|hr]], [[:it:Petar Franjic|it]]) # [[Petru Hvorosteanov]] # [[Plamen Dimov]] # [[Predrag Vujović]] ([[:ru:Вуйович, Предраг|ru]], [[:ar:بريدراغ فويوفيتش|ar]], [[:arz:پريدراج ڤوچوڤيك|arz]], [[:en:Predrag Vujović|en]], [[:hu:Predrag Vujović|hu]], [[:pl:Predrag Vujović|pl]], [[:vi:Predrag Vujović|vi]]) # [[Przemysław Banaszak]] # [[Qadamboy Nurmatov]] # [[Qoʻshnazar Qoʻshnazarov]] # [[Qurbonali Shomurodov]] # [[Quvonchbek Abrayev]] # [[Quvondiq Roʻziyev]] ([[:en:Kuvondik Ruziev|en]], [[:es:Kuvondik Ruziev|es]]) # [[Radosav Aleksić]] ([[:en:Radosav Aleksić|en]], [[:sr:Радосав Алексић|sr]]) # [[Radu Rogac]] # [[Rahimjon Davronov]] # [[Rahmatullo Berdimurodov]] # [[Rahmonjon Roʻziyev]] # [[Ramazon Rabbimov]] # [[Rasul Musayev]] # [[Rasul Xayitov]] # [[Rasul Yoʻldoshev]] # [[Ratinho]] ([[:ar:راتينهو (لاعب كرة قدم)|ar]], [[:en:Jurani Ferreira|en]], [[:it:Jurani Francisco Ferreira|it]], [[:ko:하치뉴|ko]]) # [[Ravil Agishev]] # [[Ravshan Bozorov]] ([[:ru:Бозоров, Равшан|ru]], [[:arz:راڤشان بوزوروڤ|arz]], [[:en:Ravshan Bozorov|en]], [[:fa:روشن بازاروف|fa]], [[:fr:Ravshan Bozorov|fr]], [[:ja:ラフシャン・バザーロフ|ja]], [[:kk:Равшан Бозоров|kk]]) # [[Ravshan Muqimov]] # [[Ravshan Teshaboyev]] ([[:ru:Тешабаев, Равшан Абдувасукович|ru]]) # [[Ravshan Xayrullayev]] # [[Ravshan Xursanov]] # [[Ravshanbek Abdumannonov]] # [[Ravshanbek Sultonov]] # [[Ravshanbek Yagudin]] # [[Reza Yazdandoost]] ([[:en:Reza Yazdandoost|en]], [[:fa:رضا یزدان‌دوست|fa]]) # [[Rian Islomov]] # [[Richard Friday]] ([[:ru:Фрайдей, Ричард|ru]], [[:ar:ريتشارد فرايداي|ar]], [[:en:Richard Friday|en]], [[:lv:Ričards Emeka Fraidejs|lv]], [[:sv:Richard Friday|sv]]) # [[Rizo Ayvazov]] # [[Roberts Ozols]] ([[:en:Roberts Ozols (footballer)|en]], [[:es:Roberts Ozols|es]], [[:it:Roberts Ozols|it]], [[:lv:Roberts Ozols (futbolists)|lv]], [[:pl:Roberts Ozols|pl]]) # [[Roʻziboy Fayzullayev]] # [[Roʻzimboy Ahmedov]] # [[Roman Pasichnichenko]] ([[:ru:Пасичниченко, Роман Сергеевич|ru]], [[:pl:Roman Pasicznyczenko|pl]], [[:uk:Пасічниченко Роман Сергійович|uk]]) # [[Roman Papariga]] ([[:ru:Папарига, Роман Русланович|ru]], [[:en:Roman Paparyha|en]], [[:uk:Папарига Роман Русланович|uk]]) # [[Romāns Mickevičs]] ([[:de:Romāns Mickevičs|de]], [[:it:Romāns Mickevičs|it]], [[:lv:Romāns Mickevičs|lv]], [[:pl:Romāns Mickevičs|pl]]) # [[Rubén Sánchez]] ([[:ar:روبين سانشيز (لاعب كرة قدم)|ar]], [[:arz:روبين سانتشيز پيريز سيچويلا|arz]], [[:en:Rubén Sánchez (footballer, born 1994)|en]], [[:es:Rubén Sánchez Pérez-Cejuela|es]], [[:fa:روبن سانچز (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۹۴)|fa]], [[:tg:Рубен Санчес Перес Сехуэла|tg]]) # [[Rubin Hebaj]] ([[:ar:روبين هيباي|ar]], [[:arz:روبين هيباچ|arz]], [[:en:Rubin Hebaj|en]], [[:es:Rubin Hebaj|es]], [[:it:Rubin Hebaj|it]], [[:pl:Rubin Hebaj|pl]], [[:tg:Рубин Ҳeбaй|tg]], [[:uk:Рубін Гебай|uk]]) # [[Ruslan Ahmedov]] # [[Ruslan Margiyev]] ([[:ru:Маргиев, Руслан Таймуразович|ru]]) # [[Ruslan Melziddinov]] ([[:ru:Мельзиддинов, Руслан Адхамович|ru]], [[:arz:روسلان ميلزيدينوڤ|arz]], [[:en:Ruslan Melziddinov|en]], [[:pl:Ruslan Melziddinov|pl]]) # [[Ruslan Qalmagambetov]] # [[Ruslan Roziyev]] # [[Ruslanbek Jiyanov]] # [[Ruslanbek Menlimuratov]] # [[Rustam Abduhamidov]] # [[Rustam Akramov]] ([[:ru:Акрамов, Рустам Акрамович|ru]], [[:arz:روستام اكراموڤ|arz]], [[:en:Rustam Akramov|en]], [[:ms:Rustam Akramov|ms]], [[:pl:Rustam Akramov|pl]], [[:uk:Акрамов Рустам Акрамович|uk]]) # [[Rustam Ashurmatov]] ([[:ru:Ашурматов, Рустам Элёрович|ru]], [[:de:Rustam Ashurmatov|de]], [[:en:Rustam Ashurmatov|en]], [[:es:Rustam Ashurmatov|es]], [[:fa:رستم آشورماتوف|fa]], [[:it:Rustam Ashurmatov|it]], [[:ja:ルスタムジョン・アシュルマトフ|ja]], [[:ko:루스탐 아슈르마토프|ko]], [[:pl:Rustam Ashurmatov|pl]]) # [[Rustam Jahonov]] # [[Rustam Mehmonov]] # [[Rustam Mirsodiqov]] ([[:ru:Мирсадыков, Рустам Тухтамурадович|ru]], [[:pl:Rustam Mirsodiqov|pl]]) # [[Rustam Nortojiyev]] # [[Rustam Shaymardanov]] # [[Rustam Turdimurodov]] ([[:ru:Турдимуродов, Рустам|ru]], [[:en:Rustam Turdimurodov|en]]) # [[Rustambek Fomin]] # [[Rustamxon Azimov]] # [[Sadriddin Hasanov]] # [[Sadoqat Ro‘ziyeva]] ([[:en:Sadokat Ruzieva|en]]) # [[Sahob Joʻraev]] ([[:ru:Джураев, Сахоб Тошпулатович|ru]], [[:ar:ساخوب جوراييف|ar]], [[:arz:ساخوب جوراييف|arz]], [[:en:Sakhob Juraev|en]], [[:es:Sakhob Juraev|es]], [[:fr:Sakhob Juraev|fr]], [[:it:Saxob Jo'rayev|it]], [[:ja:サホブ・ジュラエフ|ja]], [[:pl:Saxob Joʻrayev|pl]], [[:fa:شهاب جورائف|fa]]) # [[Sahob Rashidov]] # [[Said Seyidov]] # [[Saida Galimova]] ([[:en:Saida Galimova|en]]) # [[Saidabbos Abdulhafizov]] # [[Saidafzalxon Axrorov]] # [[Saiddoston Fozilov]] # [[Saidislombek Pahlavonov]] # [[Saidjamol Davlatjonov]] # [[Saidjon Abdujabborov]] # [[Saidumarxon Saidnurullayev]] # [[Saidumarxon Sodiqov]] ([[:ru:Содиков, Саидумархон|ru]]) # [[Salamat Qutiboyev]] ([[:ru:Кутыбаев, Саламат|ru]]) # [[Salohiddin Tursunov]] # [[Salifu Mudasiru]] ([[:ar:موداسيرو ساليفو|ar]], [[:en:Salifu Mudasiru|en]], [[:ha:Salifu Mudasiru|ha]], [[:it:Mudasiru Salifu|it]]) # [[Samandar Murodboyev]] # [[Samandar Shukrillayev]] # [[Samandar Sindarov]] # [[Samandar Toirov]] # [[Samandarbek Joʻrabekov]] # [[Samandarjon Mavlonqulov]] # [[Samandar Oʻrinboyev]] # [[Samir Bekrić]] ([[:ru:Бекрич, Самир|ru]], [[:ar:سمير بكريتش|ar]], [[:arz:سمير بيكريتش|arz]], [[:de:Samir Bekrić|de]], [[:en:Samir Bekrić|en]], [[:it:Samir Bekrić|it]], [[:ko:사미르 베크리치|ko]], [[:uk:Самир Бекрич|uk]]) # [[Samir Zeljković]] ([[:en:Samir Zeljković|en]]) # [[Samuel Akanji]] # [[Samuel Opeh]] # [[Sanjar Asqaraliyev]] # [[Sanjar Qodirqulov]] ([[:fa:سنجر قادرقل‌اف|fa]], [[:en:Sanjar Kodirkulov|en]]) # [[Sanjar Quvvatov]] ([[:ru:Кувватов, Санджар Хашимович|ru]], [[:ar:سنجار كوفاتوف|ar]], [[:arz:سنجار كوفاتوف|arz]], [[:azb:سنجر قوت‌اف|azb]], [[:en:Sanjar Kuvvatov|en]], [[:fa:سنجر قوت‌اف|fa]], [[:it:Sanjar Quvvatov|it]], [[:kk:Санджар Хашим оглы Қувватов|kk]], [[:pl:Sanjar Kuvvatov|pl]], [[:uk:Кувватов Санджар|uk]], [[:vi:Sanjar Kuvvatov|vi]]) # [[Sanjar Rashidov]] # [[Sanjar Shoahmedov]] ([[:ru:Шоахмедов, Санжар Кудратуллаевич|ru]], [[:arz:سانچار شاخميدوڤ|arz]], [[:en:Sanjar Shaakhmedov|en]], [[:it:Sanjar Shoahmedov|it]], [[:pt:Sanjar Shaakhmedov|pt]]) # [[Sanjar Tursunov]] ([[:ru:Турсунов, Санжар Атхамович|ru]], [[:ar:سنجر تورسونوف|ar]], [[:arz:سنجر تورسونوف|arz]], [[:azb:سنجر تورسونوف|azb]], [[:de:Sanjar Tursunov|de]], [[:en:Sanzhar Tursunov|en]], [[:es:Sanzhar Tursunov|es]], [[:fa:سنجر تورسونوف|fa]], [[:fr:Sanzhar Tursunov|fr]], [[:hu:Szanzsar Athamovics Turszunov|hu]], [[:it:Sanžar Tursunov|it]], [[:ja:サンジャール・トゥルスノフ|ja]], [[:ko:산자르 투르수노프|ko]], [[:pl:Sanjar Tursunov|pl]], [[:pt:Sanzhar Tursunov|pt]], [[:tr:Sencer Dursunov|tr]], [[:uk:Турсунов Санжар Атхамович|uk]]) # [[Sanjarbek Zokirov]] # [[Sanʼat Shixov]] ([[:en:Sanat Shikhov|en]]) # [[Sardor Abdunabiyev]] # [[Sardor Asatillayev]] # [[Sardor Azimov]] # [[Sardor Jahonov]] ([[:en:Sardor Jakhonov|en]]) # [[Sardor Matmurodov]] # [[Sardor Mirqobilov]] # [[Sardor Mirzayev]] ([[:ru:Мирзаев, Сардор Мухаммадзиёхиддинович|ru]], [[:ar:سردار ميرزاييف|ar]], [[:arz:سردار ميرزاييف|arz]], [[:de:Sardor Mirzayev|de]], [[:el:Σαρντόρ Μιρζάεφ|el]], [[:en:Sardor Mirzaev|en]], [[:fa:سردار میرزایف|fa]], [[:it:Sardor Mirzayev|it]], [[:ja:サルドル・ミルザエフ|ja]], [[:th:ซาร์ดอร์ มีร์ซาเยฟ|th]]) # [[Sardor Qobuljonov]] ([[:ru:Кабулджанов, Сардор Рафкатович|ru]], [[:ar:ساردور كابولدجانوف|ar]], [[:arz:ساردور كابولدجانوف|arz]]) # [[Sardor Qulmatov]] ([[:en:Sardor Kulmatov|en]]) # [[Sardor Rahmonov]] ([[:ru:Рахманов, Сардор|ru]], [[:uk:Сардор Рахманов|uk]]) # [[Sardor Rajabov]] # [[Sardor Rashidov]] ([[:ru:Рашидов, Сардор Ихтиёрович|ru]], [[:ar:سردار رشيدوف|ar]], [[:arz:سردار رشيدوف|arz]], [[:azb:ساردور رشیدوف|azb]], [[:en:Sardor Rashidov|en]], [[:es:Sardor Rashidov|es]], [[:fa:سردار رشیدوف|fa]], [[:fr:Sardor Rashidov|fr]], [[:hu:Szardor Rasidov|hu]], [[:it:Sardor Rashidov|it]], [[:ja:サルドル・ラシドフ|ja]], [[:kk:Сардор Ихтиёрович Рашидов|kk]], [[:ko:사르도르 라시도프|ko]], [[:nl:Sardor Rashidov|nl]], [[:pl:Sardor Rashidov|pl]], [[:pt:Sardor Rashidov|pt]], [[:tr:Serdar Raşidov|tr]], [[:uk:Сардор Рашидов|uk]], [[:vi:Sardor Rashidov|vi]]) # [[Sardor Saʼdullayev]] # [[Sardor Sobirxoʻjayev]] ([[:azb:سردار صابرخواجه‌اف|azb]], [[:en:Sardor Sabirkhodjaev|en]], [[:fa:سردار صابرخواجه‌اف|fa]]) # [[Sardor Telyakov]] # [[Sardorbek Bahromov]] # [[Sardorbek Hoshimov]] # [[Sardorbek Mahmudov]] # [[Sardorjon Soliyev]] # [[Sarvar Abduhamidov]] # [[Sarvar Ablayev]] # [[Sarvar Bekchanov]] # [[Sarvar Husanov]] # [[Sarvar Jumaniyozov]] # [[Sarvar Mirzayev]] # [[Sarvar Otabayev]] # [[Sarvarbek Adhamov]] # [[Saša Đorđević]] ([[:ru:Джорджевич, Саша|ru]], [[:ar:ساشا دورديفيك|ar]], [[:arz:ساسا دورديڤيك|arz]], [[:de:Saša Đorđević|de]], [[:en:Saša Đorđević (footballer)|en]]) # [[Saveliy Abramov]] ([[:ru:Абрамов, Савелий Витальевич|ru]]) # [[Sayyodbek Davronov]] # [[Sayiddin Mavlonov]] # [[Sayfiddin Sodiqov]] # [[Selim Nurmurodov]] ([[:ru:Нурмурадов, Селим Бердымурадович|ru]], [[:arz:سيليم نورمورادوڤ|arz]]) # [[Semir Smajlagić]] ([[:ru:Смайлагич, Семир|ru]], [[:en:Semir Smajlagić|en]], [[:he:סמיר סמאילגיץ'|he]], [[:it:Semir Smajlagić|it]], [[:kk:Семир Смайлагич|kk]], [[:pl:Semir Smajlagić|pl]]) # [[Serdaraly Ataýew]] ([[:ru:Атаев, Сердарали Мураталиевич|ru]], [[:en:Serdaraly Ataýew|en]], [[:pl:Serdaraly Ataýew|pl]], [[:vi:Serdaraly Ataýew|vi]]) # [[Sergey Lebedev]] ([[:ru:Лебедев, Сергей Элефертович|ru]], [[:ar:سيرجي ليبيديف (لاعب كرة قدم)|ar]], [[:arz:سيرجى ليبيديف (لاعب كورة قدم)|arz]], [[:ca:Serguei Elefertovitx Lébedev|ca]], [[:en:Sergey Lebedev (footballer)|en]], [[:es:Sergey Lebedev (futbolista)|es]], [[:fa:سرگی لبدف|fa]], [[:fr:Sergey Lebedev|fr]], [[:ja:セルゲイ・レベデフ (サッカー選手)|ja]], [[:kk:Сергей Елефертович Лебедев|kk]], [[:uk:Лебедєв Сергій Елефертович|uk]]) # [[Sergey Kovshov]] ([[:ru:Ковшов, Сергей Геннадьевич|ru]]) # [[Sergey Lushan]] ([[:ru:Лущан, Сергей Иванович|ru]], [[:ar:سيرجي لوشان|ar]], [[:arz:سيرجى لوشان|arz]], [[:en:Sergey Lushan|en]], [[:es:Sergey Lushan|es]], [[:fa:سرگی لوشان|fa]], [[:kk:Сергей Иванович Лущан|kk]], [[:tg:Сергей Лушан|tg]], [[:uk:Лущан Сергій Іванович|uk]]) # [[Sergey Mayboroda]] ([[:ru:Майборода, Сергей Иванович|ru]], [[:uk:Майборода Сергій Іванович|uk]]) # [[Sergey Ni]] ([[:ru:Ни, Сергей|ru]]) # [[Sergey Petrov]] # [[Sergey Smorodin]] ([[:ru:Смородин, Сергей Дмитриевич|ru]], [[:en:Sergey Smorodin|en]], [[:pl:Sergey Smorodin|pl]], [[:uk:Сергій Смородін|uk]]) # [[Sergey Strashnenko]] # [[Sergey Tumasyan]] ([[:ru:Тумасян, Сергей Александрович|ru]], [[:ar:سيرغي توماسيان|ar]], [[:arz:سيرجى توماسيان|arz]], [[:azb:سرقئی توماسیان|azb]], [[:en:Sergei Tumasyan|en]], [[:fa:سرگئی توماسیان|fa]], [[:hy:Սերգեյ Թումասյան|hy]], [[:id:Sergei Tumasyan|id]], [[:tg:Сергей Тумасян|tg]], [[:vi:Sergei Tumasyan|vi]]) # [[Shahboz Joʻrabekov]]<!-- [[::|]], --> # [[Shahboz Joʻrayev]] # [[Shahboz Jumaboyev]] # [[Shahboz Nuriddinov]] # [[Shahboz Umarov]] ([[:ru:Умаров, Шохбоз Хусниддин огли|ru]], [[:arz:شخبوز عمروف|arz]], [[:en:Shokhboz Umarov|en]], [[:es:Shokhboz Umarov|es]], [[:fa:شاهباز عمروف|fa]], [[:it:Shokhboz Umarov|it]], [[:kk:Шохбоз Хусниддин оглы Умаров|kk]], [[:pl:Shahboz Umarov|pl]], [[:uk:Шохбоз Умаров|uk]]) # [[Shahbozbek Abduvaliyev]] # [[Shahnoza Qurbonova]] ([[:en:Shahnoza Kurbonova|en]]) # [[Shahrom Samiev]] ([[:ru:Самиев, Шахром Тагоймуродович|ru]], [[:arz:شاهروم ساميڤ|arz]], [[:en:Shahrom Samiev|en]], [[:fa:شهرام سامیف|fa]], [[:it:Šaḩrom Samiev|it]], [[:uk:Шахром Самієв|uk]]) # [[Shahzod Akromov]] # [[Shahzod Azmiddinov]] # [[Shahzod Beshimov]] # [[Shahzod Gʻofurbekov]] # [[Shahzod Hamidov]] # [[Shahzod Imomov]] # [[Shahzod Rahmatullayev]] # [[Shahzod Shaymanov]] # [[Shahzod Savriyev]] # [[Shahzod Toirov]] # [[Shahzod Turopov]] # [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[:ru:Убайдуллаев, Шахзодбек|ru]], [[:en:Shakhzod Ubaydullaev|en]], [[:es:Shakhzod Ubaydullaev|es]], [[:uk:Шахзод Убайдуллаєв|uk]]) # [[Shahzodbek Nurmatov]] ([[:ru:Нурматов, Шахзодбек Садыкович|ru]], [[:arz:شاهزودبيك نورماتوڤ|arz]], [[:en:Shahzodbek Nurmatov|en]], [[:vi:Shahzodbek Nurmatov|vi]]) # [[Shahzodbek Suyunov]] # [[Shamsiddin Sagdullayev]]<!--[[::|]] --> # [[Sharapat Bekimbetov]] # [[Sharof Muhiddinov]] ([[:en:Sharof Mukhiddinov|en]], [[:fa:شرف موخیدینوف|fa]]) # [[Shavkat Mullajonov]] ([[:ru:Муллажонов, Шавкатжон|ru]], [[:ar:شوكت مولاجانوف|ar]], [[:arz:شوكت مولاجانوف|arz]], [[:azb:شوکت مولاجانوف|azb]], [[:en:Shavkat Mullajanov|en]], [[:es:Shavkat Mullajanov|es]], [[:fa:شوکت ملاجانوف|fa]], [[:fr:Shavkat Mullajanov|fr]], [[:hu:Shavkat Mullajanov|hu]], [[:it:Shavkat Mullajonov|it]], [[:ja:シャフカト・ムラジャノフ|ja]], [[:pl:Shavkat Mullajonov|pl]], [[:pt:Shavkat Mullajanov|pt]], [[:tr:Şevket Mullacanov|tr]], [[:zh:沙夫卡特·穆拉加诺夫|zh]]) # [[Shavkat Nasibullayev]] # [[Shavkat Raimqulov]] ([[:ru:Раимкулов, Шавкат Абдусаломович|ru]], [[:arz:شاڤكات رايمكولوڤ|arz]], [[:en:Shavkat Raimqulov|en]], [[:es:Shavkat Raimqulov|es]], [[:it:Shavkat Raimqulov|it]], [[:pl:Shavkat Raimqulov|pl]]) # [[Shavkat Salomov]] ([[:ru:Саломов, Шавкат Расулович|ru]], [[:ar:شوكت سالوموف|ar]], [[:arz:شوكت سالوموف|arz]], [[:de:Shavkat Salomov|de]], [[:en:Shavkat Salomov|en]], [[:es:Shavkat Salomov|es]], [[:fr:Shavkat Salomov|fr]], [[:it:Shavkat Salomov|it]], [[:ja:シャフカト・サラーモフ|ja]], [[:kaa:Shavkat Salomov|kaa]], [[:kk:Шавкат Расулович Саломов|kk]], [[:pl:Shavkat Salomov|pl]], [[:vi:Shavkat Salomov|vi]]) # [[Shehroz Mamadaliyev]] # [[Sherali Joʻrayev (futbolchi, 1988)]] # [[Sheroz Jalolov]] # [[Sherzod Esanov]] ([[:ru:Эсанов, Шерзод Дилшодович|ru]], [[:en:Sherzod Esanov|en]]) # [[Sherzod Karimov]] ([[:ru:Каримов, Шерзод|ru]], [[:ar:شيرزودبيك كريموف|ar]], [[:arz:شيرزودبيك كريموف|arz]], [[:en:Sherzod Karimov|en]], [[:fa:شیرزاد کریموف|fa]], [[:it:Sherzod Karimov|it]], [[:uk:Шерзод Карімов|uk]], [[:vi:Sherzod Karimov|vi]], [[:zh:舍佐德·卡里莫夫|zh]]) # [[Sherzod Fayziyev (futbolchi)]] ([[:en:Sherzod Fayziev|en]]) # [[Sherzod Gʻulomjonov]] # [[Sherzod Hakimov]] # [[Sherzod Mirzajonov]] # [[Sherzod Qodirov]] # [[Sherzod Rayimjonov]] # [[Sherzod Shokirov]] ([[:ru:Шакиров, Шерзот Шафкатович|ru]], [[:ar:شيرزود شاكيروف|ar]], [[:arz:شيرزود شاكيروف|arz]], [[:en:Sherzod Shakirov|en]]) # [[Sherzod Temirov]] ([[:en:Sherzod Temirov|en]], [[:fa:شیرزاد تمیروف|fa]], [[:zh:舒佐特·迪美路夫|zh]]) # [[Sherzodbek Abdulboriyev]] # [[Sherzodbek Abduraimov]] # [[Sherzodjon Komilov]] # [[Shirinboy Abdullayev]] # [[Shodiyor Shodiboyev]] # [[Shohjahon Nasimov]] # [[Shohjahon Sultonmurodov]] # [[Shohjahon Umarov]] # [[Shohjahon Yorqinboyev]] # [[Shohjaxon Abbosov]] # [[Shohmalik Komilov]] # [[Shohruh Abduhalilov]] # [[Shohruh Isoqov]] # [[Shohrux Eshonov]] # [[Shohrux Gadoyev]] ([[:ru:Гадоев, Шохрух Шакирович|ru]], [[:ar:شاهرخ غادوييف|ar]], [[:arz:شاهروخ جادوييف|arz]], [[:en:Shohrux Gadoyev|en]], [[:it:Shohrux Gadoyev|it]], [[:ja:シャフルフ・ガダーエフ|ja]], [[:ko:쇼흐루흐 가도예프|ko]], [[:vi:Shohrux Gadoyev|vi]], [[::|:]]) # [[Shohrux Nishonov]] # [[Shohrux Xudoyberganov]] # [[Shohrux Yoqubjonov]] # [[Shohruxjon Raimov]] # [[Shohzamon Xayrulloyev]] # [[Shokir Yoʻldoshev]] # [[Shorahim Shorahmedov]] # [[Shota Grigalashvili]] ([[:ru:Григалашвили, Шота|ru]], [[:ar:شوتا كريكالاشفيلي (لاعب كرة قدم مواليد 1986)|ar]], [[:arz:شوتا جريجالاشڤيلى|arz]], [[:el:Σότα Γκριγκαλασβίλι|el]], [[:en:Shota Grigalashvili|en]], [[:hy:Շոթա Գրիգալաշվիլի|hy]], [[:it:Shota Grigalashvili|it]], [[:ka:შოთა გრიგალაშვილი|ka]], [[:pl:Szota Grigalaszwili|pl]], [[:tr:Şota Grigalaşvili|tr]]) # [[Shota Gvazava]] # [[Shoxrux Eshboʻtayev]] # [[Shoxruz Norxonov]] # [[Shuhrat Eshboʻtayеv]] # [[Shuhrat Toshpoʻlatov]] # [[Shuhrat Jabborov]] # [[Shuhrat Muhammadiyev]] ([[:ru:Мухаммадиев, Шухрат Шавкатович|ru]], [[:arz:شوخرات موخاماديڤ|arz]], [[:en:Shukhrat Mukhammadiev|en]], [[:hu:Shukhrat Mukhammadiev|hu]], [[:it:Shuhrat Muhammadiyev|it]], [[:pl:Shuxrat Muxammadiyev|pl]], [[:vi:Shukhrat Mukhammadiev|vi]], [[:pt:Shukhrat Mukhammadiev|pt]], [[:fa:شهرت محمدی‌اف|fa]], [[:tr:Şöhret Muhammediyev|tr]]) # [[Shuhrat Yoʻldoshev]] # [[Shukron Yoʻldoshev]] # [[Shukurali Poʻlatov]] ([[:bn:শুকুরালি পুলাতভ|bn]], [[:en:Shukurali Pulatov|en]]) # [[Siavash Hagh Nazari]] ([[:arz:سيايڤاش هاج نازارى|arz]], [[:azb:سیاوش حق‌نظری|azb]], [[:en:Siavash Hagh Nazari|en]], [[:fa:سیاوش حق‌نظری|fa]], [[:uk:Сіаваш Хагназарі|uk]]) # [[Šime Žuzul]] ([[:de:Šime Žužul|de]], [[:de:Šime Žužul|en]]) # [[Siniša Babić]] ([[:ar:سينيشا بابيتش|ar]], [[:arz:سينيسا بابيك|arz]], [[:en:Siniša Babić|en]], [[:it:Siniša Babić|it]], [[:sr:Синиша Бабић|sr]]) # [[Siroj Meliyev]] # [[Sirojiddin Bashriddinov]] # [[Sirojiddin Qoʻziyev]] # [[Sirojiddin Rahmatullayev (futbolchi, 1993)]] # [[Sirojiddin Sayfiyev]] ([[:ru:Сайфиев, Сироджиддин|ru]]) # [[Sirojiddin Solijonov]] # [[Slaven Stjepanović]] ([[:ru:Степанович, Славен|ru]], [[:arz:سلاڤين ستچيپانوڤيك|arz]], [[:en:Slaven Stjepanović|en]], [[:it:Slaven Stjepanović|it]]) # [[Slaviša Stojanović]] # [[Slavko Damjanović]] ([[:arz:سلاڤكو دامچانوڤيك|arz]], [[:en:Slavko Damjanović|en]], [[:hu:Slavko Damjanovic|hu]], [[:id:Slavko Damjanović|id]], [[:it:Slavko Damjanović|it]]) # [[Slavko Lukić]] # [[Sobir Usmonxoʻjayev]] # [[Sobit Sindarov]] # [[Stanislav Andreyev]] ([[:fa:استانیسلاو آندریف|fa]], [[:ru:Андреев, Станислав|ru]], [[:ar:ستانيسلاف أندرييف|ar]], [[:arz:ستانيسلاف اندرييف|arz]], [[:en:Stanislav Andreev|en]], [[:es:Stanislav Andreev|es]], [[:fr:Stanislav Andreev|fr]], [[:it:Stanislav Andreyev|it]], [[:ja:スタニスラフ・アンドレーエフ|ja]], [[:pl:Stanislav Andreyev|pl]], [[:vi:Stanislav Andreev|vi]]) # [[Stefan Čolović]] ([[:arz:ستيفان كولوڤيك|arz]], [[:en:Stefan Čolović (Serbian footballer)|en]], [[:it:Stefan Čolović|it]], [[:sr:Стефан Чоловић (српски фудбалер)|sr]]) # [[Steven Lustica]] ([[:ar:ستيفن لوستيكا|ar]], [[:arz:ستيفن لوستيكا|arz]], [[:de:Steven Lustica|de]], [[:en:Steven Lustica|en]], [[:hr:Steven Peter Luštica|hr]], [[:it:Steven Luštica|it]], [[:pl:Steven Luštica|pl]], [[:sh:Steven Peter Luštica|sh]], [[:zh:史提芬·魯斯迪卡|zh]]) # [[Stipe Perica]] ([[:ru:Перица, Стипе|ru]], [[:ar:ستيب باريتشا|ar]], [[:arz:ستيب باريتشا|arz]], [[:de:Stipe Perica|de]], [[:en:Stipe Perica|en]], [[:es:Stipe Perica|es]], [[:fi:Stipe Perica|fi]], [[:he:סטיפה פריצה|he]], [[:hr:Stipe Perica|hr]], [[:it:Stipe Perica|it]], [[:ja:スティペ・ペリツァ|ja]], [[:ko:스티페 페리카|ko]], [[:nl:Stipe Perica|nl]], [[:pl:Stipe Perica|pl]], [[:tr:Stipe Perica|tr]], [[:uk:Стипе Периця|uk]]) # [[Suhrob Berdiyev]] # [[Suhrob Eshboyev]] # [[Suhrob Izzatov]] # [[Suhrob Neʼmatov]] # [[Suhrob Sultonov]] # [[Sulton Rahmatov]] # [[Sultonboy Ismoilov]] # [[Sunnatilla Mamadaliyev]] # [[Sunnatilla Poyonov]] # [[Sunnatillo Abdugʻaniyev]] # [[Sunnatulla Abdullajonov]] # [[Sunnatulla Yoqubov]] # [[Sunnatulloh Hamidjonov]] # [[Sylvanus Nimely]] ([[:ru:Нимели, Сильванус|ru]], [[:ar:سيلفانوس نيميلي|ar]], [[:arz:سيلفانوس نيميلى|arz]], [[:cs:Sylvanus Nimely|cs]], [[:en:Sylvanus Nimely|cs]], [[:fr:Sylvanus Nimely|fr]], [[:it:Sylvanus Nimely|it]], [[:sw:Sylvanus Nimely|sw]], [[:uk:Сільванус Німелі|uk]], [[:vi:Sylvanus Nimely|vi]]) # [[Tadas Gražiūnas]] ([[:ru:Гражюнас, Тадас Арвидович|ru]], [[:arz:تاداس جرازيوناس|arz]], [[:en:Tadas Gražiūnas|en]], [[:et:Tadas Gražiūnas|et]], [[:lt:Tadas Gražiūnas|lt]], [[:pl:Tadas Gražiūnas|pl]]) # [[Tanzilya Zarbiyeva]] ([[:arz:تنزيليا زاربييفا|arz]], [[:en:Tanzilya Zarbieva|en]]) # [[Temur Bekchonov]] # [[Temur Hakimov]] # [[Temur Ismoilov]] # [[Temur Mamasidiqov]] # [[Temur Masharipov]] # [[Temur Odilov]] # [[Temur Toʻlaganov]] # [[Temur Tolipov]] # [[Temur Usmonov]] ([[:en:Timur Talipov|en]]) # [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[:ru:Абдухоликов, Темурходжа Зоирович|ru]], [[:ar:تيمورخوجا عبد الخالقوف|ar]], [[:arz:تيمورخوجا عبد الخالقوف|arz]], [[:azb:تیمورخوجا عبدخالقوف|azb]], [[:en:Temurkhuja Abdukholiqov|en]], [[:es:Temurkhuja Abdukholiqov|es]], [[:fa:تیمورخواجه عبدخالق‌اف|fa]], [[:fr:Temurkhuja Abdukholikov|fr]], [[:hr:Temurhuja Abduholikov|hr]], [[:it:Temurxo'ja Abduxoliqov|it]], [[:sh:Temurxoʻja Abduxoliqov|sh]], [[:sl:Temurxo'ja Abduxoliqov|sl]]) # [[Thibault Tchicaya]] ([[:arz:ثيباولت تكيكايا|arz]], [[:en:Thibault Tchicaya|en]], [[:ha:Thibault Tchicaya|ha]]) # [[Tiago Bezerra]] ([[:ru:Безерра, Тиагу|ru]], [[:ar:تياغو بيزيرا|ar]], [[:arz:تياجو بيزيرا|arz]], [[:az:Tiaqo Bezerra|az]], [[:de:Tiago Bezerra|de]], [[:en:Tiago Bezerra|en]], [[:tg:Тяго Кейрос Безерра|tg]], [[:tr:Tiago Bezerra|tr]], [[:vi:Tiago Bezerra|vi]]) # [[Timur Alimxoʻjayev]] # [[Timur Gʻaniyev]] ([[:ru:Ганиев, Темур Ибрахимджанович|ru]], [[:uk:Ганієв Тимур Ібрахімджанович|uk]]) # [[Timur Islomov]] # [[Timur Nabiyev]] # [[Timur Turdiyev]] # [[Tohir Malodustov]] # [[Tohir Rafaelov]] # [[Tohir Toʻxtasinov]] ([[:en:Tohir Malodustov|en]]) # [[Toʻlabek Akramov]] ([[:en:Tulabek Akramov|en]]) # [[Toʻlqin Ergashev]] # [[Toma Tabatadze]] # [[Tomislav Mrčela]] ([[:arz:توميسلاڤ مرسيلا|arz]], [[:en:Tomislav Mrčela|en]], [[:it:Tomislav Mrčela|it]], [[:ko:토미슬라브 므르첼라|ko]], [[:zh:托米斯拉夫·馬塞拉|zh]]) # [[Tomislav Pajović]] # [[Tomoki Muramatsu]] ([[:ru:Мурамацу, Томоки|ru]], [[:ar:توموكي موراماتسو|ar]], [[:arz:توموكى موراماتسو|arz]], [[:ast:Tomoki Muramatsu|ast]], [[:azb:توموکی موراماتسو|azb]], [[:da:Tomoki Muramatsu|da]], [[:de:Tomoki Muramatsu|de]], [[:en:Tomoki Muramatsu|en]], [[:eo:Tomoki Muramatsu|eo]], [[:es:Tomoki Muramatsu|es]], [[:eu:Tomoki Muramatsu|eu]], [[:fa:توموکی موراماتسو|fa]], [[:id:Tomoki Muramatsu|id]], [[:ja:村松知輝|ja]], [[:ko:무라마쓰 도모키|ko]], [[:ms:Tomoki Muramatsu|ms]], [[:nn:Tomoki Muramatsu|nn]], [[:sv:Tomoki Muramatsu|sv]], [[:tr:Tomoki Muramatsu|tr]], [[:vi:Muramatsu Tomoki|vi]], [[:zh-yue:村松知輝|zh-yue]]) # [[Toni Jović]] ([[:ar:توني يوفيتش|ar]], [[:arz:تونى چوڤيك|arz]], [[:de:Toni Jović|de]], [[:en:Toni Jović|en]], [[:it:Toni Jović|it]], [[:sr:Тони Јовић|sr]]) # [[Tornike Dzebniauri]] ([[:ru:Дзебниаури, Торнике|ru]]) # [[Toshmurod Ogʻamurodov]] ([[:ru:Агамурадов, Тачмурад Шамакович|ru]], [[:en:Täçmyrat Agamyradow|Täçmyrat Agamyradow]], [[:tk:Täçmyrat Agamyradow|tk]] [[:pl:Täçmyrat Agamyradow|pl]]) # [[Turdimurod Omonov]] # [[Ubirajara Veiga da Silva]] ([[:ru:Вейга да Силва, Убиражара|ru]], [[:es:Bira (futbolista)|es]], [[:pl:Ubirajara Veiga da Silva|pl]]) # [[Ulugʻbek Abdullayev]] # [[Ulugʻbek Hoshimov]] ([[:en:Ulugbek Khoshimov|en]]) # [[Ulugʻbek Kenjayev]] # [[Ulugʻbek Maratov]] # [[Ulugʻbek Moʻminov]] ([[:ru:Муминов, Улугбек|ru]]) # [[Ulugʻbek Oʻrinboyev]] # [[Ulugʻbek Sharipov]] # [[Ulugʻbek Sunnatov]] # [[Ulugʻbek Xoliqov]] # [[Ulugʻbek Xudoyberdiyev]] # [[Umar Adhamzoda]] # [[Umar Berdiyev]] # [[Umar Eshmurodov]] ([[:ru:Эшмуродов, Умар Юсуфович|ru]], [[:en:Umar Eshmurodov|en]], [[:fa:عمر اشمرادوف|fa]], [[:kk:Умар Эшмуродов|kk]], [[:ms:Umar Eshmurodov|ms]]) # [[Umar Nasriddinov]] # [[Umarali Rahmonaliyev]] ([[:ru:Рахмоналиев, Умарали|ru]], [[:bn:উমারালি রাখমোনালিয়েভ|bn]], [[:de:Umarali Rahmonaliyev|de]], [[:en:Umarali Rakhmonaliev|en]], [[:fr:Umarali Rakhmonaliev|fr]], [[:it:Umarali Rahmonaliyev|it]], [[:uk:Умаралі Рахмоналієв|uk]]) # [[Umarbek Toʻxtasinov]] ([[:ru:Тухтасинов, Умарбек|ru]]) # [[Umarjon Sharipov]] ([[:en:Umarjon Sharipov|en]], [[:es:Umarjon Sharipov|es]]) # [[Umid Hamroyev]] # [[Umid Sultonov]] # [[Umidjon Oʻktamaliyev]] # [[Umid Boqiyev]] # [[Usmonali Abdukarimov]] # [[Usmonali Ismonaliyev]] # [[Uros Kojic]] # [[Vadim Afonin]] ([[:ru:Афонин, Вадим Сергеевич|ru]], [[:ar:فاديم أفونين|ar]], [[:fa:وادیم آفونین|fa]], [[:arz:فاديم افونين|arz]], [[:en:Vadim Afonin|en]], [[:it:Vadim Afonin|it]], [[:ja:ヴァディム・アフォーニン|ja]], [[:vi:Vadim Sergeyevich Afonin|vi]]) # [[Vadim Shodimatov]] # [[Valeriy Fomichev]] ([[:ru:Фомичёв, Валерий Геннадьевич|ru]], [[:arz:ڤاليرى فوميتشيڤ|arz]], [[:be-x-old:Валеры Фамічоў|be-x-old]], [[:be:Валерый Генадзевіч Фамічоў|be]], [[:de:Waleryj Famitschou|de]], [[:en:Valery Fomichev|en]]) # [[Valeriy Kechinov]] ([[:ru:Кечинов, Валерий Викторович|ru]], [[:arz:ڤاليرى كيكينوڤ|arz]], [[:en:Valery Kechinov|en]], [[:es:Valeri Kéchinov|es]], [[:it:Valeriy Kechinov|it]], [[:ja:ヴァレリー・ケチノフ|ja]], [[:pl:Walerij Kieczinow|pl]], [[:tg:Валери Кечинов|tg]], [[:uk:Кечинов Валерій Вікторович|uk]]) # [[Valeriy Kichin]] ([[:ru:Кичин, Валерий Сергеевич|ru]], [[:arz:ڤاليرى كيكين|arz]], [[:en:Valery Kichin|en]], [[:fa:والری کیچین|fa]], [[:fr:Valeri Kitchine|fr]], [[:he:ואלרי קיצ'ין|he]], [[:io:Valeri Kichin|io]], [[:it:Valerij Kičin|io]], [[:ja:ヴァレリー・キチン|ja]], [[:kk:Валерий Сергеевич Кичин|kk]], [[:ko:발레리 키친|ko]], [[:ky:Валерий Кичин|ky]], [[:lb:Waleri Kitschin|lb]], [[:pl:Walerij Kiczin|pl]], [[:pt:Valeri Kichin|pt]], [[:uk:Кічін Валерій Сергійович|uk]]) # [[Valeriy Lyotkin]] # [[Vanja Ilić]] # [[Valijon Gʻulomov]] # [[Valijon Rahimov]] ([[:es:Valijon Rahimov|es]]) # [[Vazgen Manasyan]] # [[Veljko Filipović]] ([[:sr:Вељко Филиповић|sr]], [[:de:Veljko Filipović|de]], [[:en:Veljko Filipović|en]]) # [[Vesco Stešević]] ([[:ru:Манасян, Вазген Игнатович|ru]], [[:an:Vazgen Manasyan|an]], [[:arz:ڤازجين ماناسيان|arz]], [[:azb:وازقن ماناسیان|azb]], [[:en:Vazgen Manasyan|en]], [[:es:Vazgen Manasyan|es]], [[:fa:وازگن ماناسیان|fa]], [[:hy:Վազգեն Մանասյան|hy]], [[:pl:Wazhen Manasian|pl]], [[:tr:Vazgen Manasyan|tr]], [[:simple:Vazgen Manasyan|simple]], [[:uk:Манасян Вазген Гнатович|uk]]) # [[Víctor Ábrego]] ([[:arz:فيكتور ابريجو|arz]], [[:en:Víctor Ábrego|en]], [[:es:Víctor Ábrego|es]], [[:it:Víctor Ábrego|it]], [[:uk:Віктор Абрего|uk]]) # [[Victor da Silva]] ([[:ar:فيكتور دا سيلفا|ar]], [[:arz:فيكتور دا سيلفا|arz]], [[:de:Victor da Silva|de]], [[:en:Victor da Silva (footballer, born 1995)|en]], [[:it:Victor Da Silva|it]], [[:tg:Виктор Да Силва|tg]]) # [[Viktor Borisov]] ([[:ru:Борисов, Виктор Васильевич (тренер)|ru]], [[:pl:Viktor Borisov|pl]]) # [[Viktor Karpenko]] ([[:ru:Карпенко, Виктор Александрович (футболист)|ru]], [[:pl:Viktor Karpenko|pl]], [[:uk:Карпенко Віктор Олександрович (футболіст)|uk]], [[:kk:Виктор Александрович Карпенко|kk]], [[:ar:فيكتور كاربينكو|ar]], [[:ko:빅토르 카르펜코|ko]], [[:arz:فيكتور كاربينكو|arz]], [[:pt:Victor Karpenko|pt]], [[:en:Victor Karpenko|en]], [[:es:Victor Karpenko|es]], [[:fr:Victor Karpenko|Victor Karpenko]], [[:fa:ویکتور کارپنکو|fa]], [[:it:Viktor Karpenko|it]], [[:ja:ヴィクトル・カルペンコ|ja]], [[:tr:Viktor Karpenko|tr]]) # [[Viktor Klishin]] ([[:ru:Клишин, Виктор|ru]], [[:arz:ڤيكتور كليشين|arz]], [[:en:Viktor Klishin|en]]) # [[Viktor Mbaoma]] ([[:de:Victor Mbaoma|de]], [[:en:Victor Mbaoma|en]], [[:ha:Victor Mbaoma|ha]], [[:rw:Mbaoma Victor|rw]]) # [[Vili Isiani]] # [[Vitalie Plămădeală]] ([[:arz:ڤيتالى پلامادايلا|arz]], [[:en:Vitalie Plămădeală|en]], [[:ro:Vitalie Plămădeală|ro]]) # [[Vitaliy Denisov]] ([[:ru:Денисов, Виталий Геннадьевич|ru]], [[:ar:فيتالي دينيسوف|ar]], [[:arz:فيتالى دينيسوف|arz]], [[:azb:ویتالی دنیسوف|azb]], [[:de:Vitaliy Denisov|de]], [[:en:Vitaliy Denisov|en]], [[:es:Vitali Denísov (futbolista)|es]], [[:fa:ویتالی دنیسوف|fa]], [[:fr:Vitaliy Denisov|fr]], [[:he:ויטלי דניסוב|he]], [[:hu:Vitaliy Denisov|hu]], [[:it:Vitalij Denisov (calciatore)|it]], [[:ja:ヴィタリー・デニソフ|ja]], [[:ko:비탈리 데니소프 (축구 선수)|ko]], [[:pl:Vitaliy Denisov|pl]], [[:pt:Vitalij Denisov|pt]], [[:tr:Vitaliy Denisov|tr]], [[:uk:Денисов Віталій Геннадійович|uk]]) # [[Vitaliy Vizaver]] # [[Vlad Larinov]] ([[:ru:Ларинов, Влад Юрьевич|ru]]) # [[Vladica Ćurčić]] ([[:ru:Чурчич, Владица|ru]], [[:ar:فلاديكا تشورتشيتش|ar]], [[:arz:ڤلاديكا كورسيك|arz]], [[:en:Vladica Ćurčić|en]]) # [[Vladimir Argun]] # [[Vladimir Baranov]] # [[Vladimir Bubanja]] ([[:ru:Бубаня, Владимир|ru]], [[:arz:ڤلاديمير بوبانچا|arz]], [[:en:Vladimir Bubanja|en]], [[:it:Vladimir Bubanja|it]], [[:sr:Владимир Бубања|sr]], [[:vi:Vladimir Bubanja|vi]]) # [[Vladimir Gavrilov]] # [[Vladimir Golmak]] ([[:ru:Гольмак, Владимир Алексеевич|ru]], [[:arz:ڤلاديمير جولماك|arz]], [[:be:Уладзімір Аляксеевіч Гольмак|be]], [[:en:Vladimir Golmak|en]]) # [[Vladimir Jovović]] ([[:ru:Йовович, Владимир|ru]], [[:ar:فلاديمير يوفوفيتش|ar]], [[:arz:ڤلاديمير چوڤوڤيك|arz]], [[:cs:Vladimir Jovović|cs]], [[:en:Vladimir Jovović|en]], [[:fi:Vladimir Jovović|fi]], [[:fr:Vladimir Jovović|fr]], [[:it:Vladimir Jovović|it]], [[:pl:Vladimir Jovović|pl]], [[:sr:Владимир Јововић|sr]], [[:uk:Владимир Йовович|uk]]) # [[Vladimir Kozak]] ([[:ru:Козак, Владимир Анатольевич|ru]], [[:ar:فلاديمير كوزاك|ar]], [[:arz:فلاديمير كوزاك|arz]], [[:en:Vladimir Kozak|en]], [[:it:Vladimir Kozak|it]], [[:uk:Козак Володимир Анатолійович|uk]], [[:vi:Vladimir Kozak|vi]]) # [[Vladimir Nazarov]] ([[:fa:ولادیمیر کوزاک|fa]], [[:ru:Назаров, Владимир Дмитриевич|ru]], [[:bn:ভ্লাদিমির দিমিত্রিয়েভিচ নাজারভ|bn]], [[:en:Vladimir Nazarov (footballer)|en]], [[:it:Vladimir Nazarov|it]]) # [[Vladimir Obuxov]] ([[:ru:Обухов, Владимир Борисович|ru]], [[:ar:فلاديمير أوبوخوف|ar]], [[:arz:فلاديمير اوبوخوف|arz]], [[:de:Wladimir Borissowitsch Obuchow|de]], [[:en:Vladimir Obukhov|en]], [[:hy:Վլադիմիր Օբուխով|hy]], [[:it:Vladimir Obuchov|it]], [[:vi:Vladimir Obukhov|vi]]) # [[Vladimir Rodić]] ([[:ru:Родич, Владимир|ru]], [[:arz:ڤلاديمير روديك|arz]], [[:de:Vladimir Rodić|de]], [[:en:Vladimir Rodić|en]], [[:hu:Vladimir Rodić|hu]], [[:it:Vladimir Rodić|it]], [[:no:Vladimir Rodić|no]], [[:pl:Vladimir Rodić|pl]], [[:sr:Владимир Родић|sr]], [[:sv:Vladimir Rodić|sv]], [[:tr:Vladimir Rodić|tr]]) # [[Vladimir Vagin]] # [[Vladislav Lyutiy]] ([[:ru:Лютый, Владислав Алексеевич|ru]], [[:pl:Władysław Luty|pl]], [[:uk:Лютий Владислав Олексійович|uk]]) # [[Vladislav Vasilyev]] # [[Vladislav Virić]] ([[:de:Vladislav Virić|de]], [[:en:Vladislav Virić|en]]) # [[Vlatko Stojanovski]] ([[:ru:Стояновский, Влатко|ru]], [[:arz:ڤلاتكو ستوچانوڤسكى|arz]], [[:bg:Влатко Стояновски|bg]], [[:de:Vlatko Stojanovski|de]], [[:en:Vlatko Stojanovski|en]], [[:es:Vlatko Stojanovski|es]], [[:fa:ولاتکو استویانوفسکی|fa]], [[:fr:Vlatko Stojanovski|fr]], [[:hu:Vlatko Sztojanovszki|hu]], [[:id:Vlatko Stojanovski|id]], [[:it:Vlatko Stojanovski|it]], [[:ja:ヴラトコ・ストヤノフスキ|ja]], [[:ko:블라트코 스토야노프스키|ko]], [[:mk:Влатко Стојановски|mk]], [[:nl:Vlatko Stojanovski|nl]], [[:no:Vlatko Stojanovski|no]], [[:pl:Włatko Stojanowski|pl]], [[:sr:Влатко Стојановски|sr]], [[:tr:Vlatko Stojanovski|tr]], [[:uk:Влатко Стояновський|uk]]) # [[Vohidjon Oqboʻtayev]] # [[Vohid Shodiyev]] ([[:ru:Шодиев, Вохид Мухитдинович|ru]], [[:ar:فوكهيد شودييف|ar]], [[:arz:فوكهيد شودييف|arz]], [[:en:Vokhid Shodiev|en]], [[:es:Vokhid Shodiev|es]], [[:hu:Vokhid Shodiev|hu]], [[:it:Vohid Shodiyev|it]], [[:ja:ヴォヒド・ショディエフ|ja]], [[:kk:Вохид Мухитдинович Шодиев|kk]], [[:pl:Voxid Shodiyev|pl]], [[:pt:Vokhid Shodiev|pt]], [[:tr:Vahid Şadiyev|tr]], [[:uk:Вохід Шодієв|uk]]) # [[Vyacheslav Shevchenko]] ([[:ru:Шевченко, Вячеслав Тарасович|ru]], [[:ar:فياتشيسلاف شفتشينكو|ar]], [[:arz:فياتشيسلاف شفتشينكو|arz]], [[:en:Vyacheslav Shevchenko|en]], [[:pl:Wiaczesław Szewczenko|pl]], [[:uk:Шевченко В'ячеслав Тарасович|uk]], [[:vi:Vyacheslav Shevchenko|vi]]) # [[Vyacheslav Sushkin]] ([[:ru:Сушкин, Вячеслав Владимирович|ru]], [[:arz:ڤياتشيسلاڤ سوشكين|arz]], [[:en:Vyacheslav Sushkin|en]], [[:vi:Vyacheslav Sushkin|vi]]) # [[Wellington Taira]] # [[Witaliý Alikperow]] ([[:ru:Аликперов, Виталий Викторович|ru]], [[:arz:ويتالى اليكپيرو|arz]], [[:en:Witaliý Alikperow|en]], [[:fr:Witaliý Alikperow|fr]], [[:it:Witaliý Alikperow|it]], [[:tk:Witaliý Alikperow|tk]]) # [[Xayrulla Karimov]] ([[:ru:Каримов, Хайрулла Тошпулатович|ru]], [[:arz:هايرولا كاريموڤ|arz]], [[:en:Hayrulla Karimov|en]], [[:es:Hayrulla Karimov|es]], [[:fa:خیرالله کریم‌اف|fa]], [[:it:Hayrulla Karimov|it]], [[:pl:Hayrulla Karimov|pl]]) # [[Xislat Chilmatov]] # [[Xislat Halilov]] # [[Xoʻjamurod Tursunov]] # [[Xolmurod Xolmurodov]] # [[Xondamir Mustafoqulov]] # [[Xudoyshukur Sattorov]] # [[Xurshid Asqaraliyev]] # [[Xurshid Muxtorov]] # [[Xurshid Yoʻldoshev]] # [[Xushnudbek Avilov]] # [[Yahyo Oʻrinboyev]] # [[Yannis Mandzukas]] ([[:ru:Мандзукас, Яннис Владимирович|ru]], [[:arz:يانيس ماندزوكاس|arz]], [[:en:Yannis Mandzukas|en]], [[:kk:Яннис Владимирович Мандзукас|kk]]) # [[Yaroslav Krushelnitskiy]] ([[:ru:Крушельницкий, Ярослав Александрович|ru]], [[:arz:ياروسلاڤ كروشيلنيتسكى|arz]], [[:en:Yaroslav Krushelnitskiy|en]], [[:it:Yaroslav Krushelnitskiy|it]], [[:uk:Крушельницький Ярослав Олександрович|uk]]) # [[Yaroslav Martinyuk]] ([[:ru:Мартынюк, Ярослав Петрович|ru]], [[:en:Yaroslav Martynyuk|en]], [[:be:Яраслаў Пятровіч Мартынюк|be]], [[:arz:ياروسلاڤ مارتينيوك|arz]], [[:ar:ياروسلاف مارتينيوك|ar]], [[:it:Jaroslav Martynjuk|it]], [[:pl:Jarosław Martyniuk|pl]], [[:uk:Мартинюк Ярослав Петрович|uk]]) # [[Yashnarbek Rahmonov]] # [[Ýagmyrmyrat Annamyradow]] ([[:ru:Аннамурадов, Ягмурмурад Куланмурадович|ru]], [[:arz:ياجميرميرات اناميرادو|arz]], [[:en:Ýagmyrmyrat Annamyradow|en]], [[:fa:یاگمیرمیرات آنامیرادو|fa]], [[:tk:Ýagmyrmyrat Annamyradow|tk]]) # [[Yegor Krimets]] ([[:ru:Кримец, Егор Владимирович|ru]], [[:ar:إيغور كريمتس|ar]], [[:arz:ايجور كريمتس|arz]], [[:azb:ایقور کریمتس|azb]], [[:en:Egor Krimets|en]], [[:fa:ایگور کریمتس|fa]], [[:fr:Egor Krimets|fr]], [[:hu:Egor Krimets|hu]], [[:it:Egor Krimets|it]], [[:ja:エゴール・クリメツ|ja]], [[:kk:Егор Владимирович Кримец|kk]], [[:ko:예고르 크리메츠|ko]], [[:pl:Egor Krimets|pl]], [[:pt:Egor Krimets|pt]], [[:tr:Egor Krimets|tr]], [[:uk:Крімець Єгор Володимирович|uk]], [[:vi:Egor Krimets|vi]], [[:zh:伊格尔·克里梅茨|zh]]) # [[Yevgeniy Chumak]] ([[:ru:Чумак, Евгений Анатольевич|ru]], [[:ar:يفهين تشيوماك|ar]], [[:arz:يفهين تشيوماك|arz]], [[:be:Яўген Анатолевіч Чумак|be]], [[:en:Yevhen Chumak|en]], [[:fr:Yevhen Chumak|fr]], [[:it:Jevhen Čumak|it]], [[:pl:Jewhen Czumak|pl]], [[:tr:Yevhen Çumak|tr]], [[:uk:Чумак Євген Анатолійович|uk]]) # [[Yevgeniy Nazarov]] # [[Yorqin Nazarov]] ([[:en:Yorqin Nazarov|en]]) # [[Yudai Koike]] ([[:ja:小池雄大|ja]], [[:lt:Yudai Koike|lt]]) # [[Yunus Ibragimov]] # [[Yuriy Batyushin]] # [[Yuriy Burlaka]] ([[:ru:Бурлака, Юрий Максимович|ru]], [[:uk:Бурлака Юрій Максимович|uk]]) # [[Yuriy Lukin]] # [[Yuriy Tsoy]] # [[Ýagmyrmyrat Annamyradow]] ([[:ru:Аннамурадов, Ягмурмурад Куланмурадович|ru]], [[:arz:ياجميرميرات اناميرادو|arz]], [[:en:Ýagmyrmyrat Annamyradow|en]], [[:fa:یاگمیرمیرات آنامیرادو|fa]], [[:tk:Ýagmyrmyrat Annamyradow|tk]]) # [[Zafar Hakimov]] # [[Zafar Safoyev]] # [[Zafarbek Abdurasulov]] # [[Zafarbek Akramov]] # [[Zafarbek Rahimjonov]] # [[Zafarmurod Abdurahmatov]] [[:bn:জাফারমুরোদ আব্দুরাখমাতভ|bn]], [[:de:Zafarmurod Abdurahmatov|de]], [[:en:Zafarmurod Abdurakhmatov|en]], [[:es:Zafarmurod Abdurahmatov|es]], [[:fa:ظفرمراد عبدالرحمتوف|fa]], [[:it:Zafarmurod Abdurahmatov|it]], [[:pl:Zafarmurod Abdurahmatov|pl]]) # [[Zaviša Milosavljević]] ([[:ru:Милосавлевич, Завиша|ru]], [[:en:Zaviša Milosavljević|en]], [[:pl:Zaviša Milosavljević|pl]]) # [[Zayniddin Hamroboyev]] # [[Zayniddin Tojiyev]] ([[:ru:Таджиев, Зайниддин Фахритдинович|ru]], [[:arz:زاينيتدين تادچيڤ|arz]], [[:en:Zayniddin Tadjiyev|en]], [[:fr:Zaynitdin Tadjiyev|fr]], [[:ja:ザイニディン・タジエフ|ja]], [[:kk:Зайнитдин Фахритдинович Таджиев|kk]], [[:zh:沙尼捷甸·塔吉耶夫|zh]]) # [[Zaid Tahseen]] ([[:ar:زيد تحسين|ar]], [[:bn:জাইদ তাহসিন|bn]], [[:ckb:زەید تەحسین|ckb]], [[:de:Zaid Tahseen|de]], [[:en:Zaid Tahseen|en]], [[:es:Zaid Tahseen|es]], [[:fa:زیر تحسین|fa]], [[:it:Zaid Tahseen|it]], [[:no:Zaid Tahseen|no]], [[:tr:Zeyd Tahsin|tr]], [[:uk:Заїд Тахсін|uk]]) # [[Zebo Joʻrayeva]] [[:en:Zebo Juraeva|en]]) # [[Zohid Abdullayev]] # [[Zohid Nurmatov]] # [[Zohir Pirimov]] ([[:en:Zokhir Pirimov|en]]) # [[Zohir Qoʻziboyev]] ([[:ru:Кузибоев, Зохир|ru]], [[:ar:زوخير كوزيبوييف|ar]], [[:arz:زوخير كوزيبوييف|arz]], [[:en:Zokhir Kuziboyev|en]]) # [[Zoir Joʻraboyev]] # [[Zoir Toʻraqulov]] # [[Zoir Tursunov]] # [[Zulpuqar Kuanishbayev]] # [[Zumratjon Nazarova]] {{colend}} == Andozalar == === Klublar === {{colbegin||18em}} # {{tl|Andijon futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Aral samali jamoasi tarkibi}} # {{tl|Aral Nukus jamoasi tarkibi}} # {{tl|Buxoro futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Bunyodkor futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Dinamo Samarqand futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Doʻstlik futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Lokomotiv Toshkent futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Mashʼal futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Metallurg futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Nasaf futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Navbahor Namangan futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Neftchi futbol klubi tarkibi}} # {{tl|OKMK futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Olimpik futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Olimpik MobiUz futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Paxtakor futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Qizilqum futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Qoʻqon 1912 futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Soʻgʻdiyona futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Surxon futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Shoʻrtan futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Turon futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Unired futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Xorazm futbol klubi tarkibi}} # {{tl|Yangiyer futbol klubi tarkibi}} {{colend}} === Musobaqalar === {{colbegin||18em}} # {{tl|Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi jadvali}} # {{tl|Oʻzbekiston Superligasi}} # {{tl|Oʻzbekiston Superligasi chempionlari}} # {{tl|Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari}} # {{tl|Oʻzbekistonning eng yaxshi toʻpurarlari}} # {{tl|OʻzPFL hakami}} # {{tl|Oʻzbekiston Birinchi ligasi}} # {{tl|Oʻzbekiston Birinchi ligasi mavsumlari}} # {{tl|Oʻzbekiston ikkinchi ligasi mavsumlari}} # {{tl|Oʻzbekiston kubogi gʻoliblari}} # {{tl|Oʻzbekiston kubogi mavsumlari}} # {{tl|Oʻzbekiston Pro ligasi}} # {{tl|Oʻzbekiston Pro ligasi mavsumlari}} # {{tl|Oʻzbekiston Pro ligasining eng yaxshi toʻpurarlari}} # {{tl|Oʻzbekiston PFL kubogi gʻoliblari}} # {{tl|Oʻzbekiston PFL kubogi mavsumlari}} # {{tl|Oʻzbekiston Superkubogi gʻoliblari}} # {{tl|Oʻzbekiston Superkubogi mavsumlari}} {{colend}} == Yana qarang == [[Loyiha:Oʻzbekiston futboli]] [[Turkum:WikiSport]] qz2yiua21q1yh42z3368id1s1qfxxty Temuriylar sanʼati 0 757018 6000191 5354142 2026-04-21T11:54:25Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6000191 wikitext text/x-wiki [[File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|thumb|Is’hoqni qurbonlik qilishga Farishta toʻsqinlik qilmoqda,Sheroz,1410-yil.]] '''Temuriylar sanʼati''' — [[Temuriylar imperiyasi]] hukmronligi davrida (1370-1507) vujudga kelgan sanʼat uslubi hisoblanadi. Temuriylar sanʼati fors va xitoy uslublarini qoʻllaganligi, shuningdek, [[Markaziy Osiyo|Markaziy Osiyodagi]] boshqa rivojlangan mamlakatlar sanʼatidan namuna olgani bilan mashhur edi.<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/timu/hd_timu.htm|sarlavha=The Art of the Timurid Period (ca. 1370–1507) {{!}} Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art|muallif=Komaroff|ism=Authors: Suzan Yalman, Linda|ish=The Metʼs Heilbrunn Timeline of Art History|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Olimlar bu davrni madaniyat va sanʼatning oltin davri deb hisoblashadi. Temuriylar saltanati tanazzulga uchrasada, ularning sanʼati [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]] va Markaziy Osiyodagi boshqa madaniyatlarga taʼsir qilishda davom etdi.<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://www.davidmus.dk/en/collections/islamic/dynasties/timurids-and-turkmen|sarlavha=The Timurids and the Turkmen - The David Collection|ish=www.davidmus.dk|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> == Tarix == Temuriylar davlati 1370-yilda turli [[Hulokuiylar davlati]] bosib olingandan keyin [[Amir Temur]] tomonidan tashkil etilgan. Temuriylar bir shaharni zabt etgach, odatda mahalliy hunarmandlarning mulkiga tegmay, temuriylar poytaxti [[Samarqand|Samarqandga]] borib joylashishiga koʻmaklashganlar. 15-asr boshlarida temuriylar Eron<nowiki/>[[Eron|ni]] zabt etgandan soʻng, koʻpgina fors manbalari mavjud boʻlgan [https://www.historyonthenet.com/mongol-empire-arts-and-culture moʻgʻul sanʼati] bilan uzviy bogʻliq boʻlib qoldi. Amir Temurning [[Islom|islom dinida ekanligi]] Samarqandni islom sanʼati markazlaridan biriga aylantirdi. 15-asr oʻrtalarida imperiya oʻz poytaxtini [[Hirot|Hirotga]] koʻchirdi, bu shahar temuriylar sanʼatining markaziga aylandi. Samarqanddagi oʻzgarishlardan namuna olib, fors hunarmandlari va ziyolilari tez orada Hirotni sanʼat va madaniyat markaziga aylantirdilar. Ko‘p o‘tmay temuriylarning ko‘pchiligi fors madaniyatini o‘z madaniyati sifatida qabul qildilar.<ref>B.F. Manz; W.M. Thackston; D.J. Roxburgh; L. Golombek; L. Komaroff; R.E. Darley-Doran (2007). „Timurids“. Encyclopedia of Islam, online edition. „During the Timurid period, three languages, Persian, Turkish, and Arabic were in use. The major language of the period was Persian, the native language of the Tajik (Persian) component of society and the language of learning acquired by all literate and/or urban Turks. Persian served as the language of administration, history, belles lettres, and poetry.“</ref> == Tasvir == Forscha [[qoʻlyozma]] rasmlari, asosan, ularning bezakli tasviri bilan mashhurdir. Rasmlar qirollik hokimiyati va anʼanalarini koʻrsatadigan manba boʻlib xizmat qiladi. Temuriylar rasmlari ham badiiy manba va oʻzini namoyon qilish vositasi boʻlib xizmat qilgan, rassomlar oʻz kasblariga juda usta hisoblangan va yuksak hurmatga erishgan.<ref>{{Cite journal|date=1989-12-01|title=Timur and the princely vision: Persian art and culture in the fifteenth century|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.27-1931|journal=Choice Reviews Online|volume=27|issue=04|pages=27–1931-27-1931|doi=10.5860/choice.27-1931|issn=0009-4978}}</ref> Rasmlar koʻpincha matnda nima sodir boʻlayotganini aks ettiradi. Ushbu rasmlar taʼlim, hukumat, nutq va diniy amaliyot kabi mavzularni taʼkidlaydigan ishonchli hikoyalar va saboqlardan iborat edi.<ref name=":3">{{Kitob manbasi|last=Balafrej|first=Lamia|title=The Making of the Artist in Late Timurid Painting|publisher=Edinburgh University Press|year=2019|location=Edinburgh|pages=1-13}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Karame|first1=Alya|date=2018-04-19|title=Alya Karame. Review of "The Art of the Qur’an: Treasures from the Museum of Turkish and Islamic Arts" by Massumeh Farhad and Simon Rettig.|url=http://dx.doi.org/10.3202/caa.reviews.2018.130|journal=caa.reviews|pages=23-99|doi=10.3202/caa.reviews.2018.130|issn=1543-950X}}</ref> Temuriylar sanʼati forslarda anʼanaviy boʻlgan „Kitob sanʼati“ tushunchasini oʻzlashtirdi va takomillashtirdi. Temuriylar davriga oid yangi sanʼat asarlarida imperiya rassomlari tomonidan tayyorlangan rasmli [[Qogʻoz|qogʻoz]] ([[Pergament|pergamentdan]] farqli oʻlaroq) qoʻlyozmalari koʻrsatilgan. Bu tasvirlar oʻzining boy ranglari va murakkab dizaynlari bilan ajralib turardi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.artarena.force9.co.uk/timurid.htm|sarlavha=Iransaga - Persian Art, The Timurids|ish=www.artarena.force9.co.uk|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Ushbu qoʻlyozmalardan topilgan miniatyura rasmlari sifati tufayli [[Metropoliten-muzey|Metropoliten sanʼat muzeyi xodimi]] Suzan Yalman „Hirotdagi qoʻlyozma rassomchiligi koʻpincha fors rassomchiligining belgisi sifatida qaraladii“, deb taʼkidladi.<ref name=":0"/> Bu rasmlar qoʻlyozmalar bilan cheklanib qolmadi, chunki koʻplab temuriylar rassomlari ham murakkab [[Devoriy rassomlik|devoriy rassomlik namunalarini]] yaratdilar. Ushbu devor rasmlarining aksariyati fors va xitoy badiiy anʼanalaridan kelib chiqqan manzaralarni tasvirlagan.<ref>"Timurids" ''The Columbia Encyclopedia'' (Sixth ed.). New York City: [[Columbia University]]. Retrieved 2006-11-08.</ref> Ushbu rasmlarning mavzusi boshqa madaniyatlardan olingan boʻlsa-da, temuriylarning devor rasmlari oxir-oqibat oʻziga xos, noyob uslubga aylandi.<ref>Lentz, W. Thomas. ''Dynastic Imagery in Early Timurid Wall Paintings''. Los Angeles Museum of Art. URL:https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171116134014/https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 |date=2017-11-16 }}</ref> Ammo moʻgʻullar badiiy anʼanalari ham butunlay yoʻq qilib yuborilmagan, chunki 15-asrdagi temuriylar sanʼatida koʻrilgan inson siymolarining aʼlo darajada ishlangan tasvirlari shu madaniyatdan olingan.<ref>Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M., ''The Art and Architecture of Islam, 1250-1800'', Chapter 5, 1995, Yale University Press. Pelican History of Art, {{ISBN|0300064659}}.</ref> == Qoʻlyozmalar == [[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar saltanati]] hukmronligi davrida keng yoritilgan qoʻlyozmalar ishlab chiqarish rivojlangan. Boy ranglar va nafis naqshlar bilan ajralib turadigan bu qo‘lyozmalar temuriylar moddiy madaniyatining muhim qismi bo‘lib xizmat qilgan va turli bosib olingan hududlarning hunarmandchiligini aks ettirgan.<ref>{{Citation|title=Historical and Cultural Contexts|date=2019-04-02|url=http://dx.doi.org/10.1163/9789004398412_003|journal=Esoteric Images: Decoding the Late Herat School of Painting|pages=5–16|publisher=BRILL|access-date=2021-12-06}}</ref> Temuriylar sanʼati davrini [[Kamoliddin Behzod|Kamolddin Behzod]], [[Sultonali Mashhadiy]], Umar Aqta, Jaʼfar Tabriziy va boshqa koʻplab rassomlar va xattotlar ijodida koʻrish mumkin. Koʻpincha qoʻlyozmalar vaqt oʻtishi bilan bir nechta rassomlar tomonidan ishlab chiqilgan va har bir qoʻlyozmada turli xil badiiy uslublarning birlashgan koʻrinishi yaratilgan. === Qohira Boʻstoni === [[Qohira]] Boʻstoni fors kitob sanʼatida saqlangan koʻplab nufuzli qoʻlyozmalardan biridir. Qohira [[Husayn Boyqaro|Boʻstoni Sulton Husayn Boyqaro]] homiyligi bilan bogʻliq boʻlgan, saqlanib qolgan sanoqli rasmli qoʻlyozmalardan biridir. Qo‘lyozma o‘zining tarixiy mazmunini katta aniqlik bilan tasvirlab beradi, Kamoliddin Behzodning ko‘plab asl rasmlarini o‘z ichiga oladi. Behzod ushbu qoʻlyozmaning birinchi toʻliq yozuvini va uning rasmlarini yaratgan.<ref name=":3"/> U fors rassomlari orasida hurmatga erishgan va islom qoʻlyozmalarining yuksak nufuzini belgilab bergan. [[Fayl:Anthology_of_Persian_Poetry_MET_sf13-228-19-91v.jpg|thumb|290x290px| Iskandar davrida chizilgan Fors sheʼriyati toʻplamidan sahifa. Sherozda chizilgan, 1411-yil.]] === Fors sheʼriyati toʻplami === Fors sheʼriyati toʻplami — 1411-yilda [[Iskandar mirzo]] davrida yoritilgan qoʻlyozmaning koʻchirilgan nusxasi. Iskandar Sulton sanʼat homiysi boʻlib, Temur avlodidan boʻlgan. Qoʻlyozmaga birinchi qoʻshimchalar kiritilgandan soʻng tasvirlash uchun moʻljallangan baʼzi sahifalar boʻsh qoldirildi. Keyinchalik bu sahifalar Turkman Aq Quyunlu va boshqa Usmonli ijodkorlari tomonidan tasvirlanadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=AQ QOYUNLŪ|url=http://dx.doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_5539|kirish sanasi=2021-12-06|ish=Encyclopaedia Iranica Online}}</ref> Qoʻlyozmaga kiritilgan har bir qoʻshimchaning uslubini kuzatish orqali tarixchilar qoʻlyozma qayerlarda yaratilganligini aniqlashlari mumkin. Qoʻlyozmadagi [[nastaʼliq]] yozuvi 1405—1429 yillardagi Sheroz qoʻlyozmalarining mashhur [[Mir Ali Tabriziy|xattoti Mir Ali Tabriziy]] tomonidan amalga oshirilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Cite journal|last=S. Brent Plate|first1=|date=2002|title=Religion, art, and visual culture: a cross-cultural reader|url=http://dx.doi.org/10.2752/174322005778054159|journal=Material Religion|volume=1|issue=2|pages=93|doi=10.2752/174322005778054159|issn=1743-2200}}</ref> == Qotishmalarga ishlov berish, kulolchilik va o‘ymakorlik == Temuriylar saltanati ham sifatli metall buyumlar ishlab chiqargan.Odatda [[Poʻlat|Poʻlat]], [[temir]], jez va [[bronza]] vosita sifatida ishlatilgan.<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.iranicaonline.org/articles/metalwork|sarlavha=METALWORK – Encyclopaedia Iranica|muallif=electricpulp.com|ish=www.iranicaonline.org|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Temuriylarning kumush bilan [[Inkrustatsiya|qoplangan]] poʻlatlari koʻpchilik tomonidan yuqori sifatli deb baholanadi.<ref>The Caspian Sea Journal ISSN: 1578-7899 Volume 10, Issue 1, Supplement 3 (2016) 127-132 The Compilation of One Object of Timurid Metalwork (12th Century) in the National Museum of Iran with Two Objects in National Museum of Yerevan-Armenia. URL: http://csjonline.org/CSJ/2016/Supp3/127-132.pdf</ref> Temuriylar imperiyasi parchalanganidan keyin bir qancha Eron va Mesopotamiya madaniyatlari temuriylar metall buyumlaridan andoza olib yaratishni tanladilar.<ref name=":1" /> Xitoy uslubida yaratilgan [[Kulolchilik|kulolchilik buyumlari]] temuriylar hunarmandlari tomonidan ishlab chiqarilgan. Temuriylar sanʼatida nefrit oʻymakorligi ham oldindan maʼlum boʻlgan va meʼmorchilikda muhim oʻrin egallagan .<ref name=":0"/> 15-asr oxirida Temuriylar saltanati tanazzulga uchragach, Usmonlilar, [[Safaviylar|Safaviylar sulolasi]] va [[Boburiylar davlati]] temuriylar badiiy anʼanalarini oʻzlariga namuna sifatida tanladilar.<ref name=":2"/><ref name=":0"/> == Tasvirlar == <gallery> Fayl:Sword Guard in the Form of Confronted Dragons.jpg|alt=A Timurid carved jade sword hilt.|Temuriylar tomonidan o‘yilgan nefrit qilich dastasi. Fayl:Idealized portrait of Babur (1483-1530), painted in 1605-1615 in India (British Museum 1921,1011,0.3).jpg|alt=Timurid-inspired image of Babur.|Temuriylardan ilhomlangan [[Babur|Bobur]] qiyofasi. Fayl:TimuridTankard.jpg|alt=15th century Timurid tankard made in Herat.|XV asrda Hirotda ishlab chiqarilgan temuriylar ichimlik idishi. Fayl:Turquoise frieze MBA Lyon 1969-334.jpg|alt=A fragment of Timurid Architecture made ca. 1375-1400, ceramic, stone paste; painted underglaze.|Temuriylar arxitekturasining bir parchasi taxminan. 1375-1400, sopol, tosh pastasi; yaltiroq bo'yoqda bo'yalgan. Fayl:Anthology of Persian Poetry MET DP341478.jpg|alt=A page from Anthology of Persian Poetry 15th Century, made of ink, gold leaf, opaque watercolor, silver leaf, book bound by leather.|Fors she'riyati to'plami,15-asr.Siyoh, tilla varaq,kumush barg va teri bilan bog'langan kitobdan qilingan sahifa. Fayl:Qur'an of Ibrahim Sultan MET DP237445.jpg|alt=A page from the Qur’an of Ibrahim Sultan, made by Ibrahim Sultan, ca. 1427, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Ibrohim Sulton Qur'onidan bir sahifa, [[Ibrahim Sultan (Timurid)|Ibrohim Sulton]] tomonidan tayyorlangan, taxminan. 1427, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozda oltin barg. Fayl:"The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami MET DT461.jpg|alt=A page from "The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Maulana Azhar, Poet: Nizami Ganjavi, ca. 1430, watercolor, ink, gold leaf on paper.|“Eshituvchi”dan bir sahifa, Nizomiyning Xamsa (Beshlik)ning “Haft Paykar”idan (Yetti portret) 47r varaq, xattot: Mavlono Azhar, Shoir: Nizomiy Ganjaviy, taxminan. 1430, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. Fayl:Wine Drinking in a Spring Garden MET DP240660.jpg|alt=A painting called "Wine Drinking in a Spring Garden", ca. 1430, gold and opaque watercolor on undyed silk.|"Bahor bog'ida" deb nomlangan rasm, taxminan. 1430, bo'yalmagan ipakdagi oltin va noaniq suyuq bo'yoq. Fayl:"Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami MET DP159399.jpg|alt=A page from "Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Ja'far Baisunghuri, Author: Nizami Ganjavi; 1431-1432, watercolor, ink, gold leaf on paper. Commissioned by Sultan Baysongor Khan.|“ [[Layla and Majnun|Maktabda Layli va Majnun]] ” sahifasidan [[Khamsa of Nizami|, Nizomiyning]] “Beshlik” “Xamsasidan” lavha, xattot: Ja’far Boysunguriy, Muallif: [[Nizami Ganjavi|Nizomiy Ganjaviy]] ; 1431-1432, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. [[Baysunghur|Sulton Boysung'urxon]] tomonidan topshirilgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami of Ganja|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/455041|website=metmuseum}}</ref> Fayl:Tile from a Squinch MET DP217218.jpg|alt=Tile from a Squinch, late 14th century, stone paste carved and glazed.|Teridan qilingan buyum, 14-asr oxiri, tosh yuzasi o'yilgan va yaltiroq bo'yoqda sirlangan. Fayl:Bowl MET DT12006.jpg|alt=A bowl, late 15th century, black paint under turquoise glaze, incised.|Piyola, 15-asr oxiri, moviy sir ostida qora bo'yoq, o'yilgan ko'rinishda Fayl:Section from the "Qur'an of `Umar Aqta" MET DP238063.jpg|alt=Section of a Qur'an Manuscript, Calligrapher: Copied by `Umar Aqta', late 14th century, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Qurʼon qoʻlyozmasi qismi, xattot: “Umar Aqto” tomonidan koʻchirilgan, 14-asr oxiri, suyuq bo'yoq, siyoh, tilla varaq. Fayl:"Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET sf63-210-35r.jpg|alt=A folio from "Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds), Calligrapher: Sultan 'Ali al-Mashhadi, Author: Farid al-Din `Attar; 1487, watercolor, ink, gold and silver leaf on paper.|“Janoza” marosimidan tasvir, “Mantiq al-tayr”dan (Qushlar tili) [[The Conference of the Birds|35r varaq]], xattot: Sultonali Mashhadiy, Muallif: Farididdin [[Attar of Nishapur|Attor]] ; 1487-yil, qog'ozdagi suyuq bo'yoq, siyoh, oltin va kumush barg. Fayl:Carved Door Panel MET DT254702.jpg|alt=Carved Door Panellate 15th century, made in present-day Uzbekistan, Samarqand, made of cypress, carved, painted.|O'yma eshik qismi. XV asr, hozirgi O'zbekiston, Samarqandda ishlab chiqarilgan, sarvdan yasalgan, o'yilgan, bo'yalgan. Fayl:Divan of Sultan Husayn Baiqara MET DP235814.jpg|alt=Divan of Sultan Husayn Bayqara, dated A.H. 905/ A.D. 1500, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Sulton Husayn Boyqaro devoni, hijriy 905/ milodiy 1500-yil, suyuq bo'yoq, siyoh, qog‘ozdagi tilla varaq. </gallery> == Manbalar == <references /> {{Timurid Empire}} [[Turkum:Temuriylar davlati]] [[Turkum:Osiyo san'ati]] [[Turkum:Temuriylar davrida ilm-fan]] [[Turkum:Temuriylar sulolasi]] eya235pddtxije4k5xobxc1x7jmm207 6000192 6000191 2026-04-21T11:54:38Z KWiki78 246724 6000192 wikitext text/x-wiki [[File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|thumb|Is’hoqni qurbonlik qilishga Farishta toʻsqinlik qilmoqda,Sheroz,1410-yil.]] '''Temuriylar sanʼati''' — [[Temuriylar imperiyasi]] hukmronligi davrida (1370-1507) vujudga kelgan [[sanʼat]] uslubi hisoblanadi. Temuriylar sanʼati fors va xitoy uslublarini qoʻllaganligi, shuningdek, [[Markaziy Osiyo|Markaziy Osiyodagi]] boshqa rivojlangan mamlakatlar sanʼatidan namuna olgani bilan mashhur edi.<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/timu/hd_timu.htm|sarlavha=The Art of the Timurid Period (ca. 1370–1507) {{!}} Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art|muallif=Komaroff|ism=Authors: Suzan Yalman, Linda|ish=The Metʼs Heilbrunn Timeline of Art History|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Olimlar bu davrni madaniyat va sanʼatning oltin davri deb hisoblashadi. Temuriylar saltanati tanazzulga uchrasada, ularning sanʼati [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]] va Markaziy Osiyodagi boshqa madaniyatlarga taʼsir qilishda davom etdi.<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://www.davidmus.dk/en/collections/islamic/dynasties/timurids-and-turkmen|sarlavha=The Timurids and the Turkmen - The David Collection|ish=www.davidmus.dk|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> == Tarix == Temuriylar davlati 1370-yilda turli [[Hulokuiylar davlati]] bosib olingandan keyin [[Amir Temur]] tomonidan tashkil etilgan. Temuriylar bir shaharni zabt etgach, odatda mahalliy hunarmandlarning mulkiga tegmay, temuriylar poytaxti [[Samarqand|Samarqandga]] borib joylashishiga koʻmaklashganlar. 15-asr boshlarida temuriylar Eron<nowiki/>[[Eron|ni]] zabt etgandan soʻng, koʻpgina fors manbalari mavjud boʻlgan [https://www.historyonthenet.com/mongol-empire-arts-and-culture moʻgʻul sanʼati] bilan uzviy bogʻliq boʻlib qoldi. Amir Temurning [[Islom|islom dinida ekanligi]] Samarqandni islom sanʼati markazlaridan biriga aylantirdi. 15-asr oʻrtalarida imperiya oʻz poytaxtini [[Hirot|Hirotga]] koʻchirdi, bu shahar temuriylar sanʼatining markaziga aylandi. Samarqanddagi oʻzgarishlardan namuna olib, fors hunarmandlari va ziyolilari tez orada Hirotni sanʼat va madaniyat markaziga aylantirdilar. Ko‘p o‘tmay temuriylarning ko‘pchiligi fors madaniyatini o‘z madaniyati sifatida qabul qildilar.<ref>B.F. Manz; W.M. Thackston; D.J. Roxburgh; L. Golombek; L. Komaroff; R.E. Darley-Doran (2007). „Timurids“. Encyclopedia of Islam, online edition. „During the Timurid period, three languages, Persian, Turkish, and Arabic were in use. The major language of the period was Persian, the native language of the Tajik (Persian) component of society and the language of learning acquired by all literate and/or urban Turks. Persian served as the language of administration, history, belles lettres, and poetry.“</ref> == Tasvir == Forscha [[qoʻlyozma]] rasmlari, asosan, ularning bezakli tasviri bilan mashhurdir. Rasmlar qirollik hokimiyati va anʼanalarini koʻrsatadigan manba boʻlib xizmat qiladi. Temuriylar rasmlari ham badiiy manba va oʻzini namoyon qilish vositasi boʻlib xizmat qilgan, rassomlar oʻz kasblariga juda usta hisoblangan va yuksak hurmatga erishgan.<ref>{{Cite journal|date=1989-12-01|title=Timur and the princely vision: Persian art and culture in the fifteenth century|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.27-1931|journal=Choice Reviews Online|volume=27|issue=04|pages=27–1931-27-1931|doi=10.5860/choice.27-1931|issn=0009-4978}}</ref> Rasmlar koʻpincha matnda nima sodir boʻlayotganini aks ettiradi. Ushbu rasmlar taʼlim, hukumat, nutq va diniy amaliyot kabi mavzularni taʼkidlaydigan ishonchli hikoyalar va saboqlardan iborat edi.<ref name=":3">{{Kitob manbasi|last=Balafrej|first=Lamia|title=The Making of the Artist in Late Timurid Painting|publisher=Edinburgh University Press|year=2019|location=Edinburgh|pages=1-13}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Karame|first1=Alya|date=2018-04-19|title=Alya Karame. Review of "The Art of the Qur’an: Treasures from the Museum of Turkish and Islamic Arts" by Massumeh Farhad and Simon Rettig.|url=http://dx.doi.org/10.3202/caa.reviews.2018.130|journal=caa.reviews|pages=23-99|doi=10.3202/caa.reviews.2018.130|issn=1543-950X}}</ref> Temuriylar sanʼati forslarda anʼanaviy boʻlgan „Kitob sanʼati“ tushunchasini oʻzlashtirdi va takomillashtirdi. Temuriylar davriga oid yangi sanʼat asarlarida imperiya rassomlari tomonidan tayyorlangan rasmli [[Qogʻoz|qogʻoz]] ([[Pergament|pergamentdan]] farqli oʻlaroq) qoʻlyozmalari koʻrsatilgan. Bu tasvirlar oʻzining boy ranglari va murakkab dizaynlari bilan ajralib turardi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.artarena.force9.co.uk/timurid.htm|sarlavha=Iransaga - Persian Art, The Timurids|ish=www.artarena.force9.co.uk|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Ushbu qoʻlyozmalardan topilgan miniatyura rasmlari sifati tufayli [[Metropoliten-muzey|Metropoliten sanʼat muzeyi xodimi]] Suzan Yalman „Hirotdagi qoʻlyozma rassomchiligi koʻpincha fors rassomchiligining belgisi sifatida qaraladii“, deb taʼkidladi.<ref name=":0"/> Bu rasmlar qoʻlyozmalar bilan cheklanib qolmadi, chunki koʻplab temuriylar rassomlari ham murakkab [[Devoriy rassomlik|devoriy rassomlik namunalarini]] yaratdilar. Ushbu devor rasmlarining aksariyati fors va xitoy badiiy anʼanalaridan kelib chiqqan manzaralarni tasvirlagan.<ref>"Timurids" ''The Columbia Encyclopedia'' (Sixth ed.). New York City: [[Columbia University]]. Retrieved 2006-11-08.</ref> Ushbu rasmlarning mavzusi boshqa madaniyatlardan olingan boʻlsa-da, temuriylarning devor rasmlari oxir-oqibat oʻziga xos, noyob uslubga aylandi.<ref>Lentz, W. Thomas. ''Dynastic Imagery in Early Timurid Wall Paintings''. Los Angeles Museum of Art. URL:https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171116134014/https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 |date=2017-11-16 }}</ref> Ammo moʻgʻullar badiiy anʼanalari ham butunlay yoʻq qilib yuborilmagan, chunki 15-asrdagi temuriylar sanʼatida koʻrilgan inson siymolarining aʼlo darajada ishlangan tasvirlari shu madaniyatdan olingan.<ref>Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M., ''The Art and Architecture of Islam, 1250-1800'', Chapter 5, 1995, Yale University Press. Pelican History of Art, {{ISBN|0300064659}}.</ref> == Qoʻlyozmalar == [[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar saltanati]] hukmronligi davrida keng yoritilgan qoʻlyozmalar ishlab chiqarish rivojlangan. Boy ranglar va nafis naqshlar bilan ajralib turadigan bu qo‘lyozmalar temuriylar moddiy madaniyatining muhim qismi bo‘lib xizmat qilgan va turli bosib olingan hududlarning hunarmandchiligini aks ettirgan.<ref>{{Citation|title=Historical and Cultural Contexts|date=2019-04-02|url=http://dx.doi.org/10.1163/9789004398412_003|journal=Esoteric Images: Decoding the Late Herat School of Painting|pages=5–16|publisher=BRILL|access-date=2021-12-06}}</ref> Temuriylar sanʼati davrini [[Kamoliddin Behzod|Kamolddin Behzod]], [[Sultonali Mashhadiy]], Umar Aqta, Jaʼfar Tabriziy va boshqa koʻplab rassomlar va xattotlar ijodida koʻrish mumkin. Koʻpincha qoʻlyozmalar vaqt oʻtishi bilan bir nechta rassomlar tomonidan ishlab chiqilgan va har bir qoʻlyozmada turli xil badiiy uslublarning birlashgan koʻrinishi yaratilgan. === Qohira Boʻstoni === [[Qohira]] Boʻstoni fors kitob sanʼatida saqlangan koʻplab nufuzli qoʻlyozmalardan biridir. Qohira [[Husayn Boyqaro|Boʻstoni Sulton Husayn Boyqaro]] homiyligi bilan bogʻliq boʻlgan, saqlanib qolgan sanoqli rasmli qoʻlyozmalardan biridir. Qo‘lyozma o‘zining tarixiy mazmunini katta aniqlik bilan tasvirlab beradi, Kamoliddin Behzodning ko‘plab asl rasmlarini o‘z ichiga oladi. Behzod ushbu qoʻlyozmaning birinchi toʻliq yozuvini va uning rasmlarini yaratgan.<ref name=":3"/> U fors rassomlari orasida hurmatga erishgan va islom qoʻlyozmalarining yuksak nufuzini belgilab bergan. [[Fayl:Anthology_of_Persian_Poetry_MET_sf13-228-19-91v.jpg|thumb|290x290px| Iskandar davrida chizilgan Fors sheʼriyati toʻplamidan sahifa. Sherozda chizilgan, 1411-yil.]] === Fors sheʼriyati toʻplami === Fors sheʼriyati toʻplami — 1411-yilda [[Iskandar mirzo]] davrida yoritilgan qoʻlyozmaning koʻchirilgan nusxasi. Iskandar Sulton sanʼat homiysi boʻlib, Temur avlodidan boʻlgan. Qoʻlyozmaga birinchi qoʻshimchalar kiritilgandan soʻng tasvirlash uchun moʻljallangan baʼzi sahifalar boʻsh qoldirildi. Keyinchalik bu sahifalar Turkman Aq Quyunlu va boshqa Usmonli ijodkorlari tomonidan tasvirlanadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=AQ QOYUNLŪ|url=http://dx.doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_5539|kirish sanasi=2021-12-06|ish=Encyclopaedia Iranica Online}}</ref> Qoʻlyozmaga kiritilgan har bir qoʻshimchaning uslubini kuzatish orqali tarixchilar qoʻlyozma qayerlarda yaratilganligini aniqlashlari mumkin. Qoʻlyozmadagi [[nastaʼliq]] yozuvi 1405—1429 yillardagi Sheroz qoʻlyozmalarining mashhur [[Mir Ali Tabriziy|xattoti Mir Ali Tabriziy]] tomonidan amalga oshirilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Cite journal|last=S. Brent Plate|first1=|date=2002|title=Religion, art, and visual culture: a cross-cultural reader|url=http://dx.doi.org/10.2752/174322005778054159|journal=Material Religion|volume=1|issue=2|pages=93|doi=10.2752/174322005778054159|issn=1743-2200}}</ref> == Qotishmalarga ishlov berish, kulolchilik va o‘ymakorlik == Temuriylar saltanati ham sifatli metall buyumlar ishlab chiqargan.Odatda [[Poʻlat|Poʻlat]], [[temir]], jez va [[bronza]] vosita sifatida ishlatilgan.<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.iranicaonline.org/articles/metalwork|sarlavha=METALWORK – Encyclopaedia Iranica|muallif=electricpulp.com|ish=www.iranicaonline.org|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Temuriylarning kumush bilan [[Inkrustatsiya|qoplangan]] poʻlatlari koʻpchilik tomonidan yuqori sifatli deb baholanadi.<ref>The Caspian Sea Journal ISSN: 1578-7899 Volume 10, Issue 1, Supplement 3 (2016) 127-132 The Compilation of One Object of Timurid Metalwork (12th Century) in the National Museum of Iran with Two Objects in National Museum of Yerevan-Armenia. URL: http://csjonline.org/CSJ/2016/Supp3/127-132.pdf</ref> Temuriylar imperiyasi parchalanganidan keyin bir qancha Eron va Mesopotamiya madaniyatlari temuriylar metall buyumlaridan andoza olib yaratishni tanladilar.<ref name=":1" /> Xitoy uslubida yaratilgan [[Kulolchilik|kulolchilik buyumlari]] temuriylar hunarmandlari tomonidan ishlab chiqarilgan. Temuriylar sanʼatida nefrit oʻymakorligi ham oldindan maʼlum boʻlgan va meʼmorchilikda muhim oʻrin egallagan .<ref name=":0"/> 15-asr oxirida Temuriylar saltanati tanazzulga uchragach, Usmonlilar, [[Safaviylar|Safaviylar sulolasi]] va [[Boburiylar davlati]] temuriylar badiiy anʼanalarini oʻzlariga namuna sifatida tanladilar.<ref name=":2"/><ref name=":0"/> == Tasvirlar == <gallery> Fayl:Sword Guard in the Form of Confronted Dragons.jpg|alt=A Timurid carved jade sword hilt.|Temuriylar tomonidan o‘yilgan nefrit qilich dastasi. Fayl:Idealized portrait of Babur (1483-1530), painted in 1605-1615 in India (British Museum 1921,1011,0.3).jpg|alt=Timurid-inspired image of Babur.|Temuriylardan ilhomlangan [[Babur|Bobur]] qiyofasi. Fayl:TimuridTankard.jpg|alt=15th century Timurid tankard made in Herat.|XV asrda Hirotda ishlab chiqarilgan temuriylar ichimlik idishi. Fayl:Turquoise frieze MBA Lyon 1969-334.jpg|alt=A fragment of Timurid Architecture made ca. 1375-1400, ceramic, stone paste; painted underglaze.|Temuriylar arxitekturasining bir parchasi taxminan. 1375-1400, sopol, tosh pastasi; yaltiroq bo'yoqda bo'yalgan. Fayl:Anthology of Persian Poetry MET DP341478.jpg|alt=A page from Anthology of Persian Poetry 15th Century, made of ink, gold leaf, opaque watercolor, silver leaf, book bound by leather.|Fors she'riyati to'plami,15-asr.Siyoh, tilla varaq,kumush barg va teri bilan bog'langan kitobdan qilingan sahifa. Fayl:Qur'an of Ibrahim Sultan MET DP237445.jpg|alt=A page from the Qur’an of Ibrahim Sultan, made by Ibrahim Sultan, ca. 1427, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Ibrohim Sulton Qur'onidan bir sahifa, [[Ibrahim Sultan (Timurid)|Ibrohim Sulton]] tomonidan tayyorlangan, taxminan. 1427, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozda oltin barg. Fayl:"The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami MET DT461.jpg|alt=A page from "The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Maulana Azhar, Poet: Nizami Ganjavi, ca. 1430, watercolor, ink, gold leaf on paper.|“Eshituvchi”dan bir sahifa, Nizomiyning Xamsa (Beshlik)ning “Haft Paykar”idan (Yetti portret) 47r varaq, xattot: Mavlono Azhar, Shoir: Nizomiy Ganjaviy, taxminan. 1430, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. Fayl:Wine Drinking in a Spring Garden MET DP240660.jpg|alt=A painting called "Wine Drinking in a Spring Garden", ca. 1430, gold and opaque watercolor on undyed silk.|"Bahor bog'ida" deb nomlangan rasm, taxminan. 1430, bo'yalmagan ipakdagi oltin va noaniq suyuq bo'yoq. Fayl:"Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami MET DP159399.jpg|alt=A page from "Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Ja'far Baisunghuri, Author: Nizami Ganjavi; 1431-1432, watercolor, ink, gold leaf on paper. Commissioned by Sultan Baysongor Khan.|“ [[Layla and Majnun|Maktabda Layli va Majnun]] ” sahifasidan [[Khamsa of Nizami|, Nizomiyning]] “Beshlik” “Xamsasidan” lavha, xattot: Ja’far Boysunguriy, Muallif: [[Nizami Ganjavi|Nizomiy Ganjaviy]] ; 1431-1432, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. [[Baysunghur|Sulton Boysung'urxon]] tomonidan topshirilgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami of Ganja|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/455041|website=metmuseum}}</ref> Fayl:Tile from a Squinch MET DP217218.jpg|alt=Tile from a Squinch, late 14th century, stone paste carved and glazed.|Teridan qilingan buyum, 14-asr oxiri, tosh yuzasi o'yilgan va yaltiroq bo'yoqda sirlangan. Fayl:Bowl MET DT12006.jpg|alt=A bowl, late 15th century, black paint under turquoise glaze, incised.|Piyola, 15-asr oxiri, moviy sir ostida qora bo'yoq, o'yilgan ko'rinishda Fayl:Section from the "Qur'an of `Umar Aqta" MET DP238063.jpg|alt=Section of a Qur'an Manuscript, Calligrapher: Copied by `Umar Aqta', late 14th century, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Qurʼon qoʻlyozmasi qismi, xattot: “Umar Aqto” tomonidan koʻchirilgan, 14-asr oxiri, suyuq bo'yoq, siyoh, tilla varaq. Fayl:"Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET sf63-210-35r.jpg|alt=A folio from "Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds), Calligrapher: Sultan 'Ali al-Mashhadi, Author: Farid al-Din `Attar; 1487, watercolor, ink, gold and silver leaf on paper.|“Janoza” marosimidan tasvir, “Mantiq al-tayr”dan (Qushlar tili) [[The Conference of the Birds|35r varaq]], xattot: Sultonali Mashhadiy, Muallif: Farididdin [[Attar of Nishapur|Attor]] ; 1487-yil, qog'ozdagi suyuq bo'yoq, siyoh, oltin va kumush barg. Fayl:Carved Door Panel MET DT254702.jpg|alt=Carved Door Panellate 15th century, made in present-day Uzbekistan, Samarqand, made of cypress, carved, painted.|O'yma eshik qismi. XV asr, hozirgi O'zbekiston, Samarqandda ishlab chiqarilgan, sarvdan yasalgan, o'yilgan, bo'yalgan. Fayl:Divan of Sultan Husayn Baiqara MET DP235814.jpg|alt=Divan of Sultan Husayn Bayqara, dated A.H. 905/ A.D. 1500, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Sulton Husayn Boyqaro devoni, hijriy 905/ milodiy 1500-yil, suyuq bo'yoq, siyoh, qog‘ozdagi tilla varaq. </gallery> == Manbalar == <references /> {{Timurid Empire}} [[Turkum:Temuriylar davlati]] [[Turkum:Osiyo san'ati]] [[Turkum:Temuriylar davrida ilm-fan]] [[Turkum:Temuriylar sulolasi]] 7wgzv4krhu9fijsgqcsz5a32ieq72dy 6000193 6000192 2026-04-21T11:54:43Z KWiki78 246724 6000193 wikitext text/x-wiki [[File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|thumb|Is’hoqni qurbonlik qilishga Farishta toʻsqinlik qilmoqda,Sheroz,1410-yil.]] '''Temuriylar sanʼati''' — [[Temuriylar imperiyasi]] hukmronligi davrida (1370-1507) vujudga kelgan [[sanʼat]] uslubi hisoblanadi. Temuriylar sanʼati fors va xitoy uslublarini qoʻllaganligi, shuningdek, [[Markaziy Osiyo|Markaziy Osiyodagi]] boshqa rivojlangan mamlakatlar sanʼatidan namuna olgani bilan mashhur edi.<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/timu/hd_timu.htm|sarlavha=The Art of the Timurid Period (ca. 1370–1507) {{!}} Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art|muallif=Komaroff|ism=Authors: Suzan Yalman, Linda|ish=The Metʼs Heilbrunn Timeline of Art History|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Olimlar bu davrni madaniyat va sanʼatning oltin davri deb hisoblashadi. Temuriylar saltanati tanazzulga uchrasada, ularning sanʼati [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]] va Markaziy Osiyodagi boshqa madaniyatlarga taʼsir qilishda davom etdi.<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://www.davidmus.dk/en/collections/islamic/dynasties/timurids-and-turkmen|sarlavha=The Timurids and the Turkmen - The David Collection|ish=www.davidmus.dk|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> == Tarix == Temuriylar davlati 1370-yilda turli [[Hulokuiylar davlati]] bosib olingandan keyin [[Amir Temur]] tomonidan tashkil etilgan. Temuriylar bir shaharni zabt etgach, odatda mahalliy hunarmandlarning mulkiga tegmay, temuriylar poytaxti [[Samarqand|Samarqandga]] borib joylashishiga koʻmaklashganlar. 15-asr boshlarida temuriylar Eron<nowiki/>[[Eron|ni]] zabt etgandan soʻng, koʻpgina fors manbalari mavjud boʻlgan [https://www.historyonthenet.com/mongol-empire-arts-and-culture moʻgʻul sanʼati] bilan uzviy bogʻliq boʻlib qoldi. Amir Temurning [[Islom|islom dinida ekanligi]] Samarqandni islom sanʼati markazlaridan biriga aylantirdi. 15-asr oʻrtalarida imperiya oʻz poytaxtini [[Hirot|Hirotga]] koʻchirdi, bu shahar temuriylar sanʼatining markaziga aylandi. Samarqanddagi oʻzgarishlardan namuna olib, fors hunarmandlari va ziyolilari tez orada Hirotni sanʼat va madaniyat markaziga aylantirdilar. Ko‘p o‘tmay temuriylarning ko‘pchiligi fors madaniyatini o‘z madaniyati sifatida qabul qildilar.<ref>B.F. Manz; W.M. Thackston; D.J. Roxburgh; L. Golombek; L. Komaroff; R.E. Darley-Doran (2007). „Timurids“. Encyclopedia of Islam, online edition. „During the Timurid period, three languages, Persian, Turkish, and Arabic were in use. The major language of the period was Persian, the native language of the Tajik (Persian) component of society and the language of learning acquired by all literate and/or urban Turks. Persian served as the language of administration, history, belles lettres, and poetry.“</ref> == Tasvir == Forscha [[qoʻlyozma]] rasmlari, asosan, ularning bezakli tasviri bilan mashhurdir. Rasmlar qirollik hokimiyati va anʼanalarini koʻrsatadigan manba boʻlib xizmat qiladi. Temuriylar rasmlari ham badiiy manba va oʻzini namoyon qilish vositasi boʻlib xizmat qilgan, rassomlar oʻz kasblariga juda usta hisoblangan va yuksak hurmatga erishgan.<ref>{{Cite journal|date=1989-12-01|title=Timur and the princely vision: Persian art and culture in the fifteenth century|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.27-1931|journal=Choice Reviews Online|volume=27|issue=04|pages=27–1931-27-1931|doi=10.5860/choice.27-1931|issn=0009-4978}}</ref> Rasmlar koʻpincha matnda nima sodir boʻlayotganini aks ettiradi. Ushbu rasmlar taʼlim, hukumat, nutq va diniy amaliyot kabi mavzularni taʼkidlaydigan ishonchli hikoyalar va saboqlardan iborat edi.<ref name=":3">{{Kitob manbasi|last=Balafrej|first=Lamia|title=The Making of the Artist in Late Timurid Painting|publisher=Edinburgh University Press|year=2019|location=Edinburgh|pages=1-13}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Karame|first1=Alya|date=2018-04-19|title=Alya Karame. Review of "The Art of the Qur’an: Treasures from the Museum of Turkish and Islamic Arts" by Massumeh Farhad and Simon Rettig.|url=http://dx.doi.org/10.3202/caa.reviews.2018.130|journal=caa.reviews|pages=23-99|doi=10.3202/caa.reviews.2018.130|issn=1543-950X}}</ref> Temuriylar sanʼati forslarda anʼanaviy boʻlgan „Kitob sanʼati“ tushunchasini oʻzlashtirdi va takomillashtirdi. Temuriylar davriga oid yangi sanʼat asarlarida imperiya rassomlari tomonidan tayyorlangan rasmli [[Qogʻoz|qogʻoz]] ([[Pergament|pergamentdan]] farqli oʻlaroq) qoʻlyozmalari koʻrsatilgan. Bu tasvirlar oʻzining boy ranglari va murakkab dizaynlari bilan ajralib turardi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.artarena.force9.co.uk/timurid.htm|sarlavha=Iransaga - Persian Art, The Timurids|ish=www.artarena.force9.co.uk|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Ushbu qoʻlyozmalardan topilgan miniatyura rasmlari sifati tufayli [[Metropoliten-muzey|Metropoliten sanʼat muzeyi xodimi]] Suzan Yalman „Hirotdagi qoʻlyozma rassomchiligi koʻpincha fors rassomchiligining belgisi sifatida qaraladii“, deb taʼkidladi.<ref name=":0"/> Bu rasmlar qoʻlyozmalar bilan cheklanib qolmadi, chunki koʻplab temuriylar rassomlari ham murakkab [[Devoriy rassomlik|devoriy rassomlik namunalarini]] yaratdilar. Ushbu devor rasmlarining aksariyati fors va xitoy badiiy anʼanalaridan kelib chiqqan manzaralarni tasvirlagan.<ref>"Timurids" ''The Columbia Encyclopedia'' (Sixth ed.). New York City: [[Columbia University]]. Retrieved 2006-11-08.</ref> Ushbu rasmlarning mavzusi boshqa madaniyatlardan olingan boʻlsa-da, temuriylarning devor rasmlari oxir-oqibat oʻziga xos, noyob uslubga aylandi.<ref>Lentz, W. Thomas. ''Dynastic Imagery in Early Timurid Wall Paintings''. Los Angeles Museum of Art. URL:https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171116134014/https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 |date=2017-11-16 }}</ref> Ammo moʻgʻullar badiiy anʼanalari ham butunlay yoʻq qilib yuborilmagan, chunki 15-asrdagi temuriylar sanʼatida koʻrilgan inson siymolarining aʼlo darajada ishlangan tasvirlari shu madaniyatdan olingan.<ref>Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M., ''The Art and Architecture of Islam, 1250-1800'', Chapter 5, 1995, Yale University Press. Pelican History of Art, {{ISBN|0300064659}}.</ref> == Qoʻlyozmalar == [[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar saltanati]] hukmronligi davrida keng yoritilgan qoʻlyozmalar ishlab chiqarish rivojlangan. Boy ranglar va nafis naqshlar bilan ajralib turadigan bu qo‘lyozmalar temuriylar moddiy madaniyatining muhim qismi bo‘lib xizmat qilgan va turli bosib olingan hududlarning hunarmandchiligini aks ettirgan.<ref>{{Citation|title=Historical and Cultural Contexts|date=2019-04-02|url=http://dx.doi.org/10.1163/9789004398412_003|journal=Esoteric Images: Decoding the Late Herat School of Painting|pages=5–16|publisher=BRILL|access-date=2021-12-06}}</ref> Temuriylar sanʼati davrini [[Kamoliddin Behzod|Kamolddin Behzod]], [[Sultonali Mashhadiy]], Umar Aqta, Jaʼfar Tabriziy va boshqa koʻplab rassomlar va xattotlar ijodida koʻrish mumkin. Koʻpincha qoʻlyozmalar vaqt oʻtishi bilan bir nechta rassomlar tomonidan ishlab chiqilgan va har bir qoʻlyozmada turli xil badiiy uslublarning birlashgan koʻrinishi yaratilgan. === Qohira Boʻstoni === [[Qohira]] Boʻstoni fors kitob sanʼatida saqlangan koʻplab nufuzli qoʻlyozmalardan biridir. Qohira [[Husayn Boyqaro|Boʻstoni Sulton Husayn Boyqaro]] homiyligi bilan bogʻliq boʻlgan, saqlanib qolgan sanoqli rasmli qoʻlyozmalardan biridir. Qo‘lyozma o‘zining tarixiy mazmunini katta aniqlik bilan tasvirlab beradi, Kamoliddin Behzodning ko‘plab asl rasmlarini o‘z ichiga oladi. Behzod ushbu qoʻlyozmaning birinchi toʻliq yozuvini va uning rasmlarini yaratgan.<ref name=":3"/> U fors rassomlari orasida hurmatga erishgan va islom qoʻlyozmalarining yuksak nufuzini belgilab bergan. [[Fayl:Anthology_of_Persian_Poetry_MET_sf13-228-19-91v.jpg|thumb|290x290px| Iskandar davrida chizilgan Fors sheʼriyati toʻplamidan sahifa. Sherozda chizilgan, 1411-yil.]] === Fors sheʼriyati toʻplami === Fors sheʼriyati toʻplami — 1411-yilda [[Iskandar mirzo]] davrida yoritilgan qoʻlyozmaning koʻchirilgan nusxasi. Iskandar Sulton sanʼat homiysi boʻlib, Temur avlodidan boʻlgan. Qoʻlyozmaga birinchi qoʻshimchalar kiritilgandan soʻng tasvirlash uchun moʻljallangan baʼzi sahifalar boʻsh qoldirildi. Keyinchalik bu sahifalar Turkman Aq Quyunlu va boshqa Usmonli ijodkorlari tomonidan tasvirlanadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=AQ QOYUNLŪ|url=http://dx.doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_5539|kirish sanasi=2021-12-06|ish=Encyclopaedia Iranica Online}}</ref> Qoʻlyozmaga kiritilgan har bir qoʻshimchaning uslubini kuzatish orqali tarixchilar qoʻlyozma qayerlarda yaratilganligini aniqlashlari mumkin. Qoʻlyozmadagi [[nastaʼliq]] yozuvi 1405—1429 yillardagi Sheroz qoʻlyozmalarining mashhur [[Mir Ali Tabriziy|xattoti Mir Ali Tabriziy]] tomonidan amalga oshirilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Cite journal|last=S. Brent Plate|first1=|date=2002|title=Religion, art, and visual culture: a cross-cultural reader|url=http://dx.doi.org/10.2752/174322005778054159|journal=Material Religion|volume=1|issue=2|pages=93|doi=10.2752/174322005778054159|issn=1743-2200}}</ref> == Qotishmalarga ishlov berish, kulolchilik va o‘ymakorlik == Temuriylar saltanati ham sifatli metall buyumlar ishlab chiqargan.Odatda [[Poʻlat|Poʻlat]], [[temir]], jez va [[bronza]] vosita sifatida ishlatilgan.<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.iranicaonline.org/articles/metalwork|sarlavha=METALWORK – Encyclopaedia Iranica|muallif=electricpulp.com|ish=www.iranicaonline.org|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Temuriylarning kumush bilan [[Inkrustatsiya|qoplangan]] poʻlatlari koʻpchilik tomonidan yuqori sifatli deb baholanadi.<ref>The Caspian Sea Journal ISSN: 1578-7899 Volume 10, Issue 1, Supplement 3 (2016) 127-132 The Compilation of One Object of Timurid Metalwork (12th Century) in the National Museum of Iran with Two Objects in National Museum of Yerevan-Armenia. URL: http://csjonline.org/CSJ/2016/Supp3/127-132.pdf</ref> Temuriylar imperiyasi parchalanganidan keyin bir qancha Eron va Mesopotamiya madaniyatlari temuriylar metall buyumlaridan andoza olib yaratishni tanladilar.<ref name=":1" /> Xitoy uslubida yaratilgan [[Kulolchilik|kulolchilik buyumlari]] temuriylar hunarmandlari tomonidan ishlab chiqarilgan. Temuriylar sanʼatida nefrit oʻymakorligi ham oldindan maʼlum boʻlgan va meʼmorchilikda muhim oʻrin egallagan .<ref name=":0"/> 15-asr oxirida Temuriylar saltanati tanazzulga uchragach, Usmonlilar, [[Safaviylar|Safaviylar sulolasi]] va [[Boburiylar davlati]] temuriylar badiiy anʼanalarini oʻzlariga namuna sifatida tanladilar.<ref name=":2"/><ref name=":0"/> == Tasvirlar == <gallery> Fayl:Sword Guard in the Form of Confronted Dragons.jpg|alt=A Timurid carved jade sword hilt.|Temuriylar tomonidan o‘yilgan nefrit qilich dastasi. Fayl:Idealized portrait of Babur (1483-1530), painted in 1605-1615 in India (British Museum 1921,1011,0.3).jpg|alt=Timurid-inspired image of Babur.|Temuriylardan ilhomlangan [[Babur|Bobur]] qiyofasi. Fayl:TimuridTankard.jpg|alt=15th century Timurid tankard made in Herat.|XV asrda Hirotda ishlab chiqarilgan temuriylar ichimlik idishi. Fayl:Turquoise frieze MBA Lyon 1969-334.jpg|alt=A fragment of Timurid Architecture made ca. 1375-1400, ceramic, stone paste; painted underglaze.|Temuriylar arxitekturasining bir parchasi taxminan. 1375-1400, sopol, tosh pastasi; yaltiroq bo'yoqda bo'yalgan. Fayl:Anthology of Persian Poetry MET DP341478.jpg|alt=A page from Anthology of Persian Poetry 15th Century, made of ink, gold leaf, opaque watercolor, silver leaf, book bound by leather.|Fors she'riyati to'plami,15-asr.Siyoh, tilla varaq,kumush barg va teri bilan bog'langan kitobdan qilingan sahifa. Fayl:Qur'an of Ibrahim Sultan MET DP237445.jpg|alt=A page from the Qur’an of Ibrahim Sultan, made by Ibrahim Sultan, ca. 1427, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Ibrohim Sulton Qur'onidan bir sahifa, [[Ibrahim Sultan (Timurid)|Ibrohim Sulton]] tomonidan tayyorlangan, taxminan. 1427, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozda oltin barg. Fayl:"The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami MET DT461.jpg|alt=A page from "The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Maulana Azhar, Poet: Nizami Ganjavi, ca. 1430, watercolor, ink, gold leaf on paper.|“Eshituvchi”dan bir sahifa, Nizomiyning Xamsa (Beshlik)ning “Haft Paykar”idan (Yetti portret) 47r varaq, xattot: Mavlono Azhar, Shoir: Nizomiy Ganjaviy, taxminan. 1430, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. Fayl:Wine Drinking in a Spring Garden MET DP240660.jpg|alt=A painting called "Wine Drinking in a Spring Garden", ca. 1430, gold and opaque watercolor on undyed silk.|"Bahor bog'ida" deb nomlangan rasm, taxminan. 1430, bo'yalmagan ipakdagi oltin va noaniq suyuq bo'yoq. Fayl:"Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami MET DP159399.jpg|alt=A page from "Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Ja'far Baisunghuri, Author: Nizami Ganjavi; 1431-1432, watercolor, ink, gold leaf on paper. Commissioned by Sultan Baysongor Khan.|“ [[Layla and Majnun|Maktabda Layli va Majnun]] ” sahifasidan [[Khamsa of Nizami|, Nizomiyning]] “Beshlik” “Xamsasidan” lavha, xattot: Ja’far Boysunguriy, Muallif: [[Nizami Ganjavi|Nizomiy Ganjaviy]] ; 1431-1432, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. [[Baysunghur|Sulton Boysung'urxon]] tomonidan topshirilgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami of Ganja|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/455041|website=metmuseum}}</ref> Fayl:Tile from a Squinch MET DP217218.jpg|alt=Tile from a Squinch, late 14th century, stone paste carved and glazed.|Teridan qilingan buyum, 14-asr oxiri, tosh yuzasi o'yilgan va yaltiroq bo'yoqda sirlangan. Fayl:Bowl MET DT12006.jpg|alt=A bowl, late 15th century, black paint under turquoise glaze, incised.|Piyola, 15-asr oxiri, moviy sir ostida qora bo'yoq, o'yilgan ko'rinishda Fayl:Section from the "Qur'an of `Umar Aqta" MET DP238063.jpg|alt=Section of a Qur'an Manuscript, Calligrapher: Copied by `Umar Aqta', late 14th century, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Qurʼon qoʻlyozmasi qismi, xattot: “Umar Aqto” tomonidan koʻchirilgan, 14-asr oxiri, suyuq bo'yoq, siyoh, tilla varaq. Fayl:"Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET sf63-210-35r.jpg|alt=A folio from "Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds), Calligrapher: Sultan 'Ali al-Mashhadi, Author: Farid al-Din `Attar; 1487, watercolor, ink, gold and silver leaf on paper.|“Janoza” marosimidan tasvir, “Mantiq al-tayr”dan (Qushlar tili) [[The Conference of the Birds|35r varaq]], xattot: Sultonali Mashhadiy, Muallif: Farididdin [[Attar of Nishapur|Attor]] ; 1487-yil, qog'ozdagi suyuq bo'yoq, siyoh, oltin va kumush barg. Fayl:Carved Door Panel MET DT254702.jpg|alt=Carved Door Panellate 15th century, made in present-day Uzbekistan, Samarqand, made of cypress, carved, painted.|O'yma eshik qismi. XV asr, hozirgi O'zbekiston, Samarqandda ishlab chiqarilgan, sarvdan yasalgan, o'yilgan, bo'yalgan. Fayl:Divan of Sultan Husayn Baiqara MET DP235814.jpg|alt=Divan of Sultan Husayn Bayqara, dated A.H. 905/ A.D. 1500, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Sulton Husayn Boyqaro devoni, hijriy 905/ milodiy 1500-yil, suyuq bo'yoq, siyoh, qog‘ozdagi tilla varaq. </gallery> == Manbalar == <references /> {{Timurid Empire}} [[Turkum:Temuriylar davlati]] [[Turkum:Osiyo san'ati]] [[Turkum:Temuriylar davrida ilm-fan]] [[Turkum:Temuriylar sulolasi]] tl94heu5iuut1go0tmu5fdjurkzwcg8 6000194 6000193 2026-04-21T11:54:56Z KWiki78 246724 6000194 wikitext text/x-wiki [[File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|thumb|Is’hoqni qurbonlik qilishga Farishta toʻsqinlik qilmoqda,Sheroz,1410-yil.]] '''Temuriylar sanʼati''' — [[Temuriylar imperiyasi]] hukmronligi davrida (1370-1507) vujudga kelgan [[sanʼat]] uslubi hisoblanadi. Temuriylar sanʼati fors va xitoy uslublarini qoʻllaganligi, shuningdek, [[Markaziy Osiyo|Markaziy Osiyodagi]] boshqa rivojlangan mamlakatlar sanʼatidan namuna olgani bilan mashhur edi.<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/timu/hd_timu.htm|sarlavha=The Art of the Timurid Period (ca. 1370–1507) {{!}} Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art|muallif=Komaroff|ism=Authors: Suzan Yalman, Linda|ish=The Metʼs Heilbrunn Timeline of Art History|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Olimlar bu davrni madaniyat va sanʼatning oltin davri deb hisoblashadi. Temuriylar saltanati tanazzulga uchrasada, ularning sanʼati [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]] va Markaziy Osiyodagi boshqa madaniyatlarga taʼsir qilishda davom etdi.<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://www.davidmus.dk/en/collections/islamic/dynasties/timurids-and-turkmen|sarlavha=The Timurids and the Turkmen - The David Collection|ish=www.davidmus.dk|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> == Tarix == Temuriylar davlati 1370-yilda turli [[Hulokuiylar davlati]] bosib olingandan keyin [[Amir Temur]] tomonidan tashkil etilgan. Temuriylar bir shaharni zabt etgach, odatda mahalliy hunarmandlarning mulkiga tegmay, temuriylar poytaxti [[Samarqand|Samarqandga]] borib joylashishiga koʻmaklashganlar. 15-asr boshlarida temuriylar Eron<nowiki/>[[Eron|ni]] zabt etgandan soʻng, koʻpgina fors manbalari mavjud boʻlgan [https://www.historyonthenet.com/mongol-empire-arts-and-culture moʻgʻul sanʼati] bilan uzviy bogʻliq boʻlib qoldi. Amir Temurning [[Islom|islom dinida ekanligi]] Samarqandni islom sanʼati markazlaridan biriga aylantirdi. 15-asr oʻrtalarida imperiya oʻz poytaxtini [[Hirot|Hirotga]] koʻchirdi, bu shahar temuriylar sanʼatining markaziga aylandi. Samarqanddagi oʻzgarishlardan namuna olib, fors hunarmandlari va ziyolilari tez orada Hirotni sanʼat va madaniyat markaziga aylantirdilar. Ko‘p o‘tmay temuriylarning ko‘pchiligi fors madaniyatini o‘z madaniyati sifatida qabul qildilar.<ref>B.F. Manz; W.M. Thackston; D.J. Roxburgh; L. Golombek; L. Komaroff; R.E. Darley-Doran (2007). „Timurids“. Encyclopedia of Islam, online edition. „During the Timurid period, three languages, Persian, Turkish, and Arabic were in use. The major language of the period was Persian, the native language of the Tajik (Persian) component of society and the language of learning acquired by all literate and/or urban Turks. Persian served as the language of administration, history, belles lettres, and poetry.“</ref> == Tasvir == Forscha [[qoʻlyozma]] rasmlari, asosan, ularning bezakli tasviri bilan mashhurdir. Rasmlar qirollik hokimiyati va anʼanalarini koʻrsatadigan manba boʻlib xizmat qiladi. Temuriylar rasmlari ham badiiy manba va oʻzini namoyon qilish vositasi boʻlib xizmat qilgan, rassomlar oʻz kasblariga juda usta hisoblangan va yuksak hurmatga erishgan.<ref>{{Cite journal|date=1989-12-01|title=Timur and the princely vision: Persian art and culture in the fifteenth century|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.27-1931|journal=Choice Reviews Online|volume=27|issue=04|pages=27–1931-27-1931|doi=10.5860/choice.27-1931|issn=0009-4978}}</ref> Rasmlar koʻpincha matnda nima sodir boʻlayotganini aks ettiradi. Ushbu rasmlar taʼlim, hukumat, nutq va diniy amaliyot kabi mavzularni taʼkidlaydigan ishonchli hikoyalar va saboqlardan iborat edi.<ref name=":3">{{Kitob manbasi|last=Balafrej|first=Lamia|title=The Making of the Artist in Late Timurid Painting|publisher=Edinburgh University Press|year=2019|location=Edinburgh|pages=1-13}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Karame|first1=Alya|date=2018-04-19|title=Alya Karame. Review of "The Art of the Qur’an: Treasures from the Museum of Turkish and Islamic Arts" by Massumeh Farhad and Simon Rettig.|url=http://dx.doi.org/10.3202/caa.reviews.2018.130|journal=caa.reviews|pages=23-99|doi=10.3202/caa.reviews.2018.130|issn=1543-950X}}</ref> Temuriylar sanʼati forslarda anʼanaviy boʻlgan „Kitob sanʼati“ tushunchasini oʻzlashtirdi va takomillashtirdi. Temuriylar davriga oid yangi sanʼat asarlarida imperiya rassomlari tomonidan tayyorlangan rasmli [[Qogʻoz|qogʻoz]] ([[Pergament|pergamentdan]] farqli oʻlaroq) qoʻlyozmalari koʻrsatilgan. Bu tasvirlar oʻzining boy ranglari va murakkab dizaynlari bilan ajralib turardi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.artarena.force9.co.uk/timurid.htm|sarlavha=Iransaga - Persian Art, The Timurids|ish=www.artarena.force9.co.uk|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Ushbu qoʻlyozmalardan topilgan miniatyura rasmlari sifati tufayli [[Metropoliten-muzey|Metropoliten sanʼat muzeyi xodimi]] Suzan Yalman „Hirotdagi qoʻlyozma rassomchiligi koʻpincha fors rassomchiligining belgisi sifatida qaraladii“, deb taʼkidladi.<ref name=":0"/> Bu rasmlar qoʻlyozmalar bilan cheklanib qolmadi, chunki koʻplab temuriylar rassomlari ham murakkab [[Devoriy rassomlik|devoriy rassomlik namunalarini]] yaratdilar. Ushbu devor rasmlarining aksariyati fors va xitoy badiiy anʼanalaridan kelib chiqqan manzaralarni tasvirlagan.<ref>"Timurids" ''The Columbia Encyclopedia'' (Sixth ed.). New York City: [[Columbia University]]. Retrieved 2006-11-08.</ref> Ushbu rasmlarning mavzusi boshqa madaniyatlardan olingan boʻlsa-da, temuriylarning devor rasmlari oxir-oqibat oʻziga xos, noyob uslubga aylandi.<ref>Lentz, W. Thomas. ''Dynastic Imagery in Early Timurid Wall Paintings''. Los Angeles Museum of Art. URL:https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171116134014/https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 |date=2017-11-16 }}</ref> Ammo moʻgʻullar badiiy anʼanalari ham butunlay yoʻq qilib yuborilmagan, chunki 15-asrdagi temuriylar sanʼatida koʻrilgan inson siymolarining aʼlo darajada ishlangan tasvirlari shu madaniyatdan olingan.<ref>Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M., ''The Art and Architecture of Islam, 1250-1800'', Chapter 5, 1995, Yale University Press. Pelican History of Art, {{ISBN|0300064659}}.</ref> == Qoʻlyozmalar == [[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar saltanati]] hukmronligi davrida keng yoritilgan qoʻlyozmalar ishlab chiqarish rivojlangan. Boy ranglar va nafis naqshlar bilan ajralib turadigan bu qo‘lyozmalar temuriylar moddiy madaniyatining muhim qismi bo‘lib xizmat qilgan va turli bosib olingan hududlarning hunarmandchiligini aks ettirgan.<ref>{{Citation|title=Historical and Cultural Contexts|date=2019-04-02|url=http://dx.doi.org/10.1163/9789004398412_003|journal=Esoteric Images: Decoding the Late Herat School of Painting|pages=5–16|publisher=BRILL|access-date=2021-12-06}}</ref> Temuriylar sanʼati davrini [[Kamoliddin Behzod|Kamolddin Behzod]], [[Sultonali Mashhadiy]], Umar Aqta, Jaʼfar Tabriziy va boshqa koʻplab rassomlar va xattotlar ijodida koʻrish mumkin. Koʻpincha qoʻlyozmalar vaqt oʻtishi bilan bir nechta rassomlar tomonidan ishlab chiqilgan va har bir qoʻlyozmada turli xil badiiy uslublarning birlashgan koʻrinishi yaratilgan. === Qohira Boʻstoni === [[Qohira]] Boʻstoni fors kitob sanʼatida saqlangan koʻplab nufuzli qoʻlyozmalardan biridir. Qohira [[Husayn Boyqaro|Boʻstoni Sulton Husayn Boyqaro]] homiyligi bilan bogʻliq boʻlgan, saqlanib qolgan sanoqli rasmli qoʻlyozmalardan biridir. Qo‘lyozma o‘zining tarixiy mazmunini katta aniqlik bilan tasvirlab beradi, Kamoliddin Behzodning ko‘plab asl rasmlarini o‘z ichiga oladi. Behzod ushbu qoʻlyozmaning birinchi toʻliq yozuvini va uning rasmlarini yaratgan.<ref name=":3"/> U fors rassomlari orasida hurmatga erishgan va islom qoʻlyozmalarining yuksak nufuzini belgilab bergan. [[Fayl:Anthology_of_Persian_Poetry_MET_sf13-228-19-91v.jpg|thumb|290x290px| Iskandar davrida chizilgan Fors sheʼriyati toʻplamidan sahifa. Sherozda chizilgan, 1411-yil.]] === Fors sheʼriyati toʻplami === Fors sheʼriyati toʻplami — 1411-yilda [[Iskandar mirzo]] davrida yoritilgan qoʻlyozmaning koʻchirilgan nusxasi. Iskandar Sulton sanʼat homiysi boʻlib, Temur avlodidan boʻlgan. Qoʻlyozmaga birinchi qoʻshimchalar kiritilgandan soʻng tasvirlash uchun moʻljallangan baʼzi sahifalar boʻsh qoldirildi. Keyinchalik bu sahifalar Turkman Aq Quyunlu va boshqa Usmonli ijodkorlari tomonidan tasvirlanadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=AQ QOYUNLŪ|url=http://dx.doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_5539|kirish sanasi=2021-12-06|ish=Encyclopaedia Iranica Online}}</ref> Qoʻlyozmaga kiritilgan har bir qoʻshimchaning uslubini kuzatish orqali tarixchilar qoʻlyozma qayerlarda yaratilganligini aniqlashlari mumkin. Qoʻlyozmadagi [[nastaʼliq]] yozuvi 1405—1429 yillardagi Sheroz qoʻlyozmalarining mashhur [[Mir Ali Tabriziy|xattoti Mir Ali Tabriziy]] tomonidan amalga oshirilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Cite journal|last=S. Brent Plate|first1=|date=2002|title=Religion, art, and visual culture: a cross-cultural reader|url=http://dx.doi.org/10.2752/174322005778054159|journal=Material Religion|volume=1|issue=2|pages=93|doi=10.2752/174322005778054159|issn=1743-2200}}</ref> == Qotishmalarga ishlov berish, kulolchilik va o‘ymakorlik == Temuriylar saltanati ham sifatli metall buyumlar ishlab chiqargan.Odatda [[Poʻlat|Poʻlat]], [[temir]], jez va [[bronza]] vosita sifatida ishlatilgan.<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.iranicaonline.org/articles/metalwork|sarlavha=METALWORK – Encyclopaedia Iranica|muallif=electricpulp.com|ish=www.iranicaonline.org|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Temuriylarning kumush bilan [[Inkrustatsiya|qoplangan]] poʻlatlari koʻpchilik tomonidan yuqori sifatli deb baholanadi.<ref>The Caspian Sea Journal ISSN: 1578-7899 Volume 10, Issue 1, Supplement 3 (2016) 127-132 The Compilation of One Object of Timurid Metalwork (12th Century) in the National Museum of Iran with Two Objects in National Museum of Yerevan-Armenia. URL: http://csjonline.org/CSJ/2016/Supp3/127-132.pdf</ref> Temuriylar imperiyasi parchalanganidan keyin bir qancha Eron va Mesopotamiya madaniyatlari temuriylar metall buyumlaridan andoza olib yaratishni tanladilar.<ref name=":1" /> Xitoy uslubida yaratilgan [[Kulolchilik|kulolchilik buyumlari]] temuriylar hunarmandlari tomonidan ishlab chiqarilgan. Temuriylar sanʼatida nefrit oʻymakorligi ham oldindan maʼlum boʻlgan va meʼmorchilikda muhim oʻrin egallagan .<ref name=":0"/> 15-asr oxirida Temuriylar saltanati tanazzulga uchragach, Usmonlilar, [[Safaviylar|Safaviylar sulolasi]] va [[Boburiylar davlati]] temuriylar badiiy anʼanalarini oʻzlariga namuna sifatida tanladilar.<ref name=":2"/><ref name=":0"/> == Tasvirlar == <gallery> Fayl:Sword Guard in the Form of Confronted Dragons.jpg|alt=A Timurid carved jade sword hilt.|Temuriylar tomonidan o‘yilgan nefrit qilich dastasi. Fayl:Idealized portrait of Babur (1483-1530), painted in 1605-1615 in India (British Museum 1921,1011,0.3).jpg|alt=Timurid-inspired image of Babur.|Temuriylardan ilhomlangan [[Babur|Bobur]] qiyofasi. Fayl:TimuridTankard.jpg|alt=15th century Timurid tankard made in Herat.|XV asrda Hirotda ishlab chiqarilgan temuriylar ichimlik idishi. Fayl:Turquoise frieze MBA Lyon 1969-334.jpg|alt=A fragment of Timurid Architecture made ca. 1375-1400, ceramic, stone paste; painted underglaze.|Temuriylar arxitekturasining bir parchasi taxminan. 1375-1400, sopol, tosh pastasi; yaltiroq bo'yoqda bo'yalgan. Fayl:Anthology of Persian Poetry MET DP341478.jpg|alt=A page from Anthology of Persian Poetry 15th Century, made of ink, gold leaf, opaque watercolor, silver leaf, book bound by leather.|Fors she'riyati to'plami,15-asr.Siyoh, tilla varaq,kumush barg va teri bilan bog'langan kitobdan qilingan sahifa. Fayl:Qur'an of Ibrahim Sultan MET DP237445.jpg|alt=A page from the Qur’an of Ibrahim Sultan, made by Ibrahim Sultan, ca. 1427, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Ibrohim Sulton Qur'onidan bir sahifa, [[Ibrahim Sultan (Timurid)|Ibrohim Sulton]] tomonidan tayyorlangan, taxminan. 1427, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozda oltin barg. Fayl:"The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami MET DT461.jpg|alt=A page from "The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Maulana Azhar, Poet: Nizami Ganjavi, ca. 1430, watercolor, ink, gold leaf on paper.|“Eshituvchi”dan bir sahifa, Nizomiyning Xamsa (Beshlik)ning “Haft Paykar”idan (Yetti portret) 47r varaq, xattot: Mavlono Azhar, Shoir: Nizomiy Ganjaviy, taxminan. 1430, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. Fayl:Wine Drinking in a Spring Garden MET DP240660.jpg|alt=A painting called "Wine Drinking in a Spring Garden", ca. 1430, gold and opaque watercolor on undyed silk.|"Bahor bog'ida" deb nomlangan rasm, taxminan. 1430, bo'yalmagan ipakdagi oltin va noaniq suyuq bo'yoq. Fayl:"Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami MET DP159399.jpg|alt=A page from "Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Ja'far Baisunghuri, Author: Nizami Ganjavi; 1431-1432, watercolor, ink, gold leaf on paper. Commissioned by Sultan Baysongor Khan.|“ [[Layla and Majnun|Maktabda Layli va Majnun]] ” sahifasidan [[Khamsa of Nizami|, Nizomiyning]] “Beshlik” “Xamsasidan” lavha, xattot: Ja’far Boysunguriy, Muallif: [[Nizami Ganjavi|Nizomiy Ganjaviy]] ; 1431-1432, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. [[Baysunghur|Sulton Boysung'urxon]] tomonidan topshirilgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami of Ganja|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/455041|website=metmuseum}}</ref> Fayl:Tile from a Squinch MET DP217218.jpg|alt=Tile from a Squinch, late 14th century, stone paste carved and glazed.|Teridan qilingan buyum, 14-asr oxiri, tosh yuzasi o'yilgan va yaltiroq bo'yoqda sirlangan. Fayl:Bowl MET DT12006.jpg|alt=A bowl, late 15th century, black paint under turquoise glaze, incised.|Piyola, 15-asr oxiri, moviy sir ostida qora bo'yoq, o'yilgan ko'rinishda Fayl:Section from the "Qur'an of `Umar Aqta" MET DP238063.jpg|alt=Section of a Qur'an Manuscript, Calligrapher: Copied by `Umar Aqta', late 14th century, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Qurʼon qoʻlyozmasi qismi, xattot: “Umar Aqto” tomonidan koʻchirilgan, 14-asr oxiri, suyuq bo'yoq, siyoh, tilla varaq. Fayl:"Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET sf63-210-35r.jpg|alt=A folio from "Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds), Calligrapher: Sultan 'Ali al-Mashhadi, Author: Farid al-Din `Attar; 1487, watercolor, ink, gold and silver leaf on paper.|“Janoza” marosimidan tasvir, “Mantiq al-tayr”dan (Qushlar tili) [[The Conference of the Birds|35r varaq]], xattot: Sultonali Mashhadiy, Muallif: Farididdin [[Attar of Nishapur|Attor]] ; 1487-yil, qog'ozdagi suyuq bo'yoq, siyoh, oltin va kumush barg. Fayl:Carved Door Panel MET DT254702.jpg|alt=Carved Door Panellate 15th century, made in present-day Uzbekistan, Samarqand, made of cypress, carved, painted.|O'yma eshik qismi. XV asr, hozirgi O'zbekiston, Samarqandda ishlab chiqarilgan, sarvdan yasalgan, o'yilgan, bo'yalgan. Fayl:Divan of Sultan Husayn Baiqara MET DP235814.jpg|alt=Divan of Sultan Husayn Bayqara, dated A.H. 905/ A.D. 1500, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Sulton Husayn Boyqaro devoni, hijriy 905/ milodiy 1500-yil, suyuq bo'yoq, siyoh, qog‘ozdagi tilla varaq. </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} <references /> {{Timurid Empire}} [[Turkum:Temuriylar davlati]] [[Turkum:Osiyo san'ati]] [[Turkum:Temuriylar davrida ilm-fan]] [[Turkum:Temuriylar sulolasi]] 9nx03jb3wz7sot7mqwl8nztb1dcicjd 6000195 6000194 2026-04-21T11:55:12Z KWiki78 246724 6000195 wikitext text/x-wiki [[File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|thumb|Is’hoqni qurbonlik qilishga Farishta toʻsqinlik qilmoqda,Sheroz,1410-yil.]] '''Temuriylar sanʼati''' — [[Temuriylar imperiyasi]] hukmronligi davrida (1370-1507) vujudga kelgan [[sanʼat]] uslubi hisoblanadi. Temuriylar sanʼati fors va xitoy uslublarini qoʻllaganligi, shuningdek, [[Markaziy Osiyo|Markaziy Osiyodagi]] boshqa rivojlangan mamlakatlar sanʼatidan namuna olgani bilan mashhur edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/timu/hd_timu.htm|sarlavha=The Art of the Timurid Period (ca. 1370–1507) {{!}} Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art|muallif=Komaroff|ism=Authors: Suzan Yalman, Linda|ish=The Metʼs Heilbrunn Timeline of Art History|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Olimlar bu davrni madaniyat va sanʼatning oltin davri deb hisoblashadi. Temuriylar saltanati tanazzulga uchrasada, ularning sanʼati [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]] va Markaziy Osiyodagi boshqa madaniyatlarga taʼsir qilishda davom etdi<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://www.davidmus.dk/en/collections/islamic/dynasties/timurids-and-turkmen|sarlavha=The Timurids and the Turkmen - The David Collection|ish=www.davidmus.dk|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. == Tarix == Temuriylar davlati 1370-yilda turli [[Hulokuiylar davlati]] bosib olingandan keyin [[Amir Temur]] tomonidan tashkil etilgan. Temuriylar bir shaharni zabt etgach, odatda mahalliy hunarmandlarning mulkiga tegmay, temuriylar poytaxti [[Samarqand|Samarqandga]] borib joylashishiga koʻmaklashganlar. 15-asr boshlarida temuriylar Eron<nowiki/>[[Eron|ni]] zabt etgandan soʻng, koʻpgina fors manbalari mavjud boʻlgan [https://www.historyonthenet.com/mongol-empire-arts-and-culture moʻgʻul sanʼati] bilan uzviy bogʻliq boʻlib qoldi. Amir Temurning [[Islom|islom dinida ekanligi]] Samarqandni islom sanʼati markazlaridan biriga aylantirdi. 15-asr oʻrtalarida imperiya oʻz poytaxtini [[Hirot|Hirotga]] koʻchirdi, bu shahar temuriylar sanʼatining markaziga aylandi. Samarqanddagi oʻzgarishlardan namuna olib, fors hunarmandlari va ziyolilari tez orada Hirotni sanʼat va madaniyat markaziga aylantirdilar. Ko‘p o‘tmay temuriylarning ko‘pchiligi fors madaniyatini o‘z madaniyati sifatida qabul qildilar.<ref>B.F. Manz; W.M. Thackston; D.J. Roxburgh; L. Golombek; L. Komaroff; R.E. Darley-Doran (2007). „Timurids“. Encyclopedia of Islam, online edition. „During the Timurid period, three languages, Persian, Turkish, and Arabic were in use. The major language of the period was Persian, the native language of the Tajik (Persian) component of society and the language of learning acquired by all literate and/or urban Turks. Persian served as the language of administration, history, belles lettres, and poetry.“</ref> == Tasvir == Forscha [[qoʻlyozma]] rasmlari, asosan, ularning bezakli tasviri bilan mashhurdir. Rasmlar qirollik hokimiyati va anʼanalarini koʻrsatadigan manba boʻlib xizmat qiladi. Temuriylar rasmlari ham badiiy manba va oʻzini namoyon qilish vositasi boʻlib xizmat qilgan, rassomlar oʻz kasblariga juda usta hisoblangan va yuksak hurmatga erishgan.<ref>{{Cite journal|date=1989-12-01|title=Timur and the princely vision: Persian art and culture in the fifteenth century|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.27-1931|journal=Choice Reviews Online|volume=27|issue=04|pages=27–1931-27-1931|doi=10.5860/choice.27-1931|issn=0009-4978}}</ref> Rasmlar koʻpincha matnda nima sodir boʻlayotganini aks ettiradi. Ushbu rasmlar taʼlim, hukumat, nutq va diniy amaliyot kabi mavzularni taʼkidlaydigan ishonchli hikoyalar va saboqlardan iborat edi.<ref name=":3">{{Kitob manbasi|last=Balafrej|first=Lamia|title=The Making of the Artist in Late Timurid Painting|publisher=Edinburgh University Press|year=2019|location=Edinburgh|pages=1-13}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Karame|first1=Alya|date=2018-04-19|title=Alya Karame. Review of "The Art of the Qur’an: Treasures from the Museum of Turkish and Islamic Arts" by Massumeh Farhad and Simon Rettig.|url=http://dx.doi.org/10.3202/caa.reviews.2018.130|journal=caa.reviews|pages=23-99|doi=10.3202/caa.reviews.2018.130|issn=1543-950X}}</ref> Temuriylar sanʼati forslarda anʼanaviy boʻlgan „Kitob sanʼati“ tushunchasini oʻzlashtirdi va takomillashtirdi. Temuriylar davriga oid yangi sanʼat asarlarida imperiya rassomlari tomonidan tayyorlangan rasmli [[Qogʻoz|qogʻoz]] ([[Pergament|pergamentdan]] farqli oʻlaroq) qoʻlyozmalari koʻrsatilgan. Bu tasvirlar oʻzining boy ranglari va murakkab dizaynlari bilan ajralib turardi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.artarena.force9.co.uk/timurid.htm|sarlavha=Iransaga - Persian Art, The Timurids|ish=www.artarena.force9.co.uk|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Ushbu qoʻlyozmalardan topilgan miniatyura rasmlari sifati tufayli [[Metropoliten-muzey|Metropoliten sanʼat muzeyi xodimi]] Suzan Yalman „Hirotdagi qoʻlyozma rassomchiligi koʻpincha fors rassomchiligining belgisi sifatida qaraladii“, deb taʼkidladi.<ref name=":0"/> Bu rasmlar qoʻlyozmalar bilan cheklanib qolmadi, chunki koʻplab temuriylar rassomlari ham murakkab [[Devoriy rassomlik|devoriy rassomlik namunalarini]] yaratdilar. Ushbu devor rasmlarining aksariyati fors va xitoy badiiy anʼanalaridan kelib chiqqan manzaralarni tasvirlagan.<ref>"Timurids" ''The Columbia Encyclopedia'' (Sixth ed.). New York City: [[Columbia University]]. Retrieved 2006-11-08.</ref> Ushbu rasmlarning mavzusi boshqa madaniyatlardan olingan boʻlsa-da, temuriylarning devor rasmlari oxir-oqibat oʻziga xos, noyob uslubga aylandi.<ref>Lentz, W. Thomas. ''Dynastic Imagery in Early Timurid Wall Paintings''. Los Angeles Museum of Art. URL:https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171116134014/https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 |date=2017-11-16 }}</ref> Ammo moʻgʻullar badiiy anʼanalari ham butunlay yoʻq qilib yuborilmagan, chunki 15-asrdagi temuriylar sanʼatida koʻrilgan inson siymolarining aʼlo darajada ishlangan tasvirlari shu madaniyatdan olingan.<ref>Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M., ''The Art and Architecture of Islam, 1250-1800'', Chapter 5, 1995, Yale University Press. Pelican History of Art, {{ISBN|0300064659}}.</ref> == Qoʻlyozmalar == [[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar saltanati]] hukmronligi davrida keng yoritilgan qoʻlyozmalar ishlab chiqarish rivojlangan. Boy ranglar va nafis naqshlar bilan ajralib turadigan bu qo‘lyozmalar temuriylar moddiy madaniyatining muhim qismi bo‘lib xizmat qilgan va turli bosib olingan hududlarning hunarmandchiligini aks ettirgan.<ref>{{Citation|title=Historical and Cultural Contexts|date=2019-04-02|url=http://dx.doi.org/10.1163/9789004398412_003|journal=Esoteric Images: Decoding the Late Herat School of Painting|pages=5–16|publisher=BRILL|access-date=2021-12-06}}</ref> Temuriylar sanʼati davrini [[Kamoliddin Behzod|Kamolddin Behzod]], [[Sultonali Mashhadiy]], Umar Aqta, Jaʼfar Tabriziy va boshqa koʻplab rassomlar va xattotlar ijodida koʻrish mumkin. Koʻpincha qoʻlyozmalar vaqt oʻtishi bilan bir nechta rassomlar tomonidan ishlab chiqilgan va har bir qoʻlyozmada turli xil badiiy uslublarning birlashgan koʻrinishi yaratilgan. === Qohira Boʻstoni === [[Qohira]] Boʻstoni fors kitob sanʼatida saqlangan koʻplab nufuzli qoʻlyozmalardan biridir. Qohira [[Husayn Boyqaro|Boʻstoni Sulton Husayn Boyqaro]] homiyligi bilan bogʻliq boʻlgan, saqlanib qolgan sanoqli rasmli qoʻlyozmalardan biridir. Qo‘lyozma o‘zining tarixiy mazmunini katta aniqlik bilan tasvirlab beradi, Kamoliddin Behzodning ko‘plab asl rasmlarini o‘z ichiga oladi. Behzod ushbu qoʻlyozmaning birinchi toʻliq yozuvini va uning rasmlarini yaratgan.<ref name=":3"/> U fors rassomlari orasida hurmatga erishgan va islom qoʻlyozmalarining yuksak nufuzini belgilab bergan. [[Fayl:Anthology_of_Persian_Poetry_MET_sf13-228-19-91v.jpg|thumb|290x290px| Iskandar davrida chizilgan Fors sheʼriyati toʻplamidan sahifa. Sherozda chizilgan, 1411-yil.]] === Fors sheʼriyati toʻplami === Fors sheʼriyati toʻplami — 1411-yilda [[Iskandar mirzo]] davrida yoritilgan qoʻlyozmaning koʻchirilgan nusxasi. Iskandar Sulton sanʼat homiysi boʻlib, Temur avlodidan boʻlgan. Qoʻlyozmaga birinchi qoʻshimchalar kiritilgandan soʻng tasvirlash uchun moʻljallangan baʼzi sahifalar boʻsh qoldirildi. Keyinchalik bu sahifalar Turkman Aq Quyunlu va boshqa Usmonli ijodkorlari tomonidan tasvirlanadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=AQ QOYUNLŪ|url=http://dx.doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_5539|kirish sanasi=2021-12-06|ish=Encyclopaedia Iranica Online}}</ref> Qoʻlyozmaga kiritilgan har bir qoʻshimchaning uslubini kuzatish orqali tarixchilar qoʻlyozma qayerlarda yaratilganligini aniqlashlari mumkin. Qoʻlyozmadagi [[nastaʼliq]] yozuvi 1405—1429 yillardagi Sheroz qoʻlyozmalarining mashhur [[Mir Ali Tabriziy|xattoti Mir Ali Tabriziy]] tomonidan amalga oshirilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Cite journal|last=S. Brent Plate|first1=|date=2002|title=Religion, art, and visual culture: a cross-cultural reader|url=http://dx.doi.org/10.2752/174322005778054159|journal=Material Religion|volume=1|issue=2|pages=93|doi=10.2752/174322005778054159|issn=1743-2200}}</ref> == Qotishmalarga ishlov berish, kulolchilik va o‘ymakorlik == Temuriylar saltanati ham sifatli metall buyumlar ishlab chiqargan.Odatda [[Poʻlat|Poʻlat]], [[temir]], jez va [[bronza]] vosita sifatida ishlatilgan.<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.iranicaonline.org/articles/metalwork|sarlavha=METALWORK – Encyclopaedia Iranica|muallif=electricpulp.com|ish=www.iranicaonline.org|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Temuriylarning kumush bilan [[Inkrustatsiya|qoplangan]] poʻlatlari koʻpchilik tomonidan yuqori sifatli deb baholanadi.<ref>The Caspian Sea Journal ISSN: 1578-7899 Volume 10, Issue 1, Supplement 3 (2016) 127-132 The Compilation of One Object of Timurid Metalwork (12th Century) in the National Museum of Iran with Two Objects in National Museum of Yerevan-Armenia. URL: http://csjonline.org/CSJ/2016/Supp3/127-132.pdf</ref> Temuriylar imperiyasi parchalanganidan keyin bir qancha Eron va Mesopotamiya madaniyatlari temuriylar metall buyumlaridan andoza olib yaratishni tanladilar.<ref name=":1" /> Xitoy uslubida yaratilgan [[Kulolchilik|kulolchilik buyumlari]] temuriylar hunarmandlari tomonidan ishlab chiqarilgan. Temuriylar sanʼatida nefrit oʻymakorligi ham oldindan maʼlum boʻlgan va meʼmorchilikda muhim oʻrin egallagan .<ref name=":0"/> 15-asr oxirida Temuriylar saltanati tanazzulga uchragach, Usmonlilar, [[Safaviylar|Safaviylar sulolasi]] va [[Boburiylar davlati]] temuriylar badiiy anʼanalarini oʻzlariga namuna sifatida tanladilar.<ref name=":2"/><ref name=":0"/> == Tasvirlar == <gallery> Fayl:Sword Guard in the Form of Confronted Dragons.jpg|alt=A Timurid carved jade sword hilt.|Temuriylar tomonidan o‘yilgan nefrit qilich dastasi. Fayl:Idealized portrait of Babur (1483-1530), painted in 1605-1615 in India (British Museum 1921,1011,0.3).jpg|alt=Timurid-inspired image of Babur.|Temuriylardan ilhomlangan [[Babur|Bobur]] qiyofasi. Fayl:TimuridTankard.jpg|alt=15th century Timurid tankard made in Herat.|XV asrda Hirotda ishlab chiqarilgan temuriylar ichimlik idishi. Fayl:Turquoise frieze MBA Lyon 1969-334.jpg|alt=A fragment of Timurid Architecture made ca. 1375-1400, ceramic, stone paste; painted underglaze.|Temuriylar arxitekturasining bir parchasi taxminan. 1375-1400, sopol, tosh pastasi; yaltiroq bo'yoqda bo'yalgan. Fayl:Anthology of Persian Poetry MET DP341478.jpg|alt=A page from Anthology of Persian Poetry 15th Century, made of ink, gold leaf, opaque watercolor, silver leaf, book bound by leather.|Fors she'riyati to'plami,15-asr.Siyoh, tilla varaq,kumush barg va teri bilan bog'langan kitobdan qilingan sahifa. Fayl:Qur'an of Ibrahim Sultan MET DP237445.jpg|alt=A page from the Qur’an of Ibrahim Sultan, made by Ibrahim Sultan, ca. 1427, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Ibrohim Sulton Qur'onidan bir sahifa, [[Ibrahim Sultan (Timurid)|Ibrohim Sulton]] tomonidan tayyorlangan, taxminan. 1427, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozda oltin barg. Fayl:"The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami MET DT461.jpg|alt=A page from "The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Maulana Azhar, Poet: Nizami Ganjavi, ca. 1430, watercolor, ink, gold leaf on paper.|“Eshituvchi”dan bir sahifa, Nizomiyning Xamsa (Beshlik)ning “Haft Paykar”idan (Yetti portret) 47r varaq, xattot: Mavlono Azhar, Shoir: Nizomiy Ganjaviy, taxminan. 1430, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. Fayl:Wine Drinking in a Spring Garden MET DP240660.jpg|alt=A painting called "Wine Drinking in a Spring Garden", ca. 1430, gold and opaque watercolor on undyed silk.|"Bahor bog'ida" deb nomlangan rasm, taxminan. 1430, bo'yalmagan ipakdagi oltin va noaniq suyuq bo'yoq. Fayl:"Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami MET DP159399.jpg|alt=A page from "Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Ja'far Baisunghuri, Author: Nizami Ganjavi; 1431-1432, watercolor, ink, gold leaf on paper. Commissioned by Sultan Baysongor Khan.|“ [[Layla and Majnun|Maktabda Layli va Majnun]] ” sahifasidan [[Khamsa of Nizami|, Nizomiyning]] “Beshlik” “Xamsasidan” lavha, xattot: Ja’far Boysunguriy, Muallif: [[Nizami Ganjavi|Nizomiy Ganjaviy]] ; 1431-1432, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. [[Baysunghur|Sulton Boysung'urxon]] tomonidan topshirilgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami of Ganja|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/455041|website=metmuseum}}</ref> Fayl:Tile from a Squinch MET DP217218.jpg|alt=Tile from a Squinch, late 14th century, stone paste carved and glazed.|Teridan qilingan buyum, 14-asr oxiri, tosh yuzasi o'yilgan va yaltiroq bo'yoqda sirlangan. Fayl:Bowl MET DT12006.jpg|alt=A bowl, late 15th century, black paint under turquoise glaze, incised.|Piyola, 15-asr oxiri, moviy sir ostida qora bo'yoq, o'yilgan ko'rinishda Fayl:Section from the "Qur'an of `Umar Aqta" MET DP238063.jpg|alt=Section of a Qur'an Manuscript, Calligrapher: Copied by `Umar Aqta', late 14th century, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Qurʼon qoʻlyozmasi qismi, xattot: “Umar Aqto” tomonidan koʻchirilgan, 14-asr oxiri, suyuq bo'yoq, siyoh, tilla varaq. Fayl:"Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET sf63-210-35r.jpg|alt=A folio from "Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds), Calligrapher: Sultan 'Ali al-Mashhadi, Author: Farid al-Din `Attar; 1487, watercolor, ink, gold and silver leaf on paper.|“Janoza” marosimidan tasvir, “Mantiq al-tayr”dan (Qushlar tili) [[The Conference of the Birds|35r varaq]], xattot: Sultonali Mashhadiy, Muallif: Farididdin [[Attar of Nishapur|Attor]] ; 1487-yil, qog'ozdagi suyuq bo'yoq, siyoh, oltin va kumush barg. Fayl:Carved Door Panel MET DT254702.jpg|alt=Carved Door Panellate 15th century, made in present-day Uzbekistan, Samarqand, made of cypress, carved, painted.|O'yma eshik qismi. XV asr, hozirgi O'zbekiston, Samarqandda ishlab chiqarilgan, sarvdan yasalgan, o'yilgan, bo'yalgan. Fayl:Divan of Sultan Husayn Baiqara MET DP235814.jpg|alt=Divan of Sultan Husayn Bayqara, dated A.H. 905/ A.D. 1500, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Sulton Husayn Boyqaro devoni, hijriy 905/ milodiy 1500-yil, suyuq bo'yoq, siyoh, qog‘ozdagi tilla varaq. </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} <references /> {{Timurid Empire}} [[Turkum:Temuriylar davlati]] [[Turkum:Osiyo san'ati]] [[Turkum:Temuriylar davrida ilm-fan]] [[Turkum:Temuriylar sulolasi]] muai178o6bze3utehjmutop3d09934k 6000196 6000195 2026-04-21T11:55:35Z KWiki78 246724 6000196 wikitext text/x-wiki [[File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|thumb|Is’hoqni qurbonlik qilishga Farishta toʻsqinlik qilmoqda,Sheroz,1410-yil.]] '''Temuriylar sanʼati''' — [[Temuriylar imperiyasi]] hukmronligi davrida (1370-1507) vujudga kelgan [[sanʼat]] uslubi hisoblanadi. Temuriylar sanʼati fors va xitoy uslublarini qoʻllaganligi, shuningdek, [[Markaziy Osiyo|Markaziy Osiyodagi]] boshqa rivojlangan mamlakatlar sanʼatidan namuna olgani bilan mashhur edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/timu/hd_timu.htm|sarlavha=The Art of the Timurid Period (ca. 1370–1507) {{!}} Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art|muallif=Komaroff|ism=Authors: Suzan Yalman, Linda|ish=The Metʼs Heilbrunn Timeline of Art History|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Olimlar bu davrni madaniyat va sanʼatning oltin davri deb hisoblashadi. Temuriylar saltanati tanazzulga uchrasada, ularning sanʼati [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]] va Markaziy Osiyodagi boshqa madaniyatlarga taʼsir qilishda davom etdi<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://www.davidmus.dk/en/collections/islamic/dynasties/timurids-and-turkmen|sarlavha=The Timurids and the Turkmen - The David Collection|ish=www.davidmus.dk|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. == Tarix == Temuriylar davlati 1370-yilda turli [[Hulokuiylar davlati]] bosib olingandan keyin [[Amir Temur]] tomonidan tashkil etilgan. Temuriylar bir shaharni zabt etgach, odatda mahalliy hunarmandlarning mulkiga tegmay, temuriylar poytaxti [[Samarqand|Samarqandga]] borib joylashishiga koʻmaklashganlar. 15-asr boshlarida temuriylar Eron [[Eron|ni]] zabt etgandan soʻng, koʻpgina fors manbalari mavjud boʻlgan [https://www.historyonthenet.com/mongol-empire-arts-and-culture moʻgʻul sanʼati] bilan uzviy bogʻliq boʻlib qoldi. Amir Temurning [[Islom|islom dinida ekanligi]] Samarqandni islom sanʼati markazlaridan biriga aylantirdi. 15-asr oʻrtalarida imperiya oʻz poytaxtini [[Hirot|Hirotga]] koʻchirdi, bu shahar temuriylar sanʼatining markaziga aylandi. Samarqanddagi oʻzgarishlardan namuna olib, fors hunarmandlari va ziyolilari tez orada Hirotni sanʼat va madaniyat markaziga aylantirdilar. Ko‘p o‘tmay temuriylarning ko‘pchiligi fors madaniyatini o‘z madaniyati sifatida qabul qildilar<ref>B.F. Manz; W.M. Thackston; D.J. Roxburgh; L. Golombek; L. Komaroff; R.E. Darley-Doran (2007). „Timurids“. Encyclopedia of Islam, online edition. „During the Timurid period, three languages, Persian, Turkish, and Arabic were in use. The major language of the period was Persian, the native language of the Tajik (Persian) component of society and the language of learning acquired by all literate and/or urban Turks. Persian served as the language of administration, history, belles lettres, and poetry.“</ref>. == Tasvir == Forscha [[qoʻlyozma]] rasmlari, asosan, ularning bezakli tasviri bilan mashhurdir. Rasmlar qirollik hokimiyati va anʼanalarini koʻrsatadigan manba boʻlib xizmat qiladi. Temuriylar rasmlari ham badiiy manba va oʻzini namoyon qilish vositasi boʻlib xizmat qilgan, rassomlar oʻz kasblariga juda usta hisoblangan va yuksak hurmatga erishgan.<ref>{{Cite journal|date=1989-12-01|title=Timur and the princely vision: Persian art and culture in the fifteenth century|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.27-1931|journal=Choice Reviews Online|volume=27|issue=04|pages=27–1931-27-1931|doi=10.5860/choice.27-1931|issn=0009-4978}}</ref> Rasmlar koʻpincha matnda nima sodir boʻlayotganini aks ettiradi. Ushbu rasmlar taʼlim, hukumat, nutq va diniy amaliyot kabi mavzularni taʼkidlaydigan ishonchli hikoyalar va saboqlardan iborat edi.<ref name=":3">{{Kitob manbasi|last=Balafrej|first=Lamia|title=The Making of the Artist in Late Timurid Painting|publisher=Edinburgh University Press|year=2019|location=Edinburgh|pages=1-13}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Karame|first1=Alya|date=2018-04-19|title=Alya Karame. Review of "The Art of the Qur’an: Treasures from the Museum of Turkish and Islamic Arts" by Massumeh Farhad and Simon Rettig.|url=http://dx.doi.org/10.3202/caa.reviews.2018.130|journal=caa.reviews|pages=23-99|doi=10.3202/caa.reviews.2018.130|issn=1543-950X}}</ref> Temuriylar sanʼati forslarda anʼanaviy boʻlgan „Kitob sanʼati“ tushunchasini oʻzlashtirdi va takomillashtirdi. Temuriylar davriga oid yangi sanʼat asarlarida imperiya rassomlari tomonidan tayyorlangan rasmli [[Qogʻoz|qogʻoz]] ([[Pergament|pergamentdan]] farqli oʻlaroq) qoʻlyozmalari koʻrsatilgan. Bu tasvirlar oʻzining boy ranglari va murakkab dizaynlari bilan ajralib turardi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.artarena.force9.co.uk/timurid.htm|sarlavha=Iransaga - Persian Art, The Timurids|ish=www.artarena.force9.co.uk|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Ushbu qoʻlyozmalardan topilgan miniatyura rasmlari sifati tufayli [[Metropoliten-muzey|Metropoliten sanʼat muzeyi xodimi]] Suzan Yalman „Hirotdagi qoʻlyozma rassomchiligi koʻpincha fors rassomchiligining belgisi sifatida qaraladii“, deb taʼkidladi.<ref name=":0"/> Bu rasmlar qoʻlyozmalar bilan cheklanib qolmadi, chunki koʻplab temuriylar rassomlari ham murakkab [[Devoriy rassomlik|devoriy rassomlik namunalarini]] yaratdilar. Ushbu devor rasmlarining aksariyati fors va xitoy badiiy anʼanalaridan kelib chiqqan manzaralarni tasvirlagan.<ref>"Timurids" ''The Columbia Encyclopedia'' (Sixth ed.). New York City: [[Columbia University]]. Retrieved 2006-11-08.</ref> Ushbu rasmlarning mavzusi boshqa madaniyatlardan olingan boʻlsa-da, temuriylarning devor rasmlari oxir-oqibat oʻziga xos, noyob uslubga aylandi.<ref>Lentz, W. Thomas. ''Dynastic Imagery in Early Timurid Wall Paintings''. Los Angeles Museum of Art. URL:https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171116134014/https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 |date=2017-11-16 }}</ref> Ammo moʻgʻullar badiiy anʼanalari ham butunlay yoʻq qilib yuborilmagan, chunki 15-asrdagi temuriylar sanʼatida koʻrilgan inson siymolarining aʼlo darajada ishlangan tasvirlari shu madaniyatdan olingan.<ref>Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M., ''The Art and Architecture of Islam, 1250-1800'', Chapter 5, 1995, Yale University Press. Pelican History of Art, {{ISBN|0300064659}}.</ref> == Qoʻlyozmalar == [[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar saltanati]] hukmronligi davrida keng yoritilgan qoʻlyozmalar ishlab chiqarish rivojlangan. Boy ranglar va nafis naqshlar bilan ajralib turadigan bu qo‘lyozmalar temuriylar moddiy madaniyatining muhim qismi bo‘lib xizmat qilgan va turli bosib olingan hududlarning hunarmandchiligini aks ettirgan.<ref>{{Citation|title=Historical and Cultural Contexts|date=2019-04-02|url=http://dx.doi.org/10.1163/9789004398412_003|journal=Esoteric Images: Decoding the Late Herat School of Painting|pages=5–16|publisher=BRILL|access-date=2021-12-06}}</ref> Temuriylar sanʼati davrini [[Kamoliddin Behzod|Kamolddin Behzod]], [[Sultonali Mashhadiy]], Umar Aqta, Jaʼfar Tabriziy va boshqa koʻplab rassomlar va xattotlar ijodida koʻrish mumkin. Koʻpincha qoʻlyozmalar vaqt oʻtishi bilan bir nechta rassomlar tomonidan ishlab chiqilgan va har bir qoʻlyozmada turli xil badiiy uslublarning birlashgan koʻrinishi yaratilgan. === Qohira Boʻstoni === [[Qohira]] Boʻstoni fors kitob sanʼatida saqlangan koʻplab nufuzli qoʻlyozmalardan biridir. Qohira [[Husayn Boyqaro|Boʻstoni Sulton Husayn Boyqaro]] homiyligi bilan bogʻliq boʻlgan, saqlanib qolgan sanoqli rasmli qoʻlyozmalardan biridir. Qo‘lyozma o‘zining tarixiy mazmunini katta aniqlik bilan tasvirlab beradi, Kamoliddin Behzodning ko‘plab asl rasmlarini o‘z ichiga oladi. Behzod ushbu qoʻlyozmaning birinchi toʻliq yozuvini va uning rasmlarini yaratgan.<ref name=":3"/> U fors rassomlari orasida hurmatga erishgan va islom qoʻlyozmalarining yuksak nufuzini belgilab bergan. [[Fayl:Anthology_of_Persian_Poetry_MET_sf13-228-19-91v.jpg|thumb|290x290px| Iskandar davrida chizilgan Fors sheʼriyati toʻplamidan sahifa. Sherozda chizilgan, 1411-yil.]] === Fors sheʼriyati toʻplami === Fors sheʼriyati toʻplami — 1411-yilda [[Iskandar mirzo]] davrida yoritilgan qoʻlyozmaning koʻchirilgan nusxasi. Iskandar Sulton sanʼat homiysi boʻlib, Temur avlodidan boʻlgan. Qoʻlyozmaga birinchi qoʻshimchalar kiritilgandan soʻng tasvirlash uchun moʻljallangan baʼzi sahifalar boʻsh qoldirildi. Keyinchalik bu sahifalar Turkman Aq Quyunlu va boshqa Usmonli ijodkorlari tomonidan tasvirlanadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=AQ QOYUNLŪ|url=http://dx.doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_5539|kirish sanasi=2021-12-06|ish=Encyclopaedia Iranica Online}}</ref> Qoʻlyozmaga kiritilgan har bir qoʻshimchaning uslubini kuzatish orqali tarixchilar qoʻlyozma qayerlarda yaratilganligini aniqlashlari mumkin. Qoʻlyozmadagi [[nastaʼliq]] yozuvi 1405—1429 yillardagi Sheroz qoʻlyozmalarining mashhur [[Mir Ali Tabriziy|xattoti Mir Ali Tabriziy]] tomonidan amalga oshirilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Cite journal|last=S. Brent Plate|first1=|date=2002|title=Religion, art, and visual culture: a cross-cultural reader|url=http://dx.doi.org/10.2752/174322005778054159|journal=Material Religion|volume=1|issue=2|pages=93|doi=10.2752/174322005778054159|issn=1743-2200}}</ref> == Qotishmalarga ishlov berish, kulolchilik va o‘ymakorlik == Temuriylar saltanati ham sifatli metall buyumlar ishlab chiqargan.Odatda [[Poʻlat|Poʻlat]], [[temir]], jez va [[bronza]] vosita sifatida ishlatilgan.<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.iranicaonline.org/articles/metalwork|sarlavha=METALWORK – Encyclopaedia Iranica|muallif=electricpulp.com|ish=www.iranicaonline.org|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Temuriylarning kumush bilan [[Inkrustatsiya|qoplangan]] poʻlatlari koʻpchilik tomonidan yuqori sifatli deb baholanadi.<ref>The Caspian Sea Journal ISSN: 1578-7899 Volume 10, Issue 1, Supplement 3 (2016) 127-132 The Compilation of One Object of Timurid Metalwork (12th Century) in the National Museum of Iran with Two Objects in National Museum of Yerevan-Armenia. URL: http://csjonline.org/CSJ/2016/Supp3/127-132.pdf</ref> Temuriylar imperiyasi parchalanganidan keyin bir qancha Eron va Mesopotamiya madaniyatlari temuriylar metall buyumlaridan andoza olib yaratishni tanladilar.<ref name=":1" /> Xitoy uslubida yaratilgan [[Kulolchilik|kulolchilik buyumlari]] temuriylar hunarmandlari tomonidan ishlab chiqarilgan. Temuriylar sanʼatida nefrit oʻymakorligi ham oldindan maʼlum boʻlgan va meʼmorchilikda muhim oʻrin egallagan .<ref name=":0"/> 15-asr oxirida Temuriylar saltanati tanazzulga uchragach, Usmonlilar, [[Safaviylar|Safaviylar sulolasi]] va [[Boburiylar davlati]] temuriylar badiiy anʼanalarini oʻzlariga namuna sifatida tanladilar.<ref name=":2"/><ref name=":0"/> == Tasvirlar == <gallery> Fayl:Sword Guard in the Form of Confronted Dragons.jpg|alt=A Timurid carved jade sword hilt.|Temuriylar tomonidan o‘yilgan nefrit qilich dastasi. Fayl:Idealized portrait of Babur (1483-1530), painted in 1605-1615 in India (British Museum 1921,1011,0.3).jpg|alt=Timurid-inspired image of Babur.|Temuriylardan ilhomlangan [[Babur|Bobur]] qiyofasi. Fayl:TimuridTankard.jpg|alt=15th century Timurid tankard made in Herat.|XV asrda Hirotda ishlab chiqarilgan temuriylar ichimlik idishi. Fayl:Turquoise frieze MBA Lyon 1969-334.jpg|alt=A fragment of Timurid Architecture made ca. 1375-1400, ceramic, stone paste; painted underglaze.|Temuriylar arxitekturasining bir parchasi taxminan. 1375-1400, sopol, tosh pastasi; yaltiroq bo'yoqda bo'yalgan. Fayl:Anthology of Persian Poetry MET DP341478.jpg|alt=A page from Anthology of Persian Poetry 15th Century, made of ink, gold leaf, opaque watercolor, silver leaf, book bound by leather.|Fors she'riyati to'plami,15-asr.Siyoh, tilla varaq,kumush barg va teri bilan bog'langan kitobdan qilingan sahifa. Fayl:Qur'an of Ibrahim Sultan MET DP237445.jpg|alt=A page from the Qur’an of Ibrahim Sultan, made by Ibrahim Sultan, ca. 1427, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Ibrohim Sulton Qur'onidan bir sahifa, [[Ibrahim Sultan (Timurid)|Ibrohim Sulton]] tomonidan tayyorlangan, taxminan. 1427, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozda oltin barg. Fayl:"The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami MET DT461.jpg|alt=A page from "The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Maulana Azhar, Poet: Nizami Ganjavi, ca. 1430, watercolor, ink, gold leaf on paper.|“Eshituvchi”dan bir sahifa, Nizomiyning Xamsa (Beshlik)ning “Haft Paykar”idan (Yetti portret) 47r varaq, xattot: Mavlono Azhar, Shoir: Nizomiy Ganjaviy, taxminan. 1430, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. Fayl:Wine Drinking in a Spring Garden MET DP240660.jpg|alt=A painting called "Wine Drinking in a Spring Garden", ca. 1430, gold and opaque watercolor on undyed silk.|"Bahor bog'ida" deb nomlangan rasm, taxminan. 1430, bo'yalmagan ipakdagi oltin va noaniq suyuq bo'yoq. Fayl:"Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami MET DP159399.jpg|alt=A page from "Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Ja'far Baisunghuri, Author: Nizami Ganjavi; 1431-1432, watercolor, ink, gold leaf on paper. Commissioned by Sultan Baysongor Khan.|“ [[Layla and Majnun|Maktabda Layli va Majnun]] ” sahifasidan [[Khamsa of Nizami|, Nizomiyning]] “Beshlik” “Xamsasidan” lavha, xattot: Ja’far Boysunguriy, Muallif: [[Nizami Ganjavi|Nizomiy Ganjaviy]] ; 1431-1432, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. [[Baysunghur|Sulton Boysung'urxon]] tomonidan topshirilgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami of Ganja|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/455041|website=metmuseum}}</ref> Fayl:Tile from a Squinch MET DP217218.jpg|alt=Tile from a Squinch, late 14th century, stone paste carved and glazed.|Teridan qilingan buyum, 14-asr oxiri, tosh yuzasi o'yilgan va yaltiroq bo'yoqda sirlangan. Fayl:Bowl MET DT12006.jpg|alt=A bowl, late 15th century, black paint under turquoise glaze, incised.|Piyola, 15-asr oxiri, moviy sir ostida qora bo'yoq, o'yilgan ko'rinishda Fayl:Section from the "Qur'an of `Umar Aqta" MET DP238063.jpg|alt=Section of a Qur'an Manuscript, Calligrapher: Copied by `Umar Aqta', late 14th century, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Qurʼon qoʻlyozmasi qismi, xattot: “Umar Aqto” tomonidan koʻchirilgan, 14-asr oxiri, suyuq bo'yoq, siyoh, tilla varaq. Fayl:"Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET sf63-210-35r.jpg|alt=A folio from "Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds), Calligrapher: Sultan 'Ali al-Mashhadi, Author: Farid al-Din `Attar; 1487, watercolor, ink, gold and silver leaf on paper.|“Janoza” marosimidan tasvir, “Mantiq al-tayr”dan (Qushlar tili) [[The Conference of the Birds|35r varaq]], xattot: Sultonali Mashhadiy, Muallif: Farididdin [[Attar of Nishapur|Attor]] ; 1487-yil, qog'ozdagi suyuq bo'yoq, siyoh, oltin va kumush barg. Fayl:Carved Door Panel MET DT254702.jpg|alt=Carved Door Panellate 15th century, made in present-day Uzbekistan, Samarqand, made of cypress, carved, painted.|O'yma eshik qismi. XV asr, hozirgi O'zbekiston, Samarqandda ishlab chiqarilgan, sarvdan yasalgan, o'yilgan, bo'yalgan. Fayl:Divan of Sultan Husayn Baiqara MET DP235814.jpg|alt=Divan of Sultan Husayn Bayqara, dated A.H. 905/ A.D. 1500, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Sulton Husayn Boyqaro devoni, hijriy 905/ milodiy 1500-yil, suyuq bo'yoq, siyoh, qog‘ozdagi tilla varaq. </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} <references /> {{Timurid Empire}} [[Turkum:Temuriylar davlati]] [[Turkum:Osiyo san'ati]] [[Turkum:Temuriylar davrida ilm-fan]] [[Turkum:Temuriylar sulolasi]] acsas2chepj6t2hpv0q9n98jmqxxaop 6000197 6000196 2026-04-21T11:56:16Z KWiki78 246724 6000197 wikitext text/x-wiki [[File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|thumb|Is’hoqni qurbonlik qilishga Farishta toʻsqinlik qilmoqda,Sheroz,1410-yil.]] '''Temuriylar sanʼati''' — [[Temuriylar imperiyasi]] hukmronligi davrida (1370-1507) vujudga kelgan [[sanʼat]] uslubi hisoblanadi. Temuriylar sanʼati fors va xitoy uslublarini qoʻllaganligi, shuningdek, [[Markaziy Osiyo|Markaziy Osiyodagi]] boshqa rivojlangan mamlakatlar sanʼatidan namuna olgani bilan mashhur edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/timu/hd_timu.htm|sarlavha=The Art of the Timurid Period (ca. 1370–1507) {{!}} Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art|muallif=Komaroff|ism=Authors: Suzan Yalman, Linda|ish=The Metʼs Heilbrunn Timeline of Art History|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Olimlar bu davrni madaniyat va sanʼatning oltin davri deb hisoblashadi. Temuriylar saltanati tanazzulga uchrasada, ularning sanʼati [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]] va Markaziy Osiyodagi boshqa madaniyatlarga taʼsir qilishda davom etdi<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://www.davidmus.dk/en/collections/islamic/dynasties/timurids-and-turkmen|sarlavha=The Timurids and the Turkmen - The David Collection|ish=www.davidmus.dk|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. == Tarix == Temuriylar davlati 1370-yilda turli [[Hulokuiylar davlati]] bosib olingandan keyin [[Amir Temur]] tomonidan tashkil etilgan. Temuriylar bir shaharni zabt etgach, odatda mahalliy hunarmandlarning mulkiga tegmay, temuriylar poytaxti [[Samarqand|Samarqandga]] borib joylashishiga koʻmaklashganlar. 15-asr boshlarida temuriylar Eron [[Eron|ni]] zabt etgandan soʻng, koʻpgina fors manbalari mavjud boʻlgan [https://www.historyonthenet.com/mongol-empire-arts-and-culture moʻgʻul sanʼati] bilan uzviy bogʻliq boʻlib qoldi. Amir Temurning [[Islom|islom dinida ekanligi]] Samarqandni islom sanʼati markazlaridan biriga aylantirdi. 15-asr oʻrtalarida imperiya oʻz poytaxtini [[Hirot|Hirotga]] koʻchirdi, bu shahar temuriylar sanʼatining markaziga aylandi. Samarqanddagi oʻzgarishlardan namuna olib, fors hunarmandlari va ziyolilari tez orada Hirotni sanʼat va madaniyat markaziga aylantirdilar. Ko‘p o‘tmay temuriylarning ko‘pchiligi fors madaniyatini o‘z madaniyati sifatida qabul qildilar<ref>B.F. Manz; W.M. Thackston; D.J. Roxburgh; L. Golombek; L. Komaroff; R.E. Darley-Doran (2007). „Timurids“. Encyclopedia of Islam, online edition. „During the Timurid period, three languages, Persian, Turkish, and Arabic were in use. The major language of the period was Persian, the native language of the Tajik (Persian) component of society and the language of learning acquired by all literate and/or urban Turks. Persian served as the language of administration, history, belles lettres, and poetry.“</ref>. == Tasvir == Forscha [[qoʻlyozma]] rasmlari, asosan, ularning bezakli tasviri bilan mashhurdir. Rasmlar qirollik hokimiyati va anʼanalarini koʻrsatadigan manba boʻlib xizmat qiladi. Temuriylar rasmlari ham badiiy manba va oʻzini namoyon qilish vositasi boʻlib xizmat qilgan, rassomlar oʻz kasblariga juda usta hisoblangan va yuksak hurmatga erishgan<ref>{{Cite journal|date=1989-12-01|title=Timur and the princely vision: Persian art and culture in the fifteenth century|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.27-1931|journal=Choice Reviews Online|volume=27|issue=04|pages=27–1931-27-1931|doi=10.5860/choice.27-1931|issn=0009-4978}}</ref>. Rasmlar koʻpincha matnda nima sodir boʻlayotganini aks ettiradi. Ushbu rasmlar taʼlim, hukumat, nutq va diniy amaliyot kabi mavzularni taʼkidlaydigan ishonchli hikoyalar va saboqlardan iborat edi<ref name=":3">{{Kitob manbasi|last=Balafrej|first=Lamia|title=The Making of the Artist in Late Timurid Painting|publisher=Edinburgh University Press|year=2019|location=Edinburgh|pages=1-13}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Karame|first1=Alya|date=2018-04-19|title=Alya Karame. Review of "The Art of the Qur’an: Treasures from the Museum of Turkish and Islamic Arts" by Massumeh Farhad and Simon Rettig.|url=http://dx.doi.org/10.3202/caa.reviews.2018.130|journal=caa.reviews|pages=23-99|doi=10.3202/caa.reviews.2018.130|issn=1543-950X}}</ref>. Temuriylar sanʼati forslarda anʼanaviy boʻlgan „Kitob sanʼati“ tushunchasini oʻzlashtirdi va takomillashtirdi. Temuriylar davriga oid yangi sanʼat asarlarida imperiya rassomlari tomonidan tayyorlangan rasmli [[Qogʻoz|qogʻoz]] ([[Pergament|pergamentdan]] farqli oʻlaroq) qoʻlyozmalari koʻrsatilgan. Bu tasvirlar oʻzining boy ranglari va murakkab dizaynlari bilan ajralib turardi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.artarena.force9.co.uk/timurid.htm|sarlavha=Iransaga - Persian Art, The Timurids|ish=www.artarena.force9.co.uk|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Ushbu qoʻlyozmalardan topilgan miniatyura rasmlari sifati tufayli [[Metropoliten-muzey|Metropoliten sanʼat muzeyi xodimi]] Suzan Yalman „Hirotdagi qoʻlyozma rassomchiligi koʻpincha fors rassomchiligining belgisi sifatida qaraladii“, deb taʼkidladi<ref name=":0"/>. Bu rasmlar qoʻlyozmalar bilan cheklanib qolmadi, chunki koʻplab temuriylar rassomlari ham murakkab [[Devoriy rassomlik|devoriy rassomlik namunalarini]] yaratdilar. Ushbu devor rasmlarining aksariyati fors va xitoy badiiy anʼanalaridan kelib chiqqan manzaralarni tasvirlagan<ref>"Timurids" ''The Columbia Encyclopedia'' (Sixth ed.). New York City: [[Columbia University]]. Retrieved 2006-11-08.</ref>. Ushbu rasmlarning mavzusi boshqa madaniyatlardan olingan boʻlsa-da, temuriylarning devor rasmlari oxir-oqibat oʻziga xos, noyob uslubga aylandi<ref>Lentz, W. Thomas. ''Dynastic Imagery in Early Timurid Wall Paintings''. Los Angeles Museum of Art. URL:https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171116134014/https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 |date=2017-11-16 }}</ref>. Ammo moʻgʻullar badiiy anʼanalari ham butunlay yoʻq qilib yuborilmagan, chunki 15-asrdagi temuriylar sanʼatida koʻrilgan inson siymolarining aʼlo darajada ishlangan tasvirlari shu madaniyatdan olingan<ref>Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M., ''The Art and Architecture of Islam, 1250-1800'', Chapter 5, 1995, Yale University Press. Pelican History of Art, {{ISBN|0300064659}}.</ref>. == Qoʻlyozmalar == [[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar saltanati]] hukmronligi davrida keng yoritilgan qoʻlyozmalar ishlab chiqarish rivojlangan. Boy ranglar va nafis naqshlar bilan ajralib turadigan bu qo‘lyozmalar temuriylar moddiy madaniyatining muhim qismi bo‘lib xizmat qilgan va turli bosib olingan hududlarning hunarmandchiligini aks ettirgan.<ref>{{Citation|title=Historical and Cultural Contexts|date=2019-04-02|url=http://dx.doi.org/10.1163/9789004398412_003|journal=Esoteric Images: Decoding the Late Herat School of Painting|pages=5–16|publisher=BRILL|access-date=2021-12-06}}</ref> Temuriylar sanʼati davrini [[Kamoliddin Behzod|Kamolddin Behzod]], [[Sultonali Mashhadiy]], Umar Aqta, Jaʼfar Tabriziy va boshqa koʻplab rassomlar va xattotlar ijodida koʻrish mumkin. Koʻpincha qoʻlyozmalar vaqt oʻtishi bilan bir nechta rassomlar tomonidan ishlab chiqilgan va har bir qoʻlyozmada turli xil badiiy uslublarning birlashgan koʻrinishi yaratilgan. === Qohira Boʻstoni === [[Qohira]] Boʻstoni fors kitob sanʼatida saqlangan koʻplab nufuzli qoʻlyozmalardan biridir. Qohira [[Husayn Boyqaro|Boʻstoni Sulton Husayn Boyqaro]] homiyligi bilan bogʻliq boʻlgan, saqlanib qolgan sanoqli rasmli qoʻlyozmalardan biridir. Qo‘lyozma o‘zining tarixiy mazmunini katta aniqlik bilan tasvirlab beradi, Kamoliddin Behzodning ko‘plab asl rasmlarini o‘z ichiga oladi. Behzod ushbu qoʻlyozmaning birinchi toʻliq yozuvini va uning rasmlarini yaratgan.<ref name=":3"/> U fors rassomlari orasida hurmatga erishgan va islom qoʻlyozmalarining yuksak nufuzini belgilab bergan. [[Fayl:Anthology_of_Persian_Poetry_MET_sf13-228-19-91v.jpg|thumb|290x290px| Iskandar davrida chizilgan Fors sheʼriyati toʻplamidan sahifa. Sherozda chizilgan, 1411-yil.]] === Fors sheʼriyati toʻplami === Fors sheʼriyati toʻplami — 1411-yilda [[Iskandar mirzo]] davrida yoritilgan qoʻlyozmaning koʻchirilgan nusxasi. Iskandar Sulton sanʼat homiysi boʻlib, Temur avlodidan boʻlgan. Qoʻlyozmaga birinchi qoʻshimchalar kiritilgandan soʻng tasvirlash uchun moʻljallangan baʼzi sahifalar boʻsh qoldirildi. Keyinchalik bu sahifalar Turkman Aq Quyunlu va boshqa Usmonli ijodkorlari tomonidan tasvirlanadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=AQ QOYUNLŪ|url=http://dx.doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_5539|kirish sanasi=2021-12-06|ish=Encyclopaedia Iranica Online}}</ref> Qoʻlyozmaga kiritilgan har bir qoʻshimchaning uslubini kuzatish orqali tarixchilar qoʻlyozma qayerlarda yaratilganligini aniqlashlari mumkin. Qoʻlyozmadagi [[nastaʼliq]] yozuvi 1405—1429 yillardagi Sheroz qoʻlyozmalarining mashhur [[Mir Ali Tabriziy|xattoti Mir Ali Tabriziy]] tomonidan amalga oshirilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Cite journal|last=S. Brent Plate|first1=|date=2002|title=Religion, art, and visual culture: a cross-cultural reader|url=http://dx.doi.org/10.2752/174322005778054159|journal=Material Religion|volume=1|issue=2|pages=93|doi=10.2752/174322005778054159|issn=1743-2200}}</ref> == Qotishmalarga ishlov berish, kulolchilik va o‘ymakorlik == Temuriylar saltanati ham sifatli metall buyumlar ishlab chiqargan.Odatda [[Poʻlat|Poʻlat]], [[temir]], jez va [[bronza]] vosita sifatida ishlatilgan.<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.iranicaonline.org/articles/metalwork|sarlavha=METALWORK – Encyclopaedia Iranica|muallif=electricpulp.com|ish=www.iranicaonline.org|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Temuriylarning kumush bilan [[Inkrustatsiya|qoplangan]] poʻlatlari koʻpchilik tomonidan yuqori sifatli deb baholanadi.<ref>The Caspian Sea Journal ISSN: 1578-7899 Volume 10, Issue 1, Supplement 3 (2016) 127-132 The Compilation of One Object of Timurid Metalwork (12th Century) in the National Museum of Iran with Two Objects in National Museum of Yerevan-Armenia. URL: http://csjonline.org/CSJ/2016/Supp3/127-132.pdf</ref> Temuriylar imperiyasi parchalanganidan keyin bir qancha Eron va Mesopotamiya madaniyatlari temuriylar metall buyumlaridan andoza olib yaratishni tanladilar.<ref name=":1" /> Xitoy uslubida yaratilgan [[Kulolchilik|kulolchilik buyumlari]] temuriylar hunarmandlari tomonidan ishlab chiqarilgan. Temuriylar sanʼatida nefrit oʻymakorligi ham oldindan maʼlum boʻlgan va meʼmorchilikda muhim oʻrin egallagan .<ref name=":0"/> 15-asr oxirida Temuriylar saltanati tanazzulga uchragach, Usmonlilar, [[Safaviylar|Safaviylar sulolasi]] va [[Boburiylar davlati]] temuriylar badiiy anʼanalarini oʻzlariga namuna sifatida tanladilar.<ref name=":2"/><ref name=":0"/> == Tasvirlar == <gallery> Fayl:Sword Guard in the Form of Confronted Dragons.jpg|alt=A Timurid carved jade sword hilt.|Temuriylar tomonidan o‘yilgan nefrit qilich dastasi. Fayl:Idealized portrait of Babur (1483-1530), painted in 1605-1615 in India (British Museum 1921,1011,0.3).jpg|alt=Timurid-inspired image of Babur.|Temuriylardan ilhomlangan [[Babur|Bobur]] qiyofasi. Fayl:TimuridTankard.jpg|alt=15th century Timurid tankard made in Herat.|XV asrda Hirotda ishlab chiqarilgan temuriylar ichimlik idishi. Fayl:Turquoise frieze MBA Lyon 1969-334.jpg|alt=A fragment of Timurid Architecture made ca. 1375-1400, ceramic, stone paste; painted underglaze.|Temuriylar arxitekturasining bir parchasi taxminan. 1375-1400, sopol, tosh pastasi; yaltiroq bo'yoqda bo'yalgan. Fayl:Anthology of Persian Poetry MET DP341478.jpg|alt=A page from Anthology of Persian Poetry 15th Century, made of ink, gold leaf, opaque watercolor, silver leaf, book bound by leather.|Fors she'riyati to'plami,15-asr.Siyoh, tilla varaq,kumush barg va teri bilan bog'langan kitobdan qilingan sahifa. Fayl:Qur'an of Ibrahim Sultan MET DP237445.jpg|alt=A page from the Qur’an of Ibrahim Sultan, made by Ibrahim Sultan, ca. 1427, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Ibrohim Sulton Qur'onidan bir sahifa, [[Ibrahim Sultan (Timurid)|Ibrohim Sulton]] tomonidan tayyorlangan, taxminan. 1427, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozda oltin barg. Fayl:"The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami MET DT461.jpg|alt=A page from "The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Maulana Azhar, Poet: Nizami Ganjavi, ca. 1430, watercolor, ink, gold leaf on paper.|“Eshituvchi”dan bir sahifa, Nizomiyning Xamsa (Beshlik)ning “Haft Paykar”idan (Yetti portret) 47r varaq, xattot: Mavlono Azhar, Shoir: Nizomiy Ganjaviy, taxminan. 1430, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. Fayl:Wine Drinking in a Spring Garden MET DP240660.jpg|alt=A painting called "Wine Drinking in a Spring Garden", ca. 1430, gold and opaque watercolor on undyed silk.|"Bahor bog'ida" deb nomlangan rasm, taxminan. 1430, bo'yalmagan ipakdagi oltin va noaniq suyuq bo'yoq. Fayl:"Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami MET DP159399.jpg|alt=A page from "Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Ja'far Baisunghuri, Author: Nizami Ganjavi; 1431-1432, watercolor, ink, gold leaf on paper. Commissioned by Sultan Baysongor Khan.|“ [[Layla and Majnun|Maktabda Layli va Majnun]] ” sahifasidan [[Khamsa of Nizami|, Nizomiyning]] “Beshlik” “Xamsasidan” lavha, xattot: Ja’far Boysunguriy, Muallif: [[Nizami Ganjavi|Nizomiy Ganjaviy]] ; 1431-1432, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. [[Baysunghur|Sulton Boysung'urxon]] tomonidan topshirilgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami of Ganja|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/455041|website=metmuseum}}</ref> Fayl:Tile from a Squinch MET DP217218.jpg|alt=Tile from a Squinch, late 14th century, stone paste carved and glazed.|Teridan qilingan buyum, 14-asr oxiri, tosh yuzasi o'yilgan va yaltiroq bo'yoqda sirlangan. Fayl:Bowl MET DT12006.jpg|alt=A bowl, late 15th century, black paint under turquoise glaze, incised.|Piyola, 15-asr oxiri, moviy sir ostida qora bo'yoq, o'yilgan ko'rinishda Fayl:Section from the "Qur'an of `Umar Aqta" MET DP238063.jpg|alt=Section of a Qur'an Manuscript, Calligrapher: Copied by `Umar Aqta', late 14th century, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Qurʼon qoʻlyozmasi qismi, xattot: “Umar Aqto” tomonidan koʻchirilgan, 14-asr oxiri, suyuq bo'yoq, siyoh, tilla varaq. Fayl:"Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET sf63-210-35r.jpg|alt=A folio from "Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds), Calligrapher: Sultan 'Ali al-Mashhadi, Author: Farid al-Din `Attar; 1487, watercolor, ink, gold and silver leaf on paper.|“Janoza” marosimidan tasvir, “Mantiq al-tayr”dan (Qushlar tili) [[The Conference of the Birds|35r varaq]], xattot: Sultonali Mashhadiy, Muallif: Farididdin [[Attar of Nishapur|Attor]] ; 1487-yil, qog'ozdagi suyuq bo'yoq, siyoh, oltin va kumush barg. Fayl:Carved Door Panel MET DT254702.jpg|alt=Carved Door Panellate 15th century, made in present-day Uzbekistan, Samarqand, made of cypress, carved, painted.|O'yma eshik qismi. XV asr, hozirgi O'zbekiston, Samarqandda ishlab chiqarilgan, sarvdan yasalgan, o'yilgan, bo'yalgan. Fayl:Divan of Sultan Husayn Baiqara MET DP235814.jpg|alt=Divan of Sultan Husayn Bayqara, dated A.H. 905/ A.D. 1500, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Sulton Husayn Boyqaro devoni, hijriy 905/ milodiy 1500-yil, suyuq bo'yoq, siyoh, qog‘ozdagi tilla varaq. </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} <references /> {{Timurid Empire}} [[Turkum:Temuriylar davlati]] [[Turkum:Osiyo san'ati]] [[Turkum:Temuriylar davrida ilm-fan]] [[Turkum:Temuriylar sulolasi]] 20a61qib1wy6yndl4ix4lm85mk2p6ku 6000198 6000197 2026-04-21T11:56:49Z KWiki78 246724 6000198 wikitext text/x-wiki [[File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|thumb|Is’hoqni qurbonlik qilishga Farishta toʻsqinlik qilmoqda,Sheroz,1410-yil.]] '''Temuriylar sanʼati''' — [[Temuriylar imperiyasi]] hukmronligi davrida (1370-1507) vujudga kelgan [[sanʼat]] uslubi hisoblanadi. Temuriylar sanʼati fors va xitoy uslublarini qoʻllaganligi, shuningdek, [[Markaziy Osiyo|Markaziy Osiyodagi]] boshqa rivojlangan mamlakatlar sanʼatidan namuna olgani bilan mashhur edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/timu/hd_timu.htm|sarlavha=The Art of the Timurid Period (ca. 1370–1507) {{!}} Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art|muallif=Komaroff|ism=Authors: Suzan Yalman, Linda|ish=The Metʼs Heilbrunn Timeline of Art History|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Olimlar bu davrni madaniyat va sanʼatning oltin davri deb hisoblashadi. Temuriylar saltanati tanazzulga uchrasada, ularning sanʼati [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]] va Markaziy Osiyodagi boshqa madaniyatlarga taʼsir qilishda davom etdi<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://www.davidmus.dk/en/collections/islamic/dynasties/timurids-and-turkmen|sarlavha=The Timurids and the Turkmen - The David Collection|ish=www.davidmus.dk|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. == Tarix == Temuriylar davlati 1370-yilda turli [[Hulokuiylar davlati]] bosib olingandan keyin [[Amir Temur]] tomonidan tashkil etilgan. Temuriylar bir shaharni zabt etgach, odatda mahalliy hunarmandlarning mulkiga tegmay, temuriylar poytaxti [[Samarqand|Samarqandga]] borib joylashishiga koʻmaklashganlar. 15-asr boshlarida temuriylar Eron [[Eron|ni]] zabt etgandan soʻng, koʻpgina fors manbalari mavjud boʻlgan [https://www.historyonthenet.com/mongol-empire-arts-and-culture moʻgʻul sanʼati] bilan uzviy bogʻliq boʻlib qoldi. Amir Temurning [[Islom|islom dinida ekanligi]] Samarqandni islom sanʼati markazlaridan biriga aylantirdi. 15-asr oʻrtalarida imperiya oʻz poytaxtini [[Hirot|Hirotga]] koʻchirdi, bu shahar temuriylar sanʼatining markaziga aylandi. Samarqanddagi oʻzgarishlardan namuna olib, fors hunarmandlari va ziyolilari tez orada Hirotni sanʼat va madaniyat markaziga aylantirdilar. Ko‘p o‘tmay temuriylarning ko‘pchiligi fors madaniyatini o‘z madaniyati sifatida qabul qildilar<ref>B.F. Manz; W.M. Thackston; D.J. Roxburgh; L. Golombek; L. Komaroff; R.E. Darley-Doran (2007). „Timurids“. Encyclopedia of Islam, online edition. „During the Timurid period, three languages, Persian, Turkish, and Arabic were in use. The major language of the period was Persian, the native language of the Tajik (Persian) component of society and the language of learning acquired by all literate and/or urban Turks. Persian served as the language of administration, history, belles lettres, and poetry.“</ref>. == Tasvir == Forscha [[qoʻlyozma]] rasmlari, asosan, ularning bezakli tasviri bilan mashhurdir. Rasmlar qirollik hokimiyati va anʼanalarini koʻrsatadigan manba boʻlib xizmat qiladi. Temuriylar rasmlari ham badiiy manba va oʻzini namoyon qilish vositasi boʻlib xizmat qilgan, rassomlar oʻz kasblariga juda usta hisoblangan va yuksak hurmatga erishgan<ref>{{Cite journal|date=1989-12-01|title=Timur and the princely vision: Persian art and culture in the fifteenth century|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.27-1931|journal=Choice Reviews Online|volume=27|issue=04|pages=27–1931-27-1931|doi=10.5860/choice.27-1931|issn=0009-4978}}</ref>. Rasmlar koʻpincha matnda nima sodir boʻlayotganini aks ettiradi. Ushbu rasmlar taʼlim, hukumat, nutq va diniy amaliyot kabi mavzularni taʼkidlaydigan ishonchli hikoyalar va saboqlardan iborat edi<ref name=":3">{{Kitob manbasi|last=Balafrej|first=Lamia|title=The Making of the Artist in Late Timurid Painting|publisher=Edinburgh University Press|year=2019|location=Edinburgh|pages=1-13}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Karame|first1=Alya|date=2018-04-19|title=Alya Karame. Review of "The Art of the Qur’an: Treasures from the Museum of Turkish and Islamic Arts" by Massumeh Farhad and Simon Rettig.|url=http://dx.doi.org/10.3202/caa.reviews.2018.130|journal=caa.reviews|pages=23-99|doi=10.3202/caa.reviews.2018.130|issn=1543-950X}}</ref>. Temuriylar sanʼati forslarda anʼanaviy boʻlgan „Kitob sanʼati“ tushunchasini oʻzlashtirdi va takomillashtirdi. Temuriylar davriga oid yangi sanʼat asarlarida imperiya rassomlari tomonidan tayyorlangan rasmli [[Qogʻoz|qogʻoz]] ([[Pergament|pergamentdan]] farqli oʻlaroq) qoʻlyozmalari koʻrsatilgan. Bu tasvirlar oʻzining boy ranglari va murakkab dizaynlari bilan ajralib turardi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.artarena.force9.co.uk/timurid.htm|sarlavha=Iransaga - Persian Art, The Timurids|ish=www.artarena.force9.co.uk|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Ushbu qoʻlyozmalardan topilgan miniatyura rasmlari sifati tufayli [[Metropoliten-muzey|Metropoliten sanʼat muzeyi xodimi]] Suzan Yalman „Hirotdagi qoʻlyozma rassomchiligi koʻpincha fors rassomchiligining belgisi sifatida qaraladii“, deb taʼkidladi<ref name=":0"/>. Bu rasmlar qoʻlyozmalar bilan cheklanib qolmadi, chunki koʻplab temuriylar rassomlari ham murakkab [[Devoriy rassomlik|devoriy rassomlik namunalarini]] yaratdilar. Ushbu devor rasmlarining aksariyati fors va xitoy badiiy anʼanalaridan kelib chiqqan manzaralarni tasvirlagan<ref>"Timurids" ''The Columbia Encyclopedia'' (Sixth ed.). New York City: [[Columbia University]]. Retrieved 2006-11-08.</ref>. Ushbu rasmlarning mavzusi boshqa madaniyatlardan olingan boʻlsa-da, temuriylarning devor rasmlari oxir-oqibat oʻziga xos, noyob uslubga aylandi<ref>Lentz, W. Thomas. ''Dynastic Imagery in Early Timurid Wall Paintings''. Los Angeles Museum of Art. URL:https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171116134014/https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 |date=2017-11-16 }}</ref>. Ammo moʻgʻullar badiiy anʼanalari ham butunlay yoʻq qilib yuborilmagan, chunki 15-asrdagi temuriylar sanʼatida koʻrilgan inson siymolarining aʼlo darajada ishlangan tasvirlari shu madaniyatdan olingan<ref>Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M., ''The Art and Architecture of Islam, 1250-1800'', Chapter 5, 1995, Yale University Press. Pelican History of Art, {{ISBN|0300064659}}.</ref>. == Qoʻlyozmalar == [[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar saltanati]] hukmronligi davrida keng yoritilgan qoʻlyozmalar ishlab chiqarish rivojlangan. Boy ranglar va nafis naqshlar bilan ajralib turadigan bu qo‘lyozmalar temuriylar moddiy madaniyatining muhim qismi bo‘lib xizmat qilgan va turli bosib olingan hududlarning hunarmandchiligini aks ettirgan<ref>{{Citation|title=Historical and Cultural Contexts|date=2019-04-02|url=http://dx.doi.org/10.1163/9789004398412_003|journal=Esoteric Images: Decoding the Late Herat School of Painting|pages=5–16|publisher=BRILL|access-date=2021-12-06}}</ref>. Temuriylar sanʼati davrini [[Kamoliddin Behzod|Kamolddin Behzod]], [[Sultonali Mashhadiy]], Umar Aqta, Jaʼfar Tabriziy va boshqa koʻplab rassomlar va xattotlar ijodida koʻrish mumkin. Koʻpincha qoʻlyozmalar vaqt oʻtishi bilan bir nechta rassomlar tomonidan ishlab chiqilgan va har bir qoʻlyozmada turli xil badiiy uslublarning birlashgan koʻrinishi yaratilgan. === Qohira Boʻstoni === [[Qohira]] Boʻstoni fors kitob sanʼatida saqlangan koʻplab nufuzli qoʻlyozmalardan biridir. Qohira [[Husayn Boyqaro|Boʻstoni Sulton Husayn Boyqaro]] homiyligi bilan bogʻliq boʻlgan, saqlanib qolgan sanoqli rasmli qoʻlyozmalardan biridir. Qo‘lyozma o‘zining tarixiy mazmunini katta aniqlik bilan tasvirlab beradi, Kamoliddin Behzodning ko‘plab asl rasmlarini o‘z ichiga oladi. Behzod ushbu qoʻlyozmaning birinchi toʻliq yozuvini va uning rasmlarini yaratgan<ref name=":3"/>. U fors rassomlari orasida hurmatga erishgan va islom qoʻlyozmalarining yuksak nufuzini belgilab bergan. [[Fayl:Anthology_of_Persian_Poetry_MET_sf13-228-19-91v.jpg|thumb|290x290px| Iskandar davrida chizilgan Fors sheʼriyati toʻplamidan sahifa. Sherozda chizilgan, 1411-yil.]] === Fors sheʼriyati toʻplami === Fors sheʼriyati toʻplami — 1411-yilda [[Iskandar mirzo]] davrida yoritilgan qoʻlyozmaning koʻchirilgan nusxasi. Iskandar Sulton sanʼat homiysi boʻlib, Temur avlodidan boʻlgan. Qoʻlyozmaga birinchi qoʻshimchalar kiritilgandan soʻng tasvirlash uchun moʻljallangan baʼzi sahifalar boʻsh qoldirildi. Keyinchalik bu sahifalar Turkman Aq Quyunlu va boshqa Usmonli ijodkorlari tomonidan tasvirlanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=AQ QOYUNLŪ|url=http://dx.doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_5539|kirish sanasi=2021-12-06|ish=Encyclopaedia Iranica Online}}</ref>. Qoʻlyozmaga kiritilgan har bir qoʻshimchaning uslubini kuzatish orqali tarixchilar qoʻlyozma qayerlarda yaratilganligini aniqlashlari mumkin. Qoʻlyozmadagi [[nastaʼliq]] yozuvi 1405—1429 yillardagi Sheroz qoʻlyozmalarining mashhur [[Mir Ali Tabriziy|xattoti Mir Ali Tabriziy]] tomonidan amalga oshirilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Cite journal|last=S. Brent Plate|first1=|date=2002|title=Religion, art, and visual culture: a cross-cultural reader|url=http://dx.doi.org/10.2752/174322005778054159|journal=Material Religion|volume=1|issue=2|pages=93|doi=10.2752/174322005778054159|issn=1743-2200}}</ref>. == Qotishmalarga ishlov berish, kulolchilik va o‘ymakorlik == Temuriylar saltanati ham sifatli metall buyumlar ishlab chiqargan.Odatda [[Poʻlat|Poʻlat]], [[temir]], jez va [[bronza]] vosita sifatida ishlatilgan.<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.iranicaonline.org/articles/metalwork|sarlavha=METALWORK – Encyclopaedia Iranica|muallif=electricpulp.com|ish=www.iranicaonline.org|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref> Temuriylarning kumush bilan [[Inkrustatsiya|qoplangan]] poʻlatlari koʻpchilik tomonidan yuqori sifatli deb baholanadi.<ref>The Caspian Sea Journal ISSN: 1578-7899 Volume 10, Issue 1, Supplement 3 (2016) 127-132 The Compilation of One Object of Timurid Metalwork (12th Century) in the National Museum of Iran with Two Objects in National Museum of Yerevan-Armenia. URL: http://csjonline.org/CSJ/2016/Supp3/127-132.pdf</ref> Temuriylar imperiyasi parchalanganidan keyin bir qancha Eron va Mesopotamiya madaniyatlari temuriylar metall buyumlaridan andoza olib yaratishni tanladilar.<ref name=":1" /> Xitoy uslubida yaratilgan [[Kulolchilik|kulolchilik buyumlari]] temuriylar hunarmandlari tomonidan ishlab chiqarilgan. Temuriylar sanʼatida nefrit oʻymakorligi ham oldindan maʼlum boʻlgan va meʼmorchilikda muhim oʻrin egallagan .<ref name=":0"/> 15-asr oxirida Temuriylar saltanati tanazzulga uchragach, Usmonlilar, [[Safaviylar|Safaviylar sulolasi]] va [[Boburiylar davlati]] temuriylar badiiy anʼanalarini oʻzlariga namuna sifatida tanladilar.<ref name=":2"/><ref name=":0"/> == Tasvirlar == <gallery> Fayl:Sword Guard in the Form of Confronted Dragons.jpg|alt=A Timurid carved jade sword hilt.|Temuriylar tomonidan o‘yilgan nefrit qilich dastasi. Fayl:Idealized portrait of Babur (1483-1530), painted in 1605-1615 in India (British Museum 1921,1011,0.3).jpg|alt=Timurid-inspired image of Babur.|Temuriylardan ilhomlangan [[Babur|Bobur]] qiyofasi. Fayl:TimuridTankard.jpg|alt=15th century Timurid tankard made in Herat.|XV asrda Hirotda ishlab chiqarilgan temuriylar ichimlik idishi. Fayl:Turquoise frieze MBA Lyon 1969-334.jpg|alt=A fragment of Timurid Architecture made ca. 1375-1400, ceramic, stone paste; painted underglaze.|Temuriylar arxitekturasining bir parchasi taxminan. 1375-1400, sopol, tosh pastasi; yaltiroq bo'yoqda bo'yalgan. Fayl:Anthology of Persian Poetry MET DP341478.jpg|alt=A page from Anthology of Persian Poetry 15th Century, made of ink, gold leaf, opaque watercolor, silver leaf, book bound by leather.|Fors she'riyati to'plami,15-asr.Siyoh, tilla varaq,kumush barg va teri bilan bog'langan kitobdan qilingan sahifa. Fayl:Qur'an of Ibrahim Sultan MET DP237445.jpg|alt=A page from the Qur’an of Ibrahim Sultan, made by Ibrahim Sultan, ca. 1427, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Ibrohim Sulton Qur'onidan bir sahifa, [[Ibrahim Sultan (Timurid)|Ibrohim Sulton]] tomonidan tayyorlangan, taxminan. 1427, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozda oltin barg. Fayl:"The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami MET DT461.jpg|alt=A page from "The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Maulana Azhar, Poet: Nizami Ganjavi, ca. 1430, watercolor, ink, gold leaf on paper.|“Eshituvchi”dan bir sahifa, Nizomiyning Xamsa (Beshlik)ning “Haft Paykar”idan (Yetti portret) 47r varaq, xattot: Mavlono Azhar, Shoir: Nizomiy Ganjaviy, taxminan. 1430, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. Fayl:Wine Drinking in a Spring Garden MET DP240660.jpg|alt=A painting called "Wine Drinking in a Spring Garden", ca. 1430, gold and opaque watercolor on undyed silk.|"Bahor bog'ida" deb nomlangan rasm, taxminan. 1430, bo'yalmagan ipakdagi oltin va noaniq suyuq bo'yoq. Fayl:"Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami MET DP159399.jpg|alt=A page from "Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Ja'far Baisunghuri, Author: Nizami Ganjavi; 1431-1432, watercolor, ink, gold leaf on paper. Commissioned by Sultan Baysongor Khan.|“ [[Layla and Majnun|Maktabda Layli va Majnun]] ” sahifasidan [[Khamsa of Nizami|, Nizomiyning]] “Beshlik” “Xamsasidan” lavha, xattot: Ja’far Boysunguriy, Muallif: [[Nizami Ganjavi|Nizomiy Ganjaviy]] ; 1431-1432, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. [[Baysunghur|Sulton Boysung'urxon]] tomonidan topshirilgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami of Ganja|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/455041|website=metmuseum}}</ref> Fayl:Tile from a Squinch MET DP217218.jpg|alt=Tile from a Squinch, late 14th century, stone paste carved and glazed.|Teridan qilingan buyum, 14-asr oxiri, tosh yuzasi o'yilgan va yaltiroq bo'yoqda sirlangan. Fayl:Bowl MET DT12006.jpg|alt=A bowl, late 15th century, black paint under turquoise glaze, incised.|Piyola, 15-asr oxiri, moviy sir ostida qora bo'yoq, o'yilgan ko'rinishda Fayl:Section from the "Qur'an of `Umar Aqta" MET DP238063.jpg|alt=Section of a Qur'an Manuscript, Calligrapher: Copied by `Umar Aqta', late 14th century, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Qurʼon qoʻlyozmasi qismi, xattot: “Umar Aqto” tomonidan koʻchirilgan, 14-asr oxiri, suyuq bo'yoq, siyoh, tilla varaq. Fayl:"Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET sf63-210-35r.jpg|alt=A folio from "Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds), Calligrapher: Sultan 'Ali al-Mashhadi, Author: Farid al-Din `Attar; 1487, watercolor, ink, gold and silver leaf on paper.|“Janoza” marosimidan tasvir, “Mantiq al-tayr”dan (Qushlar tili) [[The Conference of the Birds|35r varaq]], xattot: Sultonali Mashhadiy, Muallif: Farididdin [[Attar of Nishapur|Attor]] ; 1487-yil, qog'ozdagi suyuq bo'yoq, siyoh, oltin va kumush barg. Fayl:Carved Door Panel MET DT254702.jpg|alt=Carved Door Panellate 15th century, made in present-day Uzbekistan, Samarqand, made of cypress, carved, painted.|O'yma eshik qismi. XV asr, hozirgi O'zbekiston, Samarqandda ishlab chiqarilgan, sarvdan yasalgan, o'yilgan, bo'yalgan. Fayl:Divan of Sultan Husayn Baiqara MET DP235814.jpg|alt=Divan of Sultan Husayn Bayqara, dated A.H. 905/ A.D. 1500, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Sulton Husayn Boyqaro devoni, hijriy 905/ milodiy 1500-yil, suyuq bo'yoq, siyoh, qog‘ozdagi tilla varaq. </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} <references /> {{Timurid Empire}} [[Turkum:Temuriylar davlati]] [[Turkum:Osiyo san'ati]] [[Turkum:Temuriylar davrida ilm-fan]] [[Turkum:Temuriylar sulolasi]] qgqe5w6c8f45am148jibh9le3sep03i 6000200 6000198 2026-04-21T11:57:20Z KWiki78 246724 6000200 wikitext text/x-wiki [[File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|thumb|Is’hoqni qurbonlik qilishga Farishta toʻsqinlik qilmoqda,Sheroz,1410-yil.]] '''Temuriylar sanʼati''' — [[Temuriylar imperiyasi]] hukmronligi davrida (1370-1507) vujudga kelgan [[sanʼat]] uslubi hisoblanadi. Temuriylar sanʼati fors va xitoy uslublarini qoʻllaganligi, shuningdek, [[Markaziy Osiyo|Markaziy Osiyodagi]] boshqa rivojlangan mamlakatlar sanʼatidan namuna olgani bilan mashhur edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/timu/hd_timu.htm|sarlavha=The Art of the Timurid Period (ca. 1370–1507) {{!}} Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art|muallif=Komaroff|ism=Authors: Suzan Yalman, Linda|ish=The Metʼs Heilbrunn Timeline of Art History|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Olimlar bu davrni madaniyat va sanʼatning oltin davri deb hisoblashadi. Temuriylar saltanati tanazzulga uchrasada, ularning sanʼati [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]] va Markaziy Osiyodagi boshqa madaniyatlarga taʼsir qilishda davom etdi<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://www.davidmus.dk/en/collections/islamic/dynasties/timurids-and-turkmen|sarlavha=The Timurids and the Turkmen - The David Collection|ish=www.davidmus.dk|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. == Tarix == Temuriylar davlati 1370-yilda turli [[Hulokuiylar davlati]] bosib olingandan keyin [[Amir Temur]] tomonidan tashkil etilgan. Temuriylar bir shaharni zabt etgach, odatda mahalliy hunarmandlarning mulkiga tegmay, temuriylar poytaxti [[Samarqand|Samarqandga]] borib joylashishiga koʻmaklashganlar. 15-asr boshlarida temuriylar Eron [[Eron|ni]] zabt etgandan soʻng, koʻpgina fors manbalari mavjud boʻlgan [https://www.historyonthenet.com/mongol-empire-arts-and-culture moʻgʻul sanʼati] bilan uzviy bogʻliq boʻlib qoldi. Amir Temurning [[Islom|islom dinida ekanligi]] Samarqandni islom sanʼati markazlaridan biriga aylantirdi. 15-asr oʻrtalarida imperiya oʻz poytaxtini [[Hirot|Hirotga]] koʻchirdi, bu shahar temuriylar sanʼatining markaziga aylandi. Samarqanddagi oʻzgarishlardan namuna olib, fors hunarmandlari va ziyolilari tez orada Hirotni sanʼat va madaniyat markaziga aylantirdilar. Ko‘p o‘tmay temuriylarning ko‘pchiligi fors madaniyatini o‘z madaniyati sifatida qabul qildilar<ref>B.F. Manz; W.M. Thackston; D.J. Roxburgh; L. Golombek; L. Komaroff; R.E. Darley-Doran (2007). „Timurids“. Encyclopedia of Islam, online edition. „During the Timurid period, three languages, Persian, Turkish, and Arabic were in use. The major language of the period was Persian, the native language of the Tajik (Persian) component of society and the language of learning acquired by all literate and/or urban Turks. Persian served as the language of administration, history, belles lettres, and poetry.“</ref>. == Tasvir == Forscha [[qoʻlyozma]] rasmlari, asosan, ularning bezakli tasviri bilan mashhurdir. Rasmlar qirollik hokimiyati va anʼanalarini koʻrsatadigan manba boʻlib xizmat qiladi. Temuriylar rasmlari ham badiiy manba va oʻzini namoyon qilish vositasi boʻlib xizmat qilgan, rassomlar oʻz kasblariga juda usta hisoblangan va yuksak hurmatga erishgan<ref>{{Cite journal|date=1989-12-01|title=Timur and the princely vision: Persian art and culture in the fifteenth century|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.27-1931|journal=Choice Reviews Online|volume=27|issue=04|pages=27–1931-27-1931|doi=10.5860/choice.27-1931|issn=0009-4978}}</ref>. Rasmlar koʻpincha matnda nima sodir boʻlayotganini aks ettiradi. Ushbu rasmlar taʼlim, hukumat, nutq va diniy amaliyot kabi mavzularni taʼkidlaydigan ishonchli hikoyalar va saboqlardan iborat edi<ref name=":3">{{Kitob manbasi|last=Balafrej|first=Lamia|title=The Making of the Artist in Late Timurid Painting|publisher=Edinburgh University Press|year=2019|location=Edinburgh|pages=1-13}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Karame|first1=Alya|date=2018-04-19|title=Alya Karame. Review of "The Art of the Qur’an: Treasures from the Museum of Turkish and Islamic Arts" by Massumeh Farhad and Simon Rettig.|url=http://dx.doi.org/10.3202/caa.reviews.2018.130|journal=caa.reviews|pages=23-99|doi=10.3202/caa.reviews.2018.130|issn=1543-950X}}</ref>. Temuriylar sanʼati forslarda anʼanaviy boʻlgan „Kitob sanʼati“ tushunchasini oʻzlashtirdi va takomillashtirdi. Temuriylar davriga oid yangi sanʼat asarlarida imperiya rassomlari tomonidan tayyorlangan rasmli [[Qogʻoz|qogʻoz]] ([[Pergament|pergamentdan]] farqli oʻlaroq) qoʻlyozmalari koʻrsatilgan. Bu tasvirlar oʻzining boy ranglari va murakkab dizaynlari bilan ajralib turardi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.artarena.force9.co.uk/timurid.htm|sarlavha=Iransaga - Persian Art, The Timurids|ish=www.artarena.force9.co.uk|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Ushbu qoʻlyozmalardan topilgan miniatyura rasmlari sifati tufayli [[Metropoliten-muzey|Metropoliten sanʼat muzeyi xodimi]] Suzan Yalman „Hirotdagi qoʻlyozma rassomchiligi koʻpincha fors rassomchiligining belgisi sifatida qaraladii“, deb taʼkidladi<ref name=":0"/>. Bu rasmlar qoʻlyozmalar bilan cheklanib qolmadi, chunki koʻplab temuriylar rassomlari ham murakkab [[Devoriy rassomlik|devoriy rassomlik namunalarini]] yaratdilar. Ushbu devor rasmlarining aksariyati fors va xitoy badiiy anʼanalaridan kelib chiqqan manzaralarni tasvirlagan<ref>"Timurids" ''The Columbia Encyclopedia'' (Sixth ed.). New York City: [[Columbia University]]. Retrieved 2006-11-08.</ref>. Ushbu rasmlarning mavzusi boshqa madaniyatlardan olingan boʻlsa-da, temuriylarning devor rasmlari oxir-oqibat oʻziga xos, noyob uslubga aylandi<ref>Lentz, W. Thomas. ''Dynastic Imagery in Early Timurid Wall Paintings''. Los Angeles Museum of Art. URL:https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171116134014/https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 |date=2017-11-16 }}</ref>. Ammo moʻgʻullar badiiy anʼanalari ham butunlay yoʻq qilib yuborilmagan, chunki 15-asrdagi temuriylar sanʼatida koʻrilgan inson siymolarining aʼlo darajada ishlangan tasvirlari shu madaniyatdan olingan<ref>Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M., ''The Art and Architecture of Islam, 1250-1800'', Chapter 5, 1995, Yale University Press. Pelican History of Art, {{ISBN|0300064659}}.</ref>. == Qoʻlyozmalar == [[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar saltanati]] hukmronligi davrida keng yoritilgan qoʻlyozmalar ishlab chiqarish rivojlangan. Boy ranglar va nafis naqshlar bilan ajralib turadigan bu qo‘lyozmalar temuriylar moddiy madaniyatining muhim qismi bo‘lib xizmat qilgan va turli bosib olingan hududlarning hunarmandchiligini aks ettirgan<ref>{{Citation|title=Historical and Cultural Contexts|date=2019-04-02|url=http://dx.doi.org/10.1163/9789004398412_003|journal=Esoteric Images: Decoding the Late Herat School of Painting|pages=5–16|publisher=BRILL|access-date=2021-12-06}}</ref>. Temuriylar sanʼati davrini [[Kamoliddin Behzod|Kamolddin Behzod]], [[Sultonali Mashhadiy]], Umar Aqta, Jaʼfar Tabriziy va boshqa koʻplab rassomlar va xattotlar ijodida koʻrish mumkin. Koʻpincha qoʻlyozmalar vaqt oʻtishi bilan bir nechta rassomlar tomonidan ishlab chiqilgan va har bir qoʻlyozmada turli xil badiiy uslublarning birlashgan koʻrinishi yaratilgan. === Qohira Boʻstoni === [[Qohira]] Boʻstoni fors kitob sanʼatida saqlangan koʻplab nufuzli qoʻlyozmalardan biridir. Qohira [[Husayn Boyqaro|Boʻstoni Sulton Husayn Boyqaro]] homiyligi bilan bogʻliq boʻlgan, saqlanib qolgan sanoqli rasmli qoʻlyozmalardan biridir. Qo‘lyozma o‘zining tarixiy mazmunini katta aniqlik bilan tasvirlab beradi, Kamoliddin Behzodning ko‘plab asl rasmlarini o‘z ichiga oladi. Behzod ushbu qoʻlyozmaning birinchi toʻliq yozuvini va uning rasmlarini yaratgan<ref name=":3"/>. U fors rassomlari orasida hurmatga erishgan va islom qoʻlyozmalarining yuksak nufuzini belgilab bergan. [[Fayl:Anthology_of_Persian_Poetry_MET_sf13-228-19-91v.jpg|thumb|290x290px| Iskandar davrida chizilgan Fors sheʼriyati toʻplamidan sahifa. Sherozda chizilgan, 1411-yil.]] === Fors sheʼriyati toʻplami === Fors sheʼriyati toʻplami — 1411-yilda [[Iskandar mirzo]] davrida yoritilgan qoʻlyozmaning koʻchirilgan nusxasi. Iskandar Sulton sanʼat homiysi boʻlib, Temur avlodidan boʻlgan. Qoʻlyozmaga birinchi qoʻshimchalar kiritilgandan soʻng tasvirlash uchun moʻljallangan baʼzi sahifalar boʻsh qoldirildi. Keyinchalik bu sahifalar Turkman Aq Quyunlu va boshqa Usmonli ijodkorlari tomonidan tasvirlanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=AQ QOYUNLŪ|url=http://dx.doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_5539|kirish sanasi=2021-12-06|ish=Encyclopaedia Iranica Online}}</ref>. Qoʻlyozmaga kiritilgan har bir qoʻshimchaning uslubini kuzatish orqali tarixchilar qoʻlyozma qayerlarda yaratilganligini aniqlashlari mumkin. Qoʻlyozmadagi [[nastaʼliq]] yozuvi 1405—1429 yillardagi Sheroz qoʻlyozmalarining mashhur [[Mir Ali Tabriziy|xattoti Mir Ali Tabriziy]] tomonidan amalga oshirilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Cite journal|last=S. Brent Plate|first1=|date=2002|title=Religion, art, and visual culture: a cross-cultural reader|url=http://dx.doi.org/10.2752/174322005778054159|journal=Material Religion|volume=1|issue=2|pages=93|doi=10.2752/174322005778054159|issn=1743-2200}}</ref>. == Qotishmalarga ishlov berish, kulolchilik va o‘ymakorlik == Temuriylar saltanati ham sifatli metall buyumlar ishlab chiqargan.Odatda [[Poʻlat|Poʻlat]], [[temir]], jez va [[bronza]] vosita sifatida ishlatilgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.iranicaonline.org/articles/metalwork|sarlavha=METALWORK – Encyclopaedia Iranica|muallif=electricpulp.com|ish=www.iranicaonline.org|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Temuriylarning kumush bilan [[Inkrustatsiya|qoplangan]] poʻlatlari koʻpchilik tomonidan yuqori sifatli deb baholanadi<ref>The Caspian Sea Journal ISSN: 1578-7899 Volume 10, Issue 1, Supplement 3 (2016) 127-132 The Compilation of One Object of Timurid Metalwork (12th Century) in the National Museum of Iran with Two Objects in National Museum of Yerevan-Armenia. URL: http://csjonline.org/CSJ/2016/Supp3/127-132.pdf</ref>. Temuriylar imperiyasi parchalanganidan keyin bir qancha Eron va Mesopotamiya madaniyatlari temuriylar metall buyumlaridan andoza olib yaratishni tanladilar<ref name=":1" />. Xitoy uslubida yaratilgan [[Kulolchilik|kulolchilik buyumlari]] temuriylar hunarmandlari tomonidan ishlab chiqarilgan. Temuriylar sanʼatida nefrit oʻymakorligi ham oldindan maʼlum boʻlgan va meʼmorchilikda muhim oʻrin egallagan <ref name=":0"/>. 15-asr oxirida Temuriylar saltanati tanazzulga uchragach, Usmonlilar, [[Safaviylar|Safaviylar sulolasi]] va [[Boburiylar davlati]] temuriylar badiiy anʼanalarini oʻzlariga namuna sifatida tanladilar<ref name=":2"/><ref name=":0"/>. == Tasvirlar == <gallery> Fayl:Sword Guard in the Form of Confronted Dragons.jpg|alt=A Timurid carved jade sword hilt.|Temuriylar tomonidan o‘yilgan nefrit qilich dastasi. Fayl:Idealized portrait of Babur (1483-1530), painted in 1605-1615 in India (British Museum 1921,1011,0.3).jpg|alt=Timurid-inspired image of Babur.|Temuriylardan ilhomlangan [[Babur|Bobur]] qiyofasi. Fayl:TimuridTankard.jpg|alt=15th century Timurid tankard made in Herat.|XV asrda Hirotda ishlab chiqarilgan temuriylar ichimlik idishi. Fayl:Turquoise frieze MBA Lyon 1969-334.jpg|alt=A fragment of Timurid Architecture made ca. 1375-1400, ceramic, stone paste; painted underglaze.|Temuriylar arxitekturasining bir parchasi taxminan. 1375-1400, sopol, tosh pastasi; yaltiroq bo'yoqda bo'yalgan. Fayl:Anthology of Persian Poetry MET DP341478.jpg|alt=A page from Anthology of Persian Poetry 15th Century, made of ink, gold leaf, opaque watercolor, silver leaf, book bound by leather.|Fors she'riyati to'plami,15-asr.Siyoh, tilla varaq,kumush barg va teri bilan bog'langan kitobdan qilingan sahifa. Fayl:Qur'an of Ibrahim Sultan MET DP237445.jpg|alt=A page from the Qur’an of Ibrahim Sultan, made by Ibrahim Sultan, ca. 1427, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Ibrohim Sulton Qur'onidan bir sahifa, [[Ibrahim Sultan (Timurid)|Ibrohim Sulton]] tomonidan tayyorlangan, taxminan. 1427, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozda oltin barg. Fayl:"The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami MET DT461.jpg|alt=A page from "The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Maulana Azhar, Poet: Nizami Ganjavi, ca. 1430, watercolor, ink, gold leaf on paper.|“Eshituvchi”dan bir sahifa, Nizomiyning Xamsa (Beshlik)ning “Haft Paykar”idan (Yetti portret) 47r varaq, xattot: Mavlono Azhar, Shoir: Nizomiy Ganjaviy, taxminan. 1430, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. Fayl:Wine Drinking in a Spring Garden MET DP240660.jpg|alt=A painting called "Wine Drinking in a Spring Garden", ca. 1430, gold and opaque watercolor on undyed silk.|"Bahor bog'ida" deb nomlangan rasm, taxminan. 1430, bo'yalmagan ipakdagi oltin va noaniq suyuq bo'yoq. Fayl:"Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami MET DP159399.jpg|alt=A page from "Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Ja'far Baisunghuri, Author: Nizami Ganjavi; 1431-1432, watercolor, ink, gold leaf on paper. Commissioned by Sultan Baysongor Khan.|“ [[Layla and Majnun|Maktabda Layli va Majnun]] ” sahifasidan [[Khamsa of Nizami|, Nizomiyning]] “Beshlik” “Xamsasidan” lavha, xattot: Ja’far Boysunguriy, Muallif: [[Nizami Ganjavi|Nizomiy Ganjaviy]] ; 1431-1432, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. [[Baysunghur|Sulton Boysung'urxon]] tomonidan topshirilgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami of Ganja|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/455041|website=metmuseum}}</ref> Fayl:Tile from a Squinch MET DP217218.jpg|alt=Tile from a Squinch, late 14th century, stone paste carved and glazed.|Teridan qilingan buyum, 14-asr oxiri, tosh yuzasi o'yilgan va yaltiroq bo'yoqda sirlangan. Fayl:Bowl MET DT12006.jpg|alt=A bowl, late 15th century, black paint under turquoise glaze, incised.|Piyola, 15-asr oxiri, moviy sir ostida qora bo'yoq, o'yilgan ko'rinishda Fayl:Section from the "Qur'an of `Umar Aqta" MET DP238063.jpg|alt=Section of a Qur'an Manuscript, Calligrapher: Copied by `Umar Aqta', late 14th century, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Qurʼon qoʻlyozmasi qismi, xattot: “Umar Aqto” tomonidan koʻchirilgan, 14-asr oxiri, suyuq bo'yoq, siyoh, tilla varaq. Fayl:"Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET sf63-210-35r.jpg|alt=A folio from "Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds), Calligrapher: Sultan 'Ali al-Mashhadi, Author: Farid al-Din `Attar; 1487, watercolor, ink, gold and silver leaf on paper.|“Janoza” marosimidan tasvir, “Mantiq al-tayr”dan (Qushlar tili) [[The Conference of the Birds|35r varaq]], xattot: Sultonali Mashhadiy, Muallif: Farididdin [[Attar of Nishapur|Attor]] ; 1487-yil, qog'ozdagi suyuq bo'yoq, siyoh, oltin va kumush barg. Fayl:Carved Door Panel MET DT254702.jpg|alt=Carved Door Panellate 15th century, made in present-day Uzbekistan, Samarqand, made of cypress, carved, painted.|O'yma eshik qismi. XV asr, hozirgi O'zbekiston, Samarqandda ishlab chiqarilgan, sarvdan yasalgan, o'yilgan, bo'yalgan. Fayl:Divan of Sultan Husayn Baiqara MET DP235814.jpg|alt=Divan of Sultan Husayn Bayqara, dated A.H. 905/ A.D. 1500, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Sulton Husayn Boyqaro devoni, hijriy 905/ milodiy 1500-yil, suyuq bo'yoq, siyoh, qog‘ozdagi tilla varaq. </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} <references /> {{Timurid Empire}} [[Turkum:Temuriylar davlati]] [[Turkum:Osiyo san'ati]] [[Turkum:Temuriylar davrida ilm-fan]] [[Turkum:Temuriylar sulolasi]] tng996uufv5xpce7g0pzmegdtcj1izp 6000201 6000200 2026-04-21T11:57:50Z KWiki78 246724 6000201 wikitext text/x-wiki [[File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Timurid_Anthology_Zhertva.jpg|thumb|Is’hoqni qurbonlik qilishga Farishta toʻsqinlik qilmoqda,Sheroz,1410-yil.]] '''Temuriylar sanʼati''' — [[Temuriylar imperiyasi]] hukmronligi davrida (1370-1507) vujudga kelgan [[sanʼat]] uslubi hisoblanadi. Temuriylar sanʼati fors va xitoy uslublarini qoʻllaganligi, shuningdek, [[Markaziy Osiyo|Markaziy Osiyodagi]] boshqa rivojlangan mamlakatlar sanʼatidan namuna olgani bilan mashhur edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/timu/hd_timu.htm|sarlavha=The Art of the Timurid Period (ca. 1370–1507) {{!}} Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art|muallif=Komaroff|ism=Authors: Suzan Yalman, Linda|ish=The Metʼs Heilbrunn Timeline of Art History|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Olimlar bu davrni madaniyat va sanʼatning oltin davri deb hisoblashadi. Temuriylar saltanati tanazzulga uchrasada, ularning sanʼati [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]] va Markaziy Osiyodagi boshqa madaniyatlarga taʼsir qilishda davom etdi<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://www.davidmus.dk/en/collections/islamic/dynasties/timurids-and-turkmen|sarlavha=The Timurids and the Turkmen - The David Collection|ish=www.davidmus.dk|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. == Tarix == Temuriylar davlati 1370-yilda turli [[Hulokuiylar davlati]] bosib olingandan keyin [[Amir Temur]] tomonidan tashkil etilgan. Temuriylar bir shaharni zabt etgach, odatda mahalliy hunarmandlarning mulkiga tegmay, temuriylar poytaxti [[Samarqand|Samarqandga]] borib joylashishiga koʻmaklashganlar. 15-asr boshlarida temuriylar Eron [[Eron|ni]] zabt etgandan soʻng, koʻpgina fors manbalari mavjud boʻlgan [https://www.historyonthenet.com/mongol-empire-arts-and-culture moʻgʻul sanʼati] bilan uzviy bogʻliq boʻlib qoldi. Amir Temurning [[Islom|islom dinida ekanligi]] Samarqandni islom sanʼati markazlaridan biriga aylantirdi. 15-asr oʻrtalarida imperiya oʻz poytaxtini [[Hirot|Hirotga]] koʻchirdi, bu shahar temuriylar sanʼatining markaziga aylandi. Samarqanddagi oʻzgarishlardan namuna olib, fors hunarmandlari va ziyolilari tez orada Hirotni sanʼat va madaniyat markaziga aylantirdilar. Ko‘p o‘tmay temuriylarning ko‘pchiligi fors madaniyatini o‘z madaniyati sifatida qabul qildilar<ref>B.F. Manz; W.M. Thackston; D.J. Roxburgh; L. Golombek; L. Komaroff; R.E. Darley-Doran (2007). „Timurids“. Encyclopedia of Islam, online edition. „During the Timurid period, three languages, Persian, Turkish, and Arabic were in use. The major language of the period was Persian, the native language of the Tajik (Persian) component of society and the language of learning acquired by all literate and/or urban Turks. Persian served as the language of administration, history, belles lettres, and poetry.“</ref>. == Tasvir == Forscha [[qoʻlyozma]] rasmlari, asosan, ularning bezakli tasviri bilan mashhurdir. Rasmlar qirollik hokimiyati va anʼanalarini koʻrsatadigan manba boʻlib xizmat qiladi. Temuriylar rasmlari ham badiiy manba va oʻzini namoyon qilish vositasi boʻlib xizmat qilgan, rassomlar oʻz kasblariga juda usta hisoblangan va yuksak hurmatga erishgan<ref>{{Cite journal|date=1989-12-01|title=Timur and the princely vision: Persian art and culture in the fifteenth century|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.27-1931|journal=Choice Reviews Online|volume=27|issue=04|pages=27–1931-27-1931|doi=10.5860/choice.27-1931|issn=0009-4978}}</ref>. Rasmlar koʻpincha matnda nima sodir boʻlayotganini aks ettiradi. Ushbu rasmlar taʼlim, hukumat, nutq va diniy amaliyot kabi mavzularni taʼkidlaydigan ishonchli hikoyalar va saboqlardan iborat edi<ref name=":3">{{Kitob manbasi|last=Balafrej|first=Lamia|title=The Making of the Artist in Late Timurid Painting|publisher=Edinburgh University Press|year=2019|location=Edinburgh|pages=1-13}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Karame|first1=Alya|date=2018-04-19|title=Alya Karame. Review of "The Art of the Qur’an: Treasures from the Museum of Turkish and Islamic Arts" by Massumeh Farhad and Simon Rettig.|url=http://dx.doi.org/10.3202/caa.reviews.2018.130|journal=caa.reviews|pages=23-99|doi=10.3202/caa.reviews.2018.130|issn=1543-950X}}</ref>. Temuriylar sanʼati forslarda anʼanaviy boʻlgan „Kitob sanʼati“ tushunchasini oʻzlashtirdi va takomillashtirdi. Temuriylar davriga oid yangi sanʼat asarlarida imperiya rassomlari tomonidan tayyorlangan rasmli [[Qogʻoz|qogʻoz]] ([[Pergament|pergamentdan]] farqli oʻlaroq) qoʻlyozmalari koʻrsatilgan. Bu tasvirlar oʻzining boy ranglari va murakkab dizaynlari bilan ajralib turardi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.artarena.force9.co.uk/timurid.htm|sarlavha=Iransaga - Persian Art, The Timurids|ish=www.artarena.force9.co.uk|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Ushbu qoʻlyozmalardan topilgan miniatyura rasmlari sifati tufayli [[Metropoliten-muzey|Metropoliten sanʼat muzeyi xodimi]] Suzan Yalman „Hirotdagi qoʻlyozma rassomchiligi koʻpincha fors rassomchiligining belgisi sifatida qaraladii“, deb taʼkidladi<ref name=":0"/>. Bu rasmlar qoʻlyozmalar bilan cheklanib qolmadi, chunki koʻplab temuriylar rassomlari ham murakkab [[Devoriy rassomlik|devoriy rassomlik namunalarini]] yaratdilar. Ushbu devor rasmlarining aksariyati fors va xitoy badiiy anʼanalaridan kelib chiqqan manzaralarni tasvirlagan<ref>"Timurids" ''The Columbia Encyclopedia'' (Sixth ed.). New York City: [[Columbia University]]. Retrieved 2006-11-08.</ref>. Ushbu rasmlarning mavzusi boshqa madaniyatlardan olingan boʻlsa-da, temuriylarning devor rasmlari oxir-oqibat oʻziga xos, noyob uslubga aylandi<ref>Lentz, W. Thomas. ''Dynastic Imagery in Early Timurid Wall Paintings''. Los Angeles Museum of Art. URL:https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171116134014/https://archnet.org/system/publications/contents/4320/original/DPC0599.pdf?1384784647 |date=2017-11-16 }}</ref>. Ammo moʻgʻullar badiiy anʼanalari ham butunlay yoʻq qilib yuborilmagan, chunki 15-asrdagi temuriylar sanʼatida koʻrilgan inson siymolarining aʼlo darajada ishlangan tasvirlari shu madaniyatdan olingan<ref>Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M., ''The Art and Architecture of Islam, 1250-1800'', Chapter 5, 1995, Yale University Press. Pelican History of Art, {{ISBN|0300064659}}.</ref>. == Qoʻlyozmalar == [[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar saltanati]] hukmronligi davrida keng yoritilgan qoʻlyozmalar ishlab chiqarish rivojlangan. Boy ranglar va nafis naqshlar bilan ajralib turadigan bu qo‘lyozmalar temuriylar moddiy madaniyatining muhim qismi bo‘lib xizmat qilgan va turli bosib olingan hududlarning hunarmandchiligini aks ettirgan<ref>{{Citation|title=Historical and Cultural Contexts|date=2019-04-02|url=http://dx.doi.org/10.1163/9789004398412_003|journal=Esoteric Images: Decoding the Late Herat School of Painting|pages=5–16|publisher=BRILL|access-date=2021-12-06}}</ref>. Temuriylar sanʼati davrini [[Kamoliddin Behzod|Kamolddin Behzod]], [[Sultonali Mashhadiy]], Umar Aqta, Jaʼfar Tabriziy va boshqa koʻplab rassomlar va xattotlar ijodida koʻrish mumkin. Koʻpincha qoʻlyozmalar vaqt oʻtishi bilan bir nechta rassomlar tomonidan ishlab chiqilgan va har bir qoʻlyozmada turli xil badiiy uslublarning birlashgan koʻrinishi yaratilgan. === Qohira Boʻstoni === [[Qohira]] Boʻstoni fors kitob sanʼatida saqlangan koʻplab nufuzli qoʻlyozmalardan biridir. Qohira [[Husayn Boyqaro|Boʻstoni Sulton Husayn Boyqaro]] homiyligi bilan bogʻliq boʻlgan, saqlanib qolgan sanoqli rasmli qoʻlyozmalardan biridir. Qo‘lyozma o‘zining tarixiy mazmunini katta aniqlik bilan tasvirlab beradi, Kamoliddin Behzodning ko‘plab asl rasmlarini o‘z ichiga oladi. Behzod ushbu qoʻlyozmaning birinchi toʻliq yozuvini va uning rasmlarini yaratgan<ref name=":3"/>. U fors rassomlari orasida hurmatga erishgan va islom qoʻlyozmalarining yuksak nufuzini belgilab bergan. [[Fayl:Anthology_of_Persian_Poetry_MET_sf13-228-19-91v.jpg|thumb|290x290px| Iskandar davrida chizilgan Fors sheʼriyati toʻplamidan sahifa. Sherozda chizilgan, 1411-yil.]] === Fors sheʼriyati toʻplami === Fors sheʼriyati toʻplami — 1411-yilda [[Iskandar mirzo]] davrida yoritilgan qoʻlyozmaning koʻchirilgan nusxasi. Iskandar Sulton sanʼat homiysi boʻlib, Temur avlodidan boʻlgan. Qoʻlyozmaga birinchi qoʻshimchalar kiritilgandan soʻng tasvirlash uchun moʻljallangan baʼzi sahifalar boʻsh qoldirildi. Keyinchalik bu sahifalar Turkman Aq Quyunlu va boshqa Usmonli ijodkorlari tomonidan tasvirlanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=AQ QOYUNLŪ|url=http://dx.doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_5539|kirish sanasi=2021-12-06|ish=Encyclopaedia Iranica Online}}</ref>. Qoʻlyozmaga kiritilgan har bir qoʻshimchaning uslubini kuzatish orqali tarixchilar qoʻlyozma qayerlarda yaratilganligini aniqlashlari mumkin. Qoʻlyozmadagi [[nastaʼliq]] yozuvi 1405—1429 yillardagi Sheroz qoʻlyozmalarining mashhur [[Mir Ali Tabriziy|xattoti Mir Ali Tabriziy]] tomonidan amalga oshirilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Cite journal|last=S. Brent Plate|first1=|date=2002|title=Religion, art, and visual culture: a cross-cultural reader|url=http://dx.doi.org/10.2752/174322005778054159|journal=Material Religion|volume=1|issue=2|pages=93|doi=10.2752/174322005778054159|issn=1743-2200}}</ref>. == Qotishmalarga ishlov berish, kulolchilik va o‘ymakorlik == Temuriylar saltanati ham sifatli metall buyumlar ishlab chiqargan.Odatda [[Poʻlat|Poʻlat]], [[temir]], jez va [[bronza]] vosita sifatida ishlatilgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.iranicaonline.org/articles/metalwork|sarlavha=METALWORK – Encyclopaedia Iranica|muallif=electricpulp.com|ish=www.iranicaonline.org|til=en|kirish sanasi=2017-11-16}}</ref>. Temuriylarning kumush bilan [[Inkrustatsiya|qoplangan]] poʻlatlari koʻpchilik tomonidan yuqori sifatli deb baholanadi<ref>The Caspian Sea Journal ISSN: 1578-7899 Volume 10, Issue 1, Supplement 3 (2016) 127-132 The Compilation of One Object of Timurid Metalwork (12th Century) in the National Museum of Iran with Two Objects in National Museum of Yerevan-Armenia. URL: http://csjonline.org/CSJ/2016/Supp3/127-132.pdf</ref>. Temuriylar imperiyasi parchalanganidan keyin bir qancha Eron va Mesopotamiya madaniyatlari temuriylar metall buyumlaridan andoza olib yaratishni tanladilar<ref name=":1" />. Xitoy uslubida yaratilgan [[Kulolchilik|kulolchilik buyumlari]] temuriylar hunarmandlari tomonidan ishlab chiqarilgan. Temuriylar sanʼatida nefrit oʻymakorligi ham oldindan maʼlum boʻlgan va meʼmorchilikda muhim oʻrin egallagan<ref name=":0"/>. 15-asr oxirida Temuriylar saltanati tanazzulga uchragach, Usmonlilar, [[Safaviylar|Safaviylar sulolasi]] va [[Boburiylar davlati]] temuriylar badiiy anʼanalarini oʻzlariga namuna sifatida tanladilar<ref name=":2"/><ref name=":0"/>. == Tasvirlar == <gallery> Fayl:Sword Guard in the Form of Confronted Dragons.jpg|alt=A Timurid carved jade sword hilt.|Temuriylar tomonidan o‘yilgan nefrit qilich dastasi. Fayl:Idealized portrait of Babur (1483-1530), painted in 1605-1615 in India (British Museum 1921,1011,0.3).jpg|alt=Timurid-inspired image of Babur.|Temuriylardan ilhomlangan [[Babur|Bobur]] qiyofasi. Fayl:TimuridTankard.jpg|alt=15th century Timurid tankard made in Herat.|XV asrda Hirotda ishlab chiqarilgan temuriylar ichimlik idishi. Fayl:Turquoise frieze MBA Lyon 1969-334.jpg|alt=A fragment of Timurid Architecture made ca. 1375-1400, ceramic, stone paste; painted underglaze.|Temuriylar arxitekturasining bir parchasi taxminan. 1375-1400, sopol, tosh pastasi; yaltiroq bo'yoqda bo'yalgan. Fayl:Anthology of Persian Poetry MET DP341478.jpg|alt=A page from Anthology of Persian Poetry 15th Century, made of ink, gold leaf, opaque watercolor, silver leaf, book bound by leather.|Fors she'riyati to'plami,15-asr.Siyoh, tilla varaq,kumush barg va teri bilan bog'langan kitobdan qilingan sahifa. Fayl:Qur'an of Ibrahim Sultan MET DP237445.jpg|alt=A page from the Qur’an of Ibrahim Sultan, made by Ibrahim Sultan, ca. 1427, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Ibrohim Sulton Qur'onidan bir sahifa, [[Ibrahim Sultan (Timurid)|Ibrohim Sulton]] tomonidan tayyorlangan, taxminan. 1427, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozda oltin barg. Fayl:"The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami MET DT461.jpg|alt=A page from "The Eavesdropper", Folio 47r from a Haft Paikar (Seven Portraits) of the Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Maulana Azhar, Poet: Nizami Ganjavi, ca. 1430, watercolor, ink, gold leaf on paper.|“Eshituvchi”dan bir sahifa, Nizomiyning Xamsa (Beshlik)ning “Haft Paykar”idan (Yetti portret) 47r varaq, xattot: Mavlono Azhar, Shoir: Nizomiy Ganjaviy, taxminan. 1430, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. Fayl:Wine Drinking in a Spring Garden MET DP240660.jpg|alt=A painting called "Wine Drinking in a Spring Garden", ca. 1430, gold and opaque watercolor on undyed silk.|"Bahor bog'ida" deb nomlangan rasm, taxminan. 1430, bo'yalmagan ipakdagi oltin va noaniq suyuq bo'yoq. Fayl:"Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami MET DP159399.jpg|alt=A page from "Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami, Calligrapher: Ja'far Baisunghuri, Author: Nizami Ganjavi; 1431-1432, watercolor, ink, gold leaf on paper. Commissioned by Sultan Baysongor Khan.|“ [[Layla and Majnun|Maktabda Layli va Majnun]] ” sahifasidan [[Khamsa of Nizami|, Nizomiyning]] “Beshlik” “Xamsasidan” lavha, xattot: Ja’far Boysunguriy, Muallif: [[Nizami Ganjavi|Nizomiy Ganjaviy]] ; 1431-1432, suyuq bo'yoq, siyoh, qog'ozga oltin barg. [[Baysunghur|Sulton Boysung'urxon]] tomonidan topshirilgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Laila and Majnun at School", Folio from a Khamsa (Quintet) of Nizami of Ganja|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/455041|website=metmuseum}}</ref> Fayl:Tile from a Squinch MET DP217218.jpg|alt=Tile from a Squinch, late 14th century, stone paste carved and glazed.|Teridan qilingan buyum, 14-asr oxiri, tosh yuzasi o'yilgan va yaltiroq bo'yoqda sirlangan. Fayl:Bowl MET DT12006.jpg|alt=A bowl, late 15th century, black paint under turquoise glaze, incised.|Piyola, 15-asr oxiri, moviy sir ostida qora bo'yoq, o'yilgan ko'rinishda Fayl:Section from the "Qur'an of `Umar Aqta" MET DP238063.jpg|alt=Section of a Qur'an Manuscript, Calligrapher: Copied by `Umar Aqta', late 14th century, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Qurʼon qoʻlyozmasi qismi, xattot: “Umar Aqto” tomonidan koʻchirilgan, 14-asr oxiri, suyuq bo'yoq, siyoh, tilla varaq. Fayl:"Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET sf63-210-35r.jpg|alt=A folio from "Funeral Procession", Folio 35r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds), Calligrapher: Sultan 'Ali al-Mashhadi, Author: Farid al-Din `Attar; 1487, watercolor, ink, gold and silver leaf on paper.|“Janoza” marosimidan tasvir, “Mantiq al-tayr”dan (Qushlar tili) [[The Conference of the Birds|35r varaq]], xattot: Sultonali Mashhadiy, Muallif: Farididdin [[Attar of Nishapur|Attor]] ; 1487-yil, qog'ozdagi suyuq bo'yoq, siyoh, oltin va kumush barg. Fayl:Carved Door Panel MET DT254702.jpg|alt=Carved Door Panellate 15th century, made in present-day Uzbekistan, Samarqand, made of cypress, carved, painted.|O'yma eshik qismi. XV asr, hozirgi O'zbekiston, Samarqandda ishlab chiqarilgan, sarvdan yasalgan, o'yilgan, bo'yalgan. Fayl:Divan of Sultan Husayn Baiqara MET DP235814.jpg|alt=Divan of Sultan Husayn Bayqara, dated A.H. 905/ A.D. 1500, watercolor, ink, gold leaf on paper.|Sulton Husayn Boyqaro devoni, hijriy 905/ milodiy 1500-yil, suyuq bo'yoq, siyoh, qog‘ozdagi tilla varaq. </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} <references /> {{Timurid Empire}} [[Turkum:Temuriylar davlati]] [[Turkum:Osiyo san'ati]] [[Turkum:Temuriylar davrida ilm-fan]] [[Turkum:Temuriylar sulolasi]] rb5zpt4gtjzko8s0f1t2lr2063lemui Salamis oroli 0 758026 5999535 3158644 2026-04-20T13:00:27Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999535 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Salamina_Map.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Salamina_Map.png/220px-Salamina_Map.png|thumb| Salamis oroli xaritasi.]] '''Salamis''' ({{lang-el|Σαλαμίνα}} yoki {{lang-el2|Σαλαμίς}}) - [[Afina (shahar)|Afina]] yaqinidagi [[Gretsiya|Gretsiyadagi]] Saronik ko'rfazidagi Saron orollarining eng kattasi hisoblanadi. Orolning maydoni 91,503 kvadrat kilometrni tashkil etadi . Aholisi 2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra {{Son|39283}} kishi<ref name="tov">{{Veb manbasi|url=http://www.tovima.gr/files/1/2012/12/28/apografi2011.pdf|sarlavha=Δελτίο τύπου. Ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 για το Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας|sana=28 Δεκεμβρίου 2012|nashriyot=[[Греческая статистическая служба|Ελληνική Στατιστική Αρχή]]|kirish sanasi=2017-06-04|til=el}}</ref> tashkil etgan. Attikaning chetidagi orolning periferik birligidagi bir xil nomdagi jamiyatiga kiritilgan. Jamiyatning ma'muriy markazi - Salamis shahri hisoblanadi. == Tarixi == Miloddan avvalgi 7—6 asrlarda orolga egalik qilish uchun Afina va [[Megara shahri|Megara]] o'rtasida uzoq davom etgan kurash mavjud edi. Salamisda [[Antik davr|antik davrning]] eng mashhur [[Salamin jangi|janglaridan]] biri bo'lib o'tdi, unda [[Mil. av. 480|miloddan avvalgi 480-yilda]] [[Qadimgi Yunoniston|yunonlar]] [[Femistokl|Themistocles]] qo'mondonligi ostida [[Ahamoniylar davlati|Fors]] flotini mag'lub etishdi. Salamis, [[Troya urushi|Troyan urushida]] Salamisni boshqargan Gomer qahramoni Ayaks oroli sifatida ham tanilgan. == Iqtisodiyot == Bu Perama - [[Pirey (Gretsiya)|Pirey]] mintaqasining mehnatkash aholisi uchun yozgi uy, chet ellik sayyohlar bu yerda kamdan-kam mehmon bo'lishar edi. Kinosuraning shimoli-sharqiy qismi savdo kemalarini dam olish va ta'mirlash uchun joy bo'lib xizmat qilar edi. U shuningdek baliqchilk markazi, bog'dorchilik, asosan [[Pista (urugʻ)|pistachilik]] rivojlangan edi. Salamis ham Gretsiya dengiz flotining asosiy bazasi bo'lib xizmat qilgan. == Transport == Salamis oroli materikdagi Pirey mintaqasi [[Parom|bilan parom suzuvchi inshoati orqali]] savdo aloqa qilar edi.. Orolning shimolidan o'tib, Afinaga chiqish mumkin edi. == Taniqli mahalliy aholi == Lembesis, Polychronis (1848—1913), yunon rassomi, Myunxen maktabi deb ataladigan tashkilot vakili. Teodoros Pangalos (1878—1952), general, Bolqon va Birinchi jahon urushi va Kichik Osiyo kampaniyasi ishtirokchisi, siyosatchi, 1925—1926-yillarda Gretsiya diktatori. == Shuningdek == * [[Salamin jangi|Salamis jangi]] * [[Qadimgi Yunoniston|Qadimgi Gretsiya]] == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Adabiyot == * Обнорский Н. П. Саламин // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1900. — Т. XXVIIIa. — С. 113. * {{Книга|автор=Αντιπλοίαρχος (Ο) Αθ. Τσιλιβίγκος ΠΝ|заглавие=Σαλαμίνα, Μονή Φανερωμένης και ο Πρώτος Ναύσταθμος 1878—1881|издательство=Ίανθος|год=2005}} * {{Книга|часть=Σαλαμίνα|заглавие=Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα|год=1996|volume=53|pages=74}} * Μ. Παλέρμου. Η Σαλαμίνα μέσα από το πέρασμα των αιώνων (греч.) // Έρευνα. — 2001. — Ιούλιος. — Σ. 83—84. * Τ. Καραντής. Οι Αρβανίτες και τα Αρβανίτικα στη Σαλαμίνα (греч.) // Έρευνα. — 2001. — Ιούλιος. — Σ. 39. * {{Книга|автор=Θ. Παντελή|заглавие=Σαλαμίνα. Πορεία μέσα στο χρόνο|издательство=Ιωλκός|год=2003|pages=88}} * {{Книга|автор=Σ. Καργάκου|заглавие=Γενική Ιστορία|издательство=Gutenberg|год=1976|pages=565}} [[Turkum:Orollar]] [[Turkum:Krit oroli]] [[Turkum:Gretsiya]] [[Turkum:Turkiya-Gretsiya]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] sxyhth0xwp8utcr84om9ttabzxlqarv 5999536 5999535 2026-04-20T13:00:39Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Gretsiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Yunoniston geografiyasi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999536 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Salamina_Map.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Salamina_Map.png/220px-Salamina_Map.png|thumb| Salamis oroli xaritasi.]] '''Salamis''' ({{lang-el|Σαλαμίνα}} yoki {{lang-el2|Σαλαμίς}}) - [[Afina (shahar)|Afina]] yaqinidagi [[Gretsiya|Gretsiyadagi]] Saronik ko'rfazidagi Saron orollarining eng kattasi hisoblanadi. Orolning maydoni 91,503 kvadrat kilometrni tashkil etadi . Aholisi 2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra {{Son|39283}} kishi<ref name="tov">{{Veb manbasi|url=http://www.tovima.gr/files/1/2012/12/28/apografi2011.pdf|sarlavha=Δελτίο τύπου. Ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 για το Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας|sana=28 Δεκεμβρίου 2012|nashriyot=[[Греческая статистическая служба|Ελληνική Στατιστική Αρχή]]|kirish sanasi=2017-06-04|til=el}}</ref> tashkil etgan. Attikaning chetidagi orolning periferik birligidagi bir xil nomdagi jamiyatiga kiritilgan. Jamiyatning ma'muriy markazi - Salamis shahri hisoblanadi. == Tarixi == Miloddan avvalgi 7—6 asrlarda orolga egalik qilish uchun Afina va [[Megara shahri|Megara]] o'rtasida uzoq davom etgan kurash mavjud edi. Salamisda [[Antik davr|antik davrning]] eng mashhur [[Salamin jangi|janglaridan]] biri bo'lib o'tdi, unda [[Mil. av. 480|miloddan avvalgi 480-yilda]] [[Qadimgi Yunoniston|yunonlar]] [[Femistokl|Themistocles]] qo'mondonligi ostida [[Ahamoniylar davlati|Fors]] flotini mag'lub etishdi. Salamis, [[Troya urushi|Troyan urushida]] Salamisni boshqargan Gomer qahramoni Ayaks oroli sifatida ham tanilgan. == Iqtisodiyot == Bu Perama - [[Pirey (Gretsiya)|Pirey]] mintaqasining mehnatkash aholisi uchun yozgi uy, chet ellik sayyohlar bu yerda kamdan-kam mehmon bo'lishar edi. Kinosuraning shimoli-sharqiy qismi savdo kemalarini dam olish va ta'mirlash uchun joy bo'lib xizmat qilar edi. U shuningdek baliqchilk markazi, bog'dorchilik, asosan [[Pista (urugʻ)|pistachilik]] rivojlangan edi. Salamis ham Gretsiya dengiz flotining asosiy bazasi bo'lib xizmat qilgan. == Transport == Salamis oroli materikdagi Pirey mintaqasi [[Parom|bilan parom suzuvchi inshoati orqali]] savdo aloqa qilar edi.. Orolning shimolidan o'tib, Afinaga chiqish mumkin edi. == Taniqli mahalliy aholi == Lembesis, Polychronis (1848—1913), yunon rassomi, Myunxen maktabi deb ataladigan tashkilot vakili. Teodoros Pangalos (1878—1952), general, Bolqon va Birinchi jahon urushi va Kichik Osiyo kampaniyasi ishtirokchisi, siyosatchi, 1925—1926-yillarda Gretsiya diktatori. == Shuningdek == * [[Salamin jangi|Salamis jangi]] * [[Qadimgi Yunoniston|Qadimgi Gretsiya]] == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Adabiyot == * Обнорский Н. П. Саламин // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1900. — Т. XXVIIIa. — С. 113. * {{Книга|автор=Αντιπλοίαρχος (Ο) Αθ. Τσιλιβίγκος ΠΝ|заглавие=Σαλαμίνα, Μονή Φανερωμένης και ο Πρώτος Ναύσταθμος 1878—1881|издательство=Ίανθος|год=2005}} * {{Книга|часть=Σαλαμίνα|заглавие=Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα|год=1996|volume=53|pages=74}} * Μ. Παλέρμου. Η Σαλαμίνα μέσα από το πέρασμα των αιώνων (греч.) // Έρευνα. — 2001. — Ιούλιος. — Σ. 83—84. * Τ. Καραντής. Οι Αρβανίτες και τα Αρβανίτικα στη Σαλαμίνα (греч.) // Έρευνα. — 2001. — Ιούλιος. — Σ. 39. * {{Книга|автор=Θ. Παντελή|заглавие=Σαλαμίνα. Πορεία μέσα στο χρόνο|издательство=Ιωλκός|год=2003|pages=88}} * {{Книга|автор=Σ. Καργάκου|заглавие=Γενική Ιστορία|издательство=Gutenberg|год=1976|pages=565}} [[Turkum:Orollar]] [[Turkum:Krit oroli]] [[Turkum:Yunoniston geografiyasi]] [[Turkum:Turkiya-Gretsiya]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] bzqmzo14tiuys2tzdl3olw0hwudcaq3 5999537 5999536 2026-04-20T13:00:52Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999537 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Salamina_Map.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Salamina_Map.png/220px-Salamina_Map.png|thumb| Salamis oroli xaritasi.]] '''Salamis''' ({{lang-el|Σαλαμίνα}} yoki {{lang-el2|Σαλαμίς}}) - [[Afina (shahar)|Afina]] yaqinidagi [[Gretsiya|Gretsiyadagi]] Saronik ko'rfazidagi Saron orollarining eng kattasi hisoblanadi. Orolning maydoni 91,503 kvadrat kilometrni tashkil etadi . Aholisi 2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra {{Son|39283}} kishi<ref name="tov">{{Veb manbasi|url=http://www.tovima.gr/files/1/2012/12/28/apografi2011.pdf|sarlavha=Δελτίο τύπου. Ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 για το Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας|sana=28 Δεκεμβρίου 2012|nashriyot=[[Греческая статистическая служба|Ελληνική Στατιστική Αρχή]]|kirish sanasi=2017-06-04|til=el}}</ref> tashkil etgan. Attikaning chetidagi orolning periferik birligidagi bir xil nomdagi jamiyatiga kiritilgan. Jamiyatning ma'muriy markazi - Salamis shahri hisoblanadi. == Tarixi == Miloddan avvalgi 7—6 asrlarda orolga egalik qilish uchun Afina va [[Megara shahri|Megara]] o'rtasida uzoq davom etgan kurash mavjud edi. Salamisda [[Antik davr|antik davrning]] eng mashhur [[Salamin jangi|janglaridan]] biri bo'lib o'tdi, unda [[Mil. av. 480|miloddan avvalgi 480-yilda]] [[Qadimgi Yunoniston|yunonlar]] [[Femistokl|Themistocles]] qo'mondonligi ostida [[Ahamoniylar davlati|Fors]] flotini mag'lub etishdi. Salamis, [[Troya urushi|Troyan urushida]] Salamisni boshqargan Gomer qahramoni Ayaks oroli sifatida ham tanilgan. == Iqtisodiyot == Bu Perama - [[Pirey (Gretsiya)|Pirey]] mintaqasining mehnatkash aholisi uchun yozgi uy, chet ellik sayyohlar bu yerda kamdan-kam mehmon bo'lishar edi. Kinosuraning shimoli-sharqiy qismi savdo kemalarini dam olish va ta'mirlash uchun joy bo'lib xizmat qilar edi. U shuningdek baliqchilk markazi, bog'dorchilik, asosan [[Pista (urugʻ)|pistachilik]] rivojlangan edi. Salamis ham Gretsiya dengiz flotining asosiy bazasi bo'lib xizmat qilgan. == Transport == Salamis oroli materikdagi Pirey mintaqasi [[Parom|bilan parom suzuvchi inshoati orqali]] savdo aloqa qilar edi.. Orolning shimolidan o'tib, Afinaga chiqish mumkin edi. == Taniqli mahalliy aholi == Lembesis, Polychronis (1848—1913), yunon rassomi, Myunxen maktabi deb ataladigan tashkilot vakili. Teodoros Pangalos (1878—1952), general, Bolqon va Birinchi jahon urushi va Kichik Osiyo kampaniyasi ishtirokchisi, siyosatchi, 1925—1926-yillarda Gretsiya diktatori. == Shuningdek == * [[Salamin jangi|Salamis jangi]] * [[Qadimgi Yunoniston|Qadimgi Gretsiya]] == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Adabiyot == * Обнорский Н. П. Саламин // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1900. — Т. XXVIIIa. — С. 113. * {{Книга|автор=Αντιπλοίαρχος (Ο) Αθ. Τσιλιβίγκος ΠΝ|заглавие=Σαλαμίνα, Μονή Φανερωμένης και ο Πρώτος Ναύσταθμος 1878—1881|издательство=Ίανθος|год=2005}} * {{Книга|часть=Σαλαμίνα|заглавие=Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα|год=1996|volume=53|pages=74}} * Μ. Παλέρμου. Η Σαλαμίνα μέσα από το πέρασμα των αιώνων (греч.) // Έρευνα. — 2001. — Ιούλιος. — Σ. 83—84. * Τ. Καραντής. Οι Αρβανίτες και τα Αρβανίτικα στη Σαλαμίνα (греч.) // Έρευνα. — 2001. — Ιούλιος. — Σ. 39. * {{Книга|автор=Θ. Παντελή|заглавие=Σαλαμίνα. Πορεία μέσα στο χρόνο|издательство=Ιωλκός|год=2003|pages=88}} * {{Книга|автор=Σ. Καργάκου|заглавие=Γενική Ιστορία|издательство=Gutenberg|год=1976|pages=565}} [[Turkum:Orollar]] [[Turkum:Krit oroli]] [[Turkum:Yunoniston geografiyasi]] [[Turkum:Turkiya-Gretsiya]] 36v0lwav3r1zpuy9zkhsz7k2se8jykr Abdul Gʻani Barodar 0 758881 5999438 5877154 2026-04-20T12:12:01Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5999438 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | name = | native_name = عبدالغني برادر | native_name_lang = | birth_date = {{Birth date and age|1963|9|29|df=yes}} | birth_place = Yatimak qishlog'i, , Deh Ravud tumani, Uruzgan Provinsiyasi, Afg'oniston | nationality = [[Afg'on]] | death_date = | death_place = | allegiance = {{nowrap|[[Islamic Emirate of Afghanistan (1996–2001)|Islamic Emirate of Afghanistan]]}} | branch = [[Islamic Army of Afghanistan]] (1996-2001) | rank = Corps Commander <br /> Deputy Chief of Staff | commands = | battles = [[Sovet-Afgʻon urushi]]<br />[[Afgʻonistondagi fuqarolar urushi (1996–2001)]]<br />[[Afgʻonistondagi urush (2001–2021)]] | otherparty = | awards = [[Time (jurnal)|Time jurnali]]ning 2021-yildagi 100 ta eng nufuzli insonlar roʻyxatida nomi tilga olingan | ismi = Abdul Gʻani Baradar | asl ismi = Mulla Sahib | tasvir = [[Fayl:Abdul_Ghani_Baradar.jpg|300px|]] | izoh = Baradar. 2020-yil. | lavozim = | boshlanish davri = [[2021-yil]] 7-sentabr | oʻtmishdoshi = Hasan Akhund | bosh vazir = Hasan Akhund | lavozim_2 = [[Afgʻoniston Islom Amirligi rahbarining uchinchi oʻrinbosari]] | boshlanish davri_2 = [[2021-yil]] 15-avgust | lavozimi = [[Afgʻoniston Bosh vazirining iqtisodiy masalalar boʻyicha birinchi oʻrinbosari vazifasini bajaruvchi]] | lavozim_3 = [[Afgʻoniston Islom Amirligining iqtisodiy komissiyasi rahbari]] | boshlanish davri_3 = [[2022-yil]] | lavozim_4 = [[Afgʻoniston Islom Amirligi siyosiy idorasi rahbari]] | boshlanish davri_4 = [[2019-yil]] 24-yanvar | tugash davri_4 = [[2021-yil]] 21-avgust | hukumat boshligʻi_4 = | oʻtmishdoshi_4 = Sher Mohammad Abbas Stanikzai | vorisi_4 = Suhail Shaheen | lavozim_5 = [[Afgʻoniston Islom Amirligi rahbarining birinchi oʻrinbosari]] | boshlanish davri_5 = [[2002-yil]] may | tugash davri_5 = [[2010-yil]] 8-fevral | hukumat boshligʻi_5 = | oʻtmishdoshi_5 = Mohammad Rabbani | vorisi_5 = Akhtar Mansour | lavozim_6 = [[Afgʻoniston mudofaa vaziri oʻrinbosari]] | boshlanish davri_6 = [[1996-yil]] 27-sentabr | tugash davri_6 = [[1997-yil]] aprel | yetakchi_6 = Mullah Omar | vorisi_6 = Muhammad Fazl | yetakchi_5 = Mullah Omar | yetakchi_4 = Hibatullah Akhundzada | yetakchi_3 = Hibatullah Akhundzada | yetakchi_2 = Hibatullah Akhundzada | yetakchi = Hibatullah Akhundzada | qoʻshin turi = Gʻarbiy Afgʻoniston korpusi <br /> Markaziy korpus, Kobul }} [[Fayl:Abdul_Ghani_Baradar_-_2020.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Abdul_Ghani_Baradar_-_2020.jpg/220px-Abdul_Ghani_Baradar_-_2020.jpg|thumb| Mulla Baradar 2020-yilda Qatarning Doha shahrida Doha kelishuvini imzolash uchun.]] '''Abdul Gʻani Baradar''' (1963-yil 29-sentyabr yoki {{Circa}} 1968-yilda tugʻilgan) — [[Afgʻoniston]] davlat arbobi va diniy arbobi, ayni paytda [[Afgʻoniston]]lik Abdul Salam Hanafiy va Abdul Kabir bilan birga bosh vazirning birinchi oʻrinbosari vazifasini bajaruvchi. U, shuningdek, [[Tolibon]]ning hammuassisi hisoblanadi. Uni Afgʻonistonda sharafli ''mulla bilishadi.'' U 2002-yildan 2010-yilgacha [[Muhammad Umar|Mulla Umarning]] bosh oʻrinbosari boʻlgan, 2019-yildan esa Tolibonning toʻrtinchi qoʻmondoni, rahbar [[Haybatulloh Oxundzoda|Hibatulloh Oxundzodaning]] uchta oʻrinbosaridan biridir. U 1996-yildan 2001-yilgacha [[Tolibon]] boshqaruvi davrida yuqori lavozimlarda ishlagan. 2001-yilda Tolibon hukumati AQSh boshchiligidagi tashqi kuchlar ishtirokida qulagach, u tashkilotning [[Pokiston]]dagi Kvetta Shoʻrosini boshqarishga koʻtarilib, Tolibonning ''amaldagi'' rahbariga aylandi. U 2010-yilda [[Pokiston]] tomonidan qamoqqa tashlangan. Bunga sabab qilib u [[Afgʻoniston Islom Respublikasi|Afgʻoniston hukumati]] bilan tinchlik kelishuvini Pokiston ishtirokisiz yashirincha muhokama qilgani uchun degan ehtimol koʻrsatiladi. U 2018-yilda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Qoʻshma Shtatlar]] iltimosiga koʻra ozod etilgan va keyinchalik Tolibon rahbarining oʻrinbosari va [[Qatar]]dagi siyosiy idorasi rahbari etib tayinlangan. 2021-yil 15-sentyabrda Baradar [[Time (jurnal)|''Time'']] jurnalida „2021-yilning 100 ta eng nufuzli odami“ roʻyxatiga kiritilgan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=THE 100 MOST INFLUENTIAL PEOPLE OF 2021|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6095986/abdul-ghani-baradar|nashriyot=Time Magazine|kirish sanasi=18-dekabr 2021-yil|arxivsana=23-noyabr 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211123020550/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6095986/abdul-ghani-baradar/}}</ref>. == Yoshligi == Uning tugʻilgan sanasi va joyi haqidagi xabarlar turlicha. [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xavfsizlik Kengashi|Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining]] Konsolidatsiyalangan roʻyxatiga koʻra, u taxminan 1968-yilda Afgʻoniston Podsholigining Uruzgon viloyati Deh Ravud tumanidagi Yatimak qishlogʻida tugʻilgan<ref name="VOA_Tanzeem">{{yangiliklar manbasi |last=Tanzeem |first=Ayesha |date=25-yanvar 2019-yil |title=Who Is Taliban's New Chief Negotiator? |work=[[Voice of America]] |url=https://www.voanews.com/a/who-is-new-taliban-chief-negotiator-/4758847.html |url-status=live |access-date=29-sentabr 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929213221/https://www.voanews.com/a/who-is-new-taliban-chief-negotiator-/4758847.html |archive-date=29-sentabr 2021-yil}}</ref><ref>https://www.un.org/securitycouncil/sanctions/information</ref>. Ammo shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarda uning tugʻilgan yili 1963-yil<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Gupta |first=Shishir |author-link=Shishir Gupta |date=10-sentabr 2021-yil |title=Mullah Baradar's passport reveals Pak support for Taliban |work=[[Hindustan Times]] |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/mullah-baradar-s-passport-reveals-pak-support-for-taliban-101631288533940.html |url-status=live |access-date=1-oktabr 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001050637/https://www.hindustantimes.com/world-news/mullah-baradar-s-passport-reveals-pak-support-for-taliban-101631288533940.html |archive-date=1-oktabr 2021-yil}}</ref> yoki tugʻilgan sanasi va joyi 1963-yil 29-sentyabr Oʻruzgʻon shahri deb koʻrsatilgan<ref>https://twitter.com/Kalamnigar/status/1277955793451577344</ref>. U zirak ([[Durroniylar|durroniy va]] [[Pushtunlar|pushtun]] aralashmasi)<ref>{{veb manbasi|muallif=Hänni|ism=Adrian|sarlavha=Why Does Pakistan's Release of a Key Taliban Leader Matter?|url=https://thediplomat.com/2018/10/why-does-pakistans-release-of-a-key-taliban-leader-matter/|ish=thediplomat.com|nashriyot=[[The Diplomat]]|til=en|sana=30-oktabr 2018-yil|kirish sanasi=17-avgust 2021-yil|arxivsana=16-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210816165227/https://thediplomat.com/2018/10/why-does-pakistans-release-of-a-key-taliban-leader-matter/}}</ref>, Sadozay va [[Popalzay]] qabilasidan<ref>{{kitob manbasi|first=Antonio|last=Giustozzi|title=Koran, Kalashnikov, and laptop: the neo-Taliban insurgency in Afghanistan|publisher=Columbia University Press|year=2008|isbn=978-0-231-70009-2|page=47|url=https://books.google.com/books?id=LV7-WYlOgRIC&q=mullah+baradar&pg=PA47|accessdate=5-oktabr 2020-yil}}</ref> boʻlgan. Gollandiyalik [[jurnalist]] Bette Damning soʻzlariga koʻra, u [[Muhammad Umar]] bilan oʻsmirlik chogʻlarida doʻst boʻlgan<ref name="Green20">{{yangiliklar manbasi |last=Green |first=Matthew |date=20-fevral 2010-yil |title=Man in the News: Mullah Abdul Ghani Baradar |work=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/4b922166-1d8d-11df-a893-00144feab49a |url-status=live |access-date=17-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816172013/https://www.ft.com/content/4b922166-1d8d-11df-a893-00144feab49a |archive-date=16-avgust 2021-yil}}</ref>''. Newsweek'' maʼlumotlariga koʻra, Umar va Baradar ikki opa-singilga uylanish orqali boja boʻlgan boʻlishlari mumkin. Tolibonning birinchi yetakchisi [[Muhammad Umar]] unga „Birodar“<ref name="Green20" /> yoki Mulla Birodar degan maʼnoni anglatuvchi „Baradar“ laqabini qoʻygan<ref name="frontline">{{veb manbasi|muallif=Taddonio|ism=Patrice|sana=21-yanvar 2020-yil|sarlavha='I Might Die There': Journalist Najibullah Quraishi on Going Face-to-Face with ISIS and the Taliban in Afghanistan|url=https://www.pbs.org/wgbh/frontline/article/face-to-face-with-isis-and-the-taliban-in-afghanistan/|kirish sanasi=17-avgust 2021-yil|ish=[[Frontline (American TV program)|Frontline]]|nashriyot=PBS|arxivsana=17-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210817104412/https://www.pbs.org/wgbh/frontline/article/face-to-face-with-isis-and-the-taliban-in-afghanistan/}}</ref>. == Karyera == === Sovet urushi === U 1980-yillarda Qandahorda (asosan Panjvayi hududida) [[Afgʻon urushi (1979—1989)|Sovet-Afgʻon urushida]] qatnashgan va Sovet qoʻllab-quvvatlagan Afgʻoniston hukumatiga qarshi afgʻon mujohidlari guruhida Umarning oʻrinbosari boʻlib xizmat qilgan<ref name="Green20"/><ref name="FT">{{yangiliklar manbasi |last=Green |first=Matthew |date=16-fevral 2010-yil |title=Taliban strategist was seen as future negotiator |work=[[Financial Times]] |url=http://www.ft.com/cms/s/0/43706130-1ae7-11df-88fa-00144feab49a.html |url-status=live |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217053129/http://www.ft.com/cms/s/0/43706130-1ae7-11df-88fa-00144feab49a.html |archive-date=17-fevral 2010-yil}}</ref>. Umar yaqin doʻstliklari tufayli unga „birodar“<ref name="Green20" /> degan nomning „Baradar“ shaklini bergan<ref name="frontline"/>. Keyinchalik u [[Qandahor]] viloyatining Mayvand shahrida Umar bilan birga madrasani boshqargan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Abdul Ghani Baradar|url=https://www.britannica.com/biography/Mullah-Abdul-Ghani-Baradar|ish=[[Encyclopædia Britannica]]|kirish sanasi=9-dekabr 2021-yil|til=en|sana=4-noyabr 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211116174626/https://www.britannica.com/biography/Mullah-Abdul-Ghani-Baradar|arxivsana=16-noyabr 2021-yil}}</ref>. === Tolibondagi ish faoliyati === 1994-yilda u, jumladan Umar ham, Afgʻoniston janubida Tolibonga asos solgan toʻrt kishidan biri edi<ref name="BBC_profile_2010">{{yangiliklar manbasi |date=17-fevral 2010-yil |title=Profile: Mullah Abdul Ghani Beradar |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8517693.stm |url-status=live |access-date=19-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218050421/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8517693.stm |archive-date=18-fevral 2010-yil}}</ref>. Tolibon hukmronligi davrida (1996-2001) Baradar turli lavozimlarda ishlagan. Xabarlarga koʻra, u Hirot va Nimruz viloyatlari hokimi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=26-noyabr 2001-yil |title=The Hunt For Bin Laden |work=[[Time (magazine)|Time]] |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1001287-5,00.html |url-status=dead |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604103922/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1001287-5,00.html |archive-date=4-iyun 2011-yil}}</ref><ref>{{kitob manbasi|last=Adamec|first=Ludwig W.|url=https://books.google.com/books?id=xyW-uxh7m5gC&q=baradar&pg=PR83|title=Volume 30 of Historical dictionary of Afghan wars, revolutions, and insurgencies|publisher=Rowman & Littlefield|year=2005|isbn=0-8108-4948-8|page=lxxxiii|accessdate=5-oktabr 2020-yil}}</ref> yoki gʻarbiy Afgʻonistondagi korpus qoʻmondoni boʻlgan<ref name="Moreau"/>. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari davlat departamenti|AQSh Davlat departamentining]] maxfiy nomaʼlum hujjatida u Armiya shtab boshligʻining sobiq oʻrinbosari va Markaziy armiya [[Kobul (shahar)|korpusi]] qoʻmondoni sifatida koʻrsatilgan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=B1, 1.4(D)|url=http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB295/doc17.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100208210326/http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB295/doc17.pdf|arxivsana=8-fevral 2010-yil|kirish sanasi=16-fevral 2010-yil|nashriyot=[[US State Department]]}}</ref>, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining Konsolidatsiyalangan roʻyxatida esa Mudofaa vaziri oʻrinbosari boʻlgan<ref name="UNSCCL">{{veb manbasi |sarlavha=United Nations Security Council Consolidated List |url=https://scsanctions.un.org/7wz7nen-all.html |nashriyot=[[United Nations]] |kirish sanasi=10-sentabr 2021-yil |arxivsana=10-sentabr 2021-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210910090135/https://scsanctions.un.org/7wz7nen-all.html}}</ref>. === Afgʻonistondagi urush === [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|2001-yil 11-sentabr xurujlaridan]] keyin Qoʻshma Shtatlar Afgʻonistonga bostirib kirdi va afgʻon kuchlari yordamida Tolibonni agʻdarib tashladi. Baradar AQSh tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan Shimoliy alyansga qarshi kurashgan va ''Newsweek nashriga'' koʻra, 2001-yil noyabrida Tolibon mudofaasi barbod boʻlayotgan paytda „mototsiklga minib, eski doʻstini [Umarni] togʻlarga xavfsiz joyga olib ketgan“<ref name="Moreau"/>. Bir hikoyada aytilishicha, AQShga aloqador afgʻon kuchlari oʻsha oyda Baradar va boshqa Tolibon vakillarini qoʻlga olgan, ammo Pokiston razvedkasi ularning ozod etilishini taʼminlagan<ref name="NYT">{{yangiliklar manbasi |last=Mazzetti |first=Mark |last2=Filkins, Dexter |date=16-fevral 2010-yil |title=Secret Joint Raid Captures Taliban's Top Commander |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2010/02/16/world/asia/16intel.html?hp=&pagewanted=all |url-status=live |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100222034255/http://www.nytimes.com/2010/02/16/world/asia/16intel.html?hp=&pagewanted=all |archive-date=22-fevral 2010-yil}}</ref>. Bette Dam tomonidan xabar qilingan yana bir hikoyada aytilishicha, Baradar oʻzining hamkasbi Popalzay qabiladoshi [[Hamid Karzay]]ni Afgʻonistonga Tolibonga qarshi qoʻllab-quvvatlash uchun kirib kelganida jiddiy xavfdan qutqargan<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Dam |first=Bette |date=16-fevral 2010-yil |title=Mullah Baradar: friend or foe? |publisher=[[Radio Netherlands Worldwide]] |url=http://www.rnw.nl/english/article/mullah-baradar-friend-or-foe |url-status=dead |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100219073810/http://www.rnw.nl/english/article/mullah-baradar-friend-or-foe |archive-date=19-fevral 2010-yil}}</ref>. Yangi Afgʻoniston hukumati 2001-yil dekabrdagi Bonn kelishuviga muvofiq tashkil etilgan. Hamid Karzay Afgʻonistonning muvaqqat rahbari, keyinroq esa prezidenti boʻlib ishlagan. Baradar endi xalqaro kuchlar va yangi tuzilgan Afgʻoniston hukumatiga qarshi kurashayotganini koʻrdi. Dastlabki bosqindan keyingi yillar davomida koʻplab toliblar qoʻmondonlari, jumladan 2007-yilda Hilmand viloyatida Baradarning raqibi Dadulloh ham oʻldirilgan. Baradar oxir-oqibat Kvetta Shurasini boshqarishga koʻtarildi va Pokistondan qoʻzgʻolonni boshqarib, Tolibonning amalda rahbariga aylandi<ref name="Moreau">{{yangiliklar manbasi |last=Moreau |first=Ron |date=25-iyul 2009-yil |title=America's New Nightmare |work=[[Newsweek]] |url=http://www.newsweek.com/id/208637 |url-status=live |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100208151717/http://www.newsweek.com/id/208637 |archive-date=8-fevral 2010-yil}}</ref>. Gʻarb diplomatlari uni Shoʻroda afgʻon hukumati bilan aloqa qilish uchun ochiqroq va Pokiston Xizmatlararo razvedkasi taʼsiriga chidamliroq boʻlganlar qatorida deb hisoblashgan<ref name=/>. Kelib chiqishiga koʻra u „eski uslubdagi pushtun qabila boshligʻi“ va konsensus yaratuvchisi sifatida tasvirlangan<ref name="Moreau" />. Harbiy harakatlariga qaramay, Baradar, xususan, 2004 va 2009-yillarda tinchlik muzokaralarini boshlashga urinishlar ortida turgani<ref name="Moreau"/> va keng tarqalgan muzokaralar olib borilgan tinchlik bitimining potentsial asosiy qismi sifatida koʻrilgani xabar qilingan. === Pokistondagi qamoq, 2010-2018-yillar === Baradar Pokistonning Xizmatlararo razvedka boshqarmasi (ISI) tomonidan 2010-yil yanvar oyi<ref name="nyt-extra-prize" /> yoki fevral oyi boshida<ref name="BBC20100216">{{yangiliklar manbasi |date=16-fevral 2010-yil |title=Taliban commander Mullah Beradar 'seized in Pakistan' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8517375.stm |url-status=live |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218044645/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8517375.stm |archive-date=18-fevral 2010-yil}}</ref> [[Karachi|Karachi shahrida]] hibsga olingan<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Shah |first=Saeed |date=16-fevral 2010-yil |title=Afghanistan's No. 2 Taliban leader captured in Pakistan |publisher=[[McClatchy News Service]] |url=http://www.mcclatchydc.com/homepage/story/85369.html |access-date=16-fevral 2010-yil}}</ref><ref name="Cnn2010-02-16">{{yangiliklar manbasi |date=16-fevral 2010-yil |title=Capture may be turning point in Taliban fight |publisher=CNN |url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/02/16/taliban.commander.captured/index.html?eref=time_us |url-status=live |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107105416/http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/02/16/taliban.commander.captured/index.html?eref=time_us |archive-date=7-noyabr 2012-yil}}</ref><ref name="ap-newblow">{{yangiliklar manbasi |date=16-fevral 2010-yil |title=Taliban leader's arrest a new blow to insurgents |publisher=Yahoo! News |agency=Associated Press |url=https://news.yahoo.com/s/ap/20100216/ap_on_re_us/afghanistan_taliban |url-status=dead |access-date=14-yanvar 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100222231953/http://news.yahoo.com/s/ap/20100216/ap_on_re_us/afghanistan_taliban |archive-date=22-fevral 2010-yil}}</ref><ref name="ap-hails">{{yangiliklar manbasi |last=Zengerle |first=Patricia |date=17-fevral 2010-yil |title=White House hails capture of Taliban leader |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE61G5DE20100217 |url-status=live |access-date=30-iyun 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116033804/https://www.reuters.com/article/idUSTRE61G5DE20100217 |archive-date=16-noyabr 2020-yil |quote='a big success for our mutual efforts in the region,' spokesman Robert Gibbs said, breaking the White House's silence on the capture of Mullah Abdul Ghani Baradar.}}</ref>. Pokiston uning hibsga olinganini bir haftadan soʻng tasdiqladi, Pokiston ichki ishlar vaziri Rahmon Malik esa hibsga AQSh agentlari aloqadorligi haqidagi xabarlarni rad etdi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=17-fevral 2010-yil |title=Pakistan confirms Taliban arrest |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8519354.stm |url-status=live |access-date=17-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217052223/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8519354.stm |archive-date=17-fevral 2010-yil}}</ref>. ''Nyu-York Times gazetasining'' hibsga olinganidan koʻp oʻtmay xabar berishicha, Amerika razvedka idoralari Pokiston aksilterror zobitlariga Baradar bilan aloqasi boʻlgan jangarilar uchrashuvi haqida xabar bergan, biroq bir necha kishi hibsga olinganidan keyingina Baradarning oʻzi bir necha kishi hibsga olinganini tushungan<ref name="nyt-extra-prize">{{yangiliklar manbasi |last=Shane |first=Scott |last2=Schmitt |first2=Eric |date=18-fevral 2010-yil |title=In Pakistan Raid, Taliban Chief was Extra Prize |work=[[The New York Times]]}}</ref>. ''Nyu-York Times gazetasining'' bir necha oy oʻtib xabar berishicha, Pokiston rasmiylari oʻshanda Baradarning oʻzini nishonga olganliklarini daʼvo qilishgan, chunki u uzoq vaqtdan beri Tolibonni qoʻllab-quvvatlab kelayotgan Pokiston ishtirokisiz Afgʻoniston hukumati bilan tinchlik kelishuvini muhokama qilgan. Ularning taʼkidlashicha, ISI Baradarning uyali telefonini Karachi hududiga kuzatuvga qoʻygan, Markaziy razvedka boshqarmasini uning aniq manzilini aniqlash uchun yanada murakkab kuzatuv moslamasidan foydalanishga chaqirgan va keyin pokistonliklar uni hibsga olish oʻtishgan. " ''Nyu-York Times'' " gazetasi voqealar va xulosalar haligacha noaniq, degan xulosaga keldi<ref name="nyt-motive">{{yangiliklar manbasi |last=Filkins |first=Dexter |author-link=Dexter Filkins |date=22-avgust 2010-yil |title=Pakistanis Tell of Motive in Taliban Leader's Arrest |work=[[The New York Times]]}}</ref>. Bu voqea Pokiston matbuotida faqat yengil yoritilgan edi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Khan |first=M. Ilyas |date=17-fevral 2010-yil |title='Muted' Pakistan media response to Taliban arrest |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8519616.stm |url-status=live |access-date=17-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218045137/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8519616.stm |archive-date=18-fevral 2010-yil}}</ref>. Abdul Qayyum Zokir Baradar hibsga olinganidan keyin Tolibon harbiy rahbari boʻldi. [[Fayl:Secretary_Pompeo_Participates_in_a_Signing_Ceremony_in_Doha_(49601220548).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Secretary_Pompeo_Participates_in_a_Signing_Ceremony_in_Doha_%2849601220548%29.jpg/220px-Secretary_Pompeo_Participates_in_a_Signing_Ceremony_in_Doha_%2849601220548%29.jpg|thumb| AQSh vakili Zalmay Xalilzod (chapda) va Baradar (oʻngda) 2020-yil 29-fevralda Qatar poytaxti Doha shahrida [[AQSH-Tolibon kelishuvi|Afgʻonistonga tinchlik oʻrnatish toʻgʻrisidagi bitimni imzoladilar.]]]] Garchi baʼzi tahlilchilar Baradarning hibsga olinishini Pokiston pozitsiyasining sezilarli oʻzgarishi deb bilishsa-da<ref name="globe-smart">{{yangiliklar manbasi |last=Eric Rosenbach |date=21-fevral 2010-yil |title=Pakistan Smart to Hit Taliban |work=The Boston Globe |url=https://www.boston.com/bostonglobe/editorial_opinion/oped/articles/2010/02/21/pakistan_smart_to_hit_taliban/ |url-status=live |access-date=21-fevral 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220209/http://www.boston.com/bostonglobe/editorial_opinion/oped/articles/2010/02/21/pakistan_smart_to_hit_taliban/ |archive-date=4-mart 2016-yil |quote=The capture of Baradar and the Afghan Taliban governors is only the most recent and highly visible signal of the possible shift.}}</ref>, boshqalar Pokiston Baradarni Karzay hukumati bilan muzokaralarini toʻxtatish, Pokiston afgʻon siyosatidan joy olishi uchun hibsga olganini daʼvo qilishdi<ref name="us-diplomatic-cable">{{veb manbasi|sarlavha=Leaked US diplomatic cable Wikileaks ref number 10KABUL693|muallif=American Embassy in Kabul|nashriyot=WikiLeaks|sana=10-fevral 2010-yil|url=http://wikileaks.ch/cable/2010/02/10KABUL693.html|kirish sanasi=8-dekabr 2010-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101208034037/http://wikileaks.ch/cable/2010/02/10KABUL693.html|arxivsana=8-dekabr 2010-yil}}</ref> — chunki ular oʻrtasidagi kelishuv Tolibon va Karzay hukumati Pokistonni Afgʻonistondagi taʼsiridan mahrum qilishi mumkin<ref name="globe-editorial">{{yangiliklar manbasi |date=22-fevral 2010-yil |title=Pakistan's Complicated Motives |work=The Boston Globe |department=Editorial |url=https://www.boston.com/bostonglobe/editorial_opinion/editorials/articles/2010/02/22/pakistans_complicated_motives/ |url-status=live |access-date=21-fevral 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304100507/http://www.boston.com/bostonglobe/editorial_opinion/editorials/articles/2010/02/22/pakistans_complicated_motives/ |archive-date=4-mart 2016-yil |quote=An agreement between the Taliban and the Karzai government could deprive Pakistan of influence in next-door Afghanistan.}}</ref>. Boshqa bir fikrga koʻra, pokistonlik general Ashfaq Parvez Kayoniy oʻz karerasini 2010-yil noyabrida belgilangan nafaqaga chiqish muddatini uzaytirish uchun bir qator toliblarning hibsga olinishidan foydalangan. Nazariyaga koʻra, bu uning amerikalik siyosatchilar orasidagi obroʻsini oshiradi va shu tariqa Pokiston hukumatini ushlab turish uchun bosim oʻtkazadi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Shahzad |first=Syed Saleem |date=23-fevral 2010-yil |title=Pakistan: Detained Taliban leaders 'linked to ISI' |publisher=[[Adnkronos]] |url=http://www.adnkronos.com/AKI/English/Security/?id=3.1.46594827 |url-status=dead |access-date=25-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100224210812/http://www.adnkronos.com/AKI/English/Security/?id=3.1.46594827 |archive-date=24-fevral 2010-yil}}</ref>. Afgʻoniston hukumati Baradar bilan maxfiy muzokaralar olib borayotgani va uning hibsga olinishi prezident [[Hamid Karzay]]ni gʻazablantirgani aytiladi<ref>Riechmann, Deb; Gannon, Kathy (15 March 2010).</ref>. Pokiston rasmiy ravishda soʻralsa, Baradarni Afgʻonistonga yetkazib beradi<ref>{{Citation|first1=Zahid|last=Hussain|title=Pakistan Offers Taliban Official to Afghans|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703510204575085430452913408?mod=WSJ_latestheadlines|journal=[[The Wall Street Journal]]|date=24 February 2010|access-date=24 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100225034754/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703510204575085430452913408.html?mod=WSJ_latestheadlines|archivedate=25 February 2010}}</ref> va uni [[Ekstraditsiya|ekstraditsiya qilish]] davom etyapti<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Salahuddin |first=Sayed |date=25-fevral 2010-yil |title=Pakistan to hand over Taliban No 2, says Afghanistan |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/idUSSGE61O0EM20100225?type=usDollarRpt |url-status=live |access-date=25-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812173357/https://www.reuters.com/article/idUSSGE61O0EM20100225?type=usDollarRpt |archive-date=12-avgust 2021-yil}}</ref>, degan qayta-qayta daʼvolarga qaramay, u Pokiston 2012-yil noyabrida ozod qilgan toʻqqiz nafar toliblar guruhidan chiqarib tashlandi<ref>Baqir Sajjad Syed (13 November 2012).</ref><ref name="nyt-prisoners">{{yangiliklar manbasi |last=Nordland |first=Rod |date=17-noyabr 2012-yil |title=More Taliban Prisoners May Be Released |work=[[The New York Times]]}}</ref>. Oxir-oqibat, 2018-yil oktyabr oyi oʻrtalarida uni ozod qilishdi<ref name="Borger_victor">{{yangiliklar manbasi |last=Borger |first=Julian |date=15-avgust 2021-yil |title=Taliban's Abdul Ghani Baradar is undisputed victor of a 20-year war |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2021/aug/15/talibans-abdul-ghani-baradar-is-undisputed-victor-of-a-20-year-war |url-status=live |access-date=18-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201101700/https://www.theguardian.com/world/2021/aug/15/talibans-abdul-ghani-baradar-is-undisputed-victor-of-a-20-year-war |archive-date=1-dekabr 2021-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=16-avgust 2021-yil |title=Who is Abdul Ghani Baradar, the man who led the Taliban takeover of Afghanistan? |work=[[The Times of Israel]] |url=https://www.timesofisrael.com/who-is-abdul-ghani-baradar-the-man-who-led-the-taliban-takeover-of-afghanistan/ |url-status=live |access-date=18-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817214853/https://www.timesofisrael.com/who-is-abdul-ghani-baradar-the-man-who-led-the-taliban-takeover-of-afghanistan/ |archive-date=17-avgust 2021-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2018/10/25/world/asia/taliban-peace-talks.html|sarlavha=Taliban Deputy Is Released Amid Push for Afghan Peace Talks|ism=Mujib|muallif=Mashal|sana=25-oktabr 2018-yil|ish=[[The New York Times]]|kirish sanasi=28-oktabr 2018-yil|arxivsana=28-oktabr 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181028190322/https://www.nytimes.com/2018/10/25/world/asia/taliban-peace-talks.html}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Ahmad |first=Jibran |date=26-oktabr 2018-yil |title=Pakistan releases two senior Taliban commanders – sources |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/uk-afghanistan-pakistan-taliban-idUKKCN1MZ1X1 |url-status=live |access-date=27-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827102356/https://www.reuters.com/article/uk-afghanistan-pakistan-taliban-idUKKCN1MZ1X1 |archive-date=27-avgust 2021-yil}}</ref>. Vashington maxsus vakili Zalmay Xalilzodning aytishicha, u Pokistondan uni ozod qilishni soʻragan, chunki Xalilzod Baradar Afgʻonistondagi tinchlik jarayoniga yordam berishi mumkinligiga ishongan<ref name="auto">{{veb manbasi|url=https://www.nationalheraldindia.com/international/pakistan-frees-taliban-co-founder-at-us-request-will-play-constructive-role-in-afghan-peace-initiative|sarlavha=Pakistan frees Taliban co-founder at US request; will play constructive role in Afghan peace initiative|ish=National Herald|sana=9-fevral 2019-yil|kirish sanasi=9-fevral 2019-yil|arxivsana=15-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210815120125/https://www.nationalheraldindia.com/international/pakistan-frees-taliban-co-founder-at-us-request-will-play-constructive-role-in-afghan-peace-initiative}}</ref>. === Chiqarilgandan keyingi ish faoliyati === [[Fayl:Secretary_Pompeo_Meets_With_the_Taliban_Delegation_(50333305012).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Secretary_Pompeo_Meets_With_the_Taliban_Delegation_%2850333305012%29.jpg/220px-Secretary_Pompeo_Meets_With_the_Taliban_Delegation_%2850333305012%29.jpg|thumb| Delegatsiya AQSh vakili Zalmay Halilzod (2-chapda) va Davlat kotibi [[Mike Pompeo|Mayk Pompeo]] bilan uchrashdi; Abdul Gʻani Baradar (chapda 4), Abdul Hakim Ishoqzoy (chapda 5); [[Suhail Shaheen|Suhayl Shoxin]] (oʻngda). 2020-yil sentabr.]] Baradar 2019-yil yanvarida, Pokiston uni ozod qilganidan taxminan uch oy oʻtib, Tolibon oliy rahbarining oʻrinbosari va Tolibonning Qatar poytaxti Dohadagi siyosiy idorasi rahbari etib tayinlangan edi<ref name="LWJ">{{veb manbasi|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2019/01/mullah-baradar-appointed-head-of-talibans-political-office-in-qatar.php|ish=[[Long War Journal]]|sarlavha=Mullah Beradar appointed head of Taliban's 'political office' in Qatar|ism=Bill|muallif=Roggio|sana=24-yanvar 2019-yil|iqtibos='In accordance with the decree issued by the Leader of Islamic Emirate, the esteemed Mullah Abdul Ghani Beradar has been appointed as the deputy of the Leader in Political Affairs and the chief of the Political Office of the Islamic Emirate,' the Taliban statement said.|kirish sanasi=29-yanvar 2019-yil|arxivsana=27-yanvar 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190127074625/https://www.longwarjournal.org/archives/2019/01/mullah-baradar-appointed-head-of-talibans-political-office-in-qatar.php}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=25-yanvar 2019-yil |title=Taliban Brings Released Leader into Peace Talks with U.S. |work=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |url=https://www.rferl.org/a/taliban-appoints-new-political-leader-amid-peace-talks-with-u-s-/29729268.html |url-status=live |access-date=30-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210831044720/https://www.rferl.org/a/taliban-appoints-new-political-leader-amid-peace-talks-with-u-s-/29729268.html |archive-date=31-avgust 2021-yil}}</ref>. U rahbarning uchta oʻrinbosari ichida eng kattasi edi, qolgan ikkitasi Sirojuddin Hoqoniy va Mulla Yoqub edi<ref name="Economist_blasts">{{yangiliklar manbasi |date=28-avgust 2021-yil |title=Blasts at Kabul airport make the Afghan evacuation grimmer still |work=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/asia/2021/08/28/afghanistans-evacuation-deadline-is-a-deadly-countdown |url-status=live |access-date=31-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830234815/https://www.economist.com/asia/2021/08/28/afghanistans-evacuation-deadline-is-a-deadly-countdown |archive-date=30-avgust 2021-yil}}</ref>. ''The Economist'' va ''The Diplomat'' nashrlariga koʻra, u oliy rahbar [[Haybatulloh Oxundzoda|Hibatulloh Oxundzoda]] qoʻl ostida xizmat qilgan boʻlsa-da, Baradar Tolibonning [[De facto|amaldagi]] rahbari sifatida koʻrilgan<ref name="adrianhanni">{{veb manbasi |muallif=Hänni |ism=Adrian |sarlavha=Why Does Pakistan's Release of a Key Taliban Leader Matter? |url=https://thediplomat.com/2018/10/why-does-pakistans-release-of-a-key-taliban-leader-matter/ |ish=thediplomat.com |nashriyot=[[The Diplomat]] |til=en |sana=30-oktabr 2018-yil |kirish sanasi=17-avgust 2021-yil |arxivsana=16-avgust 2021-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210816165227/https://thediplomat.com/2018/10/why-does-pakistans-release-of-a-key-taliban-leader-matter/}}</ref><ref name="Economist_who">{{yangiliklar manbasi |date=18-avgust 2021-yil |title=Who is Mullah Abdul Ghani Baradar, the Taliban's de facto leader? |work=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2021/08/18/who-is-mullah-abdul-ghani-baradar-the-talibans-de-facto-leader |url-status=live |access-date=31-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830165034/https://www.economist.com/the-economist-explains/2021/08/18/who-is-mullah-abdul-ghani-baradar-the-talibans-de-facto-leader |archive-date=30-avgust 2021-yil}}</ref>. AQSh Davlat kotibi [[Mike Pompeo|Mayk Pompeo]] Afgʻonistonning oʻsha paytdagi prezidenti [[Ashraf Gʻani]] bilan uchrashuvda uni „juda murakkab oʻyinchi“ deb atadi<ref>{{veb manbasi|sana=2021-12-10|sarlavha=The Secret History of the U.S. Diplomatic Failure in Afghanistan|url=https://www.newyorker.com/magazine/2021/12/20/the-secret-history-of-the-us-diplomatic-failure-in-afghanistan|kirish sanasi=2021-12-11|ish=The New Yorker|til=en-US|arxivsana=11-dekabr 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211135914/https://www.newyorker.com/magazine/2021/12/20/the-secret-history-of-the-us-diplomatic-failure-in-afghanistan}}</ref>. 2020-yil fevral oyida Baradar Tolibon nomidan AQSh kuchlarini Afgʻonistondan olib chiqib ketish boʻyicha [[AQSH-Tolibon kelishuvi|Doha kelishuvini]] imzoladi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=29-fevral 2020-yil |title=Trump says Taliban deal to 'bring our people home' |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-51692546 |url-status=live |access-date=1-mart 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301004756/https://www.bbc.com/news/world-asia-51692546 |archive-date=1-mart 2020-yil}}</ref>. 2021-yil 17-avgustda Baradar 2001-yilda birinchi Tolibon hukumati qulaganidan beri birinchi marta Afgʻonistonga qaytdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.axios.com/taliban-president-abdul-ghani-baradar-afghanistan-635cf0eb-5d3e-4e40-b71b-44126141ecea.html|sarlavha=Taliban says co-founder Abdul Ghani Baradar has arrived in Afghanistan|sana=17-avgust 2021-yil|ish=Axios|kirish sanasi=17-avgust 2021-yil|arxivsana=18-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210818122410/https://www.axios.com/taliban-president-abdul-ghani-baradar-afghanistan-635cf0eb-5d3e-4e40-b71b-44126141ecea.html}}</ref>. 2021-yil avgustida [[Ashraf Gʻani]] [[Kobulning qulashi (2021)|hukumati Tolibon tomonidan agʻdarilganidan]] soʻng u Afgʻoniston prezidenti boʻlishi haqida mish-mishlar tarqalgan edi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Mullah Abdul Ghani Baradar declared Afghanistan's new President|url=https://ummid.com/news/2021/august/15.08.2021/mullah-abdul-ghani-baradar-declared-afghanistans-new-president.html|sana=16-avgust 2021-yil|kirish sanasi=15-avgust 2021-yil|ish=ummid|til=en|arxivsana=15-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210815185100/https://ummid.com/news/2021/august/15.08.2021/mullah-abdul-ghani-baradar-declared-afghanistans-new-president.html}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=Mullah Abdul Ghani Baradar, One of the Co-founders of Taliban, Likely to be Afghanistan's New President|url=https://www.news18.com/news/world/mullah-abdul-ghani-baradar-one-of-the-co-founders-of-taliban-likely-to-be-afghanistans-new-president-4089671.html|sana=16-avgust 2021-yil|kirish sanasi=15-avgust 2021-yil|ish=News18|til=en|arxivsana=15-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210815192611/https://www.news18.com/news/world/mullah-abdul-ghani-baradar-one-of-the-co-founders-of-taliban-likely-to-be-afghanistans-new-president-4089671.html}}</ref> 2021-yil 23-avgust kuni [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi|Markaziy razvedka boshqarmasi]] direktori Uilyam J. Berns Kobulda Baradar bilan yashirin uchrashuv oʻtkazdi va AQSh qoʻshinlarini Afgʻonistondan olib chiqish uchun 31-avgustgacha boʻlgan muddatni muhokama qildi.<ref>{{yangiliklar manbasi |date=24-avgust 2021-yil |title=CIA director met Taliban leader in Afghanistan on Monday -sources |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/cia-director-met-taliban-leader-kabul-monday-washington-post-reports-2021-08-24/ |url-status=live |access-date=26-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830013332/https://www.reuters.com/world/cia-director-met-taliban-leader-kabul-monday-washington-post-reports-2021-08-24/ |archive-date=30-avgust 2021-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=24-avgust 2021-yil |title=CIA chief secretly met with Taliban leader in Kabul: Report |work=Al-Jazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/8/24/cia-chief-held-secret-meeting-with-taliban-in-kabul-report |url-status=live |access-date=26-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210829075245/https://www.aljazeera.com/news/2021/8/24/cia-chief-held-secret-meeting-with-taliban-in-kabul-report |archive-date=29-avgust 2021-yil}}</ref> 2021-yil 14-sentyabrda Baradar bir necha kundan beri omma oldida koʻrinmay qolgani va Afgʻonistonning yangi hukumatidagi hokimiyat uchun oʻzaro toʻqnashuvlarda yaralangani yoki halok boʻlgani haqida mish-mishlar tarqaldi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Graham-Harrison |first=Emma |date=14-sentabr 2021-yil |title=Questions in Kabul as two top Taliban leaders 'missing from public view' |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/14/questions-in-kabul-as-two-top-taliban-leaders-missing-from-public-view |url-status=live |access-date=14-sentabr 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128142533/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/14/questions-in-kabul-as-two-top-taliban-leaders-missing-from-public-view |archive-date=28-noyabr 2021-yil}}</ref>. Ertasi kuni Baradar bilan video intervyu eʼlon qilindi, unda u mish-mishlarni rad etdi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=15-sentabr 2021-yil |title=Afghanistan: Taliban deputy denies reports of leadership row in new video |work=[[BBC]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58555234 |url-status=live |access-date=15-sentabr 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915224224/https://www.bbc.com/news/world-asia-58555234 |archive-date=15-sentabr 2021-yil}}</ref>. === Mukofot va unvonlar === 2021-yil 15-sentyabrda Baradar [[Time (jurnal)|''Time'']] jurnalida „2021-yilning 100 ta eng nufuzli odami“ roʻyxatiga kirdi<ref>{{veb manbasi|muallif=Rashid|ism=Ahmed|sarlavha=Abdul Ghani Baradar: The 100 Most Influential People of 2021|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6095986/abdul-ghani-baradar/|ish=time.com|nashriyot=[[Time (magazine)|Time]]|til=en|sana=15-sentabr 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210915144640/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6095986/abdul-ghani-baradar/|arxivsana=15-sentabr 2021-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|30em}} {{DEFAULTSORT:Baradar, Abdul}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Pushtunlar]] [[Turkum:Tolibon yetakchilari]] [[Turkum:Pokistondagi afgʻonistonlik muhojirlar]] [[Turkum:Afgʻoniston Tolibon hukumati vazirlari]] [[Turkum:Afgʻoniston bosh vaziri oʻrinbosarlari]] 9qcb2bxfmv7y3fzo0qejtaj9dwqa1zw 5999441 5999438 2026-04-20T12:12:34Z KWiki78 246724 5999441 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | name = | native_name = عبدالغني برادر | native_name_lang = | birth_date = {{Birth date and age|1963|9|29|df=yes}} | birth_place = Yatimak qishlog'i, , Deh Ravud tumani, Uruzgan Provinsiyasi, Afg'oniston | nationality = [[Afg'on]] | death_date = | death_place = | allegiance = {{nowrap|[[Islamic Emirate of Afghanistan (1996–2001)|Islamic Emirate of Afghanistan]]}} | branch = [[Islamic Army of Afghanistan]] (1996-2001) | rank = Corps Commander <br /> Deputy Chief of Staff | commands = | battles = [[Sovet-Afgʻon urushi]]<br />[[Afgʻonistondagi fuqarolar urushi (1996–2001)]]<br />[[Afgʻonistondagi urush (2001–2021)]] | otherparty = | awards = [[Time (jurnal)|Time jurnali]]ning 2021-yildagi 100 ta eng nufuzli insonlar roʻyxatida nomi tilga olingan | ismi = Abdul Gʻani Baradar | asl ismi = Mulla Sahib | tasvir = [[Fayl:Abdul_Ghani_Baradar.jpg|300px|]] | izoh = Baradar. 2020-yil. | lavozim = | boshlanish davri = [[2021-yil]] 7-sentabr | oʻtmishdoshi = Hasan Akhund | bosh vazir = Hasan Akhund | lavozim_2 = [[Afgʻoniston Islom Amirligi rahbarining uchinchi oʻrinbosari]] | boshlanish davri_2 = [[2021-yil]] 15-avgust | lavozimi = [[Afgʻoniston Bosh vazirining iqtisodiy masalalar boʻyicha birinchi oʻrinbosari vazifasini bajaruvchi]] | lavozim_3 = [[Afgʻoniston Islom Amirligining iqtisodiy komissiyasi rahbari]] | boshlanish davri_3 = [[2022-yil]] | lavozim_4 = [[Afgʻoniston Islom Amirligi siyosiy idorasi rahbari]] | boshlanish davri_4 = [[2019-yil]] 24-yanvar | tugash davri_4 = [[2021-yil]] 21-avgust | hukumat boshligʻi_4 = | oʻtmishdoshi_4 = Sher Mohammad Abbas Stanikzai | vorisi_4 = Suhail Shaheen | lavozim_5 = [[Afgʻoniston Islom Amirligi rahbarining birinchi oʻrinbosari]] | boshlanish davri_5 = [[2002-yil]] may | tugash davri_5 = [[2010-yil]] 8-fevral | hukumat boshligʻi_5 = | oʻtmishdoshi_5 = Mohammad Rabbani | vorisi_5 = Akhtar Mansour | lavozim_6 = [[Afgʻoniston mudofaa vaziri oʻrinbosari]] | boshlanish davri_6 = [[1996-yil]] 27-sentabr | tugash davri_6 = [[1997-yil]] aprel | yetakchi_6 = Mullah Omar | vorisi_6 = Muhammad Fazl | yetakchi_5 = Mullah Omar | yetakchi_4 = Hibatullah Akhundzada | yetakchi_3 = Hibatullah Akhundzada | yetakchi_2 = Hibatullah Akhundzada | yetakchi = Hibatullah Akhundzada | qoʻshin turi = Gʻarbiy Afgʻoniston korpusi <br /> Markaziy korpus, Kobul }} [[Fayl:Abdul_Ghani_Baradar_-_2020.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Abdul_Ghani_Baradar_-_2020.jpg/220px-Abdul_Ghani_Baradar_-_2020.jpg|thumb| Mulla Baradar 2020-yilda Qatarning Doha shahrida Doha kelishuvini imzolash uchun.]] '''Abdul Gʻani Baradar''' (1963-yil 29-sentyabr yoki {{Circa}} 1968-yilda tugʻilgan) — [[Afgʻoniston]] davlat arbobi va diniy arbobi, ayni paytda [[Afgʻoniston]]lik Abdul Salam Hanafiy va Abdul Kabir bilan birga bosh vazirning birinchi oʻrinbosari vazifasini bajaruvchi. U, shuningdek, [[Tolibon]]ning hammuassisi hisoblanadi. Uni Afgʻonistonda sharafli ''mulla bilishadi.'' U 2002-yildan 2010-yilgacha [[Muhammad Umar|Mulla Umarning]] bosh oʻrinbosari boʻlgan, 2019-yildan esa Tolibonning toʻrtinchi qoʻmondoni, rahbar [[Haybatulloh Oxundzoda|Hibatulloh Oxundzodaning]] uchta oʻrinbosaridan biridir. U 1996-yildan 2001-yilgacha [[Tolibon]] boshqaruvi davrida yuqori lavozimlarda ishlagan. 2001-yilda Tolibon hukumati AQSh boshchiligidagi tashqi kuchlar ishtirokida qulagach, u tashkilotning [[Pokiston]]dagi Kvetta Shoʻrosini boshqarishga koʻtarilib, Tolibonning ''amaldagi'' rahbariga aylandi. U 2010-yilda [[Pokiston]] tomonidan qamoqqa tashlangan. Bunga sabab qilib u [[Afgʻoniston Islom Respublikasi|Afgʻoniston hukumati]] bilan tinchlik kelishuvini Pokiston ishtirokisiz yashirincha muhokama qilgani uchun degan ehtimol koʻrsatiladi. U 2018-yilda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Qoʻshma Shtatlar]] iltimosiga koʻra ozod etilgan va keyinchalik Tolibon rahbarining oʻrinbosari va [[Qatar]]dagi siyosiy idorasi rahbari etib tayinlangan. 2021-yil 15-sentyabrda Baradar [[Time (jurnal)|''Time'']] jurnalida „2021-yilning 100 ta eng nufuzli odami“ roʻyxatiga kiritilgan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=THE 100 MOST INFLUENTIAL PEOPLE OF 2021|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6095986/abdul-ghani-baradar|nashriyot=Time Magazine|kirish sanasi=18-dekabr 2021-yil|arxivsana=23-noyabr 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211123020550/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6095986/abdul-ghani-baradar/}}</ref>. == Yoshligi == Uning tugʻilgan sanasi va joyi haqidagi xabarlar turlicha. [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xavfsizlik Kengashi|Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining]] Konsolidatsiyalangan roʻyxatiga koʻra, u taxminan 1968-yilda Afgʻoniston Podsholigining Uruzgon viloyati Deh Ravud tumanidagi Yatimak qishlogʻida tugʻilgan<ref name="VOA_Tanzeem">{{yangiliklar manbasi |last=Tanzeem |first=Ayesha |date=25-yanvar 2019-yil |title=Who Is Taliban's New Chief Negotiator? |work=[[Voice of America]] |url=https://www.voanews.com/a/who-is-new-taliban-chief-negotiator-/4758847.html |url-status=live |access-date=29-sentabr 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929213221/https://www.voanews.com/a/who-is-new-taliban-chief-negotiator-/4758847.html |archive-date=29-sentabr 2021-yil}}</ref><ref>https://www.un.org/securitycouncil/sanctions/information</ref>. Ammo shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarda uning tugʻilgan yili 1963-yil<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Gupta |first=Shishir |author-link=Shishir Gupta |date=10-sentabr 2021-yil |title=Mullah Baradar's passport reveals Pak support for Taliban |work=[[Hindustan Times]] |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/mullah-baradar-s-passport-reveals-pak-support-for-taliban-101631288533940.html |url-status=live |access-date=1-oktabr 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001050637/https://www.hindustantimes.com/world-news/mullah-baradar-s-passport-reveals-pak-support-for-taliban-101631288533940.html |archive-date=1-oktabr 2021-yil}}</ref> yoki tugʻilgan sanasi va joyi 1963-yil 29-sentyabr Oʻruzgʻon shahri deb koʻrsatilgan<ref>https://twitter.com/Kalamnigar/status/1277955793451577344</ref>. U zirak ([[Durroniylar|durroniy va]] [[Pushtunlar|pushtun]] aralashmasi)<ref>{{veb manbasi|muallif=Hänni|ism=Adrian|sarlavha=Why Does Pakistan's Release of a Key Taliban Leader Matter?|url=https://thediplomat.com/2018/10/why-does-pakistans-release-of-a-key-taliban-leader-matter/|ish=thediplomat.com|nashriyot=[[The Diplomat]]|til=en|sana=30-oktabr 2018-yil|kirish sanasi=17-avgust 2021-yil|arxivsana=16-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210816165227/https://thediplomat.com/2018/10/why-does-pakistans-release-of-a-key-taliban-leader-matter/}}</ref>, Sadozay va [[Popalzay]] qabilasidan<ref>{{kitob manbasi|first=Antonio|last=Giustozzi|title=Koran, Kalashnikov, and laptop: the neo-Taliban insurgency in Afghanistan|publisher=Columbia University Press|year=2008|isbn=978-0-231-70009-2|page=47|url=https://books.google.com/books?id=LV7-WYlOgRIC&q=mullah+baradar&pg=PA47|accessdate=5-oktabr 2020-yil}}</ref> boʻlgan. Gollandiyalik [[jurnalist]] Bette Damning soʻzlariga koʻra, u [[Muhammad Umar]] bilan oʻsmirlik chogʻlarida doʻst boʻlgan<ref name="Green20">{{yangiliklar manbasi |last=Green |first=Matthew |date=20-fevral 2010-yil |title=Man in the News: Mullah Abdul Ghani Baradar |work=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/4b922166-1d8d-11df-a893-00144feab49a |url-status=live |access-date=17-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816172013/https://www.ft.com/content/4b922166-1d8d-11df-a893-00144feab49a |archive-date=16-avgust 2021-yil}}</ref>''. Newsweek'' maʼlumotlariga koʻra, Umar va Baradar ikki opa-singilga uylanish orqali boja boʻlgan boʻlishlari mumkin. Tolibonning birinchi yetakchisi [[Muhammad Umar]] unga „Birodar“<ref name="Green20" /> yoki Mulla Birodar degan maʼnoni anglatuvchi „Baradar“ laqabini qoʻygan<ref name="frontline">{{veb manbasi|muallif=Taddonio|ism=Patrice|sana=21-yanvar 2020-yil|sarlavha='I Might Die There': Journalist Najibullah Quraishi on Going Face-to-Face with ISIS and the Taliban in Afghanistan|url=https://www.pbs.org/wgbh/frontline/article/face-to-face-with-isis-and-the-taliban-in-afghanistan/|kirish sanasi=17-avgust 2021-yil|ish=[[Frontline (American TV program)|Frontline]]|nashriyot=PBS|arxivsana=17-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210817104412/https://www.pbs.org/wgbh/frontline/article/face-to-face-with-isis-and-the-taliban-in-afghanistan/}}</ref>. == Karyera == === Sovet urushi === U 1980-yillarda Qandahorda (asosan Panjvayi hududida) [[Afgʻon urushi (1979—1989)|Sovet-Afgʻon urushida]] qatnashgan va Sovet qoʻllab-quvvatlagan Afgʻoniston hukumatiga qarshi afgʻon mujohidlari guruhida Umarning oʻrinbosari boʻlib xizmat qilgan<ref name="Green20"/><ref name="FT">{{yangiliklar manbasi |last=Green |first=Matthew |date=16-fevral 2010-yil |title=Taliban strategist was seen as future negotiator |work=[[Financial Times]] |url=http://www.ft.com/cms/s/0/43706130-1ae7-11df-88fa-00144feab49a.html |url-status=live |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217053129/http://www.ft.com/cms/s/0/43706130-1ae7-11df-88fa-00144feab49a.html |archive-date=17-fevral 2010-yil}}</ref>. Umar yaqin doʻstliklari tufayli unga „birodar“<ref name="Green20" /> degan nomning „Baradar“ shaklini bergan<ref name="frontline"/>. Keyinchalik u [[Qandahor]] viloyatining Mayvand shahrida Umar bilan birga madrasani boshqargan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Abdul Ghani Baradar|url=https://www.britannica.com/biography/Mullah-Abdul-Ghani-Baradar|ish=[[Encyclopædia Britannica]]|kirish sanasi=9-dekabr 2021-yil|til=en|sana=4-noyabr 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211116174626/https://www.britannica.com/biography/Mullah-Abdul-Ghani-Baradar|arxivsana=16-noyabr 2021-yil}}</ref>. === Tolibondagi ish faoliyati === 1994-yilda u, jumladan Umar ham, Afgʻoniston janubida Tolibonga asos solgan toʻrt kishidan biri edi<ref name="BBC_profile_2010">{{yangiliklar manbasi |date=17-fevral 2010-yil |title=Profile: Mullah Abdul Ghani Beradar |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8517693.stm |url-status=live |access-date=19-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218050421/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8517693.stm |archive-date=18-fevral 2010-yil}}</ref>. Tolibon hukmronligi davrida (1996-2001) Baradar turli lavozimlarda ishlagan. Xabarlarga koʻra, u Hirot va Nimruz viloyatlari hokimi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=26-noyabr 2001-yil |title=The Hunt For Bin Laden |work=[[Time (magazine)|Time]] |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1001287-5,00.html |url-status=dead |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604103922/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1001287-5,00.html |archive-date=4-iyun 2011-yil}}</ref><ref>{{kitob manbasi|last=Adamec|first=Ludwig W.|url=https://books.google.com/books?id=xyW-uxh7m5gC&q=baradar&pg=PR83|title=Volume 30 of Historical dictionary of Afghan wars, revolutions, and insurgencies|publisher=Rowman & Littlefield|year=2005|isbn=0-8108-4948-8|page=lxxxiii|accessdate=5-oktabr 2020-yil}}</ref> yoki gʻarbiy Afgʻonistondagi korpus qoʻmondoni boʻlgan<ref name="Moreau"/>. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari davlat departamenti|AQSh Davlat departamentining]] maxfiy nomaʼlum hujjatida u Armiya shtab boshligʻining sobiq oʻrinbosari va Markaziy armiya [[Kobul (shahar)|korpusi]] qoʻmondoni sifatida koʻrsatilgan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=B1, 1.4(D)|url=http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB295/doc17.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100208210326/http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB295/doc17.pdf|arxivsana=8-fevral 2010-yil|kirish sanasi=16-fevral 2010-yil|nashriyot=[[US State Department]]}}</ref>, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining Konsolidatsiyalangan roʻyxatida esa Mudofaa vaziri oʻrinbosari boʻlgan<ref name="UNSCCL">{{veb manbasi |sarlavha=United Nations Security Council Consolidated List |url=https://scsanctions.un.org/7wz7nen-all.html |nashriyot=[[United Nations]] |kirish sanasi=10-sentabr 2021-yil |arxivsana=10-sentabr 2021-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210910090135/https://scsanctions.un.org/7wz7nen-all.html}}</ref>. === Afgʻonistondagi urush === [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|2001-yil 11-sentabr xurujlaridan]] keyin Qoʻshma Shtatlar Afgʻonistonga bostirib kirdi va afgʻon kuchlari yordamida Tolibonni agʻdarib tashladi. Baradar AQSh tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan Shimoliy alyansga qarshi kurashgan va ''Newsweek nashriga'' koʻra, 2001-yil noyabrida Tolibon mudofaasi barbod boʻlayotgan paytda „mototsiklga minib, eski doʻstini [Umarni] togʻlarga xavfsiz joyga olib ketgan“<ref name="Moreau"/>. Bir hikoyada aytilishicha, AQShga aloqador afgʻon kuchlari oʻsha oyda Baradar va boshqa Tolibon vakillarini qoʻlga olgan, ammo Pokiston razvedkasi ularning ozod etilishini taʼminlagan<ref name="NYT">{{yangiliklar manbasi |last=Mazzetti |first=Mark |last2=Filkins, Dexter |date=16-fevral 2010-yil |title=Secret Joint Raid Captures Taliban's Top Commander |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2010/02/16/world/asia/16intel.html?hp=&pagewanted=all |url-status=live |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100222034255/http://www.nytimes.com/2010/02/16/world/asia/16intel.html?hp=&pagewanted=all |archive-date=22-fevral 2010-yil}}</ref>. Bette Dam tomonidan xabar qilingan yana bir hikoyada aytilishicha, Baradar oʻzining hamkasbi Popalzay qabiladoshi [[Hamid Karzay]]ni Afgʻonistonga Tolibonga qarshi qoʻllab-quvvatlash uchun kirib kelganida jiddiy xavfdan qutqargan<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Dam |first=Bette |date=16-fevral 2010-yil |title=Mullah Baradar: friend or foe? |publisher=[[Radio Netherlands Worldwide]] |url=http://www.rnw.nl/english/article/mullah-baradar-friend-or-foe |url-status=dead |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100219073810/http://www.rnw.nl/english/article/mullah-baradar-friend-or-foe |archive-date=19-fevral 2010-yil}}</ref>. Yangi Afgʻoniston hukumati 2001-yil dekabrdagi Bonn kelishuviga muvofiq tashkil etilgan. Hamid Karzay Afgʻonistonning muvaqqat rahbari, keyinroq esa prezidenti boʻlib ishlagan. Baradar endi xalqaro kuchlar va yangi tuzilgan Afgʻoniston hukumatiga qarshi kurashayotganini koʻrdi. Dastlabki bosqindan keyingi yillar davomida koʻplab toliblar qoʻmondonlari, jumladan 2007-yilda Hilmand viloyatida Baradarning raqibi Dadulloh ham oʻldirilgan. Baradar oxir-oqibat Kvetta Shurasini boshqarishga koʻtarildi va Pokistondan qoʻzgʻolonni boshqarib, Tolibonning amalda rahbariga aylandi<ref name="Moreau">{{yangiliklar manbasi |last=Moreau |first=Ron |date=25-iyul 2009-yil |title=America's New Nightmare |work=[[Newsweek]] |url=http://www.newsweek.com/id/208637 |url-status=live |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100208151717/http://www.newsweek.com/id/208637 |archive-date=8-fevral 2010-yil}}</ref>. Gʻarb diplomatlari uni Shoʻroda afgʻon hukumati bilan aloqa qilish uchun ochiqroq va Pokiston Xizmatlararo razvedkasi taʼsiriga chidamliroq boʻlganlar qatorida deb hisoblashgan<ref name=/>. Kelib chiqishiga koʻra u „eski uslubdagi pushtun qabila boshligʻi“ va konsensus yaratuvchisi sifatida tasvirlangan<ref name="Moreau" />. Harbiy harakatlariga qaramay, Baradar, xususan, 2004 va 2009-yillarda tinchlik muzokaralarini boshlashga urinishlar ortida turgani<ref name="Moreau"/> va keng tarqalgan muzokaralar olib borilgan tinchlik bitimining potentsial asosiy qismi sifatida koʻrilgani xabar qilingan. === Pokistondagi qamoq, 2010-2018-yillar === Baradar Pokistonning Xizmatlararo razvedka boshqarmasi (ISI) tomonidan 2010-yil yanvar oyi<ref name="nyt-extra-prize" /> yoki fevral oyi boshida<ref name="BBC20100216">{{yangiliklar manbasi |date=16-fevral 2010-yil |title=Taliban commander Mullah Beradar 'seized in Pakistan' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8517375.stm |url-status=live |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218044645/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8517375.stm |archive-date=18-fevral 2010-yil}}</ref> [[Karachi|Karachi shahrida]] hibsga olingan<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Shah |first=Saeed |date=16-fevral 2010-yil |title=Afghanistan's No. 2 Taliban leader captured in Pakistan |publisher=[[McClatchy News Service]] |url=http://www.mcclatchydc.com/homepage/story/85369.html |access-date=16-fevral 2010-yil}}</ref><ref name="Cnn2010-02-16">{{yangiliklar manbasi |date=16-fevral 2010-yil |title=Capture may be turning point in Taliban fight |publisher=CNN |url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/02/16/taliban.commander.captured/index.html?eref=time_us |url-status=live |access-date=16-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107105416/http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/02/16/taliban.commander.captured/index.html?eref=time_us |archive-date=7-noyabr 2012-yil}}</ref><ref name="ap-newblow">{{yangiliklar manbasi |date=16-fevral 2010-yil |title=Taliban leader's arrest a new blow to insurgents |publisher=Yahoo! News |agency=Associated Press |url=https://news.yahoo.com/s/ap/20100216/ap_on_re_us/afghanistan_taliban |url-status=dead |access-date=14-yanvar 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100222231953/http://news.yahoo.com/s/ap/20100216/ap_on_re_us/afghanistan_taliban |archive-date=22-fevral 2010-yil}}</ref><ref name="ap-hails">{{yangiliklar manbasi |last=Zengerle |first=Patricia |date=17-fevral 2010-yil |title=White House hails capture of Taliban leader |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE61G5DE20100217 |url-status=live |access-date=30-iyun 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116033804/https://www.reuters.com/article/idUSTRE61G5DE20100217 |archive-date=16-noyabr 2020-yil |quote='a big success for our mutual efforts in the region,' spokesman Robert Gibbs said, breaking the White House's silence on the capture of Mullah Abdul Ghani Baradar.}}</ref>. Pokiston uning hibsga olinganini bir haftadan soʻng tasdiqladi, Pokiston ichki ishlar vaziri Rahmon Malik esa hibsga AQSh agentlari aloqadorligi haqidagi xabarlarni rad etdi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=17-fevral 2010-yil |title=Pakistan confirms Taliban arrest |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8519354.stm |url-status=live |access-date=17-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217052223/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8519354.stm |archive-date=17-fevral 2010-yil}}</ref>. ''Nyu-York Times gazetasining'' hibsga olinganidan koʻp oʻtmay xabar berishicha, Amerika razvedka idoralari Pokiston aksilterror zobitlariga Baradar bilan aloqasi boʻlgan jangarilar uchrashuvi haqida xabar bergan, biroq bir necha kishi hibsga olinganidan keyingina Baradarning oʻzi bir necha kishi hibsga olinganini tushungan<ref name="nyt-extra-prize">{{yangiliklar manbasi |last=Shane |first=Scott |last2=Schmitt |first2=Eric |date=18-fevral 2010-yil |title=In Pakistan Raid, Taliban Chief was Extra Prize |work=[[The New York Times]]}}</ref>. ''Nyu-York Times gazetasining'' bir necha oy oʻtib xabar berishicha, Pokiston rasmiylari oʻshanda Baradarning oʻzini nishonga olganliklarini daʼvo qilishgan, chunki u uzoq vaqtdan beri Tolibonni qoʻllab-quvvatlab kelayotgan Pokiston ishtirokisiz Afgʻoniston hukumati bilan tinchlik kelishuvini muhokama qilgan. Ularning taʼkidlashicha, ISI Baradarning uyali telefonini Karachi hududiga kuzatuvga qoʻygan, Markaziy razvedka boshqarmasini uning aniq manzilini aniqlash uchun yanada murakkab kuzatuv moslamasidan foydalanishga chaqirgan va keyin pokistonliklar uni hibsga olish oʻtishgan. " ''Nyu-York Times'' " gazetasi voqealar va xulosalar haligacha noaniq, degan xulosaga keldi<ref name="nyt-motive">{{yangiliklar manbasi |last=Filkins |first=Dexter |author-link=Dexter Filkins |date=22-avgust 2010-yil |title=Pakistanis Tell of Motive in Taliban Leader's Arrest |work=[[The New York Times]]}}</ref>. Bu voqea Pokiston matbuotida faqat yengil yoritilgan edi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Khan |first=M. Ilyas |date=17-fevral 2010-yil |title='Muted' Pakistan media response to Taliban arrest |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8519616.stm |url-status=live |access-date=17-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218045137/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8519616.stm |archive-date=18-fevral 2010-yil}}</ref>. Abdul Qayyum Zokir Baradar hibsga olinganidan keyin Tolibon harbiy rahbari boʻldi. [[Fayl:Secretary_Pompeo_Participates_in_a_Signing_Ceremony_in_Doha_(49601220548).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Secretary_Pompeo_Participates_in_a_Signing_Ceremony_in_Doha_%2849601220548%29.jpg/220px-Secretary_Pompeo_Participates_in_a_Signing_Ceremony_in_Doha_%2849601220548%29.jpg|thumb| AQSh vakili Zalmay Xalilzod (chapda) va Baradar (oʻngda) 2020-yil 29-fevralda Qatar poytaxti Doha shahrida [[AQSH-Tolibon kelishuvi|Afgʻonistonga tinchlik oʻrnatish toʻgʻrisidagi bitimni imzoladilar.]]]] Garchi baʼzi tahlilchilar Baradarning hibsga olinishini Pokiston pozitsiyasining sezilarli oʻzgarishi deb bilishsa-da<ref name="globe-smart">{{yangiliklar manbasi |last=Eric Rosenbach |date=21-fevral 2010-yil |title=Pakistan Smart to Hit Taliban |work=The Boston Globe |url=https://www.boston.com/bostonglobe/editorial_opinion/oped/articles/2010/02/21/pakistan_smart_to_hit_taliban/ |url-status=live |access-date=21-fevral 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220209/http://www.boston.com/bostonglobe/editorial_opinion/oped/articles/2010/02/21/pakistan_smart_to_hit_taliban/ |archive-date=4-mart 2016-yil |quote=The capture of Baradar and the Afghan Taliban governors is only the most recent and highly visible signal of the possible shift.}}</ref>, boshqalar Pokiston Baradarni Karzay hukumati bilan muzokaralarini toʻxtatish, Pokiston afgʻon siyosatidan joy olishi uchun hibsga olganini daʼvo qilishdi<ref name="us-diplomatic-cable">{{veb manbasi|sarlavha=Leaked US diplomatic cable Wikileaks ref number 10KABUL693|muallif=American Embassy in Kabul|nashriyot=WikiLeaks|sana=10-fevral 2010-yil|url=http://wikileaks.ch/cable/2010/02/10KABUL693.html|kirish sanasi=8-dekabr 2010-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101208034037/http://wikileaks.ch/cable/2010/02/10KABUL693.html|arxivsana=8-dekabr 2010-yil}}</ref> — chunki ular oʻrtasidagi kelishuv Tolibon va Karzay hukumati Pokistonni Afgʻonistondagi taʼsiridan mahrum qilishi mumkin<ref name="globe-editorial">{{yangiliklar manbasi |date=22-fevral 2010-yil |title=Pakistan's Complicated Motives |work=The Boston Globe |department=Editorial |url=https://www.boston.com/bostonglobe/editorial_opinion/editorials/articles/2010/02/22/pakistans_complicated_motives/ |url-status=live |access-date=21-fevral 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304100507/http://www.boston.com/bostonglobe/editorial_opinion/editorials/articles/2010/02/22/pakistans_complicated_motives/ |archive-date=4-mart 2016-yil |quote=An agreement between the Taliban and the Karzai government could deprive Pakistan of influence in next-door Afghanistan.}}</ref>. Boshqa bir fikrga koʻra, pokistonlik general Ashfaq Parvez Kayoniy oʻz karerasini 2010-yil noyabrida belgilangan nafaqaga chiqish muddatini uzaytirish uchun bir qator toliblarning hibsga olinishidan foydalangan. Nazariyaga koʻra, bu uning amerikalik siyosatchilar orasidagi obroʻsini oshiradi va shu tariqa Pokiston hukumatini ushlab turish uchun bosim oʻtkazadi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Shahzad |first=Syed Saleem |date=23-fevral 2010-yil |title=Pakistan: Detained Taliban leaders 'linked to ISI' |publisher=[[Adnkronos]] |url=http://www.adnkronos.com/AKI/English/Security/?id=3.1.46594827 |url-status=dead |access-date=25-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100224210812/http://www.adnkronos.com/AKI/English/Security/?id=3.1.46594827 |archive-date=24-fevral 2010-yil}}</ref>. Afgʻoniston hukumati Baradar bilan maxfiy muzokaralar olib borayotgani va uning hibsga olinishi prezident [[Hamid Karzay]]ni gʻazablantirgani aytiladi<ref>Riechmann, Deb; Gannon, Kathy (15 March 2010).</ref>. Pokiston rasmiy ravishda soʻralsa, Baradarni Afgʻonistonga yetkazib beradi<ref>{{Citation|first1=Zahid|last=Hussain|title=Pakistan Offers Taliban Official to Afghans|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703510204575085430452913408?mod=WSJ_latestheadlines|journal=[[The Wall Street Journal]]|date=24 February 2010|access-date=24 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100225034754/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703510204575085430452913408.html?mod=WSJ_latestheadlines|archivedate=25 February 2010}}</ref> va uni [[Ekstraditsiya|ekstraditsiya qilish]] davom etyapti<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Salahuddin |first=Sayed |date=25-fevral 2010-yil |title=Pakistan to hand over Taliban No 2, says Afghanistan |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/idUSSGE61O0EM20100225?type=usDollarRpt |url-status=live |access-date=25-fevral 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812173357/https://www.reuters.com/article/idUSSGE61O0EM20100225?type=usDollarRpt |archive-date=12-avgust 2021-yil}}</ref>, degan qayta-qayta daʼvolarga qaramay, u Pokiston 2012-yil noyabrida ozod qilgan toʻqqiz nafar toliblar guruhidan chiqarib tashlandi<ref>Baqir Sajjad Syed (13 November 2012).</ref><ref name="nyt-prisoners">{{yangiliklar manbasi |last=Nordland |first=Rod |date=17-noyabr 2012-yil |title=More Taliban Prisoners May Be Released |work=[[The New York Times]]}}</ref>. Oxir-oqibat, 2018-yil oktyabr oyi oʻrtalarida uni ozod qilishdi<ref name="Borger_victor">{{yangiliklar manbasi |last=Borger |first=Julian |date=15-avgust 2021-yil |title=Taliban's Abdul Ghani Baradar is undisputed victor of a 20-year war |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2021/aug/15/talibans-abdul-ghani-baradar-is-undisputed-victor-of-a-20-year-war |url-status=live |access-date=18-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201101700/https://www.theguardian.com/world/2021/aug/15/talibans-abdul-ghani-baradar-is-undisputed-victor-of-a-20-year-war |archive-date=1-dekabr 2021-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=16-avgust 2021-yil |title=Who is Abdul Ghani Baradar, the man who led the Taliban takeover of Afghanistan? |work=[[The Times of Israel]] |url=https://www.timesofisrael.com/who-is-abdul-ghani-baradar-the-man-who-led-the-taliban-takeover-of-afghanistan/ |url-status=live |access-date=18-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817214853/https://www.timesofisrael.com/who-is-abdul-ghani-baradar-the-man-who-led-the-taliban-takeover-of-afghanistan/ |archive-date=17-avgust 2021-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2018/10/25/world/asia/taliban-peace-talks.html|sarlavha=Taliban Deputy Is Released Amid Push for Afghan Peace Talks|ism=Mujib|muallif=Mashal|sana=25-oktabr 2018-yil|ish=[[The New York Times]]|kirish sanasi=28-oktabr 2018-yil|arxivsana=28-oktabr 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181028190322/https://www.nytimes.com/2018/10/25/world/asia/taliban-peace-talks.html}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Ahmad |first=Jibran |date=26-oktabr 2018-yil |title=Pakistan releases two senior Taliban commanders – sources |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/uk-afghanistan-pakistan-taliban-idUKKCN1MZ1X1 |url-status=live |access-date=27-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827102356/https://www.reuters.com/article/uk-afghanistan-pakistan-taliban-idUKKCN1MZ1X1 |archive-date=27-avgust 2021-yil}}</ref>. Vashington maxsus vakili Zalmay Xalilzodning aytishicha, u Pokistondan uni ozod qilishni soʻragan, chunki Xalilzod Baradar Afgʻonistondagi tinchlik jarayoniga yordam berishi mumkinligiga ishongan<ref name="auto">{{veb manbasi|url=https://www.nationalheraldindia.com/international/pakistan-frees-taliban-co-founder-at-us-request-will-play-constructive-role-in-afghan-peace-initiative|sarlavha=Pakistan frees Taliban co-founder at US request; will play constructive role in Afghan peace initiative|ish=National Herald|sana=9-fevral 2019-yil|kirish sanasi=9-fevral 2019-yil|arxivsana=15-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210815120125/https://www.nationalheraldindia.com/international/pakistan-frees-taliban-co-founder-at-us-request-will-play-constructive-role-in-afghan-peace-initiative}}</ref>. === Chiqarilgandan keyingi ish faoliyati === [[Fayl:Secretary_Pompeo_Meets_With_the_Taliban_Delegation_(50333305012).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Secretary_Pompeo_Meets_With_the_Taliban_Delegation_%2850333305012%29.jpg/220px-Secretary_Pompeo_Meets_With_the_Taliban_Delegation_%2850333305012%29.jpg|thumb| Delegatsiya AQSh vakili Zalmay Halilzod (2-chapda) va Davlat kotibi [[Mike Pompeo|Mayk Pompeo]] bilan uchrashdi; Abdul Gʻani Baradar (chapda 4), Abdul Hakim Ishoqzoy (chapda 5); [[Suhail Shaheen|Suhayl Shoxin]] (oʻngda). 2020-yil sentabr.]] Baradar 2019-yil yanvarida, Pokiston uni ozod qilganidan taxminan uch oy oʻtib, Tolibon oliy rahbarining oʻrinbosari va Tolibonning Qatar poytaxti Dohadagi siyosiy idorasi rahbari etib tayinlangan edi<ref name="LWJ">{{veb manbasi|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2019/01/mullah-baradar-appointed-head-of-talibans-political-office-in-qatar.php|ish=[[Long War Journal]]|sarlavha=Mullah Beradar appointed head of Taliban's 'political office' in Qatar|ism=Bill|muallif=Roggio|sana=24-yanvar 2019-yil|iqtibos='In accordance with the decree issued by the Leader of Islamic Emirate, the esteemed Mullah Abdul Ghani Beradar has been appointed as the deputy of the Leader in Political Affairs and the chief of the Political Office of the Islamic Emirate,' the Taliban statement said.|kirish sanasi=29-yanvar 2019-yil|arxivsana=27-yanvar 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190127074625/https://www.longwarjournal.org/archives/2019/01/mullah-baradar-appointed-head-of-talibans-political-office-in-qatar.php}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=25-yanvar 2019-yil |title=Taliban Brings Released Leader into Peace Talks with U.S. |work=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |url=https://www.rferl.org/a/taliban-appoints-new-political-leader-amid-peace-talks-with-u-s-/29729268.html |url-status=live |access-date=30-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210831044720/https://www.rferl.org/a/taliban-appoints-new-political-leader-amid-peace-talks-with-u-s-/29729268.html |archive-date=31-avgust 2021-yil}}</ref>. U rahbarning uchta oʻrinbosari ichida eng kattasi edi, qolgan ikkitasi Sirojuddin Hoqoniy va Mulla Yoqub edi<ref name="Economist_blasts">{{yangiliklar manbasi |date=28-avgust 2021-yil |title=Blasts at Kabul airport make the Afghan evacuation grimmer still |work=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/asia/2021/08/28/afghanistans-evacuation-deadline-is-a-deadly-countdown |url-status=live |access-date=31-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830234815/https://www.economist.com/asia/2021/08/28/afghanistans-evacuation-deadline-is-a-deadly-countdown |archive-date=30-avgust 2021-yil}}</ref>. ''The Economist'' va ''The Diplomat'' nashrlariga koʻra, u oliy rahbar [[Haybatulloh Oxundzoda|Hibatulloh Oxundzoda]] qoʻl ostida xizmat qilgan boʻlsa-da, Baradar Tolibonning [[De facto|amaldagi]] rahbari sifatida koʻrilgan<ref name="adrianhanni">{{veb manbasi |muallif=Hänni |ism=Adrian |sarlavha=Why Does Pakistan's Release of a Key Taliban Leader Matter? |url=https://thediplomat.com/2018/10/why-does-pakistans-release-of-a-key-taliban-leader-matter/ |ish=thediplomat.com |nashriyot=[[The Diplomat]] |til=en |sana=30-oktabr 2018-yil |kirish sanasi=17-avgust 2021-yil |arxivsana=16-avgust 2021-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210816165227/https://thediplomat.com/2018/10/why-does-pakistans-release-of-a-key-taliban-leader-matter/}}</ref><ref name="Economist_who">{{yangiliklar manbasi |date=18-avgust 2021-yil |title=Who is Mullah Abdul Ghani Baradar, the Taliban's de facto leader? |work=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2021/08/18/who-is-mullah-abdul-ghani-baradar-the-talibans-de-facto-leader |url-status=live |access-date=31-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830165034/https://www.economist.com/the-economist-explains/2021/08/18/who-is-mullah-abdul-ghani-baradar-the-talibans-de-facto-leader |archive-date=30-avgust 2021-yil}}</ref>. AQSh Davlat kotibi [[Mike Pompeo|Mayk Pompeo]] Afgʻonistonning oʻsha paytdagi prezidenti [[Ashraf Gʻani]] bilan uchrashuvda uni „juda murakkab oʻyinchi“ deb atadi<ref>{{veb manbasi|sana=2021-12-10|sarlavha=The Secret History of the U.S. Diplomatic Failure in Afghanistan|url=https://www.newyorker.com/magazine/2021/12/20/the-secret-history-of-the-us-diplomatic-failure-in-afghanistan|kirish sanasi=2021-12-11|ish=The New Yorker|til=en-US|arxivsana=11-dekabr 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211135914/https://www.newyorker.com/magazine/2021/12/20/the-secret-history-of-the-us-diplomatic-failure-in-afghanistan}}</ref>. 2020-yil fevral oyida Baradar Tolibon nomidan AQSh kuchlarini Afgʻonistondan olib chiqib ketish boʻyicha [[AQSH-Tolibon kelishuvi|Doha kelishuvini]] imzoladi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=29-fevral 2020-yil |title=Trump says Taliban deal to 'bring our people home' |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-51692546 |url-status=live |access-date=1-mart 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301004756/https://www.bbc.com/news/world-asia-51692546 |archive-date=1-mart 2020-yil}}</ref>. 2021-yil 17-avgustda Baradar 2001-yilda birinchi Tolibon hukumati qulaganidan beri birinchi marta Afgʻonistonga qaytdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.axios.com/taliban-president-abdul-ghani-baradar-afghanistan-635cf0eb-5d3e-4e40-b71b-44126141ecea.html|sarlavha=Taliban says co-founder Abdul Ghani Baradar has arrived in Afghanistan|sana=17-avgust 2021-yil|ish=Axios|kirish sanasi=17-avgust 2021-yil|arxivsana=18-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210818122410/https://www.axios.com/taliban-president-abdul-ghani-baradar-afghanistan-635cf0eb-5d3e-4e40-b71b-44126141ecea.html}}</ref>. 2021-yil avgustida [[Ashraf Gʻani]] [[Kobulning qulashi (2021)|hukumati Tolibon tomonidan agʻdarilganidan]] soʻng u Afgʻoniston prezidenti boʻlishi haqida mish-mishlar tarqalgan edi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Mullah Abdul Ghani Baradar declared Afghanistan's new President|url=https://ummid.com/news/2021/august/15.08.2021/mullah-abdul-ghani-baradar-declared-afghanistans-new-president.html|sana=16-avgust 2021-yil|kirish sanasi=15-avgust 2021-yil|ish=ummid|til=en|arxivsana=15-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210815185100/https://ummid.com/news/2021/august/15.08.2021/mullah-abdul-ghani-baradar-declared-afghanistans-new-president.html}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=Mullah Abdul Ghani Baradar, One of the Co-founders of Taliban, Likely to be Afghanistan's New President|url=https://www.news18.com/news/world/mullah-abdul-ghani-baradar-one-of-the-co-founders-of-taliban-likely-to-be-afghanistans-new-president-4089671.html|sana=16-avgust 2021-yil|kirish sanasi=15-avgust 2021-yil|ish=News18|til=en|arxivsana=15-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210815192611/https://www.news18.com/news/world/mullah-abdul-ghani-baradar-one-of-the-co-founders-of-taliban-likely-to-be-afghanistans-new-president-4089671.html}}</ref> 2021-yil 23-avgust kuni [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi|Markaziy razvedka boshqarmasi]] direktori Uilyam J. Berns Kobulda Baradar bilan yashirin uchrashuv oʻtkazdi va AQSh qoʻshinlarini Afgʻonistondan olib chiqish uchun 31-avgustgacha boʻlgan muddatni muhokama qildi.<ref>{{yangiliklar manbasi |date=24-avgust 2021-yil |title=CIA director met Taliban leader in Afghanistan on Monday -sources |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/cia-director-met-taliban-leader-kabul-monday-washington-post-reports-2021-08-24/ |url-status=live |access-date=26-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830013332/https://www.reuters.com/world/cia-director-met-taliban-leader-kabul-monday-washington-post-reports-2021-08-24/ |archive-date=30-avgust 2021-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=24-avgust 2021-yil |title=CIA chief secretly met with Taliban leader in Kabul: Report |work=Al-Jazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/8/24/cia-chief-held-secret-meeting-with-taliban-in-kabul-report |url-status=live |access-date=26-avgust 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210829075245/https://www.aljazeera.com/news/2021/8/24/cia-chief-held-secret-meeting-with-taliban-in-kabul-report |archive-date=29-avgust 2021-yil}}</ref> 2021-yil 14-sentyabrda Baradar bir necha kundan beri omma oldida koʻrinmay qolgani va Afgʻonistonning yangi hukumatidagi hokimiyat uchun oʻzaro toʻqnashuvlarda yaralangani yoki halok boʻlgani haqida mish-mishlar tarqaldi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Graham-Harrison |first=Emma |date=14-sentabr 2021-yil |title=Questions in Kabul as two top Taliban leaders 'missing from public view' |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/14/questions-in-kabul-as-two-top-taliban-leaders-missing-from-public-view |url-status=live |access-date=14-sentabr 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128142533/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/14/questions-in-kabul-as-two-top-taliban-leaders-missing-from-public-view |archive-date=28-noyabr 2021-yil}}</ref>. Ertasi kuni Baradar bilan video intervyu eʼlon qilindi, unda u mish-mishlarni rad etdi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=15-sentabr 2021-yil |title=Afghanistan: Taliban deputy denies reports of leadership row in new video |work=[[BBC]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58555234 |url-status=live |access-date=15-sentabr 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915224224/https://www.bbc.com/news/world-asia-58555234 |archive-date=15-sentabr 2021-yil}}</ref>. === Mukofot va unvonlar === 2021-yil 15-sentyabrda Baradar [[Time (jurnal)|''Time'']] jurnalida „2021-yilning 100 ta eng nufuzli odami“ roʻyxatiga kirdi<ref>{{veb manbasi|muallif=Rashid|ism=Ahmed|sarlavha=Abdul Ghani Baradar: The 100 Most Influential People of 2021|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6095986/abdul-ghani-baradar/|ish=time.com|nashriyot=[[Time (magazine)|Time]]|til=en|sana=15-sentabr 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210915144640/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6095986/abdul-ghani-baradar/|arxivsana=15-sentabr 2021-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|30em}} {{DEFAULTSORT:Baradar, Abdul}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Pushtunlar]] [[Turkum:Tolibon yetakchilari]] [[Turkum:Pokistondagi afgʻonistonlik muhojirlar]] [[Turkum:Afgʻoniston Tolibon hukumati vazirlari]] [[Turkum:Afgʻoniston bosh vaziri oʻrinbosarlari]] lmhv9105030r5kt2yvkecca1xif3ci0 Conor Donovan 0 763014 6000042 5763812 2026-04-21T09:30:31Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6000042 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Conor Donovan|tasvir=CINvOCB 2017-05-13 - Conor Donovan (34525560881) (cropped).jpg|izoh=|tavallud_sana={{Birth date and age|1996|1|8}}|tavallud_joyi=[[Fuquay-Varina, North Carolina]], [[AQSH]]|boʻyi={{height|ft=6|in=2}}|pozitsiya=[[Himoyachi]]|joriyklub=[[Sacramento Republic FC|Sacramento Republic]]|klubraqami=24|yoshlikyillari1=2011—2013|yoshlikklublari1=U.S. Soccer Residency|yoshlikyillari2=2013—2014|yoshlikklublari2=Capital Area RailHawks|yillar1=2015—2017|klublar1=[[Orlando City SC|Orlando City]]|isht1=1|gollar1=0|yillar2=2015|klublar2=→ [[Pittsburgh Riverhounds]] (ijara)|isht2=1|gollar2=0|yillar3=2016—2017|klublar3=→ [[Orlando City B]] (Ijara)|isht3=35|gollar3=1|yillar4=2018|klublar4=[[Rio Grande Valley FC]]|isht4=10|gollar4=0|yillar5=2018|klublar5=[[Houston Dynamo]]|isht5=0|gollar5=0|yillar6=2018|klublar6=→ [[Rio Grande Valley FC]] (Ijara)|isht6=17|gollar6=1|yillar7=2019|klublar7=[[Rio Grande Valley FC]]|isht7=20|gollar7=1|yillar8=2020|klublar8=[[North Carolina FC]]|isht8=14|gollar8=1|yillar9=2021|klublar9=[[OKC Energy FC|OKC Energy]]|isht9=32|gollar9=2|yillar10=2022|klublar10=[[Sacramento Republic FC|Sacramento Republic]]|isht10=0|gollar10=0|milliyyillar1=2011—2013|milliyjamoa1=[[ AQSH U17]]|milliyisht1=29|milliygollar1=2|milliyyillar2=2014—2015|milliyjamoa2=[[AQSH U20]]|milliyisht2=10|milliygollar2=1|club-update=November 5, 2021}} '''Conor Donovan''' ({{Talaffuz|Konor Donovan}}) (1996-yil 8-yanvarda tugʻilgan) — Amerikalik professional [[Futbol|futbolchi]], hozirda Sakramento Respublikasida USL chempionatida oʻynaydi. == Ilk faoliyat yillari == 1996-yil 8-yanvarda tug‘ilgan Donovan o‘z futbol faoliyatini [[Shimoliy Karolina]] shtatining Roli shahridagi Kardinal Gibbons o‘rta maktabida o‘ynashdan boshlagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.gopack.com/sports/m-soccer/mtt/conor_donovan_908290.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150610090511/http://www.gopack.com/sports/m-soccer/mtt/conor_donovan_908290.html|sarlavha=Conor Donovan Bio – NC State University Official Athletic Site|arxivsana=June 10, 2015|ish=gopack.com}}</ref>. === Kollej === Birinchi kurs talabasi sifatida Donovan 2014-yilgi mavsumda NC State Wolfpack tarkibida 15 ta oʻyinda maydonga tushib, bitta gol va bitta golli uzatmani amalga oshirgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mlssoccer.com/players/conor-donovan|sarlavha=Conor Donovan|ish=MLSsoccer.com}}</ref>. == Jamoalardagi faoliyati == Donovan 2015 MLS SuperDraft tanlovida 22-oʻrinni egallagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.orlandocitysc.com/post/2015/01/15/orlando-city-select-defender-forward-2nd-round-superdraft|sarlavha=Orlando City Select Defender & Forward in 2nd Round of SuperDraft|ish=Orlando City Soccer Club}}</ref>. Donovan [[Adidas]] generation bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://americansoccernow.com/articles/conor-donovan-signs-generation-adidas-contract|sarlavha=ASN article: Conor Donovan Signs Generation Adidas Contract|ish=americansoccernow.com}}</ref>. U professional debyutini 2015-yil 17-iyun kuni Lamar Hunt AQSh ochiq kubogi doirasida Charleston Battery jamoasiga qarshi o‘tkazgan. Orlando penaltilar seriyasida 8:7 hisobida gʻalaba qozongan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Chin|ism=Jhamie|sarlavha=Match Recap: Orlando City Defeats Charleston Battery in Dramatic 10-Round Penalty Kick Shootout to Advance in the U.S. Open Cup|url=http://www.orlandocitysc.com/post/2015/06/17/match-recap-orlando-city-defeats-charleston-battery-dramatic-10-round-penalty-kick|ish=OrlandoCitySC.com|kirish sanasi=June 19, 2015|sana=June 17, 2015}}</ref>. 2015-yilning 8-avgustida Donovan MLSdagi debyutini Philadelphia Unionga qarshi o‘tkazgan. 10-daqiqada chap tizzasidagi oldingi xoch bogʻlamidan jarohat olgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-city-lions/on-the-pitch/os-orlando-city-conor-donovan-tears-acl-out-for-season-20150811-post.html|sarlavha=Orlando City defender Conor Donovan tears ACL, out for season|muallif=Orlando Sentinel|sana=August 11, 2015|ish=OrlandoSentinel.com|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2018-01-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180130091638/http://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-city-lions/on-the-pitch/os-orlando-city-conor-donovan-tears-acl-out-for-season-20150811-post.html}}</ref>. Donovan 2018-yil uchun USLning Rio Grande Valley FC Toros bilan shartnoma imzolagan<ref name=":0" />. 2018-yil 31-mayda Donovan RGVFCning MLS filiali Houston Dynamo bilan shartnoma imzolagan. U „Dynamo“ uchun AQSh Ochiq Kubogida NTX Reyadosga qarshi 5:0 hisobida gʻalaba qozonishdan oldin RGVFCga ijaraga berilgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.houstondynamo.com/players/conor-donovan|sarlavha=Conor Donovan|ish=houstondynamo.com|kirish sanasi=November 3, 2018}}</ref>. 2018-yil 27-noyabrda Houston Donovanning shartnoma variantidan voz kechgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.houstondynamo.com/post/2018/11/27/dynamo-announce-roster-moves-ahead-2019-season|sarlavha=Dynamo announce roster moves ahead of 2019 season|ish=houstondynamo.com|nashriyot=MLS|sana=November 27, 2018|kirish sanasi=January 15, 2019}}</ref>. Donovan 2019-yilgi mavsum uchun Rio Grande Valleyga qaytgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rgvfc.com/news_article/show/989003-rgv-fc-announces-roster-ahead-of-2019-preseason-friendly|sarlavha=RGV FC Announces Roster Ahead of 2019 Preseason Friendly|ism=TOROS|muallif=COMMUNICATIONS|sana=January 26, 2019|ish=Rio Grande Valley FC}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Rio Grande Valley FC bilan shartnomasi tugagach, Donovan oʻz davlatiga qaytib kelgan va Shimoliy Carolina FC USL chempionatiga qoʻshilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.northcarolinafc.com/news_article/show/1072901-north-carolina-fc-signs-former-ncfc-academy-standout-triangle-native-conor-donovan|sarlavha=North Carolina FC Signs Former NCFC Academy Standout, Triangle Native Conor Donovan|ism=NCFC|muallif=Communications|sana=December 20, 2019|ish=North Carolina FC|kirish sanasi=2022-08-02|arxivsana=2019-12-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191220154222/https://www.northcarolinafc.com/news_article/show/1072901-north-carolina-fc-signs-former-ncfc-academy-standout-triangle-native-conor-donovan}}</ref>. 2021-yil 12-yanvarda Donovan USL chempionatining OKC Energy jamoasiga oʻtgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1140402|sarlavha=Energy FC Adds Conor Donovan to Back Line|sana=January 12, 2021}}</ref>. Donovan Sakramento Respublikasiga 2022-yil 6-yanvarda OKC Energy jamoasining mavsumiy tanaffusga chiqish qaroridan keyin ko‘chib o‘tgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sacrepublicfc.com/news_article/show/1201656-republic-fc-add-defender-conor-donovan-for-2022-season|sarlavha=Republic FC Add Defender Conor Donovan for 2022 Season|ism=Republic FC|muallif=Communications|sana=January 6, 2022|ish=Sacramento Republic FC - USL|kirish sanasi=2022-08-02|arxivsana=2022-01-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220106230859/https://www.sacrepublicfc.com/news_article/show/1201656-republic-fc-add-defender-conor-donovan-for-2022-season}}</ref>. == Xalqaro faoliyati == Donovan 2013-yilgi CONCACAF U-17 chempionati doirasida AQSh U17 terma jamoasiga chaqirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/03/17/12/29/williams-name-20-player-roster|sarlavha=U-17 MNT Head Coach Richie Williams Names 20-Player Roster for 2013 CONCACAF U-17 Championship in Panama|ish=ussoccer.com}}</ref>. Donovan 2015-yilgi CONCACAF U-20 chempionati<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2015/01/04/21/09/150105-u20mnt-2015-concacaf-championship-roster-rel|sarlavha=Tab Ramos Names 20-Player Roster for 2015 CONCACAF U-20 Championship|ish=ussoccer.com}}</ref> va [[FIFA U-20 Jahon chempionati 2015|2015-yilgi FIFA U-20 Jahon chempionati]] uchun AQSh U20 terma jamoasiga chaqirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2015/05/25/16/49/150525-u20mnt-canouse-injured-donovan-joins-squad|sarlavha=Russell Canouse Pulls Out of U-20 MNT World Cup Squad with Injury; Replaced by Conor Donovan|ish=ussoccer.com}}</ref>. == Faoliyat statistikasi == {| class="wikitable" style="text-align: center" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="3" | Liga ! colspan="2" | Pley-off ! colspan="2" | Kubok ! colspan="2" | Jami |- ! Liga !Oʻyinlar ! Gollar ! Oʻyinlar ! Gollar !Oʻyinlar ! Gollar ! Oʻyinlar ! Gollar |- |[[:en:Orlando_City_SC|Orlando City]] | 2015 | MLS | 1 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 | 2 | 0 |- | [[:en:Pittsburgh_Riverhounds_SC|Pittsburgh Riverhounds]](ijara) | 2015 | rowspan="3" | USL | 1 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 |- | rowspan="3" | [[:en:Orlando_City_B|Orlando City B]] (Ijara) | 2016 | 15 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 15 | 1 |- | 2017 | 20 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 20 | 0 |- ! OCB jami ! ! 35 ! 1 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 35 ! 1 |- |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] | 2018 | USL | 10 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 10 | 0 |- |[[:en:Houston_Dynamo|Houston Dynamo]] | 2018 | MLS | 0 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 | 1 | 0 |- |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] (Ijara) | 2018 | USL | 17 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 17 | 1 |- | rowspan="2" |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] | 2019 | USLC | 20 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 20 | 1 |- ! RGVFC jami ! ! 47 ! 2 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 47 ! 2 |- |[[:en:North_Carolina_FC|North Carolina FC]] | 2020 | USLC | 14 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 14 | 1 |- ! colspan="3" | Karyerada jami ! 98 ! 4 ! 0 ! 0 ! 2 ! 0 ! 100 ! 4 |} == Yutuqlar == === Houston Dynamo === * AQSh ochiq kubogi : 2018 == Shaxsiy == Uning singlisi Caitlin Donovan Charlotte 49 ers jamoasi tarkibida kollej jamoasida futbol oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.charlotte49ers.com/ViewArticle.dbml?ATCLID=205611713&DB_OEM_ID=23200|sarlavha=Caitlin Donovan Bio|ish=Charlotte49ers.com|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2016-07-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160727182544/http://www.charlotte49ers.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=23200&ATCLID=205611713}}</ref>. U Irland va Italyan millatiga mansub<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/03/17/12/25/getting-to-know-us-u17-mnt-defender-conor-donovan|sarlavha=Getting to Know: U.S. U-17 MNT Defender Conor Donovan|ish=ussoccer.com}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Donovan, Conor}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Amerikalik erkak futbolchilar]] jo127oz13jmly2bh9h6ipg0dfv3qxtx 6000043 6000042 2026-04-21T09:31:28Z KWiki78 246724 6000043 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Conor Donovan|tasvir=CINvOCB 2017-05-13 - Conor Donovan (34525560881) (cropped).jpg|izoh=|tavallud_sana={{Birth date and age|1996|1|8}}|tavallud_joyi=[[Fuquay-Varina, North Carolina]], [[AQSH]]|boʻyi={{height|ft=6|in=2}}|pozitsiya=[[Himoyachi]]|joriyklub=[[Sacramento Republic FC|Sacramento Republic]]|klubraqami=24|yoshlikyillari1=2011—2013|yoshlikklublari1=U.S. Soccer Residency|yoshlikyillari2=2013—2014|yoshlikklublari2=Capital Area RailHawks|yillar1=2015—2017|klublar1=[[Orlando City SC|Orlando City]]|isht1=1|gollar1=0|yillar2=2015|klublar2=→ [[Pittsburgh Riverhounds]] (ijara)|isht2=1|gollar2=0|yillar3=2016—2017|klublar3=→ [[Orlando City B]] (Ijara)|isht3=35|gollar3=1|yillar4=2018|klublar4=[[Rio Grande Valley FC]]|isht4=10|gollar4=0|yillar5=2018|klublar5=[[Houston Dynamo]]|isht5=0|gollar5=0|yillar6=2018|klublar6=→ [[Rio Grande Valley FC]] (Ijara)|isht6=17|gollar6=1|yillar7=2019|klublar7=[[Rio Grande Valley FC]]|isht7=20|gollar7=1|yillar8=2020|klublar8=[[North Carolina FC]]|isht8=14|gollar8=1|yillar9=2021|klublar9=[[OKC Energy FC|OKC Energy]]|isht9=32|gollar9=2|yillar10=2022|klublar10=[[Sacramento Republic FC|Sacramento Republic]]|isht10=0|gollar10=0|milliyyillar1=2011—2013|milliyjamoa1=[[ AQSH U17]]|milliyisht1=29|milliygollar1=2|milliyyillar2=2014—2015|milliyjamoa2=[[AQSH U20]]|milliyisht2=10|milliygollar2=1|club-update=November 5, 2021}} '''Conor Donovan''' ({{Talaffuz|Konor Donovan}}) (1996-yil 8-yanvarda tugʻilgan) — [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika]]<nowiki/>lik professional [[Futbol|futbolchi]], hozirda Sakramento Respublikasida USL chempionatida oʻynaydi. == Ilk faoliyat yillari == 1996-yil 8-yanvarda tug‘ilgan Donovan o‘z futbol faoliyatini [[Shimoliy Karolina]] shtatining Roli shahridagi Kardinal Gibbons o‘rta maktabida o‘ynashdan boshlagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.gopack.com/sports/m-soccer/mtt/conor_donovan_908290.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150610090511/http://www.gopack.com/sports/m-soccer/mtt/conor_donovan_908290.html|sarlavha=Conor Donovan Bio – NC State University Official Athletic Site|arxivsana=June 10, 2015|ish=gopack.com}}</ref>. === Kollej === Birinchi kurs talabasi sifatida Donovan 2014-yilgi mavsumda NC State Wolfpack tarkibida 15 ta oʻyinda maydonga tushib, bitta gol va bitta golli uzatmani amalga oshirgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mlssoccer.com/players/conor-donovan|sarlavha=Conor Donovan|ish=MLSsoccer.com}}</ref>. == Jamoalardagi faoliyati == Donovan 2015 MLS SuperDraft tanlovida 22-oʻrinni egallagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.orlandocitysc.com/post/2015/01/15/orlando-city-select-defender-forward-2nd-round-superdraft|sarlavha=Orlando City Select Defender & Forward in 2nd Round of SuperDraft|ish=Orlando City Soccer Club}}</ref>. Donovan [[Adidas]] generation bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://americansoccernow.com/articles/conor-donovan-signs-generation-adidas-contract|sarlavha=ASN article: Conor Donovan Signs Generation Adidas Contract|ish=americansoccernow.com}}</ref>. U professional debyutini 2015-yil 17-iyun kuni Lamar Hunt AQSh ochiq kubogi doirasida Charleston Battery jamoasiga qarshi o‘tkazgan. Orlando penaltilar seriyasida 8:7 hisobida gʻalaba qozongan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Chin|ism=Jhamie|sarlavha=Match Recap: Orlando City Defeats Charleston Battery in Dramatic 10-Round Penalty Kick Shootout to Advance in the U.S. Open Cup|url=http://www.orlandocitysc.com/post/2015/06/17/match-recap-orlando-city-defeats-charleston-battery-dramatic-10-round-penalty-kick|ish=OrlandoCitySC.com|kirish sanasi=June 19, 2015|sana=June 17, 2015}}</ref>. 2015-yilning 8-avgustida Donovan MLSdagi debyutini Philadelphia Unionga qarshi o‘tkazgan. 10-daqiqada chap tizzasidagi oldingi xoch bogʻlamidan jarohat olgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-city-lions/on-the-pitch/os-orlando-city-conor-donovan-tears-acl-out-for-season-20150811-post.html|sarlavha=Orlando City defender Conor Donovan tears ACL, out for season|muallif=Orlando Sentinel|sana=August 11, 2015|ish=OrlandoSentinel.com|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2018-01-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180130091638/http://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-city-lions/on-the-pitch/os-orlando-city-conor-donovan-tears-acl-out-for-season-20150811-post.html}}</ref>. Donovan 2018-yil uchun USLning Rio Grande Valley FC Toros bilan shartnoma imzolagan<ref name=":0" />. 2018-yil 31-mayda Donovan RGVFCning MLS filiali Houston Dynamo bilan shartnoma imzolagan. U „Dynamo“ uchun AQSh Ochiq Kubogida NTX Reyadosga qarshi 5:0 hisobida gʻalaba qozonishdan oldin RGVFCga ijaraga berilgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.houstondynamo.com/players/conor-donovan|sarlavha=Conor Donovan|ish=houstondynamo.com|kirish sanasi=November 3, 2018}}</ref>. 2018-yil 27-noyabrda Houston Donovanning shartnoma variantidan voz kechgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.houstondynamo.com/post/2018/11/27/dynamo-announce-roster-moves-ahead-2019-season|sarlavha=Dynamo announce roster moves ahead of 2019 season|ish=houstondynamo.com|nashriyot=MLS|sana=November 27, 2018|kirish sanasi=January 15, 2019}}</ref>. Donovan 2019-yilgi mavsum uchun Rio Grande Valleyga qaytgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rgvfc.com/news_article/show/989003-rgv-fc-announces-roster-ahead-of-2019-preseason-friendly|sarlavha=RGV FC Announces Roster Ahead of 2019 Preseason Friendly|ism=TOROS|muallif=COMMUNICATIONS|sana=January 26, 2019|ish=Rio Grande Valley FC}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Rio Grande Valley FC bilan shartnomasi tugagach, Donovan oʻz davlatiga qaytib kelgan va Shimoliy Carolina FC USL chempionatiga qoʻshilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.northcarolinafc.com/news_article/show/1072901-north-carolina-fc-signs-former-ncfc-academy-standout-triangle-native-conor-donovan|sarlavha=North Carolina FC Signs Former NCFC Academy Standout, Triangle Native Conor Donovan|ism=NCFC|muallif=Communications|sana=December 20, 2019|ish=North Carolina FC|kirish sanasi=2022-08-02|arxivsana=2019-12-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191220154222/https://www.northcarolinafc.com/news_article/show/1072901-north-carolina-fc-signs-former-ncfc-academy-standout-triangle-native-conor-donovan}}</ref>. 2021-yil 12-yanvarda Donovan USL chempionatining OKC Energy jamoasiga oʻtgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1140402|sarlavha=Energy FC Adds Conor Donovan to Back Line|sana=January 12, 2021}}</ref>. Donovan Sakramento Respublikasiga 2022-yil 6-yanvarda OKC Energy jamoasining mavsumiy tanaffusga chiqish qaroridan keyin ko‘chib o‘tgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sacrepublicfc.com/news_article/show/1201656-republic-fc-add-defender-conor-donovan-for-2022-season|sarlavha=Republic FC Add Defender Conor Donovan for 2022 Season|ism=Republic FC|muallif=Communications|sana=January 6, 2022|ish=Sacramento Republic FC - USL|kirish sanasi=2022-08-02|arxivsana=2022-01-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220106230859/https://www.sacrepublicfc.com/news_article/show/1201656-republic-fc-add-defender-conor-donovan-for-2022-season}}</ref>. == Xalqaro faoliyati == Donovan 2013-yilgi CONCACAF U-17 chempionati doirasida AQSh U17 terma jamoasiga chaqirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/03/17/12/29/williams-name-20-player-roster|sarlavha=U-17 MNT Head Coach Richie Williams Names 20-Player Roster for 2013 CONCACAF U-17 Championship in Panama|ish=ussoccer.com}}</ref>. Donovan 2015-yilgi CONCACAF U-20 chempionati<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2015/01/04/21/09/150105-u20mnt-2015-concacaf-championship-roster-rel|sarlavha=Tab Ramos Names 20-Player Roster for 2015 CONCACAF U-20 Championship|ish=ussoccer.com}}</ref> va [[FIFA U-20 Jahon chempionati 2015|2015-yilgi FIFA U-20 Jahon chempionati]] uchun AQSh U20 terma jamoasiga chaqirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2015/05/25/16/49/150525-u20mnt-canouse-injured-donovan-joins-squad|sarlavha=Russell Canouse Pulls Out of U-20 MNT World Cup Squad with Injury; Replaced by Conor Donovan|ish=ussoccer.com}}</ref>. == Faoliyat statistikasi == {| class="wikitable" style="text-align: center" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="3" | Liga ! colspan="2" | Pley-off ! colspan="2" | Kubok ! colspan="2" | Jami |- ! Liga !Oʻyinlar ! Gollar ! Oʻyinlar ! Gollar !Oʻyinlar ! Gollar ! Oʻyinlar ! Gollar |- |[[:en:Orlando_City_SC|Orlando City]] | 2015 | MLS | 1 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 | 2 | 0 |- | [[:en:Pittsburgh_Riverhounds_SC|Pittsburgh Riverhounds]](ijara) | 2015 | rowspan="3" | USL | 1 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 |- | rowspan="3" | [[:en:Orlando_City_B|Orlando City B]] (Ijara) | 2016 | 15 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 15 | 1 |- | 2017 | 20 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 20 | 0 |- ! OCB jami ! ! 35 ! 1 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 35 ! 1 |- |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] | 2018 | USL | 10 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 10 | 0 |- |[[:en:Houston_Dynamo|Houston Dynamo]] | 2018 | MLS | 0 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 | 1 | 0 |- |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] (Ijara) | 2018 | USL | 17 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 17 | 1 |- | rowspan="2" |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] | 2019 | USLC | 20 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 20 | 1 |- ! RGVFC jami ! ! 47 ! 2 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 47 ! 2 |- |[[:en:North_Carolina_FC|North Carolina FC]] | 2020 | USLC | 14 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 14 | 1 |- ! colspan="3" | Karyerada jami ! 98 ! 4 ! 0 ! 0 ! 2 ! 0 ! 100 ! 4 |} == Yutuqlar == === Houston Dynamo === * AQSh ochiq kubogi : 2018 == Shaxsiy == Uning singlisi Caitlin Donovan Charlotte 49 ers jamoasi tarkibida kollej jamoasida futbol oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.charlotte49ers.com/ViewArticle.dbml?ATCLID=205611713&DB_OEM_ID=23200|sarlavha=Caitlin Donovan Bio|ish=Charlotte49ers.com|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2016-07-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160727182544/http://www.charlotte49ers.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=23200&ATCLID=205611713}}</ref>. U Irland va Italyan millatiga mansub<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/03/17/12/25/getting-to-know-us-u17-mnt-defender-conor-donovan|sarlavha=Getting to Know: U.S. U-17 MNT Defender Conor Donovan|ish=ussoccer.com}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Donovan, Conor}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Amerikalik erkak futbolchilar]] 9l8x6e26mabur40fy571mahb66m5ofq 6000044 6000043 2026-04-21T09:31:54Z KWiki78 246724 6000044 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Conor Donovan|tasvir=CINvOCB 2017-05-13 - Conor Donovan (34525560881) (cropped).jpg|izoh=|tavallud_sana={{Birth date and age|1996|1|8}}|tavallud_joyi=[[Fuquay-Varina, North Carolina]], [[AQSH]]|boʻyi={{height|ft=6|in=2}}|pozitsiya=[[Himoyachi]]|joriyklub=[[Sacramento Republic FC|Sacramento Republic]]|klubraqami=24|yoshlikyillari1=2011—2013|yoshlikklublari1=U.S. Soccer Residency|yoshlikyillari2=2013—2014|yoshlikklublari2=Capital Area RailHawks|yillar1=2015—2017|klublar1=[[Orlando City SC|Orlando City]]|isht1=1|gollar1=0|yillar2=2015|klublar2=→ [[Pittsburgh Riverhounds]] (ijara)|isht2=1|gollar2=0|yillar3=2016—2017|klublar3=→ [[Orlando City B]] (Ijara)|isht3=35|gollar3=1|yillar4=2018|klublar4=[[Rio Grande Valley FC]]|isht4=10|gollar4=0|yillar5=2018|klublar5=[[Houston Dynamo]]|isht5=0|gollar5=0|yillar6=2018|klublar6=→ [[Rio Grande Valley FC]] (Ijara)|isht6=17|gollar6=1|yillar7=2019|klublar7=[[Rio Grande Valley FC]]|isht7=20|gollar7=1|yillar8=2020|klublar8=[[North Carolina FC]]|isht8=14|gollar8=1|yillar9=2021|klublar9=[[OKC Energy FC|OKC Energy]]|isht9=32|gollar9=2|yillar10=2022|klublar10=[[Sacramento Republic FC|Sacramento Republic]]|isht10=0|gollar10=0|milliyyillar1=2011—2013|milliyjamoa1=[[ AQSH U17]]|milliyisht1=29|milliygollar1=2|milliyyillar2=2014—2015|milliyjamoa2=[[AQSH U20]]|milliyisht2=10|milliygollar2=1|club-update=November 5, 2021}} '''Conor Donovan''' ({{Talaffuz|Konor Donovan}}) (1996-yil 8-yanvarda tugʻilgan) — [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika]]lik professional [[Futbol|futbolchi]], hozirda Sakramento Respublikasida USL chempionatida oʻynaydi. == Ilk faoliyat yillari == 1996-yil 8-yanvarda tug‘ilgan Donovan o‘z futbol faoliyatini [[Shimoliy Karolina]] shtatining Roli shahridagi Kardinal Gibbons o‘rta maktabida o‘ynashdan boshlagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.gopack.com/sports/m-soccer/mtt/conor_donovan_908290.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150610090511/http://www.gopack.com/sports/m-soccer/mtt/conor_donovan_908290.html|sarlavha=Conor Donovan Bio – NC State University Official Athletic Site|arxivsana=June 10, 2015|ish=gopack.com}}</ref>. === Kollej === Birinchi kurs talabasi sifatida Donovan 2014-yilgi mavsumda NC State Wolfpack tarkibida 15 ta oʻyinda maydonga tushib, bitta gol va bitta golli uzatmani amalga oshirgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mlssoccer.com/players/conor-donovan|sarlavha=Conor Donovan|ish=MLSsoccer.com}}</ref>. == Jamoalardagi faoliyati == Donovan 2015 MLS SuperDraft tanlovida 22-oʻrinni egallagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.orlandocitysc.com/post/2015/01/15/orlando-city-select-defender-forward-2nd-round-superdraft|sarlavha=Orlando City Select Defender & Forward in 2nd Round of SuperDraft|ish=Orlando City Soccer Club}}</ref>. Donovan [[Adidas]] generation bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://americansoccernow.com/articles/conor-donovan-signs-generation-adidas-contract|sarlavha=ASN article: Conor Donovan Signs Generation Adidas Contract|ish=americansoccernow.com}}</ref>. U professional debyutini 2015-yil 17-iyun kuni Lamar Hunt AQSh ochiq kubogi doirasida Charleston Battery jamoasiga qarshi o‘tkazgan. Orlando penaltilar seriyasida 8:7 hisobida gʻalaba qozongan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Chin|ism=Jhamie|sarlavha=Match Recap: Orlando City Defeats Charleston Battery in Dramatic 10-Round Penalty Kick Shootout to Advance in the U.S. Open Cup|url=http://www.orlandocitysc.com/post/2015/06/17/match-recap-orlando-city-defeats-charleston-battery-dramatic-10-round-penalty-kick|ish=OrlandoCitySC.com|kirish sanasi=June 19, 2015|sana=June 17, 2015}}</ref>. 2015-yilning 8-avgustida Donovan MLSdagi debyutini Philadelphia Unionga qarshi o‘tkazgan. 10-daqiqada chap tizzasidagi oldingi xoch bogʻlamidan jarohat olgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-city-lions/on-the-pitch/os-orlando-city-conor-donovan-tears-acl-out-for-season-20150811-post.html|sarlavha=Orlando City defender Conor Donovan tears ACL, out for season|muallif=Orlando Sentinel|sana=August 11, 2015|ish=OrlandoSentinel.com|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2018-01-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180130091638/http://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-city-lions/on-the-pitch/os-orlando-city-conor-donovan-tears-acl-out-for-season-20150811-post.html}}</ref>. Donovan 2018-yil uchun USLning Rio Grande Valley FC Toros bilan shartnoma imzolagan<ref name=":0" />. 2018-yil 31-mayda Donovan RGVFCning MLS filiali Houston Dynamo bilan shartnoma imzolagan. U „Dynamo“ uchun AQSh Ochiq Kubogida NTX Reyadosga qarshi 5:0 hisobida gʻalaba qozonishdan oldin RGVFCga ijaraga berilgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.houstondynamo.com/players/conor-donovan|sarlavha=Conor Donovan|ish=houstondynamo.com|kirish sanasi=November 3, 2018}}</ref>. 2018-yil 27-noyabrda Houston Donovanning shartnoma variantidan voz kechgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.houstondynamo.com/post/2018/11/27/dynamo-announce-roster-moves-ahead-2019-season|sarlavha=Dynamo announce roster moves ahead of 2019 season|ish=houstondynamo.com|nashriyot=MLS|sana=November 27, 2018|kirish sanasi=January 15, 2019}}</ref>. Donovan 2019-yilgi mavsum uchun Rio Grande Valleyga qaytgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rgvfc.com/news_article/show/989003-rgv-fc-announces-roster-ahead-of-2019-preseason-friendly|sarlavha=RGV FC Announces Roster Ahead of 2019 Preseason Friendly|ism=TOROS|muallif=COMMUNICATIONS|sana=January 26, 2019|ish=Rio Grande Valley FC}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Rio Grande Valley FC bilan shartnomasi tugagach, Donovan oʻz davlatiga qaytib kelgan va Shimoliy Carolina FC USL chempionatiga qoʻshilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.northcarolinafc.com/news_article/show/1072901-north-carolina-fc-signs-former-ncfc-academy-standout-triangle-native-conor-donovan|sarlavha=North Carolina FC Signs Former NCFC Academy Standout, Triangle Native Conor Donovan|ism=NCFC|muallif=Communications|sana=December 20, 2019|ish=North Carolina FC|kirish sanasi=2022-08-02|arxivsana=2019-12-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191220154222/https://www.northcarolinafc.com/news_article/show/1072901-north-carolina-fc-signs-former-ncfc-academy-standout-triangle-native-conor-donovan}}</ref>. 2021-yil 12-yanvarda Donovan USL chempionatining OKC Energy jamoasiga oʻtgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1140402|sarlavha=Energy FC Adds Conor Donovan to Back Line|sana=January 12, 2021}}</ref>. Donovan Sakramento Respublikasiga 2022-yil 6-yanvarda OKC Energy jamoasining mavsumiy tanaffusga chiqish qaroridan keyin ko‘chib o‘tgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sacrepublicfc.com/news_article/show/1201656-republic-fc-add-defender-conor-donovan-for-2022-season|sarlavha=Republic FC Add Defender Conor Donovan for 2022 Season|ism=Republic FC|muallif=Communications|sana=January 6, 2022|ish=Sacramento Republic FC - USL|kirish sanasi=2022-08-02|arxivsana=2022-01-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220106230859/https://www.sacrepublicfc.com/news_article/show/1201656-republic-fc-add-defender-conor-donovan-for-2022-season}}</ref>. == Xalqaro faoliyati == Donovan 2013-yilgi CONCACAF U-17 chempionati doirasida AQSh U17 terma jamoasiga chaqirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/03/17/12/29/williams-name-20-player-roster|sarlavha=U-17 MNT Head Coach Richie Williams Names 20-Player Roster for 2013 CONCACAF U-17 Championship in Panama|ish=ussoccer.com}}</ref>. Donovan 2015-yilgi CONCACAF U-20 chempionati<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2015/01/04/21/09/150105-u20mnt-2015-concacaf-championship-roster-rel|sarlavha=Tab Ramos Names 20-Player Roster for 2015 CONCACAF U-20 Championship|ish=ussoccer.com}}</ref> va [[FIFA U-20 Jahon chempionati 2015|2015-yilgi FIFA U-20 Jahon chempionati]] uchun AQSh U20 terma jamoasiga chaqirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2015/05/25/16/49/150525-u20mnt-canouse-injured-donovan-joins-squad|sarlavha=Russell Canouse Pulls Out of U-20 MNT World Cup Squad with Injury; Replaced by Conor Donovan|ish=ussoccer.com}}</ref>. == Faoliyat statistikasi == {| class="wikitable" style="text-align: center" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="3" | Liga ! colspan="2" | Pley-off ! colspan="2" | Kubok ! colspan="2" | Jami |- ! Liga !Oʻyinlar ! Gollar ! Oʻyinlar ! Gollar !Oʻyinlar ! Gollar ! Oʻyinlar ! Gollar |- |[[:en:Orlando_City_SC|Orlando City]] | 2015 | MLS | 1 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 | 2 | 0 |- | [[:en:Pittsburgh_Riverhounds_SC|Pittsburgh Riverhounds]](ijara) | 2015 | rowspan="3" | USL | 1 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 |- | rowspan="3" | [[:en:Orlando_City_B|Orlando City B]] (Ijara) | 2016 | 15 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 15 | 1 |- | 2017 | 20 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 20 | 0 |- ! OCB jami ! ! 35 ! 1 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 35 ! 1 |- |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] | 2018 | USL | 10 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 10 | 0 |- |[[:en:Houston_Dynamo|Houston Dynamo]] | 2018 | MLS | 0 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 | 1 | 0 |- |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] (Ijara) | 2018 | USL | 17 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 17 | 1 |- | rowspan="2" |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] | 2019 | USLC | 20 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 20 | 1 |- ! RGVFC jami ! ! 47 ! 2 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 47 ! 2 |- |[[:en:North_Carolina_FC|North Carolina FC]] | 2020 | USLC | 14 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 14 | 1 |- ! colspan="3" | Karyerada jami ! 98 ! 4 ! 0 ! 0 ! 2 ! 0 ! 100 ! 4 |} == Yutuqlar == === Houston Dynamo === * AQSh ochiq kubogi : 2018 == Shaxsiy == Uning singlisi Caitlin Donovan Charlotte 49 ers jamoasi tarkibida kollej jamoasida futbol oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.charlotte49ers.com/ViewArticle.dbml?ATCLID=205611713&DB_OEM_ID=23200|sarlavha=Caitlin Donovan Bio|ish=Charlotte49ers.com|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2016-07-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160727182544/http://www.charlotte49ers.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=23200&ATCLID=205611713}}</ref>. U Irland va Italyan millatiga mansub<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/03/17/12/25/getting-to-know-us-u17-mnt-defender-conor-donovan|sarlavha=Getting to Know: U.S. U-17 MNT Defender Conor Donovan|ish=ussoccer.com}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Donovan, Conor}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Amerikalik erkak futbolchilar]] 5bx8n8rnnjre1xfsj0outtn9dpm5cxs 6000046 6000044 2026-04-21T09:32:31Z KWiki78 246724 6000046 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Conor Donovan|tasvir=CINvOCB 2017-05-13 - Conor Donovan (34525560881) (cropped).jpg|izoh=|tavallud_sana={{Birth date and age|1996|1|8}}|tavallud_joyi=[[Fuquay-Varina, North Carolina]], [[AQSH]]|boʻyi={{height|ft=6|in=2}}|pozitsiya=[[Himoyachi]]|joriyklub=[[Sacramento Republic FC|Sacramento Republic]]|klubraqami=24|yoshlikyillari1=2011—2013|yoshlikklublari1=U.S. Soccer Residency|yoshlikyillari2=2013—2014|yoshlikklublari2=Capital Area RailHawks|yillar1=2015—2017|klublar1=[[Orlando City SC|Orlando City]]|isht1=1|gollar1=0|yillar2=2015|klublar2=→ [[Pittsburgh Riverhounds]] (ijara)|isht2=1|gollar2=0|yillar3=2016—2017|klublar3=→ [[Orlando City B]] (Ijara)|isht3=35|gollar3=1|yillar4=2018|klublar4=[[Rio Grande Valley FC]]|isht4=10|gollar4=0|yillar5=2018|klublar5=[[Houston Dynamo]]|isht5=0|gollar5=0|yillar6=2018|klublar6=→ [[Rio Grande Valley FC]] (Ijara)|isht6=17|gollar6=1|yillar7=2019|klublar7=[[Rio Grande Valley FC]]|isht7=20|gollar7=1|yillar8=2020|klublar8=[[North Carolina FC]]|isht8=14|gollar8=1|yillar9=2021|klublar9=[[OKC Energy FC|OKC Energy]]|isht9=32|gollar9=2|yillar10=2022|klublar10=[[Sacramento Republic FC|Sacramento Republic]]|isht10=0|gollar10=0|milliyyillar1=2011—2013|milliyjamoa1=[[ AQSH U17]]|milliyisht1=29|milliygollar1=2|milliyyillar2=2014—2015|milliyjamoa2=[[AQSH U20]]|milliyisht2=10|milliygollar2=1|club-update=November 5, 2021}} '''Conor Donovan''' ({{Talaffuz|Konor Donovan}}) (1996-yil 8-yanvarda tugʻilgan) — [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika]]lik professional [[Futbol|futbolchi]], hozirda Sakramento Respublikasida USL chempionatida oʻynaydi. == Ilk faoliyat yillari == 1996-yil 8-yanvarda tug‘ilgan Donovan o‘z futbol faoliyatini [[Shimoliy Karolina]] shtatining Roli shahridagi Kardinal Gibbons o‘rta maktabida o‘ynashdan boshlagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.gopack.com/sports/m-soccer/mtt/conor_donovan_908290.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150610090511/http://www.gopack.com/sports/m-soccer/mtt/conor_donovan_908290.html|sarlavha=Conor Donovan Bio – NC State University Official Athletic Site|arxivsana=June 10, 2015|ish=gopack.com}}</ref>. === Kollej === Birinchi kurs talabasi sifatida Donovan 2014-yilgi mavsumda NC State Wolfpack tarkibida 15 ta oʻyinda maydonga tushib, bitta gol va bitta golli uzatmani amalga oshirgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mlssoccer.com/players/conor-donovan|sarlavha=Conor Donovan|ish=MLSsoccer.com}}</ref>. == Jamoalardagi faoliyati == Donovan 2015 MLS SuperDraft tanlovida 22-oʻrinni egallagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.orlandocitysc.com/post/2015/01/15/orlando-city-select-defender-forward-2nd-round-superdraft|sarlavha=Orlando City Select Defender & Forward in 2nd Round of SuperDraft|ish=Orlando City Soccer Club}}</ref>. Donovan [[Adidas]] generation bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://americansoccernow.com/articles/conor-donovan-signs-generation-adidas-contract|sarlavha=ASN article: Conor Donovan Signs Generation Adidas Contract|ish=americansoccernow.com}}</ref>. U professional debyutini 2015-yil 17-iyun kuni Lamar Hunt AQSh ochiq kubogi doirasida Charleston Battery jamoasiga qarshi o‘tkazgan. Orlando penaltilar seriyasida 8:7 hisobida gʻalaba qozongan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Chin|ism=Jhamie|sarlavha=Match Recap: Orlando City Defeats Charleston Battery in Dramatic 10-Round Penalty Kick Shootout to Advance in the U.S. Open Cup|url=http://www.orlandocitysc.com/post/2015/06/17/match-recap-orlando-city-defeats-charleston-battery-dramatic-10-round-penalty-kick|ish=OrlandoCitySC.com|kirish sanasi=June 19, 2015|sana=June 17, 2015}}</ref>. 2015-yilning 8-avgustida Donovan MLSdagi debyutini Philadelphia Unionga qarshi o‘tkazgan. 10-daqiqada chap tizzasidagi oldingi xoch bogʻlamidan jarohat olgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-city-lions/on-the-pitch/os-orlando-city-conor-donovan-tears-acl-out-for-season-20150811-post.html|sarlavha=Orlando City defender Conor Donovan tears ACL, out for season|muallif=Orlando Sentinel|sana=August 11, 2015|ish=OrlandoSentinel.com|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2018-01-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180130091638/http://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-city-lions/on-the-pitch/os-orlando-city-conor-donovan-tears-acl-out-for-season-20150811-post.html}}</ref>. Donovan 2018-yil uchun USLning Rio Grande Valley FC Toros bilan shartnoma imzolagan<ref name=":0" />. 2018-yil 31-mayda Donovan RGVFCning MLS filiali Houston Dynamo bilan shartnoma imzolagan. U „Dynamo“ uchun AQSh Ochiq Kubogida NTX Reyadosga qarshi 5:0 hisobida gʻalaba qozonishdan oldin RGVFCga ijaraga berilgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.houstondynamo.com/players/conor-donovan|sarlavha=Conor Donovan|ish=houstondynamo.com|kirish sanasi=November 3, 2018}}</ref>. 2018-yil 27-noyabrda Houston Donovanning shartnoma variantidan voz kechgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.houstondynamo.com/post/2018/11/27/dynamo-announce-roster-moves-ahead-2019-season|sarlavha=Dynamo announce roster moves ahead of 2019 season|ish=houstondynamo.com|nashriyot=MLS|sana=November 27, 2018|kirish sanasi=January 15, 2019}}</ref>. Donovan 2019-yilgi mavsum uchun Rio Grande Valleyga qaytgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rgvfc.com/news_article/show/989003-rgv-fc-announces-roster-ahead-of-2019-preseason-friendly|sarlavha=RGV FC Announces Roster Ahead of 2019 Preseason Friendly|ism=TOROS|muallif=COMMUNICATIONS|sana=January 26, 2019|ish=Rio Grande Valley FC}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Rio Grande Valley FC bilan shartnomasi tugagach, Donovan oʻz davlatiga qaytib kelgan va Shimoliy Carolina FC USL chempionatiga qoʻshilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.northcarolinafc.com/news_article/show/1072901-north-carolina-fc-signs-former-ncfc-academy-standout-triangle-native-conor-donovan|sarlavha=North Carolina FC Signs Former NCFC Academy Standout, Triangle Native Conor Donovan|ism=NCFC|muallif=Communications|sana=December 20, 2019|ish=North Carolina FC|kirish sanasi=2022-08-02|arxivsana=2019-12-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191220154222/https://www.northcarolinafc.com/news_article/show/1072901-north-carolina-fc-signs-former-ncfc-academy-standout-triangle-native-conor-donovan}}</ref>. 2021-yil 12-yanvarda Donovan USL chempionatining OKC Energy jamoasiga oʻtgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1140402|sarlavha=Energy FC Adds Conor Donovan to Back Line|sana=January 12, 2021}}</ref>. Donovan Sakramento Respublikasiga 2022-yil 6-yanvarda OKC Energy jamoasining mavsumiy tanaffusga chiqish qaroridan keyin ko‘chib o‘tgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sacrepublicfc.com/news_article/show/1201656-republic-fc-add-defender-conor-donovan-for-2022-season|sarlavha=Republic FC Add Defender Conor Donovan for 2022 Season|ism=Republic FC|muallif=Communications|sana=January 6, 2022|ish=Sacramento Republic FC - USL|kirish sanasi=2022-08-02|arxivsana=2022-01-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220106230859/https://www.sacrepublicfc.com/news_article/show/1201656-republic-fc-add-defender-conor-donovan-for-2022-season}}</ref>. == Xalqaro faoliyati == Donovan 2013-yilgi CONCACAF U-17 chempionati doirasida AQSh U17 terma jamoasiga chaqirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/03/17/12/29/williams-name-20-player-roster|sarlavha=U-17 MNT Head Coach Richie Williams Names 20-Player Roster for 2013 CONCACAF U-17 Championship in Panama|ish=ussoccer.com}}</ref>. Donovan 2015-yilgi CONCACAF U-20 chempionati<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2015/01/04/21/09/150105-u20mnt-2015-concacaf-championship-roster-rel|sarlavha=Tab Ramos Names 20-Player Roster for 2015 CONCACAF U-20 Championship|ish=ussoccer.com}}</ref> va [[FIFA U-20 Jahon chempionati 2015|2015-yilgi FIFA U-20 Jahon chempionati]] uchun AQSh U20 terma jamoasiga chaqirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2015/05/25/16/49/150525-u20mnt-canouse-injured-donovan-joins-squad|sarlavha=Russell Canouse Pulls Out of U-20 MNT World Cup Squad with Injury; Replaced by Conor Donovan|ish=ussoccer.com}}</ref>. == Faoliyat statistikasi == {| class="wikitable" style="text-align: center" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="3" | Liga ! colspan="2" | Pley-off ! colspan="2" | Kubok ! colspan="2" | Jami |- ! Liga !Oʻyinlar ! Gollar ! Oʻyinlar ! Gollar !Oʻyinlar ! Gollar ! Oʻyinlar ! Gollar |- |[[:en:Orlando_City_SC|Orlando City]] | 2015 | MLS | 1 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 | 2 | 0 |- | [[:en:Pittsburgh_Riverhounds_SC|Pittsburgh Riverhounds]](ijara) | 2015 | rowspan="3" | USL | 1 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 |- | rowspan="3" | [[:en:Orlando_City_B|Orlando City B]] (Ijara) | 2016 | 15 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 15 | 1 |- | 2017 | 20 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 20 | 0 |- ! OCB jami ! ! 35 ! 1 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 35 ! 1 |- |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] | 2018 | USL | 10 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 10 | 0 |- |[[:en:Houston_Dynamo|Houston Dynamo]] | 2018 | MLS | 0 | 0 | colspan="2" | — | 1 | 0 | 1 | 0 |- |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] (Ijara) | 2018 | USL | 17 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 17 | 1 |- | rowspan="2" |[[:en:Rio_Grande_Valley_FC_Toros|Rio Grande Valley]] | 2019 | USLC | 20 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 20 | 1 |- ! RGVFC jami ! ! 47 ! 2 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 47 ! 2 |- |[[:en:North_Carolina_FC|North Carolina FC]] | 2020 | USLC | 14 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 14 | 1 |- ! colspan="3" | Karyerada jami ! 98 ! 4 ! 0 ! 0 ! 2 ! 0 ! 100 ! 4 |} == Yutuqlar == === Houston Dynamo === * AQSh ochiq kubogi : 2018 == Shaxsiy == Uning singlisi Caitlin Donovan Charlotte 49 ers jamoasi tarkibida kollej jamoasida futbol oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.charlotte49ers.com/ViewArticle.dbml?ATCLID=205611713&DB_OEM_ID=23200|sarlavha=Caitlin Donovan Bio|ish=Charlotte49ers.com|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2016-07-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160727182544/http://www.charlotte49ers.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=23200&ATCLID=205611713}}</ref>. U Irland va Italyan millatiga mansub<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/03/17/12/25/getting-to-know-us-u17-mnt-defender-conor-donovan|sarlavha=Getting to Know: U.S. U-17 MNT Defender Conor Donovan|ish=ussoccer.com}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Donovan, Conor}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Amerikalik erkak futbolchilar]] g72agwx3cs9peciidav9pxo9a55y8se Turkiya ID kartasi 0 764883 5999632 5709720 2026-04-20T14:03:44Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya hukumati]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999632 wikitext text/x-wiki '''Turkiya Respublikasining ID kartasi''' ( {{Lang-tr|Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı}} ) tug'ilgandan boshlab barcha Turkiya fuqarolari uchun beriladigan hujjat. Turkiya politsiyasiga har qanday shaxsdan guvohnoma ko‘rsatishni so‘rashga ruxsat berilgan va bu talabni bajarishdan bosh tortgan odam hibsga olinishi mumkin. Bu ID karta orqali [[Shimoliy Qibris|Shimoliy Kiprga]], <ref>{{Veb manbasi|url=http://mfa.gov.ct.tr/consular-info/visa-regulations/|sarlavha=VISA Regulations &#124; Turkish Republic of Northern Cyprus|sana=4 March 2014}}</ref> [[Gruziya]] (2011-yildan), <ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-georgia.en.mfa|sarlavha=From Rep. Of Türkiye Ministry of Foreign Affairs}}</ref> [[Moldova]] (2019-yildan), <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Passport-free travel between Turkey, Moldova|ish=[[Daily Sabah]]|sana=20 February 2019|url=https://www.dailysabah.com/business/2019/02/20/passport-free-travel-between-turkey-moldova|kirish sanasi=28 February 2019|qaralgan sana=2022-08-03|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108054705/https://www.dailysabah.com/business/2019/02/20/passport-free-travel-between-turkey-moldova}}</ref> [[Ukraina]] (2017-yildan boshlab, [[Turkiya]]), <ref>{{Veb manbasi|url=http://mfa.gov.ua/en/consular-affairs/entering-ukraine/visa-requirements-for-foreigners|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2017-06-07|arxivsana=2018-01-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180128080106/http://mfa.gov.ua/en/consular-affairs/entering-ukraine/visa-requirements-for-foreigners}}</ref> va [[Ozarbayjon|Ozarbayjonga]] kirish uchun sayohat hujjati sifatida foydalanish mumkin. (2021-yil 1-apreldan boshlab, agar Turkiya toʻgʻridan-toʻgʻri kelgan boʻlsa), <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.trthaber.com/haber/gundem/turkiye-azerbaycan-arasinda-kimlik-karti-ile-seyahat-imkani-537580.html|sarlavha=Türkiye-Azerbaycan arasında kimlik kartı ile seyahat imkanı}}</ref> [[Serbiya]] (2022-yildan) <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.trthaber.com/m/haber/gundem/sirbistan-ile-turkiye-arasinda-kimlikle-gecis-uygulamasi-686947.html|sarlavha=Sırbistan ile Türkiye arasında kimlikle geçiş uygulaması}}</ref> pasport oʻrniga ishlatsa bo`ladi. == Tarixi == ID kartalar barcha fuqarolar, erkak va ayol uchun majburiy bo'lgan shaxsiy guvohnomalar [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasining]] so'nggi davrida allaqachon mavjud edi. Ular turkchada '''nüfus tezkeresi''' sifatida tanilgan. <ref>Chris Gratien, [http://www.docblog.ottomanhistorypodcast.com/2012/08/ottoman-identity-card.html Ottoman Identity Card]; includes images of the cards</ref> Usmonli davlatining slavyan fuqarolari uchun ular so'zlashuv tilida '''nofuz''' ( {{Lang-bg|нофуз}}) deb atalgan.. <ref>{{Citation|first1=Vasil|last=Kunchov|year=1900|place=Sofia|publisher=Bulgarskoto Knizhevno Druzhestvo|title=Makedonii͡a|url=https://books.google.com/books?id=kmriAAAAMAAJ&pg=PA135|page=135|language=bg}}</ref> == ID kartalar (1927-1991) ==   Turkiya 1927-yildagi aholini ro'yxatga uchun Usmonli arab harflari bilan ID kartalarini chiqargan. Turkiyaning lotin yozuviga oʻtishi bilan 1928-yilda ID kartalari lotin yozuviga oʻzgartirildi. Familiyalar 1934-yildan keyin Familiya qonuni bilan qo'shildi. Yangi ID kartalar 1976-yilda chiqarilgan, ammo eski kartalar 1991-yilgacha amalda bo'lgan. == ID kartalar (1976-yillarda berilgan, hali ham amal qiladi) == Turkiya 1976-yildan boshlab barcha fuqarolar uchun ID kartalarini chiqardi. Kartochkalar 7x9 sm o'lchamda va jinsga xos rangga ega (ayollar uchun to'q sariq/qizil, erkaklar uchun ko'k). 1999-yildan boshlab turkiy identifikatsiya raqami bilan kartalar chiqarila boshlandi. Kartalarda xavfsizlik uchun bo'rttirma muhr mavjud. == Yangi ID kartalar (2017-yil) == Turkiya Ichki ishlar vazirligi barcha Turkiya fuqarolari uchun Yevropa Ittifoqiga o‘xshash shaxsiy guvohnoma (turkcha: ''Kimlik Kartı'' ) chiqardi. Yangi shaxsiy guvohnomalar pasport kabi biometrikdir. 2020-yil 21-sentyabrdan boshlab ular haydovchilik guvohnomasi sifatida foydalanishlari mumkin bo`ldi. <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ntv.com.tr/turkiye/son-dakika-haberi-cipli-kimlik-kartinda-yeni-donem,c9y0Dy0UqkCOcm6LfPtcHQ|sarlavha=SON DAKİKA HABERİ: Çipli kimlik kartında yeni dönem}}</ref> Kelajakda ular bank kartasi va avtobus chiptasi sifatida ishlatiladi deb ta`kidlab o`tilgan. 2017-yil 2-yanvardan boshlab ushbu yangi ID kartalar butun Turkiya boʻylab chiqarildi. Avvalgi kartalardan farqli o'laroq, ular butun umr amal qilar edi, yangi kartalar esa faqat 10 yil davomida amal qiladi. Kartalar barcha fuqarolar uchun jinsga bog'liq emas. <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Ehliyet yenileme ücreti ne kadar? (Ehliyet yenileme işlemleri)|url=http://www.ntv.com.tr/galeri/ekonomi/ehliyet-yenileme-ucreti-ne-kadar-ehliyet-yenileme-islemleri,85cqQd0fbk28-qWrCexA8w/1YjZV34nn0eQ714X9PxjLg|ish=NTV|kirish sanasi=21 January 2017}}</ref> Kartalar ikki tilda, ham turk, ham ingliz tillarida. Elektron imzolar karta chipiga o'rnatilishi mumkin. <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/kimliklerde-yeni-donem-basliyor-e-imza-yuklenecek-1887725|sarlavha=Kimliklerde yeni dönem başlıyor: E-imza yüklenecek}}</ref> Kartalarda avtorizatsiya uchun PIN-kodlar mavjud. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Turkiya hukumati]] [[Turkum:Pasport]] 4iisgq6l4ggo6u546ftjiamwskm5py9 Zana Xon tumani 0 765066 5999467 5888628 2026-04-20T12:17:32Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999467 wikitext text/x-wiki '''Zana Khan tumani''' [[Afgʻoniston|Afgʻonistonning]] [[Gʻazna|Gʻazni]] viloyatidagi togʻli tuman boʻlib, u yerda 12 000 dan ortiq aholi istiqomat qiladi (100% [[pushtunlar]] ).Tuman markazi — Dado shahri. Tuman Ghilji [[Pushtunlar|pashtunlarining]] Andar qabilasining yuragi ichida joylashgan. <ref>[https://www.nps.edu/documents/105988371/107571254/East_tribal_map07.pdf/e48b5c16-800d-42bb-9e24-3d84ac394666 Ghazni Province Tribal Map (Page 4)]. </ref> Butun viloyatda boʻlgani kabi davom etayotgan qurg'oqchilik asosiy muammodir. Bu asosiy daromad manbayi boʻlgan qishloq xo'jaligiga jiddiy ta'sir qiladi. Sog'liqni saqlash va ta'lim xizmatlarini jiddiy yaxshilash kerak. Zana Khan tumani 2017-yilning avgustidan beri <ref>[https://ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ ATN News] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220812023139/https://www.ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ |date=2022-08-12 }}.</ref>[[Tolibon]] tomonidan bosib olingan. == Qishloq xo'jaligi == 2002-yildagi yer holati ekin maydonlarining 20% foydalanilayotganligini aniqladi. * Asosiy ekinlar: [[bugʻdoy]], beda, makkajoʻxori va arpa. * [[Chorvachilik]]: qoʻy, echki va sigir boqish. == Qo'shimcha havolalar == * Afg'oniston tumanlari * G'azni viloyati * [http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf Aholi punktlari xaritasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160304082745/http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf |date=2016-03-04 }} AIMS, 2002-yil may == Manbalar == svlstrdzg85ylllfpzp386pr5ug3j4u 5999468 5999467 2026-04-20T12:17:43Z KWiki78 246724 5999468 wikitext text/x-wiki '''Zana Khan tumani''' [[Afgʻoniston|Afgʻonistonning]] [[Gʻazna|Gʻazni]] viloyatidagi togʻli [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tuman]] boʻlib, u yerda 12 000 dan ortiq aholi istiqomat qiladi (100% [[pushtunlar]] ).Tuman markazi — Dado shahri. Tuman Ghilji [[Pushtunlar|pashtunlarining]] Andar qabilasining yuragi ichida joylashgan. <ref>[https://www.nps.edu/documents/105988371/107571254/East_tribal_map07.pdf/e48b5c16-800d-42bb-9e24-3d84ac394666 Ghazni Province Tribal Map (Page 4)]. </ref> Butun viloyatda boʻlgani kabi davom etayotgan qurg'oqchilik asosiy muammodir. Bu asosiy daromad manbayi boʻlgan qishloq xo'jaligiga jiddiy ta'sir qiladi. Sog'liqni saqlash va ta'lim xizmatlarini jiddiy yaxshilash kerak. Zana Khan tumani 2017-yilning avgustidan beri <ref>[https://ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ ATN News] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220812023139/https://www.ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ |date=2022-08-12 }}.</ref>[[Tolibon]] tomonidan bosib olingan. == Qishloq xo'jaligi == 2002-yildagi yer holati ekin maydonlarining 20% foydalanilayotganligini aniqladi. * Asosiy ekinlar: [[bugʻdoy]], beda, makkajoʻxori va arpa. * [[Chorvachilik]]: qoʻy, echki va sigir boqish. == Qo'shimcha havolalar == * Afg'oniston tumanlari * G'azni viloyati * [http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf Aholi punktlari xaritasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160304082745/http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf |date=2016-03-04 }} AIMS, 2002-yil may == Manbalar == t310cqch6vohmigg3ukc1y5rqeckpjl 5999469 5999468 2026-04-20T12:17:53Z KWiki78 246724 5999469 wikitext text/x-wiki '''Zana Khan tumani''' – [[Afgʻoniston|Afgʻonistonning]] [[Gʻazna|Gʻazni]] viloyatidagi togʻli [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tuman]] boʻlib, u yerda 12 000 dan ortiq aholi istiqomat qiladi (100% [[pushtunlar]] ).Tuman markazi — Dado shahri. Tuman Ghilji [[Pushtunlar|pashtunlarining]] Andar qabilasining yuragi ichida joylashgan. <ref>[https://www.nps.edu/documents/105988371/107571254/East_tribal_map07.pdf/e48b5c16-800d-42bb-9e24-3d84ac394666 Ghazni Province Tribal Map (Page 4)]. </ref> Butun viloyatda boʻlgani kabi davom etayotgan qurg'oqchilik asosiy muammodir. Bu asosiy daromad manbayi boʻlgan qishloq xo'jaligiga jiddiy ta'sir qiladi. Sog'liqni saqlash va ta'lim xizmatlarini jiddiy yaxshilash kerak. Zana Khan tumani 2017-yilning avgustidan beri <ref>[https://ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ ATN News] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220812023139/https://www.ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ |date=2022-08-12 }}.</ref>[[Tolibon]] tomonidan bosib olingan. == Qishloq xo'jaligi == 2002-yildagi yer holati ekin maydonlarining 20% foydalanilayotganligini aniqladi. * Asosiy ekinlar: [[bugʻdoy]], beda, makkajoʻxori va arpa. * [[Chorvachilik]]: qoʻy, echki va sigir boqish. == Qo'shimcha havolalar == * Afg'oniston tumanlari * G'azni viloyati * [http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf Aholi punktlari xaritasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160304082745/http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf |date=2016-03-04 }} AIMS, 2002-yil may == Manbalar == 47e8h8yp7yd6bjqvhuua3a4mjl8sblt 5999470 5999469 2026-04-20T12:18:02Z KWiki78 246724 5999470 wikitext text/x-wiki '''Zana Khan tumani''' – [[Afgʻoniston|Afgʻonistonning]] [[Gʻazna|Gʻazni]] viloyatidagi togʻli [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tuman]] boʻlib, u yerda 12 000 dan ortiq aholi istiqomat qiladi (100% [[pushtunlar]] ).Tuman markazi — Dado shahri. Tuman Ghilji [[Pushtunlar|pashtunlarining]] Andar qabilasining yuragi ichida joylashgan<ref>[https://www.nps.edu/documents/105988371/107571254/East_tribal_map07.pdf/e48b5c16-800d-42bb-9e24-3d84ac394666 Ghazni Province Tribal Map (Page 4)]. </ref>. Butun viloyatda boʻlgani kabi davom etayotgan qurg'oqchilik asosiy muammodir. Bu asosiy daromad manbayi boʻlgan qishloq xo'jaligiga jiddiy ta'sir qiladi. Sog'liqni saqlash va ta'lim xizmatlarini jiddiy yaxshilash kerak. Zana Khan tumani 2017-yilning avgustidan beri <ref>[https://ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ ATN News] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220812023139/https://www.ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ |date=2022-08-12 }}.</ref>[[Tolibon]] tomonidan bosib olingan. == Qishloq xo'jaligi == 2002-yildagi yer holati ekin maydonlarining 20% foydalanilayotganligini aniqladi. * Asosiy ekinlar: [[bugʻdoy]], beda, makkajoʻxori va arpa. * [[Chorvachilik]]: qoʻy, echki va sigir boqish. == Qo'shimcha havolalar == * Afg'oniston tumanlari * G'azni viloyati * [http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf Aholi punktlari xaritasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160304082745/http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf |date=2016-03-04 }} AIMS, 2002-yil may == Manbalar == 32pbl7d2w9ckb0mk7s48nqk8tg10gvg 5999472 5999470 2026-04-20T12:18:10Z KWiki78 246724 5999472 wikitext text/x-wiki '''Zana Khan tumani''' – [[Afgʻoniston|Afgʻonistonning]] [[Gʻazna|Gʻazni]] viloyatidagi togʻli [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tuman]] boʻlib, u yerda 12 000 dan ortiq aholi istiqomat qiladi (100% [[pushtunlar]] ).Tuman markazi — Dado shahri. Tuman Ghilji [[Pushtunlar|pashtunlarining]] Andar qabilasining yuragi ichida joylashgan<ref>[https://www.nps.edu/documents/105988371/107571254/East_tribal_map07.pdf/e48b5c16-800d-42bb-9e24-3d84ac394666 Ghazni Province Tribal Map (Page 4)]. </ref>. Butun viloyatda boʻlgani kabi davom etayotgan qurg'oqchilik asosiy muammodir. Bu asosiy daromad manbayi boʻlgan qishloq xo'jaligiga jiddiy ta'sir qiladi. Sog'liqni saqlash va ta'lim xizmatlarini jiddiy yaxshilash kerak. Zana Khan tumani 2017-yilning avgustidan beri <ref>[https://ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ ATN News] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220812023139/https://www.ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ |date=2022-08-12 }}.</ref>[[Tolibon]] tomonidan bosib olingan. == Qishloq xo'jaligi == 2002-yildagi yer holati ekin maydonlarining 20% foydalanilayotganligini aniqladi. * Asosiy ekinlar: [[bugʻdoy]], beda, makkajoʻxori va arpa. * [[Chorvachilik]]: qoʻy, echki va sigir boqish. == Qo'shimcha havolalar == * Afg'oniston tumanlari * G'azni viloyati * [http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf Aholi punktlari xaritasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160304082745/http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf |date=2016-03-04 }} AIMS, 2002-yil may. == Manbalar == swuqz2glbok06qo150t417rhy3w1lxj 5999473 5999472 2026-04-20T12:18:21Z KWiki78 246724 5999473 wikitext text/x-wiki '''Zana Khan tumani''' – [[Afgʻoniston|Afgʻonistonning]] [[Gʻazna|Gʻazni]] viloyatidagi togʻli [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tuman]] boʻlib, u yerda 12 000 dan ortiq aholi istiqomat qiladi (100% [[pushtunlar]] ).Tuman markazi — Dado shahri. Tuman Ghilji [[Pushtunlar|pashtunlarining]] Andar qabilasining yuragi ichida joylashgan<ref>[https://www.nps.edu/documents/105988371/107571254/East_tribal_map07.pdf/e48b5c16-800d-42bb-9e24-3d84ac394666 Ghazni Province Tribal Map (Page 4)]. </ref>. Butun viloyatda boʻlgani kabi davom etayotgan qurg'oqchilik asosiy muammodir. Bu asosiy daromad manbayi boʻlgan qishloq xo'jaligiga jiddiy ta'sir qiladi. Sog'liqni saqlash va ta'lim xizmatlarini jiddiy yaxshilash kerak. Zana Khan tumani 2017-yilning avgustidan beri <ref>[https://ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ ATN News] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220812023139/https://www.ariananews.af/taliban-overrun-ghaznis-zana-khan-district/ |date=2022-08-12 }}.</ref>[[Tolibon]] tomonidan bosib olingan. == Qishloq xo'jaligi == 2002-yildagi yer holati ekin maydonlarining 20% foydalanilayotganligini aniqladi. * Asosiy ekinlar: [[bugʻdoy]], beda, makkajoʻxori va arpa. * [[Chorvachilik]]: qoʻy, echki va sigir boqish. == Qo'shimcha havolalar == * Afg'oniston tumanlari * G'azni viloyati * [http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf Aholi punktlari xaritasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160304082745/http://www.haqiqat.se/images/stories/Afghanistan_Mapper/Ghazni%20Map/zana_khan.pdf |date=2016-03-04 }} AIMS, 2002-yil may. == Manbalar == {{manbalar}} 2rn95zyj2lj3jbtnwxlu4baiavrr0cd Ilmiy aloqa mukofotlari roʻyxati 0 772623 5999720 5171621 2026-04-20T18:10:11Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 5999720 wikitext text/x-wiki Ushbu '''ilmiy aloqa mukofotlari roʻyxati''' fan kommunikatsiyalari, jumladan, jurnalistika va boshqa kitoblar boʻyicha taniqli mukofotlar haqidagi maqolalar indeksi hisoblanadi. Roʻyxat homiy tashkilotning mamlakati tomonidan tuzilgan, garchi mukofotlar oʻsha mamlakatdagi odamlar uchun cheklanmasligi mumkin. == Roʻyxat == {| class="wikitable sortable" ! style="width:6em;" |Mamlakat !Mukofot !Homiylar !Berilgan sababi |- |Brazil |Prêmio José Reis de Divulgação Científica |Ilmiy-texnika taraqqiyoti milliy kengashi |Braziliyada ilm-fan va texnologiyani ommalashtirish va unga qo'shgan hissasi<ref>{{Veb manbasi|url=http://revistapesquisa.fapesp.br/en/2014/02/27/registration-jose-reis-award/|sarlavha=Revista Pesquisa Fapesp}}</ref> |- |Canada |Innis-Gérin Medal |Royal Society of Canada |Ijtimoiy fanlar adabiyotiga munosib va barqaror hissasi uchun<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Innis-Gérin Medal|url=http://rsc.ca/en/institutional-members/medals-awards/rsc-medals-awards|ish=RSC Medals & Awards|nashriyot=Royal Society of Canada|kirish sanasi=21 February 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150222080445/http://rsc.ca/en/institutional-members/medals-awards/rsc-medals-awards|arxivsana=22 February 2015}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Innis-Gérin Medal|url=http://rsc.ca/en/institutional-members/medals-awards/past-award-winners|ish=Past award winners|nashriyot=Royal Society of Canada|kirish sanasi=21 February 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150222080513/http://rsc.ca/en/institutional-members/medals-awards/past-award-winners|arxivsana=22 February 2015}}</ref> |- |Canada |Lane Anderson Award |Fitzhenry Family Foundation |Kanada no-fantastik fan ikki toifada; kattalar va yosh kitobxonlar rivoji uchun qo'shgan hissasi uchun<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2010-03-09 |title=New Canadian science-writing prize unveiled |language=en-GB |work=The Globe and Mail |url=https://beta.theglobeandmail.com/arts/books-and-media/new-canadian-science-writing-prize-unveiled/article4188175/ |access-date=2017-09-06}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=27 September 2013 |title=Lane Anderson Award Winners announced |work=Toronto Star |url=https://www.thestar.com/entertainment/books/2013/09/27/lane_anderson_award_winners_announced.html |access-date=2017-07-19}}</ref> |- |Canada |Prix Hubert-Reeves |Association of Science Communicators of Quebec |Fransuz tilida yozilgan va Kanadada nashr etilgan ilmiy-ommabop kitob uchun<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Official website |url=http://www.acs.qc.ca/prix-hubert-reeves.html |qaralgan sana=2022-08-10 |arxivsana=2022-07-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220706220039/https://www.acs.qc.ca/prix-hubert-reeves.html }}</ref> |- |Canada |[[Yves Iv O. Fortier Yer fanlari jurnalistikasi mukofoti|Yves Fortier Earth Science Journalism Award]] |Geological Association of Canada |Kanada gazetalari yoki davriy nashrlaridan birida yer haqidagi hikoyalarni taqdim etishdagi juda samarali jurnalistik ishi uchun<ref>{{Veb manbasi|url=https://gac.ca/about/grants-awards/yves-o-fortier-earth-science-journalism-award/|sarlavha=Yves O. Fortier Earth Science Journalism Award|nashriyot=Geological Association of Canada|kirish sanasi=12 July 2019|arxivsana=2019-07-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190712010518/https://gac.ca/about/grants-awards/yves-o-fortier-earth-science-journalism-award/}}</ref> |- |Denmark |H. C. Ørsted Medal (silver) |Selskabet for naturlærens udbredelse |Bir necha yillar davomida ommabop auditoriya uchun ilm-fanning ajoyib yutuqlari uchun<ref>[http://www.naturvidenskab.net/?pageid=Kriterier%20for%20tildeling&menuaction1=15&menuaction2=17 Selskabet for naturlærens udbredelse]</ref> |- |Europe |Science Communication Prize |European Commission |Ilmiy muloqotning maqbul shakllari orasida jamoatchilikni jalb qilish, yozma muloqot, shu jumladan gazeta maqolalari va ilmiy-ommabop kitoblar, audio-vizual media, shu jumladan teledasturlar va veb-saytlar va "innovatsion harakat" kiradi. |- |International |Kalinga Prize |[[UNESCO]] |Ilmiy g'oyalarni oddiy odamlarga taqdim etishda ajoyib mahorat uchun<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kalingafoundationtrust.com/website/home.htm|sarlavha=Kalinga Foundation Trust|ish=kalingafoundationtrust.com|kirish sanasi=August 28, 2010|qaralgan sana=2022-08-10|arxivsana=2019-03-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190312005527/http://www.kalingafoundationtrust.com/website/home.htm}}</ref> |- |International |Ludwik Fleck Prize |Society for Social Studies of Science |Fan va texnologiya tadqiqotlari sohasida kitob uchun<ref>{{Kitob manbasi|last=Nieto-Galan|first=Agusti|title=Science in the Public Sphere: A history of lay knowledge and expertise|date=2016|publisher=Routledge|isbn=9781138909519|url=https://books.google.com/books?id=VAy4CwAAQBAJ&pg=PT38|accessdate=5 January 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Ludwik Fleck Prize|url=http://www.4sonline.org/prizes/fleck|ish=Society for Social Studies of Science|kirish sanasi=6 January 2017|arxivsana=2017-10-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171009180054/http://www.4sonline.org/prizes/fleck}}</ref> |- |International |Stephen Hawking Medal for Science Communication |Starmus Festival |Jamiyatning ilm-fandan xabardorligini oshirishga yordam beradiganlarning mehnatini e'tirof etish |- |India |ASI Zubin Kembhavi Award |Astronomical Society of India |Astronomiya va boshqa sohalarda jamoatchilikni targ'ib qilish va ta'lim sohasida muhim va ajoyib hissa qo'shgan shaxslar yoki guruhlar uchun ikki yillik mukofot |- |Norway |Research Council of Norway’s Award for Excellence in Communication of Science |Research Council of Norway |Tadqiqotni keng auditoriyaga tarqatish. Tarqatish ham shakl, ham mazmunan yuqori sifatli bo'lishi kerak |- |Poland |Jan Długosz Award |Kraków Book Fair |Ilm-fan rivojiga va madaniyatni boyitishga salmoqli hissa qoʻshgan polshalik mualliflar tomonidan yozilgan gumanitar fanlar sohasidagi asarlar uchun. |- |Spain |Fonseca Prize |University of Santiago de Compostela |Fanni ommalashtirish uchun |- |United Kingdom |Best science book ever |Royal Institution |Eng yaxshi kitob uchun |- |United Kingdom |Kelvin Medal and Prize |Institute of Physics |Jamiyatning fizikani tushunishga qo'shgan ulkan hissasi uchun |- |United Kingdom |Kohn Award |[[London qirollik jamiyati|Royal Society]] |Eshittirish yoki ommaviy nutq orqali muhim madaniy ta'sirga erishgan boshlang'ich olimlar uchun. |- |United Kingdom |Royal Society Prizes for Science Books |[[London qirollik jamiyati|Royal Society]] |Dunyo bo'ylab mashhur ilmiy-ommabop kitoblar uchun. |- |United Kingdom |Royal Society of London Michael Faraday Prize |[[London qirollik jamiyati|Royal Society]] |Buyuk Britaniya auditoriyasiga fanni etkazishda mukammallik |- |United States |Andrew Gemant Award |American Institute of Physics |Fizikaga katta madaniy, badiiy yoki gumanistik hissalari uchun |- |United States |Borlaug CAST Communication Award |Council for Agricultural Science and Technology |Qishloq xo'jaligi, atrof-muhit yoki oziq-ovqat sohalarida ishlaydigan olim, muhandis, texnolog yoki boshqa mutaxassisning davlat siyosati sohasida ilm-fan rivojiga hissa qo'shgani uchun ajoyib yutug'i uchun |- |United States |Carl Sagan Award for Public Appreciation of Science |Council of Scientific Society Presidents |"Bir vaqtning o'zida tadqiqotchi va / yoki o'qituvchi sifatida erishgan va jamoatchilikning ilm-fan haqidagi tushunchasini kengaytiruvchi sifatida tan olingan shaxslar" uchun |- |United States |Chambliss Astronomical Writing Award |American Astronomical Society |Akademik auditoriya uchun astronomiya yozish, xususan, oliy ta'lim bakalavriat yoki magistratura darajasidagi darsliklar uchun |- |United States |IEEE-USA Award for Distinguished Contributions Furthering Public Understanding of the Profession |Institute of Electrical and Electronics Engineers |Muhandislik mutaxassislarining hayotning ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy jihatlarini yaxshilash va kengaytirishga qo'shgan hissalarini jamoatchilikka yaxshiroq tushunishga olib keladigan ajoyib jurnalistik yoki boshqa sa'y-harakatlar uchun. |- |United States |James T. Grady-James H. Stack Award for Interpreting Chemistry |American Chemical Society |Kimyo, kimyo muhandisligi va tegishli kimyoviy sohalar bo'yicha ajoyib hisobot uchun. |- |United States |John Burroughs Medal |John Burroughs Association |Kitob tabiatshunoslik sohasida alohida e'tiborga loyiq deb topildi |- |United States |Kistler Prize |Kelajak uchun asos |Inson irsiyati va inson jamiyati o'rtasidagi bog'liqlikni tushunishga o'ziga xos hissalar |- |United States |National Academies Communication Award |Milliy fanlar akademiyasi va boshqalar. |Jamiyatga fan, muhandislik yoki tibbiyot mavzularini tushunishga yordam beradigan ijodiy ishlar uchun. |- |United States |Patrusky Lecture |Ilm-fan yozishni rivojlantirish kengashi | |- |United States |PEN/E. O. Wilson Literary Science Writing Award |PEN Amerika |Jismoniy va biologiya fanlari bo'yicha adabiy mukammallikni ko'rsatadigan yozuv maqolalari uchun. |- |United States |Science Writing Award |Amerika fizika instituti |Keng jamoatchilikning fizika, astronomiya va boshqa ilm-fan sohalariga bo'lgan bahosini oshirish uchun bosma va radioeshittirish vositalarida samarali ilmiy aloqa uchun. |- |United States |Science in Society Journalism Awards |Ilmiy yozuvchilar milliy assotsiatsiyasi |Fanlar va ularning yaxshilik va yomonlikka ta'siri haqida ajoyib tergov va sharhlovchi hisobot |- |Thailand |[https://science.mahidol.ac.th/award.php The Mahidol Science Communicator Award] |<small>[https://science.mahidol.ac.th Faculty of Science, Mahidol University]</small> |Ilmiy kommunikatsiya sohasida ommabop yutuqlarga erishgan va umumxalq e'tirofiga sazovor bo'lgan shaxslar uchun |} == Havolalar == * [[Mukofotlar roʻyxati|Mukofotlar roʻyxati]] * Jurnalistika mukofotlari roʻyxati * Yozuv mukofotlari roʻyxati # Ilmiy yozish mukofotlari * Taʼlim mukofotlari roʻyxati == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] [[Turkum:Mukofotlar]] d366d0737tw62jjel4633kfmq5vtgit Aleyna Tilki 0 774238 5999642 5890079 2026-04-20T14:10:09Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turklar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999642 wikitext text/x-wiki {{Musiqachi bilgiqutisi|ismi=Aleyna Tilki|foto=Aleyna Tilki.png|izoh=|janr=[[Pop müzik|Pop]]|faoliyat yillari=2016-yildan hozirgi kungacha|tavalludi sanasi=28-mart 2000-yil}} '''Aleyna Tilki''' (2000-yil 28-mart, [[Koʻniya|Konya]]) — [[Turklar|turk]] [[qoʻshiqchi]]si. == Shaxsiy hayoti va faoliyati == Aleyna Tilki 2000-yil 28-martda Koniyaning Of shahrida [[Trabzon|Trabzonlik]] ona va [[Koʻniya|Konyalik]] otaning qizi boʻlib tugʻilgan. U ilk bor „ ''Isteʼdod sen Turkiyasan“'' tanlovidagi ishtiroki bilan televizorda koʻrindi. 2016-yil avgust oyida turk bastakori va aranjirovkachisi Emrah Karadumanning „Javob berilgan zil“ qoʻshigʻida vokalchi sifatida ishtirok etdi. [[YouTube|YouTubeʼda]] chop etilgan qoʻshiq klipi 2016-yilda Turkiyada eng koʻp koʻrilgan videoklip boʻldi va bir yilda 480 million martadan ortiq tomosha qilindi<ref name="hurriyet">{{Yangiliklar manbasi |date=9 Kasım 2016 |title=3 Adam'ın sürpriz konuğu Aleyna Tilki kimdir? |work=Hürriyet |url=http://www.hurriyet.com.tr/aleyna-tilki-kimdir-3-adama-konuk-oluyor-40273234 |access-date=29 Kasım 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129145446/http://www.hurriyet.com.tr/aleyna-tilki-kimdir-3-adama-konuk-oluyor-40273234 |archive-date=29 Kasım 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7 Aralık 2016 |title=Youtube, 2016'nın en popüler videolarını açıkladı |work=BirGün |url=http://www.birgun.net/haber-detay/youtube-2016-nin-en-populer-videolarini-acikladi-138629.html |access-date=28 Temmuz 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728214723/http://www.birgun.net/haber-detay/youtube-2016-nin-en-populer-videolarini-acikladi-138629.html |archive-date=28 Temmuz 2017}}</ref>. Shunday qilib, eng koʻp tomosha qilingan turk qoʻshiq klipi nomini oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://kworb.net/youtube/topvideos_turkish.html|sarlavha=Arşivlenmiş kopya|kirish sanasi=3 Şubat 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190525105317/https://kworb.net/youtube/topvideos_turkish.html|arxivsana=25 Mayıs 2019}}</ref>. Qoʻshiq MusicTopTR rasmiy roʻyxatida 2-oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://twitter.com/MusicTopTR/status/794547398974521344|sarlavha=MusicTopTR Resmi Listesinde 44. haftanın ikincisi... CEVAPSIZ ÇINLAMA|kirish sanasi=4 Kasım 2016|nashriyot=Twitter|sana=4 Kasım 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200603013331/https://twitter.com/MusicTopTR/status/794547398974521344|arxivsana=3 Haziran 2020}}</ref>. Tilki 2017-yilning iyul oyida oʻzining birinchi yakkaxon qoʻshigʻi " You Olsan Bari "ni chiqardi va Turkiyada xuddi shu roʻyxatda 1-oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://twitter.com/MusicTopTR/status/913712588030128128|sarlavha=MusicTopTR Resmi Listesinde 39. haftanın Lideri... SEN OLSAN BARİ|nashriyot=Twitter|sana=29 Eylül 2017|kirish sanasi=30 Eylül 2017|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210412233731/https://twitter.com/MusicTopTR/status/913712588030128128|arxivsana=12 Nisan 2021}}</ref>. Debyutining dastlabki oylarida u alkogolli joylarda sahnaga chiqdi, bu esa voyaga etmaganligi sababli jamiyatning bir qismining reaksiyasiga sabab boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=20 Ekim 2016 |title=Aleyna için üç bakanlık harekete geçti |work=Sabah |url=http://www.sabah.com.tr/magazin/2016/10/20/aleyna-icin-uc-bakanlik-harekete-gecti |access-date=29 Kasım 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230064404/http://www.sabah.com.tr/magazin/2016/10/20/aleyna-icin-uc-bakanlik-harekete-gecti |archive-date=30 Aralık 2016}}</ref>. 2016-yil noyabr oyida [[Diyorbakir|Diyarbakirda]] boʻlib oʻtgan konsert chogʻida oʻyin joyiga qoʻlda yasalgan ikkita ovoz bombasi tashlangan edi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=19 Kasım 2016 |title=Diyarbakır'da Aleyna Tilki konserine ses bombası atılması sonucu 6 kişi yaralandı |work=Habertürk |url=http://www.haberturk.com/gundem/haber/1326136-aleyna-tilkinin-konserine-ses-bombali-saldiri |access-date=29 Kasım 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129145727/http://www.haberturk.com/gundem/haber/1326136-aleyna-tilkinin-konserine-ses-bombali-saldiri |archive-date=29 Kasım 2016}}</ref>. 2019-yil 5-iyun kuni Tilki Emrah Karaduman bilan Star Tilbening Yulduzli qoʻshiqlari albomiga kiritilgan „Yolgʻiz gul“ qoʻshigʻiga klipni taqdim etdi. Qoʻshiq videoklip tomoshabinlarni oʻlchash platformasida 24 soat ichida eng koʻp koʻrilgan klip nominatsiyasida uchinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://fav10.net/forum/threads/aleyna-tilki-selena-gomezi-listelerde-ge%C3%A7ti.279468/|sarlavha=Aleyna Tilki, Selena Gomez'i Listelerde Geçti|sana=6 Haziran 2018|nashriyot=fav10.net|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180610022405/https://fav10.net/forum/threads/aleyna-tilki-selena-gomezi-listelerde-ge%C3%A7ti.279468/|arxivsana=10 Haziran 2018}}</ref>. 2019-yilda Tilki tomonidan Kornetto uchun tayyorlangan „Qanday oshiqsan“ yozgi qoʻshigʻiga ishlangan klip 2019-yil 8-mayda YouTubeʼda eng koʻp koʻrilgan video boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://mediacat.com/24-saatte-dunyanin-zirvesinde/|sarlavha=24 saatte dünyanın zirvesinde|sana=8 Mayıs 2019|nashriyot=mediacat.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190513001106/https://mediacat.com/24-saatte-dunyanin-zirvesinde/|arxivsana=13 Mayıs 2019}}</ref>. Tilki 2019-yilning may oyida dunyoning eng yirik musiqa kompaniyalaridan biri Warner Music Group bilan shartnoma imzoladi va keyinroq Tilki kompaniya bilan inglizcha albom va 4 ta trek yaratishi maʼlum qilindi. Bu uni ushbu kompaniya bilan ishlagan birinchi turk qoʻshiqchisiga aylantirdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ahaber.com.tr/galeri/magazin/aleyna-tilki-hayallerine-ilk-adimi-atti-dunya-basininda-haber-oldu|sarlavha=Aleyna Tilki hayallerine ilk adımı attı! Dünya basınında haber oldu|kirish sanasi=|sana=14 Ağustos 2020|ish=|nashriyot=ahaber.com.tr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200929145054/https://www.ahaber.com.tr/galeri/magazin/aleyna-tilki-hayallerine-ilk-adimi-atti-dunya-basininda-haber-oldu|arxivsana=29 Eylül 2020}}</ref>. Aleyna Tilki 2018-yilda suratga olingan „Qanday oshiqsan“ nomli klipida LGBTQ bayrogʻini qoʻyganidan soʻng, 2020-yil iyun oyida [[Twitter|Twitter’da]] shunday dedi: “Sevgi hamma joyda, barcha shakllarda. . . . Bu rang-barang. . . Retseptini qolipga sigʻdira olmaysiz, sevgini talqin qila olmaysiz. . . Sevgi qolipsiz, cheksiz, shaklsiz va uning taʼrifi hamma uchun har xil. Haqiqatan ham chinakam sevgi — bu mohiyat va uni yashash tarzingiz sizga xosdir…[[LGBT]] tarafdori ekanligini ochiqchasiga eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://muzikonair.com/aleyna-tilkinin-yeni-klibinde-lgbt-detayi/|sarlavha=Aleyna Tilki'nin Yeni Klibinde LGBT Detayı -|kirish sanasi=14 Eylül 2021|sana=4 Mayıs 2019|til=Türkçe|ish=Müzik Onair - Müzik Haber, Radyo ve Sosyal İçerik Platformu|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190508121929/https://muzikonair.com/aleyna-tilkinin-yeni-klibinde-lgbt-detayi/|arxivsana=8 Mayıs 2019}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://twitter.com/aleynatilki/status/1276866339320233984|sarlavha=Aleyna Tilki - Twitter|kirish sanasi=14 Eylül 2021|arxivsana=27 Haziran 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200627132101/https://twitter.com/aleynatilki/status/1276866339320233984|til=Türkçe|ish=Twitter}}</ref>. 2020-yilda u Acun Ilıcaliga tegishli Exxen teleserialida oʻynashga rozi boʻldi.2021-yilda boshlangan „Bu mening hikoyam“ serialida bosh rollarni Jemal Can Canseven bilan baham koʻradi. 2021-yil 26-fevralda [[Dua Lipa]] Sara Hudson va Kofening soʻzlarini yozdi; Diplo, Qirol Genri va Jr. Blender tomonidan bastalangan birinchi ingliz tilidagi " Retrograde " qoʻshigʻiga klip taqdim etildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/keyif/aleyna-tilki-merkuru-bekledi-41750848|sarlavha=Aleyna Tilki, Merkür’ü bekledi|ish=Hürriyet|sana=27 Şubat 2021|kirish sanasi=10 Mart 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210227204539/https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/keyif/aleyna-tilki-merkuru-bekledi-41750848|arxivsana=27 Şubat 2021}}</ref>. 2021-yilda TRT bosh direktori İbrahim Eren Turkiyaning Eurovisionda ishtirok etishi ustida ish boshlaganini eʼlon qilgach, internetda Aleyna Tilki birinchi boʻlib qoʻshilishi haqida mish-mishlar tarqala boshladi. Shundan soʻng Aleyna Tilki Turkiyani Yevropada emas, balki butun dunyoda tanitish istagida ekanligini, shu bois Eurovisionda ishtirok etishni rejalashtirmaganligini maʼlum qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cnnturk.com/magazin/aleyna-tilkiden-eurovision-aciklamasi|sarlavha=Aleyna Tilki'den Eurovision açıklaması|kirish sanasi=27 Haziran 2021|til=Türkçe|ish=CNN Türk|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210622074441/https://www.cnnturk.com/magazin/aleyna-tilkiden-eurovision-aciklamasi|arxivsana=22 Haziran 2021}}</ref>. Qoʻshiqchi, shuningdek, tez-tez oʻzining qilgan va aytgan soʻzlari bilan tabloid matbuotida koʻrsatiladi.Uning ijtimoiy mavzularda sharhlari va noodatiy postlari bor<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haberturk.com/aleyna-tilki-den-tepki-ceken-paylasim-magazin-haberleri-3482181-magazin|sarlavha=Aleyna Tilki'den tepki çeken paylaşım|kirish sanasi=2 Ağustos 2022|sana=2 Ağustos 2022|til=Türkçe|ish=hthayat.haberturk.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220802102348/https://www.haberturk.com/aleyna-tilki-den-tepki-ceken-paylasim-magazin-haberleri-3482181-magazin|arxivsana=2 Ağustos 2022}}</ref>. ; {| class="wikitable" !Qoʻshiq nomi ! Yil |- | " Agar siz boʻlsangiz " | 2017 yil |- | " Qanday oshiqsan " | 2019 |- | " Yolgʻon " | rowspan="2" | 2020 |- | " Bu mening ertakim " |- | " Retrograd " | rowspan="6" | 2021 yil |- | „Retrograd (Galantis Remix)“ |- | „Retrograd (Vintage Culture Remix)“ |- | „Hozir jang bor“ |- | „Sir“ |- | „Haqiqiy sevgi“ |- | „Haqiqiy sevgi (Valentino Xan Remix)“ | rowspan="6" | 2022 |- | „Haqiqiy sevgi (Shelco Garcia & Teenwolf Remix)“ |- | „Haqiqiy sevgi (Sak Noel & Salvi & Franklin Dam Remix)“ |- | „Agar sen kechirsang, men ham kechirmayman“ |- | „Oling yoki qoldiring“ |- | „Sevgi olovi“ |- |} '''Filmga ishlangan musiqalari''' {| class="wikitable" !qoʻshiq nomi ! Sovun operasi ! Yil |- | „Daryo“ | rowspan="20" | ''Mana Mening ertakim'' | rowspan="20" | 2021 yil |- | „Troll“ (Ayça Tilki bilan) |- | „Kabus“ |- | „Hech qanday sir“ |- | „Raqs“ |- | „Yaxshimi“ |- | „Jinni“ |- | „Kim aytdi“ |- | „Mening sevgim kim“ |- | „Yuragimda“ |- | „Parda“ |- | „Borma“ |- | „Begunoh emas“ |- | „Men orzuimdan yaratilganman“ |- | „Baland togʻda“ |- | „Men seni sevmayman degan yolgʻon“ |- | „Agar bu sen boʻlsang“ (film versiyasi) |- | „Ey ovqat“ |- | „Men boshimga koʻra yashayman“ (Jemal Can Canseven bilan) |- | „Men moy sotaman, asal sotaman“ |} === Boshqa qoʻshiqlari === {| class="wikitable" !qoʻshiq nomi ! Rassom hamrohligida ! Yil ! Albom |- | " Oʻtkazib yuborilgan qoʻngʻiroq " | rowspan="4" | Emrah Karaduman | 2016-yil |{{N/a|Tekli}} |- | „Yolgʻiz gul“ | rowspan="3" | 2018 | ''Yulduz Tilbening Yulduzli Qoʻshiqlari'' |- | " Tubsiz javohir " | rowspan="2" | ''bomba tutuni'' |- | „Sevgi yoq“ |- | „Haqiqiy sevgi“ | Dillon Frensis | 2021 yil | ''Baxtli mashina'' |- | „Olmoslar“ | Jubel | 2022 |{{N/a|Tekli}} |- |} == Filmografiya == ; Televizyon ; {| class="wikitable" !Yil ! Ism ! Rol ! Eslatma |- | 2014 yil | Turkiyada iqtidor bor | rowspan="3" | Oʻzi | Musobaqa ishtirokchisi |- | 2016 yil | Turkiya Ovozi | rowspan="2" | ijrochi |- | 2018 | Omon qolgan |- | 2021 yil | Mana Mening ertakim | Aleyna | |} ; Reklama {| class="wikitable" !Yil ! Kompaniya ! Eslatma |- | 2017 yil | Qoʻl bilan | |- | 2018 | Fuse choyi | |- | 2019 | loft | |- | 2019 | rowspan="2" | Kornetto | |- | 2020 | |- | 2020 | Exxen | „ Bu mening ertakim“ reklamasi va Exxendagi mashhur shaxslar ishtirokidagi reklama |- | 2021 yil | tiyin | |- | 2022 | Kornetto | |} == Mukofotlari va nominatsiyalari == {| class="wikitable sortable" !Yil ! Tashkilot ! Turkum ! Ariza beruvchi ! Xulosa ! class="unsortable" | {{Abbr|Kay.|Kaynak}} |- | style="text-align:center;" | 2016 yil | Radio Aydin musiqa mukofotlari | Yil dueti | " Oʻtkazib yuborilgan qoʻngʻiroq "| {{Gʻolib}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 Kasım 2016 |title=Radyo Aydın Müzik Ödülleri'nde ünlüler geçidi |agency=[[İhlas Haber Ajansı]] |url=http://www.iha.com.tr/haber-radyo-aydin-muzik-odullerinde-unluler-gecidi-604316/ |access-date=4 Kasım 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161126163824/http://www.iha.com.tr/haber-radyo-aydin-muzik-odullerinde-unluler-gecidi-604316/ |archive-date=26 Kasım 2016}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center;" | 2017 yil | rowspan="3" | 44. Oltin kapalak mukofotlari | Eng sara ijodkor | Oʻzi| {{Gʻolib}} | rowspan="3" style="text-align:center;" |<ref name="altinkelebek2017">{{Yangiliklar manbasi |date=23 Ekim 2017 |title=44. Pantene Altın Kelebek Ödülleri için finalistler belli oldu! |work=Hürriyet |url=http://www.hurriyet.com.tr/44-pantene-altin-kelebek-odulleri-icin-finalistler-belli-oldu-40619957 |access-date=4 Kasım 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171104204141/http://www.hurriyet.com.tr/44-pantene-altin-kelebek-odulleri-icin-finalistler-belli-oldu-40619957 |archive-date=4 Kasım 2017}}</ref> |- | Eng yaxshi klip | rowspan="2" | " Agar siz boʻlsangiz " | {{Nom}} |- | Yil qoʻshigʻi| {{Nom}} |- | rowspan="3" | 2018 | rowspan="2" | Fizy Music Awards | Eng sara ijodkor | Oʻzi| {{Gʻolib}} | rowspan="2" |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.magazinhaberleri.com/aleyna-tilkiye-odul-yagdi/|sarlavha=Aleyna Tilki’ye Ödül Yağdı!|sana=21 Eylül 2018|nashriyot=magazinhaberleri.com|kirish sanasi=31 Mart 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210401150639/https://www.magazinhaberleri.com/aleyna-tilkiye-odul-yagdi/|arxivsana=1 Nisan 2021}}</ref> |- | Eng yaxshi video klip | " Agar siz boʻlsangiz " | {{Gʻolib}} |- | 45. Oltin kapalak mukofotlari | Eng yaxshi ayol pop musiqa | Oʻzi| {{Gʻolib}} |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/magazin/45-pantene-altin-kelebek-odulleri-sahiplerini-buldu-41046096|sarlavha=45. Pantene Altın Kelebek Ödülleri sahiplerini buldu|sana=9 Aralık 2018|nashriyot=hurriyet.com.tr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181209235642/https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/magazin/45-pantene-altin-kelebek-odulleri-sahiplerini-buldu-41046096|arxivsana=9 Aralık 2018}}</ref> |- | rowspan="2" | 2019 | 306 30 | Ilhomlantiruvchi yosh | Oʻzi| {{Gʻolib}} <small>(geri alındı)</small> |<ref>{{Veb manbasi|url=https://teyit.org/aleyna-tilkiye-ilham-veren-genc-odulu-verildigi-iddiasi|sarlavha=Aleyna Tilki'ye ilham veren genç ödülü verildiği iddiası - Teyit|kirish sanasi=5 Haziran 2022|til=Türkçe|ish=teyit.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210621102040/https://teyit.org/aleyna-tilkiye-ilham-veren-genc-odulu-verildigi-iddiasi|arxivsana=21 Haziran 2021}}</ref> |- | 46. Oltin kapalak mukofotlari | Eng yaxshi ayol qoʻshiqchi | Oʻzi| {{Nom}} |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.hurriyet.com.tr/galeri-son-dakika-46-pantene-altin-kelebek-odulleri-sahiplerini-buldu-iste-kazananlar-41557799/38|sarlavha=Son dakika: 46. Pantene Altın Kelebek Ödülleri sahiplerini buldu! İşte kazananlar...|sana=5 Temmuz 2020|nashriyot=hurriyet.com.tr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200706135128/https://www.hurriyet.com.tr/galeri-son-dakika-46-pantene-altin-kelebek-odulleri-sahiplerini-buldu-iste-kazananlar-41557799/38|arxivsana=6 Temmuz 2020}}</ref> |- | rowspan="7" | 2021 yil | rowspan="3" | Head&Shoulders Number1 Video Music Awards | Eng yaxshi ayol rassom | Oʻzi| {{Gʻolib}} | rowspan="3" |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.finansajans.com/headshoulders-number1-video-muzik-odulleri-kim-kazandi-h86403.html|sarlavha=Head&Shoulders Number1 Video Müzik Ödülleri 2021 İşte Kazanan İsimler…|sana=5 Haziran 2021|nashriyot=finansajans.com|kirish sanasi=5 Haziran 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210605153224/https://www.finansajans.com/headshoulders-number1-video-muzik-odulleri-kim-kazandi-h86403.html|arxivsana=5 Haziran 2021}}</ref> |- | Yil qoʻshigʻi | " Retrograd " | {{Nom}} |- | Eng yaxshi musiqa seriyasi | „Mana mening ertak (daryo)“ | {{Nom}} |- | Istanbul universiteti Oltin 61 mukofoti | Yilning eng yaxshi pop musiqasi ayol artisti | Oʻzi| {{Nom}} |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.instagram.com/p/CV5NAW1gmgA/|sarlavha=Altın 61 Proje|kirish sanasi=7 Aralık 2021|ish=www.instagram.com}}</ref> |- | 9. Footed Newspaper TV Stars Awards | Eng yaxshi drama juftligi | Oʻzi va Jemal Can Canseven| {{Nom}} |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.hurriyet.com.tr/galeri-9-tv-yildizlari-ayakli-gazete-odulleri-sahiplerini-buldu-tv-yildizlarinin-odul-gecesi-41946127/16|sarlavha=9. TV Yıldızları Ayaklı Gazete Ödülleri sahiplerini buldu... TV yıldızlarının ödül gecesi|kirish sanasi=5 Haziran 2022|til=Türkçe|ish=www.hurriyet.com.tr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220605225330/https://www.hurriyet.com.tr/galeri-9-tv-yildizlari-ayakli-gazete-odulleri-sahiplerini-buldu-tv-yildizlarinin-odul-gecesi-41946127/16|arxivsana=5 Haziran 2022}}</ref> |- | rowspan="2" | 47. Oltin kapalak mukofotlari | Eng yaxshi ayol qoʻshiqchi | Oʻzi| {{Nom}} | rowspan="2" |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.posta.com.tr/47-pantene-altin-kelebekte-kazananlar-belli-oldu-2409004|sarlavha=47. Pantene Altın Kelebekte kazananlar belli oldu|kirish sanasi=7 Aralık 2021|til=Türkçe|ish=Posta|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211205185921/https://www.posta.com.tr/47-pantene-altin-kelebekte-kazananlar-belli-oldu-2409004|arxivsana=5 Aralık 2021}}</ref> |- | Eng yaxshi klip | „Bu mening ertakim“ | {{Nom}} |- |} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == * {{Twitter|aleynatilki}} * {{Instagram|aleynatilkiofficial}} {{DEFAULTSORT:Tilki, Aleyna}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Qo`shiqchilar]] [[Turkum:Turklar]] [[Turkum:Ayollar]] e8bzwwi162qexwu2m03hp6nnfnzaj6j Selah Sue 0 774367 5999449 5971100 2026-04-20T12:13:48Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999449 wikitext text/x-wiki {{Musiqachi bilgiqutisi|ismi=Selah Sue|foto=SelahSue 0.jpg|izoh=Selah Sue in Nürnberg 2010|tugʻilgan paytidagi ismi=Sanne Putseys|tavalludi sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1989|5|03}}|janr=Soul, [[reggae]], pop, [[Contemporary R&B|R&B]]|sayt={{URL|selahsue.com}}}} [[Fayl:Selah_Sue_(ZMF_2018)_IMGP8124.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Selah_Sue_%28ZMF_2018%29_IMGP8124.jpg/220px-Selah_Sue_%28ZMF_2018%29_IMGP8124.jpg|thumb| Sela Sue Germaniyaning [[Frayburg im Braysgau|Freiburg]] shahridagi Zelt-Musik-2018 festivalida]] '''Selah Sue''' ('''Sanne Greet A. Putseys'''<ref>{{Veb manbasi|url=https://online.gema.de/werke/search.faces|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140329121625/https://online.gema.de/werke/search.faces|arxivsana=29 March 2014|sarlavha=GEMA - Mitglieder - Repertoiresuche}}</ref><ref name="Wensink">Wensink, Herien (2009) „[http://www.nrc.nl/international/Features/article2335578.ece/A_Flemish_singer_with_a_Jamaican_soul A Flemish singer with a Jamaican soul]“, NRC, 21 August 2009. Retrieved 3 November 2010</ref> 3-may 1989-yilda tugʻilgan) — [[belgiya]]lik [[musiqachi]] va qoʻshiq muallifi. Uning ''Selah Sue'' (2011) debyut albomi Yevropada 720 000 dan ortiq<ref>[http://fr.news.yahoo.com/s-exilerait-bien-selah-sue-062700249.html On s’exilerait bien pour Selah Sue], ''Le Parisien'', 22 November 2012</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=373JCMA9|sarlavha=Selah Sue – De Standaard|ish=Standaard.be|sana=9-dekabr 2011-yil|qaralgan sana=5-aprel 2020-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sterrennieuws.be/nieuws/nieuwe-versie-van-debuutalbum-selah-sue/|sarlavha=Sterrennieuws: Nieuwe versie van debuutalbum Selah Sue|ish=Sterrennieuws.be|qaralgan sana=5-aprel 2020-yil}}</ref> faqat [[Fransiya|Fransiyada]] 320 000 nusxada sotilgan katta muvaffaqiyatga erishdi. 2011-yilda u „Raggamuffin“, „Crazy Vibes“ va „This World“ xit singllari bilan muvaffaqiyat qozondi. 2011-yilda ''Selah Sue Europen Border Breakers Award (EBBA)ni'' qoʻlga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europeanborderbreakersawards.eu/content/2012-ebba-winner-selah-sue-release-1st-album-us?page=5|sarlavha=European Border Breakers Awards, Selah Sue|qaralgan sana=8-yanvar 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140407083655/http://www.europeanborderbreakersawards.eu/content/2012-ebba-winner-selah-sue-release-1st-album-us?page=5|arxivsana=7 April 2014}}</ref>. 2012-yil yanvar oyida EBBA mukofotini topshirish marosimida unga ''EBBA Public Choice Award'' mukofoti ham topshirildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europeanborderbreakersawards.eu/content/european-border-breakers-awards-2012-presented|sarlavha=European Border Breakers Awards 2012 presented|qaralgan sana=14-yanvar 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120117055700/http://www.europeanborderbreakersawards.eu/content/european-border-breakers-awards-2012-presented|arxivsana=17 January 2012}}</ref>. 2012-yil 28-avgustda uning debyut albomi AQShda ham chiqarildi, u yerda albom ijobiy baholarga sazovor boʻldi. Bir hafta ichida 400 000 dan ortiq yuklamalar hisoblandi<ref>[http://www.clint.be/entertainment/amerika-houdt-van-selah-sue Amerika houdt van Selah Sue], Clint.be, 31 Augustus 2012</ref>. ''Rolling Stone'' jurnali Selah Sueni 2012-yilning yangi yuzlaridan biri deb atadi<ref>[https://www.rollingstone.com/music/lists/new-faces-2012-20120215/selah-sue-19691231 New Faces 2012: Selah Sue] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180529054023/https://www.rollingstone.com/music/lists/new-faces-2012-20120215/selah-sue-19691231 |date=29-may 2018-yil }}, ''Rolling Stone'', October 2012</ref>. Sanne Putseys (Dutch pronunciation: [ˈsɑnə pɵtˈsɛis]) viloyat poytaxti Leven yaqinidagi Leefdaalda (Vlaams-Brabant provinsiyasi) tugʻilgan<ref name="Wensink" />. Oʻn besh yoshida [[akustik gitara]] chalishni oʻrgandi va oʻz qoʻshiqlarini yozishni boshladi.Oʻn yetti yoshida belgiyalik prodyuser undan qoʻshiqlarining demolarini kuylashni soʻradi, shundan soʻng Universal  unga shartnoma taklif qildi.U rad etdi, chunki u oʻz qoʻshiqlarini kuylashni hohladi. Shu bilan birga, u Leuven shahridagi ''Xet'' ''deposida Open Mic-avond'' ochiq qoʻshiq tanlovida eng yosh va yagona ayol xonanda sifatida ishtirok etdi. Tashkilotchi va [[qoʻshiqchi]] Milou (Jonatan Vandenbroek tugʻilgan) uning isteʼdodini payqab, undan oʻzining yordamchi dasturida chiqishlarini soʻradi. Dastlab, Putseys Katholieke Universiteit Leuvenda [[Psixologiya|psixologiyani]] oʻqiyotganda musiqiy karyerasini ishlab chiqishga muvaffaq boʻldi. Uning soʻzlariga koʻra, psixologiyani oʻrganish unga insoniy his-tuygʻularni koʻproq tushunishga yordam berdi, bu ham uning musiqiy faoliyatida shugʻullanishi kerak boʻlgan narsadir. Oxir-oqibat, u [[London]] va [[Parij|Parijda]] Jeymi Lidell kabi sanʼatkorlar bilan hamkorlikda chiqishlarini davom ettirdi. Bundan tashqari, u [[Amsterdam|Amsterdamdagi]] Paradisoda Belgiyaning Novastar guruhi bilan birga oʻynadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.vacature.com/blog/het-cv-van-selah-sue|sarlavha=Vacatures zoeken in Vlaanderen, Brussel en Wallonië &#124; Jobat.be|ish=Vacature.com|qaralgan sana=5-aprel 2020-yil}}</ref>. Selah Sue koʻpincha [[Erykah Badu]] va The Zutons qoʻshiqlarini qamrab oladi, lekin u oʻzining butun qoʻshiqlarini toʻplagan. Uning ikkita mashhur qoʻshigʻi „Mommy“ va „Black Part Love“ boʻlib, ikkalasi ham akustik tarzda ijro etilgan. Uning soʻzlariga koʻra, unga Laurin Xill, IIV, Erykah Badu<ref>{{Veb manbasi|url=https://focusonbelgium.be/en/Do%20you%20know%20these%20Belgians/selah-sue-belgian-revelation|sarlavha=Selah Sue, Belgian Revelation|nashriyot=Focus On Belgium|qaralgan sana=29-noyabr 2018-yil}}</ref>, Nneka, Meshel Ndegeocello, The Fugees kabi xonandalar taʼsir qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.thecouchsessions.com/2010/02/interview-whats-up-with-selah-sue/|sarlavha=Interview: What's Up With Selah Sue?|nashriyot=The Couch Sessions|ism=Yvette|muallif=Travillian|qaralgan sana=29-noyabr 2018-yil|arxivsana=2019-06-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190605144629/http://www.thecouchsessions.com/2010/02/interview-whats-up-with-selah-sue/}}</ref>. == Muvaffaqiyati == Suening birinchi EP 2009-yil yanvar oyida ''Black Part Love'' nomi bilan chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ultratop.be/nl/showitem.asp?interpret=Selah+Sue&titel=Black+Part+Love&cat=a|arxivurl=https://web.archive.org/web/20111217222816/http://www.ultratop.be/nl/showitem.asp?interpret=Selah+Sue&titel=Black+Part+Love&cat=a|arxivsana=17 December 2011|sarlavha=Selah Sue – Black Part Love|ish=Ultratop.be|qaralgan sana=5-aprel 2020-yil}}</ref>. 2008-yil sentyabridan 2009-yil avgustigacha Selah Sue Belgiyaning Ancienne Belgique musiqali teatridan oʻquv dasturi boʻyicha koʻrsatmalar oldi. U ishtirok etgan dastur hech qanday ovoz yozish kompaniyasi yoki boshqa turdagi boshqaruv yordami bilan bogʻliq boʻlmagan istiqbolli sanʼatkorlarni qoʻllab-quvvatlash uchun tuzilgan. 2009-yilda Selah Sue [[Shimoliy dengiz]] jazz festivali va pasttekisliklarning bosqichlarida qatnashdi<ref>[http://www.nu.nl/muziek/2561450/charles-bradley-held-van-north-sea-jazz.html Charles Bradley is de held van North Sea Jazz, Selah Sue, 10 July 2011] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140814073844/http://www.nu.nl/muziek/2561450/charles-bradley-held-van-north-sea-jazz.html |date=14-avgust 2014-yil }}, Nu.nl</ref>. Bundan tashqari, u muntazam ravishda Gollandiya televideniesidagi ''De Wereld Draait Door'' kabi telekoʻrsatuvlarda va boshqa [[Flamand tili|Flamand]] telekoʻrsatuvlarida paydo boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dewerelddraaitdoor.vara.nl/Gasten.617.0.html?&tx_ttnews%5Btt_news%5D=4622&tx_ttnews%5BbackPid%5D=615&tx_ttnews%5Bcat%5D=243&cHash=9c16454ada45d974c9000ebe4ea4b5ca|sarlavha=De Wereld Draait Door, Selah Sue|qaralgan sana=8-yanvar 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161107041359/http://dewerelddraaitdoor.vara.nl/Gasten.617.0.html?&tx_ttnews%5Btt_news%5D=4622&tx_ttnews%5BbackPid%5D=615&tx_ttnews%5Bcat%5D=243&cHash=9c16454ada45d974c9000ebe4ea4b5ca|arxivsana=7 November 2016}}</ref>. [[Fayl:Triggerfinger_Selah_Sue.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Triggerfinger_Selah_Sue.jpg/260px-Triggerfinger_Selah_Sue.jpg|left|thumb|260x260px| Sue Triggerfinger bilan 2010-yil 20-avgust]] 2010-yilda u Belgiyadagi eng yirik festivallarda, jumladan Les Nuits Botaniques, Les Ardentes, Dour Festival, Lokerse Feesten, Couleur Café va Pukkelpop festivallarida ishtirok etdi. Bundan tashqari, Gollandiyadagi Lowlands, Fransiyadagi Eurockéennes va Sziget festivali ([[Vengriya]]) kabi katta festivallarda oʻz vatanidan tashqarida. Uning ikkinchi EP, ''Raggamuffin'' 2010-yil oktabr oyida chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ultratop.be/nl/album/23176/Selah-Sue-Raggamuffin|sarlavha=Selah Sue – Raggamuffin|ish=Ultratop.be|qaralgan sana=5-aprel 2020-yil}}</ref>. 2010-yil 8-noyabrda u Sportpaleis konsertida [[Prince (musiqachi)|shahzodani]] qoʻllab-quvvatladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=GFO322A7V|sarlavha=Prince ontvangt Selah Sue in zijn kleedkamer (Antwerpen) – De Standaard|ish=Standaard.be|sana=10-noyabr 2010-yil|qaralgan sana=5-aprel 2020-yil}}</ref>. Keyin u Belgiya, Fransiya va Gollandiyada koʻp sotilgan sarlavhali shouga bordi va boʻlajak debyut albomini taqdim etdi. 2011-yil 4-martda Selah Sue oʻzining nomli debyut albomini chiqardi. Albom [[Ultratop|Belgiya albomlari jadvalida birinchi]] oʻrinni egalladi va [[Niderlandiya|Gollandiya]], Fransiya va [[Shveysariya|Shveysariyada]] ham oʻrin oldi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ultratop.be/nl/showinterpret.asp?interpret=Selah+Sue|sarlavha=Discografie Selah Sue|ish=Ultratop.be|qaralgan sana=5-aprel 2020-yil}}</ref> „This World“ va „Crazy Vibes“ kabi bir qancha xit singllardan tashqari albomda [[CeeLo Green|Cee Lo Green]] bilan „Iltimos“ deb nomlangan duet ham mavjud.<ref>[http://www.muziek.nl/page/magazinedetail/Nieuws/18255/Selah%20Sue%20op%20album%20Cee%20Lo%20Green Selah Sue op album Cee Lo Green] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20101029043810/http://www.muziek.nl/page/magazinedetail/Nieuws/18255/Selah%20Sue%20op%20album%20Cee%20Lo%20Green |date=2010-10-29 }}, Muziek.nl, 25 October 2010. Retrieved 3 November 2010</ref> 2011-yil 10-dekabrda u Flemish musiqa sanoati mukofotlarida uchta sovrinni qoʻlga kiritdi<ref name="FK111211">{{Yangiliklar manbasi |date=11-dekabr 2011-yil |title=Milow en Selah Sue kapen drie MIA's weg, Mauro beste muzikant |language=niderlandcha |work=[[Knack (jurnal)|Focus Knack]] |url=http://focus.knack.be/entertainment/muziek/milow-en-selah-sue-kapen-drie-mia-s-weg-mauro-beste-muzikant/article-4000017139788.htm}}</ref>. 2012-yil 20-oktyabrda Selah Sue [[Lyuksemburg|Lyuksemburgdagi]] qirollik toʻyida oʻynadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.luxembourg.public.lu/en/luxembourg-glance/politics-institutions/monarchy/royal-wedding/index.html|sarlavha=Luxembourg Royal Wedding Program|qaralgan sana=20-oktabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140813185143/http://www.luxembourg.public.lu/en/luxembourg-glance/politics-institutions/monarchy/royal-wedding/index.html|arxivsana=13 August 2014}}</ref>. U [[Bradley Cooper|Bredli Kuper]] ishtirokidagi Häagen-Dazs reklama roligi uchun „Qoshiq“ ning versiyasini yozib oldi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Eames|ism=Tom|sarlavha=Bradley Cooper becomes face of Häagen-Dazs ice cream – video|url=http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/news/a479452/bradley-cooper-becomes-face-of-haagen-dazs-ice-cream-video.html|ish=[[Digital Spy]]|qaralgan sana=2-iyun 2013-yil|sana=7-may 2013-yil|arxivsana=2015-09-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924172714/http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/news/a479452/bradley-cooper-becomes-face-of-haagen-dazs-ice-cream-video.html}}</ref>. [[Fayl:Selah_sue_in_switzerland.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Selah_sue_in_switzerland.jpg/240px-Selah_sue_in_switzerland.jpg|thumb|240x240px| Sue Shveysariyadagi Jval festivalidagi konserti paytida, 2014-yil 31-avgust.]] 2014-yil 27-oktabrda Selah Sue yangi „Alone“ qoʻshigʻini chiqardi. Amerikalik musiqachi Childish Gambino ishtirokida qoʻshiq tijorat muvaffaqiyatiga erishdi va Valloniyada 1-oʻrinni egalladi. Bundan tashqari Flandriya va Fransiyada eng yaxshi 10 ta hitga aylandi. Unda shotlandiyalik prodyuser va [[DJ]] Hudson Mohawke bilan hamkorlik ham namoyish etildi. Albom Flandriya va Valloniyada, shuningdek, Gollandiyada 1-oʻrinni egalladi. 2015-yilgi Music Industry Awardsda 3 ta sovringa nomzod boʻlgan. Oxir-oqibat, beshinchi marta „Eng yaxshi yakkaxon ayol“ mukofotini qoʻlga kiritdi. Selah Sue Belgiyaning „[[Eurovision qoʻshiq tanlovi 2016|YeEvrovidenie 2016“ qoʻshiq tanlovida]] Laura Tesoro ijrosidagi „Whatʼs the Pressure“ qoʻshigʻini yozgan. Qoʻshiq tanlovda 10-oʻrinni egalladi. 2016-yil dekabr oyida DJ Fresh va Diplo hamkorligidagi „Bang Bang“ chiqarildi va Selah Sue tomonidan vokal ijro etildi. Qoʻshiqda R. Siti va [[Craig David|Kreyg Devidning]] vokallari ham mavjud. 2020-yilda, 5 yillik tanaffusdan soʻng, Selah Sue 15-mayda „Bedroom“ EPni chiqardi. „You“ qoʻshigʻi EPning birinchi rasmiy singli sifatida 2020-yil 17-aprelda chiqarilgan va uning oilasiga bagʻishlangan. EP chiqishidan oldin Selah Sue oʻz yotoqxonasidan [[COVID-19 pandemiyasi]] tufayli „Lullaby Sessions“ deb nomlangan jonli konsert seriyasini oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Selah Sue na 5 jaar terug met nieuwe muziek: "Voor mijn kinderen en voor mijn vader die in coma ligt vanwege corona"|url=https://www.hln.be/showbizz/muziek/selah-sue-na-5-jaar-terug-met-nieuwe-muziek-voor-mijn-kinderen-en-voor-mijn-vader-die-in-coma-ligt-vanwege-corona~ab65a013/|kirish sanasi=21-iyul 2020-yil|sana=17-aprel 2020-yil}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == 2014-yil may oyida Selah Sue Flamandlarning „Reyers Laat“ tok-shousida [[Klinik depressiya|depressiya]] bilan kurashayotganini eʼlon qildi. 18 yoshidan beri dori isteʼmol qilganini tan oldi. Uning taʼkidlashicha, antidepressantlar unga hozirgi odam boʻlishga yordam bergan va bu unga muvaffaqiyatga erishishga yordam bergan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.demorgen.be/tvmedia/selah-sue-openhartig-over-haar-strijd-tegen-depressie-b9dec074/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160202235725/http://www.demorgen.be/tvmedia/selah-sue-openhartig-over-haar-strijd-tegen-depressie-b9dec074/|arxivsana=2 February 2016|sarlavha=DPG Media Privacy Gate}}</ref>. Uning tan olishi Flandriyada antidepressant haqidagi hujjatli film namoyish etilganidan koʻp oʻtmay sodir boʻldi. U Flandriyadagi depressiyadan aziyat chekkan yoshlarga yordam berish kampaniyalarini qoʻllab-quvvatlagan. 2016-yilda u Flamand maktablarida yoshlar oʻrtasida tushkunlikni koʻproq koʻrsatish maqsadida oʻtkazilayotgan „Te Gek!?“ kampaniyasining asoschilaridan biri edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.knack.be/nieuws/selah-sue-meter-van-campagne-te-gek/video-iwatch-577259.html|sarlavha=Selah Sue meter van campagne 'Te Gek' – Knack – Nieuws, opinie en duiding – Knack|ish=Knack.be|sana=1-aprel 2020-yil|qaralgan sana=5-aprel 2020-yil}}</ref>. 2016-yil oktabr oyida Selah Sue Facebook’dagi video orqali birinchi farzandini kutayotganini, 2017-yil mart oyida u birinchi oʻgʻli Set tugʻilganini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.closermag.fr/people/selah-sue-maman-loana-recasee-710611|sarlavha=Selah Sue maman, Loana recasée|ish=Closer|ism=Coralie|muallif=Vincent|sana=22-mart 2017-yil|qaralgan sana=29-noyabr 2018-yil}}</ref>. 2019-yil mart oyida uning ikkinchi oʻgʻli Mingus dunyoga keldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.hln.be/showbizz/selah-sue-bevallen-van-tweede-kindje~a047a45f/|sarlavha=Selah Sue bevallen van tweede kindje|ish=HLN.be|sana=19-mart 2019-yil|qaralgan sana=21-iyul 2020-yil}}</ref>. 2021-yilda u antidepressantlarni toʻxtatdi va sehrli truffellardan foydalanishni boshladi (VRTelevision 26/1/2022 va uning yangi „Pills“ singli). ==== Albomlari ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Tanlangan tafsilotlar, diagramma pozitsiyalari va sertifikatlari bilan studiya albomlari roʻyxati ! rowspan="2" scope="col" | Sarlavha ! rowspan="2" scope="col" | Tafsilotlar ! colspan="9" scope="col" | Grafikdagi eng yuqori pozitsiyalar ! rowspan="2" scope="col" | Sertifikatlar |- ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | [[Ultratop|BEL<br />]] [[Ultratop|(FL)]]<br /><ref name="BEL-FL">{{Veb manbasi|url=https://www.ultratop.be/nl/showinterpret.asp?interpret=Selah+Sue|sarlavha=Discografie Selah Sue|ish=[[Ultratop]]|nashriyot=Hung Medien|til=niderlandcha|qaralgan sana=16-iyul 2020-yil}}</ref> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | [[Ultratop|BEL<br />]][[Ultratop|(WA)]]<br /><ref name="BEL-WA">{{Veb manbasi|url=https://www.ultratop.be/fr/showinterpret.asp?interpret=Selah+Sue|sarlavha=Discographie Selah Sue|ish=[[Ultratop]]|nashriyot=Hung Medien|til=fransuzcha|qaralgan sana=16-iyul 2020-yil}}</ref> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<br /><ref name="FRA">{{Veb manbasi|url=https://lescharts.com/showinterpret.asp?interpret=Selah+Sue|sarlavha=Discographie Selah Sue|ish=lescharts.com|nashriyot=Hung Medien|til=fransuzcha|qaralgan sana=16-iyul 2020-yil}}</ref> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | [[GfK Entertainment chartlari|GER]]<br /><ref name="GER">{{Veb manbasi|url=https://www.offiziellecharts.de/suche?artistId=Selah+Sue|sarlavha=Discographie von Selah Sue|til=olmoncha|nashriyot=Offizielle Deutsche Charts|qaralgan sana=16-iyul 2020-yil|arxivsana=2022-08-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220812171342/https://www.offiziellecharts.de/suche?artistId=Selah%20Sue}}</ref> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | HUN<br /><ref>{{Veb manbasi|url=https://slagerlistak.hu/top-40-album-dvd-es-valogataslemez-lista/2015/16|sarlavha=Album Top 40 slágerlista (week 16, 2015)|ish=slagerlistak.hu|qaralgan sana=16-iyul 2020-yil}}</ref> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | NLD<br /><ref name="NLD">{{Veb manbasi|url=https://dutchcharts.nl/showinterpret.asp?interpret=Selah+Sue|sarlavha=Discografie Selah Sue|ish=dutchcharts.nl|til=niderlandcha|qaralgan sana=16-iyul 2020-yil}}</ref> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | POL<br /><ref>Peak chart positions for studio albums in Poland: </ref> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | SWI<br /><ref name="SWI">{{Veb manbasi|url=https://hitparade.ch/artist/Selah_Sue#charts|sarlavha=Discographie Selah Sue|ish=[[Swiss Hitparade|Hitparade]]|nashriyot=Hung Medien|til=olmoncha|qaralgan sana=16-iyul 2020-yil}}</ref> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | BIZ<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.billboard.com/artist/selah-sue/chart-history/tln/|sarlavha=Selah Sue – Chart History: Heatseekers Albums|ish=[[Billboard (jurnal)|Billboard]]|qaralgan sana=16-iyul 2020-yil}}</ref> |- ! scope="row" | ''Sela Sue'' | * Chiqarilgan: 2011-yil 4 mart * Yorliq: Chunki musiqa * Format: CD, raqamli yuklab olish, oqim | 1 | 1 | 9 | — | — | 2 | 31 | 32 | 8 | * BEA : 4× Platina<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ultratop.be/nl/certifications.asp?year=2012|sarlavha=Ultratop Belgian Charts|nashriyot=ultratop.be|sana=22-iyul 2014-yil|qaralgan sana=2-avgust 2014-yil}}</ref> * NVPI : Oltin<ref>{{Sertifikat manbasi|access-date=29-sentabr 2018-yil}}</ref> * [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|SNEP]] : 2× Platinum<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chartsinfrance.net/Selah-Sue/news-75387.html|sarlavha=Selah Sue dיcroche un disque de platine|nashriyot=Chartsinfrance.net|qaralgan sana=2-avgust 2014-yil}}</ref> * ZPAV : Platinum<ref>{{Veb manbasi|url=http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/platynoweplyty/cd/archiwum.php?year=2012|sarlavha=Platinum archive – 2012|nashriyot=ZPAV|qaralgan sana=29-noyabr 2018-yil|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304191248/http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/platynoweplyty/cd/archiwum.php?year=2012}}</ref> |- ! scope="row" | ''Sabab'' | * Chiqarilgan: 2015-yil 30 mart * Yorliq: Chunki musiqa * Format: CD, LP, raqamli yuklab olish, oqim | 1 | 1 | 3 | 82 | 36 | 1 | 23 | 9 | — | * BEA: Oltin<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ultratop.be/nl/certifications.asp?year=2015|sarlavha=Ultratop Belgian Charts|nashriyot=ultratop.be|sana=22-iyul 2014-yil|qaralgan sana=2-avgust 2014-yil}}</ref> |- ! scope="row" | ''Shaxs'' | * Chiqarilgan: 2022-yil 25 mart<ref name="applemusic">{{Veb manbasi|sarlavha=Persona by Selah Sue|url=https://music.apple.com/us/album/persona/1601410595|ish=[[Apple Music]]|qaralgan sana=1-mart 2022-yil}}</ref> * Yorliq: Chunki musiqa * Format: CD, LP, raqamli yuklab olish, oqim | 5 | 4 | 18 | — | — | 15 | — | 34 | — | |- | colspan="14" style="font-size:85%;" | „—“ oʻsha mamlakatda chiqarilmagan yoki jadvalga kiritilmagan narsalarni bildiradi. |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Tanlangan tafsilotlar va diagramma pozitsiyalari bilan kompilyatsiya albomlari roʻyxati ! rowspan="2" scope="col" | Sarlavha ! rowspan="2" scope="col" | Tafsilotlar ! colspan="1" scope="col" | Grafikdagi eng yuqori pozitsiyalar |- ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<br /><ref name="FRA"/> |- ! scope="row" | ''Nodirliklar'' | * Chiqarilgan: 2012-yil 5-noyabr * Yorliq: Chunki musiqa * Format: CD, LP, raqamli yuklab olish, oqim | 57 |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Tanlangan tafsilotlar bilan remiks albomlar roʻyxati ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Tafsilotlar |- ! scope="row" | ''Sabab remikslari'' | * Chiqarilgan: 2015-yil 27-noyabr * Yorliq: Chunki musiqa * Format: CD, LP, raqamli yuklab olish, oqim |} === Kengaytirilgan ijrolari === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Tanlangan tafsilotlar bilan kengaytirilgan oʻyinlar roʻyxati ! rowspan="2" scope="col" | Sarlavha ! rowspan="2" scope="col" | Tafsilotlar ! colspan="3" scope="col" | Grafikdagi eng yuqori pozitsiyalar |- ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | [[Ultratop|BEL<br />]][[Ultratop|(FL)]]<br /><ref name="BEL-FL"/> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | [[Ultratop|BEL<br />]][[Ultratop|(WA)]]<br /><ref name="BEL-WA"/> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<br /><ref name="FRA"/> |- ! scope="row" | ''iTunes festivali: London 2011'' | * Chiqarilgan: 2011-yil 25-iyul<ref>{{Veb manbasi|url=https://music.apple.com/us/album/itunes-festival-london-2011-ep/451743869|sarlavha=iTunes Festival: London 2011 – EP by Selah Sue|ish=[[Apple Music]]|sana=25-iyul 2011-yil|qaralgan sana=16-iyul 2020-yil|arxivsana=2022-08-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220812171333/https://music.apple.com/us/album/itunes-festival-london-2011-ep/451743869}}</ref> * Yorliq: Chunki musiqa * Format: Raqamli yuklab olish, oqim | — | — | 102 |- ! scope="row" | ''Yolgʻiz'' | * Chiqarilgan: 2014-yil 1-dekabr<ref>{{Veb manbasi|url=https://music.apple.com/us/album/alone-ep/1325748296|sarlavha=Alone – EP by Selah Sue|ish=Apple Music|sana=1-dekabr 2014-yil|qaralgan sana=16-iyul 2020-yil}}</ref> * Yorliq: Chunki musiqa * Format: Raqamli yuklab olish, oqim | — | — | — |- ! scope="row" | ''Yotoq xonasi'' | * Chiqarilgan: 2020-yil 15-may<ref>{{Veb manbasi|url=https://music.apple.com/us/album/bedroom-ep/1509492428|sarlavha=Bedroom – EP by Selah Sue|ish=Apple Music|sana=15-may 2020-yil|qaralgan sana=16-iyul 2020-yil}}</ref> * Yorliq: Chunki musiqa * Format: Raqamli yuklab olish, oqim | 17 | 61 | 159 |- | colspan="7" style="font-size:85%;" | „—“ oʻsha mamlakatda chiqarilmagan yoki jadvalga kiritilmagan narsalarni bildiradi. |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="2" scope="col" |Single ! rowspan="2" scope="col" |Year ! colspan="5" scope="col" |Peak chart positions ! rowspan="2" scope="col" |Certifications ! rowspan="2" scope="col" |Album |- ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" |[[Ultratop|BEL<br /><br />(FL)]]<br /><br /><ref name="BEL-FL"/> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" |[[Ultratop|BEL<br /><br />(WA)]]<br /><br /><ref name="BEL-WA"/> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" |[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<br /><br /><ref name="FRA"/> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" |[[Single Top 100|NLD]]<br /><br /><ref name="NLD"/> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" |SWI<br /><br /><ref name="SWI"/> |- ! scope="row" |"Raggamuffin" |2010 |29 |16 |18 |81 |— | * BEA: Gold<ref name="ultratop.be">{{Veb manbasi|url=http://www.ultratop.be/nl/certifications.asp?year=2011|sarlavha=Ultratop Belgian Charts|nashriyot=ultratop.be|sana=22-iyul 2014-yil|qaralgan sana=2-avgust 2014-yil}}</ref> | rowspan="4" |''Selah Sue'' |- ! scope="row" |"Crazy Vibes" | rowspan="4" |2011 |21 |26 |74 |56 |— | * BEA: Gold<ref name="ultratop.be" /> |- ! scope="row" |"This World" |2 |15 |33 |— |42 | * BEA: Platinum<ref name="ultratop.be" /> |- ! scope="row" |"Summertime" |—{{Efn|"Summertime" did not enter the Belgian (FL) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 9 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-FL"/>|group=upper-alpha}} |—{{Efn|"Summertime" did not enter the Belgian (WA) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 17 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-WA"/>|group=upper-alpha}} |— |— |— |- ! scope="row" |"Zanna"<br /><br /><small>(with Tom Barman vs. </small><small>The Subs)</small> |1 |29 |— |77 |— | * BEA: Gold<ref name="ultratop.be" /> | rowspan="3" |''Rarities'' |- ! scope="row" |"Crazy Sufferin Style" | rowspan="2" |2012 |—{{Efn|"Crazt Sufferin Style" did not enter the Belgian (FL) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 9 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-FL"/>|group=upper-alpha}} |—{{Efn|"Crazy Sufferin Style" did not enter the Belgian (WA) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 33 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-WA"/>|group=upper-alpha}} |— |— |— | |- ! scope="row" |"Fade Away" |—{{Efn|"Fade Away" did not enter the Belgian (FL) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 1 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-FL"/>|group=upper-alpha}} |—{{Efn|"Fade Away" did not enter the Belgian (WA) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 9 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-WA"/>|group=upper-alpha}} |— |— |— | |- ! scope="row" |"Alone" |2014 |5 |1 |9 |53 |— | * BEA: Gold<ref name="ultratop.be2015">{{Veb manbasi|url=http://www.ultratop.be/nl/certifications.asp?year=2015|sarlavha=Ultratop Belgian Charts|nashriyot=ultratop.be|sana=27-fevral 2015-yil|qaralgan sana=7-aprel 2015-yil}}</ref> | rowspan="5" |''Reason'' |- ! scope="row" |"Reason" | rowspan="3" |2015 |—{{Efn|"Reason" did not enter the Belgian (FL) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 2 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-FL"/>|group=upper-alpha}} |41 |115 |— |— | |- ! scope="row" |"I Wonʼt Go for More" |—{{Efn|"I Won't Go for More" did not enter the Belgian (FL) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 4 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-FL"/>|group=upper-alpha}} |—{{Efn|"I Won't Go for More" did not enter the Belgian (WA) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 16 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-WA"/>|group=upper-alpha}} |191 |— |— | |- ! scope="row" |"Fear Nothing" |—{{Efn|"Fear Nothing" did not enter the Belgian (FL) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 2 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-FL"/>|group=upper-alpha}} |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"Together"<br /><br />{{Small|(featuring [[Donald Glover|Childish Gambino]])}} |2016 |46 |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"So This Is Love" |2017 |—{{Efn|"So This Is Love" did not enter the Belgian (FL) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 1 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-FL"/>|group=upper-alpha}} |—{{Efn|"So This Is Love" did not enter the Belgian (WA) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 32 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-WA"/>|group=upper-alpha}} |— |— |— | |''Jazz Loves Disney 2: A Kind of Magic'' |- ! scope="row" |"You"<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.virginradio.fr/selah-sue-annonce-son-nouvel-ep-avec-you-un-nouveau-single-a716707.html|sarlavha=Selah Sue annonce son nouvel EP avec You, un nouveau single|ish=Virgin Radio|muallif=Pineau|ism=Marine|sana=17-aprel 2020-yil|qaralgan sana=18-aprel 2020-yil|arxivsana=2022-01-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220128171254/https://www.virginradio.fr/selah-sue-annonce-son-nouvel-ep-avec-you-un-nouveau-single-a716707.html}}</ref> | rowspan="2" |2020 |43 |—{{Efn|"You" did not enter the Belgian (WA) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 20 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-WA"/>|group=upper-alpha}} |— |— |— | | rowspan="2" |''Bedroom'' EP |- ! scope="row" |"Always — Cosmo" |—{{Efn|"Always – Cosmo" did not enter the Belgian (FL) Ultratop 50 Singles chart, but peaked at number 26 on the Ultratip chart.<ref name="BEL-FL"/>|group=upper-alpha}} |— |— |— |— |- ! scope="row" |"Free Fall" | rowspan="2" |2021 |— |— |— |— |— | | rowspan="3" |''Persona'' |- ! scope="row" |"Hurray"<br /><br />{{Small|(featuring [[Tobi (musiqachi)|TOBi]])}} |48 |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"Pills" |2022 |22 |— |— |— |— | |- | colspan="14" style="font-size:85%;" |"—" denotes items which were not released in that country or failed to chart. |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="2" scope="col" |Yagona ! rowspan="2" scope="col" | Yil ! colspan="2" scope="col" | Grafikdagi eng yuqori pozitsiyalar ! rowspan="2" scope="col" | Albom |- ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | [[Ultratop|BEL<br />]][[Ultratop|(FL)]]<br /><ref name="BEL-FL"/> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | [[Ultratop|BEL<br />]] [[Ultratop|(WA)<br />]][[Ultratop|Masla]]<br /><ref name="BEL-WA"/> |- ! scope="row" | „Yuzlar“<br /><br /> {{Small|(Patrice featuring Selah Sue)}} | 2014-yil | - | — | ''Oʻgʻilning tirilishi'' |- ! scope="row" | „Yana dengizda“<br /> {{Small|([[Wilma Archer|Slime]] featuring Selah Sue)}} | 2015-yil | — | — | ''Kompaniya'' |- ! scope="row" | „Koʻzimni sendan uzolmayman“<br /> {{Small|([[Walk off the Earth|Walk of the Earth]] featuring Selah Sue)}} | 2016-yil | — | — | ''Yoʻq'' |- ! scope="row" | „Million yoʻl“<br /> {{Small|(Pomrad featuring Selah Sue)}} | rowspan="2" | 2016-yil | — | — | ''Ritsarlar'' |- ! scope="row" | „Paq-puq“<br /> {{Small|([[DJ Fresh]] vs [[Diplo]] featuring [[R. City]], Selah Sue and [[Craig David]])}} | 35 | — | Yoʻq |- ! scope="row" | „Iplarni torting“<br /> {{Small|(Maverick featuring Selah Sue)}} | 2017-yil | — | 47 |- ! scope="row" | „Daqiqa“<br /> {{Small|(Maverick featuring Selah Sue)}} | rowspan="2" | 2018 | — | — |- ! scope="row" | „Que sera sera“<br /> {{Small|([[Marcus Miller]] featuring Selah Sue)}} | — | — | ''Qora'' |- ! scope="row" | „Guy-Funk“<br /> {{Small|(Zwangere Guy featuring Selah Sue)}} | 2019 | - | 38 | ''Gapmi?'' |- | colspan="7" style="font-size:85%;" | „—“ oʻsha mamlakatda chiqarilmagan yoki jadvalga kiritilmagan narsalarni bildiradi. |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.selahsue.com}} * [https://www.myspace.com/selahsuemusic Myspace] [[Turkum:CS1 French-language sources (fr)]] [[Turkum:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[Turkum:CS1 German-language sources (de)]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1989-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Ayollar]] [[Turkum:Qo`shiqchilar]] [[Turkum:Musiqa]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] mnb5ab2mn9d9rclmjfsx0gm8uejckcm Midxat Posho 0 785780 5999586 5953211 2026-04-20T13:32:33Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Usmonli Posholari]] olib tashlandi; [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999586 wikitext text/x-wiki {{merge|Midhat Paşa}} {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Midxat Posho | asl ismi = | tasvir = Midhat pasha.jpg | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = Usmonlilar imperiyasi Buyuk vaziri | bayroq = | bayroq2 = | ismi ostida = | boshlanish davri = 1876-yil 19-dekabr | tugash davri = 1877-yil 5-fevral | monarx = [[Abdulhamid II]] | oʻtmishdoshi = Mehmed Rushdi Posho | vorisi = Ibrohim Adham Posho | avvalgisi = | keyingisi = | toj kiydirish marosimi = | 1belginomi = | 1matnnomi = | 2belginomi = | 2matnnomi = | 3belginomi = | 3matnnomi = | 4belginomi = | 4matnnomi = | 5belginomi = | 5matnnomi = | tartib_2 = | lavozim_2 = Usmonlilar imperiyasi Buyuk vaziri | bayroq_2= | bayroq2_2= | ismi ostida_2 = | boshlanish davri_2 = 1872-yil 31-iyul | tugash davri_2 = 1872-yil 19-oktabr | premyer_2 = | prezident_2 = | vitse-prezident_2 = | gubernator_2 = | vitse-gubernator_2 = | vazir_2 = | bosh vazir_2 = | birinchi vazir_2 = | monarx_2 = [[Abdulaziz]] | noib_2 = | kansler_2 = | parlament_2 = | lider_2 = | hokim_2 = | hokim yordamchisi_2 = | hukmdor_2 = | hukmdor yordamchisi_2 = | yordamchisi_2 = | muvaqqat_2 = | muxolif_2 = | oʻrinbosar_2 = Mehmed Nedim Posho | oʻtmishdoshi_2 = Mehmed Rushdi Posho | vorisi_2 = | avvalgisi_2 = | keyingisi_2 = | toj kiydirish marosimi_2 = | 1belginomi_2 = | 1matnnomi_2 = | 2belginomi_2 = | 2matnnomi_2 = | 3belginomi_2 = | 3matnnomi_2 = | 4belginomi_2 = | 4matnnomi_2 = | 5belginomi_2 = | 5matnnomi_2 = | tartib_3 = | lavozim_3 = | bayroq_3= | bayroq2_3= | ismi ostida_3 = | boshlanish davri_3 = | tugash davri_3 = | premyer_3 = | prezident_3 = | vitse-prezident_3 = | gubernator_3 = | vitse-gubernator_3 = | vazir_3 = | bosh vazir_3 = | birinchi vazir_3 = | monarx_3 = | noib_3 = | kansler_3 = | parlament_3 = | lider_3 = | hokim_3 = | hokim yordamchisi_3 = | hukmdor_3 = | hukmdor yordamchisi_3 = | yordamchisi_3 = | muvaqqat_3 = | muxolif_3 = | oʻrinbosar_3 = | oʻtmishdoshi_3 = | vorisi_3 = | avvalgisi_3 = | keyingisi_3 = | toj kiydirish marosimi_3 = | 1belginomi_3 = | 1matnnomi_3 = | 2belginomi_3 = | 2matnnomi_3 = | 3belginomi_3 = | 3matnnomi_3 = | 4belginomi_3 = | 4matnnomi_3 = | 5belginomi_3 = | 5matnnomi_3 = | tartib_4 = | lavozim_4 = | bayroq_4= | bayroq2_4= | ismi ostida_4 = | boshlanish davri_4 = | tugash davri_4 = | premyer_4 = | prezident_4 = | vitse-prezident_4 = | gubernator_4 = | vitse-gubernator_4 = | vazir_4 = | bosh vazir_4 = | birinchi vazir_4 = | monarx_4 = | noib_4 = | kansler_4 = | parlament_4 = | lider_4 = | hokim_4 = | hokim yordamchisi_4 = | hukmdor_4 = | hukmdor yordamchisi_4 = | yordamchisi_4 = | muvaqqat_4 = | muxolif_4 = | oʻrinbosar_4 = | oʻtmishdoshi_4 = | vorisi_4 = | avvalgisi_4 = | keyingisi_4 = | toj kiydirish marosimi_4 = | 1belginomi_4 = | 1matnnomi_4 = | 2belginomi_4 = | 2matnnomi_4 = | 3belginomi_4 = | 3matnnomi_4 = | 4belginomi_4 = | 4matnnomi_4 = | 5belginomi_4 = | 5matnnomi_4 = | tartib_5 = | lavozim_5 = | bayroq_5= | bayroq2_5= | ismi ostida_5 = | boshlanish davri_5 = | tugash davri_5 = | premyer_5 = | prezident_5 = | vitse-prezident_5 = | gubernator_5 = | vitse-gubernator_5 = | vazir_5 = | bosh vazir_5 = | birinchi vazir_5 = | monarx_5 = | noib_5 = | kansler_5 = | parlament_5 = | lider_5 = | hokim_5 = | hokim yordamchisi_5 = | hukmdor_5 = | hukmdor yordamchisi_5 = | yordamchisi_5 = | muvaqqat_5 = | muxolif_5 = | oʻrinbosar_5 = | oʻtmishdoshi_5 = | vorisi_5 = | avvalgisi_5 = | keyingisi_5 = | toj kiydirish marosimi_5 = | 1belginomi_5 = | 1matnnomi_5 = | 2belginomi_5 = | 2matnnomi_5 = | 3belginomi_5 = | 3matnnomi_5 = | 4belginomi_5 = | 4matnnomi_5 = | 5belginomi_5 = | 5matnnomi_5 = | tartib_6 = | lavozim_6 = | bayroq_6= | bayroq2_6= | ismi ostida_6 = | boshlanish davri_6 = | tugash davri_6 = | premyer_6 = | prezident_6 = | vitse-prezident_6 = | gubernator_6 = | vitse-gubernator_6 = | vazir_6 = | bosh vazir_6 = | birinchi vazir_6 = | monarx_6 = | noib_6 = | kansler_6 = | parlament_6 = | lider_6 = | hokim_6 = | hokim yordamchisi_6 = | hukmdor_6 = | hukmdor yordamchisi_6 = | yordamchisi_6 = | muvaqqat_6 = | muxolif_6 = | oʻrinbosar_6 = | oʻtmishdoshi_6 = | vorisi_6 = | avvalgisi_6 = | keyingisi_6 = | toj kiydirish marosimi_2 = | 1belginomi_6 = | 1matnnomi_6 = | 2belginomi_6 = | 2matnnomi_6 = | 3belginomi_6 = | 3matnnomi_6 = | 4belginomi_6 = | 4matnnomi_6 = | 5belginomi_6 = | 5matnnomi_6 = | talaffuzi = | tugʻilgan paytidagi ismi = Ahmad Shafiq Midxat | tugʻilgan sanasi = 18-oktabr 1822-yil | tugʻilgan joyi = [[Istanbul]], [[Usmonlilar imperiyasi]] | vafot sanasi = 26-aprel 1883-yil | vafot joyi = [[Toif]], [[Hijoz]], [[Usmonlilar imperiyasi]] | vafot sababi = qotillik | dafn etilgan joyi = | fuqaroligi = [[Usmonlilar imperiyasi]] | millati = turk | partiya = | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | nikohsiz jufti = | munosabatlar = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = [[Istanbul]], [[Damashq]], [[Bolqon]], [[Hijoz]] | dini = islom | taʼlim = | alma_mater = | kasbi = | mashhur ishlari = Turkiya konstitutsiyasi | maoshi = | kabinet = | qoʻmitalar = | portfolio = | ilmiy unvoni = | unvoni = | maʼlumoti = | mukofotlari = | blanka1 = | matn1 = | blanka2 = | matn2 = | blanka3 = | matn3 = | blanka4 = | matn4 = | blanka5 = | matn5 = | imzosi = | sayt = | taxallus = | mansubligi = | qoʻshin turi = | xizmat qilgan yillari = | harbiy_mukofotlari = | harbiy_blanka1 = | harbiy_matn1 = | harbiy_blanka2 = | harbiy_matn2 = | harbiy_blanka3 = | harbiy_matn3 = | harbiy_blanka4 = | harbiy_matn4 = | harbiy_blanka5 = | harbiy_matn5 = | modul = | modul2 = | modul3 = | modul4 = | modul5 = | izohlar = | sana = | yil = | manba = }} '''Ahmad Shafiq Midxat Posho'''<ref>{{Kitob manbasi|last=Gábor Ágoston|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378|accessdate=9 June 2013|year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-1025-7|pages=378–379}}</ref> (1822-yil 18-oktabr — 1883-yil 26-aprel) — [[Usmonlilar imperiyasi]]<nowiki/>ni demokratlashtirish tarafdorlaridan biri<ref>{{Kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=Ws90DwAAQBAJ&q=midhat+pasha+democrat&pg=PA5|title=Re-Imagining Democracy in the Mediterranean, 1780-1860|last=Innes & Philip|first=Joanna & Mark|date=2018|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-879816-3|language=en}}</ref>, imperiya bosh vaziri<ref>{{Kitob manbasi|title=Reform in the Ottoman Empire, 1856-1876|page=397|year=1963|last=Roderic H. Davison}}</ref> va [[Tanzimot|Tanzimat]] davrining yetakchi davlat arboblaridan biri<ref>{{Kitob manbasi|last=J. Rgen Nielsen|title=Religion, Ethnicity and Contested Nationhood in the Former Ottoman Space|url=https://books.google.com/books?id=lARL9Bh5nG0C&pg=PA117|accessdate=9 June 2013|date=9 December 2011|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-21133-9|page=117}}</ref>. U 1876-yilgi Usmonli konstitutsiyaviy harakatiga rahbarlik qilish va Birinchi parlament davrini joriy etish bilan tarixda nom qoldirgan<ref name="NNp117" />. Bu islohotlarni Usmonli davlatining barcha viloyatlarida yoyishga intilgan. Midxat Posho Usmonlilar imperiyasi iqtisodiy inqirozga uchraganini tan olib, islohotlar oʻtkazishni juda zarur deb bilgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Toby Dodge|title=Inventing Iraq: The Failure of Nation-Building and a History Denied|url=https://books.google.com/books?id=wZlMFm0CNoEC&pg=PA57|accessdate=9 June 2013|year=2003|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|isbn=978-1-85065-728-6|page=57}}</ref>. Midxat Posho siyosiy qarashlari [[Liberalizm|liberal]]<nowiki/>izmga moyil boʻlgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Hanioglu|first=M. Sukru|title=The Young Turks in Opposition|date=1995|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0195358023|url=https://books.google.com/books?id=fU7azFR3AqcC&pg=PA30|accessdate=6 May 2017}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=The Syrian Land: Processes of Integration and Fragmentation : Bilād Al-Shām from the 18th to the 20th Century|date=1998|publisher=Franz Steiner Verlag|isbn=3515073094|page=260|url=https://books.google.com/books?id=B-iDgNPVuhAC&pg=PA260|accessdate=6 May 2017}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|last=Zvi Yehuda Hershlag|title=Introduction to the Modern Economic History of the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=awoVAAAAIAAJ&pg=PA36|accessdate=9 June 2013|year=1980|publisher=Brill Archive|isbn=978-90-04-06061-6|pages=36–37}}</ref>. Tarixchi Karolin Finkel unga „Tanzimat davrining haqiqiy vakili, Usmonlidagi ayirmachilik harakatlariga yagona hukumat boshqaruviing afzalligini isbotlagan shaxs“ deb taʼrif bergan<ref>{{Kitob manbasi|last=Caroline Finkel|title=Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire 1300-1923|url=https://books.google.com/books?id=hslOx5bvOzkC&pg=PA6|accessdate=11 June 2013|date=19 July 2012|publisher=John Murray|isbn=978-1-84854-785-8|pages=6–7}}</ref>. == Yoshligi == Midxat posho hijriy 1238-yil [[safar]] oyida [[Istanbul|Istanbulda]] (1822-yil 18-oktyabr)<ref>{{Kitob manbasi|last=M. Th. Houtsma|title=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936|url=https://books.google.com/books?id=Va6oSxzojzoC&pg=PA481|accessdate=9 June 2013|year=1993|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-09791-9|page=481}}</ref> musulmon ulamolaridan birining oilasida dunyoga keldi<ref>{{Kitob manbasi|last=Gábor Ágoston|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378|accessdate=9 June 2013|year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-1025-7|pages=378–379}}</ref>. U dastlab otasi qoʻlida, soʻngra madrasada tahsil olgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Selçuk Akşin Somel|title=The A to Z of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C&pg=PA188|accessdate=9 June 2013|year=2010|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7579-1|page=188}}</ref>. Uning otasi Hoji Hofiz Muhammad Ashraf afandi edi. Oila [[Bektoshiya|bektoshiylar]] urugʻiga mansub boʻlgan. Uning yoshligi Vidin, Lovech va Istanbulda oʻtgan<ref>{{Kitob manbasi|last=M. Th. Houtsma|title=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936|url=https://books.google.com/books?id=Va6oSxzojzoC&pg=PA481|accessdate=9 June 2013|year=1993|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-09791-9|page=481}}</ref>. 1836-yilda [[Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlarining roʻyxati|Bosh vazirning]] kotibiyatida ishlagan, 1854-yilda vazir Qibrisli Mehmed Emin Posho unga Adrianopol viloyatini tinchlantirish vazifasini topshirgan<ref> va 1854-1856-yillarda Bolqonda talonchiliklarga barham bergan. 1858-yilda oʻqish uchun Gʻarbiy Yevropaga, jumladan Vena, Parij, Bryussel va Londonga olti oy davomida sayohat qilgan. ==Nis, Dunay va Bagʻdodga hokimlik davri== [[Fayl:MithatPaşa.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/MithatPa%C5%9Fa.jpg/185px-MithatPa%C5%9Fa.jpg|left|thumb|233x233px| Midxat Posho]] 1861-yilda u Nis gubernatori etib tayinlangan<nowiki><ref>, Bolqonda viloyat tizimini joriy etishda muhim rol oʻynagan<ref></nowiki>{{Kitob manbasi|last=Selçuk Akşin Somel|title=The A to Z of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C&pg=PA188|accessdate=9 June 2013|year=2010|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7579-1|page=188}}</ref>. U 1864-1868-yillarda [[Dunay|Dunay viloyati]] hokimi boʻlgan<ref name="AMp378">{{Kitob manbasi|last=Gábor Ágoston|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378|accessdate=9 June 2013|year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-1025-7|pages=378–379}}</ref>. Uning hokimlik davrida son-sanoqsiz maktab va taʼlim muassasalari qurilgan, kasalxonalar, don omborlari, yo‘llar va ko‘priklar tiklangan<ref>{{Kitob manbasi|last=M. Th. Houtsma|title=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936|url=https://books.google.com/books?id=Va6oSxzojzoC&pg=PA481|accessdate=9 June 2013|year=1993|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-09791-9|page=481}}</ref>. Ammo u Bosh vazir Ali Posho bilan ziddiyatga borgani sababli 1869-yilda [[Bagʻdod|Bagʻdod]] hokimi etib tayinlandi, chunki bunday uzoq masofaviy lavozimga tayinlanish imperiyada jazo sifatida koʻzlangan<ref/>. 1869-yilda Bagʻdodga kelganidan soʻng u bir qator davlat maktablarini ochdi. Ilgari shaharda davlat taʼlim muassasalari boʻlmagan<ref name="NNp121" />. Shuningdek, Oltinchi armiyani (Usmonlining yevropacha usulda tarbiyalangan va eng ilgʻor qurollar bilan taʼminlangan qoʻshini) isloh qilishga urgʻu berdi va shu maqsadda harbiy maktablar ochdi<ref/>. 1900-yilga kelib, fuqarolik oʻrta maktabida atigi 96 oʻquvchi oʻqidi, oʻsha yili harbiy tayyorgarlik maktabida 256 nafar va oʻrta harbiy maktabda 846 oʻquvchi oʻqidi<ref name="NNp121">{{Kitob manbasi|last=J. Rgen Nielsen|title=Religion, Ethnicity and Contested Nationhood in the Former Ottoman Space|url=https://books.google.com/books?id=lARL9Bh5nG0C&pg=PA121|accessdate=9 June 2013|date=9 December 2011|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-21133-9|page=121}}</ref>. Bu narsa albatta oʻsha davrdagi siyosiy notinchliklar uchun armiyaning zarurligi bilan izohlanadi. == Buyuk vazir lavozimiga tayinlanishi == U 1872-yilda turk sultoni [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]] tomonidan [[Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlarining roʻyxati|Buyuk vazir]] etib tayinlangan, biroq uning bu lavozimi moliyaviy masalalarda sulton Abdulaziz bilan ziddiyati sababli toʻxtab qolgan<ref name="Hershlagp36-37">{{Kitob manbasi|last=Zvi Yehuda Hershlag|title=Introduction to the Modern Economic History of the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=awoVAAAAIAAJ&pg=PA36|accessdate=9 June 2013|year=1980|publisher=Brill Archive|isbn=978-90-04-06061-6|pages=36–37}}</ref>. 1873-1875-yillarda Adliya vaziri boʻlib ishlagan, ammo konstitutsiyaviy tuzumga moyilligi tufayli uning bu idoralardagi faoliyati qisqa muddat davom etgan<ref name="Somelp188">{{Kitob manbasi|last=Selçuk Akşin Somel|title=The A to Z of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C&pg=PA188|accessdate=9 June 2013|year=2010|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7579-1|page=188}}</ref>. 1875-1876-yillardagi iqtisodiy va siyosiy inqiroz unga yangi konstitutsiya ishlab chiqish gʻoyasini ilgaris surishga imkon berdi<ref name="Somelp188">{{Kitob manbasi|last=Selçuk Akşin Somel|title=The A to Z of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C&pg=PA188|accessdate=9 June 2013|year=2010|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7579-1|page=188}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSelçuk_Akşin_Somel2010">Selçuk Akşin Somel (2010). [https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C&pg=PA188 ''The A to Z of the Ottoman Empire'']. Rowman & Littlefield. p.&nbsp;188. [[ISBN]]&nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-0-8108-7579-1|<bdi>978-0-8108-7579-1</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 June</span> 2013</span>.</cite></ref>. 1876-yil 15-iyunda Cherkes Hasan ismli Usmonli armiyasi zobiti Midxat Posho saroyidagi yigʻilishga hujum qildi. Harbiy vazir Husayn Avniy Posho, tashqi ishlar vaziri Rashid Posho va Midxatning xizmatkorlaridan biri Ahmad og‘a otib o‘ldirildi. Hammasi boʻlib 5 kishi halok boʻldi va 10 kishi yaralandi<ref name="Reidp311">{{Kitob manbasi|last=James J. Reid|title=Crisis of the Ottoman Empire: Prelude to Collapse 1839-1878|url=https://books.google.com/books?id=Zgg6c_Ndtu4C&pg=PA311|accessdate=9 June 2013|year=2000|publisher=Franz Steiner Verlag|isbn=978-3-515-07687-6|pages=311–313}}</ref>. Cherkes Hasan oʻlimga hukm qilindi. Midxat posho 1876-yil 19-dekabrda Mehmed Rushdiy Posho o‘rniga yana buyuk vazir etib tayinlandi<ref name="Hershlagp36-37">{{Kitob manbasi|last=Zvi Yehuda Hershlag|title=Introduction to the Modern Economic History of the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=awoVAAAAIAAJ&pg=PA36|accessdate=9 June 2013|year=1980|publisher=Brill Archive|isbn=978-90-04-06061-6|pages=36–37}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFZvi_Yehuda_Hershlag1980">Zvi Yehuda Hershlag (1980). [https://books.google.com/books?id=awoVAAAAIAAJ&pg=PA36 ''Introduction to the Modern Economic History of the Middle East'']. Brill Archive. pp.&nbsp;36-37. [[ISBN]]&nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-90-04-06061-6|<bdi>978-90-04-06061-6</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 June</span> 2013</span>.</cite></ref>. Bu lavozimga tayinlangach, u islohot yoʻlidan davom etishga vaʼda berdi. 1876-yil 23-dekabrda konstitutsiya va vakillik parlamenti tashkil etilishini eʼlon qildi<ref name="Hershlagp36-37" />. Konstitutsiya irqi, millati va eʼtiqodidan qatʼi nazar, barcha fuqarolar uchun [[Tenglik|teng huquqlilikni]], bekor qilishni, fuqarolik qonunlariga asoslangan mustaqil sud tizimini, umumiy boshlangʻich taʼlimni va ikki palatali parlamentni joriy etdi<ref name="Hershlagp36-37" />. Parlament 2 palatali boʻlib, Senat aʼzolarini sulton tayinlashi, Deputatalar palatasi ea xalq tomonidan saylanishi belgilandi. Konstitutsiya musulmon boʻlmaganlar uchun ham teng huquqlar berishi maʼlum boʻlgach, xalq tomonidan qoʻllab-quvvatlana boshladi<ref name="Roudometofp87" />. Midxat Posho sulton [[Abdulhamid II]] ga konstitutsiyani tasdiqlatishga muvaffaq boʻldi, ammo sulton 113-moddani kiritdi, bu unga har qanday odamni sudsiz yoki boshqa qonuniy choralarsiz imperiyadan surgun qilish huquqini berdi<ref name="Roudometofp87">{{Kitob manbasi|last=Victor Roudometof|title=Nationalism, Globalization, and Orthodoxy: The Social Origins of Ethnic Conflict in the Balkans|url=https://books.google.com/books?id=I9p_m7oXQ00C&pg=PA87|accessdate=9 June 2013|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-31949-5|page=87}}</ref>. Abdulhamid II konstitutsiyaviy tuzumga hech qanday qiziqish bildirmadi, 1877-yil 5-fevralda Midxat Poshoni surgun qildi<ref name="Hershlagp36-37">{{Kitob manbasi|last=Zvi Yehuda Hershlag|title=Introduction to the Modern Economic History of the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=awoVAAAAIAAJ&pg=PA36|accessdate=9 June 2013|year=1980|publisher=Brill Archive|isbn=978-90-04-06061-6|pages=36–37}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFZvi_Yehuda_Hershlag1980">Zvi Yehuda Hershlag (1980). [https://books.google.com/books?id=awoVAAAAIAAJ&pg=PA36 ''Introduction to the Modern Economic History of the Middle East'']. Brill Archive. pp.&nbsp;36-37. [[ISBN]]&nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-90-04-06061-6|<bdi>978-90-04-06061-6</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 June</span> 2013</span>.</cite></ref>. Sulton yaxtasida Brindisiga joʻnatilgan Midxat Posho, u yerdan u [[Fransiya]], [[Ispaniya]], Avstriya-Vengriya va Buyuk Britaniyaga tashrif buyurdi, bu yerlarda 1877-1878-yilgi rus-turk urushida Usmonli manfaatlarini ifoda etuvchi risolalar yozdi<ref>{{Kitob manbasi|last=Brill Academic Publishers|title=The Encyclopedia of Islam, Volume 6, Fascicules 114a: Preliminary Matter and Binder|url=https://books.google.com/books?id=wtcUAAAAIAAJ&pg=PA1034|accessdate=11 June 2013|year=1990|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-09249-5|page=1034}}</ref>. Midxat Poshoning Yevropadagi mashhurligi, Buyuk Britaniya bosimi ostida Abdulhamid II unga surgundan qaytishga ruxsat berdi. Midxat Posho 1878-yilning 26-sentyabrida [[Krit|Krit oroliga]] yetib keldi<ref name="Publishers1990" />. Urush tugagach, sulton Abdulhamid II parlamentni tarqatib yubordi va yakka [[monarx]] boshqaruviga qaytdi<ref name="Somelp188">{{Kitob manbasi|last=Selçuk Akşin Somel|title=The A to Z of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C&pg=PA188|accessdate=9 June 2013|year=2010|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7579-1|page=188}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSelçuk_Akşin_Somel2010">Selçuk Akşin Somel (2010). [https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C&pg=PA188 ''The A to Z of the Ottoman Empire'']. Rowman & Littlefield. p.&nbsp;188. [[ISBN]]&nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-0-8108-7579-1|<bdi>978-0-8108-7579-1</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 June</span> 2013</span>.</cite></ref>. == Suriyaga hokimlik davri == [[Fayl:Mithat_Paşa_Anıtı.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Mithat_Pa%C5%9Fa_An%C4%B1t%C4%B1.JPG/185px-Mithat_Pa%C5%9Fa_An%C4%B1t%C4%B1.JPG|right|thumb|308x308px| [[Anqara|Anqaradagi]] Midxat Posho haykali]] Inglizlar aralashuvi tufayli Midxat Posho yana hokimlikka koʻtarildi<ref name="AMp378">{{Kitob manbasi|last=Gábor Ágoston|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378|accessdate=9 June 2013|year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-1025-7|pages=378–379}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGábor_ÁgostonBruce_Alan_Masters2009">Gábor Ágoston; Bruce Alan Masters (2009). [https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378 ''Encyclopedia of the Ottoman Empire'']. Infobase Publishing. pp.&nbsp;378-379. [[ISBN]]&nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-1-4381-1025-7|<bdi>978-1-4381-1025-7</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 June</span> 2013</span>.</cite></ref>, 1878-yil 22-noyabrda [[Suriya]] hokimi boʻldi, bu lavozimda 1881-yilning 31-avgustigacha<ref name="Dūrīp165">{{Kitob manbasi|last=ʻAbd al-ʻAzīz Dūrī|title=The Historical Formation of the Arab Nation: A Study in Identity and Consciousness|url=https://books.google.com/books?id=4KQOAAAAQAAJ&pg=PA165|accessdate=9 June 2013|year=1987|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-7099-3471-4|pages=165–166}}</ref> ishladi. U o‘z faoliyati davomida viloyatni isloh qilishga intildi<ref>. Bayrut va Damashq shaharlarida islohotni qoʻllab-quvvatlovchi musulmonlar koʻmagida xayriya tashkilotlari va jamgʻarmalari tuzdi<nowiki><ref name="NNp117"></nowiki>{{Kitob manbasi|last=J. Rgen Nielsen|title=Religion, Ethnicity and Contested Nationhood in the Former Ottoman Space|url=https://books.google.com/books?id=lARL9Bh5nG0C&pg=PA117|accessdate=9 June 2013|date=9 December 2011|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-21133-9|page=117}}</ref>. U Suriyadagi koʻplab arablarni davlat xizmatiga, jumladan, qoimaqom va mutasarriflik lavozimlariga qabul qildi<ref name="Dūrīp165" />. U matbuotning rivojlanishiga turtki berdi, gazetalar soni o‘n ikkidan oshdi<ref name="Dūrīp165" />. Yoʻllar qurilishi, xavfsizlikni taʼminlashga ham eʼtibor berildi<ref name="Dūrīp165" />. U mahalliy boylarni Tripolidagi tramvay tizimi va Bayrut savdo-sanoat palatasini tashkil etish kabi mahalliy loyihalarni moliyalashtirishga jalb qildi<ref name="Dūrīp165">{{Kitob manbasi|last=ʻAbd al-ʻAzīz Dūrī|title=The Historical Formation of the Arab Nation: A Study in Identity and Consciousness|url=https://books.google.com/books?id=4KQOAAAAQAAJ&pg=PA165|accessdate=9 June 2013|year=1987|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-7099-3471-4|pages=165–166}}</ref>. Ammo Istanbuldagi sulton hukumati unga yetarlicha yordam bermayotganini his qilib, lavozimini tark etdi<ref name="AMp378">{{Kitob manbasi|last=Gábor Ágoston|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378|accessdate=9 June 2013|year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-1025-7|pages=378–379}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGábor_ÁgostonBruce_Alan_Masters2009">Gábor Ágoston; Bruce Alan Masters (2009). [https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378 ''Encyclopedia of the Ottoman Empire'']. Infobase Publishing. pp.&nbsp;378-379. [[ISBN]]&nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-1-4381-1025-7|<bdi>978-1-4381-1025-7</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 June</span> 2013</span>.</cite></ref>. == Vafoti == Midxat Posho qisqa muddat [[Izmir|Izmirda]] Oydin viloyati hokimi sifatida xizmat qildi<ref name="Šārôn1986">{{Kitob manbasi|last=Moše Šārôn|title=Studies in Islamic History and Civilization: In Honour of Professor David Ayalon|url=https://books.google.com/books?id=0_wUAAAAIAAJ&pg=PA372|accessdate=9 June 2013|year=1986|publisher=BRILL|isbn=978-965-264-014-7|page=372}}</ref>, lekin 1881-yil 17-mayda bu lavozimda bor-yoʻgʻi bir necha oy ishlagandan soʻng hibsga olindi<ref name="Finkel2012">{{Kitob manbasi|last=Caroline Finkel|title=Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire 1300-1923|url=https://books.google.com/books?id=hslOx5bvOzkC&pg=PA6|accessdate=11 June 2013|date=19 July 2012|publisher=John Murray|isbn=978-1-84854-785-8|pages=6–7}}</ref>. Adliya vaziri Ahmad Javdat Posho uni Istanbulga olib keldi, unga sulton [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulazizni]] oʻldirish aybi qoʻyildi<ref name="Finkel2012" />. Soʻroq va sud jarayoni Yulduz saroyida boʻlib oʻtdi<ref>. Sud uni [[Hijoz|Hijoz viloyatining]] [[Toif]] shahriga umrbod qamoq jazosiga hukm etdi. Ayrim tarixchilar bu soxta ayblovlar deb daʼvo qiladilar, chunki ular soxta dalillar va sotib olingan guvohlardan foydalanish orqali Midxat Poshoning oʻlimga hukm qilinishiga olib kelgan deb hisoblashadi<nowiki><ref></nowiki>{{Kitob manbasi|last=Caroline Finkel|title=Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire 1300-1923|url=https://books.google.com/books?id=hslOx5bvOzkC&pg=PA6|accessdate=11 June 2013|date=19 July 2012|publisher=John Murray|isbn=978-1-84854-785-8|pages=6–7}}</ref><ref name="Edibp203">{{Kitob manbasi|last=Halide Edib|title=House with Wisteria: Memoirs of Turkey Old and New|url=https://books.google.com/books?id=thQZt7zpxXMC&pg=PA203|accessdate=9 June 2013|year=2011|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-1540-6|pages=203–204}}</ref>. Biroq sulton hukumati [[Birlashgan Qirollik|Buyuk]] [[Birlashgan Qirollik|Britaniya]] bosimi uning qatl qilinishiga toʻsqinlik qilganini<ref name="AMp378">{{Kitob manbasi|last=Gábor Ágoston|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378|accessdate=9 June 2013|year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-1025-7|pages=378–379}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGábor_ÁgostonBruce_Alan_Masters2009">Gábor Ágoston; Bruce Alan Masters (2009). [https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA378 ''Encyclopedia of the Ottoman Empire'']. Infobase Publishing. pp.&nbsp;378-379. [[ISBN]]&nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-1-4381-1025-7|<bdi>978-1-4381-1025-7</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 June</span> 2013</span>.</cite></ref> daʼvo qilishadi, shuning uchun u Hijozdagi [[Toif]] qal’asiga qamaladi<ref>{{Kitob manbasi|last=Selçuk Akşin Somel|title=The A to Z of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C&pg=PA188|accessdate=9 June 2013|year=2010|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7579-1|page=188}}</ref>. Ammo Hijozdagi turk noibi Usmon Posho buyrugʻi bilan1883-yil 26-aprelda Toifdagi qamoqxonada oʻldirilgan. == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Havolalar == * [https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9C0CE1D7113BE033A25751C1A9639C94659FD7CF Midhat poshoning vafoti, Turkiyadagi buyuk islohotchining faoliyati] Nyu-York Tayms (1884 yil 12 may) * Midhat poshoning hayoti (biografiyasi 1903) ** [[iarchive:lifemidhatpasha00mithgoog|Internet arxividagi sahifa rasmlari]] ** [http://www.gutenberg.org/ebooks/51243 Gutenberg loyihasida transkripsiya qilingan matn] * {{Start box}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Mahmud Nedim Pasha]]}} {{S-ttl | title = [[Grand Vizier of the Ottoman Empire]] | years = 31 July 1872 – 19 October 1872 }} {{s-aft|after=[[Mehmed Rushdi Pasha]]}} {{s-bef|before=[[Mehmed Rushdi Pasha]]}} {{S-ttl | title = [[Grand Vizier of the Ottoman Empire]] | years = 19 December 1876 – 5 February 1877 }} {{s-aft|after=[[Ibrahim Edhem Pasha]]}} {{s-bef|before=Sabri Pasha}} {{S-ttl | title = [[Aidin Vilayet|Governor of Aidin]] | years = 1880 – 17 May 1881 }} {{s-aft|after=Ali Pasha}} {{s-bef|before=}} {{S-ttl | title = [[Syria Vilayet|Governor of Ottoman Syria]] | years = 22 November 1878 – 31 August 1881 }} {{s-aft|after=}} {{S-end}} [[Turkum:1883-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1822-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Usmonli davlati]] [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari]] d7maoi7ufppsvb0kengetr3m46wa655 Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya 0 786586 6000202 5904022 2026-04-21T11:58:23Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6000202 wikitext text/x-wiki [[Fayl:L-15-12-22-A-036_(23914007905).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/L-15-12-22-A-036_%2823914007905%29.jpg/230px-L-15-12-22-A-036_%2823914007905%29.jpg|thumb|230x230px| Fairfaks okrugidagi Oakton oʻrta maktabida fuqarolikka qabul qilish marosimi, [[Virginia|Virjiniya]], 2015-yil dekabr.]] [[Fayl:Naturalization_Ceremony_Grand_Canyon_20100923mq_0555_(5021872334).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Naturalization_Ceremony_Grand_Canyon_20100923mq_0555_%285021872334%29.jpg/230px-Naturalization_Ceremony_Grand_Canyon_20100923mq_0555_%285021872334%29.jpg|thumb|230x230px| Amerika Qoʻshma Shtatlariga immigrantlar [[Arizona|Arizonadagi]] Grand Canyon milliy bogʻida fuqarolikka qabul qilish marosimida sodiqlik qasamyodini qabul qilishdi. 2010-yil sentabr.]] [[Fayl:Population-growth-rate-with-and-without-migration.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Population-growth-rate-with-and-without-migration.png/220px-Population-growth-rate-with-and-without-migration.png|thumb| AQShda migratsiya bilan va migratsiyasiz aholining oʻsish sur’ati]] [[Immigratsiya]] [[Amerika Qoʻshma Shtatlari tarixi|Qoʻshma Shtatlar tarixi]]<nowiki/>da aholi oʻsishi va madaniy oʻzgarishlarning asosiy manbai boʻlib kelgan. Mutlaq raqamlarda Qoʻshma Shtatlarda immigrantlar soni dunyoning boshqa mamlakatlariga qaraganda koʻproq, 2015-yil holatiga koʻra 47 million muhojir<ref name="immigrationun">{{Veb manbasi|url=http://www.un.org/en/development/desa/population/migration/data/estimates2/estimates15.shtml|sarlavha=United Nations Population Division {{!}} Department of Economic and Social Affairs|ish=www.un.org|kirish sanasi=October 3, 2017}}</ref> ni tashkil etgan. Bu dunyo boʻylab 244 million xalqaro muhojirning 19,1 foizini va Qoʻshma Shtatlar aholisining 14,4 foizini tashkil qiladi. Baʼzi boshqa mamlakatlarda ham immigrantlar soni koʻproq, masalan, Avstraliya 30 %<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Table 5.1 Estimated resident population, by country of birth(a), Australia, as at 30 June, 1996 to 2019(b)(c)|sana=June 17, 2021|url=https://www.abs.gov.au/ausstats/subscriber.nsf/log?openagent&34120do005_201819.xls&3412.0&Data%20Cubes&B95CDCBDF3B53509CA25855700002DC2&0&2018-19&28.04.2020&Latest|kirish sanasi=July 19, 2021|nashriyot=Australian Bureau of Statistics}}</ref> va Kanada 21,9 %<ref>{{Veb manbasi|url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/171025/dq171025b-eng.htm|sarlavha=The Daily – Immigration and ethnocultural diversity: Key results from the 2016 Census|muallif=Canada|ism=Government of Canada, Statistics|ish=www150.statcan.gc.ca|til=en|kirish sanasi=June 17, 2018|sana=October 25, 2017}}</ref>. 2016-yilgi Immigratsiya statistikasi yilnomasiga koʻra, Qoʻshma Shtatlar 2016-yilda jami 1,18 million qonuniy immigrantni (618 ming yangi kelgan, 565 ming maqomga oʻzgartirish kiritgan) qabul qilgan<ref name="2016Yearbook">{{Veb manbasi|sarlavha=Table 7. Persons Obtaining Lawful Permanent Resident Status By Type And Detailed Class Of Admission: Fiscal Year 2016–2016 Yearbook of Immigration Statistics|url=https://www.dhs.gov/immigration-statistics/yearbook/2016/table7|ish=DHS.gov|nashriyot=[[United States Department of Homeland Security]] (DHS)|kirish sanasi=June 23, 2018|sana=December 18, 2017}}</ref>. Ularning 48 foizi Qoʻshma Shtatlar fuqarolarining yaqin qarindoshlari, 20 foizi oila tomonidan homiylik qilingan, 13 foizi qochqinlar yoki boshpana izlovchilar, 12 foizi ish bilan bogʻliq imtiyozlar, 4,2 foizi turli millatlarga mansub immigratsion vizalar dasturining bir qismi boʻlgan, 1,4 foizi jinoyat qurboni boʻlgan (U1) yoki ularning oila aʼzolari (U2 dan U5 gacha)<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Green Card for a Victim of a Crime (U Nonimmigrant)|url=https://www.uscis.gov/green-card/other-ways-get-green-card/green-card-a-victim-a-crime-u-nonimmigrant|ish=www.uscis.gov|kirish sanasi=July 30, 2019|sana=May 23, 2018}}</ref> va 1 % AQSh hukumati tomonidan ishlagan iroqliklar va afgʻonlar uchun maxsus immigratsion vizani (SIV) olgan<ref name="2016Yearbook" />. Qolgan 0,4 % boshqa bir qancha toifadagi kichik raqamlarni oʻz ichiga oladi, shu jumladan 0,2 % kishilar fuqaroning bevosita qarindoshi sifatida deportatsiyani toʻxtatib turish huquqiga ega (Z13)<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=INS Class of Admission Codes|url=https://www.hplct.org/assets/uploads/files/Library%20Services/Immigration/BLOGS/INS_CLASS_of_Admissions.pdf|ish=www.hplct.org|kirish sanasi=July 30, 2019}}</ref>. Nikaragua va Markaziy Amerikaga yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq qabul qilingan shaxslar, ota-ona vizasi berilgandan keyin tugʻilgan bolalar va sobiq Sovet Ittifoqi, Kambodja, Laos va Vetnamdan shartli ravishda ozod qilingan baʼzilar qochqin maqomidan mahrum boʻlganlar<ref name="2016Yearbook" /> ham ushbu qatorga kiradi. 1921 va 1965-yillar oraligʻida milliy kelib chiqish formulasi kabi siyosat Gʻarbiy Yevropadan tashqaridagi odamlar uchun immigratsiya va naturalizatsiya imkoniyatlarini cheklab qoʻydi. 1880-yillarda qabul qilingan istisno toʻgʻrisidagi qonunlar odatda Osiyodan immigratsiyani taqiqlagan yoki qattiq cheklagan, 1920-yillarda qabul qilingan kvota qonunlari esa [[Sharqiy Yevropa]] immigratsiyasini cheklagan. Fuqarolik huquqlari harakati ushbu etnik kvotalar oila tomonidan homiylik qilinadigan va ishga asoslangan imtiyozli vizalar emigratsiyalarning koʻpayishiga olib kelgan<ref name="per-country">{{Veb manbasi|url=http://www.uscis.gov/tools/glossary/country-limit|sarlavha=Per Country Limit|nashriyot=[[U.S. Citizenship and Immigration Services]]|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160121232201/http://www.uscis.gov/tools/glossary/country-limit|arxivsana=January 21, 2016}} in 1965.</ref>. Oʻshandan beri Qoʻshma Shtatlarda yashovchi birinchi avlod immigrantlari soni toʻrt baravar koʻpaydi<ref name="migrationinformation">"[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=723 Immigrants in the United States and the Current Economic Crisis] [https://web.archive.org/web/20100408062826/http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?ID=723 Archived] April 8, 2010, at the [[Wayback Machine]]", Demetrios G. Papademetriou and Aaron Terrazas, ''Migration Policy Institute'', April 2009.</ref><ref name="google1">"''[https://books.google.com/books?id=aaimTNHDzZYC&pg=PA32&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Immigration Worldwide: Policies, Practices, and Trends] [https://web.archive.org/web/20160101041323/https://books.google.com/books?id=aaimTNHDzZYC&pg=PA32&dq&hl=en Archived] January 1, 2016, at the [[Wayback Machine]]''". Uma A. Segal, Doreen Elliott, Nazneen S. Mayadas (2010),</ref>. Muhojirlarning umumiy soni soʻnggi yillarda, ayniqsa [[Donald Trump]] saylanganidan keyin va [[COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasidan]] keyin toʻxtab qoldi. Aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2018-yil mart oyida 45,3 million xorijiy fuqarolar orasida farzand koʻrish roʻy bergan va 2021-yil sentabr oyida 45,4 million kishini tashkil etib, oʻn yilliklardagi eng past yillik oʻsishga erishgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Monthly Census Bureau Data Shows Big Increase in Foreign-Born|url=https://cis.org/Camarota/Monthly-Census-Bureau-Data-Shows-Big-Increase-ForeignBorn|kirish sanasi=17 December 2021}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki''', Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya''' Qoʻshma Shtatlar iqtisodiyoti uchun foydalidir. Bir nechta istisnolardan tashqari, dalillar shuni koʻrsatadiki, oʻrtacha immigratsiya mahalliy aholiga ijobiy iqtisodiy taʼsir koʻrsatadi, ammo past malakali immigratsiya past malakali mahalliy aholiga salbiy taʼsir qiladimi yoki yoʻqmi degan savol ochiq qolmoqda. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, immigrantlar orasida Qoʻshma Shtatlardagi mahalliy aholiga qaraganda jinoyatchilik darajasi pastroq<ref name=>{{Kitob manbasi|date=2015|title=The Integration of Immigrants into American Society|url=https://www.nap.edu/read/21746/chapter/9#326|language=en|publisher=National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine|doi=10.17226/21746|quote=Americans have long believed that immigrants are more likely than natives to commit crimes and that rising immigration leads to rising crime ... This belief is remarkably resilient to the contrary evidence that immigrants are in fact much less likely than natives to commit crimes.|isbn=978-0-309-37398-2}}</ref>. Immigratsiyaning iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy jihatlari etnik bir xillikni saqlash, ish beruvchilar uchun ishchilar va muhojir boʻlmaganlar uchun ish oʻrinlari, turar-joy shakllari, ijtimoiy harakatchanlikka taʼsir qilish, jinoyatchilik va ovoz berish xulq-atvori kabi masalalar boʻyicha munozaralarga sabab boʻlgan. == Tarixi == [[Fayl:Welcome to the land of freedom 51996u.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Welcome_to_the_land_of_freedom.png/250px-Welcome_to_the_land_of_freedom.png|thumb| Ozodlik haykali yonidan oʻtayotgan okean paroxodidagi muhojirlar. Nyu-York. 1887-yil.]] Amerika immigratsiya tarixini toʻrtta davrda koʻrish mumkin: mustamlaka davri, XIX asr oʻrtalari, XX asr boshlari va 1965-yildan keyingi davr. Har bir davr Amerika Qoʻshma Shtatlariga alohida milliy guruhlar, irqlar va etnik guruhlarni olib kelgan. === Mustamlaka davri === XVIIasr davomida 400 000 ga yaqin inglizlar mustamlakachi Amerikaga koʻchib oʻtganlar. Ular 1790-yildagi birinchi aholini roʻyxatga olish vaqtida oq tanli aholining 83,5 foizini tashkil qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/century-of-growth/1790-1900-century-of-growth-part-1.pdf#page=121|sarlavha=A Century of Population Growth. From the First to the Twelfth Census of the United States: 1790-1900.}}</ref>. 1700-yildan 1775-yilgacha 350 000 dan 500 000 gacha yevropaliklar koʻchib kelgan: taxminlar manbalarda farq qiladi. XVIII asrning ingliz koʻchmanchilari haqida bir manbada aytilishicha, 1701-yildan 1775-yilgacha 52 000 ingliz koʻchib kelgan, ammo bu koʻrsatkich juda past<ref>Butler, ''Becoming America, The Revolution before 1776'', 2000, pp.&nbsp;34-35 {{ISBN|0-674-00091-9}})</ref><ref>''The Oxford History of the British Empire'', "The Eighteenth Century, " Ed. P. J. Marshall, p.&nbsp;3 {{ISBN|0-19-820563-5}} the number given is at 80,000 less 29,000 Welsh which seems strange to the author, James Horn; Duncan also regards this as a „mystery“; it does not include the 50,000-120,000 convicts transported, most of whom were English</ref>. XVIII asr muhojirlarining 400 000-450 000 nafari shotlandlar, Olsterdan kelgan shotland-irlandlar, nemislar, shveytsariyaliklar, fransuzlar gugenotlari boʻlgan<ref>''Encyclopedia of the Colonial and Revolutionary America'', 1996 pp.&nbsp;200-02 {{ISBN|0-306-80687-8}}; Jon Butler, ''Becoming America, The Revolution before 1776'', 2000, pp.&nbsp;16-49 {{ISBN|0-674-00091-9}})</ref>. XVII-XVIII asrlarda mustamlakachi Amerikaga yevropalik muhojirlarning yarmidan koʻpi shartnoma asosida xizmatkor sifatida kelgan<ref name="mertsahinoglu">"[http://mertsahinoglu.com/research/indentured-servitude-colonial-america/ Indentured Servitude in Colonial America] [https://web.archive.org/web/20091228034715/http://mertsahinoglu.com/research/indentured-servitude-colonial-america/ Archived] December 28, 2009, at the [[Wayback Machine]]". Deanna Barker, ''Frontier Resources''.</ref>. Ularning soni 350 000 kishi boʻlgan<ref>Encyclopedia, p.&nbsp;202)</ref>. 1770-yildan 1775-yilgacha (oxirgi yil Amerika inqilobiy urushi boshlangan) 7 000 ingliz, 15 000 shotland, 13 200 shotland-irland, 5 200 nemis va 3 900 irland katoliklari Oʻn uchta koloniyaga koʻchib oʻtishgan<ref>Butler, p. 35</ref><ref>Butler, p. 35 producers of watches, jewelry, furniture, skilled construction workers, food and service trade workers</ref>. 1790-yilda birinchi aholini roʻyxatga olish vaqtida ''ingliz tili'' AQShning barcha shtatlarida koʻpchilikning ajdodlari boʻlib, Konnektikutdagi eng yuqori 96,2 % dan Nyu-Jersidagi eng past 58,0 % gacha boʻlgan. {| class="wikitable sortable" |+ align="center" class="unsortable" style="color:#090;" |'''1790-yilda har bir AQSh shtatlarining kelib chiqishi'''<ref>{{Veb manbasi|url=https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/century-of-growth/1790-1900-century-of-growth-part-1.pdf#page=122|sarlavha=A Century of Population Growth. From the First to the Twelfth Census of the United States: 1790-1900.}}</ref> !Mamlakat !Ingliz % !Shotland% !Irland% !Nemis % !Fransuz % !German % !Boshqa % |- |[[Fayl:Flag of the State of Maine.svg|25px]] [[Maine]] |93.1 |4.3 |1.4 |0.3 |0.1 |0.5 |0.3 |- |[[Fayl:Flag_of_New_Hampshire.svg|25px|]] [[Nyu Hampshir]] |94.1 |4.7 |1.0 |0.1 |0.1 |0.0 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_Vermont.svg|25px|]] [[Vermont]] |95.4 |3.0 |0.7 |0.5 |0.2 |0.0 |0.2 |- |[[Fayl:Flag_of_Massachusetts.svg|25px|]] [[Massachusetts]] |95.0 |3.6 |1.0 |0.1 |0.2 |0.0 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_Rhode_Island.svg|25px|]] [[Rod-Aylend]] |96.0 |3.1 |0.7 |0.0 |0.1 |0.1 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_Connecticut.svg|25px|]] [[Connecticut]] |96.2 |2.8 |0.7 |0.1 |0.2 |0.0 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_New_York.svg|25px|]] [[Nyu York]] |78.2 |3.2 |0.8 |16.1 |0.8 |0.4 |0.5 |- |[[Fayl:Flag_of_New_Jersey.svg|25px|]] [[Nyu Jersi]] |58.0 |7.7 |7.1 |12.7 |2.1 |9.2 |3.2 |- |[[Fayl:Flag_of_Delaware.svg|25px|]] [[Delaver]] |86.3 |7.5 |3.9 |1.0 |0.5 |0.4 |0.4 |- |[[Fayl:Flag_of_Pennsylvania.svg|25px|]] [[Pensilvaniya]] |59.0 |11.7 |2.0 |0.6 |0.6 |26.1 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_Maryland.svg|25px|]] [[Marylend]] |84.0 |6.5 |2.4 |0.1 |0.7 |5.9 |0.4 |- |[[Fayl:Flag_of_Virginia.svg|25px|]] [[Virjiniya]] |85.0 |7.1 |2.0 |0.2 |0.6 |4.9 |0.2 |- |[[Fayl:Flag_of_Kentucky.svg|25px|]] [[Kentucky]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_Tennessee.svg|25px|]] [[Tennessee]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_North_Carolina.svg|25px|]] [[Shimoliy Karolina]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_South_Carolina.svg|25px|]] [[Janubiy Karolina]] |82.4 |11.7 |2.6 |0.1 |1.3 |1.7 |0.2 |- |[[Fayl:Flag of the State of Georgia.svg|25px|]] [[Jorjiya]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |} Tarixchilarning hisob-kitoblariga koʻra, 1600—1799-yillar oraligʻida Yevropadan Qoʻshma Shtatlarga bir milliondan kam muhojir koʻchib kelgan<ref name="history">"[http://www.americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1981/1/1981_1_50.shtml A Look at the Record: The Facts Behind the Current Controversy Over Immigration] [https://web.archive.org/web/20090211093437/http://americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1981/1/1981_1_50.shtml Archived] February 11, 2009, at the [[Wayback Machine]]". [[American Heritage Magazine]]. December 1981. Volume 33, Issue 1.</ref>. Taqqoslash uchun, 1790-yilda oʻtkazilgan birinchi federal aholini roʻyxatga olishda Qoʻshma Shtatlar aholisi 3,929,214 kishini tashkil etgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.census.gov/history/www/through_the_decades/fast_facts/1790_fast_facts.html|sarlavha=History: 1790 Fast Facts|nashriyot=U.S. Census Bureau}}</ref>. === Amerika Qoʻshma Shtatlarining dastlabki davri === 1790-yildagi naturalizatsiya toʻgʻrisidagi qonun „erkin oq tanlilar“ uchun fuqarolikni chekladi. 1860-yillarda qora tanlilarni va 1950-yillarda osiyoliklarni qamrab olish uchun kengaytirildi. Bu Qoʻshma Shtatlarni chetlab oʻtgan, chunki irqiy tafovutlarni belgilovchi qonunlar XVIII asrda dunyoda kam tarqalgan edi<ref>[[James Whitman|James Q. Whitman]], ''Hitler’s American Model: The United States and the Making of Nazi Race Law'', (Princeton: [[Princeton University Press]], 2017), p. 35</ref>. Amerika Qoʻshma Shtatlari mustaqllligining dastlabki yillarida immigratsiya (odamlardan koʻra tovar sifatida muomala qilingan qullarni hisobga olmaganda) yiliga 8000 kishidan kam boʻlgan<ref name="americanheritage">"[http://www.americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1994/1/1994_1_75.shtml A Nation of Immigrants] [https://web.archive.org/web/20101129082533/http://americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1994/1/1994_1_75.shtml Archived] November 29, 2010, at the [[Wayback Machine]]". [[American Heritage Magazine]]. February/March 1994. Volume 45, Issue 1.</ref>. 1808-yildan keyin qul boʻlgan afrikaliklarni qonuniy olib kirish taqiqlangan, ammo koʻplari sotish uchun yashirincha olib kelingan. 1820-yildan keyin immigratsiya asta-sekin oʻsib bordi. 1836-yildan 1914-yilgacha 30 milliondan ortiq yevropaliklar Qoʻshma Shtatlarga koʻchib keldi. Ushbu transatlantik sayohatlarda oʻlim darajasi yuqori boʻlib, har yetti sayohatchidan biri vafot etgan. [[Fayl:Ellis_island_1902.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Ellis_island_1902.jpg/250px-Ellis_island_1902.jpg|left|thumb| Ellis oroliga kelgan muhojirlar, 1902-yil]] Kaliforniyadagi Oltin Rushdan keyin Xitoydan immigratsiyaning dastlabki toʻlqinidan soʻng, Kongress oʻzining birinchi immigratsiya qonunini, xitoylik ayollarni taqiqlovchi 1875-yildagi sahifa qonunini qabul qildi. Buning ortidan 1882-yilda Xitoydan chetlatish toʻgʻrisidagi qonun qabul qilindi, u 1943-yilda qonun bekor qilinmaguncha Xitoydan deyarli barcha immigratsiyani taqiqladi. 1800-yillarning oxirlarida Osiyoning boshqa davlatlaridan, xususan, Gʻarbiy sohilga immigratsiya keng tarqalgan. === Cheklash davri === Yeropa immigratsiyasining eng yuqori koʻrsatkichi 1907-yilda boʻlib, mamlakatga 1,285,349 kishi kirgan<ref name="houstonhistory">"[http://houstonhistory.com/decades/history5g.htm Turn of the Century (1900-1910)] [https://web.archive.org/web/20100221032043/http://www.houstonhistory.com/decades/history5g.htm Archived] February 21, 2010, at the [[Wayback Machine]]". HoustonHistory.com.</ref>. 1910-yilga kelib Qoʻshma Shtatlarda 13,5 million muhojir yashagan. 1882-yilgi Xitoydan chetlashtirish toʻgʻrisidagi qonun allaqachon Xitoydan muhojirlarni chiqarib tashlagan boʻlsa-da , 1917-yilgi Immigratsiya toʻgʻrisidagi qonun bilan Xitoydan tashqari [[Oligofreniya|aqliy zaiflik]] va [[Anarxizm|anarxistik]] dunyoqarashga ega odamlardegan sabab bilan Osiyo davlatlaridan ham odamlarning [[Gomoseksuallik|immigratsiyasi]] taqiqlangan edi<ref>[[James Whitman]], ''Hitler’s American Model: The United States and the Making of Nazi Race Law'', (Princeton: [[Princeton University Press]], 2017), p. 35</ref>. 1921-yilda Favqulodda kvota qonuni, keyin esa 1924-yilgi Immigratsiya qonuni qabul qilingan. 1924-yilgi qonun Janubiy va Sharqiy Yevropadan kelgan muhojirlarni, xususan, 1890-yillardan boshlab mamlakatga koʻp miqdorda kirib kela boshlagan yahudiy, italyan va slavyan xalqlarini yanada cheklashga qaratilgan edi. 1924-yilgi qonun ham Osiyo immigratsiyasini taqiqlashni mustahkamladi.  [[Fayl:Polish_berry_pickers_color.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Polish_berry_pickers_color.jpg/250px-Polish_berry_pickers_color.jpg|alt=Several Polish immigrant workers, some of which are children, are seen standing in their fields after picking berries.|thumb| Fermada ishlaydigan polshalik muhojirlar, 1909-yil. 1930-yillarga qadar ijtimoiy taʼminot tizimi deyarli yoʻq edi va kambagʻallarga iqtisodiy bosim bolalar mehnatini keltirib chiqardi.]] 1930-yillardagi immigratsiya koʻchishlari Buyuk Depressiyadan soʻng pasaygan. 1929-yilda 279 678 muhojir qayd etilgan edi<ref name="mit">[http://simile.mit.edu/timeplot/examples/immigration/immigration.txt Persons Obtaining Legal Permanent Resident Status in the United States of America] [https://web.archive.org/web/20090217061929/http://simile.mit.edu/timeplot/examples/immigration/immigration.txt Archived] February 17, 2009, at the [[Wayback Machine]], Source: US Department of Homeland Security</ref>, lekin 1933-yilda atigi 23 068 kishi AQShga koʻchib oʻtdi<ref name="history"/>. 1930-yillarning boshlarida Qoʻshma Shtatlardan immigratsiyaga qaraganda koʻproq odam koʻchib ketdi<ref name="cato">[http://www.cato.org/pub_display.php?pub_id=9806 A Great Depression?] [https://web.archive.org/web/20110927145651/http://www.cato.org/pub_display.php?pub_id=9806 Archived] September 27, 2011, at the [[Wayback Machine]], by Steve H. Hanke, ''Cato Institute''</ref>. AQSh hukumati odamlarni ixtiyoriy ravishda Meksikaga koʻchib oʻtishga undashga qaratilgan Meksikaning Repatriatsiya dasturiga homiylik qildi, biroq minglab odamlar ularning xohishiga qarshi deportatsiya qilindi<ref name="thernstrom">Thernstrom, ''Harvard Guide to American Ethnic Groups'' (1980)</ref>. Hammasi boʻlib, taxminan 400 000 meksikalik vataniga qaytarildi; ularning yarmi AQSh fuqarolari boʻlgan<ref name="yale">[http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1998/4/98.04.04.x.html The Great Depression and New Deal] [https://web.archive.org/web/20110310130158/http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1998/4/98.04.04.x.html Archived] March 10, 2011, at the [[Wayback Machine]], by Joyce Bryant, ''Yale-New Haven Teachers Institute''.</ref>. Natsistlar va Ikkinchi jahon urushidan qochgan yahudiy qochqinlarning aksariyatiga AQShga kelish taqiqlangan. Urushdan keyingi davrda Adliya departamenti Wetback operatsiyasini boshladi, uning doirasida 1954-yilda 1 075 168 meksikalik deportatsiya qilindi. === 1965-yildan beri === [[Fayl:Immigrant_trunks.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Immigrant_trunks.jpg/220px-Immigrant_trunks.jpg|left|thumb| Immigrant sandiqlari. Chapda, Shvetsiyadan, XIX asr oxiri. Tailanddagi qochqinlar lageridan, 1993-yil.]] 1965-yildagi Immigratsiya va fuqarolik toʻgʻrisidagi qonun, shuningdek, Xart-Cellar qonuni sifatida ham tanilgan, milliy kelib chiqish kvotalari tizimini bekor qildi. Immigratsiya siyosatini tenglashtirib, bu harakat Yevropadan tashqari davlatlardan yangi immigratsiyaga olib keldi, bu [[Amerika Qoʻshma Shtatlari demografiyasi|esa Qoʻshma Shtatlarning etnik demografiyasini]] oʻzgartirdi<ref name="globe obama"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFPeter_S._Canellos2008">Peter S. Canellos (November 11, 2008). [https://www.boston.com:80/news/politics/2008/articles/2008/11/11/obama_victory_took_root_in_kennedy_inspired_immigration_act/?page=full „Obama victory took root in Kennedy-inspired Immigration Act“]. ''The Boston Globe''. [https://web.archive.org/web/20090805201920/http://www.boston.com/news/politics/2008/articles/2008/11/11/obama_victory_took_root_in_kennedy_inspired_immigration_act/?page=full Archived] from the original on August 5, 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 14,</span> 2008</span>.</cite></ref> 1970-yilda immigrantlarning 60 % Yevropadan boʻlgan, bu 2000-yilga kelib 15 % ga kamaydi. 1990-yilda [[George H. W. Bush|Jorj H.V. Bush]] 1990-yilgi Immigratsiya qonunini<ref name="google5">''[https://books.google.com/books?id=WDV40aK1T-sC&pg=PA282&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Encyclopedia of Minorities in American Politics: African Americans and Asian Americans] [https://web.archive.org/web/20150919144226/https://books.google.com/books?id=WDV40aK1T-sC&pg=PA282&dq&hl=en Archived] September 19, 2015, at the [[Wayback Machine]]''. Jeffrey D. Schultz (2000). Greenwood Publishing Group. p. 282. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-57356-148-7|1-57356-148-7]]</ref> imzoladi, bu esa Qoʻshma Shtatlarga qonuniy immigratsiyani 40 % ga oshirdi<ref name="google6">''[https://books.google.com/books?id=jUJGWwD-9x8C&pg=PA304&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false The Paper curtain: employer sanctions' implementation, impact, and reform] [https://web.archive.org/web/20150919150920/https://books.google.com/books?id=jUJGWwD-9x8C&pg=PA304&dq&hl=en Archived] September 19, 2015, at the [[Wayback Machine]]''. Michael Fix (1991). The Urban Institute. p. 304. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-87766-550-8|0-87766-550-8]]</ref>. 1991-yilda Bush AQSh Qurolli Kuchlarida 12 yoki undan ortiq yil xizmat qilgan chet ellik harbiy xizmatchilarga doimiy rezidentlik va baʼzi hollarda fuqarolikni olish huquqini beruvchi 1991-yildagi Qurolli kuchlarning immigratsiyasini tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunni imzoladi. 1994-yil noyabr oyida [[Kaliforniya]] saylovchilari shtat konstitutsiyasiga oʻzgartirish kiritish boʻyicha 187-sonli taklifni qabul qilib, noqonuniy muhojirlarga davlat moliyaviy yordamini rad etishdi. Federal sudlar bu oʻzgarishni federal konstitutsiyaga zid deb topib, bekor qildi<ref name="ft160313">{{Yangiliklar manbasi |last=Gonzales |first=Daniel |date=March 13, 2016 |title=How we got here:The many attempts to reform immigration, secure the border |page=1A |work=Florida Today |location=Melbourne, Florida |url=http://www.nwcn.com/story/news/politics/immigration/2016/01/22/how-we-got-here-many-attempts-reform-immigration-secure-border/78802092/ |url-status=dead |access-date=March 13, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314054643/http://www.nwcn.com/story/news/politics/immigration/2016/01/22/how-we-got-here-many-attempts-reform-immigration-secure-border/78802092/ |archive-date=March 14, 2016}}</ref>. Bill Klinton tomonidan tayinlangan<ref name="sfgate">"[http://articles.sfgate.com/1995-06-02/news/17808549_1_legal-immigrants-immigration-agenda-commission-on-immigration-reform New Limits In Works on Immigration / Powerful commission focusing on families of legal entrants] [https://web.archive.org/web/20120119142859/http://articles.sfgate.com/1995-06-02/news/17808549_1_legal-immigrants-immigration-agenda-commission-on-immigration-reform Archived] January 19, 2012, at the [[Wayback Machine]]". San Francisco Chronicle. June 2, 1995</ref> AQSh Immigratsiya islohoti komissiyasi qonuniy immigratsiyani yiliga taxminan 800 000 kishidan taxminan 550 000 kishigacha kamaytirishni tavsiya qildi<ref name="google7">Plummer Alston Jones (2004). ''[[iarchive:stillstrugglingf00jone_0/page/153|Still struggling for equality: American public library services with minorities]] [https://web.archive.org/web/20170217061235/https://books.google.com/books?id=bmSKvXN2a1IC&pg=PA153&dq&hl=en Archived] February 17, 2017, at the [[Wayback Machine]]''. Libraries Unlimited. p. 154. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-59158-243-1|1-59158-243-1]]</ref>. 1998-yilda Prezident [[Bill Clinton|Bill Klinton]] aytganidek, turli madaniyatlardan yangi aholi oqimi baʼzi qiyinchiliklar tugʻdirsa-da, „Qoʻshma Shtatlar har doim oʻzining immigrant populyatsiyasi tomonidan quvvatlangan“. „Amerika muhojirlar toʻlqinidan doimo kuch va ruhni tortib oldi{{Nbsp}}. . . Immigrantlar odamlarning eng notinch, eng sarguzashtli, eng innovatsion, eng mehnatkash ekanliklarini isbotladilar“<ref name="immigration">Mary E. Williams, ''Immigration''. 2004. p. 69.</ref>. [[Fayl:Paifang_Boston_Chinatown_1.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Paifang_Boston_Chinatown_1.jpg/250px-Paifang_Boston_Chinatown_1.jpg|thumb| Boston Chinatown, Massachusets, 2008-yil.]] 2001-yilda Prezident [[George W. Bush|Jorj Bush]] Meksika prezidenti [[Vicente Fox|Vinsente Foks]] bilan yangi kelishuvni muhokama qildi. [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|11-sentabr xurujlari]] tufayli mumkin boʻlgan kelishuv amalga oshmadi. 2005-yildan 2013-yilgacha AQSh Kongressi immigratsiyani nazorat qilishning turli usullarini muhokama qildi. Senat va Palata kelishuvga erisha olmadi<ref name="ft160313"/>. 2000-yildan 2010-yilgacha Qoʻshma Shtatlarga 14 millionga yaqin immigrant<ref>"[https://news.yahoo.com/immigrant-population-record-40-million-2010-100108933.html Immigrant Population at Record 40 Million in 2010]". Yahoo! News. October 6, 2011.</ref> kirgan va 2008-yilda bir milliondan ortiq kishi AQSh fuqaroligiga qabul qilingan. Har bir davlat chegarasi<ref name="per-country"/> aholi sonidan qatʼiy nazar barcha mamlakatlarga vizalar soni boʻyicha bir xil maksimal miqdorni qoʻllaydi va shuning uchun Meksika, Xitoy, Hindiston va boshqa aholi gavjum davlatlarda tugʻilgan shaxslarning immigratsiyasini sezilarli darajada cheklash taʼsirini koʻrsatdi. Filippin — 2013-yilda Qoʻshma Shtatlarga qonuniy ravishda qabul qilingan immigrantlar uchun yetakchi mamlakatlar<ref name="Legal2013">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2013/LPR/immsuptable2d.xls|sarlavha=Persons Obtaining Lawful Permanent Resident Status by Leading Core Based Statistical Areas (CBSAs) of Residence and Region and Country of Birth: Fiscal Year 2013|yil=2013|ish=Yearbook of Immigration Statistics: 2013|nashriyot=United States Department of Homeland Security|kirish sanasi=May 4, 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150501031722/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2013/LPR/immsuptable2d.xls|arxivsana=May 1, 2015}}</ref> qatoriga kirdi. Shunga qaramay, AQSh aholini roʻyxatga olish byurosi tadqiqotiga koʻra, 2013-yilda huquqiy maqomidan qatʼi nazar,Xitoy, Hindiston va Meksika yetakchi davlatlar boʻlgan<ref name="All2013">{{Yangiliklar manbasi |last=Shah |first=Neil |date=May 3, 2015 |title=Immigrants to U.S. From China Top Those From Mexico |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/immigrants-to-u-s-from-china-top-those-from-mexico-1430699284?mod=trending_now_1 |url-status=live |access-date=May 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150505005328/http://www.wsj.com/articles/immigrants-to-u-s-from-china-top-those-from-mexico-1430699284?mod=trending_now_1 |archive-date=May 5, 2015 |quote=China was the country of origin for 147,000 recent U.S. immigrants in 2013, while Mexico sent just 125,000, according to a Census Bureau study by researcher Eric Jensen and others. India, with 129,000 immigrants, also topped Mexico, though the two countries' results weren't statistically different from each other.}}</ref>. 2000-yildan 2005-yilgacha AQShga 8 millionga yaqin odam koʻchib kelgan. Ulardan 3,7 millioni hujjatsiz kirgan<ref name="usatoday.com">"[https://www.usatoday.com/news/nation/2005-12-12-immigration_x.htm Study: Immigration grows, reaching record numbers]". ''USA Today''. December 12, 2005.</ref><ref name="washingtontimes">"[http://www.washingtontimes.com/news/2005/dec/12/20051212-110459-2662r/ Immigration surge called 'highest ever'] [https://web.archive.org/web/20130502232627/http://www.washingtontimes.com/news/2005/dec/12/20051212-110459-2662r/ Archived] May 2, 2013, at the [[Wayback Machine]]". ''Washington Times''. December 12, 2005.</ref>. 1986-yilda prezident Ronald Reygan immigratsiya islohotini imzoladi, bu mamlakatdagi 3 million hujjatsiz muhojirlarga amnistiya berdi<ref name="npr">"[https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=128303672&ft=1&f=1001 A Reagan Legacy: Amnesty For Illegal Immigrants] [https://web.archive.org/web/20161123211600/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=128303672&ft=1&f=1001 Archived] November 23, 2016, at the [[Wayback Machine]]". NPR: National Public Radio. July 4, 2010</ref>. Ispaniyalik muhojirlar 2000-yillarning oxiridagi tanazzul paytida ish joylarini yoʻqotishdi<ref name="france24"><cite class="citation web cs1" id="CITEREFMeyer2009">Meyer, Guillaume (February 27, 2009). [https://web.archive.org/web/20110212235605/http://www.france24.com/en/20090227-recession-usa-hispanic-unemployment-crisis-jobless-latin-south-american-migrants „Crisis hits Hispanic community hard“]. France24. Archived from [http://www.france24.com/en/20090227-recession-usa-hispanic-unemployment-crisis-jobless-latin-south-american-migrants the original] on February 12, 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 20,</span> 2014</span>.</cite></ref>, ammo 2009-yil iyun oyida retsessiya tugaganidan beri immigrantlar 656 000 ish oʻrni bilan sof daromad olishgan<ref name="cnn">"[https://money.cnn.com/2010/10/29/news/economy/jobs_immigrants/ Immigrants top native born in U.S. job hunt] [https://web.archive.org/web/20101103040943/http://money.cnn.com/2010/10/29/news/economy/jobs_immigrants/ Archived] November 3, 2010, at the [[Wayback Machine]]". [[CNNMoney.com]]. October 29, 2010.</ref>. 2011-yilda 1 milliondan ortiq muhojirga qonuniy yashash huquqi berildi. AQShga Meksika-Amerika Qoʻshma Shtatlari chegarasi orqali va boshqa joylarda noqonuniy ravishda kirganlar uchun migratsiya qiyin, qimmat va xavfli<ref name="Illegal Immigrants Slain in an Attack in Arizona"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFArchibold,_Randal_C.2007">Archibold, Randal C. (February 9, 2007). [https://www.nytimes.com/2007/02/09/us/09immig.html „Illegal Immigrants Slain in an Attack in Arizona“]. ''The New York Times''. [https://web.archive.org/web/20121116045012/http://www.nytimes.com/2007/02/09/us/09immig.html Archived] from the original on November 16, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">July 31,</span> 2008</span>.</cite></ref>. Deyarli barcha hujjatsiz immigrantlar uchun [[Qo'shma Shtatlarda muqim yashash ruxsatnomasi|yashil kartalar]] boʻyicha cheklangan qonuniy cheklovlar va past malakali ishchilar uchun immigratsion [[AQShning viza siyosati|vizalar]] yoʻqligi sababli Qoʻshma Shtatlarga qonuniy kirish imkoniyati yoʻq<ref name="why-dont-they-just-get-in-line">{{Veb manbasi|url=http://www.immigrationpolicy.org/just-facts/why-don%E2%80%99t-they-just-get-line|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130319153348/http://www.immigrationpolicy.org/just-facts/why-don%E2%80%99t-they-just-get-line|arxivsana=March 19, 2013|sarlavha=Why Don't They Just Get In Line?|nashriyot=Immigration Policy Center, American Immigration Council}}</ref>. XXI asr boshlarida immigratsiya boʻyicha munozaralar ishtirokchilari Qoʻshma Shtatlarga noqonuniy immigratsiyani tartibga soluvchi amaldagi qonunlar ijrosini kuchaytirishga, {{Convert|2000|mi|km|-2}} bir qismi yoki barchasi boʻylab toʻsiq qurishga chaqirishdi. 2006-yil davomida mamlakat va Kongress ushbu takliflar boʻyicha munozaralar bilan shugʻullangan. Ushbu takliflarning bir nechtasi qonunga aylandi, qisman chegara toʻsiqlari tasdiqlangan va keyinchalik bekor qilingan. === Zamonaviy islohot urinishlari === 1980-yillarda Ronald Reygandan boshlab, har ikkala siyosiy partiyaning prezidentlari chegara patrul agentlari sonini doimiy ravishda koʻpaytirdilar va immigratsiya qoidalarini buzganlik uchun qattiqroq jazo choralarini qoʻlladilar. Ronald Reyganning 1986-yildagi Immigratsiya islohoti va nazorati toʻgʻrisidagi qonuni va Klinton davridagi <nowiki><i>to'xtatib turish orqali oldini olish</i></nowiki> strategiyasi bu siyosatlarga misol boʻla oladi. Sotsiolog Duglas Masseyning taʼkidlashicha, bu siyosatlar chegarani himoyalash haqidagi tasavvurni shakllantirishga muvaffaq boʻlgan, ammo Lotin Amerikasidan emigratsiyaning oldini olishda muvaffaqiyatsizlikka uchragan. Taʼkidlash joizki, noqonuniy immigratsiyani cheklash oʻrniga, chegara patrul xodimlarining koʻpayishi AQSh-Meksika chegarasi boʻylab aylanma migratsiyani kamaytirdi va shu bilan AQShda ispaniyaliklar sonining koʻpayishiga olib keldi{{Sfn|Massey|2021}}. Ikkala partiyaning prezidentlari oʻz siyosatini ikki partiyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun muhojirlarga qarshi ritorikadan foydalanishgan. Reygan va Donald Tramp kabi respublikachilar ispan immigrantlarini jinoyatchi sifatida koʻrsatishda yetakchilik qilgan boʻlsa-da, Duglas Massi „hozirgi ochiq irqchilik va ksenofobiya lahzasi demokratlarning roziligi bilan sodir boʻlishi mumkin emasligini“ taʼkidlaydi{{Sfn|Massey|2021}}. Misol uchun, 1986-yilgi immigratsiya qonuni loyihasida Reygan ruxsatsiz immigratsiyani „milliy xavfsizlik“ muammosi deb hisobladi va „terrorchilar va qoʻporuvchilar uchun mamlakat hududidan haydash ikki kunlik ish“ deb ogohlantirdi{{Sfn|Massey|2021}}. Keyinchalik prezidentlar, jumladan, demokratlar Bill Klinton va Barak Obama, respublikachilarning keng qamrovli immigratsiya islohotini qoʻllab-quvvatlashini sud qilish harakatlarida xuddi shunday „xavfsizlik“ ritorikasidan foydalanishgan. Obama 2013-yilgi Ittifoq holatiga murojaatida „haqiqiy islohot kuchli chegara xavfsizligini anglatadi va biz, mening maʼmuriyatim erishgan yutuqlarga asoslanishimiz mumkin“, dedi{{Sfn|Massey|2021}}. ==== Tramp maʼmuriyati siyosati ==== ICE 2016-[[Byudjet yili|moliya yilida]] 240 255 immigrantni, 2017-yilda 226 119 va 2018-yilda 256 085 immigrantni deportatsiya qilinganini xabar qiladi. [[Markaziy Amerika]] mamlakatlari (shu jumladan Meksika) fuqarolari 2017-moliya yilida olib qoʻyilganlarning 90 % dan ortigʻini va 2018-moliya yilida 80 % dan ortigʻini tashkil etgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ice.gov/doclib/about/offices/ero/pdf/eroFY2018Report.pdf|sarlavha=Fiscal Year 2018 ICE Enforcement and Removal Operations Report}}</ref>. 2017-yil yanvar oyida AQSh prezidenti [[Donald Trump|Donald Tramp]] 7 nafar [[Islomiy davlatlar|musulmon]] davlat fuqarolarining AQShga kirishini vaqtinchalik toʻxtatib turish haqidagi farmonni imzolagan edi. U 2017-yil mart oyida boshqa ijroiya qarori va 2017-yil sentabr oyida prezidentning eʼlonlari bilan mamlakatlar roʻyxatiga turli oʻzgartirishlar va istisnolar bilan almashtirildi<ref>[https://www.dhs.gov/news/2017/09/24/fact-sheet-president-s-proclamation-enhancing-vetting-capabilities-and-processes Fact Sheet: The Presidentʼs Proclamation on Enhancing Vetting Capabilities and Processes for Detecting Attempted Entry into the United States by Terrorists or Other Public-Safety Threats], [[United States Department of Homeland Security]], September 24, 2017.</ref>. Buyurtmalar federal sudlar tomonidan vaqtincha toʻxtatildi, ammo keyinchalik ularning qonuniyligi toʻgʻrisida aniq qaror qabul qilinmaguncha, Oliy sud tomonidan davom ettirishga ruxsat berildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=December 4, 2017 |title=Trump travel ban to take effect after Supreme Court ruling |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/12/04/us/politics/trump-travel-ban-supreme-court.html |url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2017/12/04/us/politics/trump-travel-ban-supreme-court.html |archive-date=2022-01-03}}</ref>. Boshqa bir ijroiya qarori AQSh-Meksika chegarasida zudlik bilan devor qurishni, 5000 yangi chegara patrul agenti va 10 000 yangi immigratsiya xodimlarini yollashni va qoʻriqxona shaharlari uchun federal moliyalashtirishni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Trump orders clamp down on immigrant 'sanctuary cities,' pushes border wall |work=USA Today |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2017/01/25/trump-take-executive-action-border-sanctuary-cities/97035086/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127130830/http://www.usatoday.com/story/news/politics/2017/01/25/trump-take-executive-action-border-sanctuary-cities/97035086/ |archive-date=January 27, 2017}}</ref>. „Nol bardoshlik“ siyosati 2018-yilda joriy etilgan boʻlib, u qonuniy ravishda bolalarni AQShga noqonuniy kirib kelayotgan kattalardan ajratishga imkon beradi. Bu qonunga xilof ravishda kirgan barchani kattalarni jinoyatchi deb belgilash va shu bilan ularni jinoiy javobgarlikka tortish bilan oqlanadi<ref>Villazor, Rose, and Kevin Johnson. „The Trump Administration and the War on Immigration Diversity.“ ''Wake Forest Law Review'' 54.2 (2019): 575.</ref>. Tramp maʼmuriyati, shuningdek, uning siyosati Obama maʼmuriyatida ham mavjud boʻlganini taʼkidladi, bu esa migrantlar kattalarni mamlakatga kiritish uchun bolalardan tobora koʻproq foydalanayotganiga javoban oilaviy qamoqxonalar ochgan. Biroq, Obama maʼmuriyati oilalarni jinoiy emas, balki maʼmuriy hibsda ushlab turgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Shear |first=Michael D. |last2=Davis |first2=Julie |date=June 16, 2018 |title=How Trump Came to Enforce a Practice of Separating Migrant Families |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/06/16/us/politics/family-separation-trump.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=June 8, 2021 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2018/06/16/us/politics/family-separation-trump.html |archive-date=2022-01-03}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Qiu |first=Linda |date=June 14, 2018 |title=Republicans Misplace Blame for Splitting Families at the Border |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/06/14/us/politics/fact-check-republicans-family-separations-border.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=June 8, 2021 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2018/06/14/us/politics/fact-check-republicans-family-separations-border.html |archive-date=2022-01-03}}</ref>. Qoʻshma Shtatlarga boshpana izlovchilar sonini yanada kamaytirish uchun advokat Jeff Seshns toʻda zoʻravonligi va uydagi zoʻravonlikdan qochganlarni „xususiy jinoyat“ sifatida cheklovchi qaror chiqardi, shuning uchun ularning daʼvolarini boshpana olish huquqidan mahrum qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.politico.com/story/2018/06/11/jeff-sessions-aslyum-standards-domestic-violence-614158|sarlavha=Sessions Moves to Block Asylum for Most Victims of Domestic, Gang Violence.|ish=[[Politico]]|kirish sanasi=November 22, 2019}}</ref>. Amalga oshirilgan ushbu yangi siyosatlar koʻpchilikning hayotini xavf ostiga qoʻyadi, shu sababli ACLU Jeff Seshnsni Trump maʼmuriyatining boshqa aʼzolari bilan birga rasman sudga berdi. ACLUning taʼkidlashicha, hozirda ushbu Prezident maʼmuriyati tomonidan amalga oshirilayotgan siyosat Qoʻshma Shtatlarga koʻchib kelganlarning, xususan ayollarning asosiy inson huquqlariga putur yetkazmoqda. Ular, shuningdek, bu siyosatlar oʻnlab yillar davomida qabul qilingan boshpana toʻgʻrisidagi qonunni buzayotganini daʼvo qilmoqda<ref>{{Veb manbasi|url=https://nymag.com/intelligencer/2018/08/aclu-sues-asylum-domestic-gang-violence.html|sarlavha=ACLU Sues Sessions Over Ending Asylum for Victims of Domestic and Gang Violence|muallif=Hartmann|ism=Margaret|sana=August 8, 2018|ish=Intelligencer|til=en-us|kirish sanasi=November 22, 2019}}</ref>. 2020-yil aprel oyida Prezident Tramp Qoʻshma Shtatlardagi [[Amerika Qoʻshma Shtatlarida COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasi]] sababli AQShga immigratsiyani vaqtincha toʻxtatish toʻgʻrisidagi farmonni imzolashini aytgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=April 21, 2020 |title=Trump's latest move to limit immigration worries Seattle-area tech community |work=The Seattle Times |url=https://www.seattletimes.com/business/local-business/trumps-latest-move-to-limit-immigration-worries-seattle-area-tech-community/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=April 22, 2020 |title=Coronavirus: US green cards to be halted for 60 days, Trump says |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-52377122}}</ref>. === AQSh immigratsion aholisining kelib chiqishi, 1960—2016-yillar === {| class="wikitable" style="margin: 1em auto;" |+ AQShda istiqomat qiluvchi chet elda tugʻilgan aholining %. . .<ref name="pewhispanic.org">{{Veb manbasi|url=https://www.pewhispanic.org/2018/09/14/facts-on-u-s-immigrants/#fb-key-charts-origin|ish=[[Pew Research Center]]|sarlavha=Facts on U.S. Immigrants, 2016. Statistical portrait of the foreign-born population in the United States|sana=September 14, 2018|muallif=JYNNAH RADFORD}}</ref> ! ! 1960-yil ! scope="col" | 1970-yil ! 1980-yil ! 1990-yil ! scope="col" | 2000-yil ! 2010-yil ! 2011-yil ! scope="col" | 2012-yil ! 2013-yil ! 2014-yil ! scope="col" | 2015-yil ! scope="col" | 2016-yil ! scope="col" | 2018-yil |- style="" | [[Yevropa]] — [[Kanada]] | 84 % | 68 % | 42 % | 26 % | 19 % | 15 % | 15 % | 14 % | 14 % | 14 % | 14 % | 13 % | 13 % |- style="" | [[Janubiy Osiyo|Janubiy]] va [[Sharqiy Osiyo]] | 4 % | 7 % | 15 % | 22 % | 23 % | 25 % | 25 % | 26 % | 26 % | 26 % | 27 % | 27 % | 28 % |- style="" | Boshqa [[Lotin amerikasi|Lotin Amerikasi]] | 4 % | 11 % | 16 % | 21 % | 22 % | 24 % | 24 % | 24 % | 24 % | 24 % | 24 % | 25 % | 25 % |- style="" | [[Meksika]] | 6 % | 8 % | 16 % | 22 % | 29 % | 29 % | 29 % | 28 % | 28 % | 28 % | 27 % | 26 % | 25 % |} Eslatma: „Boshqa Lotin Amerikasi“ga Markaziy Amerika, Janubiy Amerika va Karib dengizi kiradi. {| class="wikitable" |+Moliyaviy yilga kelib qonuniy doimiy rezident maqomini olgan shaxslar<ref name="y">{{Veb manbasi|sarlavha=Table 1. Persons obtaining lawful permanent resident status: fiscal years 1820 to 2017|sana=August 14, 2018|url=https://www.dhs.gov/immigration-statistics/yearbook/2017/table1|kirish sanasi=January 3, 2019|nashriyot=U.S. Department of Homeland Security}}</ref><ref name="2018data">[https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2018/lawful_permanent_residents_2018.pdf U.S. 2018 Lawful Permanent Residents Annual Flow Report] authored by the Office of Immigration Statistics (OIS) in the Department of Homeland Security (DHS)</ref><ref name="2019data">[https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2019/lawful_permanent_residents_2019.pdf U.S. 2019 Lawful Permanent Residents Annual Flow Report] authored by the Office of Immigration Statistics (OIS) in the Department of Homeland Security (DHS)</ref><ref name="2020data">[https://www.dhs.gov/immigration-statistics/lawful-permanent-residents U.S. Lawful Permanent Residents 2020 Data Tables] 11/18/2021, authored by the Department of Homeland Security (DHS)</ref> ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | |- | 1890-yil | 455 302 | 1910-yil | 1 041 570 | 1930-yil | 241 700 | 1950-yil | 249,187 | 1970-yil | 373 326 | 1990-yil | 1 535 872 | 2010-yil | 1 042 625 | 2018-yil | 1 096 611 |- | 1895-yil | 258 536 | 1915-yil | 326 700 | 1935-yil | 34 956 | 1955-yil | 237 790 | 1975-yil | 385 378 | 1995-yil | 720,177 | 2015-yil | 1 051 031 | 2019-yil | 1 031 765 |- | 1900-yil | 448 572 | 1920-yil | 430 001 | 1940-yil | 70 756 | 1960-yil | 265 398 | 1980-yil | 524,295 | 2000-yil | 841 002 | 2016-yil | 1 183 505 | 2020-yil | 707 362 |- | 1905-yil | 1 026 499 | 1925-yil | 294 314 | 1945-yil | 38,119 | 1965-yil | 296 697 | 1985-yil | 568 149 | 2005-yil | 1 122 257 | 2017-yil | 1 127 167 |} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! scope="col" style="width:80px;" |Oʻn yil ! scope="col" style="width:160px;" | Yiliga oʻrtacha |- | 1890-99-yillar | 369,100 |- | 1900-09-yillar | 745,100 |- | 1910-19-yillar | 634,400 |- | 1920-29-yillar | 429 600 |- | 1930-39-yillar | 69 900 |- | 1940-49-yillar | 85 700 |- | 1950-59-yillar | 249 900 |- | 1960-69-yillar | 321 400 |- | 1970-79-yillar | 424 800 |- | 1980-89-yillar | 624,400 |- | 1990-99-yillar | 977 500 |- | 2000-09-yillar | 1 029 900 |- | 2010-19-yillar | 1 063 300 |} Qochqinlar raqamlari [[Fayl:C-17_carrying_passengers_out_of_Afghanistan.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/C-17_carrying_passengers_out_of_Afghanistan.jpg/220px-C-17_carrying_passengers_out_of_Afghanistan.jpg|thumb| „Ittifoqchilar boshpanasi“ operatsiyasi : [[Kobulning qulashi (2021)|Kobulning qulashi]] paytida afgʻonlar AQSh havo kuchlarining Boeing C-17 samolyotida evakuatsiya qilinmoqda (2021)]] Davlat departamenti maʼlumotlariga koʻra, 2016-moliya yilida butun dunyodan AQShga 84 988 qochqin qabul qilingan. 2017-moliya yilida AQShga 53 691 qochqin qabul qilingan. Tramp lavozimga kelganidan keyin sezilarli pasayish kuzatildi. 2018-yilda atigi 22 405 qochqin AQShga qabul qilindi. Bu Trump maʼmuriyati mavjud boʻlganidan beri qochqinlarni qabul qilishning sezilarli darajada kamayganini koʻrsatadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/immigration-statistics/refugees-asylees|sarlavha=Refugees and Asylees|sana=April 5, 2016|ish=Department of Homeland Security|til=en|kirish sanasi=November 22, 2019}}</ref>. 2019-yil 26-sentabrda Tramp maʼmuriyati 2020-moliya yilida atigi 18 ming qochqinning Qoʻshma Shtatlarga joylashishiga ruxsat berishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi, bu zamonaviy dastur 1980-yilda boshlanganidan beri eng past koʻrsatkichni tashkil etadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sbs.com.au/news/trump-proposes-slashing-refugee-numbers|sarlavha=Trump proposes slashing refugee numbers|ish=SBS News}}</ref><ref name="cbsnews.com">{{Yangiliklar manbasi |title=Trump to cut number of refugees allowed in U.S. to lowest ever |work=www.cbsnews.com |url=https://www.cbsnews.com/news/president-trump-to-propose-lowest-ever-refugee-cap-in-american-history/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=September 27, 2019 |title=US slashes refugee limit to all-time low of 18,000 |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-49847906}}</ref> 2020-yilda Tramp maʼmuriyati 2021-yilda AQShga qochqinlar qabul qilishni rekord darajada kamaytirishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi, yaʼni 2020-yilda 18 ming qochqindan 15000 nafarga qisqaradi. Bu Tramp davridagi ketma-ket toʻrtinchi yildirki, qochqinlarni qabul qilish kamayganini anglatadi<ref name="TrumpLimit">{{Veb manbasi|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/1/trump-plans-to-limit-us-refugee-admissions-to-a-record-low|sarlavha=Trump to limit 2021 US refugee admissions to 15,000, a record low|ish=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="nbcnews.com">{{Veb manbasi|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/trump-plans-slash-refugee-admissions-u-s-record-low-n1241672|sarlavha=U.S. to cut refugee admissions to U.S. to a record low|ish=NBC News}}</ref><ref name="TrumpLow">{{Veb manbasi|url=https://www.dw.com/en/donald-trump-slashes-us-refugee-admissions-to-record-low/a-55114405|sarlavha=Donald Trump slashes US refugee admissions to record low|sana=October 1, 2020|ish=DW.COM}}</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" !Davr ! Qochqinlar dasturi<ref name="aljazeera.com">{{Veb manbasi|url=https://www.aljazeera.com/news/2017/09/slashes-number-refugees-ready-resettle-170928033816715.html|sarlavha=US slashes number of refugees it is ready to resettle|ish=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="Shameful">{{Veb manbasi|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/09/slashes-number-refugees-admit-30000-180917225659912.html|sarlavha='Shameful': US slashes number of refugees it will admit to 30,000|ish=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="TrumpLimit"/><ref name="nbcnews.com"/><ref name="TrumpLow"/> |- | 2018-yil | 45 000 |- | 2019-yil | 30 000 |- | 2020-yil | 18 000 |- | 2021-yil | 15 000 |} == Zamonaviy immigratsiya == [[Fayl:SalemMassCustomHouseNaturalization3ty13543.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/SalemMassCustomHouseNaturalization3ty13543.jpg/220px-SalemMassCustomHouseNaturalization3ty13543.jpg|thumb| Marosim. Salem. Massachusets, 2007-yil]] 1930-yillargacha qonuniy immigrantlarning aksariyati erkaklar boʻlgan. 1990-yillarga kelib, ayollar barcha qonuniy immigrantlarning yarmidan koʻprogʻini tashkil etdi<ref name="nap">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=52 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 5253.</ref>. Zamonaviy immigrantlar odatda Qoʻshma Shtatlarning tub aholisidan yoshroq boʻlib, 15 yoshdan 34 yoshgacha boʻlgan odamlar koʻp vakillik qiladilar<ref name="nap9">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=54 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 54.</ref>. Immigrantlar, shuningdek, oʻsha yoshdagi amerikaliklarga qaraganda koʻproq turmush qurishadi va ajralish ehtimoli kamroq<ref name="nap10">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=56 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 56.</ref>. Immigrantlar, ehtimol, oʻz mamlakatlar yaqinidan kelgan odamlar yashaydigan joylarga koʻchib oʻtishlari va yashashlari mumkin. Bu hodisa Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya tarixi davomida toʻgʻri boʻlib qoldi<ref name="nap11">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=58 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 58 („Immigrants have always moved to relatively few places, settling where they have family or friends, or where there are people from their ancestral country or community.“).</ref>. 2009-yilda Public Agenda tomonidan soʻralgan oʻn nafar immigrantdan yetti nafari AQShni oʻzining doimiy uyiga aylantirish niyatida ekanliklarini aytishgan va 71 % agar buni qaytadan qila olsalar, hali ham AQShga kelishlarini aytishgan. Xuddi shu tadqiqotda, muhojirlarning 76 foizi [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|2001-yil 11-sentabrdagi xurujlardan]] keyin hukumat immigratsiya qonunlarini qoʻllashda qattiqqoʻllashganini taʼkidlagan va 24 foizi shaxsan oʻzlari biroz yoki koʻp diskriminatsiyaga uchraganliklarini bildirishgan<ref name="publicagenda">http://www.publicagenda.org/pages/immigrants [https://web.archive.org/web/20110727191652/http://publicagenda.org/pages/immigrants Archived] July 27, 2011, at the [[Wayback Machine]] 2009 report available for download, „A Place to Call Home: What Immigrants Say Now About Life in America“</ref>. 11-sentabr xurujlaridan keyin AQShdagi immigratsiya jamoatchilikning munosabati katta taʼsir koʻrsatdi. Hujumlardan soʻng, 2009-yilda Gallup soʻroviga koʻra, amerikaliklarning 52 foizi immigratsiya AQSh uchun yaxshi narsa deb hisoblagan, bu avvalgi yildagi 62 foizdan kam. 2008-yildagi „Publika kun tartibi“ soʻrovi shuni koʻrsatdiki, amerikaliklarning yarmi immigratsiya ustidan nazoratni kuchaytirish AQSh milliy xavfsizligini mustahkamlash uchun „katta ish“ qilishini aytishgan. Garvard siyosatshunosi va tarixchisi [[Samuel P. Huntington|Samuel P. Xantington]] oʻzining 2004-yilda chop etilgan ''"Biz kimmiz? Amerikaning milliy oʻziga xosligi bilan bogʻliq muammolar'' Lotin Amerikasidan, ayniqsa Meksikadan ommaviy immigratsiyaning davom etishining kelajakdagi potentsial oqibatlari Qoʻshma Shtatlarning bifurkatsiyasiga olib kelishi mumkin<ref name="TOC of book on Library of Congress">{{Veb manbasi|sarlavha=Table of contents for Who are we? : the challenges to America's national identity / Samuel P. Huntington|url=http://catdir.loc.gov/catdir/enhancements/fy0645/2004042902-t.html|ish=Library of Congress}}</ref><ref name="Samuel Huntington Interview">{{Veb manbasi|sarlavha=Samuel Huntington – on Immigration and the American Identity – Podcast Interview|url=http://thoughtcast.org/samuel-huntington/|ish=Thoughtcast|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170305231157/http://thoughtcast.org/samuel-huntington/|arxivsana=March 5, 2017}}</ref> degan. AQShdagi noqonuniy meksikalik muhojirlarning taxminiy soni 2007-yildagi taxminan 7 milliondan 2011-yilda 6,1 millionga kamaydi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.utsandiego.com/news/2012/apr/24/tp-mexican-migration-appears-to-be-in-reverse/|sarlavha=Mexican Migration Appears To Be In Reverse|muallif=Yen|ism=Hope|sana=April 24, 2012|ish=The San Diego Union-Tribune|kirish sanasi=April 19, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150501131011/http://www.utsandiego.com/news/2012/apr/24/tp-mexican-migration-appears-to-be-in-reverse/|arxivsana=May 1, 2015}}</ref>. Sharhlovchilar immigratsiya tendensiyasining teskarisini 2008-yilda boshlangan iqtisodiy tanazzul bilan bogʻlaydilar, bu esa kamroq ish oʻrinlari mavjudligini anglatadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.newsday.com/opinion/oped/navarrette-the-mexican-reverse-migration-1.3686534|sarlavha=Navarrette: The Mexican reverse migration|muallif=Ruben Navarrette Jr|sana=April 27, 2012|ish=Newsday|kirish sanasi=April 19, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160428031331/http://www.newsday.com/opinion/oped/navarrette-the-mexican-reverse-migration-1.3686534|arxivsana=April 28, 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=November 27, 2012 |title=Mexicans feeling persecuted flee U.S. |work=CNN |url=http://www.cnn.com/2012/11/26/world/americas/mexico-leaving-us/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305190620/http://www.cnn.com/2012/11/26/world/americas/mexico-leaving-us/index.html |archive-date=March 5, 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=October 23, 2012 |title=L.A. Now |work=Los Angeles Times |url=http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2012/10/la-now-live-a-daily-conversation-with-the-times-newsroom-15.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306023859/http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2012/10/la-now-live-a-daily-conversation-with-the-times-newsroom-15.html |archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Preston |first=Julia |date=July 31, 2008 |title=Decline Seen in Numbers of People Here Illegally |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/07/31/us/31immig.html?partner=rssnyt |url-status=live |access-date=May 5, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150424181029/http://www.nytimes.com/2008/07/31/us/31immig.html?partner=rssnyt |archive-date=April 24, 2015}}</ref>. [[Pyu tadqiqot markazi]] maʼlumotlariga koʻra, 2010-yilda Meksikada tugʻilganlarning aniq immigratsiyasi toʻxtab qolgan va salbiy koʻrsatkichlarga oʻtishga moyil boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.pewhispanic.org/2012/04/23/net-migration-from-mexico-falls-to-zero-and-perhaps-less/|sarlavha=Net Migration from Mexico Falls to Zero – and Perhaps Less|sana=April 23, 2012|ish=Pew Research Center's Hispanic Trends Project|kirish sanasi=April 19, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160421222133/http://www.pewhispanic.org/2012/04/23/net-migration-from-mexico-falls-to-zero-and-perhaps-less/|arxivsana=April 21, 2016}}</ref>. AQShning 80 dan ortiq shaharlari<ref name="sfgate13">"[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2010/08/04/MN5H1ENBPK.DTL&type=politics Governor candidates oppose sanctuary cities] [https://web.archive.org/web/20110917132412/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2010%2F08%2F04%2FMN5H1ENBPK.DTL&type=politics Archived] September 17, 2011, at the [[Wayback Machine]]". ''San Francisco Chronicle''. August 4, 2010.</ref>, jumladan [[Vashington (shahar)|Vashington]], [[New York (shahar)|Nyu-York]], [[Los Anjeles|Los-Anjeles]], [[Chicago|Chikago]], [[San Francisco|San-Fransisko]], [[San Diego|San-Diego]], [[San Jose (California)|San-Xose]], [[Salt Lake City|Solt-Leyk Siti]], [[Phoenix (Arizona)|Feniks]], [[Dallas]], [[Fort Uert (Texas)|Fort-Uort]], [[Hyuston|Xyuston]], [[Detroit|Detroyt]], Jersi Siti, [[Minneapolis]], [[Denver]], [[Baltimore (Maryland)|Baltimor]], [[Seattle|Sietl]], [[Portland (Oregon)|Portlend, Oregon]] va Portlend, Meyn shaharlarida muqaddas shahar siyosati mavjud. === Kelib chiqqan mamlakatlar === {| class="wikitable" |+Hududlar boʻyicha yangi qonuniy doimiy rezidentlar oqimi, 2015—2020-yillar ! scope="col" style="width:120px;" | Mintaqa ! scope="col" style="width:80px;" | 2015-yil ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2016-yil ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2017-yil ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2018-yil<ref name="2018data"/> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2019-yil<ref name="2019data"/> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2020-yil<ref name="2020data"/> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>{{Oʻsish}}</small> <small>/{{Loss}}</small> 2020-yilda % |- | Amerika | 438 435 | 41,7 % | 506 901 | 42,8 % | 492 726 | 43,7 % | 497 860 | 45,4 % | 461 710 | 44,8 % | 284 491 | 40,2 % |{{Loss}} 38,4 % |- | Osiyo | 419 297 | 39,9 % | 462 299 | 39,1 % | 424 743 | 37,7 % | 397,187 | 36,2 % | 364 761 | 35,4 % | 272 597 | 38,5 % |{{Loss}} 25,3 % |- | Afrika | 101 415 | 9,7 % | 113 426 | 9,6 % | 118 824 | 10,5 % | 115 736 | 10,6 % | 111,194 | 10,8 % | 76 649 | 10,8 % |{{Loss}} 31,1 % |- | Yevropa | 85 803 | 8,2 % | 93 567 | 7,9 % | 84 335 | 7,5 % | 80 024 | 7,3 % | 87 597 | 8,5 % | 68 994 | 9,8 % |{{Loss}} 21,2 % |- | Avstraliya va Okeaniya | 5404 | 0,5 % | 5,588 | 0,5 % | 5,071 | 0,5 % | 4,653 | 0,4 % | 5359 | 0,5 % | 3998 | 0,6 % |{{Loss}} 25,4 % |- | Nomaʼlum | 677 | 0,1 % | 1724 | 0,1 % | 1468 | 0,1 % | 1151 | 0,1 % | 1144 | 0,1 % | 633 | 0,1 % |{{Loss}} |- | '''Jami''' | '''1 051 031''' | '''100 %''' | '''1 183 505''' | '''100 %''' | '''1 127 167''' | '''100 %''' | '''1 096 611''' | '''100 %''' | '''1 031 765''' | '''100 %''' | '''707 632''' | '''100 %''' |{{Loss}} '''31,4 %''' |} Manba: AQSh Ichki xavfsizlik departamenti, Immigratsiya statistikasi boshqarmasi<ref name="2014-data">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/LPR%20Flow%20Report%202014_508.pdf|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=May 20, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160522235943/https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/LPR%20Flow%20Report%202014_508.pdf|arxivsana=May 22, 2016}}</ref><ref name="2015data">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/profiles-lawful-permanent-residents-2015-country|sarlavha=Profiles on Lawful Permanent Residents 2015 Country - Homeland Security|sana=January 31, 2017|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170316205137/https://www.dhs.gov/profiles-lawful-permanent-residents-2015-country|arxivsana=March 16, 2017}}</ref><ref name="update2016">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/fy16_lawful-permanent-residents.pdf|sarlavha=U.S. Lawful Permanent Residents: 2016}}</ref><ref name="update2017">{{Veb manbasi|sarlavha=U.S. Lawful Permanent Residents: 2017|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/Lawful_Permanent_Residents_2017.pdf}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+'''2015—2020-yillardagi eng koʻp joʻnatuvchi 15 ta davlat:'''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Archived copy|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/Lawful_Permanent_Residents_2015.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170430122619/https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/Lawful_Permanent_Residents_2015.pdf|arxivsana=April 30, 2017|kirish sanasi=June 10, 2017}}</ref><ref name="update2017"/> ! scope="col" style="width:120px;" |Mamlakat ! scope="col" style="width:80px;" |2015 ! scope="col" style="width:80px;" |2016 ! scope="col" style="width:80px;" |2017 ! scope="col" style="width:80px;" |2018 ! scope="col" style="width:80px;" |2019 ! scope="col" style="width:80px;" |2020 |- |{{Flagicon|Mexico}} [[Meksika]] |158,619 |174,534 |170,581 |161,858 |156,052 |100,325 |- |{{flagicon|India}} [[Hindiston]] |64,116 |64,687 |60,394 |59,821 |54,495 |46,363 |- |{{flagicon|China}} [[Xitoy]] |74,558 |81,772 |71,565 |65,214 |62,248 |41,483 |- |{{Flagicon|Dominican Republic}} Dominika |50,610 |61,161 |58,520 |57,413 |49,911 |30,005 |- |{{Flagicon|Vietnam}} [[Vetnam]] |30,832 |41,451 |38,231 |33,834 |39,712 |29,995 |- |{{Flagicon|Philippines}} [[Filippin]] |56,478 |53,287 |49,147 |47,258 |45,920 |25,491 |- |{{Flagicon|El Salvador}} [[Salvador]] |19,487 |23,449 |25,109 |28,326 |27,656 |17,907 |- |{{Flagicon|Brazil}} [[Braziliya]] |11,424 |13,812 |14,989 |15,394 |19,825 |16,746 |- |{{Flagicon|Cuba}} [[Kuba]] |54,396 |66,516 |65,028 |76,486 |41,641 |16,367 |- |{{Flagicon|South Korea}} [[Janubiy Koreya]] |17,138 |21,801 |19,194 |17,676 |18,479 |16,244 |- |{{Flagicon|Jamaica}} [[Yamayka]] |17,642 |23,350 |21,905 |20,347 |21,689 |12,826 |- |{{Flagicon|Nigeria}} [[Nigeriya]] |11,542 |14,380 |13,539 |13,952 |15,888 |12,398 |- |{{Flagicon|Venezuela}} [[Venesuela]] |9,144 |10,772 |11,809 |11,762 |15,720 |12,136 |- |{{Flagicon|Colombia}} [[Kolumbiya]] |17,316 |18,610 |17,956 |17,545 |19,841 |11,989 |- |{{Flagicon|Afghanistan}} [[Afg'oniston]] |8,328 |12,513 |19,538 |12,935 |10,136 |11,407 |- |'''Umumiy''' |'''1,051,031''' |'''1,183,505''' |'''1,127,167''' |'''1,096,611''' |'''1,031,765''' |'''707,362''' |} {{PieChart|caption=AQSh immigrantlari o'rtasida gaplashadigan tillar, 2016:<ref name="pewhispanic.org"/>|style=clear:none;|thumb=left|label1=Faqat ingliz|value1=16|color1=blue|label2=Ispan|value2=43|color2=brown|label3=Xitoy|value3=6|color3=red|label4=Hind va unga qardosh tillar|value4=5|color4=yellow|label5=Filippin|value5=4|color5=pink|label6=Fransuz|value6=3|color6=gray|label7=Vetnam|value7=3|color7=black|label8=Arab|value8=2|color8=green|label9=Boshqa|value9=18|color9=light blue}}<div style="clear:both;"></div> == Demografiya == === Qatlam va yoʻnalishlar === [[Fayl:Mulberry_Street_NYC_c1900_LOC_3g04637u_edit.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Mulberry_Street_NYC_c1900_LOC_3g04637u_edit.jpg/220px-Mulberry_Street_NYC_c1900_LOC_3g04637u_edit.jpg|thumb| Nyu-Yorkdagi kichik Italiya, taxminan 1900-yillar]] [[Fayl:Pinoydayparade2.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Pinoydayparade2.JPG/220px-Pinoydayparade2.JPG|right|thumb| Nyu-York shahridagi Filippin Mustaqillik kuni paradida olomon]] [[Fayl:Galveston_Immigration_Stations.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Galveston_Immigration_Stations.jpg/220px-Galveston_Immigration_Stations.jpg|thumb| Galveston immigratsiya stantsiyalari]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" !Yil ! soni<br /> chet elda tugʻilgan ! Foiz<br /> chet elda tugʻilgan |- | 1850-yil | 2 244 602 | 9.7 |- | 1860-yil | 4 138 697 | 13.2 |- | 1870-yil | 5 567 229 | 14.4 |- | 1880-yil | 6 679 943 | 13.3 |- | 1890-yil | 9 249 547 | 14.8 |- | 1900-yil | 10 341 276 | 13.6 |- | 1910-yil | 13 515 886 | 14.7 |- | 1920-yil | 13 920 692 | 13.2 |- | 1930-yil | 14,204,149 | 11.6 |- | 1940-yil | 11 594 896 | 8.8 |- | 1950-yil | 10 347 395 | 6.9 |- | 1960-yil | 9 738 091 | 5.4 |- | 1970-yil | 9 619 302 | 4.7 |- | 1980-yil | 14 079 906 | 6.2 |- | 1990-yil | 19 767 316 | 7.9 |- | 2000-yil | 31 107 889 | 11.1 |- | 2010-yil | 39 956 000 | 12.9 |- | 2017-yil | 44 525 500 | 13.7 |- | 2018-yil | 44 728 502 | 13.5 |- | 2019-yil | 44 932 799 | |} * 2010, 2017<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2016 |title=Place of Birth for the Foreign-born in the United States |url=https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B05006&prodType=table |url-status=dead |access-date=March 16, 2017 |archive-url=https://archive.today/20200214060704/https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B05006&prodType=table |archive-date=February 14, 2020}}</ref>, 2018<ref name="J">{{Veb manbasi|url=http://data.census.gov/cedsci/table?t=Place%20of%20Birth&tid=ACSDT1Y2018.B05006&hidePreview=false&vintage=2018.|sarlavha=Explore Census Data|qaralgan sana=2022-09-02|arxivsana=2021-12-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211217012420/https://data.census.gov/cedsci/table?t=Place%20of%20Birth&tid=ACSDT1Y2018.B05006&hidePreview=false&vintage=2018.}} Retrieved September 1, 2020</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.census.gov/quickfacts/fact/table/US/PST045219.|sarlavha=U.S. Census Bureau QuickFacts: United States}} Retrieved September 1, 2020</ref> Qoʻshma Shtatlar 1991-yildan 2000-yilgacha oʻn milliondan oʻn bir milliongacha qonuniy immigrantlarni qabul qildi, bu avvalgi oʻn yillikdagiga qaraganda koʻproq. Eng soʻnggi oʻn yillikda,  AQShda istiqomat qilgan 10 million qonuniy immigrantlar yillik oʻsishning qariyb uchdan bir qismini tashkil etadi, chunki AQSh aholisi 32 millionga (249 milliondan 281 millionga) koʻpaydi. Taqqoslash uchun, oldingi eng yuqori oʻn yillik 1900-yillar boʻlib, 8,8 million kishi kelgan va bu AQSh aholisining umumiy soni har yili bir foizga koʻpaygan. Xususan, „Amerikaliklarning qariyb 15 foizi 1910-yilda chet elda tugʻilgan boʻlsa, 1999-yilda atigi 10 foizga yaqini chet elda tugʻilgan“<ref name="autogenerated1">Mary E. Williams, ''Immigration''. (San Diego: GreenHaven Press) 2004. p. 82.</ref>. 1970-yilga kelib, immigrantlar AQSh aholisining 4,7 foizini tashkil qilgan va 1980-yilda 6,2 foizga oshgan, 2009-yilda esa 12,5 foizni tashkil etgan<ref name="migrationinformation14">"[http://www.migrationinformation.org/feature/display.cfm?ID=649 Frequently Requested Statistics on Immigrants in the United States] [https://web.archive.org/web/20080317231508/http://www.migrationinformation.org/feature/display.cfm?ID=649 Archived] March 17, 2008, at the [[Wayback Machine]]", Aaron Terrazas and Jeanne Batalova, ''Migration Policy Institute'', October 2009.</ref>. 2010-yil holatiga koʻra, 18 yoshgacha boʻlgan AQSh aholisining 25 % birinchi yoki ikkinchi avlod immigrantlari edi<ref name="nytimes">"[https://www.nytimes.com/2010/06/27/weekinreview/27deparle.html?ref=world Global Migration: A World Ever More on the Move] [https://web.archive.org/web/20170630121517/http://www.nytimes.com/2010/06/27/weekinreview/27deparle.html?ref=world Archived] June 30, 2017, at the [[Wayback Machine]]". ''The New York Times''. June 25, 2010.</ref>. Yaqinda oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, 2008-yilda AQShda tugʻilgan chaqaloqlarning sakkiz foizi noqonuniy immigrant ota-onalarga tegishli<ref name="wsj">"[https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704216804575423641955803732?KEYWORDS=MIRIAM+JORDAN Illegal Immigrants Estimated to Account for 1 in 12 U.S. Births]". ''The Wall Street Journal''. August 12, 2010.</ref>. AQShga qonuniy immigratsiya 1930-yillarda 250 000 dan 1950-yillarda 2,5 millionga, 1970-yillarda 4,5 millionga va 1980-yillarda 7,3 millionga oshdi, 1990-yillarda 10 millionga yaqin boʻldi. 2000-yildan beri Qoʻshma Shtatlarga qonuniy immigrantlar yiliga taxminan 1 000 000 kishini tashkil etgan 37 000 000 dan oshiq qonuniy immigrantlar soni eng yuqori darajada. 2005—2006-yillardagi hisobotlarda noqonuniy immigratsiya yiliga 700 000 dan 1 500 000 gacha boʻlgan. Immigratsiya 1990-yildan 2000-yilgacha xorijda tugʻilgan aholining 57,4 % ga oʻsishiga olib keldi<ref name="migrationinformation15"><cite class="citation news cs1">[http://www.migrationinformation.org/USfocus/display.cfm?ID=71#2 „Characteristics of the Foreign Born in the United States: Results from Census 2000“]. ''Migrationpolicy.org''. Migrationinformation.org. [https://web.archive.org/web/20120410092049/http://www.migrationinformation.org/USfocus/display.cfm?ID=71#2 Archived] from the original on April 10, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref>. === Kelib chiqishi === '''2019-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi chet elda tugʻilgan aholi'''<ref name="J"/><ref name="data.census.gov">{{Veb manbasi|url=https://data.census.gov/cedsci/table?t=Place%20of%20Birth&tid=ACSDT1Y2019.B05006&hidePreview=false|sarlavha=Place of Birth for The Foreign-Born Population In The United States {{!}} 2019: ACS 1-Year Estimates Detailed Tables}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! style="text-align:center" |Tugʻilish ! style="text-align:center" |Aholi (2019) ! style="text-align:center" |<small>2018-2019 |- | style="text-align:left" |'''Jami chet elda tugʻilganlar''' |{{Oʻsish}}'''44,932,799''' | +204,297 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Mexico}} Meksika |{{Loss}}10,931,939 |−239,954 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|India}} Hindiston |{{Oʻsish}}2,688,075 | +35,222 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|China}} Xitoy |{{Oʻsish}}2,250,230 | +28,287 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Philippines}} Filippin |{{Oʻsish}}2,045,248 | +31,492 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|El Salvador}} Salvador |{{Loss}}1,412,101 |−7,229 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Vietnam}} Vetnam |{{Oʻsish}}1,383,779 | +38,026 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cuba}} Kuba |{{Oʻsish}}1,359,990 | +16,030 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Dominican Republic}} Dominika |{{Loss}}1,169,420 |−8,444 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|South Korea}} Janubiy Koreya |{{Loss}}1,038,885 |−214 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Guatemala}} Gavatemala |{{Oʻsish}}1,111,495 | +104,508 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Colombia}} |{{Oʻsish}}808,148 | +18,587 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Canada}} Kanada |{{Loss}}797,158 |−16,506 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Jamaica}} Yamayka |{{Oʻsish}}772,215 | +38,786 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Honduras}} Gonduras |{{Oʻsish}}745,838 | +99,585 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Haiti}} Gaiti |{{Oʻsish}}701,688 | +14,502 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|United Kingdom}} Buyuk Britaniya |{{Loss}}687,186 |−12,007 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Germany}} Germaniya |{{Loss}}537,691 |−21,411 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Brazil}} Braziliya |{{Oʻsish}}502,104 | +29,467 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Venezuela}} Venesuela |{{Oʻsish}}465,235 | +71,394 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Peru}} Peru |{{Loss}}446,063 |−21,109 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ecuador}} Ekvador |{{Loss}}431,150 |−11,955 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Poland}} Polsha |{{Oʻsish}}404,107 | +5,321 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Pakistan}} Pokiston |{{Oʻsish}}398,399 | +19,296 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Nigeria}} |{{Oʻsish}}392,811 | +18,100 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Russia}} Rossiya |{{Oʻsish}}392,422 | +8,917 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Iran}} Eron |{{Oʻsish}}385,473 | +3,522 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Taiwan}} |{{Loss}}371,851 |−18,299 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ukraine}} Ukraina |{{Oʻsish}}354,832 | +28,947 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Japan}} Yaponiya |{{Loss}}333,273 |−28,292 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Italy}} Italiya |{{Loss}}314,867 |−10,036 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bangladesh}} BAngladesh |{{Oʻsish}}261,348 | +296 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Thailand}} Tailand |{{Loss}}260,820 |−8,561 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Nicaragua}} Nikaragua |{{Loss}}257,343 |−4,734 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ethiopia}} |{{Loss}}256,032 |−22,051 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Guyana}} Gayana |{{Loss}}253,847 |−26,450 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Iraq}} Iroq |{{Oʻsish}}249,670 | +12,248 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Hong Kong}} Gong Kong |{{Loss}}231,469 |−1,779 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Trinidad and Tobago}} Trinidad va Tobakko |{{Loss}}212,798 |−9,770 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Argentina}} Argentina |{{Oʻsish}}210,767 | +16,346 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Egypt}} Misr |{{Loss}}205,852 |−1,727 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ghana}} Gana |{{Oʻsish}}199,163 | +3,792 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Laos}} Laos |{{Loss}}176,904 |−7,486 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|France}} Fransiya |{{Loss}}171,452 |−19,727 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Romania}} Ruminiya |{{Oʻsish}}167,751 | +5,308 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Nepal}} Nepal |{{Oʻsish}}166,651 | +18,017 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Portugal}} Portugaliya |{{Loss}}161,500 |−8,390 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Kenya}} Keniya |{{Oʻsish}}153,414 | +6,854 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Burma}} Birma |{{Oʻsish}}150,877 | +10,486 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cambodia}} Kambodja |{{Oʻsish}}149,326 | +10,792 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Israel}} Isroil |{{Oʻsish}}132,477 | +2,551 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Afghanistan}} Afgʻoniston |{{Oʻsish}}132,160 | +18,491 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Lebanon}} Livan |{{Loss}}120,065 |−1,861 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Greece}} Gretsiya |{{Loss}}119,571 |−6,128 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Turkey}} Turkiya |{{Loss}}117,291 |−9,203 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Spain}} Ispaniya |{{Loss}}116,077 |−1,713 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Somalia}} Somali |{{Oʻsish}}114,607 | +11,230 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ireland}} Irlandiya |{{Loss}}111,886 |−13,104 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|South Africa}} Janubiy Afrika |{{Oʻsish}}111,116 | +11,444 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}} Bosniya va Gersegovina |{{Loss}}104,612 |−957 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Indonesia}} Indoneziya |{{Oʻsish}}101,622 | +7,543 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Panama}} Panama |{{Loss}}101,076 |−2,674 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Australia}} Avstraliya |{{Oʻsish}}98,969 | +8,382 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Liberia}} |{{Oʻsish}}98,116 | +12,824 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Albania}} Albaniya |{{Oʻsish}}94,856 | +4,617 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Chile}} Chili |{{Loss}}93,950 |−9,080 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Costa Rica}} Kosta-Rika |{{Oʻsish}}93,620 | +6,237 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Syria}} Suriya |{{Loss}}92,514 |−19,252 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Jordan}} Iordaniya |{{Oʻsish}}90,018 | +2,335 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Armenia}} Armaniston |{{Oʻsish}}87,419 | +151 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Netherlands}} Niderlandiya |{{Loss}}82,603 |−5,632 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bolivia}} Boliviya |{{Oʻsish}}79,804 | +447 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Morocco}} Morokko |{{Loss}}77,434 |−1,978 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Saudi Arabia}} Saudiya Arabiston |{{Oʻsish}}76,840 | +2,166 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Malaysia}} Malayziya |{{Loss}}76,712 |−5,844 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cameroon}} |{{Loss}}72,634 |−5,374 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bulgaria}} Bolgariya |{{Loss}}66,950 |−5,239 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Uzbekistan}} [['''O'zbekiston''']] |{{Loss}}65,216 |−3,296 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Hungary}} Vengriya |{{Loss}}64,852 |−2,413 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} Kongo Demokratik Respublikasi |60,512 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Yemen}} Yaman |{{Loss}}58,627 |−3,795 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Belarus}} Belorussiya |{{Loss}}57,315 |−13,654 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Barbados}} Barbados |{{Loss}}52,279 |−1,097 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sri Lanka}} Shri Lanka |{{Loss}}51,695 |−305 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sudan}} Sudan |{{Loss}}51,351 |−1,300 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Eritrea}} Eritreya |{{Oʻsish}}49,355 | +4,245 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Uruguay}} Urugvay |{{Oʻsish}}48,900 | +2,638 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Fiji}} Fidji |{{Oʻsish}}48,710 | +5,195 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Moldova}} Moldova |{{Loss}}46,388 |−1,379 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sierra Leone}} |{{Loss}}45,506 |−2,328 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Belize}} Beliz |{{Loss}}44,364 |−2,923 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Uganda}} Uganda |44,150 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sweden}} Shvetsiya |{{Loss}}43,506 |−6,236 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Switzerland}} Shvetsariya |{{Oʻsish}}42,958 | +8,536 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bahamas}} Bagam orollari |{{Oʻsish}}40,067 | +10,851 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Austria}} Avstriya |{{Oʻsish}}39,083 | +100 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Serbia}} Serbiya |{{Oʻsish}}39,020 | +1,585 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Republic of the Congo}} Kongo |38,932 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Croatia}} |{{Loss}}37,044 |−1,941 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cape Verde}} |{{Loss}}36,410 |−663 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Dominica}} Dominika |{{Loss}}36,372 |−721 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Singapore}} Singapur |{{Loss}}33,736 |−466 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Kazakhstan}} Qozogʻiston |{{Oʻsish}}33,438 | +5,148 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Lithuania}} Litva |{{Loss}}32,655 |−445 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Belgium}} Belgiya |{{Loss}}32,323 |−3,431 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Denmark}} Daniya |{{Oʻsish}}31,872 | +2,541 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Kuwait}} Quvayt |{{Loss}}31,113 |−4,494 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Senegal}} Senegal |30,828 | +/− |- | style="text-align:left" |[[Fayl:Flag_of_North_Macedonia.svg|25px|]] Shimoliy Makedoniya |{{Oʻsish}}30,359 | +4,456 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Micronesia}} |30,136 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Grenada}} Grenada |{{Loss}}29,722 |−11,288 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Latvia}} Latviya |{{Loss}}23,300 |−2,039 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Zimbabwe}} Zimbabve |20,519 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Norway}} [[Norvegiya]] |{{Loss}}20,143 |−4,928 |- |} == Immigratsiya taʼsiri == [[Fayl:San_Jose_May_Day_01.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/San_Jose_May_Day_01.jpg/220px-San_Jose_May_Day_01.jpg|alt=Mexican immigrants are seen protesting for more rights in San Jose.|thumb| Meksikalik muhojirlar Shimoliy Kaliforniyaning eng yirik shahri [[San Jose (California)|San-Xoseda]] (2006) koʻproq huquqlar uchun yurishmoqda.]] Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya aholi sonini sezilarli darajada oshiradi. Aholini roʻyxatga olish byurosi hisob-kitoblariga koʻra, AQSh aholisi 2014-yildagi 317 milliondan 2060-yilda immigratsiya bilan 417 millionga oshadi, bunda qariyb aholining 20 foizi chet elda tugʻilganlar boʻladi<ref name="Census2015">{{Cite report|url=https://www.census.gov/content/dam/Census/library/publications/2015/demo/p25-1143.pdf|title=Projections of the Size and Composition of the U.S. Population: 2014 to 2060|last=Colby|first1=Sandra L.|last2=Ortman|first2=Jennifer M.|date=March 2015|publisher=U.S. Department of Commerce Economics and Statistics Administration U.S. Census Bureau|pages=8–9|access-date=May 17, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160322211558/https://www.census.gov/content/dam/Census/library/publications/2015/demo/p25-1143.pdf|archivedate=March 22, 2016}}</ref>. Xususan, ispan va osiyolik amerikaliklarning aholisi immigratsiya tufayli sezilarli darajada koʻpaygan, ikkala populyatsiyada ham katta oʻsish kutilmoqda<ref name="Pew2015">{{Cite report|date=September 28, 2015|title=Modern Immigration Wave Brings 59 Million to U.S., Driving Population Growth and Change Through 2065|url=http://www.pewhispanic.org/2015/09/28/modern-immigration-wave-brings-59-million-to-u-s-driving-population-growth-and-change-through-2065/|publisher=Pew Research Center|page=1|access-date=May 17, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160511115421/http://www.pewhispanic.org/2015/09/28/modern-immigration-wave-brings-59-million-to-u-s-driving-population-growth-and-change-through-2065/|archivedate=May 11, 2016}}</ref><ref name="usatoday">[https://www.usatoday.com/news/nation/2008-02-11-population-study_N.htm U.S. Hispanic population to triple by 2050] [https://web.archive.org/web/20080616093857/http://www.usatoday.com/news/nation/2008-02-11-population-study_N.htm Archived] June 16, 2008, at the [[Wayback Machine]], ''USA Today''</ref>. Umuman olganda, Pyu hisobotida aytilishicha, Qoʻshma Shtatlar aholisi 2005-yildagi 296 milliondan 2065-yilda 441 millionga koʻtariladi, ammo immigratsiyasiz atigi 338 millionga etadi<ref name="Pew2015" /><ref name="segregation"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFCutlerGlaeserVigdor2008">Cutler, David M.; Glaeser, Edward L.; Vigdor, Jacob L. (2008). [http://www.nber.org/papers/w11295.pdf „Is the Melting Pot Still Hot? Explaining the Resurgence of Immigrant Segregation“] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''[[Review of Economics and Statistics]]''. '''90''' (3): 478-97. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1162/rest.90.3.478|10.1162/rest.90.3.478]]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:1110772 1110772].</cite></ref><ref name="WhiteFlight"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFHookSnyder2007">Hook, J.; Snyder, J. (2007). „Immigration, ethnicity, and the loss of white students from California public schools, 1990-2000“. ''Population Research and Policy Review''. '''26''' (3): 259-77. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1007/s11113-007-9035-8|10.1007/s11113-007-9035-8]]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:153644027 153644027].</cite></ref>. Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya diniy xilma-xillikni ham oshirdi, immigratsiya tufayli Qoʻshma Shtatlarda islom, hinduizm, buddizm va sikxizm oʻsib bormoqda<ref>Charles H. Lippy, ''Faith in America: Organized religion today'' (2006) ch 6 pp. 107-27</ref>. Immigratsiya natijasida demografiyaning oʻzgarishi siyosiy qarashlarga taʼsir qildi. Muhojirlar [[Demokratlar partiyasi|Demokratik partiyani]] mahalliy aholiga qaraganda koʻproq qoʻllab-quvvatlaydi<ref name="globe obama"/><ref name="usatoday32"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFPage2007">Page, Susan (June 29, 2007). [https://www.usatoday.com/news/politics/2007-06-27-hispanics-dems-cover_N.htm „Hispanics turning back to Democrats for 2008“]. ''USA Today''. [https://web.archive.org/web/20120419024228/http://www.usatoday.com/news/politics/2007-06-27-hispanics-dems-cover_N.htm Archived] from the original on April 19, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref><ref name="aaldef"><cite class="citation web cs1" id="CITEREFFung2006">Fung, Margaret (November 9, 2006). [https://web.archive.org/web/20070807012554/http://www.aaldef.org/article.php?article_id=213 „AALDEF Exit Poll of 4,600 Asian American Voters Reveals Robust Support for Democratic Candidates in Key Congressional and State Races“]. ''aaldef.org''. American Legal Defense and Education Fund. Archived from [http://www.aaldef.org/article.php?article_id=213 the original] on August 7, 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 16,</span> 2015</span>.</cite></ref>. Immigratsiyani qoʻllab-quvvatlovchi va unga qarshi boʻlgan manfaat guruhlari immigratsiya siyosatida rol oʻynaydi<ref name="prachimishra"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFFacchiniMaydaMishra2011">Facchini, Giovanni; Mayda, Anna Maria; Mishra, Prachi (2011). „Do interest groups affect US immigration policy?“. ''Journal of International Economics''. '''85''' (1): 114-28. [[CiteSeerX (identifier)|CiteSeerX]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.682.1264 10.1.1.682.1264]</span>. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1016/j.jinteco.2011.05.006|10.1016/j.jinteco.2011.05.006]]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:154694541 154694541].</cite></ref><ref name="FacchiniSteinhardt2011">{{jurnal manbasi|last=Facchini|first1=Giovanni|last2=Steinhardt|first2=Max Friedrich|year=2011|title=What drives U.S. immigration policy? Evidence from congressional roll call votes|url=http://www.dagliano.unimi.it/media/WP2010_294.pdf|journal=Journal of Public Economics|volume=95|issue=7–8|pages=734–43|doi=10.1016/j.jpubeco.2011.02.008|issn=0047-2727}}</ref>. Muhojirlar Qoʻshma Shtatlarda jinoyatni koʻpaytirishi aniqlanmagan va immigrantlar mahalliy aholiga qaraganda kamroq jinoyatga qoʻl uradi<ref name=":14">{{Kitob manbasi|date=2015|title=The Integration of Immigrants into American Society|url=https://www.nap.edu/read/21746/chapter/9#326|language=en|publisher=National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine|doi=10.17226/21746|quote=Americans have long believed that immigrants are more likely than natives to commit crimes and that rising immigration leads to rising crime ... This belief is remarkably resilient to the contrary evidence that immigrants are in fact much less likely than natives to commit crimes.|isbn=978-0-309-37398-2}}</ref><ref name="doleac">{{Yangiliklar manbasi |last=Doleac |first=Jennifer |date=February 14, 2017 |title=Are immigrants more likely to commit crimes? |language=en-US |work=Econofact |publisher=[[Fletcher School of Law and Diplomacy]] |url=http://econofact.org/are-immigrants-more-likely-to-commit-crimes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170216053942/http://econofact.org/are-immigrants-more-likely-to-commit-crimes |archive-date=February 16, 2017}}</ref><ref name="crimearticles">{{jurnal manbasi|last=Graif|first1=Corina|last2=Sampson|first2=Robert J.|date=July 15, 2009|title=Spatial Heterogeneity in the Effects of Immigration and Diversity on Neighborhood Homicide Rates|journal=Homicide Studies|volume=13|issue=3|pages=242–60|doi=10.1177/1088767909336728|issn=1088-7679|pmc=2911240|pmid=20671811}}</ref><ref name="USAtod18">{{Yangiliklar manbasi |last=Gomez |first=Alan |date=January 31, 2018 |title=Trump painted a dark picture of immigrants, despite the facts |language=en |work=[[USA Today]] |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2018/01/31/trump-painted-dark-picture-immigrants-despite-facts/1081208001/ |access-date=February 1, 2018 |quote=All available national crime statistics show immigrants commit fewer crimes, not more, than those born in the U.S.}}</ref>. Baʼzi tadqiqotlarga koʻra, immigratsiyaning koʻpayishi AQShda jinoyatchilik darajasining pasayishini qisman tushuntirishi mumkin<ref name=":7">{{jurnal manbasi|last=Wadsworth|first1=Tim|date=June 1, 2010|title=Is Immigration Responsible for the Crime Drop? An Assessment of the Influence of Immigration on Changes in Violent Crime Between 1990 and 2000|url=https://archive.org/details/sim_social-science-quarterly_2010-06_91_2/page/531|journal=Social Science Quarterly|volume=91|issue=2|pages=531–53|doi=10.1111/j.1540-6237.2010.00706.x|issn=1540-6237}}</ref><ref>{{multiref2 <nowiki>|</nowiki>1={{jurnal manbasi|last=Stowell|first1=Jacob I.|last2=Messner|first2=Steven F.|last3=Mcgeever|first3=Kelly F.|last4=Raffalovich|first4=Lawrence E.|date=August 1, 2009|title=Immigration and the Recent Violent Crime Drop in the United States: A Pooled, Cross-Sectional Time-Series Analysis of Metropolitan Areas|url=https://archive.org/details/sim_criminology_2009-08_47_3/page/889|journal=Criminology|language=en|volume=47|issue=3|pages=889–928|doi=10.1111/j.1745-9125.2009.00162.x|issn=1745-9125}} |2={{jurnal manbasi|last=Sampson|first1=Robert J.|date=February 1, 2008|title=Rethinking Crime and Immigration|journal=Contexts|language=en|volume=7|issue=1|pages=28–33|doi=10.1525/ctx.2008.7.1.28|issn=1536-5042}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Ferraro|first1=Vincent|date=February 14, 2015|title=Immigration and Crime in the New Destinations, 2000–2007: A Test of the Disorganizing Effect of Migration|journal=Journal of Quantitative Criminology|language=en|volume=32|issue=1|pages=23–45|doi=10.1007/s10940-015-9252-y|issn=0748-4518}} |3={{jurnal manbasi|last=Stansfield|first1=Richard|date=August 2014|title=Safer Cities: A Macro-level analysis of Recent Immigration, Hispanic-owned Businesses, and Crime Rates in the United States|journal=Journal of Urban Affairs|volume=36|issue=3|pages=503–18|doi=10.1111/juaf.12051}}<nowiki>}}</nowiki></ref>. Bir tadqiqotga koʻra, odamlarni faqat noqonuniy immigrant boʻlgani uchun taʼqib qilmaslik siyosatini qabul qiladigan ''muqaddas shaharlar'' jinoyatga statistik jihatdan ahamiyatli taʼsir koʻrsatmaydi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Sanctuary cities do not experience an increase in crime |work=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/10/03/sanctuary-cities-do-not-experience-an-increase-in-crime/ |url-status=live |access-date=October 3, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161003200516/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/10/03/sanctuary-cities-do-not-experience-an-increase-in-crime/ |archive-date=October 3, 2016}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, irqiy kamsitilish ozchiliklar yashaydigan hududlarda haddan tashqari politsiya nazorati va guruh ichidagi qarama-qarshilik jinoyatda gumon qilinganlar orasida muhojirlarning nomutanosib ravishda koʻpayishiga olib kelishi mumkin<ref name=/><ref name="MoJ p. 82">''[https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/217822/stats-race-and-the-criminal-justice-system-2008-09c1.pdf Statistics on Race and the Criminal Justice System 2008/09], p.p&nbsp;8, 22</ref><ref name=":5">{{Veb manbasi|muallif=West|ism=Jeremy|sarlavha=Racial Bias in Police Investigations|url=https://www.mit.edu/~westj/articles/JeremyWest_RacialBiasPolice.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160307202800/http://www.mit.edu/~westj/articles/JeremyWest_RacialBiasPolice.pdf|arxivsana=March 7, 2016}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, sud tizimi tomonidan kamsitishlar boʻlishi mumkin, bu esa muhojirlar uchun sudlanganliklarning koʻpayishiga yordam beradi. Krimmigratsiya immigratsiya boʻyicha tanqidiy olimlar joriy immigratsiya qonunchiligini qoʻllash tizimini kontsepsiyalashtirgan soha sifatida paydo boʻldi<ref>{{jurnal manbasi|last=Armenta|first1=Amanda|date=2016|title=Radicalizing Crimmigration: Structural Racism, Colorblindness, and the Institutional Production of Immigrant Criminality|journal=Sociology of Race and Ethnicity|volume=3}}</ref>. Qoʻshma Shtatlarga immigratsiyaning kuchayishi tarixan kamsitish va irqiy tartibsizliklarga sabab boʻlgan.  Aholisi koʻproq ozchiliklar boʻlgan hududlar politsiyaning kuchaytirilishi<ref name="Warren 343–69">{{jurnal manbasi|last=Warren|first1=Patricia Y.|last2=Tomaskovic-Devey|first2=Donald|date=May 1, 2009|title=Racial profiling and searches: Did the politics of racial profiling change police behavior?|journal=Criminology & Public Policy|language=en|volume=8|issue=2|pages=343–69|doi=10.1111/j.1745-9133.2009.00556.x|issn=1745-9133}}</ref><ref name="MoJ p. 82"/><ref name=":53">{{jurnal manbasi|last=West|first1=Jeremy|date=February 2018|title=Racial Bias in Police Investigations|url=https://people.ucsc.edu/~jwest1/articles/West_RacialBiasPolice.pdf|journal=Working Paper}}</ref><ref name="auto1">{{jurnal manbasi|last=Donohue III|first1=John J.|last2=Levitt|first2=Steven D.|date=January 1, 2001|title=The Impact of Race on Policing and Arrests|url=http://digitalcommons.law.yale.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1036&context=fss_papers|journal=The Journal of Law & Economics|volume=44|issue=2|pages=367–94|doi=10.1086/322810|jstor=10.1086/322810}}</ref> va qattiqroq jazoga tortilishi mumkin<ref name="auto2">{{jurnal manbasi|last=Abrams|first1=David S.|last2=Bertrand|first2=Marianne|last3=Mullainathan|first3=Sendhil|date=June 1, 2012|title=Do Judges Vary in Their Treatment of Race?|url=https://scholarship.law.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1354&context=faculty_scholarship|journal=The Journal of Legal Studies|volume=41|issue=2|pages=347–83|doi=10.1086/666006|issn=0047-2530}}</ref><ref name="auto3">{{jurnal manbasi|last=Mustard|first1=David B.|date=April 1, 2001|title=Racial, Ethnic, and Gender Disparities in Sentencing: Evidence from the U.S. Federal Courts|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-law-and-economics_2001-04_44_1/page/285|journal=The Journal of Law and Economics|volume=44|issue=1|pages=285–314|doi=10.1086/320276|issn=0022-2186}}</ref><ref name=":3">{{jurnal manbasi|last=Anwar|first1=Shamena|last2=Bayer|first2=Patrick|last3=Hjalmarsson|first3=Randi|date=May 1, 2012|title=The Impact of Jury Race in Criminal Trials|url=https://archive.org/details/sim_quarterly-journal-of-economics_2012-05_127_2/page/1017|journal=The Quarterly Journal of Economics|language=en|volume=127|issue=2|pages=1017–55|doi=10.1093/qje/qjs014|issn=0033-5533}}</ref><ref name="auto4">{{jurnal manbasi|last=Daudistel|first1=Howard C.|last2=Hosch|first2=Harmon M.|last3=Holmes|first3=Malcolm D.|last4=Graves|first4=Joseph B.|date=February 1, 1999|title=Effects of Defendant Ethnicity on Juries' Dispositions of Felony Cases1|journal=Journal of Applied Social Psychology|language=en|volume=29|issue=2|pages=317–36|doi=10.1111/j.1559-1816.1999.tb01389.x|issn=1559-1816}}</ref><ref name=":6">{{jurnal manbasi|last=Depew|first1=Briggs|last2=Eren|first2=Ozkan|last3=Mocan|first3=Naci|year=2017|title=Judges, Juveniles, and In-Group Bias|url=http://www.nber.org/papers/w22003.pdf|journal=[[Journal of Law and Economics]]|volume=60|issue=2|pages=209–39|doi=10.1086/693822}}</ref>. Taʼlim muassasalaridagi professor-oʻqituvchilar oq tanli talabalarga nisbatan koʻproq javob berishlari aniqlangan<ref>{{jurnal manbasi|last=Milkman|first1=Katherine L.|last2=Akinola|first2=Modupe|last3=Chugh|first3=Dolly|date=November 1, 2015|title=What happens before? A field experiment exploring how pay and representation differentially shape bias on the pathway into organizations|url=https://repository.upenn.edu/fnce_papers/61|journal=The Journal of Applied Psychology|volume=100|issue=6|pages=1678–1712|doi=10.1037/apl0000022|issn=1939-1854|pmid=25867167}}</ref>, ammo ijobiy harakatlar siyosati kollejlarni ozchilik abituriyentlarini qoʻllab-quvvatlashiga olib kelishi mumkin<ref>{{Kitob manbasi|last=Espenshade|first=Thomas J.|url=http://press.princeton.edu/titles/9072.html|title=Espenshade, T.J. and Radford, A.W.: No Longer Separate, Not Yet Equal: Race and Class in Elite College Admission and Campus Life. (eBook, Paperback and Hardcover)|date=November 2009|isbn=9780691141602|accessdate=April 24, 2016}}</ref>. Dalillar, shuningdek, uy-joy bozori<ref name=":75">{{Veb manbasi|sarlavha=IZA – Institute for the Study of Labor|url=http://www.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=8584|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160917092948/http://www.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=8584|arxivsana=September 17, 2016|kirish sanasi=April 24, 2016|ish=www.iza.org}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Ondrich|first1=Jan|last2=Ross|first2=Stephen|last3=Yinger|first3=John|date=November 1, 2003|title=Now You See It, Now You Don't: Why Do Real Estate Agents Withhold Available Houses from Black Customers?|url=https://media.economics.uconn.edu/working/2001-01.pdf|journal=Review of Economics and Statistics|volume=85|issue=4|pages=854–73|doi=10.1162/003465303772815772|issn=0034-6535}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Housing Discrimination against Racial and Ethnic Minorities 2012: Full Report|url=http://www.urban.org/research/publication/housing-discrimination-against-racial-and-ethnic-minorities-2012-full-report|kirish sanasi=April 23, 2016|ish=www.urban.org}}</ref> va mehnat bozorida irqiy kamsitish mavjudligini koʻrsatadi<ref name=":75" /><ref name=":122">{{jurnal manbasi|last=Riach|first1=P. A.|last2=Rich|first2=J.|date=November 1, 2002|title=Field Experiments of Discrimination in the Market Place|journal=The Economic Journal|language=en|volume=112|issue=483|pages=F480–F518|doi=10.1111/1468-0297.00080|issn=1468-0297}}</ref><ref name=":24">{{jurnal manbasi|last=Zschirnt|first1=Eva|last2=Ruedin|first2=Didier|date=May 27, 2016|title=Ethnic discrimination in hiring decisions: a meta-analysis of correspondence tests 1990–2015|url=https://semanticscholar.org/paper/a0f3d2bc4aeed2a2508486ba86fc46688eea8574|journal=Journal of Ethnic and Migration Studies|volume=42|issue=7|pages=1115–34|doi=10.1080/1369183X.2015.1133279|issn=1369-183X}}</ref>. Turli immigrantlar guruhlari oʻrtasida diskriminatsiya ham mavjud<ref name="latimes"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFOfari2007">Ofari, Earl (November 25, 2007). [https://www.latimes.com/news/opinion/commentary/la-op-hutchinson25nov25,0,1144425.story?coll=la-news-comment-opinions „The black-Latino blame game“]. ''Los Angeles Times''. [https://web.archive.org/web/20120626072258/http://www.latimes.com/news/opinion/commentary/la-op-hutchinson25nov25%2C0%2C1144425.story?coll=la-news-comment-opinions Archived] from the original on June 26, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref><ref name="latimes30"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFQuinones2007">Quinones, Sam (October 18, 2007). [https://www.latimes.com/news/local/la-me-firestone18oct18,0,6500817.story?coll=la-home-local „Gang rivalry grows into race war“]. ''Los Angeles Times''. [https://web.archive.org/web/20120626072329/http://www.latimes.com/news/local/la-me-firestone18oct18%2C0%2C6500817.story?coll=la-home-local Archived] from the original on June 26, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref>. 2018-yilda daromadlar boʻyicha oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, koʻpchilik immigrantlar 20 yil ichida AQShga iqtisodiy jihatdan oʻzlashtirilib, irqi va etnik kelib chiqishi oʻxshash boʻlmagan muhojirlarning iqtisodiy ahvoliga mos keladi<ref name=":36">{{jurnal manbasi|last=Villarreal|first1=Andrés|last2=Tamborini|first2=Christopher R.|year=2018|title=Immigrants' Economic Assimilation: Evidence from Longitudinal Earnings Records|journal=American Sociological Review|volume=83|issue=4|pages=686–715|doi=10.1177/0003122418780366|pmc=6290669|pmid=30555169}}</ref>. Immigratsiya mahalliy aholining sogʻligʻiga kam taʼsir qilishi aniqlangan<ref name=":16">{{jurnal manbasi|last=Gunadi|first1=Christian|year=2020|title=Immigration and the Health of U.S. Natives|journal=Southern Economic Journal|language=en|volume=86|issue=4|pages=1278–1306|doi=10.1002/soej.12425|issn=2325-8012}}</ref>. Tadqiqotchilar, shuningdek, „sogʻlom immigrant effekti“ deb nomlanuvchi narsani aniqladilar, bunda immigrantlar odatda AQShda tugʻilgan shaxslarga qaraganda sogʻlomroq boʻladi<ref name="princeton"><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20120211132922/http://paa2006.princeton.edu/download.aspx?submissionId=61199 "What Happens to the „Healthy Immigrant Effect“"]. Archived from [http://paa2006.princeton.edu/download.aspx?submissionId=61199 the original] on February 11, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref><ref name="nap43">notably, National Research Council. (1997) „From Generation to Generation: The Health and Well-Being of Children in Immigrant Families“. Washington D.C.: National Academy Press (Available here)</ref>. Biroq, baʼzi kasalliklar Qoʻshma Shtatlarga kiritilgan deb ishoniladi yoki immigratsiya tufayli koʻpayishiga sabab boʻlgan<ref name="nih">National Institutes of Health. [https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001372.htm Medical Encyclopedia] [https://web.archive.org/web/20081001205422/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001372.htm Archived] October 1, 2008, at the [[Wayback Machine]] Accessed September 25, 2006</ref>. Immigrantlarga asli tugʻilgan amerikaliklarga qaraganda koʻproq kompensatsiyasiz tibbiy yordam koʻrsatishadi<ref>{{jurnal manbasi|last=Stimpson|first1=Jim P.|last2=Wilson|first2=Fernando A.|last3=Eschbach|first3=Karl|date=March 2010|title=Trends in health care spending for immigrants in the United States|url=https://semanticscholar.org/paper/38d783d4396dd3a49a44a3f3ac4df07778bc518c|journal=Health Affairs|volume=29|issue=3|pages=544–50|doi=10.1377/hlthaff.2009.0400|issn=1544-5208|pmid=20150234}}</ref>. Amerikalik olimlar va muhandislarning katta qismini immigrantlar tashkil etadi. Magistratura talabalari bakalavriat talabalariga qaraganda koʻproq immigrant boʻlishadi, chunki immigrantlar koʻpincha immigratsiyadan oldin oʻz vatanlarida bakalavriat taʼlimini tugatadilar<ref name="osep">'Foreign and Foreign-Born Engineers in the United States: Infusing Talent, Raising Issues', Office of Scientific and Engineering Personnel, 1988. [http://books.nap.edu/openbook.php?isbn=POD292 online text]</ref>. 2004-yil holatiga koʻra, AQSH fan va muhandislik fanlari nomzodlarining 33 % chet elda tugʻilgan aspirantlarga berilgan<ref name="wulf">William A. Wulf, President, National Academy of Engineering, Speaking before the 109th US Congress, September 15, 2005</ref>. === Iqtisodiy taʼsirlar === [[Fayl:Chinatown_manhattan_2009.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Chinatown_manhattan_2009.JPG/220px-Chinatown_manhattan_2009.JPG|thumb| Manxettenning Chinatown shahridagi tikuv fabrikalari]] Immigratsiyaning iqtisodiyotga umumiy taʼsiri minimal boʻladi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, xilma-xillik samaradorlikka<ref>{{jurnal manbasi|last=Ottaviano|first1=Gianmarco I. P.|last2=Peri|first2=Giovanni|date=January 1, 2006|title=The economic value of cultural diversity: evidence from US cities|url=http://www.nber.org/papers/w10904.pdf|journal=Journal of Economic Geography|volume=6|issue=1|pages=9–44|doi=10.1093/jeg/lbi002|issn=1468-2702}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Peri|first1=Giovanni|date=October 7, 2010|title=The Effect Of Immigration On Productivity: Evidence From U.S. States|url=http://www.nber.org/papers/w15507.pdf|journal=Review of Economics and Statistics|volume=94|issue=1|pages=348–58|doi=10.1162/REST_a_00137|issn=0034-6535}}</ref> va iqtisodiy farovonlikka aniq ijobiy taʼsir koʻrsatadi<ref name="auto">{{jurnal manbasi|last=Alesina|first1=Alberto|last2=Harnoss|first2=Johann|last3=Rapoport|first3=Hillel|author3-link=Hillel Rapoport|date=February 17, 2016|title=Birthplace diversity and economic prosperity|url=http://www.nber.org/papers/w18699.pdf|journal=Journal of Economic Growth|language=en|volume=21|issue=2|pages=101–38|doi=10.1007/s10887-016-9127-6|issn=1381-4338}}</ref><ref name=":2">{{jurnal manbasi|last=Qian|first1=Nancy|last2=Nunn|first2=Nathan|last3=Sequeira|first3=Sandra|year=2020|title=Immigrants and the Making of America|url=https://semanticscholar.org/paper/86c6e1ba196f67904cc7f7fd009f86a0aa4e33b6|journal=The Review of Economic Studies|language=en|volume=87|pages=382–419|doi=10.1093/restud/rdz003}}</ref>. Immigrantlarning soliq va iqtisod orqali qoʻshgan hissasi ular foydalanadigan xizmatlar narxidan oshib ketgani aniqlangan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=23550|sarlavha=New Report Assesses the Economic and Fiscal Consequences of Immigration|kirish sanasi=April 3, 2017}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |title=The case for immigration |work=Vox |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2017/4/3/14624918/the-case-for-immigration |url-status=live |access-date=April 3, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170403155151/http://www.vox.com/policy-and-politics/2017/4/3/14624918/the-case-for-immigration |archive-date=April 3, 2017}}</ref>. Umumiy immigratsiya mahalliy ish haqi tengsizligiga unchalik taʼsir koʻrsatmagan<ref>{{jurnal manbasi|last=Card|first1=David|date=April 1, 2009|title=Immigration and Inequality|journal=American Economic Review|volume=99|issue=2|pages=1–21|doi=10.1257/aer.99.2.1|issn=0002-8282}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Green|first1=Alan G.|last2=Green|first2=David A.|date=June 1, 2016|title=Immigration and the Canadian Earnings Distribution in the First Half of the Twentieth Century|url=https://zenodo.org/record/895711|journal=The Journal of Economic History|volume=76|issue=2|pages=387–426|doi=10.1017/S0022050716000541|issn=1471-6372}}</ref>, ammo past malakali immigratsiya mahalliy aholining daromadlari tengsizligi bilan bogʻliq<ref>{{jurnal manbasi|last=Xu|first1=Ping|last2=Garand|first2=James C.|last3=Zhu|first3=Ling|date=September 23, 2015|title=Imported Inequality? Immigration and Income Inequality in the American States|url=https://digitalcommons.uri.edu/psc_facpubs/5|journal=State Politics & Policy Quarterly|volume=16|issue=2|pages=147–71|doi=10.1177/1532440015603814|issn=1532-4400}}</ref>. Kasaba uyushmalari tarixan iqtisodiy muammolar tufayli immigratsiyaga qarshi chiqqan<ref>{{jurnal manbasi|last=Collomp|first1=Catherine|date=October 1988|title=Unions, civics, and National identity: organized Labor's reaction to immigration, 1881–1897|journal=[[Labor History (journal)|Labor History]]|volume=29|issue=4|pages=450–74|doi=10.1080/00236568800890311}}</ref>. Immigrantlar, shuningdek, iqtisodiy samaradorlikni oshirishi aniqlandi, chunki ular mahalliy aholi qilishni istamaydigan ishlarni egallashlari ehtimoli koʻproq<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=IZA – Institute for the Study of Labor|url=http://legacy.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=10492|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170207031610/http://legacy.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=10492|arxivsana=February 7, 2017|kirish sanasi=February 6, 2017|ish=legacy.iza.org}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, immigrantlar AQSHda tugʻilgan ishchilarga qaraganda xavfli ishlarda ishlash ehtimoli koʻproq, bu qisman immigrantlarning ingliz tilini bilish qobiliyati va taʼlim darajasi pastligi kabi oʻrtacha xususiyatlardagi farqlar tufayli<ref>{{jurnal manbasi|last=Pia m. Orrenius|first1=P. M.|last2=Zavodny|first2=M.|year=2009|title=Do Immigrants Work in Riskier Jobs?|journal=Demography|volume=46|issue=3|pages=535–51|doi=10.1353/dem.0.0064|pmc=2831347|pmid=19771943}}</ref>. Qochqinlar mehnat bozoriga boshqa immigrantlarga qaraganda sekinroq integratsiyalashgani aniqlangan, biroq ular umuman davlat daromadlarini oshirishi ham aniqlangan<ref>{{jurnal manbasi|last=Bevelander|first1=Pieter|last2=Malmö|first2=University of|date=May 1, 2016|title=Integrating refugees into labor markets|url=http://wol.iza.org/articles/integrating-refugees-into-labor-markets/long|journal=IZA World of Labor|doi=10.15185/izawol.269}}</ref><ref name=":25">{{jurnal manbasi|last=Evans|first1=William N.|last2=Fitzgerald|first2=Daniel|date=June 2017|title=The Economic and Social Outcomes of Refugees in the United States: Evidence from the ACS|journal=NBER Working Paper No. 23498|doi=10.3386/w23498}}</ref><ref name=":0">{{Yangiliklar manbasi |last=Davis |first=Julie Hirschfeld |last2=Sengupta |first2=Somini |date=September 18, 2017 |title=Trump Administration Rejects Study Showing Positive Impact of Refugees |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/09/18/us/politics/refugees-revenue-cost-report-trump.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=September 19, 2017 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2017/09/18/us/politics/refugees-revenue-cost-report-trump.html |archive-date=2022-01-03 |issn=0362-4331}}</ref>. Immigratsiya, shuningdek, innovatsiyalar va tadbirkorlikning ortishi bilan bogʻliq boʻlib, immigrantlar mahalliy amerikaliklarga qaraganda biznes boshlash ehtimoli koʻproq<ref>{{jurnal manbasi|last=Fairlie|first1=Robert W.|last2=Lofstrom|first2=Magnus|date=January 1, 2013|title=Immigration and Entrepreneurship|url=https://ideas.repec.org/p/iza/izadps/dp7669.html|publisher=Institute for the Study of Labor (IZA)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160816151426/https://ideas.repec.org/p/iza/izadps/dp7669.html|archivedate=August 16, 2016}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Akcigit|first1=Ufuk|last2=Grigsby|first2=John|last3=Nicholas|first3=Tom|date=2017|title=Immigration and the Rise of American Ingenuity|url=http://www.nber.org/papers/w23137.pdf|journal=[[American Economic Review]]|volume=107|issue=5|pages=327–31|doi=10.1257/aer.p20171021}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|last=Kerr|first=Sari Pekkala|url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:27864359|title=Measuring Entrepreneurial Businesses: Current Knowledge and Challenges|year=2017|editor=Haltiwanger|chapter=Immigrant Entrepreneurship|doi=10.3386/w22385}}</ref>. Hujjatsiz muhojirlar ham Qoʻshma Shtatlardagi iqtisodiy sharoitga ijobiy taʼsir koʻrsatishi aniqlangan<ref name=":182">{{Veb manbasi|url=https://www.cbo.gov/publication/41645|sarlavha=The Impact of Unauthorized Immigrants on the Budgets of State and Local Governments|sana=December 6, 2007|kirish sanasi=June 28, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160722162216/https://www.cbo.gov/publication/41645|arxivsana=July 22, 2016}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Palivos|first1=Theodore|date=June 4, 2008|title=Welfare effects of illegal immigration|journal=Journal of Population Economics|language=en|volume=22|issue=1|pages=131–44|doi=10.1007/s00148-007-0182-3|issn=0933-1433|url=http://aphrodite.uom.gr/econwp/pdf/immigration1.pdf|qaralgan sana=2022-09-02|arxiv-sana=2019-12-12|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20191212040457/http://aphrodite.uom.gr/econwp/pdf/immigration1.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Liu|first1=Xiangbo|date=December 1, 2010|title=On the macroeconomic and welfare effects of illegal immigration|journal=Journal of Economic Dynamics and Control|volume=34|issue=12|pages=2547–67|doi=10.1016/j.jedc.2010.06.030|url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/15469/1/MPRA_paper_15469.pdf}}</ref>. 2005-yilda NPR maʼlumotlariga koʻra, noqonuniy muhojirlarning taxminan 3 foizi qishloq xoʻjaligida ishlagan va H-2A vizasi AQSh ish beruvchilariga vaqtinchalik qishloq xoʻjaligi ishlarini toʻldirish uchun chet el fuqarolarini AQShga olib kelish imkonini beradi<ref>"[http://www.uscis.gov/portal/site/uscis/menuitem.eb1d4c2a3e5b9ac89243c6a7543f6d1a/?vgnextoid=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD&vgnextchannel=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD H-2A Temporary Agricultural Workers] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130117082310/http://www.uscis.gov/portal/site/uscis/menuitem.eb1d4c2a3e5b9ac89243c6a7543f6d1a/?vgnextoid=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD&vgnextchannel=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD |date=2013-01-17 }}". U.S. Citizenship and Immigration Services.</ref>. Qattiqroq immigratsiya qonunlarini joriy qilgan davlatlar sezilarli iqtisodiy yoʻqotishlarga duchor boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www1.legis.ga.gov/legis/2011_12/sum/hb87.htm|sarlavha=Georgia General Assembly: HB 87 – Illegal Immigration Reform and Enforcement Act of 2011|nashriyot=.legis.ga.gov|kirish sanasi=April 25, 2012|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120502025309/http://www1.legis.ga.gov/legis/2011_12/sum/hb87.htm|arxivsana=May 2, 2012}}</ref>. [[Fayl:US_Permanent_Resident_Card_2010-05-11.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/US_Permanent_Resident_Card_2010-05-11.JPG/220px-US_Permanent_Resident_Card_2010-05-11.JPG|right|thumb| Qoʻshma Shtatlarda muqim yashash ruxsatnomasi (green kard), qochqinlar, siyosiy boshpana izlovchilar, oila tomonidan homiylik qilingan muhojirlar, ish joyiga asoslangan ishchilar va xilma-xil immigrantlar (DV) kabi munosib immigrantlar uchun doimiy rezident maqomini tasdiqlovchi hujjat.]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Anbinder, Tyler. ''City of Dreams: The 400-Year Epic History of Immigrant New York'' (Houghton Mifflin Harcourt, 2016). 766 pp. {{ISBN?}} * [[Thomas J. Archdeacon|Archdeacon, Thomas J.]] ''Becoming American: An Ethnic History'' (1984) * Bankston, Carl L. III and Danielle Antoinette Hidalgo, eds. ''Immigration in U.S. History'' Salem Press, (2006) {{ISBN?}} * {{kitob manbasi|author=Barkan, Elliott Robert, ed. |title=Making it in America: A Sourcebook on Eminent Ethnic Americans|url=https://books.google.com/books?id=WwwY_eJnodgC&pg=PR35|year=2001|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781576070987}} short scholarly biographies With bibliographies; 448 pp. * Bodnar, John. ''The Transplanted: A History of Immigrants in Urban America'' Indiana University Press, (1985) {{ISBN?}} * Daniels, Roger. ''Asian America: Chinese and Japanese in the United States since 1850'' University of Washington Press, (1988) {{ISBN?}} * Daniels, Roger. ''Coming to America'' 2nd ed. (2005) {{ISBN?}} * Daniels, Roger. ''Guarding the Golden Door : American Immigration Policy and Immigrants since 1882'' (2005) {{ISBN?}} * [[Hasia Diner|Diner, Hasia]]. ''The Jews of the United States, 1654 to 2000'' (2004) {{ISBN?}} * [[Leonard Dinnerstein|Dinnerstein, Leonard]], and David M. Reimers. ''Ethnic Americans: a history of immigration'' (1999) [https://archive.org/details/ethnicamericansh00dinn online] * Gerber, David A. ''American Immigration: A Very Short Introduction'' (2011). {{ISBN?}} * [[Jon Gjerde|Gjerde, Jon]], ed. ''Major Problems in American Immigration and Ethnic History'' (1998). * Glazier, Michael, ed. ''The Encyclopedia of the Irish in America'' (1999). {{ISBN?}} * Jones, Maldwyn A. ''American immigration'' (1960) [https://archive.org/details/americanimmigrat00jone online] * Joselit, Jenna Weissman. ''Immigration and American religion'' (2001) [https://archive.org/details/immigrationameri00jenn_0 online] * Parker, Kunal M. ''Making Foreigners: Immigration and Citizenship Law in America, 1600-2000.'' New York: Cambridge University Press, 2015. {{ISBN?}} * Sowell, Thomas. ''Ethnic America: A History'' (1981). {{ISBN?}} * Thernstrom, Stephan, ed. ''Harvard Encyclopedia of American Ethnic Groups'' (1980). {{ISBN?}} * Alexander, June Granatir. ''Daily Life in Immigrant America, 1870-1920: How the Second Great Wave of Immigrants Made Their Way in America'' (Chicago: Ivan R. Dee, 2007. xvi, 332 pp.) * [[Rowland Berthoff|Berthoff, Rowland Tappan]]. ''British Immigrants in Industrial America, 1790-1950'' (1953). {{ISBN?}} * Briggs, John. ''An Italian Passage: Immigrants to Three American Cities, 1890-1930'' Yale University Press, (1978). {{ISBN?}} * [[Hasia Diner|Diner, Hasia]]. ''Hungering for America: Italian, Irish, and Jewish Foodways in the Age of Migration'' (2003). {{ISBN?}} * Dudley, William, ed. ''Illegal immigration: opposing viewpoints'' (2002) [https://archive.org/details/illegalimmigrati00dudl online] * Eltis, David; ''Coerced and Free Migration: Global Perspectives'' (2002) emphasis on migration to Americas before 1800. {{ISBN?}} * Greene, Victor R. ''A Singing Ambivalence: American Immigrants Between Old World and New, 1830-1930'' (2004), covering musical traditions. {{ISBN?}} * [https://archive.org/details/immigrationandl01hourgoog Isaac Aaronovich Hourwich. ''Immigration and Labor: The Economic Aspects of European Immigration to the United States'' (1912)] (full text online) * Joseph, Samuel; ''Jewish Immigration to the United States from 1881 to 1910'' Columbia University Press, (1914). {{ISBN?}} * Kulikoff, Allan; ''From British Peasants to Colonial American Farmers'' (2000), details on colonial immigration. {{ISBN?}} * Meagher, Timothy J. ''The Columbia Guide to Irish American History''. (2005). {{ISBN?}} * Miller, Kerby M. ''Emigrants and Exiles'' (1985), influential scholarly interpretation of Irish immigration * Motomura, Hiroshi. ''Americans in Waiting: The Lost Story of Immigration and Citizenship in the United States'' (2006), legal history. {{ISBN?}} * Pochmann, Henry A. and Arthur R. Schultz; ''German Culture in America, 1600-1900: Philosophical and Literary Influences'' (1957). {{ISBN?}} * Waters, Tony. ''Crime and Immigrant Youth'' Sage Publications (1999), a sociological analysis. {{ISBN?}} * U.S. Immigration Commission, ''Abstracts of Reports,'' 2 vols. (1911); the full 42-volume report is summarized (with additional information) in [[Jeremiah W. Jenks]] and W. Jett Lauck, ''The Immigrant Problem'' (1912; 6th ed. 1926) * Wittke, Carl. ''We Who Built America: The Saga of the Immigrant'' (1939), covers all major groups * Yans-McLaughlin, Virginia ed. ''Immigration Reconsidered: History, Sociology, and Politics'' Oxford University Press. (1990) {{ISBN?}} * Beasley, Vanessa B. ed. ''Who Belongs in America?: Presidents, Rhetoric, And Immigration'' (2006) {{ISBN?}} * Bogen, Elizabeth. ''Immigration in New York'' (1987) {{ISBN?}} * Bommes, Michael and [[Andrew Geddes (political scientist)|Andrew Geddes]]. ''Immigration and Welfare: Challenging the Borders of the Welfare State'' (2000) {{ISBN?}} * [[Borjas, George J.]] ed. ''Issues in the Economics of Immigration'' (National Bureau of Economic Research Conference Report) (2000). {{ISBN?}} * Borjas, George. ''Friends or Strangers'' (1990) {{ISBN?}} * {{jurnal manbasi | last1 = Borjas | first1 = George J | year = 2002 | title = Welfare Reform and Immigrant Participation in Welfare Programs | url = https://archive.org/details/sim_international-migration-review_winter-2002_36_4/page/1093 | journal = International Migration Review | volume = 36 | issue = 4| pages = 1093–1123 | doi = 10.1111/j.1747-7379.2002.tb00119.x | s2cid = 153858736 }} * [[Briggs, Vernon M.]], Jr. ''Immigration Policy and the America Labor Force.'' Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1984. {{ISBN?}} * Briggs, Vernon M., Jr. ''Mass Immigration and the National Interest'' (1992) {{ISBN?}} * Cafaro, Philip. ''How Many Is Too Many? The Progressive Argument for Reducing Immigration into the United States''. [[University of Chicago Press]], 2015. {{ISBN|978-0226190655}} * Cooper, Mark A. ''Moving to the United States of America and Immigration.'' 2008. {{ISBN?}} * Egendorf, Laura K., ed. ''Illegal immigration : an opposing viewpoints guide'' (2007) [https://archive.org/details/illegalimmigrati00laur online] * [[Fawcett, James T.]], and [[Benjamin V. Carino]]. ''Pacific Bridges: The New Immigration from Asia and the Pacific Islands''. New York: Center for Migration Studies, 1987. {{ISBN?}} * [[Foner, Nancy]]. ''In A New Land: A Comparative View Of Immigration'' (2005) {{ISBN?}} * Garland, Libby. ''After They Closed the Gate: Jewish Illegal Immigration to the United States, 1921-1965.'' Chicago: University of Chicago Press, 2014. * [[David Levinson (anthropologist)|Levinson, David]] and [[Melvin Ember]], eds. ''American Immigrant Cultures'' 2 vol (1997). {{ISBN?}} * [[Lowe, Lisa]]. ''Immigrant Acts: On Asian American Cultural Politics'' (1996) {{ISBN?}} * [[Meier, Matt S.]] and [[Gutierrez, Margo]], eds. ''The Mexican American Experience : An Encyclopedia'' (2003) ({{ISBN|0-313-31643-0}}) * [[Mohl, Raymond A.]] „Latinization in the Heart of Dixie: Hispanics in Late-twentieth-century Alabama“ ''[[Alabama Review]]'' 2002 55(4): 243-74. {{ISSN|0002-4341}} * [[Portes, Alejandro]], and [[Robert L. Bach]]. ''Latin Journey: Cuban and Mexican Immigrants in the United States.'' Berkeley, CA: University of California Press, 1985. {{ISBN?}} * {{jurnal manbasi | last1 = Portes | first1 = Alejandro | author-link2 = József Böröcz | last2 = Böröcz | first2 = József | year = 1989 | title = Contemporary Immigration: Theoretical Perspectives on Its Determinants and Modes of Incorporation | url = http://www.rci.rutgers.edu/~jborocz/apbjimr.pdf | journal = International Migration Review | volume = 23 | issue = 3 | pages = 606–30 | doi = 10.2307/2546431 | jstor = 2546431 | pmid = 12282796 | qaralgan sana = 2022-09-02 | arxiv-sana = 2008-02-16 | arxiv-url = https://web.archive.org/web/20080216013343/http://www.rci.rutgers.edu/~jborocz/apbjimr.pdf | url-status = dead }} * Portes, Alejandro, and [[Rubén Rumbaut]]. ''Immigrant America.'' Berkeley, CA: University of California Press, 1990. {{ISBN?}} * Reimers, David. ''Still the Golden Door: The Third World Comes to America.'' New York: Columbia University Press, (1985). {{ISBN?}} * Smith, James P., and Barry Edmonston, eds. ''The Immigration Debate: Studies on the Economic, Demographic, and Fiscal Effects of Immigration'' (1998), [http://www.nap.edu online version] * Waters, Tony. ''Crime and Immigrant Youth'' Thousand Oaks: Sage 1999. {{ISBN?}} * [[Zhou, Min]] and [[Carl L. Bankston III]]. ''[[Growing Up American: How Vietnamese Children Adapt to Life in the United States]]'' Russell Sage Foundation. (1998) * [[Borjas, George J.]] ''Heavenʼs Door: Immigration Policy and the American Economy''. Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1999. xvii, 263 pp. {{ISBN|0-691-05966-7}} * Lamm, Richard D., and Gary Imhoff. ''The Immigration Time Bomb: the Fragmenting of America'', in series, ''Truman Talley Books''. First ed. New York: E.P. Dutton, 1985. xiii, 271 pp. {{ISBN|0-525-24337-2}} == Havolalar == === Tarixiy === * [https://web.archive.org/web/20090620035713/http://www.immigrantservants.com/ Immigrant Servants Database] * [http://www.asian-nation.org/first.shtml Asian-Nation: Early Asian Immigration to the U.S.] * [http://memory.loc.gov/learn/features/immig/irish2.html Irish Catholic Immigration to America] * [http://memory.loc.gov/learn/features/immig/irish.html Scotch-Irish Immigration to Colonial America] * [http://www.gjenvick.com/Immigration/ Immigration Archives of Historical Documents, Articles, and Immigrants]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Maurer, Elizabeth. „[https://web.archive.org/web/20180423045554/http://www.nwhm.org/exhibits/new-beginnings New Beginnings: Immigrant Women and the American Experience]“. National Womenʼs History Museum. 2014. === Immigratsiya siyosati === * [https://www.brookings.edu/topic/immigration/ Immigration policy] reports from the [[Brookings Institution]] * [http://www.urban.org/toolkit/issues/immigration.cfm/ Immigration policy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150403125420/http://urban.org/toolkit/issues/immigration.cfm |date=2015-04-03 }} reports from the [[Urban Institute]] * [https://fas.org/sgp/crs/homesec/R42866.pdf Permanent Legal Immigration to the United States: Policy Overview] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180605215819/https://fas.org/sgp/crs/homesec/R42866.pdf |date=2018-06-05 }} [[Congressional Research Service]] (May 2018) * [https://fas.org/sgp/crs/homesec/R45020.pdf A Primer on U.S. Immigration Policy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171205194612/https://fas.org/sgp/crs/homesec/R45020.pdf |date=2017-12-05 }} [[Congressional Research Service]] (November 2017) === Hozirgi immigratsiya === * [http://www.uscis.gov U.S. Citizenship and Immigration Services] * [http://www.ICE.gov U.S. Immigration and Customs Enforcement] * [https://www.law.cornell.edu/topics/immigration.html Cornell University’s Legal Information Institute: Immigration] * [http://www.uscis.gov/graphics/shared/statistics/yearbook/ Yearbook of Immigration Statistics] — [[United States Department of Homeland Security]], [[Office of Immigration Statistics]] 2004, 2005 editions available. * [https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/publications/ILL_PE_2005.pdf „Estimates of the Unauthorized Immigrant Population Residing in the United States: January 2005“] M. Hoefer, N. Rytina, C. Campbell (2006) "Population Estimates (August). U.S. Department of Homeland Security, Office of Immigration Statistics. === Iqtisodiy taʼsir === * {{jurnal manbasi |first1=Ran |last1=Abramitzky |first2=Leah |last2=Boustan |year=2017 |title=Immigration in American Economic History |journal=[[Journal of Economic Literature]] |volume=55 |issue=4 |pages=1311–45 |doi=10.1257/jel.20151189 |pmid=29398723 |pmc=5794227 }} [[Turkum:Emmigratsiya]] [[Turkum:AQSH tarixi]] dyutk8dlpeg5yznyni942sx81pl90r0 6000203 6000202 2026-04-21T11:58:45Z KWiki78 246724 6000203 wikitext text/x-wiki [[Fayl:L-15-12-22-A-036_(23914007905).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/L-15-12-22-A-036_%2823914007905%29.jpg/230px-L-15-12-22-A-036_%2823914007905%29.jpg|thumb|230x230px| Fairfaks okrugidagi Oakton oʻrta maktabida fuqarolikka qabul qilish marosimi, [[Virginia|Virjiniya]], 2015-yil dekabr.]] [[Fayl:Naturalization_Ceremony_Grand_Canyon_20100923mq_0555_(5021872334).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Naturalization_Ceremony_Grand_Canyon_20100923mq_0555_%285021872334%29.jpg/230px-Naturalization_Ceremony_Grand_Canyon_20100923mq_0555_%285021872334%29.jpg|thumb|230x230px| Amerika Qoʻshma Shtatlariga immigrantlar [[Arizona|Arizonadagi]] Grand Canyon milliy bogʻida fuqarolikka qabul qilish marosimida sodiqlik qasamyodini qabul qilishdi. 2010-yil sentabr.]] [[Fayl:Population-growth-rate-with-and-without-migration.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Population-growth-rate-with-and-without-migration.png/220px-Population-growth-rate-with-and-without-migration.png|thumb| AQShda migratsiya bilan va migratsiyasiz aholining oʻsish sur’ati]] [[Immigratsiya]] [[Amerika Qoʻshma Shtatlari tarixi|Qoʻshma Shtatlar tarixi]]da aholi oʻsishi va madaniy oʻzgarishlarning asosiy manbai boʻlib kelgan. Mutlaq raqamlarda Qoʻshma Shtatlarda immigrantlar soni dunyoning boshqa mamlakatlariga qaraganda koʻproq, 2015-yil holatiga koʻra 47 million muhojir<ref name="immigrationun">{{Veb manbasi|url=http://www.un.org/en/development/desa/population/migration/data/estimates2/estimates15.shtml|sarlavha=United Nations Population Division {{!}} Department of Economic and Social Affairs|ish=www.un.org|kirish sanasi=October 3, 2017}}</ref> ni tashkil etgan. Bu dunyo boʻylab 244 million xalqaro muhojirning 19,1 foizini va Qoʻshma Shtatlar aholisining 14,4 foizini tashkil qiladi. Baʼzi boshqa mamlakatlarda ham immigrantlar soni koʻproq, masalan, Avstraliya 30 %<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Table 5.1 Estimated resident population, by country of birth(a), Australia, as at 30 June, 1996 to 2019(b)(c)|sana=June 17, 2021|url=https://www.abs.gov.au/ausstats/subscriber.nsf/log?openagent&34120do005_201819.xls&3412.0&Data%20Cubes&B95CDCBDF3B53509CA25855700002DC2&0&2018-19&28.04.2020&Latest|kirish sanasi=July 19, 2021|nashriyot=Australian Bureau of Statistics}}</ref> va Kanada 21,9 %<ref>{{Veb manbasi|url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/171025/dq171025b-eng.htm|sarlavha=The Daily – Immigration and ethnocultural diversity: Key results from the 2016 Census|muallif=Canada|ism=Government of Canada, Statistics|ish=www150.statcan.gc.ca|til=en|kirish sanasi=June 17, 2018|sana=October 25, 2017}}</ref>. 2016-yilgi Immigratsiya statistikasi yilnomasiga koʻra, Qoʻshma Shtatlar 2016-yilda jami 1,18 million qonuniy immigrantni (618 ming yangi kelgan, 565 ming maqomga oʻzgartirish kiritgan) qabul qilgan<ref name="2016Yearbook">{{Veb manbasi|sarlavha=Table 7. Persons Obtaining Lawful Permanent Resident Status By Type And Detailed Class Of Admission: Fiscal Year 2016–2016 Yearbook of Immigration Statistics|url=https://www.dhs.gov/immigration-statistics/yearbook/2016/table7|ish=DHS.gov|nashriyot=[[United States Department of Homeland Security]] (DHS)|kirish sanasi=June 23, 2018|sana=December 18, 2017}}</ref>. Ularning 48 foizi Qoʻshma Shtatlar fuqarolarining yaqin qarindoshlari, 20 foizi oila tomonidan homiylik qilingan, 13 foizi qochqinlar yoki boshpana izlovchilar, 12 foizi ish bilan bogʻliq imtiyozlar, 4,2 foizi turli millatlarga mansub immigratsion vizalar dasturining bir qismi boʻlgan, 1,4 foizi jinoyat qurboni boʻlgan (U1) yoki ularning oila aʼzolari (U2 dan U5 gacha)<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Green Card for a Victim of a Crime (U Nonimmigrant)|url=https://www.uscis.gov/green-card/other-ways-get-green-card/green-card-a-victim-a-crime-u-nonimmigrant|ish=www.uscis.gov|kirish sanasi=July 30, 2019|sana=May 23, 2018}}</ref> va 1 % AQSh hukumati tomonidan ishlagan iroqliklar va afgʻonlar uchun maxsus immigratsion vizani (SIV) olgan<ref name="2016Yearbook" />. Qolgan 0,4 % boshqa bir qancha toifadagi kichik raqamlarni oʻz ichiga oladi, shu jumladan 0,2 % kishilar fuqaroning bevosita qarindoshi sifatida deportatsiyani toʻxtatib turish huquqiga ega (Z13)<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=INS Class of Admission Codes|url=https://www.hplct.org/assets/uploads/files/Library%20Services/Immigration/BLOGS/INS_CLASS_of_Admissions.pdf|ish=www.hplct.org|kirish sanasi=July 30, 2019}}</ref>. Nikaragua va Markaziy Amerikaga yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq qabul qilingan shaxslar, ota-ona vizasi berilgandan keyin tugʻilgan bolalar va sobiq Sovet Ittifoqi, Kambodja, Laos va Vetnamdan shartli ravishda ozod qilingan baʼzilar qochqin maqomidan mahrum boʻlganlar<ref name="2016Yearbook" /> ham ushbu qatorga kiradi. 1921 va 1965-yillar oraligʻida milliy kelib chiqish formulasi kabi siyosat Gʻarbiy Yevropadan tashqaridagi odamlar uchun immigratsiya va naturalizatsiya imkoniyatlarini cheklab qoʻydi. 1880-yillarda qabul qilingan istisno toʻgʻrisidagi qonunlar odatda Osiyodan immigratsiyani taqiqlagan yoki qattiq cheklagan, 1920-yillarda qabul qilingan kvota qonunlari esa [[Sharqiy Yevropa]] immigratsiyasini cheklagan. Fuqarolik huquqlari harakati ushbu etnik kvotalar oila tomonidan homiylik qilinadigan va ishga asoslangan imtiyozli vizalar emigratsiyalarning koʻpayishiga olib kelgan<ref name="per-country">{{Veb manbasi|url=http://www.uscis.gov/tools/glossary/country-limit|sarlavha=Per Country Limit|nashriyot=[[U.S. Citizenship and Immigration Services]]|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160121232201/http://www.uscis.gov/tools/glossary/country-limit|arxivsana=January 21, 2016}} in 1965.</ref>. Oʻshandan beri Qoʻshma Shtatlarda yashovchi birinchi avlod immigrantlari soni toʻrt baravar koʻpaydi<ref name="migrationinformation">"[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=723 Immigrants in the United States and the Current Economic Crisis] [https://web.archive.org/web/20100408062826/http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?ID=723 Archived] April 8, 2010, at the [[Wayback Machine]]", Demetrios G. Papademetriou and Aaron Terrazas, ''Migration Policy Institute'', April 2009.</ref><ref name="google1">"''[https://books.google.com/books?id=aaimTNHDzZYC&pg=PA32&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Immigration Worldwide: Policies, Practices, and Trends] [https://web.archive.org/web/20160101041323/https://books.google.com/books?id=aaimTNHDzZYC&pg=PA32&dq&hl=en Archived] January 1, 2016, at the [[Wayback Machine]]''". Uma A. Segal, Doreen Elliott, Nazneen S. Mayadas (2010),</ref>. Muhojirlarning umumiy soni soʻnggi yillarda, ayniqsa [[Donald Trump]] saylanganidan keyin va [[COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasidan]] keyin toʻxtab qoldi. Aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2018-yil mart oyida 45,3 million xorijiy fuqarolar orasida farzand koʻrish roʻy bergan va 2021-yil sentabr oyida 45,4 million kishini tashkil etib, oʻn yilliklardagi eng past yillik oʻsishga erishgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Monthly Census Bureau Data Shows Big Increase in Foreign-Born|url=https://cis.org/Camarota/Monthly-Census-Bureau-Data-Shows-Big-Increase-ForeignBorn|kirish sanasi=17 December 2021}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki''', Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya''' Qoʻshma Shtatlar iqtisodiyoti uchun foydalidir. Bir nechta istisnolardan tashqari, dalillar shuni koʻrsatadiki, oʻrtacha immigratsiya mahalliy aholiga ijobiy iqtisodiy taʼsir koʻrsatadi, ammo past malakali immigratsiya past malakali mahalliy aholiga salbiy taʼsir qiladimi yoki yoʻqmi degan savol ochiq qolmoqda. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, immigrantlar orasida Qoʻshma Shtatlardagi mahalliy aholiga qaraganda jinoyatchilik darajasi pastroq<ref name=>{{Kitob manbasi|date=2015|title=The Integration of Immigrants into American Society|url=https://www.nap.edu/read/21746/chapter/9#326|language=en|publisher=National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine|doi=10.17226/21746|quote=Americans have long believed that immigrants are more likely than natives to commit crimes and that rising immigration leads to rising crime ... This belief is remarkably resilient to the contrary evidence that immigrants are in fact much less likely than natives to commit crimes.|isbn=978-0-309-37398-2}}</ref>. Immigratsiyaning iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy jihatlari etnik bir xillikni saqlash, ish beruvchilar uchun ishchilar va muhojir boʻlmaganlar uchun ish oʻrinlari, turar-joy shakllari, ijtimoiy harakatchanlikka taʼsir qilish, jinoyatchilik va ovoz berish xulq-atvori kabi masalalar boʻyicha munozaralarga sabab boʻlgan. == Tarixi == [[Fayl:Welcome to the land of freedom 51996u.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Welcome_to_the_land_of_freedom.png/250px-Welcome_to_the_land_of_freedom.png|thumb| Ozodlik haykali yonidan oʻtayotgan okean paroxodidagi muhojirlar. Nyu-York. 1887-yil.]] Amerika immigratsiya tarixini toʻrtta davrda koʻrish mumkin: mustamlaka davri, XIX asr oʻrtalari, XX asr boshlari va 1965-yildan keyingi davr. Har bir davr Amerika Qoʻshma Shtatlariga alohida milliy guruhlar, irqlar va etnik guruhlarni olib kelgan. === Mustamlaka davri === XVIIasr davomida 400 000 ga yaqin inglizlar mustamlakachi Amerikaga koʻchib oʻtganlar. Ular 1790-yildagi birinchi aholini roʻyxatga olish vaqtida oq tanli aholining 83,5 foizini tashkil qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/century-of-growth/1790-1900-century-of-growth-part-1.pdf#page=121|sarlavha=A Century of Population Growth. From the First to the Twelfth Census of the United States: 1790-1900.}}</ref>. 1700-yildan 1775-yilgacha 350 000 dan 500 000 gacha yevropaliklar koʻchib kelgan: taxminlar manbalarda farq qiladi. XVIII asrning ingliz koʻchmanchilari haqida bir manbada aytilishicha, 1701-yildan 1775-yilgacha 52 000 ingliz koʻchib kelgan, ammo bu koʻrsatkich juda past<ref>Butler, ''Becoming America, The Revolution before 1776'', 2000, pp.&nbsp;34-35 {{ISBN|0-674-00091-9}})</ref><ref>''The Oxford History of the British Empire'', "The Eighteenth Century, " Ed. P. J. Marshall, p.&nbsp;3 {{ISBN|0-19-820563-5}} the number given is at 80,000 less 29,000 Welsh which seems strange to the author, James Horn; Duncan also regards this as a „mystery“; it does not include the 50,000-120,000 convicts transported, most of whom were English</ref>. XVIII asr muhojirlarining 400 000-450 000 nafari shotlandlar, Olsterdan kelgan shotland-irlandlar, nemislar, shveytsariyaliklar, fransuzlar gugenotlari boʻlgan<ref>''Encyclopedia of the Colonial and Revolutionary America'', 1996 pp.&nbsp;200-02 {{ISBN|0-306-80687-8}}; Jon Butler, ''Becoming America, The Revolution before 1776'', 2000, pp.&nbsp;16-49 {{ISBN|0-674-00091-9}})</ref>. XVII-XVIII asrlarda mustamlakachi Amerikaga yevropalik muhojirlarning yarmidan koʻpi shartnoma asosida xizmatkor sifatida kelgan<ref name="mertsahinoglu">"[http://mertsahinoglu.com/research/indentured-servitude-colonial-america/ Indentured Servitude in Colonial America] [https://web.archive.org/web/20091228034715/http://mertsahinoglu.com/research/indentured-servitude-colonial-america/ Archived] December 28, 2009, at the [[Wayback Machine]]". Deanna Barker, ''Frontier Resources''.</ref>. Ularning soni 350 000 kishi boʻlgan<ref>Encyclopedia, p.&nbsp;202)</ref>. 1770-yildan 1775-yilgacha (oxirgi yil Amerika inqilobiy urushi boshlangan) 7 000 ingliz, 15 000 shotland, 13 200 shotland-irland, 5 200 nemis va 3 900 irland katoliklari Oʻn uchta koloniyaga koʻchib oʻtishgan<ref>Butler, p. 35</ref><ref>Butler, p. 35 producers of watches, jewelry, furniture, skilled construction workers, food and service trade workers</ref>. 1790-yilda birinchi aholini roʻyxatga olish vaqtida ''ingliz tili'' AQShning barcha shtatlarida koʻpchilikning ajdodlari boʻlib, Konnektikutdagi eng yuqori 96,2 % dan Nyu-Jersidagi eng past 58,0 % gacha boʻlgan. {| class="wikitable sortable" |+ align="center" class="unsortable" style="color:#090;" |'''1790-yilda har bir AQSh shtatlarining kelib chiqishi'''<ref>{{Veb manbasi|url=https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/century-of-growth/1790-1900-century-of-growth-part-1.pdf#page=122|sarlavha=A Century of Population Growth. From the First to the Twelfth Census of the United States: 1790-1900.}}</ref> !Mamlakat !Ingliz % !Shotland% !Irland% !Nemis % !Fransuz % !German % !Boshqa % |- |[[Fayl:Flag of the State of Maine.svg|25px]] [[Maine]] |93.1 |4.3 |1.4 |0.3 |0.1 |0.5 |0.3 |- |[[Fayl:Flag_of_New_Hampshire.svg|25px|]] [[Nyu Hampshir]] |94.1 |4.7 |1.0 |0.1 |0.1 |0.0 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_Vermont.svg|25px|]] [[Vermont]] |95.4 |3.0 |0.7 |0.5 |0.2 |0.0 |0.2 |- |[[Fayl:Flag_of_Massachusetts.svg|25px|]] [[Massachusetts]] |95.0 |3.6 |1.0 |0.1 |0.2 |0.0 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_Rhode_Island.svg|25px|]] [[Rod-Aylend]] |96.0 |3.1 |0.7 |0.0 |0.1 |0.1 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_Connecticut.svg|25px|]] [[Connecticut]] |96.2 |2.8 |0.7 |0.1 |0.2 |0.0 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_New_York.svg|25px|]] [[Nyu York]] |78.2 |3.2 |0.8 |16.1 |0.8 |0.4 |0.5 |- |[[Fayl:Flag_of_New_Jersey.svg|25px|]] [[Nyu Jersi]] |58.0 |7.7 |7.1 |12.7 |2.1 |9.2 |3.2 |- |[[Fayl:Flag_of_Delaware.svg|25px|]] [[Delaver]] |86.3 |7.5 |3.9 |1.0 |0.5 |0.4 |0.4 |- |[[Fayl:Flag_of_Pennsylvania.svg|25px|]] [[Pensilvaniya]] |59.0 |11.7 |2.0 |0.6 |0.6 |26.1 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_Maryland.svg|25px|]] [[Marylend]] |84.0 |6.5 |2.4 |0.1 |0.7 |5.9 |0.4 |- |[[Fayl:Flag_of_Virginia.svg|25px|]] [[Virjiniya]] |85.0 |7.1 |2.0 |0.2 |0.6 |4.9 |0.2 |- |[[Fayl:Flag_of_Kentucky.svg|25px|]] [[Kentucky]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_Tennessee.svg|25px|]] [[Tennessee]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_North_Carolina.svg|25px|]] [[Shimoliy Karolina]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_South_Carolina.svg|25px|]] [[Janubiy Karolina]] |82.4 |11.7 |2.6 |0.1 |1.3 |1.7 |0.2 |- |[[Fayl:Flag of the State of Georgia.svg|25px|]] [[Jorjiya]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |} Tarixchilarning hisob-kitoblariga koʻra, 1600—1799-yillar oraligʻida Yevropadan Qoʻshma Shtatlarga bir milliondan kam muhojir koʻchib kelgan<ref name="history">"[http://www.americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1981/1/1981_1_50.shtml A Look at the Record: The Facts Behind the Current Controversy Over Immigration] [https://web.archive.org/web/20090211093437/http://americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1981/1/1981_1_50.shtml Archived] February 11, 2009, at the [[Wayback Machine]]". [[American Heritage Magazine]]. December 1981. Volume 33, Issue 1.</ref>. Taqqoslash uchun, 1790-yilda oʻtkazilgan birinchi federal aholini roʻyxatga olishda Qoʻshma Shtatlar aholisi 3,929,214 kishini tashkil etgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.census.gov/history/www/through_the_decades/fast_facts/1790_fast_facts.html|sarlavha=History: 1790 Fast Facts|nashriyot=U.S. Census Bureau}}</ref>. === Amerika Qoʻshma Shtatlarining dastlabki davri === 1790-yildagi naturalizatsiya toʻgʻrisidagi qonun „erkin oq tanlilar“ uchun fuqarolikni chekladi. 1860-yillarda qora tanlilarni va 1950-yillarda osiyoliklarni qamrab olish uchun kengaytirildi. Bu Qoʻshma Shtatlarni chetlab oʻtgan, chunki irqiy tafovutlarni belgilovchi qonunlar XVIII asrda dunyoda kam tarqalgan edi<ref>[[James Whitman|James Q. Whitman]], ''Hitler’s American Model: The United States and the Making of Nazi Race Law'', (Princeton: [[Princeton University Press]], 2017), p. 35</ref>. Amerika Qoʻshma Shtatlari mustaqllligining dastlabki yillarida immigratsiya (odamlardan koʻra tovar sifatida muomala qilingan qullarni hisobga olmaganda) yiliga 8000 kishidan kam boʻlgan<ref name="americanheritage">"[http://www.americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1994/1/1994_1_75.shtml A Nation of Immigrants] [https://web.archive.org/web/20101129082533/http://americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1994/1/1994_1_75.shtml Archived] November 29, 2010, at the [[Wayback Machine]]". [[American Heritage Magazine]]. February/March 1994. Volume 45, Issue 1.</ref>. 1808-yildan keyin qul boʻlgan afrikaliklarni qonuniy olib kirish taqiqlangan, ammo koʻplari sotish uchun yashirincha olib kelingan. 1820-yildan keyin immigratsiya asta-sekin oʻsib bordi. 1836-yildan 1914-yilgacha 30 milliondan ortiq yevropaliklar Qoʻshma Shtatlarga koʻchib keldi. Ushbu transatlantik sayohatlarda oʻlim darajasi yuqori boʻlib, har yetti sayohatchidan biri vafot etgan. [[Fayl:Ellis_island_1902.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Ellis_island_1902.jpg/250px-Ellis_island_1902.jpg|left|thumb| Ellis oroliga kelgan muhojirlar, 1902-yil]] Kaliforniyadagi Oltin Rushdan keyin Xitoydan immigratsiyaning dastlabki toʻlqinidan soʻng, Kongress oʻzining birinchi immigratsiya qonunini, xitoylik ayollarni taqiqlovchi 1875-yildagi sahifa qonunini qabul qildi. Buning ortidan 1882-yilda Xitoydan chetlatish toʻgʻrisidagi qonun qabul qilindi, u 1943-yilda qonun bekor qilinmaguncha Xitoydan deyarli barcha immigratsiyani taqiqladi. 1800-yillarning oxirlarida Osiyoning boshqa davlatlaridan, xususan, Gʻarbiy sohilga immigratsiya keng tarqalgan. === Cheklash davri === Yeropa immigratsiyasining eng yuqori koʻrsatkichi 1907-yilda boʻlib, mamlakatga 1,285,349 kishi kirgan<ref name="houstonhistory">"[http://houstonhistory.com/decades/history5g.htm Turn of the Century (1900-1910)] [https://web.archive.org/web/20100221032043/http://www.houstonhistory.com/decades/history5g.htm Archived] February 21, 2010, at the [[Wayback Machine]]". HoustonHistory.com.</ref>. 1910-yilga kelib Qoʻshma Shtatlarda 13,5 million muhojir yashagan. 1882-yilgi Xitoydan chetlashtirish toʻgʻrisidagi qonun allaqachon Xitoydan muhojirlarni chiqarib tashlagan boʻlsa-da , 1917-yilgi Immigratsiya toʻgʻrisidagi qonun bilan Xitoydan tashqari [[Oligofreniya|aqliy zaiflik]] va [[Anarxizm|anarxistik]] dunyoqarashga ega odamlardegan sabab bilan Osiyo davlatlaridan ham odamlarning [[Gomoseksuallik|immigratsiyasi]] taqiqlangan edi<ref>[[James Whitman]], ''Hitler’s American Model: The United States and the Making of Nazi Race Law'', (Princeton: [[Princeton University Press]], 2017), p. 35</ref>. 1921-yilda Favqulodda kvota qonuni, keyin esa 1924-yilgi Immigratsiya qonuni qabul qilingan. 1924-yilgi qonun Janubiy va Sharqiy Yevropadan kelgan muhojirlarni, xususan, 1890-yillardan boshlab mamlakatga koʻp miqdorda kirib kela boshlagan yahudiy, italyan va slavyan xalqlarini yanada cheklashga qaratilgan edi. 1924-yilgi qonun ham Osiyo immigratsiyasini taqiqlashni mustahkamladi.  [[Fayl:Polish_berry_pickers_color.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Polish_berry_pickers_color.jpg/250px-Polish_berry_pickers_color.jpg|alt=Several Polish immigrant workers, some of which are children, are seen standing in their fields after picking berries.|thumb| Fermada ishlaydigan polshalik muhojirlar, 1909-yil. 1930-yillarga qadar ijtimoiy taʼminot tizimi deyarli yoʻq edi va kambagʻallarga iqtisodiy bosim bolalar mehnatini keltirib chiqardi.]] 1930-yillardagi immigratsiya koʻchishlari Buyuk Depressiyadan soʻng pasaygan. 1929-yilda 279 678 muhojir qayd etilgan edi<ref name="mit">[http://simile.mit.edu/timeplot/examples/immigration/immigration.txt Persons Obtaining Legal Permanent Resident Status in the United States of America] [https://web.archive.org/web/20090217061929/http://simile.mit.edu/timeplot/examples/immigration/immigration.txt Archived] February 17, 2009, at the [[Wayback Machine]], Source: US Department of Homeland Security</ref>, lekin 1933-yilda atigi 23 068 kishi AQShga koʻchib oʻtdi<ref name="history"/>. 1930-yillarning boshlarida Qoʻshma Shtatlardan immigratsiyaga qaraganda koʻproq odam koʻchib ketdi<ref name="cato">[http://www.cato.org/pub_display.php?pub_id=9806 A Great Depression?] [https://web.archive.org/web/20110927145651/http://www.cato.org/pub_display.php?pub_id=9806 Archived] September 27, 2011, at the [[Wayback Machine]], by Steve H. Hanke, ''Cato Institute''</ref>. AQSh hukumati odamlarni ixtiyoriy ravishda Meksikaga koʻchib oʻtishga undashga qaratilgan Meksikaning Repatriatsiya dasturiga homiylik qildi, biroq minglab odamlar ularning xohishiga qarshi deportatsiya qilindi<ref name="thernstrom">Thernstrom, ''Harvard Guide to American Ethnic Groups'' (1980)</ref>. Hammasi boʻlib, taxminan 400 000 meksikalik vataniga qaytarildi; ularning yarmi AQSh fuqarolari boʻlgan<ref name="yale">[http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1998/4/98.04.04.x.html The Great Depression and New Deal] [https://web.archive.org/web/20110310130158/http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1998/4/98.04.04.x.html Archived] March 10, 2011, at the [[Wayback Machine]], by Joyce Bryant, ''Yale-New Haven Teachers Institute''.</ref>. Natsistlar va Ikkinchi jahon urushidan qochgan yahudiy qochqinlarning aksariyatiga AQShga kelish taqiqlangan. Urushdan keyingi davrda Adliya departamenti Wetback operatsiyasini boshladi, uning doirasida 1954-yilda 1 075 168 meksikalik deportatsiya qilindi. === 1965-yildan beri === [[Fayl:Immigrant_trunks.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Immigrant_trunks.jpg/220px-Immigrant_trunks.jpg|left|thumb| Immigrant sandiqlari. Chapda, Shvetsiyadan, XIX asr oxiri. Tailanddagi qochqinlar lageridan, 1993-yil.]] 1965-yildagi Immigratsiya va fuqarolik toʻgʻrisidagi qonun, shuningdek, Xart-Cellar qonuni sifatida ham tanilgan, milliy kelib chiqish kvotalari tizimini bekor qildi. Immigratsiya siyosatini tenglashtirib, bu harakat Yevropadan tashqari davlatlardan yangi immigratsiyaga olib keldi, bu [[Amerika Qoʻshma Shtatlari demografiyasi|esa Qoʻshma Shtatlarning etnik demografiyasini]] oʻzgartirdi<ref name="globe obama"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFPeter_S._Canellos2008">Peter S. Canellos (November 11, 2008). [https://www.boston.com:80/news/politics/2008/articles/2008/11/11/obama_victory_took_root_in_kennedy_inspired_immigration_act/?page=full „Obama victory took root in Kennedy-inspired Immigration Act“]. ''The Boston Globe''. [https://web.archive.org/web/20090805201920/http://www.boston.com/news/politics/2008/articles/2008/11/11/obama_victory_took_root_in_kennedy_inspired_immigration_act/?page=full Archived] from the original on August 5, 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 14,</span> 2008</span>.</cite></ref> 1970-yilda immigrantlarning 60 % Yevropadan boʻlgan, bu 2000-yilga kelib 15 % ga kamaydi. 1990-yilda [[George H. W. Bush|Jorj H.V. Bush]] 1990-yilgi Immigratsiya qonunini<ref name="google5">''[https://books.google.com/books?id=WDV40aK1T-sC&pg=PA282&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Encyclopedia of Minorities in American Politics: African Americans and Asian Americans] [https://web.archive.org/web/20150919144226/https://books.google.com/books?id=WDV40aK1T-sC&pg=PA282&dq&hl=en Archived] September 19, 2015, at the [[Wayback Machine]]''. Jeffrey D. Schultz (2000). Greenwood Publishing Group. p. 282. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-57356-148-7|1-57356-148-7]]</ref> imzoladi, bu esa Qoʻshma Shtatlarga qonuniy immigratsiyani 40 % ga oshirdi<ref name="google6">''[https://books.google.com/books?id=jUJGWwD-9x8C&pg=PA304&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false The Paper curtain: employer sanctions' implementation, impact, and reform] [https://web.archive.org/web/20150919150920/https://books.google.com/books?id=jUJGWwD-9x8C&pg=PA304&dq&hl=en Archived] September 19, 2015, at the [[Wayback Machine]]''. Michael Fix (1991). The Urban Institute. p. 304. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-87766-550-8|0-87766-550-8]]</ref>. 1991-yilda Bush AQSh Qurolli Kuchlarida 12 yoki undan ortiq yil xizmat qilgan chet ellik harbiy xizmatchilarga doimiy rezidentlik va baʼzi hollarda fuqarolikni olish huquqini beruvchi 1991-yildagi Qurolli kuchlarning immigratsiyasini tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunni imzoladi. 1994-yil noyabr oyida [[Kaliforniya]] saylovchilari shtat konstitutsiyasiga oʻzgartirish kiritish boʻyicha 187-sonli taklifni qabul qilib, noqonuniy muhojirlarga davlat moliyaviy yordamini rad etishdi. Federal sudlar bu oʻzgarishni federal konstitutsiyaga zid deb topib, bekor qildi<ref name="ft160313">{{Yangiliklar manbasi |last=Gonzales |first=Daniel |date=March 13, 2016 |title=How we got here:The many attempts to reform immigration, secure the border |page=1A |work=Florida Today |location=Melbourne, Florida |url=http://www.nwcn.com/story/news/politics/immigration/2016/01/22/how-we-got-here-many-attempts-reform-immigration-secure-border/78802092/ |url-status=dead |access-date=March 13, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314054643/http://www.nwcn.com/story/news/politics/immigration/2016/01/22/how-we-got-here-many-attempts-reform-immigration-secure-border/78802092/ |archive-date=March 14, 2016}}</ref>. Bill Klinton tomonidan tayinlangan<ref name="sfgate">"[http://articles.sfgate.com/1995-06-02/news/17808549_1_legal-immigrants-immigration-agenda-commission-on-immigration-reform New Limits In Works on Immigration / Powerful commission focusing on families of legal entrants] [https://web.archive.org/web/20120119142859/http://articles.sfgate.com/1995-06-02/news/17808549_1_legal-immigrants-immigration-agenda-commission-on-immigration-reform Archived] January 19, 2012, at the [[Wayback Machine]]". San Francisco Chronicle. June 2, 1995</ref> AQSh Immigratsiya islohoti komissiyasi qonuniy immigratsiyani yiliga taxminan 800 000 kishidan taxminan 550 000 kishigacha kamaytirishni tavsiya qildi<ref name="google7">Plummer Alston Jones (2004). ''[[iarchive:stillstrugglingf00jone_0/page/153|Still struggling for equality: American public library services with minorities]] [https://web.archive.org/web/20170217061235/https://books.google.com/books?id=bmSKvXN2a1IC&pg=PA153&dq&hl=en Archived] February 17, 2017, at the [[Wayback Machine]]''. Libraries Unlimited. p. 154. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-59158-243-1|1-59158-243-1]]</ref>. 1998-yilda Prezident [[Bill Clinton|Bill Klinton]] aytganidek, turli madaniyatlardan yangi aholi oqimi baʼzi qiyinchiliklar tugʻdirsa-da, „Qoʻshma Shtatlar har doim oʻzining immigrant populyatsiyasi tomonidan quvvatlangan“. „Amerika muhojirlar toʻlqinidan doimo kuch va ruhni tortib oldi{{Nbsp}}. . . Immigrantlar odamlarning eng notinch, eng sarguzashtli, eng innovatsion, eng mehnatkash ekanliklarini isbotladilar“<ref name="immigration">Mary E. Williams, ''Immigration''. 2004. p. 69.</ref>. [[Fayl:Paifang_Boston_Chinatown_1.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Paifang_Boston_Chinatown_1.jpg/250px-Paifang_Boston_Chinatown_1.jpg|thumb| Boston Chinatown, Massachusets, 2008-yil.]] 2001-yilda Prezident [[George W. Bush|Jorj Bush]] Meksika prezidenti [[Vicente Fox|Vinsente Foks]] bilan yangi kelishuvni muhokama qildi. [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|11-sentabr xurujlari]] tufayli mumkin boʻlgan kelishuv amalga oshmadi. 2005-yildan 2013-yilgacha AQSh Kongressi immigratsiyani nazorat qilishning turli usullarini muhokama qildi. Senat va Palata kelishuvga erisha olmadi<ref name="ft160313"/>. 2000-yildan 2010-yilgacha Qoʻshma Shtatlarga 14 millionga yaqin immigrant<ref>"[https://news.yahoo.com/immigrant-population-record-40-million-2010-100108933.html Immigrant Population at Record 40 Million in 2010]". Yahoo! News. October 6, 2011.</ref> kirgan va 2008-yilda bir milliondan ortiq kishi AQSh fuqaroligiga qabul qilingan. Har bir davlat chegarasi<ref name="per-country"/> aholi sonidan qatʼiy nazar barcha mamlakatlarga vizalar soni boʻyicha bir xil maksimal miqdorni qoʻllaydi va shuning uchun Meksika, Xitoy, Hindiston va boshqa aholi gavjum davlatlarda tugʻilgan shaxslarning immigratsiyasini sezilarli darajada cheklash taʼsirini koʻrsatdi. Filippin — 2013-yilda Qoʻshma Shtatlarga qonuniy ravishda qabul qilingan immigrantlar uchun yetakchi mamlakatlar<ref name="Legal2013">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2013/LPR/immsuptable2d.xls|sarlavha=Persons Obtaining Lawful Permanent Resident Status by Leading Core Based Statistical Areas (CBSAs) of Residence and Region and Country of Birth: Fiscal Year 2013|yil=2013|ish=Yearbook of Immigration Statistics: 2013|nashriyot=United States Department of Homeland Security|kirish sanasi=May 4, 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150501031722/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2013/LPR/immsuptable2d.xls|arxivsana=May 1, 2015}}</ref> qatoriga kirdi. Shunga qaramay, AQSh aholini roʻyxatga olish byurosi tadqiqotiga koʻra, 2013-yilda huquqiy maqomidan qatʼi nazar,Xitoy, Hindiston va Meksika yetakchi davlatlar boʻlgan<ref name="All2013">{{Yangiliklar manbasi |last=Shah |first=Neil |date=May 3, 2015 |title=Immigrants to U.S. From China Top Those From Mexico |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/immigrants-to-u-s-from-china-top-those-from-mexico-1430699284?mod=trending_now_1 |url-status=live |access-date=May 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150505005328/http://www.wsj.com/articles/immigrants-to-u-s-from-china-top-those-from-mexico-1430699284?mod=trending_now_1 |archive-date=May 5, 2015 |quote=China was the country of origin for 147,000 recent U.S. immigrants in 2013, while Mexico sent just 125,000, according to a Census Bureau study by researcher Eric Jensen and others. India, with 129,000 immigrants, also topped Mexico, though the two countries' results weren't statistically different from each other.}}</ref>. 2000-yildan 2005-yilgacha AQShga 8 millionga yaqin odam koʻchib kelgan. Ulardan 3,7 millioni hujjatsiz kirgan<ref name="usatoday.com">"[https://www.usatoday.com/news/nation/2005-12-12-immigration_x.htm Study: Immigration grows, reaching record numbers]". ''USA Today''. December 12, 2005.</ref><ref name="washingtontimes">"[http://www.washingtontimes.com/news/2005/dec/12/20051212-110459-2662r/ Immigration surge called 'highest ever'] [https://web.archive.org/web/20130502232627/http://www.washingtontimes.com/news/2005/dec/12/20051212-110459-2662r/ Archived] May 2, 2013, at the [[Wayback Machine]]". ''Washington Times''. December 12, 2005.</ref>. 1986-yilda prezident Ronald Reygan immigratsiya islohotini imzoladi, bu mamlakatdagi 3 million hujjatsiz muhojirlarga amnistiya berdi<ref name="npr">"[https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=128303672&ft=1&f=1001 A Reagan Legacy: Amnesty For Illegal Immigrants] [https://web.archive.org/web/20161123211600/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=128303672&ft=1&f=1001 Archived] November 23, 2016, at the [[Wayback Machine]]". NPR: National Public Radio. July 4, 2010</ref>. Ispaniyalik muhojirlar 2000-yillarning oxiridagi tanazzul paytida ish joylarini yoʻqotishdi<ref name="france24"><cite class="citation web cs1" id="CITEREFMeyer2009">Meyer, Guillaume (February 27, 2009). [https://web.archive.org/web/20110212235605/http://www.france24.com/en/20090227-recession-usa-hispanic-unemployment-crisis-jobless-latin-south-american-migrants „Crisis hits Hispanic community hard“]. France24. Archived from [http://www.france24.com/en/20090227-recession-usa-hispanic-unemployment-crisis-jobless-latin-south-american-migrants the original] on February 12, 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 20,</span> 2014</span>.</cite></ref>, ammo 2009-yil iyun oyida retsessiya tugaganidan beri immigrantlar 656 000 ish oʻrni bilan sof daromad olishgan<ref name="cnn">"[https://money.cnn.com/2010/10/29/news/economy/jobs_immigrants/ Immigrants top native born in U.S. job hunt] [https://web.archive.org/web/20101103040943/http://money.cnn.com/2010/10/29/news/economy/jobs_immigrants/ Archived] November 3, 2010, at the [[Wayback Machine]]". [[CNNMoney.com]]. October 29, 2010.</ref>. 2011-yilda 1 milliondan ortiq muhojirga qonuniy yashash huquqi berildi. AQShga Meksika-Amerika Qoʻshma Shtatlari chegarasi orqali va boshqa joylarda noqonuniy ravishda kirganlar uchun migratsiya qiyin, qimmat va xavfli<ref name="Illegal Immigrants Slain in an Attack in Arizona"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFArchibold,_Randal_C.2007">Archibold, Randal C. (February 9, 2007). [https://www.nytimes.com/2007/02/09/us/09immig.html „Illegal Immigrants Slain in an Attack in Arizona“]. ''The New York Times''. [https://web.archive.org/web/20121116045012/http://www.nytimes.com/2007/02/09/us/09immig.html Archived] from the original on November 16, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">July 31,</span> 2008</span>.</cite></ref>. Deyarli barcha hujjatsiz immigrantlar uchun [[Qo'shma Shtatlarda muqim yashash ruxsatnomasi|yashil kartalar]] boʻyicha cheklangan qonuniy cheklovlar va past malakali ishchilar uchun immigratsion [[AQShning viza siyosati|vizalar]] yoʻqligi sababli Qoʻshma Shtatlarga qonuniy kirish imkoniyati yoʻq<ref name="why-dont-they-just-get-in-line">{{Veb manbasi|url=http://www.immigrationpolicy.org/just-facts/why-don%E2%80%99t-they-just-get-line|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130319153348/http://www.immigrationpolicy.org/just-facts/why-don%E2%80%99t-they-just-get-line|arxivsana=March 19, 2013|sarlavha=Why Don't They Just Get In Line?|nashriyot=Immigration Policy Center, American Immigration Council}}</ref>. XXI asr boshlarida immigratsiya boʻyicha munozaralar ishtirokchilari Qoʻshma Shtatlarga noqonuniy immigratsiyani tartibga soluvchi amaldagi qonunlar ijrosini kuchaytirishga, {{Convert|2000|mi|km|-2}} bir qismi yoki barchasi boʻylab toʻsiq qurishga chaqirishdi. 2006-yil davomida mamlakat va Kongress ushbu takliflar boʻyicha munozaralar bilan shugʻullangan. Ushbu takliflarning bir nechtasi qonunga aylandi, qisman chegara toʻsiqlari tasdiqlangan va keyinchalik bekor qilingan. === Zamonaviy islohot urinishlari === 1980-yillarda Ronald Reygandan boshlab, har ikkala siyosiy partiyaning prezidentlari chegara patrul agentlari sonini doimiy ravishda koʻpaytirdilar va immigratsiya qoidalarini buzganlik uchun qattiqroq jazo choralarini qoʻlladilar. Ronald Reyganning 1986-yildagi Immigratsiya islohoti va nazorati toʻgʻrisidagi qonuni va Klinton davridagi <nowiki><i>to'xtatib turish orqali oldini olish</i></nowiki> strategiyasi bu siyosatlarga misol boʻla oladi. Sotsiolog Duglas Masseyning taʼkidlashicha, bu siyosatlar chegarani himoyalash haqidagi tasavvurni shakllantirishga muvaffaq boʻlgan, ammo Lotin Amerikasidan emigratsiyaning oldini olishda muvaffaqiyatsizlikka uchragan. Taʼkidlash joizki, noqonuniy immigratsiyani cheklash oʻrniga, chegara patrul xodimlarining koʻpayishi AQSh-Meksika chegarasi boʻylab aylanma migratsiyani kamaytirdi va shu bilan AQShda ispaniyaliklar sonining koʻpayishiga olib keldi{{Sfn|Massey|2021}}. Ikkala partiyaning prezidentlari oʻz siyosatini ikki partiyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun muhojirlarga qarshi ritorikadan foydalanishgan. Reygan va Donald Tramp kabi respublikachilar ispan immigrantlarini jinoyatchi sifatida koʻrsatishda yetakchilik qilgan boʻlsa-da, Duglas Massi „hozirgi ochiq irqchilik va ksenofobiya lahzasi demokratlarning roziligi bilan sodir boʻlishi mumkin emasligini“ taʼkidlaydi{{Sfn|Massey|2021}}. Misol uchun, 1986-yilgi immigratsiya qonuni loyihasida Reygan ruxsatsiz immigratsiyani „milliy xavfsizlik“ muammosi deb hisobladi va „terrorchilar va qoʻporuvchilar uchun mamlakat hududidan haydash ikki kunlik ish“ deb ogohlantirdi{{Sfn|Massey|2021}}. Keyinchalik prezidentlar, jumladan, demokratlar Bill Klinton va Barak Obama, respublikachilarning keng qamrovli immigratsiya islohotini qoʻllab-quvvatlashini sud qilish harakatlarida xuddi shunday „xavfsizlik“ ritorikasidan foydalanishgan. Obama 2013-yilgi Ittifoq holatiga murojaatida „haqiqiy islohot kuchli chegara xavfsizligini anglatadi va biz, mening maʼmuriyatim erishgan yutuqlarga asoslanishimiz mumkin“, dedi{{Sfn|Massey|2021}}. ==== Tramp maʼmuriyati siyosati ==== ICE 2016-[[Byudjet yili|moliya yilida]] 240 255 immigrantni, 2017-yilda 226 119 va 2018-yilda 256 085 immigrantni deportatsiya qilinganini xabar qiladi. [[Markaziy Amerika]] mamlakatlari (shu jumladan Meksika) fuqarolari 2017-moliya yilida olib qoʻyilganlarning 90 % dan ortigʻini va 2018-moliya yilida 80 % dan ortigʻini tashkil etgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ice.gov/doclib/about/offices/ero/pdf/eroFY2018Report.pdf|sarlavha=Fiscal Year 2018 ICE Enforcement and Removal Operations Report}}</ref>. 2017-yil yanvar oyida AQSh prezidenti [[Donald Trump|Donald Tramp]] 7 nafar [[Islomiy davlatlar|musulmon]] davlat fuqarolarining AQShga kirishini vaqtinchalik toʻxtatib turish haqidagi farmonni imzolagan edi. U 2017-yil mart oyida boshqa ijroiya qarori va 2017-yil sentabr oyida prezidentning eʼlonlari bilan mamlakatlar roʻyxatiga turli oʻzgartirishlar va istisnolar bilan almashtirildi<ref>[https://www.dhs.gov/news/2017/09/24/fact-sheet-president-s-proclamation-enhancing-vetting-capabilities-and-processes Fact Sheet: The Presidentʼs Proclamation on Enhancing Vetting Capabilities and Processes for Detecting Attempted Entry into the United States by Terrorists or Other Public-Safety Threats], [[United States Department of Homeland Security]], September 24, 2017.</ref>. Buyurtmalar federal sudlar tomonidan vaqtincha toʻxtatildi, ammo keyinchalik ularning qonuniyligi toʻgʻrisida aniq qaror qabul qilinmaguncha, Oliy sud tomonidan davom ettirishga ruxsat berildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=December 4, 2017 |title=Trump travel ban to take effect after Supreme Court ruling |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/12/04/us/politics/trump-travel-ban-supreme-court.html |url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2017/12/04/us/politics/trump-travel-ban-supreme-court.html |archive-date=2022-01-03}}</ref>. Boshqa bir ijroiya qarori AQSh-Meksika chegarasida zudlik bilan devor qurishni, 5000 yangi chegara patrul agenti va 10 000 yangi immigratsiya xodimlarini yollashni va qoʻriqxona shaharlari uchun federal moliyalashtirishni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Trump orders clamp down on immigrant 'sanctuary cities,' pushes border wall |work=USA Today |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2017/01/25/trump-take-executive-action-border-sanctuary-cities/97035086/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127130830/http://www.usatoday.com/story/news/politics/2017/01/25/trump-take-executive-action-border-sanctuary-cities/97035086/ |archive-date=January 27, 2017}}</ref>. „Nol bardoshlik“ siyosati 2018-yilda joriy etilgan boʻlib, u qonuniy ravishda bolalarni AQShga noqonuniy kirib kelayotgan kattalardan ajratishga imkon beradi. Bu qonunga xilof ravishda kirgan barchani kattalarni jinoyatchi deb belgilash va shu bilan ularni jinoiy javobgarlikka tortish bilan oqlanadi<ref>Villazor, Rose, and Kevin Johnson. „The Trump Administration and the War on Immigration Diversity.“ ''Wake Forest Law Review'' 54.2 (2019): 575.</ref>. Tramp maʼmuriyati, shuningdek, uning siyosati Obama maʼmuriyatida ham mavjud boʻlganini taʼkidladi, bu esa migrantlar kattalarni mamlakatga kiritish uchun bolalardan tobora koʻproq foydalanayotganiga javoban oilaviy qamoqxonalar ochgan. Biroq, Obama maʼmuriyati oilalarni jinoiy emas, balki maʼmuriy hibsda ushlab turgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Shear |first=Michael D. |last2=Davis |first2=Julie |date=June 16, 2018 |title=How Trump Came to Enforce a Practice of Separating Migrant Families |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/06/16/us/politics/family-separation-trump.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=June 8, 2021 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2018/06/16/us/politics/family-separation-trump.html |archive-date=2022-01-03}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Qiu |first=Linda |date=June 14, 2018 |title=Republicans Misplace Blame for Splitting Families at the Border |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/06/14/us/politics/fact-check-republicans-family-separations-border.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=June 8, 2021 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2018/06/14/us/politics/fact-check-republicans-family-separations-border.html |archive-date=2022-01-03}}</ref>. Qoʻshma Shtatlarga boshpana izlovchilar sonini yanada kamaytirish uchun advokat Jeff Seshns toʻda zoʻravonligi va uydagi zoʻravonlikdan qochganlarni „xususiy jinoyat“ sifatida cheklovchi qaror chiqardi, shuning uchun ularning daʼvolarini boshpana olish huquqidan mahrum qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.politico.com/story/2018/06/11/jeff-sessions-aslyum-standards-domestic-violence-614158|sarlavha=Sessions Moves to Block Asylum for Most Victims of Domestic, Gang Violence.|ish=[[Politico]]|kirish sanasi=November 22, 2019}}</ref>. Amalga oshirilgan ushbu yangi siyosatlar koʻpchilikning hayotini xavf ostiga qoʻyadi, shu sababli ACLU Jeff Seshnsni Trump maʼmuriyatining boshqa aʼzolari bilan birga rasman sudga berdi. ACLUning taʼkidlashicha, hozirda ushbu Prezident maʼmuriyati tomonidan amalga oshirilayotgan siyosat Qoʻshma Shtatlarga koʻchib kelganlarning, xususan ayollarning asosiy inson huquqlariga putur yetkazmoqda. Ular, shuningdek, bu siyosatlar oʻnlab yillar davomida qabul qilingan boshpana toʻgʻrisidagi qonunni buzayotganini daʼvo qilmoqda<ref>{{Veb manbasi|url=https://nymag.com/intelligencer/2018/08/aclu-sues-asylum-domestic-gang-violence.html|sarlavha=ACLU Sues Sessions Over Ending Asylum for Victims of Domestic and Gang Violence|muallif=Hartmann|ism=Margaret|sana=August 8, 2018|ish=Intelligencer|til=en-us|kirish sanasi=November 22, 2019}}</ref>. 2020-yil aprel oyida Prezident Tramp Qoʻshma Shtatlardagi [[Amerika Qoʻshma Shtatlarida COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasi]] sababli AQShga immigratsiyani vaqtincha toʻxtatish toʻgʻrisidagi farmonni imzolashini aytgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=April 21, 2020 |title=Trump's latest move to limit immigration worries Seattle-area tech community |work=The Seattle Times |url=https://www.seattletimes.com/business/local-business/trumps-latest-move-to-limit-immigration-worries-seattle-area-tech-community/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=April 22, 2020 |title=Coronavirus: US green cards to be halted for 60 days, Trump says |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-52377122}}</ref>. === AQSh immigratsion aholisining kelib chiqishi, 1960—2016-yillar === {| class="wikitable" style="margin: 1em auto;" |+ AQShda istiqomat qiluvchi chet elda tugʻilgan aholining %. . .<ref name="pewhispanic.org">{{Veb manbasi|url=https://www.pewhispanic.org/2018/09/14/facts-on-u-s-immigrants/#fb-key-charts-origin|ish=[[Pew Research Center]]|sarlavha=Facts on U.S. Immigrants, 2016. Statistical portrait of the foreign-born population in the United States|sana=September 14, 2018|muallif=JYNNAH RADFORD}}</ref> ! ! 1960-yil ! scope="col" | 1970-yil ! 1980-yil ! 1990-yil ! scope="col" | 2000-yil ! 2010-yil ! 2011-yil ! scope="col" | 2012-yil ! 2013-yil ! 2014-yil ! scope="col" | 2015-yil ! scope="col" | 2016-yil ! scope="col" | 2018-yil |- style="" | [[Yevropa]] — [[Kanada]] | 84 % | 68 % | 42 % | 26 % | 19 % | 15 % | 15 % | 14 % | 14 % | 14 % | 14 % | 13 % | 13 % |- style="" | [[Janubiy Osiyo|Janubiy]] va [[Sharqiy Osiyo]] | 4 % | 7 % | 15 % | 22 % | 23 % | 25 % | 25 % | 26 % | 26 % | 26 % | 27 % | 27 % | 28 % |- style="" | Boshqa [[Lotin amerikasi|Lotin Amerikasi]] | 4 % | 11 % | 16 % | 21 % | 22 % | 24 % | 24 % | 24 % | 24 % | 24 % | 24 % | 25 % | 25 % |- style="" | [[Meksika]] | 6 % | 8 % | 16 % | 22 % | 29 % | 29 % | 29 % | 28 % | 28 % | 28 % | 27 % | 26 % | 25 % |} Eslatma: „Boshqa Lotin Amerikasi“ga Markaziy Amerika, Janubiy Amerika va Karib dengizi kiradi. {| class="wikitable" |+Moliyaviy yilga kelib qonuniy doimiy rezident maqomini olgan shaxslar<ref name="y">{{Veb manbasi|sarlavha=Table 1. Persons obtaining lawful permanent resident status: fiscal years 1820 to 2017|sana=August 14, 2018|url=https://www.dhs.gov/immigration-statistics/yearbook/2017/table1|kirish sanasi=January 3, 2019|nashriyot=U.S. Department of Homeland Security}}</ref><ref name="2018data">[https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2018/lawful_permanent_residents_2018.pdf U.S. 2018 Lawful Permanent Residents Annual Flow Report] authored by the Office of Immigration Statistics (OIS) in the Department of Homeland Security (DHS)</ref><ref name="2019data">[https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2019/lawful_permanent_residents_2019.pdf U.S. 2019 Lawful Permanent Residents Annual Flow Report] authored by the Office of Immigration Statistics (OIS) in the Department of Homeland Security (DHS)</ref><ref name="2020data">[https://www.dhs.gov/immigration-statistics/lawful-permanent-residents U.S. Lawful Permanent Residents 2020 Data Tables] 11/18/2021, authored by the Department of Homeland Security (DHS)</ref> ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | |- | 1890-yil | 455 302 | 1910-yil | 1 041 570 | 1930-yil | 241 700 | 1950-yil | 249,187 | 1970-yil | 373 326 | 1990-yil | 1 535 872 | 2010-yil | 1 042 625 | 2018-yil | 1 096 611 |- | 1895-yil | 258 536 | 1915-yil | 326 700 | 1935-yil | 34 956 | 1955-yil | 237 790 | 1975-yil | 385 378 | 1995-yil | 720,177 | 2015-yil | 1 051 031 | 2019-yil | 1 031 765 |- | 1900-yil | 448 572 | 1920-yil | 430 001 | 1940-yil | 70 756 | 1960-yil | 265 398 | 1980-yil | 524,295 | 2000-yil | 841 002 | 2016-yil | 1 183 505 | 2020-yil | 707 362 |- | 1905-yil | 1 026 499 | 1925-yil | 294 314 | 1945-yil | 38,119 | 1965-yil | 296 697 | 1985-yil | 568 149 | 2005-yil | 1 122 257 | 2017-yil | 1 127 167 |} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! scope="col" style="width:80px;" |Oʻn yil ! scope="col" style="width:160px;" | Yiliga oʻrtacha |- | 1890-99-yillar | 369,100 |- | 1900-09-yillar | 745,100 |- | 1910-19-yillar | 634,400 |- | 1920-29-yillar | 429 600 |- | 1930-39-yillar | 69 900 |- | 1940-49-yillar | 85 700 |- | 1950-59-yillar | 249 900 |- | 1960-69-yillar | 321 400 |- | 1970-79-yillar | 424 800 |- | 1980-89-yillar | 624,400 |- | 1990-99-yillar | 977 500 |- | 2000-09-yillar | 1 029 900 |- | 2010-19-yillar | 1 063 300 |} Qochqinlar raqamlari [[Fayl:C-17_carrying_passengers_out_of_Afghanistan.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/C-17_carrying_passengers_out_of_Afghanistan.jpg/220px-C-17_carrying_passengers_out_of_Afghanistan.jpg|thumb| „Ittifoqchilar boshpanasi“ operatsiyasi : [[Kobulning qulashi (2021)|Kobulning qulashi]] paytida afgʻonlar AQSh havo kuchlarining Boeing C-17 samolyotida evakuatsiya qilinmoqda (2021)]] Davlat departamenti maʼlumotlariga koʻra, 2016-moliya yilida butun dunyodan AQShga 84 988 qochqin qabul qilingan. 2017-moliya yilida AQShga 53 691 qochqin qabul qilingan. Tramp lavozimga kelganidan keyin sezilarli pasayish kuzatildi. 2018-yilda atigi 22 405 qochqin AQShga qabul qilindi. Bu Trump maʼmuriyati mavjud boʻlganidan beri qochqinlarni qabul qilishning sezilarli darajada kamayganini koʻrsatadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/immigration-statistics/refugees-asylees|sarlavha=Refugees and Asylees|sana=April 5, 2016|ish=Department of Homeland Security|til=en|kirish sanasi=November 22, 2019}}</ref>. 2019-yil 26-sentabrda Tramp maʼmuriyati 2020-moliya yilida atigi 18 ming qochqinning Qoʻshma Shtatlarga joylashishiga ruxsat berishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi, bu zamonaviy dastur 1980-yilda boshlanganidan beri eng past koʻrsatkichni tashkil etadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sbs.com.au/news/trump-proposes-slashing-refugee-numbers|sarlavha=Trump proposes slashing refugee numbers|ish=SBS News}}</ref><ref name="cbsnews.com">{{Yangiliklar manbasi |title=Trump to cut number of refugees allowed in U.S. to lowest ever |work=www.cbsnews.com |url=https://www.cbsnews.com/news/president-trump-to-propose-lowest-ever-refugee-cap-in-american-history/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=September 27, 2019 |title=US slashes refugee limit to all-time low of 18,000 |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-49847906}}</ref> 2020-yilda Tramp maʼmuriyati 2021-yilda AQShga qochqinlar qabul qilishni rekord darajada kamaytirishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi, yaʼni 2020-yilda 18 ming qochqindan 15000 nafarga qisqaradi. Bu Tramp davridagi ketma-ket toʻrtinchi yildirki, qochqinlarni qabul qilish kamayganini anglatadi<ref name="TrumpLimit">{{Veb manbasi|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/1/trump-plans-to-limit-us-refugee-admissions-to-a-record-low|sarlavha=Trump to limit 2021 US refugee admissions to 15,000, a record low|ish=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="nbcnews.com">{{Veb manbasi|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/trump-plans-slash-refugee-admissions-u-s-record-low-n1241672|sarlavha=U.S. to cut refugee admissions to U.S. to a record low|ish=NBC News}}</ref><ref name="TrumpLow">{{Veb manbasi|url=https://www.dw.com/en/donald-trump-slashes-us-refugee-admissions-to-record-low/a-55114405|sarlavha=Donald Trump slashes US refugee admissions to record low|sana=October 1, 2020|ish=DW.COM}}</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" !Davr ! Qochqinlar dasturi<ref name="aljazeera.com">{{Veb manbasi|url=https://www.aljazeera.com/news/2017/09/slashes-number-refugees-ready-resettle-170928033816715.html|sarlavha=US slashes number of refugees it is ready to resettle|ish=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="Shameful">{{Veb manbasi|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/09/slashes-number-refugees-admit-30000-180917225659912.html|sarlavha='Shameful': US slashes number of refugees it will admit to 30,000|ish=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="TrumpLimit"/><ref name="nbcnews.com"/><ref name="TrumpLow"/> |- | 2018-yil | 45 000 |- | 2019-yil | 30 000 |- | 2020-yil | 18 000 |- | 2021-yil | 15 000 |} == Zamonaviy immigratsiya == [[Fayl:SalemMassCustomHouseNaturalization3ty13543.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/SalemMassCustomHouseNaturalization3ty13543.jpg/220px-SalemMassCustomHouseNaturalization3ty13543.jpg|thumb| Marosim. Salem. Massachusets, 2007-yil]] 1930-yillargacha qonuniy immigrantlarning aksariyati erkaklar boʻlgan. 1990-yillarga kelib, ayollar barcha qonuniy immigrantlarning yarmidan koʻprogʻini tashkil etdi<ref name="nap">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=52 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 5253.</ref>. Zamonaviy immigrantlar odatda Qoʻshma Shtatlarning tub aholisidan yoshroq boʻlib, 15 yoshdan 34 yoshgacha boʻlgan odamlar koʻp vakillik qiladilar<ref name="nap9">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=54 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 54.</ref>. Immigrantlar, shuningdek, oʻsha yoshdagi amerikaliklarga qaraganda koʻproq turmush qurishadi va ajralish ehtimoli kamroq<ref name="nap10">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=56 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 56.</ref>. Immigrantlar, ehtimol, oʻz mamlakatlar yaqinidan kelgan odamlar yashaydigan joylarga koʻchib oʻtishlari va yashashlari mumkin. Bu hodisa Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya tarixi davomida toʻgʻri boʻlib qoldi<ref name="nap11">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=58 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 58 („Immigrants have always moved to relatively few places, settling where they have family or friends, or where there are people from their ancestral country or community.“).</ref>. 2009-yilda Public Agenda tomonidan soʻralgan oʻn nafar immigrantdan yetti nafari AQShni oʻzining doimiy uyiga aylantirish niyatida ekanliklarini aytishgan va 71 % agar buni qaytadan qila olsalar, hali ham AQShga kelishlarini aytishgan. Xuddi shu tadqiqotda, muhojirlarning 76 foizi [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|2001-yil 11-sentabrdagi xurujlardan]] keyin hukumat immigratsiya qonunlarini qoʻllashda qattiqqoʻllashganini taʼkidlagan va 24 foizi shaxsan oʻzlari biroz yoki koʻp diskriminatsiyaga uchraganliklarini bildirishgan<ref name="publicagenda">http://www.publicagenda.org/pages/immigrants [https://web.archive.org/web/20110727191652/http://publicagenda.org/pages/immigrants Archived] July 27, 2011, at the [[Wayback Machine]] 2009 report available for download, „A Place to Call Home: What Immigrants Say Now About Life in America“</ref>. 11-sentabr xurujlaridan keyin AQShdagi immigratsiya jamoatchilikning munosabati katta taʼsir koʻrsatdi. Hujumlardan soʻng, 2009-yilda Gallup soʻroviga koʻra, amerikaliklarning 52 foizi immigratsiya AQSh uchun yaxshi narsa deb hisoblagan, bu avvalgi yildagi 62 foizdan kam. 2008-yildagi „Publika kun tartibi“ soʻrovi shuni koʻrsatdiki, amerikaliklarning yarmi immigratsiya ustidan nazoratni kuchaytirish AQSh milliy xavfsizligini mustahkamlash uchun „katta ish“ qilishini aytishgan. Garvard siyosatshunosi va tarixchisi [[Samuel P. Huntington|Samuel P. Xantington]] oʻzining 2004-yilda chop etilgan ''"Biz kimmiz? Amerikaning milliy oʻziga xosligi bilan bogʻliq muammolar'' Lotin Amerikasidan, ayniqsa Meksikadan ommaviy immigratsiyaning davom etishining kelajakdagi potentsial oqibatlari Qoʻshma Shtatlarning bifurkatsiyasiga olib kelishi mumkin<ref name="TOC of book on Library of Congress">{{Veb manbasi|sarlavha=Table of contents for Who are we? : the challenges to America's national identity / Samuel P. Huntington|url=http://catdir.loc.gov/catdir/enhancements/fy0645/2004042902-t.html|ish=Library of Congress}}</ref><ref name="Samuel Huntington Interview">{{Veb manbasi|sarlavha=Samuel Huntington – on Immigration and the American Identity – Podcast Interview|url=http://thoughtcast.org/samuel-huntington/|ish=Thoughtcast|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170305231157/http://thoughtcast.org/samuel-huntington/|arxivsana=March 5, 2017}}</ref> degan. AQShdagi noqonuniy meksikalik muhojirlarning taxminiy soni 2007-yildagi taxminan 7 milliondan 2011-yilda 6,1 millionga kamaydi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.utsandiego.com/news/2012/apr/24/tp-mexican-migration-appears-to-be-in-reverse/|sarlavha=Mexican Migration Appears To Be In Reverse|muallif=Yen|ism=Hope|sana=April 24, 2012|ish=The San Diego Union-Tribune|kirish sanasi=April 19, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150501131011/http://www.utsandiego.com/news/2012/apr/24/tp-mexican-migration-appears-to-be-in-reverse/|arxivsana=May 1, 2015}}</ref>. Sharhlovchilar immigratsiya tendensiyasining teskarisini 2008-yilda boshlangan iqtisodiy tanazzul bilan bogʻlaydilar, bu esa kamroq ish oʻrinlari mavjudligini anglatadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.newsday.com/opinion/oped/navarrette-the-mexican-reverse-migration-1.3686534|sarlavha=Navarrette: The Mexican reverse migration|muallif=Ruben Navarrette Jr|sana=April 27, 2012|ish=Newsday|kirish sanasi=April 19, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160428031331/http://www.newsday.com/opinion/oped/navarrette-the-mexican-reverse-migration-1.3686534|arxivsana=April 28, 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=November 27, 2012 |title=Mexicans feeling persecuted flee U.S. |work=CNN |url=http://www.cnn.com/2012/11/26/world/americas/mexico-leaving-us/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305190620/http://www.cnn.com/2012/11/26/world/americas/mexico-leaving-us/index.html |archive-date=March 5, 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=October 23, 2012 |title=L.A. Now |work=Los Angeles Times |url=http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2012/10/la-now-live-a-daily-conversation-with-the-times-newsroom-15.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306023859/http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2012/10/la-now-live-a-daily-conversation-with-the-times-newsroom-15.html |archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Preston |first=Julia |date=July 31, 2008 |title=Decline Seen in Numbers of People Here Illegally |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/07/31/us/31immig.html?partner=rssnyt |url-status=live |access-date=May 5, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150424181029/http://www.nytimes.com/2008/07/31/us/31immig.html?partner=rssnyt |archive-date=April 24, 2015}}</ref>. [[Pyu tadqiqot markazi]] maʼlumotlariga koʻra, 2010-yilda Meksikada tugʻilganlarning aniq immigratsiyasi toʻxtab qolgan va salbiy koʻrsatkichlarga oʻtishga moyil boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.pewhispanic.org/2012/04/23/net-migration-from-mexico-falls-to-zero-and-perhaps-less/|sarlavha=Net Migration from Mexico Falls to Zero – and Perhaps Less|sana=April 23, 2012|ish=Pew Research Center's Hispanic Trends Project|kirish sanasi=April 19, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160421222133/http://www.pewhispanic.org/2012/04/23/net-migration-from-mexico-falls-to-zero-and-perhaps-less/|arxivsana=April 21, 2016}}</ref>. AQShning 80 dan ortiq shaharlari<ref name="sfgate13">"[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2010/08/04/MN5H1ENBPK.DTL&type=politics Governor candidates oppose sanctuary cities] [https://web.archive.org/web/20110917132412/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2010%2F08%2F04%2FMN5H1ENBPK.DTL&type=politics Archived] September 17, 2011, at the [[Wayback Machine]]". ''San Francisco Chronicle''. August 4, 2010.</ref>, jumladan [[Vashington (shahar)|Vashington]], [[New York (shahar)|Nyu-York]], [[Los Anjeles|Los-Anjeles]], [[Chicago|Chikago]], [[San Francisco|San-Fransisko]], [[San Diego|San-Diego]], [[San Jose (California)|San-Xose]], [[Salt Lake City|Solt-Leyk Siti]], [[Phoenix (Arizona)|Feniks]], [[Dallas]], [[Fort Uert (Texas)|Fort-Uort]], [[Hyuston|Xyuston]], [[Detroit|Detroyt]], Jersi Siti, [[Minneapolis]], [[Denver]], [[Baltimore (Maryland)|Baltimor]], [[Seattle|Sietl]], [[Portland (Oregon)|Portlend, Oregon]] va Portlend, Meyn shaharlarida muqaddas shahar siyosati mavjud. === Kelib chiqqan mamlakatlar === {| class="wikitable" |+Hududlar boʻyicha yangi qonuniy doimiy rezidentlar oqimi, 2015—2020-yillar ! scope="col" style="width:120px;" | Mintaqa ! scope="col" style="width:80px;" | 2015-yil ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2016-yil ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2017-yil ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2018-yil<ref name="2018data"/> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2019-yil<ref name="2019data"/> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2020-yil<ref name="2020data"/> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>{{Oʻsish}}</small> <small>/{{Loss}}</small> 2020-yilda % |- | Amerika | 438 435 | 41,7 % | 506 901 | 42,8 % | 492 726 | 43,7 % | 497 860 | 45,4 % | 461 710 | 44,8 % | 284 491 | 40,2 % |{{Loss}} 38,4 % |- | Osiyo | 419 297 | 39,9 % | 462 299 | 39,1 % | 424 743 | 37,7 % | 397,187 | 36,2 % | 364 761 | 35,4 % | 272 597 | 38,5 % |{{Loss}} 25,3 % |- | Afrika | 101 415 | 9,7 % | 113 426 | 9,6 % | 118 824 | 10,5 % | 115 736 | 10,6 % | 111,194 | 10,8 % | 76 649 | 10,8 % |{{Loss}} 31,1 % |- | Yevropa | 85 803 | 8,2 % | 93 567 | 7,9 % | 84 335 | 7,5 % | 80 024 | 7,3 % | 87 597 | 8,5 % | 68 994 | 9,8 % |{{Loss}} 21,2 % |- | Avstraliya va Okeaniya | 5404 | 0,5 % | 5,588 | 0,5 % | 5,071 | 0,5 % | 4,653 | 0,4 % | 5359 | 0,5 % | 3998 | 0,6 % |{{Loss}} 25,4 % |- | Nomaʼlum | 677 | 0,1 % | 1724 | 0,1 % | 1468 | 0,1 % | 1151 | 0,1 % | 1144 | 0,1 % | 633 | 0,1 % |{{Loss}} |- | '''Jami''' | '''1 051 031''' | '''100 %''' | '''1 183 505''' | '''100 %''' | '''1 127 167''' | '''100 %''' | '''1 096 611''' | '''100 %''' | '''1 031 765''' | '''100 %''' | '''707 632''' | '''100 %''' |{{Loss}} '''31,4 %''' |} Manba: AQSh Ichki xavfsizlik departamenti, Immigratsiya statistikasi boshqarmasi<ref name="2014-data">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/LPR%20Flow%20Report%202014_508.pdf|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=May 20, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160522235943/https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/LPR%20Flow%20Report%202014_508.pdf|arxivsana=May 22, 2016}}</ref><ref name="2015data">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/profiles-lawful-permanent-residents-2015-country|sarlavha=Profiles on Lawful Permanent Residents 2015 Country - Homeland Security|sana=January 31, 2017|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170316205137/https://www.dhs.gov/profiles-lawful-permanent-residents-2015-country|arxivsana=March 16, 2017}}</ref><ref name="update2016">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/fy16_lawful-permanent-residents.pdf|sarlavha=U.S. Lawful Permanent Residents: 2016}}</ref><ref name="update2017">{{Veb manbasi|sarlavha=U.S. Lawful Permanent Residents: 2017|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/Lawful_Permanent_Residents_2017.pdf}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+'''2015—2020-yillardagi eng koʻp joʻnatuvchi 15 ta davlat:'''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Archived copy|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/Lawful_Permanent_Residents_2015.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170430122619/https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/Lawful_Permanent_Residents_2015.pdf|arxivsana=April 30, 2017|kirish sanasi=June 10, 2017}}</ref><ref name="update2017"/> ! scope="col" style="width:120px;" |Mamlakat ! scope="col" style="width:80px;" |2015 ! scope="col" style="width:80px;" |2016 ! scope="col" style="width:80px;" |2017 ! scope="col" style="width:80px;" |2018 ! scope="col" style="width:80px;" |2019 ! scope="col" style="width:80px;" |2020 |- |{{Flagicon|Mexico}} [[Meksika]] |158,619 |174,534 |170,581 |161,858 |156,052 |100,325 |- |{{flagicon|India}} [[Hindiston]] |64,116 |64,687 |60,394 |59,821 |54,495 |46,363 |- |{{flagicon|China}} [[Xitoy]] |74,558 |81,772 |71,565 |65,214 |62,248 |41,483 |- |{{Flagicon|Dominican Republic}} Dominika |50,610 |61,161 |58,520 |57,413 |49,911 |30,005 |- |{{Flagicon|Vietnam}} [[Vetnam]] |30,832 |41,451 |38,231 |33,834 |39,712 |29,995 |- |{{Flagicon|Philippines}} [[Filippin]] |56,478 |53,287 |49,147 |47,258 |45,920 |25,491 |- |{{Flagicon|El Salvador}} [[Salvador]] |19,487 |23,449 |25,109 |28,326 |27,656 |17,907 |- |{{Flagicon|Brazil}} [[Braziliya]] |11,424 |13,812 |14,989 |15,394 |19,825 |16,746 |- |{{Flagicon|Cuba}} [[Kuba]] |54,396 |66,516 |65,028 |76,486 |41,641 |16,367 |- |{{Flagicon|South Korea}} [[Janubiy Koreya]] |17,138 |21,801 |19,194 |17,676 |18,479 |16,244 |- |{{Flagicon|Jamaica}} [[Yamayka]] |17,642 |23,350 |21,905 |20,347 |21,689 |12,826 |- |{{Flagicon|Nigeria}} [[Nigeriya]] |11,542 |14,380 |13,539 |13,952 |15,888 |12,398 |- |{{Flagicon|Venezuela}} [[Venesuela]] |9,144 |10,772 |11,809 |11,762 |15,720 |12,136 |- |{{Flagicon|Colombia}} [[Kolumbiya]] |17,316 |18,610 |17,956 |17,545 |19,841 |11,989 |- |{{Flagicon|Afghanistan}} [[Afg'oniston]] |8,328 |12,513 |19,538 |12,935 |10,136 |11,407 |- |'''Umumiy''' |'''1,051,031''' |'''1,183,505''' |'''1,127,167''' |'''1,096,611''' |'''1,031,765''' |'''707,362''' |} {{PieChart|caption=AQSh immigrantlari o'rtasida gaplashadigan tillar, 2016:<ref name="pewhispanic.org"/>|style=clear:none;|thumb=left|label1=Faqat ingliz|value1=16|color1=blue|label2=Ispan|value2=43|color2=brown|label3=Xitoy|value3=6|color3=red|label4=Hind va unga qardosh tillar|value4=5|color4=yellow|label5=Filippin|value5=4|color5=pink|label6=Fransuz|value6=3|color6=gray|label7=Vetnam|value7=3|color7=black|label8=Arab|value8=2|color8=green|label9=Boshqa|value9=18|color9=light blue}}<div style="clear:both;"></div> == Demografiya == === Qatlam va yoʻnalishlar === [[Fayl:Mulberry_Street_NYC_c1900_LOC_3g04637u_edit.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Mulberry_Street_NYC_c1900_LOC_3g04637u_edit.jpg/220px-Mulberry_Street_NYC_c1900_LOC_3g04637u_edit.jpg|thumb| Nyu-Yorkdagi kichik Italiya, taxminan 1900-yillar]] [[Fayl:Pinoydayparade2.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Pinoydayparade2.JPG/220px-Pinoydayparade2.JPG|right|thumb| Nyu-York shahridagi Filippin Mustaqillik kuni paradida olomon]] [[Fayl:Galveston_Immigration_Stations.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Galveston_Immigration_Stations.jpg/220px-Galveston_Immigration_Stations.jpg|thumb| Galveston immigratsiya stantsiyalari]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" !Yil ! soni<br /> chet elda tugʻilgan ! Foiz<br /> chet elda tugʻilgan |- | 1850-yil | 2 244 602 | 9.7 |- | 1860-yil | 4 138 697 | 13.2 |- | 1870-yil | 5 567 229 | 14.4 |- | 1880-yil | 6 679 943 | 13.3 |- | 1890-yil | 9 249 547 | 14.8 |- | 1900-yil | 10 341 276 | 13.6 |- | 1910-yil | 13 515 886 | 14.7 |- | 1920-yil | 13 920 692 | 13.2 |- | 1930-yil | 14,204,149 | 11.6 |- | 1940-yil | 11 594 896 | 8.8 |- | 1950-yil | 10 347 395 | 6.9 |- | 1960-yil | 9 738 091 | 5.4 |- | 1970-yil | 9 619 302 | 4.7 |- | 1980-yil | 14 079 906 | 6.2 |- | 1990-yil | 19 767 316 | 7.9 |- | 2000-yil | 31 107 889 | 11.1 |- | 2010-yil | 39 956 000 | 12.9 |- | 2017-yil | 44 525 500 | 13.7 |- | 2018-yil | 44 728 502 | 13.5 |- | 2019-yil | 44 932 799 | |} * 2010, 2017<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2016 |title=Place of Birth for the Foreign-born in the United States |url=https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B05006&prodType=table |url-status=dead |access-date=March 16, 2017 |archive-url=https://archive.today/20200214060704/https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B05006&prodType=table |archive-date=February 14, 2020}}</ref>, 2018<ref name="J">{{Veb manbasi|url=http://data.census.gov/cedsci/table?t=Place%20of%20Birth&tid=ACSDT1Y2018.B05006&hidePreview=false&vintage=2018.|sarlavha=Explore Census Data|qaralgan sana=2022-09-02|arxivsana=2021-12-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211217012420/https://data.census.gov/cedsci/table?t=Place%20of%20Birth&tid=ACSDT1Y2018.B05006&hidePreview=false&vintage=2018.}} Retrieved September 1, 2020</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.census.gov/quickfacts/fact/table/US/PST045219.|sarlavha=U.S. Census Bureau QuickFacts: United States}} Retrieved September 1, 2020</ref> Qoʻshma Shtatlar 1991-yildan 2000-yilgacha oʻn milliondan oʻn bir milliongacha qonuniy immigrantlarni qabul qildi, bu avvalgi oʻn yillikdagiga qaraganda koʻproq. Eng soʻnggi oʻn yillikda,  AQShda istiqomat qilgan 10 million qonuniy immigrantlar yillik oʻsishning qariyb uchdan bir qismini tashkil etadi, chunki AQSh aholisi 32 millionga (249 milliondan 281 millionga) koʻpaydi. Taqqoslash uchun, oldingi eng yuqori oʻn yillik 1900-yillar boʻlib, 8,8 million kishi kelgan va bu AQSh aholisining umumiy soni har yili bir foizga koʻpaygan. Xususan, „Amerikaliklarning qariyb 15 foizi 1910-yilda chet elda tugʻilgan boʻlsa, 1999-yilda atigi 10 foizga yaqini chet elda tugʻilgan“<ref name="autogenerated1">Mary E. Williams, ''Immigration''. (San Diego: GreenHaven Press) 2004. p. 82.</ref>. 1970-yilga kelib, immigrantlar AQSh aholisining 4,7 foizini tashkil qilgan va 1980-yilda 6,2 foizga oshgan, 2009-yilda esa 12,5 foizni tashkil etgan<ref name="migrationinformation14">"[http://www.migrationinformation.org/feature/display.cfm?ID=649 Frequently Requested Statistics on Immigrants in the United States] [https://web.archive.org/web/20080317231508/http://www.migrationinformation.org/feature/display.cfm?ID=649 Archived] March 17, 2008, at the [[Wayback Machine]]", Aaron Terrazas and Jeanne Batalova, ''Migration Policy Institute'', October 2009.</ref>. 2010-yil holatiga koʻra, 18 yoshgacha boʻlgan AQSh aholisining 25 % birinchi yoki ikkinchi avlod immigrantlari edi<ref name="nytimes">"[https://www.nytimes.com/2010/06/27/weekinreview/27deparle.html?ref=world Global Migration: A World Ever More on the Move] [https://web.archive.org/web/20170630121517/http://www.nytimes.com/2010/06/27/weekinreview/27deparle.html?ref=world Archived] June 30, 2017, at the [[Wayback Machine]]". ''The New York Times''. June 25, 2010.</ref>. Yaqinda oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, 2008-yilda AQShda tugʻilgan chaqaloqlarning sakkiz foizi noqonuniy immigrant ota-onalarga tegishli<ref name="wsj">"[https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704216804575423641955803732?KEYWORDS=MIRIAM+JORDAN Illegal Immigrants Estimated to Account for 1 in 12 U.S. Births]". ''The Wall Street Journal''. August 12, 2010.</ref>. AQShga qonuniy immigratsiya 1930-yillarda 250 000 dan 1950-yillarda 2,5 millionga, 1970-yillarda 4,5 millionga va 1980-yillarda 7,3 millionga oshdi, 1990-yillarda 10 millionga yaqin boʻldi. 2000-yildan beri Qoʻshma Shtatlarga qonuniy immigrantlar yiliga taxminan 1 000 000 kishini tashkil etgan 37 000 000 dan oshiq qonuniy immigrantlar soni eng yuqori darajada. 2005—2006-yillardagi hisobotlarda noqonuniy immigratsiya yiliga 700 000 dan 1 500 000 gacha boʻlgan. Immigratsiya 1990-yildan 2000-yilgacha xorijda tugʻilgan aholining 57,4 % ga oʻsishiga olib keldi<ref name="migrationinformation15"><cite class="citation news cs1">[http://www.migrationinformation.org/USfocus/display.cfm?ID=71#2 „Characteristics of the Foreign Born in the United States: Results from Census 2000“]. ''Migrationpolicy.org''. Migrationinformation.org. [https://web.archive.org/web/20120410092049/http://www.migrationinformation.org/USfocus/display.cfm?ID=71#2 Archived] from the original on April 10, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref>. === Kelib chiqishi === '''2019-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi chet elda tugʻilgan aholi'''<ref name="J"/><ref name="data.census.gov">{{Veb manbasi|url=https://data.census.gov/cedsci/table?t=Place%20of%20Birth&tid=ACSDT1Y2019.B05006&hidePreview=false|sarlavha=Place of Birth for The Foreign-Born Population In The United States {{!}} 2019: ACS 1-Year Estimates Detailed Tables}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! style="text-align:center" |Tugʻilish ! style="text-align:center" |Aholi (2019) ! style="text-align:center" |<small>2018-2019 |- | style="text-align:left" |'''Jami chet elda tugʻilganlar''' |{{Oʻsish}}'''44,932,799''' | +204,297 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Mexico}} Meksika |{{Loss}}10,931,939 |−239,954 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|India}} Hindiston |{{Oʻsish}}2,688,075 | +35,222 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|China}} Xitoy |{{Oʻsish}}2,250,230 | +28,287 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Philippines}} Filippin |{{Oʻsish}}2,045,248 | +31,492 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|El Salvador}} Salvador |{{Loss}}1,412,101 |−7,229 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Vietnam}} Vetnam |{{Oʻsish}}1,383,779 | +38,026 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cuba}} Kuba |{{Oʻsish}}1,359,990 | +16,030 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Dominican Republic}} Dominika |{{Loss}}1,169,420 |−8,444 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|South Korea}} Janubiy Koreya |{{Loss}}1,038,885 |−214 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Guatemala}} Gavatemala |{{Oʻsish}}1,111,495 | +104,508 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Colombia}} |{{Oʻsish}}808,148 | +18,587 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Canada}} Kanada |{{Loss}}797,158 |−16,506 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Jamaica}} Yamayka |{{Oʻsish}}772,215 | +38,786 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Honduras}} Gonduras |{{Oʻsish}}745,838 | +99,585 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Haiti}} Gaiti |{{Oʻsish}}701,688 | +14,502 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|United Kingdom}} Buyuk Britaniya |{{Loss}}687,186 |−12,007 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Germany}} Germaniya |{{Loss}}537,691 |−21,411 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Brazil}} Braziliya |{{Oʻsish}}502,104 | +29,467 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Venezuela}} Venesuela |{{Oʻsish}}465,235 | +71,394 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Peru}} Peru |{{Loss}}446,063 |−21,109 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ecuador}} Ekvador |{{Loss}}431,150 |−11,955 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Poland}} Polsha |{{Oʻsish}}404,107 | +5,321 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Pakistan}} Pokiston |{{Oʻsish}}398,399 | +19,296 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Nigeria}} |{{Oʻsish}}392,811 | +18,100 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Russia}} Rossiya |{{Oʻsish}}392,422 | +8,917 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Iran}} Eron |{{Oʻsish}}385,473 | +3,522 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Taiwan}} |{{Loss}}371,851 |−18,299 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ukraine}} Ukraina |{{Oʻsish}}354,832 | +28,947 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Japan}} Yaponiya |{{Loss}}333,273 |−28,292 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Italy}} Italiya |{{Loss}}314,867 |−10,036 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bangladesh}} BAngladesh |{{Oʻsish}}261,348 | +296 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Thailand}} Tailand |{{Loss}}260,820 |−8,561 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Nicaragua}} Nikaragua |{{Loss}}257,343 |−4,734 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ethiopia}} |{{Loss}}256,032 |−22,051 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Guyana}} Gayana |{{Loss}}253,847 |−26,450 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Iraq}} Iroq |{{Oʻsish}}249,670 | +12,248 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Hong Kong}} Gong Kong |{{Loss}}231,469 |−1,779 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Trinidad and Tobago}} Trinidad va Tobakko |{{Loss}}212,798 |−9,770 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Argentina}} Argentina |{{Oʻsish}}210,767 | +16,346 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Egypt}} Misr |{{Loss}}205,852 |−1,727 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ghana}} Gana |{{Oʻsish}}199,163 | +3,792 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Laos}} Laos |{{Loss}}176,904 |−7,486 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|France}} Fransiya |{{Loss}}171,452 |−19,727 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Romania}} Ruminiya |{{Oʻsish}}167,751 | +5,308 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Nepal}} Nepal |{{Oʻsish}}166,651 | +18,017 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Portugal}} Portugaliya |{{Loss}}161,500 |−8,390 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Kenya}} Keniya |{{Oʻsish}}153,414 | +6,854 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Burma}} Birma |{{Oʻsish}}150,877 | +10,486 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cambodia}} Kambodja |{{Oʻsish}}149,326 | +10,792 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Israel}} Isroil |{{Oʻsish}}132,477 | +2,551 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Afghanistan}} Afgʻoniston |{{Oʻsish}}132,160 | +18,491 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Lebanon}} Livan |{{Loss}}120,065 |−1,861 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Greece}} Gretsiya |{{Loss}}119,571 |−6,128 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Turkey}} Turkiya |{{Loss}}117,291 |−9,203 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Spain}} Ispaniya |{{Loss}}116,077 |−1,713 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Somalia}} Somali |{{Oʻsish}}114,607 | +11,230 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ireland}} Irlandiya |{{Loss}}111,886 |−13,104 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|South Africa}} Janubiy Afrika |{{Oʻsish}}111,116 | +11,444 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}} Bosniya va Gersegovina |{{Loss}}104,612 |−957 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Indonesia}} Indoneziya |{{Oʻsish}}101,622 | +7,543 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Panama}} Panama |{{Loss}}101,076 |−2,674 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Australia}} Avstraliya |{{Oʻsish}}98,969 | +8,382 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Liberia}} |{{Oʻsish}}98,116 | +12,824 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Albania}} Albaniya |{{Oʻsish}}94,856 | +4,617 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Chile}} Chili |{{Loss}}93,950 |−9,080 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Costa Rica}} Kosta-Rika |{{Oʻsish}}93,620 | +6,237 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Syria}} Suriya |{{Loss}}92,514 |−19,252 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Jordan}} Iordaniya |{{Oʻsish}}90,018 | +2,335 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Armenia}} Armaniston |{{Oʻsish}}87,419 | +151 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Netherlands}} Niderlandiya |{{Loss}}82,603 |−5,632 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bolivia}} Boliviya |{{Oʻsish}}79,804 | +447 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Morocco}} Morokko |{{Loss}}77,434 |−1,978 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Saudi Arabia}} Saudiya Arabiston |{{Oʻsish}}76,840 | +2,166 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Malaysia}} Malayziya |{{Loss}}76,712 |−5,844 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cameroon}} |{{Loss}}72,634 |−5,374 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bulgaria}} Bolgariya |{{Loss}}66,950 |−5,239 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Uzbekistan}} [['''O'zbekiston''']] |{{Loss}}65,216 |−3,296 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Hungary}} Vengriya |{{Loss}}64,852 |−2,413 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} Kongo Demokratik Respublikasi |60,512 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Yemen}} Yaman |{{Loss}}58,627 |−3,795 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Belarus}} Belorussiya |{{Loss}}57,315 |−13,654 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Barbados}} Barbados |{{Loss}}52,279 |−1,097 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sri Lanka}} Shri Lanka |{{Loss}}51,695 |−305 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sudan}} Sudan |{{Loss}}51,351 |−1,300 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Eritrea}} Eritreya |{{Oʻsish}}49,355 | +4,245 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Uruguay}} Urugvay |{{Oʻsish}}48,900 | +2,638 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Fiji}} Fidji |{{Oʻsish}}48,710 | +5,195 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Moldova}} Moldova |{{Loss}}46,388 |−1,379 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sierra Leone}} |{{Loss}}45,506 |−2,328 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Belize}} Beliz |{{Loss}}44,364 |−2,923 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Uganda}} Uganda |44,150 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sweden}} Shvetsiya |{{Loss}}43,506 |−6,236 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Switzerland}} Shvetsariya |{{Oʻsish}}42,958 | +8,536 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bahamas}} Bagam orollari |{{Oʻsish}}40,067 | +10,851 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Austria}} Avstriya |{{Oʻsish}}39,083 | +100 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Serbia}} Serbiya |{{Oʻsish}}39,020 | +1,585 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Republic of the Congo}} Kongo |38,932 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Croatia}} |{{Loss}}37,044 |−1,941 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cape Verde}} |{{Loss}}36,410 |−663 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Dominica}} Dominika |{{Loss}}36,372 |−721 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Singapore}} Singapur |{{Loss}}33,736 |−466 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Kazakhstan}} Qozogʻiston |{{Oʻsish}}33,438 | +5,148 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Lithuania}} Litva |{{Loss}}32,655 |−445 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Belgium}} Belgiya |{{Loss}}32,323 |−3,431 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Denmark}} Daniya |{{Oʻsish}}31,872 | +2,541 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Kuwait}} Quvayt |{{Loss}}31,113 |−4,494 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Senegal}} Senegal |30,828 | +/− |- | style="text-align:left" |[[Fayl:Flag_of_North_Macedonia.svg|25px|]] Shimoliy Makedoniya |{{Oʻsish}}30,359 | +4,456 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Micronesia}} |30,136 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Grenada}} Grenada |{{Loss}}29,722 |−11,288 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Latvia}} Latviya |{{Loss}}23,300 |−2,039 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Zimbabwe}} Zimbabve |20,519 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Norway}} [[Norvegiya]] |{{Loss}}20,143 |−4,928 |- |} == Immigratsiya taʼsiri == [[Fayl:San_Jose_May_Day_01.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/San_Jose_May_Day_01.jpg/220px-San_Jose_May_Day_01.jpg|alt=Mexican immigrants are seen protesting for more rights in San Jose.|thumb| Meksikalik muhojirlar Shimoliy Kaliforniyaning eng yirik shahri [[San Jose (California)|San-Xoseda]] (2006) koʻproq huquqlar uchun yurishmoqda.]] Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya aholi sonini sezilarli darajada oshiradi. Aholini roʻyxatga olish byurosi hisob-kitoblariga koʻra, AQSh aholisi 2014-yildagi 317 milliondan 2060-yilda immigratsiya bilan 417 millionga oshadi, bunda qariyb aholining 20 foizi chet elda tugʻilganlar boʻladi<ref name="Census2015">{{Cite report|url=https://www.census.gov/content/dam/Census/library/publications/2015/demo/p25-1143.pdf|title=Projections of the Size and Composition of the U.S. Population: 2014 to 2060|last=Colby|first1=Sandra L.|last2=Ortman|first2=Jennifer M.|date=March 2015|publisher=U.S. Department of Commerce Economics and Statistics Administration U.S. Census Bureau|pages=8–9|access-date=May 17, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160322211558/https://www.census.gov/content/dam/Census/library/publications/2015/demo/p25-1143.pdf|archivedate=March 22, 2016}}</ref>. Xususan, ispan va osiyolik amerikaliklarning aholisi immigratsiya tufayli sezilarli darajada koʻpaygan, ikkala populyatsiyada ham katta oʻsish kutilmoqda<ref name="Pew2015">{{Cite report|date=September 28, 2015|title=Modern Immigration Wave Brings 59 Million to U.S., Driving Population Growth and Change Through 2065|url=http://www.pewhispanic.org/2015/09/28/modern-immigration-wave-brings-59-million-to-u-s-driving-population-growth-and-change-through-2065/|publisher=Pew Research Center|page=1|access-date=May 17, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160511115421/http://www.pewhispanic.org/2015/09/28/modern-immigration-wave-brings-59-million-to-u-s-driving-population-growth-and-change-through-2065/|archivedate=May 11, 2016}}</ref><ref name="usatoday">[https://www.usatoday.com/news/nation/2008-02-11-population-study_N.htm U.S. Hispanic population to triple by 2050] [https://web.archive.org/web/20080616093857/http://www.usatoday.com/news/nation/2008-02-11-population-study_N.htm Archived] June 16, 2008, at the [[Wayback Machine]], ''USA Today''</ref>. Umuman olganda, Pyu hisobotida aytilishicha, Qoʻshma Shtatlar aholisi 2005-yildagi 296 milliondan 2065-yilda 441 millionga koʻtariladi, ammo immigratsiyasiz atigi 338 millionga etadi<ref name="Pew2015" /><ref name="segregation"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFCutlerGlaeserVigdor2008">Cutler, David M.; Glaeser, Edward L.; Vigdor, Jacob L. (2008). [http://www.nber.org/papers/w11295.pdf „Is the Melting Pot Still Hot? Explaining the Resurgence of Immigrant Segregation“] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''[[Review of Economics and Statistics]]''. '''90''' (3): 478-97. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1162/rest.90.3.478|10.1162/rest.90.3.478]]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:1110772 1110772].</cite></ref><ref name="WhiteFlight"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFHookSnyder2007">Hook, J.; Snyder, J. (2007). „Immigration, ethnicity, and the loss of white students from California public schools, 1990-2000“. ''Population Research and Policy Review''. '''26''' (3): 259-77. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1007/s11113-007-9035-8|10.1007/s11113-007-9035-8]]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:153644027 153644027].</cite></ref>. Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya diniy xilma-xillikni ham oshirdi, immigratsiya tufayli Qoʻshma Shtatlarda islom, hinduizm, buddizm va sikxizm oʻsib bormoqda<ref>Charles H. Lippy, ''Faith in America: Organized religion today'' (2006) ch 6 pp. 107-27</ref>. Immigratsiya natijasida demografiyaning oʻzgarishi siyosiy qarashlarga taʼsir qildi. Muhojirlar [[Demokratlar partiyasi|Demokratik partiyani]] mahalliy aholiga qaraganda koʻproq qoʻllab-quvvatlaydi<ref name="globe obama"/><ref name="usatoday32"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFPage2007">Page, Susan (June 29, 2007). [https://www.usatoday.com/news/politics/2007-06-27-hispanics-dems-cover_N.htm „Hispanics turning back to Democrats for 2008“]. ''USA Today''. [https://web.archive.org/web/20120419024228/http://www.usatoday.com/news/politics/2007-06-27-hispanics-dems-cover_N.htm Archived] from the original on April 19, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref><ref name="aaldef"><cite class="citation web cs1" id="CITEREFFung2006">Fung, Margaret (November 9, 2006). [https://web.archive.org/web/20070807012554/http://www.aaldef.org/article.php?article_id=213 „AALDEF Exit Poll of 4,600 Asian American Voters Reveals Robust Support for Democratic Candidates in Key Congressional and State Races“]. ''aaldef.org''. American Legal Defense and Education Fund. Archived from [http://www.aaldef.org/article.php?article_id=213 the original] on August 7, 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 16,</span> 2015</span>.</cite></ref>. Immigratsiyani qoʻllab-quvvatlovchi va unga qarshi boʻlgan manfaat guruhlari immigratsiya siyosatida rol oʻynaydi<ref name="prachimishra"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFFacchiniMaydaMishra2011">Facchini, Giovanni; Mayda, Anna Maria; Mishra, Prachi (2011). „Do interest groups affect US immigration policy?“. ''Journal of International Economics''. '''85''' (1): 114-28. [[CiteSeerX (identifier)|CiteSeerX]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.682.1264 10.1.1.682.1264]</span>. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1016/j.jinteco.2011.05.006|10.1016/j.jinteco.2011.05.006]]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:154694541 154694541].</cite></ref><ref name="FacchiniSteinhardt2011">{{jurnal manbasi|last=Facchini|first1=Giovanni|last2=Steinhardt|first2=Max Friedrich|year=2011|title=What drives U.S. immigration policy? Evidence from congressional roll call votes|url=http://www.dagliano.unimi.it/media/WP2010_294.pdf|journal=Journal of Public Economics|volume=95|issue=7–8|pages=734–43|doi=10.1016/j.jpubeco.2011.02.008|issn=0047-2727}}</ref>. Muhojirlar Qoʻshma Shtatlarda jinoyatni koʻpaytirishi aniqlanmagan va immigrantlar mahalliy aholiga qaraganda kamroq jinoyatga qoʻl uradi<ref name=":14">{{Kitob manbasi|date=2015|title=The Integration of Immigrants into American Society|url=https://www.nap.edu/read/21746/chapter/9#326|language=en|publisher=National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine|doi=10.17226/21746|quote=Americans have long believed that immigrants are more likely than natives to commit crimes and that rising immigration leads to rising crime ... This belief is remarkably resilient to the contrary evidence that immigrants are in fact much less likely than natives to commit crimes.|isbn=978-0-309-37398-2}}</ref><ref name="doleac">{{Yangiliklar manbasi |last=Doleac |first=Jennifer |date=February 14, 2017 |title=Are immigrants more likely to commit crimes? |language=en-US |work=Econofact |publisher=[[Fletcher School of Law and Diplomacy]] |url=http://econofact.org/are-immigrants-more-likely-to-commit-crimes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170216053942/http://econofact.org/are-immigrants-more-likely-to-commit-crimes |archive-date=February 16, 2017}}</ref><ref name="crimearticles">{{jurnal manbasi|last=Graif|first1=Corina|last2=Sampson|first2=Robert J.|date=July 15, 2009|title=Spatial Heterogeneity in the Effects of Immigration and Diversity on Neighborhood Homicide Rates|journal=Homicide Studies|volume=13|issue=3|pages=242–60|doi=10.1177/1088767909336728|issn=1088-7679|pmc=2911240|pmid=20671811}}</ref><ref name="USAtod18">{{Yangiliklar manbasi |last=Gomez |first=Alan |date=January 31, 2018 |title=Trump painted a dark picture of immigrants, despite the facts |language=en |work=[[USA Today]] |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2018/01/31/trump-painted-dark-picture-immigrants-despite-facts/1081208001/ |access-date=February 1, 2018 |quote=All available national crime statistics show immigrants commit fewer crimes, not more, than those born in the U.S.}}</ref>. Baʼzi tadqiqotlarga koʻra, immigratsiyaning koʻpayishi AQShda jinoyatchilik darajasining pasayishini qisman tushuntirishi mumkin<ref name=":7">{{jurnal manbasi|last=Wadsworth|first1=Tim|date=June 1, 2010|title=Is Immigration Responsible for the Crime Drop? An Assessment of the Influence of Immigration on Changes in Violent Crime Between 1990 and 2000|url=https://archive.org/details/sim_social-science-quarterly_2010-06_91_2/page/531|journal=Social Science Quarterly|volume=91|issue=2|pages=531–53|doi=10.1111/j.1540-6237.2010.00706.x|issn=1540-6237}}</ref><ref>{{multiref2 <nowiki>|</nowiki>1={{jurnal manbasi|last=Stowell|first1=Jacob I.|last2=Messner|first2=Steven F.|last3=Mcgeever|first3=Kelly F.|last4=Raffalovich|first4=Lawrence E.|date=August 1, 2009|title=Immigration and the Recent Violent Crime Drop in the United States: A Pooled, Cross-Sectional Time-Series Analysis of Metropolitan Areas|url=https://archive.org/details/sim_criminology_2009-08_47_3/page/889|journal=Criminology|language=en|volume=47|issue=3|pages=889–928|doi=10.1111/j.1745-9125.2009.00162.x|issn=1745-9125}} |2={{jurnal manbasi|last=Sampson|first1=Robert J.|date=February 1, 2008|title=Rethinking Crime and Immigration|journal=Contexts|language=en|volume=7|issue=1|pages=28–33|doi=10.1525/ctx.2008.7.1.28|issn=1536-5042}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Ferraro|first1=Vincent|date=February 14, 2015|title=Immigration and Crime in the New Destinations, 2000–2007: A Test of the Disorganizing Effect of Migration|journal=Journal of Quantitative Criminology|language=en|volume=32|issue=1|pages=23–45|doi=10.1007/s10940-015-9252-y|issn=0748-4518}} |3={{jurnal manbasi|last=Stansfield|first1=Richard|date=August 2014|title=Safer Cities: A Macro-level analysis of Recent Immigration, Hispanic-owned Businesses, and Crime Rates in the United States|journal=Journal of Urban Affairs|volume=36|issue=3|pages=503–18|doi=10.1111/juaf.12051}}<nowiki>}}</nowiki></ref>. Bir tadqiqotga koʻra, odamlarni faqat noqonuniy immigrant boʻlgani uchun taʼqib qilmaslik siyosatini qabul qiladigan ''muqaddas shaharlar'' jinoyatga statistik jihatdan ahamiyatli taʼsir koʻrsatmaydi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Sanctuary cities do not experience an increase in crime |work=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/10/03/sanctuary-cities-do-not-experience-an-increase-in-crime/ |url-status=live |access-date=October 3, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161003200516/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/10/03/sanctuary-cities-do-not-experience-an-increase-in-crime/ |archive-date=October 3, 2016}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, irqiy kamsitilish ozchiliklar yashaydigan hududlarda haddan tashqari politsiya nazorati va guruh ichidagi qarama-qarshilik jinoyatda gumon qilinganlar orasida muhojirlarning nomutanosib ravishda koʻpayishiga olib kelishi mumkin<ref name=/><ref name="MoJ p. 82">''[https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/217822/stats-race-and-the-criminal-justice-system-2008-09c1.pdf Statistics on Race and the Criminal Justice System 2008/09], p.p&nbsp;8, 22</ref><ref name=":5">{{Veb manbasi|muallif=West|ism=Jeremy|sarlavha=Racial Bias in Police Investigations|url=https://www.mit.edu/~westj/articles/JeremyWest_RacialBiasPolice.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160307202800/http://www.mit.edu/~westj/articles/JeremyWest_RacialBiasPolice.pdf|arxivsana=March 7, 2016}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, sud tizimi tomonidan kamsitishlar boʻlishi mumkin, bu esa muhojirlar uchun sudlanganliklarning koʻpayishiga yordam beradi. Krimmigratsiya immigratsiya boʻyicha tanqidiy olimlar joriy immigratsiya qonunchiligini qoʻllash tizimini kontsepsiyalashtirgan soha sifatida paydo boʻldi<ref>{{jurnal manbasi|last=Armenta|first1=Amanda|date=2016|title=Radicalizing Crimmigration: Structural Racism, Colorblindness, and the Institutional Production of Immigrant Criminality|journal=Sociology of Race and Ethnicity|volume=3}}</ref>. Qoʻshma Shtatlarga immigratsiyaning kuchayishi tarixan kamsitish va irqiy tartibsizliklarga sabab boʻlgan.  Aholisi koʻproq ozchiliklar boʻlgan hududlar politsiyaning kuchaytirilishi<ref name="Warren 343–69">{{jurnal manbasi|last=Warren|first1=Patricia Y.|last2=Tomaskovic-Devey|first2=Donald|date=May 1, 2009|title=Racial profiling and searches: Did the politics of racial profiling change police behavior?|journal=Criminology & Public Policy|language=en|volume=8|issue=2|pages=343–69|doi=10.1111/j.1745-9133.2009.00556.x|issn=1745-9133}}</ref><ref name="MoJ p. 82"/><ref name=":53">{{jurnal manbasi|last=West|first1=Jeremy|date=February 2018|title=Racial Bias in Police Investigations|url=https://people.ucsc.edu/~jwest1/articles/West_RacialBiasPolice.pdf|journal=Working Paper}}</ref><ref name="auto1">{{jurnal manbasi|last=Donohue III|first1=John J.|last2=Levitt|first2=Steven D.|date=January 1, 2001|title=The Impact of Race on Policing and Arrests|url=http://digitalcommons.law.yale.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1036&context=fss_papers|journal=The Journal of Law & Economics|volume=44|issue=2|pages=367–94|doi=10.1086/322810|jstor=10.1086/322810}}</ref> va qattiqroq jazoga tortilishi mumkin<ref name="auto2">{{jurnal manbasi|last=Abrams|first1=David S.|last2=Bertrand|first2=Marianne|last3=Mullainathan|first3=Sendhil|date=June 1, 2012|title=Do Judges Vary in Their Treatment of Race?|url=https://scholarship.law.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1354&context=faculty_scholarship|journal=The Journal of Legal Studies|volume=41|issue=2|pages=347–83|doi=10.1086/666006|issn=0047-2530}}</ref><ref name="auto3">{{jurnal manbasi|last=Mustard|first1=David B.|date=April 1, 2001|title=Racial, Ethnic, and Gender Disparities in Sentencing: Evidence from the U.S. Federal Courts|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-law-and-economics_2001-04_44_1/page/285|journal=The Journal of Law and Economics|volume=44|issue=1|pages=285–314|doi=10.1086/320276|issn=0022-2186}}</ref><ref name=":3">{{jurnal manbasi|last=Anwar|first1=Shamena|last2=Bayer|first2=Patrick|last3=Hjalmarsson|first3=Randi|date=May 1, 2012|title=The Impact of Jury Race in Criminal Trials|url=https://archive.org/details/sim_quarterly-journal-of-economics_2012-05_127_2/page/1017|journal=The Quarterly Journal of Economics|language=en|volume=127|issue=2|pages=1017–55|doi=10.1093/qje/qjs014|issn=0033-5533}}</ref><ref name="auto4">{{jurnal manbasi|last=Daudistel|first1=Howard C.|last2=Hosch|first2=Harmon M.|last3=Holmes|first3=Malcolm D.|last4=Graves|first4=Joseph B.|date=February 1, 1999|title=Effects of Defendant Ethnicity on Juries' Dispositions of Felony Cases1|journal=Journal of Applied Social Psychology|language=en|volume=29|issue=2|pages=317–36|doi=10.1111/j.1559-1816.1999.tb01389.x|issn=1559-1816}}</ref><ref name=":6">{{jurnal manbasi|last=Depew|first1=Briggs|last2=Eren|first2=Ozkan|last3=Mocan|first3=Naci|year=2017|title=Judges, Juveniles, and In-Group Bias|url=http://www.nber.org/papers/w22003.pdf|journal=[[Journal of Law and Economics]]|volume=60|issue=2|pages=209–39|doi=10.1086/693822}}</ref>. Taʼlim muassasalaridagi professor-oʻqituvchilar oq tanli talabalarga nisbatan koʻproq javob berishlari aniqlangan<ref>{{jurnal manbasi|last=Milkman|first1=Katherine L.|last2=Akinola|first2=Modupe|last3=Chugh|first3=Dolly|date=November 1, 2015|title=What happens before? A field experiment exploring how pay and representation differentially shape bias on the pathway into organizations|url=https://repository.upenn.edu/fnce_papers/61|journal=The Journal of Applied Psychology|volume=100|issue=6|pages=1678–1712|doi=10.1037/apl0000022|issn=1939-1854|pmid=25867167}}</ref>, ammo ijobiy harakatlar siyosati kollejlarni ozchilik abituriyentlarini qoʻllab-quvvatlashiga olib kelishi mumkin<ref>{{Kitob manbasi|last=Espenshade|first=Thomas J.|url=http://press.princeton.edu/titles/9072.html|title=Espenshade, T.J. and Radford, A.W.: No Longer Separate, Not Yet Equal: Race and Class in Elite College Admission and Campus Life. (eBook, Paperback and Hardcover)|date=November 2009|isbn=9780691141602|accessdate=April 24, 2016}}</ref>. Dalillar, shuningdek, uy-joy bozori<ref name=":75">{{Veb manbasi|sarlavha=IZA – Institute for the Study of Labor|url=http://www.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=8584|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160917092948/http://www.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=8584|arxivsana=September 17, 2016|kirish sanasi=April 24, 2016|ish=www.iza.org}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Ondrich|first1=Jan|last2=Ross|first2=Stephen|last3=Yinger|first3=John|date=November 1, 2003|title=Now You See It, Now You Don't: Why Do Real Estate Agents Withhold Available Houses from Black Customers?|url=https://media.economics.uconn.edu/working/2001-01.pdf|journal=Review of Economics and Statistics|volume=85|issue=4|pages=854–73|doi=10.1162/003465303772815772|issn=0034-6535}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Housing Discrimination against Racial and Ethnic Minorities 2012: Full Report|url=http://www.urban.org/research/publication/housing-discrimination-against-racial-and-ethnic-minorities-2012-full-report|kirish sanasi=April 23, 2016|ish=www.urban.org}}</ref> va mehnat bozorida irqiy kamsitish mavjudligini koʻrsatadi<ref name=":75" /><ref name=":122">{{jurnal manbasi|last=Riach|first1=P. A.|last2=Rich|first2=J.|date=November 1, 2002|title=Field Experiments of Discrimination in the Market Place|journal=The Economic Journal|language=en|volume=112|issue=483|pages=F480–F518|doi=10.1111/1468-0297.00080|issn=1468-0297}}</ref><ref name=":24">{{jurnal manbasi|last=Zschirnt|first1=Eva|last2=Ruedin|first2=Didier|date=May 27, 2016|title=Ethnic discrimination in hiring decisions: a meta-analysis of correspondence tests 1990–2015|url=https://semanticscholar.org/paper/a0f3d2bc4aeed2a2508486ba86fc46688eea8574|journal=Journal of Ethnic and Migration Studies|volume=42|issue=7|pages=1115–34|doi=10.1080/1369183X.2015.1133279|issn=1369-183X}}</ref>. Turli immigrantlar guruhlari oʻrtasida diskriminatsiya ham mavjud<ref name="latimes"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFOfari2007">Ofari, Earl (November 25, 2007). [https://www.latimes.com/news/opinion/commentary/la-op-hutchinson25nov25,0,1144425.story?coll=la-news-comment-opinions „The black-Latino blame game“]. ''Los Angeles Times''. [https://web.archive.org/web/20120626072258/http://www.latimes.com/news/opinion/commentary/la-op-hutchinson25nov25%2C0%2C1144425.story?coll=la-news-comment-opinions Archived] from the original on June 26, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref><ref name="latimes30"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFQuinones2007">Quinones, Sam (October 18, 2007). [https://www.latimes.com/news/local/la-me-firestone18oct18,0,6500817.story?coll=la-home-local „Gang rivalry grows into race war“]. ''Los Angeles Times''. [https://web.archive.org/web/20120626072329/http://www.latimes.com/news/local/la-me-firestone18oct18%2C0%2C6500817.story?coll=la-home-local Archived] from the original on June 26, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref>. 2018-yilda daromadlar boʻyicha oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, koʻpchilik immigrantlar 20 yil ichida AQShga iqtisodiy jihatdan oʻzlashtirilib, irqi va etnik kelib chiqishi oʻxshash boʻlmagan muhojirlarning iqtisodiy ahvoliga mos keladi<ref name=":36">{{jurnal manbasi|last=Villarreal|first1=Andrés|last2=Tamborini|first2=Christopher R.|year=2018|title=Immigrants' Economic Assimilation: Evidence from Longitudinal Earnings Records|journal=American Sociological Review|volume=83|issue=4|pages=686–715|doi=10.1177/0003122418780366|pmc=6290669|pmid=30555169}}</ref>. Immigratsiya mahalliy aholining sogʻligʻiga kam taʼsir qilishi aniqlangan<ref name=":16">{{jurnal manbasi|last=Gunadi|first1=Christian|year=2020|title=Immigration and the Health of U.S. Natives|journal=Southern Economic Journal|language=en|volume=86|issue=4|pages=1278–1306|doi=10.1002/soej.12425|issn=2325-8012}}</ref>. Tadqiqotchilar, shuningdek, „sogʻlom immigrant effekti“ deb nomlanuvchi narsani aniqladilar, bunda immigrantlar odatda AQShda tugʻilgan shaxslarga qaraganda sogʻlomroq boʻladi<ref name="princeton"><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20120211132922/http://paa2006.princeton.edu/download.aspx?submissionId=61199 "What Happens to the „Healthy Immigrant Effect“"]. Archived from [http://paa2006.princeton.edu/download.aspx?submissionId=61199 the original] on February 11, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref><ref name="nap43">notably, National Research Council. (1997) „From Generation to Generation: The Health and Well-Being of Children in Immigrant Families“. Washington D.C.: National Academy Press (Available here)</ref>. Biroq, baʼzi kasalliklar Qoʻshma Shtatlarga kiritilgan deb ishoniladi yoki immigratsiya tufayli koʻpayishiga sabab boʻlgan<ref name="nih">National Institutes of Health. [https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001372.htm Medical Encyclopedia] [https://web.archive.org/web/20081001205422/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001372.htm Archived] October 1, 2008, at the [[Wayback Machine]] Accessed September 25, 2006</ref>. Immigrantlarga asli tugʻilgan amerikaliklarga qaraganda koʻproq kompensatsiyasiz tibbiy yordam koʻrsatishadi<ref>{{jurnal manbasi|last=Stimpson|first1=Jim P.|last2=Wilson|first2=Fernando A.|last3=Eschbach|first3=Karl|date=March 2010|title=Trends in health care spending for immigrants in the United States|url=https://semanticscholar.org/paper/38d783d4396dd3a49a44a3f3ac4df07778bc518c|journal=Health Affairs|volume=29|issue=3|pages=544–50|doi=10.1377/hlthaff.2009.0400|issn=1544-5208|pmid=20150234}}</ref>. Amerikalik olimlar va muhandislarning katta qismini immigrantlar tashkil etadi. Magistratura talabalari bakalavriat talabalariga qaraganda koʻproq immigrant boʻlishadi, chunki immigrantlar koʻpincha immigratsiyadan oldin oʻz vatanlarida bakalavriat taʼlimini tugatadilar<ref name="osep">'Foreign and Foreign-Born Engineers in the United States: Infusing Talent, Raising Issues', Office of Scientific and Engineering Personnel, 1988. [http://books.nap.edu/openbook.php?isbn=POD292 online text]</ref>. 2004-yil holatiga koʻra, AQSH fan va muhandislik fanlari nomzodlarining 33 % chet elda tugʻilgan aspirantlarga berilgan<ref name="wulf">William A. Wulf, President, National Academy of Engineering, Speaking before the 109th US Congress, September 15, 2005</ref>. === Iqtisodiy taʼsirlar === [[Fayl:Chinatown_manhattan_2009.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Chinatown_manhattan_2009.JPG/220px-Chinatown_manhattan_2009.JPG|thumb| Manxettenning Chinatown shahridagi tikuv fabrikalari]] Immigratsiyaning iqtisodiyotga umumiy taʼsiri minimal boʻladi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, xilma-xillik samaradorlikka<ref>{{jurnal manbasi|last=Ottaviano|first1=Gianmarco I. P.|last2=Peri|first2=Giovanni|date=January 1, 2006|title=The economic value of cultural diversity: evidence from US cities|url=http://www.nber.org/papers/w10904.pdf|journal=Journal of Economic Geography|volume=6|issue=1|pages=9–44|doi=10.1093/jeg/lbi002|issn=1468-2702}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Peri|first1=Giovanni|date=October 7, 2010|title=The Effect Of Immigration On Productivity: Evidence From U.S. States|url=http://www.nber.org/papers/w15507.pdf|journal=Review of Economics and Statistics|volume=94|issue=1|pages=348–58|doi=10.1162/REST_a_00137|issn=0034-6535}}</ref> va iqtisodiy farovonlikka aniq ijobiy taʼsir koʻrsatadi<ref name="auto">{{jurnal manbasi|last=Alesina|first1=Alberto|last2=Harnoss|first2=Johann|last3=Rapoport|first3=Hillel|author3-link=Hillel Rapoport|date=February 17, 2016|title=Birthplace diversity and economic prosperity|url=http://www.nber.org/papers/w18699.pdf|journal=Journal of Economic Growth|language=en|volume=21|issue=2|pages=101–38|doi=10.1007/s10887-016-9127-6|issn=1381-4338}}</ref><ref name=":2">{{jurnal manbasi|last=Qian|first1=Nancy|last2=Nunn|first2=Nathan|last3=Sequeira|first3=Sandra|year=2020|title=Immigrants and the Making of America|url=https://semanticscholar.org/paper/86c6e1ba196f67904cc7f7fd009f86a0aa4e33b6|journal=The Review of Economic Studies|language=en|volume=87|pages=382–419|doi=10.1093/restud/rdz003}}</ref>. Immigrantlarning soliq va iqtisod orqali qoʻshgan hissasi ular foydalanadigan xizmatlar narxidan oshib ketgani aniqlangan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=23550|sarlavha=New Report Assesses the Economic and Fiscal Consequences of Immigration|kirish sanasi=April 3, 2017}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |title=The case for immigration |work=Vox |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2017/4/3/14624918/the-case-for-immigration |url-status=live |access-date=April 3, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170403155151/http://www.vox.com/policy-and-politics/2017/4/3/14624918/the-case-for-immigration |archive-date=April 3, 2017}}</ref>. Umumiy immigratsiya mahalliy ish haqi tengsizligiga unchalik taʼsir koʻrsatmagan<ref>{{jurnal manbasi|last=Card|first1=David|date=April 1, 2009|title=Immigration and Inequality|journal=American Economic Review|volume=99|issue=2|pages=1–21|doi=10.1257/aer.99.2.1|issn=0002-8282}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Green|first1=Alan G.|last2=Green|first2=David A.|date=June 1, 2016|title=Immigration and the Canadian Earnings Distribution in the First Half of the Twentieth Century|url=https://zenodo.org/record/895711|journal=The Journal of Economic History|volume=76|issue=2|pages=387–426|doi=10.1017/S0022050716000541|issn=1471-6372}}</ref>, ammo past malakali immigratsiya mahalliy aholining daromadlari tengsizligi bilan bogʻliq<ref>{{jurnal manbasi|last=Xu|first1=Ping|last2=Garand|first2=James C.|last3=Zhu|first3=Ling|date=September 23, 2015|title=Imported Inequality? Immigration and Income Inequality in the American States|url=https://digitalcommons.uri.edu/psc_facpubs/5|journal=State Politics & Policy Quarterly|volume=16|issue=2|pages=147–71|doi=10.1177/1532440015603814|issn=1532-4400}}</ref>. Kasaba uyushmalari tarixan iqtisodiy muammolar tufayli immigratsiyaga qarshi chiqqan<ref>{{jurnal manbasi|last=Collomp|first1=Catherine|date=October 1988|title=Unions, civics, and National identity: organized Labor's reaction to immigration, 1881–1897|journal=[[Labor History (journal)|Labor History]]|volume=29|issue=4|pages=450–74|doi=10.1080/00236568800890311}}</ref>. Immigrantlar, shuningdek, iqtisodiy samaradorlikni oshirishi aniqlandi, chunki ular mahalliy aholi qilishni istamaydigan ishlarni egallashlari ehtimoli koʻproq<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=IZA – Institute for the Study of Labor|url=http://legacy.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=10492|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170207031610/http://legacy.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=10492|arxivsana=February 7, 2017|kirish sanasi=February 6, 2017|ish=legacy.iza.org}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, immigrantlar AQSHda tugʻilgan ishchilarga qaraganda xavfli ishlarda ishlash ehtimoli koʻproq, bu qisman immigrantlarning ingliz tilini bilish qobiliyati va taʼlim darajasi pastligi kabi oʻrtacha xususiyatlardagi farqlar tufayli<ref>{{jurnal manbasi|last=Pia m. Orrenius|first1=P. M.|last2=Zavodny|first2=M.|year=2009|title=Do Immigrants Work in Riskier Jobs?|journal=Demography|volume=46|issue=3|pages=535–51|doi=10.1353/dem.0.0064|pmc=2831347|pmid=19771943}}</ref>. Qochqinlar mehnat bozoriga boshqa immigrantlarga qaraganda sekinroq integratsiyalashgani aniqlangan, biroq ular umuman davlat daromadlarini oshirishi ham aniqlangan<ref>{{jurnal manbasi|last=Bevelander|first1=Pieter|last2=Malmö|first2=University of|date=May 1, 2016|title=Integrating refugees into labor markets|url=http://wol.iza.org/articles/integrating-refugees-into-labor-markets/long|journal=IZA World of Labor|doi=10.15185/izawol.269}}</ref><ref name=":25">{{jurnal manbasi|last=Evans|first1=William N.|last2=Fitzgerald|first2=Daniel|date=June 2017|title=The Economic and Social Outcomes of Refugees in the United States: Evidence from the ACS|journal=NBER Working Paper No. 23498|doi=10.3386/w23498}}</ref><ref name=":0">{{Yangiliklar manbasi |last=Davis |first=Julie Hirschfeld |last2=Sengupta |first2=Somini |date=September 18, 2017 |title=Trump Administration Rejects Study Showing Positive Impact of Refugees |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/09/18/us/politics/refugees-revenue-cost-report-trump.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=September 19, 2017 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2017/09/18/us/politics/refugees-revenue-cost-report-trump.html |archive-date=2022-01-03 |issn=0362-4331}}</ref>. Immigratsiya, shuningdek, innovatsiyalar va tadbirkorlikning ortishi bilan bogʻliq boʻlib, immigrantlar mahalliy amerikaliklarga qaraganda biznes boshlash ehtimoli koʻproq<ref>{{jurnal manbasi|last=Fairlie|first1=Robert W.|last2=Lofstrom|first2=Magnus|date=January 1, 2013|title=Immigration and Entrepreneurship|url=https://ideas.repec.org/p/iza/izadps/dp7669.html|publisher=Institute for the Study of Labor (IZA)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160816151426/https://ideas.repec.org/p/iza/izadps/dp7669.html|archivedate=August 16, 2016}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Akcigit|first1=Ufuk|last2=Grigsby|first2=John|last3=Nicholas|first3=Tom|date=2017|title=Immigration and the Rise of American Ingenuity|url=http://www.nber.org/papers/w23137.pdf|journal=[[American Economic Review]]|volume=107|issue=5|pages=327–31|doi=10.1257/aer.p20171021}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|last=Kerr|first=Sari Pekkala|url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:27864359|title=Measuring Entrepreneurial Businesses: Current Knowledge and Challenges|year=2017|editor=Haltiwanger|chapter=Immigrant Entrepreneurship|doi=10.3386/w22385}}</ref>. Hujjatsiz muhojirlar ham Qoʻshma Shtatlardagi iqtisodiy sharoitga ijobiy taʼsir koʻrsatishi aniqlangan<ref name=":182">{{Veb manbasi|url=https://www.cbo.gov/publication/41645|sarlavha=The Impact of Unauthorized Immigrants on the Budgets of State and Local Governments|sana=December 6, 2007|kirish sanasi=June 28, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160722162216/https://www.cbo.gov/publication/41645|arxivsana=July 22, 2016}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Palivos|first1=Theodore|date=June 4, 2008|title=Welfare effects of illegal immigration|journal=Journal of Population Economics|language=en|volume=22|issue=1|pages=131–44|doi=10.1007/s00148-007-0182-3|issn=0933-1433|url=http://aphrodite.uom.gr/econwp/pdf/immigration1.pdf|qaralgan sana=2022-09-02|arxiv-sana=2019-12-12|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20191212040457/http://aphrodite.uom.gr/econwp/pdf/immigration1.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Liu|first1=Xiangbo|date=December 1, 2010|title=On the macroeconomic and welfare effects of illegal immigration|journal=Journal of Economic Dynamics and Control|volume=34|issue=12|pages=2547–67|doi=10.1016/j.jedc.2010.06.030|url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/15469/1/MPRA_paper_15469.pdf}}</ref>. 2005-yilda NPR maʼlumotlariga koʻra, noqonuniy muhojirlarning taxminan 3 foizi qishloq xoʻjaligida ishlagan va H-2A vizasi AQSh ish beruvchilariga vaqtinchalik qishloq xoʻjaligi ishlarini toʻldirish uchun chet el fuqarolarini AQShga olib kelish imkonini beradi<ref>"[http://www.uscis.gov/portal/site/uscis/menuitem.eb1d4c2a3e5b9ac89243c6a7543f6d1a/?vgnextoid=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD&vgnextchannel=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD H-2A Temporary Agricultural Workers] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130117082310/http://www.uscis.gov/portal/site/uscis/menuitem.eb1d4c2a3e5b9ac89243c6a7543f6d1a/?vgnextoid=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD&vgnextchannel=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD |date=2013-01-17 }}". U.S. Citizenship and Immigration Services.</ref>. Qattiqroq immigratsiya qonunlarini joriy qilgan davlatlar sezilarli iqtisodiy yoʻqotishlarga duchor boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www1.legis.ga.gov/legis/2011_12/sum/hb87.htm|sarlavha=Georgia General Assembly: HB 87 – Illegal Immigration Reform and Enforcement Act of 2011|nashriyot=.legis.ga.gov|kirish sanasi=April 25, 2012|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120502025309/http://www1.legis.ga.gov/legis/2011_12/sum/hb87.htm|arxivsana=May 2, 2012}}</ref>. [[Fayl:US_Permanent_Resident_Card_2010-05-11.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/US_Permanent_Resident_Card_2010-05-11.JPG/220px-US_Permanent_Resident_Card_2010-05-11.JPG|right|thumb| Qoʻshma Shtatlarda muqim yashash ruxsatnomasi (green kard), qochqinlar, siyosiy boshpana izlovchilar, oila tomonidan homiylik qilingan muhojirlar, ish joyiga asoslangan ishchilar va xilma-xil immigrantlar (DV) kabi munosib immigrantlar uchun doimiy rezident maqomini tasdiqlovchi hujjat.]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Anbinder, Tyler. ''City of Dreams: The 400-Year Epic History of Immigrant New York'' (Houghton Mifflin Harcourt, 2016). 766 pp. {{ISBN?}} * [[Thomas J. Archdeacon|Archdeacon, Thomas J.]] ''Becoming American: An Ethnic History'' (1984) * Bankston, Carl L. III and Danielle Antoinette Hidalgo, eds. ''Immigration in U.S. History'' Salem Press, (2006) {{ISBN?}} * {{kitob manbasi|author=Barkan, Elliott Robert, ed. |title=Making it in America: A Sourcebook on Eminent Ethnic Americans|url=https://books.google.com/books?id=WwwY_eJnodgC&pg=PR35|year=2001|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781576070987}} short scholarly biographies With bibliographies; 448 pp. * Bodnar, John. ''The Transplanted: A History of Immigrants in Urban America'' Indiana University Press, (1985) {{ISBN?}} * Daniels, Roger. ''Asian America: Chinese and Japanese in the United States since 1850'' University of Washington Press, (1988) {{ISBN?}} * Daniels, Roger. ''Coming to America'' 2nd ed. (2005) {{ISBN?}} * Daniels, Roger. ''Guarding the Golden Door : American Immigration Policy and Immigrants since 1882'' (2005) {{ISBN?}} * [[Hasia Diner|Diner, Hasia]]. ''The Jews of the United States, 1654 to 2000'' (2004) {{ISBN?}} * [[Leonard Dinnerstein|Dinnerstein, Leonard]], and David M. Reimers. ''Ethnic Americans: a history of immigration'' (1999) [https://archive.org/details/ethnicamericansh00dinn online] * Gerber, David A. ''American Immigration: A Very Short Introduction'' (2011). {{ISBN?}} * [[Jon Gjerde|Gjerde, Jon]], ed. ''Major Problems in American Immigration and Ethnic History'' (1998). * Glazier, Michael, ed. ''The Encyclopedia of the Irish in America'' (1999). {{ISBN?}} * Jones, Maldwyn A. ''American immigration'' (1960) [https://archive.org/details/americanimmigrat00jone online] * Joselit, Jenna Weissman. ''Immigration and American religion'' (2001) [https://archive.org/details/immigrationameri00jenn_0 online] * Parker, Kunal M. ''Making Foreigners: Immigration and Citizenship Law in America, 1600-2000.'' New York: Cambridge University Press, 2015. {{ISBN?}} * Sowell, Thomas. ''Ethnic America: A History'' (1981). {{ISBN?}} * Thernstrom, Stephan, ed. ''Harvard Encyclopedia of American Ethnic Groups'' (1980). {{ISBN?}} * Alexander, June Granatir. ''Daily Life in Immigrant America, 1870-1920: How the Second Great Wave of Immigrants Made Their Way in America'' (Chicago: Ivan R. Dee, 2007. xvi, 332 pp.) * [[Rowland Berthoff|Berthoff, Rowland Tappan]]. ''British Immigrants in Industrial America, 1790-1950'' (1953). {{ISBN?}} * Briggs, John. ''An Italian Passage: Immigrants to Three American Cities, 1890-1930'' Yale University Press, (1978). {{ISBN?}} * [[Hasia Diner|Diner, Hasia]]. ''Hungering for America: Italian, Irish, and Jewish Foodways in the Age of Migration'' (2003). {{ISBN?}} * Dudley, William, ed. ''Illegal immigration: opposing viewpoints'' (2002) [https://archive.org/details/illegalimmigrati00dudl online] * Eltis, David; ''Coerced and Free Migration: Global Perspectives'' (2002) emphasis on migration to Americas before 1800. {{ISBN?}} * Greene, Victor R. ''A Singing Ambivalence: American Immigrants Between Old World and New, 1830-1930'' (2004), covering musical traditions. {{ISBN?}} * [https://archive.org/details/immigrationandl01hourgoog Isaac Aaronovich Hourwich. ''Immigration and Labor: The Economic Aspects of European Immigration to the United States'' (1912)] (full text online) * Joseph, Samuel; ''Jewish Immigration to the United States from 1881 to 1910'' Columbia University Press, (1914). {{ISBN?}} * Kulikoff, Allan; ''From British Peasants to Colonial American Farmers'' (2000), details on colonial immigration. {{ISBN?}} * Meagher, Timothy J. ''The Columbia Guide to Irish American History''. (2005). {{ISBN?}} * Miller, Kerby M. ''Emigrants and Exiles'' (1985), influential scholarly interpretation of Irish immigration * Motomura, Hiroshi. ''Americans in Waiting: The Lost Story of Immigration and Citizenship in the United States'' (2006), legal history. {{ISBN?}} * Pochmann, Henry A. and Arthur R. Schultz; ''German Culture in America, 1600-1900: Philosophical and Literary Influences'' (1957). {{ISBN?}} * Waters, Tony. ''Crime and Immigrant Youth'' Sage Publications (1999), a sociological analysis. {{ISBN?}} * U.S. Immigration Commission, ''Abstracts of Reports,'' 2 vols. (1911); the full 42-volume report is summarized (with additional information) in [[Jeremiah W. Jenks]] and W. Jett Lauck, ''The Immigrant Problem'' (1912; 6th ed. 1926) * Wittke, Carl. ''We Who Built America: The Saga of the Immigrant'' (1939), covers all major groups * Yans-McLaughlin, Virginia ed. ''Immigration Reconsidered: History, Sociology, and Politics'' Oxford University Press. (1990) {{ISBN?}} * Beasley, Vanessa B. ed. ''Who Belongs in America?: Presidents, Rhetoric, And Immigration'' (2006) {{ISBN?}} * Bogen, Elizabeth. ''Immigration in New York'' (1987) {{ISBN?}} * Bommes, Michael and [[Andrew Geddes (political scientist)|Andrew Geddes]]. ''Immigration and Welfare: Challenging the Borders of the Welfare State'' (2000) {{ISBN?}} * [[Borjas, George J.]] ed. ''Issues in the Economics of Immigration'' (National Bureau of Economic Research Conference Report) (2000). {{ISBN?}} * Borjas, George. ''Friends or Strangers'' (1990) {{ISBN?}} * {{jurnal manbasi | last1 = Borjas | first1 = George J | year = 2002 | title = Welfare Reform and Immigrant Participation in Welfare Programs | url = https://archive.org/details/sim_international-migration-review_winter-2002_36_4/page/1093 | journal = International Migration Review | volume = 36 | issue = 4| pages = 1093–1123 | doi = 10.1111/j.1747-7379.2002.tb00119.x | s2cid = 153858736 }} * [[Briggs, Vernon M.]], Jr. ''Immigration Policy and the America Labor Force.'' Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1984. {{ISBN?}} * Briggs, Vernon M., Jr. ''Mass Immigration and the National Interest'' (1992) {{ISBN?}} * Cafaro, Philip. ''How Many Is Too Many? The Progressive Argument for Reducing Immigration into the United States''. [[University of Chicago Press]], 2015. {{ISBN|978-0226190655}} * Cooper, Mark A. ''Moving to the United States of America and Immigration.'' 2008. {{ISBN?}} * Egendorf, Laura K., ed. ''Illegal immigration : an opposing viewpoints guide'' (2007) [https://archive.org/details/illegalimmigrati00laur online] * [[Fawcett, James T.]], and [[Benjamin V. Carino]]. ''Pacific Bridges: The New Immigration from Asia and the Pacific Islands''. New York: Center for Migration Studies, 1987. {{ISBN?}} * [[Foner, Nancy]]. ''In A New Land: A Comparative View Of Immigration'' (2005) {{ISBN?}} * Garland, Libby. ''After They Closed the Gate: Jewish Illegal Immigration to the United States, 1921-1965.'' Chicago: University of Chicago Press, 2014. * [[David Levinson (anthropologist)|Levinson, David]] and [[Melvin Ember]], eds. ''American Immigrant Cultures'' 2 vol (1997). {{ISBN?}} * [[Lowe, Lisa]]. ''Immigrant Acts: On Asian American Cultural Politics'' (1996) {{ISBN?}} * [[Meier, Matt S.]] and [[Gutierrez, Margo]], eds. ''The Mexican American Experience : An Encyclopedia'' (2003) ({{ISBN|0-313-31643-0}}) * [[Mohl, Raymond A.]] „Latinization in the Heart of Dixie: Hispanics in Late-twentieth-century Alabama“ ''[[Alabama Review]]'' 2002 55(4): 243-74. {{ISSN|0002-4341}} * [[Portes, Alejandro]], and [[Robert L. Bach]]. ''Latin Journey: Cuban and Mexican Immigrants in the United States.'' Berkeley, CA: University of California Press, 1985. {{ISBN?}} * {{jurnal manbasi | last1 = Portes | first1 = Alejandro | author-link2 = József Böröcz | last2 = Böröcz | first2 = József | year = 1989 | title = Contemporary Immigration: Theoretical Perspectives on Its Determinants and Modes of Incorporation | url = http://www.rci.rutgers.edu/~jborocz/apbjimr.pdf | journal = International Migration Review | volume = 23 | issue = 3 | pages = 606–30 | doi = 10.2307/2546431 | jstor = 2546431 | pmid = 12282796 | qaralgan sana = 2022-09-02 | arxiv-sana = 2008-02-16 | arxiv-url = https://web.archive.org/web/20080216013343/http://www.rci.rutgers.edu/~jborocz/apbjimr.pdf | url-status = dead }} * Portes, Alejandro, and [[Rubén Rumbaut]]. ''Immigrant America.'' Berkeley, CA: University of California Press, 1990. {{ISBN?}} * Reimers, David. ''Still the Golden Door: The Third World Comes to America.'' New York: Columbia University Press, (1985). {{ISBN?}} * Smith, James P., and Barry Edmonston, eds. ''The Immigration Debate: Studies on the Economic, Demographic, and Fiscal Effects of Immigration'' (1998), [http://www.nap.edu online version] * Waters, Tony. ''Crime and Immigrant Youth'' Thousand Oaks: Sage 1999. {{ISBN?}} * [[Zhou, Min]] and [[Carl L. Bankston III]]. ''[[Growing Up American: How Vietnamese Children Adapt to Life in the United States]]'' Russell Sage Foundation. (1998) * [[Borjas, George J.]] ''Heavenʼs Door: Immigration Policy and the American Economy''. Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1999. xvii, 263 pp. {{ISBN|0-691-05966-7}} * Lamm, Richard D., and Gary Imhoff. ''The Immigration Time Bomb: the Fragmenting of America'', in series, ''Truman Talley Books''. First ed. New York: E.P. Dutton, 1985. xiii, 271 pp. {{ISBN|0-525-24337-2}} == Havolalar == === Tarixiy === * [https://web.archive.org/web/20090620035713/http://www.immigrantservants.com/ Immigrant Servants Database] * [http://www.asian-nation.org/first.shtml Asian-Nation: Early Asian Immigration to the U.S.] * [http://memory.loc.gov/learn/features/immig/irish2.html Irish Catholic Immigration to America] * [http://memory.loc.gov/learn/features/immig/irish.html Scotch-Irish Immigration to Colonial America] * [http://www.gjenvick.com/Immigration/ Immigration Archives of Historical Documents, Articles, and Immigrants]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Maurer, Elizabeth. „[https://web.archive.org/web/20180423045554/http://www.nwhm.org/exhibits/new-beginnings New Beginnings: Immigrant Women and the American Experience]“. National Womenʼs History Museum. 2014. === Immigratsiya siyosati === * [https://www.brookings.edu/topic/immigration/ Immigration policy] reports from the [[Brookings Institution]] * [http://www.urban.org/toolkit/issues/immigration.cfm/ Immigration policy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150403125420/http://urban.org/toolkit/issues/immigration.cfm |date=2015-04-03 }} reports from the [[Urban Institute]] * [https://fas.org/sgp/crs/homesec/R42866.pdf Permanent Legal Immigration to the United States: Policy Overview] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180605215819/https://fas.org/sgp/crs/homesec/R42866.pdf |date=2018-06-05 }} [[Congressional Research Service]] (May 2018) * [https://fas.org/sgp/crs/homesec/R45020.pdf A Primer on U.S. Immigration Policy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171205194612/https://fas.org/sgp/crs/homesec/R45020.pdf |date=2017-12-05 }} [[Congressional Research Service]] (November 2017) === Hozirgi immigratsiya === * [http://www.uscis.gov U.S. Citizenship and Immigration Services] * [http://www.ICE.gov U.S. Immigration and Customs Enforcement] * [https://www.law.cornell.edu/topics/immigration.html Cornell University’s Legal Information Institute: Immigration] * [http://www.uscis.gov/graphics/shared/statistics/yearbook/ Yearbook of Immigration Statistics] — [[United States Department of Homeland Security]], [[Office of Immigration Statistics]] 2004, 2005 editions available. * [https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/publications/ILL_PE_2005.pdf „Estimates of the Unauthorized Immigrant Population Residing in the United States: January 2005“] M. Hoefer, N. Rytina, C. Campbell (2006) "Population Estimates (August). U.S. Department of Homeland Security, Office of Immigration Statistics. === Iqtisodiy taʼsir === * {{jurnal manbasi |first1=Ran |last1=Abramitzky |first2=Leah |last2=Boustan |year=2017 |title=Immigration in American Economic History |journal=[[Journal of Economic Literature]] |volume=55 |issue=4 |pages=1311–45 |doi=10.1257/jel.20151189 |pmid=29398723 |pmc=5794227 }} [[Turkum:Emmigratsiya]] [[Turkum:AQSH tarixi]] tn6cgv9lwfcc8mdyh3fiqr1u4pmepp9 6000204 6000203 2026-04-21T11:58:59Z KWiki78 246724 6000204 wikitext text/x-wiki [[Fayl:L-15-12-22-A-036_(23914007905).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/L-15-12-22-A-036_%2823914007905%29.jpg/230px-L-15-12-22-A-036_%2823914007905%29.jpg|thumb|230x230px| Fairfaks okrugidagi Oakton oʻrta maktabida fuqarolikka qabul qilish marosimi, [[Virginia|Virjiniya]], 2015-yil dekabr.]] [[Fayl:Naturalization_Ceremony_Grand_Canyon_20100923mq_0555_(5021872334).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Naturalization_Ceremony_Grand_Canyon_20100923mq_0555_%285021872334%29.jpg/230px-Naturalization_Ceremony_Grand_Canyon_20100923mq_0555_%285021872334%29.jpg|thumb|230x230px| Amerika Qoʻshma Shtatlariga immigrantlar [[Arizona|Arizonadagi]] Grand Canyon milliy bogʻida fuqarolikka qabul qilish marosimida sodiqlik qasamyodini qabul qilishdi. 2010-yil sentabr.]] [[Fayl:Population-growth-rate-with-and-without-migration.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Population-growth-rate-with-and-without-migration.png/220px-Population-growth-rate-with-and-without-migration.png|thumb| AQShda migratsiya bilan va migratsiyasiz aholining oʻsish sur’ati]] [[Immigratsiya]] [[Amerika Qoʻshma Shtatlari tarixi|Qoʻshma Shtatlar tarixi]]da aholi oʻsishi va madaniy oʻzgarishlarning asosiy manbai boʻlib kelgan. Mutlaq raqamlarda Qoʻshma Shtatlarda immigrantlar soni dunyoning boshqa mamlakatlariga qaraganda koʻproq, 2015-yil holatiga koʻra 47 million muhojir<ref name="immigrationun">{{Veb manbasi|url=http://www.un.org/en/development/desa/population/migration/data/estimates2/estimates15.shtml|sarlavha=United Nations Population Division {{!}} Department of Economic and Social Affairs|ish=www.un.org|kirish sanasi=October 3, 2017}}</ref> ni tashkil etgan. Bu dunyo boʻylab 244 million xalqaro muhojirning 19,1 foizini va Qoʻshma Shtatlar aholisining 14,4 foizini tashkil qiladi. Baʼzi boshqa mamlakatlarda ham immigrantlar soni koʻproq, masalan, Avstraliya 30 %<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Table 5.1 Estimated resident population, by country of birth(a), Australia, as at 30 June, 1996 to 2019(b)(c)|sana=June 17, 2021|url=https://www.abs.gov.au/ausstats/subscriber.nsf/log?openagent&34120do005_201819.xls&3412.0&Data%20Cubes&B95CDCBDF3B53509CA25855700002DC2&0&2018-19&28.04.2020&Latest|kirish sanasi=July 19, 2021|nashriyot=Australian Bureau of Statistics}}</ref> va Kanada 21,9 %<ref>{{Veb manbasi|url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/171025/dq171025b-eng.htm|sarlavha=The Daily – Immigration and ethnocultural diversity: Key results from the 2016 Census|muallif=Canada|ism=Government of Canada, Statistics|ish=www150.statcan.gc.ca|til=en|kirish sanasi=June 17, 2018|sana=October 25, 2017}}</ref>. 2016-yilgi Immigratsiya statistikasi yilnomasiga koʻra, Qoʻshma Shtatlar 2016-yilda jami 1,18 million qonuniy immigrantni (618 ming yangi kelgan, 565 ming maqomga oʻzgartirish kiritgan) qabul qilgan<ref name="2016Yearbook">{{Veb manbasi|sarlavha=Table 7. Persons Obtaining Lawful Permanent Resident Status By Type And Detailed Class Of Admission: Fiscal Year 2016–2016 Yearbook of Immigration Statistics|url=https://www.dhs.gov/immigration-statistics/yearbook/2016/table7|ish=DHS.gov|nashriyot=[[United States Department of Homeland Security]] (DHS)|kirish sanasi=June 23, 2018|sana=December 18, 2017}}</ref>. Ularning 48 foizi Qoʻshma Shtatlar fuqarolarining yaqin qarindoshlari, 20 foizi oila tomonidan homiylik qilingan, 13 foizi qochqinlar yoki boshpana izlovchilar, 12 foizi ish bilan bogʻliq imtiyozlar, 4,2 foizi turli millatlarga mansub immigratsion vizalar dasturining bir qismi boʻlgan, 1,4 foizi jinoyat qurboni boʻlgan (U1) yoki ularning oila aʼzolari (U2 dan U5 gacha)<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Green Card for a Victim of a Crime (U Nonimmigrant)|url=https://www.uscis.gov/green-card/other-ways-get-green-card/green-card-a-victim-a-crime-u-nonimmigrant|ish=www.uscis.gov|kirish sanasi=July 30, 2019|sana=May 23, 2018}}</ref> va 1 % AQSh hukumati tomonidan ishlagan iroqliklar va afgʻonlar uchun maxsus immigratsion vizani (SIV) olgan<ref name="2016Yearbook" />. Qolgan 0,4 % boshqa bir qancha toifadagi kichik raqamlarni oʻz ichiga oladi, shu jumladan 0,2 % kishilar fuqaroning bevosita qarindoshi sifatida deportatsiyani toʻxtatib turish huquqiga ega (Z13)<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=INS Class of Admission Codes|url=https://www.hplct.org/assets/uploads/files/Library%20Services/Immigration/BLOGS/INS_CLASS_of_Admissions.pdf|ish=www.hplct.org|kirish sanasi=July 30, 2019}}</ref>. Nikaragua va Markaziy Amerikaga yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq qabul qilingan shaxslar, ota-ona vizasi berilgandan keyin tugʻilgan bolalar va sobiq Sovet Ittifoqi, Kambodja, Laos va Vetnamdan shartli ravishda ozod qilingan baʼzilar qochqin maqomidan mahrum boʻlganlar<ref name="2016Yearbook" /> ham ushbu qatorga kiradi. 1921 va 1965-yillar oraligʻida milliy kelib chiqish formulasi kabi siyosat Gʻarbiy Yevropadan tashqaridagi odamlar uchun immigratsiya va naturalizatsiya imkoniyatlarini cheklab qoʻydi. 1880-yillarda qabul qilingan istisno toʻgʻrisidagi qonunlar odatda Osiyodan immigratsiyani taqiqlagan yoki qattiq cheklagan, 1920-yillarda qabul qilingan kvota qonunlari esa [[Sharqiy Yevropa]] immigratsiyasini cheklagan. Fuqarolik huquqlari harakati ushbu etnik kvotalar oila tomonidan homiylik qilinadigan va ishga asoslangan imtiyozli vizalar emigratsiyalarning koʻpayishiga olib kelgan<ref name="per-country">{{Veb manbasi|url=http://www.uscis.gov/tools/glossary/country-limit|sarlavha=Per Country Limit|nashriyot=[[U.S. Citizenship and Immigration Services]]|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160121232201/http://www.uscis.gov/tools/glossary/country-limit|arxivsana=January 21, 2016}} in 1965.</ref>. Oʻshandan beri Qoʻshma Shtatlarda yashovchi birinchi avlod immigrantlari soni toʻrt baravar koʻpaydi<ref name="migrationinformation">"[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=723 Immigrants in the United States and the Current Economic Crisis] [https://web.archive.org/web/20100408062826/http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?ID=723 Archived] April 8, 2010, at the [[Wayback Machine]]", Demetrios G. Papademetriou and Aaron Terrazas, ''Migration Policy Institute'', April 2009.</ref><ref name="google1">"''[https://books.google.com/books?id=aaimTNHDzZYC&pg=PA32&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Immigration Worldwide: Policies, Practices, and Trends] [https://web.archive.org/web/20160101041323/https://books.google.com/books?id=aaimTNHDzZYC&pg=PA32&dq&hl=en Archived] January 1, 2016, at the [[Wayback Machine]]''". Uma A. Segal, Doreen Elliott, Nazneen S. Mayadas (2010),</ref>. Muhojirlarning umumiy soni soʻnggi yillarda, ayniqsa [[Donald Trump]] saylanganidan keyin va [[COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasidan]] keyin toʻxtab qoldi. Aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2018-yil mart oyida 45,3 million xorijiy fuqarolar orasida farzand koʻrish roʻy bergan va 2021-yil sentabr oyida 45,4 million kishini tashkil etib, oʻn yilliklardagi eng past yillik oʻsishga erishgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Monthly Census Bureau Data Shows Big Increase in Foreign-Born|url=https://cis.org/Camarota/Monthly-Census-Bureau-Data-Shows-Big-Increase-ForeignBorn|kirish sanasi=17 December 2021}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki''', Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya''' Qoʻshma Shtatlar iqtisodiyoti uchun foydalidir. Bir nechta istisnolardan tashqari, dalillar shuni koʻrsatadiki, oʻrtacha immigratsiya mahalliy aholiga ijobiy iqtisodiy taʼsir koʻrsatadi, ammo past malakali immigratsiya past malakali mahalliy aholiga salbiy taʼsir qiladimi yoki yoʻqmi degan savol ochiq qolmoqda. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, immigrantlar orasida Qoʻshma Shtatlardagi mahalliy aholiga qaraganda jinoyatchilik darajasi pastroq<ref name=>{{Kitob manbasi|date=2015|title=The Integration of Immigrants into American Society|url=https://www.nap.edu/read/21746/chapter/9#326|language=en|publisher=National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine|doi=10.17226/21746|quote=Americans have long believed that immigrants are more likely than natives to commit crimes and that rising immigration leads to rising crime ... This belief is remarkably resilient to the contrary evidence that immigrants are in fact much less likely than natives to commit crimes.|isbn=978-0-309-37398-2}}</ref>. Immigratsiyaning iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy jihatlari etnik bir xillikni saqlash, ish beruvchilar uchun ishchilar va muhojir boʻlmaganlar uchun ish oʻrinlari, turar-joy shakllari, ijtimoiy harakatchanlikka taʼsir qilish, jinoyatchilik va ovoz berish xulq-atvori kabi masalalar boʻyicha munozaralarga sabab boʻlgan. == Tarixi == [[Fayl:Welcome to the land of freedom 51996u.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Welcome_to_the_land_of_freedom.png/250px-Welcome_to_the_land_of_freedom.png|thumb| Ozodlik haykali yonidan oʻtayotgan okean paroxodidagi muhojirlar. Nyu-York. 1887-yil.]] Amerika immigratsiya tarixini toʻrtta davrda koʻrish mumkin: mustamlaka davri, XIX asr oʻrtalari, XX asr boshlari va 1965-yildan keyingi davr. Har bir davr Amerika Qoʻshma Shtatlariga alohida milliy guruhlar, irqlar va etnik guruhlarni olib kelgan. === Mustamlaka davri === XVIIasr davomida 400 000 ga yaqin inglizlar mustamlakachi Amerikaga koʻchib oʻtganlar. Ular 1790-yildagi birinchi aholini roʻyxatga olish vaqtida oq tanli aholining 83,5 foizini tashkil qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/century-of-growth/1790-1900-century-of-growth-part-1.pdf#page=121|sarlavha=A Century of Population Growth. From the First to the Twelfth Census of the United States: 1790-1900.}}</ref>. 1700-yildan 1775-yilgacha 350 000 dan 500 000 gacha yevropaliklar koʻchib kelgan: taxminlar manbalarda farq qiladi. XVIII asrning ingliz koʻchmanchilari haqida bir manbada aytilishicha, 1701-yildan 1775-yilgacha 52 000 ingliz koʻchib kelgan, ammo bu koʻrsatkich juda past<ref>Butler, ''Becoming America, The Revolution before 1776'', 2000, pp.&nbsp;34-35 {{ISBN|0-674-00091-9}})</ref><ref>''The Oxford History of the British Empire'', "The Eighteenth Century, " Ed. P. J. Marshall, p.&nbsp;3 {{ISBN|0-19-820563-5}} the number given is at 80,000 less 29,000 Welsh which seems strange to the author, James Horn; Duncan also regards this as a „mystery“; it does not include the 50,000-120,000 convicts transported, most of whom were English</ref>. XVIII asr muhojirlarining 400 000-450 000 nafari shotlandlar, Olsterdan kelgan shotland-irlandlar, nemislar, shveytsariyaliklar, fransuzlar gugenotlari boʻlgan<ref>''Encyclopedia of the Colonial and Revolutionary America'', 1996 pp.&nbsp;200-02 {{ISBN|0-306-80687-8}}; Jon Butler, ''Becoming America, The Revolution before 1776'', 2000, pp.&nbsp;16-49 {{ISBN|0-674-00091-9}})</ref>. XVII-XVIII asrlarda mustamlakachi Amerikaga yevropalik muhojirlarning yarmidan koʻpi shartnoma asosida xizmatkor sifatida kelgan<ref name="mertsahinoglu">"[http://mertsahinoglu.com/research/indentured-servitude-colonial-america/ Indentured Servitude in Colonial America] [https://web.archive.org/web/20091228034715/http://mertsahinoglu.com/research/indentured-servitude-colonial-america/ Archived] December 28, 2009, at the [[Wayback Machine]]". Deanna Barker, ''Frontier Resources''.</ref>. Ularning soni 350 000 kishi boʻlgan<ref>Encyclopedia, p.&nbsp;202)</ref>. 1770-yildan 1775-yilgacha (oxirgi yil Amerika inqilobiy urushi boshlangan) 7 000 ingliz, 15 000 shotland, 13 200 shotland-irland, 5 200 nemis va 3 900 irland katoliklari Oʻn uchta koloniyaga koʻchib oʻtishgan<ref>Butler, p. 35</ref><ref>Butler, p. 35 producers of watches, jewelry, furniture, skilled construction workers, food and service trade workers</ref>. 1790-yilda birinchi aholini roʻyxatga olish vaqtida ''ingliz tili'' AQShning barcha shtatlarida koʻpchilikning ajdodlari boʻlib, Konnektikutdagi eng yuqori 96,2 % dan Nyu-Jersidagi eng past 58,0 % gacha boʻlgan. {| class="wikitable sortable" |+ align="center" class="unsortable" style="color:#090;" |'''1790-yilda har bir AQSh shtatlarining kelib chiqishi'''<ref>{{Veb manbasi|url=https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/century-of-growth/1790-1900-century-of-growth-part-1.pdf#page=122|sarlavha=A Century of Population Growth. From the First to the Twelfth Census of the United States: 1790-1900.}}</ref> !Mamlakat !Ingliz % !Shotland% !Irland% !Nemis % !Fransuz % !German % !Boshqa % |- |[[Fayl:Flag of the State of Maine.svg|25px]] [[Maine]] |93.1 |4.3 |1.4 |0.3 |0.1 |0.5 |0.3 |- |[[Fayl:Flag_of_New_Hampshire.svg|25px|]] [[Nyu Hampshir]] |94.1 |4.7 |1.0 |0.1 |0.1 |0.0 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_Vermont.svg|25px|]] [[Vermont]] |95.4 |3.0 |0.7 |0.5 |0.2 |0.0 |0.2 |- |[[Fayl:Flag_of_Massachusetts.svg|25px|]] [[Massachusetts]] |95.0 |3.6 |1.0 |0.1 |0.2 |0.0 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_Rhode_Island.svg|25px|]] [[Rod-Aylend]] |96.0 |3.1 |0.7 |0.0 |0.1 |0.1 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_Connecticut.svg|25px|]] [[Connecticut]] |96.2 |2.8 |0.7 |0.1 |0.2 |0.0 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_New_York.svg|25px|]] [[Nyu York]] |78.2 |3.2 |0.8 |16.1 |0.8 |0.4 |0.5 |- |[[Fayl:Flag_of_New_Jersey.svg|25px|]] [[Nyu Jersi]] |58.0 |7.7 |7.1 |12.7 |2.1 |9.2 |3.2 |- |[[Fayl:Flag_of_Delaware.svg|25px|]] [[Delaver]] |86.3 |7.5 |3.9 |1.0 |0.5 |0.4 |0.4 |- |[[Fayl:Flag_of_Pennsylvania.svg|25px|]] [[Pensilvaniya]] |59.0 |11.7 |2.0 |0.6 |0.6 |26.1 |0.0 |- |[[Fayl:Flag_of_Maryland.svg|25px|]] [[Marylend]] |84.0 |6.5 |2.4 |0.1 |0.7 |5.9 |0.4 |- |[[Fayl:Flag_of_Virginia.svg|25px|]] [[Virjiniya]] |85.0 |7.1 |2.0 |0.2 |0.6 |4.9 |0.2 |- |[[Fayl:Flag_of_Kentucky.svg|25px|]] [[Kentucky]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_Tennessee.svg|25px|]] [[Tennessee]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_North_Carolina.svg|25px|]] [[Shimoliy Karolina]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |- |[[Fayl:Flag_of_South_Carolina.svg|25px|]] [[Janubiy Karolina]] |82.4 |11.7 |2.6 |0.1 |1.3 |1.7 |0.2 |- |[[Fayl:Flag of the State of Georgia.svg|25px|]] [[Jorjiya]] |83.1 |11.2 |2.3 |0.2 |0.3 |2.8 |0.1 |} Tarixchilarning hisob-kitoblariga koʻra, 1600—1799-yillar oraligʻida Yevropadan Qoʻshma Shtatlarga bir milliondan kam muhojir koʻchib kelgan<ref name="history">"[http://www.americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1981/1/1981_1_50.shtml A Look at the Record: The Facts Behind the Current Controversy Over Immigration] [https://web.archive.org/web/20090211093437/http://americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1981/1/1981_1_50.shtml Archived] February 11, 2009, at the [[Wayback Machine]]". [[American Heritage Magazine]]. December 1981. Volume 33, Issue 1.</ref>. Taqqoslash uchun, 1790-yilda oʻtkazilgan birinchi federal aholini roʻyxatga olishda Qoʻshma Shtatlar aholisi 3,929,214 kishini tashkil etgan edi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.census.gov/history/www/through_the_decades/fast_facts/1790_fast_facts.html|sarlavha=History: 1790 Fast Facts|nashriyot=U.S. Census Bureau}}</ref>. === Amerika Qoʻshma Shtatlarining dastlabki davri === 1790-yildagi naturalizatsiya toʻgʻrisidagi qonun „erkin oq tanlilar“ uchun fuqarolikni chekladi. 1860-yillarda qora tanlilarni va 1950-yillarda osiyoliklarni qamrab olish uchun kengaytirildi. Bu Qoʻshma Shtatlarni chetlab oʻtgan, chunki irqiy tafovutlarni belgilovchi qonunlar XVIII asrda dunyoda kam tarqalgan edi<ref>[[James Whitman|James Q. Whitman]], ''Hitler’s American Model: The United States and the Making of Nazi Race Law'', (Princeton: [[Princeton University Press]], 2017), p. 35</ref>. Amerika Qoʻshma Shtatlari mustaqllligining dastlabki yillarida immigratsiya (odamlardan koʻra tovar sifatida muomala qilingan qullarni hisobga olmaganda) yiliga 8000 kishidan kam boʻlgan<ref name="americanheritage">"[http://www.americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1994/1/1994_1_75.shtml A Nation of Immigrants] [https://web.archive.org/web/20101129082533/http://americanheritage.com/immigration/articles/magazine/ah/1994/1/1994_1_75.shtml Archived] November 29, 2010, at the [[Wayback Machine]]". [[American Heritage Magazine]]. February/March 1994. Volume 45, Issue 1.</ref>. 1808-yildan keyin qul boʻlgan afrikaliklarni qonuniy olib kirish taqiqlangan, ammo koʻplari sotish uchun yashirincha olib kelingan. 1820-yildan keyin immigratsiya asta-sekin oʻsib bordi. 1836-yildan 1914-yilgacha 30 milliondan ortiq yevropaliklar Qoʻshma Shtatlarga koʻchib keldi. Ushbu transatlantik sayohatlarda oʻlim darajasi yuqori boʻlib, har yetti sayohatchidan biri vafot etgan. [[Fayl:Ellis_island_1902.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Ellis_island_1902.jpg/250px-Ellis_island_1902.jpg|left|thumb| Ellis oroliga kelgan muhojirlar, 1902-yil]] Kaliforniyadagi Oltin Rushdan keyin Xitoydan immigratsiyaning dastlabki toʻlqinidan soʻng, Kongress oʻzining birinchi immigratsiya qonunini, xitoylik ayollarni taqiqlovchi 1875-yildagi sahifa qonunini qabul qildi. Buning ortidan 1882-yilda Xitoydan chetlatish toʻgʻrisidagi qonun qabul qilindi, u 1943-yilda qonun bekor qilinmaguncha Xitoydan deyarli barcha immigratsiyani taqiqladi. 1800-yillarning oxirlarida Osiyoning boshqa davlatlaridan, xususan, Gʻarbiy sohilga immigratsiya keng tarqalgan. === Cheklash davri === Yeropa immigratsiyasining eng yuqori koʻrsatkichi 1907-yilda boʻlib, mamlakatga 1,285,349 kishi kirgan<ref name="houstonhistory">"[http://houstonhistory.com/decades/history5g.htm Turn of the Century (1900-1910)] [https://web.archive.org/web/20100221032043/http://www.houstonhistory.com/decades/history5g.htm Archived] February 21, 2010, at the [[Wayback Machine]]". HoustonHistory.com.</ref>. 1910-yilga kelib Qoʻshma Shtatlarda 13,5 million muhojir yashagan. 1882-yilgi Xitoydan chetlashtirish toʻgʻrisidagi qonun allaqachon Xitoydan muhojirlarni chiqarib tashlagan boʻlsa-da , 1917-yilgi Immigratsiya toʻgʻrisidagi qonun bilan Xitoydan tashqari [[Oligofreniya|aqliy zaiflik]] va [[Anarxizm|anarxistik]] dunyoqarashga ega odamlardegan sabab bilan Osiyo davlatlaridan ham odamlarning [[Gomoseksuallik|immigratsiyasi]] taqiqlangan edi<ref>[[James Whitman]], ''Hitler’s American Model: The United States and the Making of Nazi Race Law'', (Princeton: [[Princeton University Press]], 2017), p. 35</ref>. 1921-yilda Favqulodda kvota qonuni, keyin esa 1924-yilgi Immigratsiya qonuni qabul qilingan. 1924-yilgi qonun Janubiy va Sharqiy Yevropadan kelgan muhojirlarni, xususan, 1890-yillardan boshlab mamlakatga koʻp miqdorda kirib kela boshlagan yahudiy, italyan va slavyan xalqlarini yanada cheklashga qaratilgan edi. 1924-yilgi qonun ham Osiyo immigratsiyasini taqiqlashni mustahkamladi.  [[Fayl:Polish_berry_pickers_color.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Polish_berry_pickers_color.jpg/250px-Polish_berry_pickers_color.jpg|alt=Several Polish immigrant workers, some of which are children, are seen standing in their fields after picking berries.|thumb| Fermada ishlaydigan polshalik muhojirlar, 1909-yil. 1930-yillarga qadar ijtimoiy taʼminot tizimi deyarli yoʻq edi va kambagʻallarga iqtisodiy bosim bolalar mehnatini keltirib chiqardi.]] 1930-yillardagi immigratsiya koʻchishlari Buyuk Depressiyadan soʻng pasaygan. 1929-yilda 279 678 muhojir qayd etilgan edi<ref name="mit">[http://simile.mit.edu/timeplot/examples/immigration/immigration.txt Persons Obtaining Legal Permanent Resident Status in the United States of America] [https://web.archive.org/web/20090217061929/http://simile.mit.edu/timeplot/examples/immigration/immigration.txt Archived] February 17, 2009, at the [[Wayback Machine]], Source: US Department of Homeland Security</ref>, lekin 1933-yilda atigi 23 068 kishi AQShga koʻchib oʻtdi<ref name="history"/>. 1930-yillarning boshlarida Qoʻshma Shtatlardan immigratsiyaga qaraganda koʻproq odam koʻchib ketdi<ref name="cato">[http://www.cato.org/pub_display.php?pub_id=9806 A Great Depression?] [https://web.archive.org/web/20110927145651/http://www.cato.org/pub_display.php?pub_id=9806 Archived] September 27, 2011, at the [[Wayback Machine]], by Steve H. Hanke, ''Cato Institute''</ref>. AQSh hukumati odamlarni ixtiyoriy ravishda Meksikaga koʻchib oʻtishga undashga qaratilgan Meksikaning Repatriatsiya dasturiga homiylik qildi, biroq minglab odamlar ularning xohishiga qarshi deportatsiya qilindi<ref name="thernstrom">Thernstrom, ''Harvard Guide to American Ethnic Groups'' (1980)</ref>. Hammasi boʻlib, taxminan 400 000 meksikalik vataniga qaytarildi; ularning yarmi AQSh fuqarolari boʻlgan<ref name="yale">[http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1998/4/98.04.04.x.html The Great Depression and New Deal] [https://web.archive.org/web/20110310130158/http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1998/4/98.04.04.x.html Archived] March 10, 2011, at the [[Wayback Machine]], by Joyce Bryant, ''Yale-New Haven Teachers Institute''.</ref>. Natsistlar va Ikkinchi jahon urushidan qochgan yahudiy qochqinlarning aksariyatiga AQShga kelish taqiqlangan. Urushdan keyingi davrda Adliya departamenti Wetback operatsiyasini boshladi, uning doirasida 1954-yilda 1 075 168 meksikalik deportatsiya qilindi. === 1965-yildan beri === [[Fayl:Immigrant_trunks.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Immigrant_trunks.jpg/220px-Immigrant_trunks.jpg|left|thumb| Immigrant sandiqlari. Chapda, Shvetsiyadan, XIX asr oxiri. Tailanddagi qochqinlar lageridan, 1993-yil.]] 1965-yildagi Immigratsiya va fuqarolik toʻgʻrisidagi qonun, shuningdek, Xart-Cellar qonuni sifatida ham tanilgan, milliy kelib chiqish kvotalari tizimini bekor qildi. Immigratsiya siyosatini tenglashtirib, bu harakat Yevropadan tashqari davlatlardan yangi immigratsiyaga olib keldi, bu [[Amerika Qoʻshma Shtatlari demografiyasi|esa Qoʻshma Shtatlarning etnik demografiyasini]] oʻzgartirdi<ref name="globe obama"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFPeter_S._Canellos2008">Peter S. Canellos (November 11, 2008). [https://www.boston.com:80/news/politics/2008/articles/2008/11/11/obama_victory_took_root_in_kennedy_inspired_immigration_act/?page=full „Obama victory took root in Kennedy-inspired Immigration Act“]. ''The Boston Globe''. [https://web.archive.org/web/20090805201920/http://www.boston.com/news/politics/2008/articles/2008/11/11/obama_victory_took_root_in_kennedy_inspired_immigration_act/?page=full Archived] from the original on August 5, 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 14,</span> 2008</span>.</cite></ref> 1970-yilda immigrantlarning 60 % Yevropadan boʻlgan, bu 2000-yilga kelib 15 % ga kamaydi. 1990-yilda [[George H. W. Bush|Jorj H.V. Bush]] 1990-yilgi Immigratsiya qonunini<ref name="google5">''[https://books.google.com/books?id=WDV40aK1T-sC&pg=PA282&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Encyclopedia of Minorities in American Politics: African Americans and Asian Americans] [https://web.archive.org/web/20150919144226/https://books.google.com/books?id=WDV40aK1T-sC&pg=PA282&dq&hl=en Archived] September 19, 2015, at the [[Wayback Machine]]''. Jeffrey D. Schultz (2000). Greenwood Publishing Group. p. 282. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-57356-148-7|1-57356-148-7]]</ref> imzoladi, bu esa Qoʻshma Shtatlarga qonuniy immigratsiyani 40 % ga oshirdi<ref name="google6">''[https://books.google.com/books?id=jUJGWwD-9x8C&pg=PA304&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false The Paper curtain: employer sanctions' implementation, impact, and reform] [https://web.archive.org/web/20150919150920/https://books.google.com/books?id=jUJGWwD-9x8C&pg=PA304&dq&hl=en Archived] September 19, 2015, at the [[Wayback Machine]]''. Michael Fix (1991). The Urban Institute. p. 304. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-87766-550-8|0-87766-550-8]]</ref>. 1991-yilda Bush AQSh Qurolli Kuchlarida 12 yoki undan ortiq yil xizmat qilgan chet ellik harbiy xizmatchilarga doimiy rezidentlik va baʼzi hollarda fuqarolikni olish huquqini beruvchi 1991-yildagi Qurolli kuchlarning immigratsiyasini tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunni imzoladi. 1994-yil noyabr oyida [[Kaliforniya]] saylovchilari shtat konstitutsiyasiga oʻzgartirish kiritish boʻyicha 187-sonli taklifni qabul qilib, noqonuniy muhojirlarga davlat moliyaviy yordamini rad etishdi. Federal sudlar bu oʻzgarishni federal konstitutsiyaga zid deb topib, bekor qildi<ref name="ft160313">{{Yangiliklar manbasi |last=Gonzales |first=Daniel |date=March 13, 2016 |title=How we got here:The many attempts to reform immigration, secure the border |page=1A |work=Florida Today |location=Melbourne, Florida |url=http://www.nwcn.com/story/news/politics/immigration/2016/01/22/how-we-got-here-many-attempts-reform-immigration-secure-border/78802092/ |url-status=dead |access-date=March 13, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314054643/http://www.nwcn.com/story/news/politics/immigration/2016/01/22/how-we-got-here-many-attempts-reform-immigration-secure-border/78802092/ |archive-date=March 14, 2016}}</ref>. Bill Klinton tomonidan tayinlangan<ref name="sfgate">"[http://articles.sfgate.com/1995-06-02/news/17808549_1_legal-immigrants-immigration-agenda-commission-on-immigration-reform New Limits In Works on Immigration / Powerful commission focusing on families of legal entrants] [https://web.archive.org/web/20120119142859/http://articles.sfgate.com/1995-06-02/news/17808549_1_legal-immigrants-immigration-agenda-commission-on-immigration-reform Archived] January 19, 2012, at the [[Wayback Machine]]". San Francisco Chronicle. June 2, 1995</ref> AQSh Immigratsiya islohoti komissiyasi qonuniy immigratsiyani yiliga taxminan 800 000 kishidan taxminan 550 000 kishigacha kamaytirishni tavsiya qildi<ref name="google7">Plummer Alston Jones (2004). ''[[iarchive:stillstrugglingf00jone_0/page/153|Still struggling for equality: American public library services with minorities]] [https://web.archive.org/web/20170217061235/https://books.google.com/books?id=bmSKvXN2a1IC&pg=PA153&dq&hl=en Archived] February 17, 2017, at the [[Wayback Machine]]''. Libraries Unlimited. p. 154. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-59158-243-1|1-59158-243-1]]</ref>. 1998-yilda Prezident [[Bill Clinton|Bill Klinton]] aytganidek, turli madaniyatlardan yangi aholi oqimi baʼzi qiyinchiliklar tugʻdirsa-da, „Qoʻshma Shtatlar har doim oʻzining immigrant populyatsiyasi tomonidan quvvatlangan“. „Amerika muhojirlar toʻlqinidan doimo kuch va ruhni tortib oldi{{Nbsp}}. . . Immigrantlar odamlarning eng notinch, eng sarguzashtli, eng innovatsion, eng mehnatkash ekanliklarini isbotladilar“<ref name="immigration">Mary E. Williams, ''Immigration''. 2004. p. 69.</ref>. [[Fayl:Paifang_Boston_Chinatown_1.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Paifang_Boston_Chinatown_1.jpg/250px-Paifang_Boston_Chinatown_1.jpg|thumb| Boston Chinatown, Massachusets, 2008-yil.]] 2001-yilda Prezident [[George W. Bush|Jorj Bush]] Meksika prezidenti [[Vicente Fox|Vinsente Foks]] bilan yangi kelishuvni muhokama qildi. [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|11-sentabr xurujlari]] tufayli mumkin boʻlgan kelishuv amalga oshmadi. 2005-yildan 2013-yilgacha AQSh Kongressi immigratsiyani nazorat qilishning turli usullarini muhokama qildi. Senat va Palata kelishuvga erisha olmadi<ref name="ft160313"/>. 2000-yildan 2010-yilgacha Qoʻshma Shtatlarga 14 millionga yaqin immigrant<ref>"[https://news.yahoo.com/immigrant-population-record-40-million-2010-100108933.html Immigrant Population at Record 40 Million in 2010]". Yahoo! News. October 6, 2011.</ref> kirgan va 2008-yilda bir milliondan ortiq kishi AQSh fuqaroligiga qabul qilingan. Har bir davlat chegarasi<ref name="per-country"/> aholi sonidan qatʼiy nazar barcha mamlakatlarga vizalar soni boʻyicha bir xil maksimal miqdorni qoʻllaydi va shuning uchun Meksika, Xitoy, Hindiston va boshqa aholi gavjum davlatlarda tugʻilgan shaxslarning immigratsiyasini sezilarli darajada cheklash taʼsirini koʻrsatdi. Filippin — 2013-yilda Qoʻshma Shtatlarga qonuniy ravishda qabul qilingan immigrantlar uchun yetakchi mamlakatlar<ref name="Legal2013">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2013/LPR/immsuptable2d.xls|sarlavha=Persons Obtaining Lawful Permanent Resident Status by Leading Core Based Statistical Areas (CBSAs) of Residence and Region and Country of Birth: Fiscal Year 2013|yil=2013|ish=Yearbook of Immigration Statistics: 2013|nashriyot=United States Department of Homeland Security|kirish sanasi=May 4, 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150501031722/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2013/LPR/immsuptable2d.xls|arxivsana=May 1, 2015}}</ref> qatoriga kirdi. Shunga qaramay, AQSh aholini roʻyxatga olish byurosi tadqiqotiga koʻra, 2013-yilda huquqiy maqomidan qatʼi nazar,Xitoy, Hindiston va Meksika yetakchi davlatlar boʻlgan<ref name="All2013">{{Yangiliklar manbasi |last=Shah |first=Neil |date=May 3, 2015 |title=Immigrants to U.S. From China Top Those From Mexico |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/immigrants-to-u-s-from-china-top-those-from-mexico-1430699284?mod=trending_now_1 |url-status=live |access-date=May 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150505005328/http://www.wsj.com/articles/immigrants-to-u-s-from-china-top-those-from-mexico-1430699284?mod=trending_now_1 |archive-date=May 5, 2015 |quote=China was the country of origin for 147,000 recent U.S. immigrants in 2013, while Mexico sent just 125,000, according to a Census Bureau study by researcher Eric Jensen and others. India, with 129,000 immigrants, also topped Mexico, though the two countries' results weren't statistically different from each other.}}</ref>. 2000-yildan 2005-yilgacha AQShga 8 millionga yaqin odam koʻchib kelgan. Ulardan 3,7 millioni hujjatsiz kirgan<ref name="usatoday.com">"[https://www.usatoday.com/news/nation/2005-12-12-immigration_x.htm Study: Immigration grows, reaching record numbers]". ''USA Today''. December 12, 2005.</ref><ref name="washingtontimes">"[http://www.washingtontimes.com/news/2005/dec/12/20051212-110459-2662r/ Immigration surge called 'highest ever'] [https://web.archive.org/web/20130502232627/http://www.washingtontimes.com/news/2005/dec/12/20051212-110459-2662r/ Archived] May 2, 2013, at the [[Wayback Machine]]". ''Washington Times''. December 12, 2005.</ref>. 1986-yilda prezident Ronald Reygan immigratsiya islohotini imzoladi, bu mamlakatdagi 3 million hujjatsiz muhojirlarga amnistiya berdi<ref name="npr">"[https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=128303672&ft=1&f=1001 A Reagan Legacy: Amnesty For Illegal Immigrants] [https://web.archive.org/web/20161123211600/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=128303672&ft=1&f=1001 Archived] November 23, 2016, at the [[Wayback Machine]]". NPR: National Public Radio. July 4, 2010</ref>. Ispaniyalik muhojirlar 2000-yillarning oxiridagi tanazzul paytida ish joylarini yoʻqotishdi<ref name="france24"><cite class="citation web cs1" id="CITEREFMeyer2009">Meyer, Guillaume (February 27, 2009). [https://web.archive.org/web/20110212235605/http://www.france24.com/en/20090227-recession-usa-hispanic-unemployment-crisis-jobless-latin-south-american-migrants „Crisis hits Hispanic community hard“]. France24. Archived from [http://www.france24.com/en/20090227-recession-usa-hispanic-unemployment-crisis-jobless-latin-south-american-migrants the original] on February 12, 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 20,</span> 2014</span>.</cite></ref>, ammo 2009-yil iyun oyida retsessiya tugaganidan beri immigrantlar 656 000 ish oʻrni bilan sof daromad olishgan<ref name="cnn">"[https://money.cnn.com/2010/10/29/news/economy/jobs_immigrants/ Immigrants top native born in U.S. job hunt] [https://web.archive.org/web/20101103040943/http://money.cnn.com/2010/10/29/news/economy/jobs_immigrants/ Archived] November 3, 2010, at the [[Wayback Machine]]". [[CNNMoney.com]]. October 29, 2010.</ref>. 2011-yilda 1 milliondan ortiq muhojirga qonuniy yashash huquqi berildi. AQShga Meksika-Amerika Qoʻshma Shtatlari chegarasi orqali va boshqa joylarda noqonuniy ravishda kirganlar uchun migratsiya qiyin, qimmat va xavfli<ref name="Illegal Immigrants Slain in an Attack in Arizona"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFArchibold,_Randal_C.2007">Archibold, Randal C. (February 9, 2007). [https://www.nytimes.com/2007/02/09/us/09immig.html „Illegal Immigrants Slain in an Attack in Arizona“]. ''The New York Times''. [https://web.archive.org/web/20121116045012/http://www.nytimes.com/2007/02/09/us/09immig.html Archived] from the original on November 16, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">July 31,</span> 2008</span>.</cite></ref>. Deyarli barcha hujjatsiz immigrantlar uchun [[Qo'shma Shtatlarda muqim yashash ruxsatnomasi|yashil kartalar]] boʻyicha cheklangan qonuniy cheklovlar va past malakali ishchilar uchun immigratsion [[AQShning viza siyosati|vizalar]] yoʻqligi sababli Qoʻshma Shtatlarga qonuniy kirish imkoniyati yoʻq<ref name="why-dont-they-just-get-in-line">{{Veb manbasi|url=http://www.immigrationpolicy.org/just-facts/why-don%E2%80%99t-they-just-get-line|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130319153348/http://www.immigrationpolicy.org/just-facts/why-don%E2%80%99t-they-just-get-line|arxivsana=March 19, 2013|sarlavha=Why Don't They Just Get In Line?|nashriyot=Immigration Policy Center, American Immigration Council}}</ref>. XXI asr boshlarida immigratsiya boʻyicha munozaralar ishtirokchilari Qoʻshma Shtatlarga noqonuniy immigratsiyani tartibga soluvchi amaldagi qonunlar ijrosini kuchaytirishga, {{Convert|2000|mi|km|-2}} bir qismi yoki barchasi boʻylab toʻsiq qurishga chaqirishdi. 2006-yil davomida mamlakat va Kongress ushbu takliflar boʻyicha munozaralar bilan shugʻullangan. Ushbu takliflarning bir nechtasi qonunga aylandi, qisman chegara toʻsiqlari tasdiqlangan va keyinchalik bekor qilingan. === Zamonaviy islohot urinishlari === 1980-yillarda Ronald Reygandan boshlab, har ikkala siyosiy partiyaning prezidentlari chegara patrul agentlari sonini doimiy ravishda koʻpaytirdilar va immigratsiya qoidalarini buzganlik uchun qattiqroq jazo choralarini qoʻlladilar. Ronald Reyganning 1986-yildagi Immigratsiya islohoti va nazorati toʻgʻrisidagi qonuni va Klinton davridagi <nowiki><i>to'xtatib turish orqali oldini olish</i></nowiki> strategiyasi bu siyosatlarga misol boʻla oladi. Sotsiolog Duglas Masseyning taʼkidlashicha, bu siyosatlar chegarani himoyalash haqidagi tasavvurni shakllantirishga muvaffaq boʻlgan, ammo Lotin Amerikasidan emigratsiyaning oldini olishda muvaffaqiyatsizlikka uchragan. Taʼkidlash joizki, noqonuniy immigratsiyani cheklash oʻrniga, chegara patrul xodimlarining koʻpayishi AQSh-Meksika chegarasi boʻylab aylanma migratsiyani kamaytirdi va shu bilan AQShda ispaniyaliklar sonining koʻpayishiga olib keldi{{Sfn|Massey|2021}}. Ikkala partiyaning prezidentlari oʻz siyosatini ikki partiyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun muhojirlarga qarshi ritorikadan foydalanishgan. Reygan va Donald Tramp kabi respublikachilar ispan immigrantlarini jinoyatchi sifatida koʻrsatishda yetakchilik qilgan boʻlsa-da, Duglas Massi „hozirgi ochiq irqchilik va ksenofobiya lahzasi demokratlarning roziligi bilan sodir boʻlishi mumkin emasligini“ taʼkidlaydi{{Sfn|Massey|2021}}. Misol uchun, 1986-yilgi immigratsiya qonuni loyihasida Reygan ruxsatsiz immigratsiyani „milliy xavfsizlik“ muammosi deb hisobladi va „terrorchilar va qoʻporuvchilar uchun mamlakat hududidan haydash ikki kunlik ish“ deb ogohlantirdi{{Sfn|Massey|2021}}. Keyinchalik prezidentlar, jumladan, demokratlar Bill Klinton va Barak Obama, respublikachilarning keng qamrovli immigratsiya islohotini qoʻllab-quvvatlashini sud qilish harakatlarida xuddi shunday „xavfsizlik“ ritorikasidan foydalanishgan. Obama 2013-yilgi Ittifoq holatiga murojaatida „haqiqiy islohot kuchli chegara xavfsizligini anglatadi va biz, mening maʼmuriyatim erishgan yutuqlarga asoslanishimiz mumkin“, dedi{{Sfn|Massey|2021}}. ==== Tramp maʼmuriyati siyosati ==== ICE 2016-[[Byudjet yili|moliya yilida]] 240 255 immigrantni, 2017-yilda 226 119 va 2018-yilda 256 085 immigrantni deportatsiya qilinganini xabar qiladi. [[Markaziy Amerika]] mamlakatlari (shu jumladan Meksika) fuqarolari 2017-moliya yilida olib qoʻyilganlarning 90 % dan ortigʻini va 2018-moliya yilida 80 % dan ortigʻini tashkil etgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ice.gov/doclib/about/offices/ero/pdf/eroFY2018Report.pdf|sarlavha=Fiscal Year 2018 ICE Enforcement and Removal Operations Report}}</ref>. 2017-yil yanvar oyida AQSh prezidenti [[Donald Trump|Donald Tramp]] 7 nafar [[Islomiy davlatlar|musulmon]] davlat fuqarolarining AQShga kirishini vaqtinchalik toʻxtatib turish haqidagi farmonni imzolagan edi. U 2017-yil mart oyida boshqa ijroiya qarori va 2017-yil sentabr oyida prezidentning eʼlonlari bilan mamlakatlar roʻyxatiga turli oʻzgartirishlar va istisnolar bilan almashtirildi<ref>[https://www.dhs.gov/news/2017/09/24/fact-sheet-president-s-proclamation-enhancing-vetting-capabilities-and-processes Fact Sheet: The Presidentʼs Proclamation on Enhancing Vetting Capabilities and Processes for Detecting Attempted Entry into the United States by Terrorists or Other Public-Safety Threats], [[United States Department of Homeland Security]], September 24, 2017.</ref>. Buyurtmalar federal sudlar tomonidan vaqtincha toʻxtatildi, ammo keyinchalik ularning qonuniyligi toʻgʻrisida aniq qaror qabul qilinmaguncha, Oliy sud tomonidan davom ettirishga ruxsat berildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=December 4, 2017 |title=Trump travel ban to take effect after Supreme Court ruling |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/12/04/us/politics/trump-travel-ban-supreme-court.html |url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2017/12/04/us/politics/trump-travel-ban-supreme-court.html |archive-date=2022-01-03}}</ref>. Boshqa bir ijroiya qarori AQSh-Meksika chegarasida zudlik bilan devor qurishni, 5000 yangi chegara patrul agenti va 10 000 yangi immigratsiya xodimlarini yollashni va qoʻriqxona shaharlari uchun federal moliyalashtirishni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Trump orders clamp down on immigrant 'sanctuary cities,' pushes border wall |work=USA Today |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2017/01/25/trump-take-executive-action-border-sanctuary-cities/97035086/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127130830/http://www.usatoday.com/story/news/politics/2017/01/25/trump-take-executive-action-border-sanctuary-cities/97035086/ |archive-date=January 27, 2017}}</ref>. „Nol bardoshlik“ siyosati 2018-yilda joriy etilgan boʻlib, u qonuniy ravishda bolalarni AQShga noqonuniy kirib kelayotgan kattalardan ajratishga imkon beradi. Bu qonunga xilof ravishda kirgan barchani kattalarni jinoyatchi deb belgilash va shu bilan ularni jinoiy javobgarlikka tortish bilan oqlanadi<ref>Villazor, Rose, and Kevin Johnson. „The Trump Administration and the War on Immigration Diversity.“ ''Wake Forest Law Review'' 54.2 (2019): 575.</ref>. Tramp maʼmuriyati, shuningdek, uning siyosati Obama maʼmuriyatida ham mavjud boʻlganini taʼkidladi, bu esa migrantlar kattalarni mamlakatga kiritish uchun bolalardan tobora koʻproq foydalanayotganiga javoban oilaviy qamoqxonalar ochgan. Biroq, Obama maʼmuriyati oilalarni jinoiy emas, balki maʼmuriy hibsda ushlab turgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Shear |first=Michael D. |last2=Davis |first2=Julie |date=June 16, 2018 |title=How Trump Came to Enforce a Practice of Separating Migrant Families |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/06/16/us/politics/family-separation-trump.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=June 8, 2021 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2018/06/16/us/politics/family-separation-trump.html |archive-date=2022-01-03}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Qiu |first=Linda |date=June 14, 2018 |title=Republicans Misplace Blame for Splitting Families at the Border |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/06/14/us/politics/fact-check-republicans-family-separations-border.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=June 8, 2021 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2018/06/14/us/politics/fact-check-republicans-family-separations-border.html |archive-date=2022-01-03}}</ref>. Qoʻshma Shtatlarga boshpana izlovchilar sonini yanada kamaytirish uchun advokat Jeff Seshns toʻda zoʻravonligi va uydagi zoʻravonlikdan qochganlarni „xususiy jinoyat“ sifatida cheklovchi qaror chiqardi, shuning uchun ularning daʼvolarini boshpana olish huquqidan mahrum qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.politico.com/story/2018/06/11/jeff-sessions-aslyum-standards-domestic-violence-614158|sarlavha=Sessions Moves to Block Asylum for Most Victims of Domestic, Gang Violence.|ish=[[Politico]]|kirish sanasi=November 22, 2019}}</ref>. Amalga oshirilgan ushbu yangi siyosatlar koʻpchilikning hayotini xavf ostiga qoʻyadi, shu sababli ACLU Jeff Seshnsni Trump maʼmuriyatining boshqa aʼzolari bilan birga rasman sudga berdi. ACLUning taʼkidlashicha, hozirda ushbu Prezident maʼmuriyati tomonidan amalga oshirilayotgan siyosat Qoʻshma Shtatlarga koʻchib kelganlarning, xususan ayollarning asosiy inson huquqlariga putur yetkazmoqda. Ular, shuningdek, bu siyosatlar oʻnlab yillar davomida qabul qilingan boshpana toʻgʻrisidagi qonunni buzayotganini daʼvo qilmoqda<ref>{{Veb manbasi|url=https://nymag.com/intelligencer/2018/08/aclu-sues-asylum-domestic-gang-violence.html|sarlavha=ACLU Sues Sessions Over Ending Asylum for Victims of Domestic and Gang Violence|muallif=Hartmann|ism=Margaret|sana=August 8, 2018|ish=Intelligencer|til=en-us|kirish sanasi=November 22, 2019}}</ref>. 2020-yil aprel oyida Prezident Tramp Qoʻshma Shtatlardagi [[Amerika Qoʻshma Shtatlarida COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasi]] sababli AQShga immigratsiyani vaqtincha toʻxtatish toʻgʻrisidagi farmonni imzolashini aytgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=April 21, 2020 |title=Trump's latest move to limit immigration worries Seattle-area tech community |work=The Seattle Times |url=https://www.seattletimes.com/business/local-business/trumps-latest-move-to-limit-immigration-worries-seattle-area-tech-community/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=April 22, 2020 |title=Coronavirus: US green cards to be halted for 60 days, Trump says |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-52377122}}</ref>. === AQSh immigratsion aholisining kelib chiqishi, 1960—2016-yillar === {| class="wikitable" style="margin: 1em auto;" |+ AQShda istiqomat qiluvchi chet elda tugʻilgan aholining %. . .<ref name="pewhispanic.org">{{Veb manbasi|url=https://www.pewhispanic.org/2018/09/14/facts-on-u-s-immigrants/#fb-key-charts-origin|ish=[[Pew Research Center]]|sarlavha=Facts on U.S. Immigrants, 2016. Statistical portrait of the foreign-born population in the United States|sana=September 14, 2018|muallif=JYNNAH RADFORD}}</ref> ! ! 1960-yil ! scope="col" | 1970-yil ! 1980-yil ! 1990-yil ! scope="col" | 2000-yil ! 2010-yil ! 2011-yil ! scope="col" | 2012-yil ! 2013-yil ! 2014-yil ! scope="col" | 2015-yil ! scope="col" | 2016-yil ! scope="col" | 2018-yil |- style="" | [[Yevropa]] — [[Kanada]] | 84 % | 68 % | 42 % | 26 % | 19 % | 15 % | 15 % | 14 % | 14 % | 14 % | 14 % | 13 % | 13 % |- style="" | [[Janubiy Osiyo|Janubiy]] va [[Sharqiy Osiyo]] | 4 % | 7 % | 15 % | 22 % | 23 % | 25 % | 25 % | 26 % | 26 % | 26 % | 27 % | 27 % | 28 % |- style="" | Boshqa [[Lotin amerikasi|Lotin Amerikasi]] | 4 % | 11 % | 16 % | 21 % | 22 % | 24 % | 24 % | 24 % | 24 % | 24 % | 24 % | 25 % | 25 % |- style="" | [[Meksika]] | 6 % | 8 % | 16 % | 22 % | 29 % | 29 % | 29 % | 28 % | 28 % | 28 % | 27 % | 26 % | 25 % |} Eslatma: „Boshqa Lotin Amerikasi“ga Markaziy Amerika, Janubiy Amerika va Karib dengizi kiradi. {| class="wikitable" |+Moliyaviy yilga kelib qonuniy doimiy rezident maqomini olgan shaxslar<ref name="y">{{Veb manbasi|sarlavha=Table 1. Persons obtaining lawful permanent resident status: fiscal years 1820 to 2017|sana=August 14, 2018|url=https://www.dhs.gov/immigration-statistics/yearbook/2017/table1|kirish sanasi=January 3, 2019|nashriyot=U.S. Department of Homeland Security}}</ref><ref name="2018data">[https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2018/lawful_permanent_residents_2018.pdf U.S. 2018 Lawful Permanent Residents Annual Flow Report] authored by the Office of Immigration Statistics (OIS) in the Department of Homeland Security (DHS)</ref><ref name="2019data">[https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2019/lawful_permanent_residents_2019.pdf U.S. 2019 Lawful Permanent Residents Annual Flow Report] authored by the Office of Immigration Statistics (OIS) in the Department of Homeland Security (DHS)</ref><ref name="2020data">[https://www.dhs.gov/immigration-statistics/lawful-permanent-residents U.S. Lawful Permanent Residents 2020 Data Tables] 11/18/2021, authored by the Department of Homeland Security (DHS)</ref> ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | ! scope="col" style="width:50px;" | Yil ! scope="col" style="width:80px;" | |- | 1890-yil | 455 302 | 1910-yil | 1 041 570 | 1930-yil | 241 700 | 1950-yil | 249,187 | 1970-yil | 373 326 | 1990-yil | 1 535 872 | 2010-yil | 1 042 625 | 2018-yil | 1 096 611 |- | 1895-yil | 258 536 | 1915-yil | 326 700 | 1935-yil | 34 956 | 1955-yil | 237 790 | 1975-yil | 385 378 | 1995-yil | 720,177 | 2015-yil | 1 051 031 | 2019-yil | 1 031 765 |- | 1900-yil | 448 572 | 1920-yil | 430 001 | 1940-yil | 70 756 | 1960-yil | 265 398 | 1980-yil | 524,295 | 2000-yil | 841 002 | 2016-yil | 1 183 505 | 2020-yil | 707 362 |- | 1905-yil | 1 026 499 | 1925-yil | 294 314 | 1945-yil | 38,119 | 1965-yil | 296 697 | 1985-yil | 568 149 | 2005-yil | 1 122 257 | 2017-yil | 1 127 167 |} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! scope="col" style="width:80px;" |Oʻn yil ! scope="col" style="width:160px;" | Yiliga oʻrtacha |- | 1890-99-yillar | 369,100 |- | 1900-09-yillar | 745,100 |- | 1910-19-yillar | 634,400 |- | 1920-29-yillar | 429 600 |- | 1930-39-yillar | 69 900 |- | 1940-49-yillar | 85 700 |- | 1950-59-yillar | 249 900 |- | 1960-69-yillar | 321 400 |- | 1970-79-yillar | 424 800 |- | 1980-89-yillar | 624,400 |- | 1990-99-yillar | 977 500 |- | 2000-09-yillar | 1 029 900 |- | 2010-19-yillar | 1 063 300 |} Qochqinlar raqamlari [[Fayl:C-17_carrying_passengers_out_of_Afghanistan.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/C-17_carrying_passengers_out_of_Afghanistan.jpg/220px-C-17_carrying_passengers_out_of_Afghanistan.jpg|thumb| „Ittifoqchilar boshpanasi“ operatsiyasi : [[Kobulning qulashi (2021)|Kobulning qulashi]] paytida afgʻonlar AQSh havo kuchlarining Boeing C-17 samolyotida evakuatsiya qilinmoqda (2021)]] Davlat departamenti maʼlumotlariga koʻra, 2016-moliya yilida butun dunyodan AQShga 84 988 qochqin qabul qilingan. 2017-moliya yilida AQShga 53 691 qochqin qabul qilingan. Tramp lavozimga kelganidan keyin sezilarli pasayish kuzatildi. 2018-yilda atigi 22 405 qochqin AQShga qabul qilindi. Bu Trump maʼmuriyati mavjud boʻlganidan beri qochqinlarni qabul qilishning sezilarli darajada kamayganini koʻrsatadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/immigration-statistics/refugees-asylees|sarlavha=Refugees and Asylees|sana=April 5, 2016|ish=Department of Homeland Security|til=en|kirish sanasi=November 22, 2019}}</ref>. 2019-yil 26-sentabrda Tramp maʼmuriyati 2020-moliya yilida atigi 18 ming qochqinning Qoʻshma Shtatlarga joylashishiga ruxsat berishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi, bu zamonaviy dastur 1980-yilda boshlanganidan beri eng past koʻrsatkichni tashkil etadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sbs.com.au/news/trump-proposes-slashing-refugee-numbers|sarlavha=Trump proposes slashing refugee numbers|ish=SBS News}}</ref><ref name="cbsnews.com">{{Yangiliklar manbasi |title=Trump to cut number of refugees allowed in U.S. to lowest ever |work=www.cbsnews.com |url=https://www.cbsnews.com/news/president-trump-to-propose-lowest-ever-refugee-cap-in-american-history/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=September 27, 2019 |title=US slashes refugee limit to all-time low of 18,000 |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-49847906}}</ref> 2020-yilda Tramp maʼmuriyati 2021-yilda AQShga qochqinlar qabul qilishni rekord darajada kamaytirishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi, yaʼni 2020-yilda 18 ming qochqindan 15000 nafarga qisqaradi. Bu Tramp davridagi ketma-ket toʻrtinchi yildirki, qochqinlarni qabul qilish kamayganini anglatadi<ref name="TrumpLimit">{{Veb manbasi|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/1/trump-plans-to-limit-us-refugee-admissions-to-a-record-low|sarlavha=Trump to limit 2021 US refugee admissions to 15,000, a record low|ish=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="nbcnews.com">{{Veb manbasi|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/trump-plans-slash-refugee-admissions-u-s-record-low-n1241672|sarlavha=U.S. to cut refugee admissions to U.S. to a record low|ish=NBC News}}</ref><ref name="TrumpLow">{{Veb manbasi|url=https://www.dw.com/en/donald-trump-slashes-us-refugee-admissions-to-record-low/a-55114405|sarlavha=Donald Trump slashes US refugee admissions to record low|sana=October 1, 2020|ish=DW.COM}}</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" !Davr ! Qochqinlar dasturi<ref name="aljazeera.com">{{Veb manbasi|url=https://www.aljazeera.com/news/2017/09/slashes-number-refugees-ready-resettle-170928033816715.html|sarlavha=US slashes number of refugees it is ready to resettle|ish=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="Shameful">{{Veb manbasi|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/09/slashes-number-refugees-admit-30000-180917225659912.html|sarlavha='Shameful': US slashes number of refugees it will admit to 30,000|ish=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="TrumpLimit"/><ref name="nbcnews.com"/><ref name="TrumpLow"/> |- | 2018-yil | 45 000 |- | 2019-yil | 30 000 |- | 2020-yil | 18 000 |- | 2021-yil | 15 000 |} == Zamonaviy immigratsiya == [[Fayl:SalemMassCustomHouseNaturalization3ty13543.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/SalemMassCustomHouseNaturalization3ty13543.jpg/220px-SalemMassCustomHouseNaturalization3ty13543.jpg|thumb| Marosim. Salem. Massachusets, 2007-yil]] 1930-yillargacha qonuniy immigrantlarning aksariyati erkaklar boʻlgan. 1990-yillarga kelib, ayollar barcha qonuniy immigrantlarning yarmidan koʻprogʻini tashkil etdi<ref name="nap">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=52 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 5253.</ref>. Zamonaviy immigrantlar odatda Qoʻshma Shtatlarning tub aholisidan yoshroq boʻlib, 15 yoshdan 34 yoshgacha boʻlgan odamlar koʻp vakillik qiladilar<ref name="nap9">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=54 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 54.</ref>. Immigrantlar, shuningdek, oʻsha yoshdagi amerikaliklarga qaraganda koʻproq turmush qurishadi va ajralish ehtimoli kamroq<ref name="nap10">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=56 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 56.</ref>. Immigrantlar, ehtimol, oʻz mamlakatlar yaqinidan kelgan odamlar yashaydigan joylarga koʻchib oʻtishlari va yashashlari mumkin. Bu hodisa Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya tarixi davomida toʻgʻri boʻlib qoldi<ref name="nap11">[http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=5779&page=58 The New Americans], Smith and Edmonston, The Academy Press. p. 58 („Immigrants have always moved to relatively few places, settling where they have family or friends, or where there are people from their ancestral country or community.“).</ref>. 2009-yilda Public Agenda tomonidan soʻralgan oʻn nafar immigrantdan yetti nafari AQShni oʻzining doimiy uyiga aylantirish niyatida ekanliklarini aytishgan va 71 % agar buni qaytadan qila olsalar, hali ham AQShga kelishlarini aytishgan. Xuddi shu tadqiqotda, muhojirlarning 76 foizi [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|2001-yil 11-sentabrdagi xurujlardan]] keyin hukumat immigratsiya qonunlarini qoʻllashda qattiqqoʻllashganini taʼkidlagan va 24 foizi shaxsan oʻzlari biroz yoki koʻp diskriminatsiyaga uchraganliklarini bildirishgan<ref name="publicagenda">http://www.publicagenda.org/pages/immigrants [https://web.archive.org/web/20110727191652/http://publicagenda.org/pages/immigrants Archived] July 27, 2011, at the [[Wayback Machine]] 2009 report available for download, „A Place to Call Home: What Immigrants Say Now About Life in America“</ref>. 11-sentabr xurujlaridan keyin AQShdagi immigratsiya jamoatchilikning munosabati katta taʼsir koʻrsatdi. Hujumlardan soʻng, 2009-yilda Gallup soʻroviga koʻra, amerikaliklarning 52 foizi immigratsiya AQSh uchun yaxshi narsa deb hisoblagan, bu avvalgi yildagi 62 foizdan kam. 2008-yildagi „Publika kun tartibi“ soʻrovi shuni koʻrsatdiki, amerikaliklarning yarmi immigratsiya ustidan nazoratni kuchaytirish AQSh milliy xavfsizligini mustahkamlash uchun „katta ish“ qilishini aytishgan. Garvard siyosatshunosi va tarixchisi [[Samuel P. Huntington|Samuel P. Xantington]] oʻzining 2004-yilda chop etilgan ''"Biz kimmiz? Amerikaning milliy oʻziga xosligi bilan bogʻliq muammolar'' Lotin Amerikasidan, ayniqsa Meksikadan ommaviy immigratsiyaning davom etishining kelajakdagi potentsial oqibatlari Qoʻshma Shtatlarning bifurkatsiyasiga olib kelishi mumkin<ref name="TOC of book on Library of Congress">{{Veb manbasi|sarlavha=Table of contents for Who are we? : the challenges to America's national identity / Samuel P. Huntington|url=http://catdir.loc.gov/catdir/enhancements/fy0645/2004042902-t.html|ish=Library of Congress}}</ref><ref name="Samuel Huntington Interview">{{Veb manbasi|sarlavha=Samuel Huntington – on Immigration and the American Identity – Podcast Interview|url=http://thoughtcast.org/samuel-huntington/|ish=Thoughtcast|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170305231157/http://thoughtcast.org/samuel-huntington/|arxivsana=March 5, 2017}}</ref> degan. AQShdagi noqonuniy meksikalik muhojirlarning taxminiy soni 2007-yildagi taxminan 7 milliondan 2011-yilda 6,1 millionga kamaydi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.utsandiego.com/news/2012/apr/24/tp-mexican-migration-appears-to-be-in-reverse/|sarlavha=Mexican Migration Appears To Be In Reverse|muallif=Yen|ism=Hope|sana=April 24, 2012|ish=The San Diego Union-Tribune|kirish sanasi=April 19, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150501131011/http://www.utsandiego.com/news/2012/apr/24/tp-mexican-migration-appears-to-be-in-reverse/|arxivsana=May 1, 2015}}</ref>. Sharhlovchilar immigratsiya tendensiyasining teskarisini 2008-yilda boshlangan iqtisodiy tanazzul bilan bogʻlaydilar, bu esa kamroq ish oʻrinlari mavjudligini anglatadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.newsday.com/opinion/oped/navarrette-the-mexican-reverse-migration-1.3686534|sarlavha=Navarrette: The Mexican reverse migration|muallif=Ruben Navarrette Jr|sana=April 27, 2012|ish=Newsday|kirish sanasi=April 19, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160428031331/http://www.newsday.com/opinion/oped/navarrette-the-mexican-reverse-migration-1.3686534|arxivsana=April 28, 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=November 27, 2012 |title=Mexicans feeling persecuted flee U.S. |work=CNN |url=http://www.cnn.com/2012/11/26/world/americas/mexico-leaving-us/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305190620/http://www.cnn.com/2012/11/26/world/americas/mexico-leaving-us/index.html |archive-date=March 5, 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=October 23, 2012 |title=L.A. Now |work=Los Angeles Times |url=http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2012/10/la-now-live-a-daily-conversation-with-the-times-newsroom-15.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306023859/http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2012/10/la-now-live-a-daily-conversation-with-the-times-newsroom-15.html |archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Preston |first=Julia |date=July 31, 2008 |title=Decline Seen in Numbers of People Here Illegally |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/07/31/us/31immig.html?partner=rssnyt |url-status=live |access-date=May 5, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150424181029/http://www.nytimes.com/2008/07/31/us/31immig.html?partner=rssnyt |archive-date=April 24, 2015}}</ref>. [[Pyu tadqiqot markazi]] maʼlumotlariga koʻra, 2010-yilda Meksikada tugʻilganlarning aniq immigratsiyasi toʻxtab qolgan va salbiy koʻrsatkichlarga oʻtishga moyil boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.pewhispanic.org/2012/04/23/net-migration-from-mexico-falls-to-zero-and-perhaps-less/|sarlavha=Net Migration from Mexico Falls to Zero – and Perhaps Less|sana=April 23, 2012|ish=Pew Research Center's Hispanic Trends Project|kirish sanasi=April 19, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160421222133/http://www.pewhispanic.org/2012/04/23/net-migration-from-mexico-falls-to-zero-and-perhaps-less/|arxivsana=April 21, 2016}}</ref>. AQShning 80 dan ortiq shaharlari<ref name="sfgate13">"[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2010/08/04/MN5H1ENBPK.DTL&type=politics Governor candidates oppose sanctuary cities] [https://web.archive.org/web/20110917132412/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2010%2F08%2F04%2FMN5H1ENBPK.DTL&type=politics Archived] September 17, 2011, at the [[Wayback Machine]]". ''San Francisco Chronicle''. August 4, 2010.</ref>, jumladan [[Vashington (shahar)|Vashington]], [[New York (shahar)|Nyu-York]], [[Los Anjeles|Los-Anjeles]], [[Chicago|Chikago]], [[San Francisco|San-Fransisko]], [[San Diego|San-Diego]], [[San Jose (California)|San-Xose]], [[Salt Lake City|Solt-Leyk Siti]], [[Phoenix (Arizona)|Feniks]], [[Dallas]], [[Fort Uert (Texas)|Fort-Uort]], [[Hyuston|Xyuston]], [[Detroit|Detroyt]], Jersi Siti, [[Minneapolis]], [[Denver]], [[Baltimore (Maryland)|Baltimor]], [[Seattle|Sietl]], [[Portland (Oregon)|Portlend, Oregon]] va Portlend, Meyn shaharlarida muqaddas shahar siyosati mavjud. === Kelib chiqqan mamlakatlar === {| class="wikitable" |+Hududlar boʻyicha yangi qonuniy doimiy rezidentlar oqimi, 2015—2020-yillar ! scope="col" style="width:120px;" | Mintaqa ! scope="col" style="width:80px;" | 2015-yil ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2016-yil ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2017-yil ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2018-yil<ref name="2018data"/> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2019-yil<ref name="2019data"/> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | 2020-yil<ref name="2020data"/> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>jami %</small> ! scope="col" style="width:80px;" | <small>{{Oʻsish}}</small> <small>/{{Loss}}</small> 2020-yilda % |- | Amerika | 438 435 | 41,7 % | 506 901 | 42,8 % | 492 726 | 43,7 % | 497 860 | 45,4 % | 461 710 | 44,8 % | 284 491 | 40,2 % |{{Loss}} 38,4 % |- | Osiyo | 419 297 | 39,9 % | 462 299 | 39,1 % | 424 743 | 37,7 % | 397,187 | 36,2 % | 364 761 | 35,4 % | 272 597 | 38,5 % |{{Loss}} 25,3 % |- | Afrika | 101 415 | 9,7 % | 113 426 | 9,6 % | 118 824 | 10,5 % | 115 736 | 10,6 % | 111,194 | 10,8 % | 76 649 | 10,8 % |{{Loss}} 31,1 % |- | Yevropa | 85 803 | 8,2 % | 93 567 | 7,9 % | 84 335 | 7,5 % | 80 024 | 7,3 % | 87 597 | 8,5 % | 68 994 | 9,8 % |{{Loss}} 21,2 % |- | Avstraliya va Okeaniya | 5404 | 0,5 % | 5,588 | 0,5 % | 5,071 | 0,5 % | 4,653 | 0,4 % | 5359 | 0,5 % | 3998 | 0,6 % |{{Loss}} 25,4 % |- | Nomaʼlum | 677 | 0,1 % | 1724 | 0,1 % | 1468 | 0,1 % | 1151 | 0,1 % | 1144 | 0,1 % | 633 | 0,1 % |{{Loss}} |- | '''Jami''' | '''1 051 031''' | '''100 %''' | '''1 183 505''' | '''100 %''' | '''1 127 167''' | '''100 %''' | '''1 096 611''' | '''100 %''' | '''1 031 765''' | '''100 %''' | '''707 632''' | '''100 %''' |{{Loss}} '''31,4 %''' |} Manba: AQSh Ichki xavfsizlik departamenti, Immigratsiya statistikasi boshqarmasi<ref name="2014-data">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/LPR%20Flow%20Report%202014_508.pdf|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=May 20, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160522235943/https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/LPR%20Flow%20Report%202014_508.pdf|arxivsana=May 22, 2016}}</ref><ref name="2015data">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/profiles-lawful-permanent-residents-2015-country|sarlavha=Profiles on Lawful Permanent Residents 2015 Country - Homeland Security|sana=January 31, 2017|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170316205137/https://www.dhs.gov/profiles-lawful-permanent-residents-2015-country|arxivsana=March 16, 2017}}</ref><ref name="update2016">{{Veb manbasi|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/fy16_lawful-permanent-residents.pdf|sarlavha=U.S. Lawful Permanent Residents: 2016}}</ref><ref name="update2017">{{Veb manbasi|sarlavha=U.S. Lawful Permanent Residents: 2017|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/Lawful_Permanent_Residents_2017.pdf}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+'''2015—2020-yillardagi eng koʻp joʻnatuvchi 15 ta davlat:'''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Archived copy|url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/Lawful_Permanent_Residents_2015.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170430122619/https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/Lawful_Permanent_Residents_2015.pdf|arxivsana=April 30, 2017|kirish sanasi=June 10, 2017}}</ref><ref name="update2017"/> ! scope="col" style="width:120px;" |Mamlakat ! scope="col" style="width:80px;" |2015 ! scope="col" style="width:80px;" |2016 ! scope="col" style="width:80px;" |2017 ! scope="col" style="width:80px;" |2018 ! scope="col" style="width:80px;" |2019 ! scope="col" style="width:80px;" |2020 |- |{{Flagicon|Mexico}} [[Meksika]] |158,619 |174,534 |170,581 |161,858 |156,052 |100,325 |- |{{flagicon|India}} [[Hindiston]] |64,116 |64,687 |60,394 |59,821 |54,495 |46,363 |- |{{flagicon|China}} [[Xitoy]] |74,558 |81,772 |71,565 |65,214 |62,248 |41,483 |- |{{Flagicon|Dominican Republic}} Dominika |50,610 |61,161 |58,520 |57,413 |49,911 |30,005 |- |{{Flagicon|Vietnam}} [[Vetnam]] |30,832 |41,451 |38,231 |33,834 |39,712 |29,995 |- |{{Flagicon|Philippines}} [[Filippin]] |56,478 |53,287 |49,147 |47,258 |45,920 |25,491 |- |{{Flagicon|El Salvador}} [[Salvador]] |19,487 |23,449 |25,109 |28,326 |27,656 |17,907 |- |{{Flagicon|Brazil}} [[Braziliya]] |11,424 |13,812 |14,989 |15,394 |19,825 |16,746 |- |{{Flagicon|Cuba}} [[Kuba]] |54,396 |66,516 |65,028 |76,486 |41,641 |16,367 |- |{{Flagicon|South Korea}} [[Janubiy Koreya]] |17,138 |21,801 |19,194 |17,676 |18,479 |16,244 |- |{{Flagicon|Jamaica}} [[Yamayka]] |17,642 |23,350 |21,905 |20,347 |21,689 |12,826 |- |{{Flagicon|Nigeria}} [[Nigeriya]] |11,542 |14,380 |13,539 |13,952 |15,888 |12,398 |- |{{Flagicon|Venezuela}} [[Venesuela]] |9,144 |10,772 |11,809 |11,762 |15,720 |12,136 |- |{{Flagicon|Colombia}} [[Kolumbiya]] |17,316 |18,610 |17,956 |17,545 |19,841 |11,989 |- |{{Flagicon|Afghanistan}} [[Afg'oniston]] |8,328 |12,513 |19,538 |12,935 |10,136 |11,407 |- |'''Umumiy''' |'''1,051,031''' |'''1,183,505''' |'''1,127,167''' |'''1,096,611''' |'''1,031,765''' |'''707,362''' |} {{PieChart|caption=AQSh immigrantlari o'rtasida gaplashadigan tillar, 2016:<ref name="pewhispanic.org"/>|style=clear:none;|thumb=left|label1=Faqat ingliz|value1=16|color1=blue|label2=Ispan|value2=43|color2=brown|label3=Xitoy|value3=6|color3=red|label4=Hind va unga qardosh tillar|value4=5|color4=yellow|label5=Filippin|value5=4|color5=pink|label6=Fransuz|value6=3|color6=gray|label7=Vetnam|value7=3|color7=black|label8=Arab|value8=2|color8=green|label9=Boshqa|value9=18|color9=light blue}}<div style="clear:both;"></div> == Demografiya == === Qatlam va yoʻnalishlar === [[Fayl:Mulberry_Street_NYC_c1900_LOC_3g04637u_edit.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Mulberry_Street_NYC_c1900_LOC_3g04637u_edit.jpg/220px-Mulberry_Street_NYC_c1900_LOC_3g04637u_edit.jpg|thumb| Nyu-Yorkdagi kichik Italiya, taxminan 1900-yillar]] [[Fayl:Pinoydayparade2.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Pinoydayparade2.JPG/220px-Pinoydayparade2.JPG|right|thumb| Nyu-York shahridagi Filippin Mustaqillik kuni paradida olomon]] [[Fayl:Galveston_Immigration_Stations.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Galveston_Immigration_Stations.jpg/220px-Galveston_Immigration_Stations.jpg|thumb| Galveston immigratsiya stantsiyalari]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" !Yil ! soni<br /> chet elda tugʻilgan ! Foiz<br /> chet elda tugʻilgan |- | 1850-yil | 2 244 602 | 9.7 |- | 1860-yil | 4 138 697 | 13.2 |- | 1870-yil | 5 567 229 | 14.4 |- | 1880-yil | 6 679 943 | 13.3 |- | 1890-yil | 9 249 547 | 14.8 |- | 1900-yil | 10 341 276 | 13.6 |- | 1910-yil | 13 515 886 | 14.7 |- | 1920-yil | 13 920 692 | 13.2 |- | 1930-yil | 14,204,149 | 11.6 |- | 1940-yil | 11 594 896 | 8.8 |- | 1950-yil | 10 347 395 | 6.9 |- | 1960-yil | 9 738 091 | 5.4 |- | 1970-yil | 9 619 302 | 4.7 |- | 1980-yil | 14 079 906 | 6.2 |- | 1990-yil | 19 767 316 | 7.9 |- | 2000-yil | 31 107 889 | 11.1 |- | 2010-yil | 39 956 000 | 12.9 |- | 2017-yil | 44 525 500 | 13.7 |- | 2018-yil | 44 728 502 | 13.5 |- | 2019-yil | 44 932 799 | |} * 2010, 2017<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2016 |title=Place of Birth for the Foreign-born in the United States |url=https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B05006&prodType=table |url-status=dead |access-date=March 16, 2017 |archive-url=https://archive.today/20200214060704/https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B05006&prodType=table |archive-date=February 14, 2020}}</ref>, 2018<ref name="J">{{Veb manbasi|url=http://data.census.gov/cedsci/table?t=Place%20of%20Birth&tid=ACSDT1Y2018.B05006&hidePreview=false&vintage=2018.|sarlavha=Explore Census Data|qaralgan sana=2022-09-02|arxivsana=2021-12-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211217012420/https://data.census.gov/cedsci/table?t=Place%20of%20Birth&tid=ACSDT1Y2018.B05006&hidePreview=false&vintage=2018.}} Retrieved September 1, 2020</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.census.gov/quickfacts/fact/table/US/PST045219.|sarlavha=U.S. Census Bureau QuickFacts: United States}} Retrieved September 1, 2020</ref> Qoʻshma Shtatlar 1991-yildan 2000-yilgacha oʻn milliondan oʻn bir milliongacha qonuniy immigrantlarni qabul qildi, bu avvalgi oʻn yillikdagiga qaraganda koʻproq. Eng soʻnggi oʻn yillikda,  AQShda istiqomat qilgan 10 million qonuniy immigrantlar yillik oʻsishning qariyb uchdan bir qismini tashkil etadi, chunki AQSh aholisi 32 millionga (249 milliondan 281 millionga) koʻpaydi. Taqqoslash uchun, oldingi eng yuqori oʻn yillik 1900-yillar boʻlib, 8,8 million kishi kelgan va bu AQSh aholisining umumiy soni har yili bir foizga koʻpaygan. Xususan, „Amerikaliklarning qariyb 15 foizi 1910-yilda chet elda tugʻilgan boʻlsa, 1999-yilda atigi 10 foizga yaqini chet elda tugʻilgan“<ref name="autogenerated1">Mary E. Williams, ''Immigration''. (San Diego: GreenHaven Press) 2004. p. 82.</ref>. 1970-yilga kelib, immigrantlar AQSh aholisining 4,7 foizini tashkil qilgan va 1980-yilda 6,2 foizga oshgan, 2009-yilda esa 12,5 foizni tashkil etgan<ref name="migrationinformation14">"[http://www.migrationinformation.org/feature/display.cfm?ID=649 Frequently Requested Statistics on Immigrants in the United States] [https://web.archive.org/web/20080317231508/http://www.migrationinformation.org/feature/display.cfm?ID=649 Archived] March 17, 2008, at the [[Wayback Machine]]", Aaron Terrazas and Jeanne Batalova, ''Migration Policy Institute'', October 2009.</ref>. 2010-yil holatiga koʻra, 18 yoshgacha boʻlgan AQSh aholisining 25 % birinchi yoki ikkinchi avlod immigrantlari edi<ref name="nytimes">"[https://www.nytimes.com/2010/06/27/weekinreview/27deparle.html?ref=world Global Migration: A World Ever More on the Move] [https://web.archive.org/web/20170630121517/http://www.nytimes.com/2010/06/27/weekinreview/27deparle.html?ref=world Archived] June 30, 2017, at the [[Wayback Machine]]". ''The New York Times''. June 25, 2010.</ref>. Yaqinda oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, 2008-yilda AQShda tugʻilgan chaqaloqlarning sakkiz foizi noqonuniy immigrant ota-onalarga tegishli<ref name="wsj">"[https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704216804575423641955803732?KEYWORDS=MIRIAM+JORDAN Illegal Immigrants Estimated to Account for 1 in 12 U.S. Births]". ''The Wall Street Journal''. August 12, 2010.</ref>. AQShga qonuniy immigratsiya 1930-yillarda 250 000 dan 1950-yillarda 2,5 millionga, 1970-yillarda 4,5 millionga va 1980-yillarda 7,3 millionga oshdi, 1990-yillarda 10 millionga yaqin boʻldi. 2000-yildan beri Qoʻshma Shtatlarga qonuniy immigrantlar yiliga taxminan 1 000 000 kishini tashkil etgan 37 000 000 dan oshiq qonuniy immigrantlar soni eng yuqori darajada. 2005—2006-yillardagi hisobotlarda noqonuniy immigratsiya yiliga 700 000 dan 1 500 000 gacha boʻlgan. Immigratsiya 1990-yildan 2000-yilgacha xorijda tugʻilgan aholining 57,4 % ga oʻsishiga olib keldi<ref name="migrationinformation15"><cite class="citation news cs1">[http://www.migrationinformation.org/USfocus/display.cfm?ID=71#2 „Characteristics of the Foreign Born in the United States: Results from Census 2000“]. ''Migrationpolicy.org''. Migrationinformation.org. [https://web.archive.org/web/20120410092049/http://www.migrationinformation.org/USfocus/display.cfm?ID=71#2 Archived] from the original on April 10, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref>. === Kelib chiqishi === '''2019-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi chet elda tugʻilgan aholi'''<ref name="J"/><ref name="data.census.gov">{{Veb manbasi|url=https://data.census.gov/cedsci/table?t=Place%20of%20Birth&tid=ACSDT1Y2019.B05006&hidePreview=false|sarlavha=Place of Birth for The Foreign-Born Population In The United States {{!}} 2019: ACS 1-Year Estimates Detailed Tables}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! style="text-align:center" |Tugʻilish ! style="text-align:center" |Aholi (2019) ! style="text-align:center" |<small>2018-2019 |- | style="text-align:left" |'''Jami chet elda tugʻilganlar''' |{{Oʻsish}}'''44,932,799''' | +204,297 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Mexico}} Meksika |{{Loss}}10,931,939 |−239,954 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|India}} Hindiston |{{Oʻsish}}2,688,075 | +35,222 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|China}} Xitoy |{{Oʻsish}}2,250,230 | +28,287 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Philippines}} Filippin |{{Oʻsish}}2,045,248 | +31,492 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|El Salvador}} Salvador |{{Loss}}1,412,101 |−7,229 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Vietnam}} Vetnam |{{Oʻsish}}1,383,779 | +38,026 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cuba}} Kuba |{{Oʻsish}}1,359,990 | +16,030 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Dominican Republic}} Dominika |{{Loss}}1,169,420 |−8,444 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|South Korea}} Janubiy Koreya |{{Loss}}1,038,885 |−214 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Guatemala}} Gavatemala |{{Oʻsish}}1,111,495 | +104,508 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Colombia}} |{{Oʻsish}}808,148 | +18,587 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Canada}} Kanada |{{Loss}}797,158 |−16,506 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Jamaica}} Yamayka |{{Oʻsish}}772,215 | +38,786 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Honduras}} Gonduras |{{Oʻsish}}745,838 | +99,585 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Haiti}} Gaiti |{{Oʻsish}}701,688 | +14,502 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|United Kingdom}} Buyuk Britaniya |{{Loss}}687,186 |−12,007 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Germany}} Germaniya |{{Loss}}537,691 |−21,411 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Brazil}} Braziliya |{{Oʻsish}}502,104 | +29,467 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Venezuela}} Venesuela |{{Oʻsish}}465,235 | +71,394 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Peru}} Peru |{{Loss}}446,063 |−21,109 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ecuador}} Ekvador |{{Loss}}431,150 |−11,955 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Poland}} Polsha |{{Oʻsish}}404,107 | +5,321 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Pakistan}} Pokiston |{{Oʻsish}}398,399 | +19,296 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Nigeria}} |{{Oʻsish}}392,811 | +18,100 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Russia}} Rossiya |{{Oʻsish}}392,422 | +8,917 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Iran}} Eron |{{Oʻsish}}385,473 | +3,522 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Taiwan}} |{{Loss}}371,851 |−18,299 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ukraine}} Ukraina |{{Oʻsish}}354,832 | +28,947 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Japan}} Yaponiya |{{Loss}}333,273 |−28,292 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Italy}} Italiya |{{Loss}}314,867 |−10,036 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bangladesh}} BAngladesh |{{Oʻsish}}261,348 | +296 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Thailand}} Tailand |{{Loss}}260,820 |−8,561 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Nicaragua}} Nikaragua |{{Loss}}257,343 |−4,734 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ethiopia}} |{{Loss}}256,032 |−22,051 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Guyana}} Gayana |{{Loss}}253,847 |−26,450 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Iraq}} Iroq |{{Oʻsish}}249,670 | +12,248 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Hong Kong}} Gong Kong |{{Loss}}231,469 |−1,779 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Trinidad and Tobago}} Trinidad va Tobakko |{{Loss}}212,798 |−9,770 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Argentina}} Argentina |{{Oʻsish}}210,767 | +16,346 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Egypt}} Misr |{{Loss}}205,852 |−1,727 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ghana}} Gana |{{Oʻsish}}199,163 | +3,792 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Laos}} Laos |{{Loss}}176,904 |−7,486 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|France}} Fransiya |{{Loss}}171,452 |−19,727 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Romania}} Ruminiya |{{Oʻsish}}167,751 | +5,308 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Nepal}} Nepal |{{Oʻsish}}166,651 | +18,017 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Portugal}} Portugaliya |{{Loss}}161,500 |−8,390 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Kenya}} Keniya |{{Oʻsish}}153,414 | +6,854 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Burma}} Birma |{{Oʻsish}}150,877 | +10,486 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cambodia}} Kambodja |{{Oʻsish}}149,326 | +10,792 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Israel}} Isroil |{{Oʻsish}}132,477 | +2,551 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Afghanistan}} Afgʻoniston |{{Oʻsish}}132,160 | +18,491 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Lebanon}} Livan |{{Loss}}120,065 |−1,861 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Greece}} Gretsiya |{{Loss}}119,571 |−6,128 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Turkey}} Turkiya |{{Loss}}117,291 |−9,203 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Spain}} Ispaniya |{{Loss}}116,077 |−1,713 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Somalia}} Somali |{{Oʻsish}}114,607 | +11,230 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Ireland}} Irlandiya |{{Loss}}111,886 |−13,104 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|South Africa}} Janubiy Afrika |{{Oʻsish}}111,116 | +11,444 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}} Bosniya va Gersegovina |{{Loss}}104,612 |−957 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Indonesia}} Indoneziya |{{Oʻsish}}101,622 | +7,543 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Panama}} Panama |{{Loss}}101,076 |−2,674 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Australia}} Avstraliya |{{Oʻsish}}98,969 | +8,382 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Liberia}} |{{Oʻsish}}98,116 | +12,824 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Albania}} Albaniya |{{Oʻsish}}94,856 | +4,617 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Chile}} Chili |{{Loss}}93,950 |−9,080 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Costa Rica}} Kosta-Rika |{{Oʻsish}}93,620 | +6,237 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Syria}} Suriya |{{Loss}}92,514 |−19,252 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Jordan}} Iordaniya |{{Oʻsish}}90,018 | +2,335 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Armenia}} Armaniston |{{Oʻsish}}87,419 | +151 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Netherlands}} Niderlandiya |{{Loss}}82,603 |−5,632 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bolivia}} Boliviya |{{Oʻsish}}79,804 | +447 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Morocco}} Morokko |{{Loss}}77,434 |−1,978 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Saudi Arabia}} Saudiya Arabiston |{{Oʻsish}}76,840 | +2,166 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Malaysia}} Malayziya |{{Loss}}76,712 |−5,844 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cameroon}} |{{Loss}}72,634 |−5,374 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bulgaria}} Bolgariya |{{Loss}}66,950 |−5,239 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Uzbekistan}} [['''O'zbekiston''']] |{{Loss}}65,216 |−3,296 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Hungary}} Vengriya |{{Loss}}64,852 |−2,413 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} Kongo Demokratik Respublikasi |60,512 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Yemen}} Yaman |{{Loss}}58,627 |−3,795 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Belarus}} Belorussiya |{{Loss}}57,315 |−13,654 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Barbados}} Barbados |{{Loss}}52,279 |−1,097 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sri Lanka}} Shri Lanka |{{Loss}}51,695 |−305 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sudan}} Sudan |{{Loss}}51,351 |−1,300 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Eritrea}} Eritreya |{{Oʻsish}}49,355 | +4,245 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Uruguay}} Urugvay |{{Oʻsish}}48,900 | +2,638 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Fiji}} Fidji |{{Oʻsish}}48,710 | +5,195 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Moldova}} Moldova |{{Loss}}46,388 |−1,379 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sierra Leone}} |{{Loss}}45,506 |−2,328 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Belize}} Beliz |{{Loss}}44,364 |−2,923 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Uganda}} Uganda |44,150 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Sweden}} Shvetsiya |{{Loss}}43,506 |−6,236 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Switzerland}} Shvetsariya |{{Oʻsish}}42,958 | +8,536 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Bahamas}} Bagam orollari |{{Oʻsish}}40,067 | +10,851 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Austria}} Avstriya |{{Oʻsish}}39,083 | +100 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Serbia}} Serbiya |{{Oʻsish}}39,020 | +1,585 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Republic of the Congo}} Kongo |38,932 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Croatia}} |{{Loss}}37,044 |−1,941 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Cape Verde}} |{{Loss}}36,410 |−663 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Dominica}} Dominika |{{Loss}}36,372 |−721 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Singapore}} Singapur |{{Loss}}33,736 |−466 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Kazakhstan}} Qozogʻiston |{{Oʻsish}}33,438 | +5,148 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Lithuania}} Litva |{{Loss}}32,655 |−445 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Belgium}} Belgiya |{{Loss}}32,323 |−3,431 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Denmark}} Daniya |{{Oʻsish}}31,872 | +2,541 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Kuwait}} Quvayt |{{Loss}}31,113 |−4,494 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Senegal}} Senegal |30,828 | +/− |- | style="text-align:left" |[[Fayl:Flag_of_North_Macedonia.svg|25px|]] Shimoliy Makedoniya |{{Oʻsish}}30,359 | +4,456 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Micronesia}} |30,136 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Grenada}} Grenada |{{Loss}}29,722 |−11,288 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Latvia}} Latviya |{{Loss}}23,300 |−2,039 |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Zimbabwe}} Zimbabve |20,519 | +/− |- | style="text-align:left" |{{Flagicon|Norway}} [[Norvegiya]] |{{Loss}}20,143 |−4,928 |- |} == Immigratsiya taʼsiri == [[Fayl:San_Jose_May_Day_01.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/San_Jose_May_Day_01.jpg/220px-San_Jose_May_Day_01.jpg|alt=Mexican immigrants are seen protesting for more rights in San Jose.|thumb| Meksikalik muhojirlar Shimoliy Kaliforniyaning eng yirik shahri [[San Jose (California)|San-Xoseda]] (2006) koʻproq huquqlar uchun yurishmoqda.]] Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya aholi sonini sezilarli darajada oshiradi. Aholini roʻyxatga olish byurosi hisob-kitoblariga koʻra, AQSh aholisi 2014-yildagi 317 milliondan 2060-yilda immigratsiya bilan 417 millionga oshadi, bunda qariyb aholining 20 foizi chet elda tugʻilganlar boʻladi<ref name="Census2015">{{Cite report|url=https://www.census.gov/content/dam/Census/library/publications/2015/demo/p25-1143.pdf|title=Projections of the Size and Composition of the U.S. Population: 2014 to 2060|last=Colby|first1=Sandra L.|last2=Ortman|first2=Jennifer M.|date=March 2015|publisher=U.S. Department of Commerce Economics and Statistics Administration U.S. Census Bureau|pages=8–9|access-date=May 17, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160322211558/https://www.census.gov/content/dam/Census/library/publications/2015/demo/p25-1143.pdf|archivedate=March 22, 2016}}</ref>. Xususan, ispan va osiyolik amerikaliklarning aholisi immigratsiya tufayli sezilarli darajada koʻpaygan, ikkala populyatsiyada ham katta oʻsish kutilmoqda<ref name="Pew2015">{{Cite report|date=September 28, 2015|title=Modern Immigration Wave Brings 59 Million to U.S., Driving Population Growth and Change Through 2065|url=http://www.pewhispanic.org/2015/09/28/modern-immigration-wave-brings-59-million-to-u-s-driving-population-growth-and-change-through-2065/|publisher=Pew Research Center|page=1|access-date=May 17, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160511115421/http://www.pewhispanic.org/2015/09/28/modern-immigration-wave-brings-59-million-to-u-s-driving-population-growth-and-change-through-2065/|archivedate=May 11, 2016}}</ref><ref name="usatoday">[https://www.usatoday.com/news/nation/2008-02-11-population-study_N.htm U.S. Hispanic population to triple by 2050] [https://web.archive.org/web/20080616093857/http://www.usatoday.com/news/nation/2008-02-11-population-study_N.htm Archived] June 16, 2008, at the [[Wayback Machine]], ''USA Today''</ref>. Umuman olganda, Pyu hisobotida aytilishicha, Qoʻshma Shtatlar aholisi 2005-yildagi 296 milliondan 2065-yilda 441 millionga koʻtariladi, ammo immigratsiyasiz atigi 338 millionga etadi<ref name="Pew2015" /><ref name="segregation"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFCutlerGlaeserVigdor2008">Cutler, David M.; Glaeser, Edward L.; Vigdor, Jacob L. (2008). [http://www.nber.org/papers/w11295.pdf „Is the Melting Pot Still Hot? Explaining the Resurgence of Immigrant Segregation“] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''[[Review of Economics and Statistics]]''. '''90''' (3): 478-97. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1162/rest.90.3.478|10.1162/rest.90.3.478]]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:1110772 1110772].</cite></ref><ref name="WhiteFlight"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFHookSnyder2007">Hook, J.; Snyder, J. (2007). „Immigration, ethnicity, and the loss of white students from California public schools, 1990-2000“. ''Population Research and Policy Review''. '''26''' (3): 259-77. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1007/s11113-007-9035-8|10.1007/s11113-007-9035-8]]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:153644027 153644027].</cite></ref>. Qoʻshma Shtatlarga immigratsiya diniy xilma-xillikni ham oshirdi, immigratsiya tufayli Qoʻshma Shtatlarda islom, hinduizm, buddizm va sikxizm oʻsib bormoqda<ref>Charles H. Lippy, ''Faith in America: Organized religion today'' (2006) ch 6 pp. 107-27</ref>. Immigratsiya natijasida demografiyaning oʻzgarishi siyosiy qarashlarga taʼsir qildi. Muhojirlar [[Demokratlar partiyasi|Demokratik partiyani]] mahalliy aholiga qaraganda koʻproq qoʻllab-quvvatlaydi<ref name="globe obama"/><ref name="usatoday32"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFPage2007">Page, Susan (June 29, 2007). [https://www.usatoday.com/news/politics/2007-06-27-hispanics-dems-cover_N.htm „Hispanics turning back to Democrats for 2008“]. ''USA Today''. [https://web.archive.org/web/20120419024228/http://www.usatoday.com/news/politics/2007-06-27-hispanics-dems-cover_N.htm Archived] from the original on April 19, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref><ref name="aaldef"><cite class="citation web cs1" id="CITEREFFung2006">Fung, Margaret (November 9, 2006). [https://web.archive.org/web/20070807012554/http://www.aaldef.org/article.php?article_id=213 „AALDEF Exit Poll of 4,600 Asian American Voters Reveals Robust Support for Democratic Candidates in Key Congressional and State Races“]. ''aaldef.org''. American Legal Defense and Education Fund. Archived from [http://www.aaldef.org/article.php?article_id=213 the original] on August 7, 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 16,</span> 2015</span>.</cite></ref>. Immigratsiyani qoʻllab-quvvatlovchi va unga qarshi boʻlgan manfaat guruhlari immigratsiya siyosatida rol oʻynaydi<ref name="prachimishra"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFFacchiniMaydaMishra2011">Facchini, Giovanni; Mayda, Anna Maria; Mishra, Prachi (2011). „Do interest groups affect US immigration policy?“. ''Journal of International Economics''. '''85''' (1): 114-28. [[CiteSeerX (identifier)|CiteSeerX]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.682.1264 10.1.1.682.1264]</span>. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1016/j.jinteco.2011.05.006|10.1016/j.jinteco.2011.05.006]]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:154694541 154694541].</cite></ref><ref name="FacchiniSteinhardt2011">{{jurnal manbasi|last=Facchini|first1=Giovanni|last2=Steinhardt|first2=Max Friedrich|year=2011|title=What drives U.S. immigration policy? Evidence from congressional roll call votes|url=http://www.dagliano.unimi.it/media/WP2010_294.pdf|journal=Journal of Public Economics|volume=95|issue=7–8|pages=734–43|doi=10.1016/j.jpubeco.2011.02.008|issn=0047-2727}}</ref>. Muhojirlar Qoʻshma Shtatlarda jinoyatni koʻpaytirishi aniqlanmagan va immigrantlar mahalliy aholiga qaraganda kamroq jinoyatga qoʻl uradi<ref name=":14">{{Kitob manbasi|date=2015|title=The Integration of Immigrants into American Society|url=https://www.nap.edu/read/21746/chapter/9#326|language=en|publisher=National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine|doi=10.17226/21746|quote=Americans have long believed that immigrants are more likely than natives to commit crimes and that rising immigration leads to rising crime ... This belief is remarkably resilient to the contrary evidence that immigrants are in fact much less likely than natives to commit crimes.|isbn=978-0-309-37398-2}}</ref><ref name="doleac">{{Yangiliklar manbasi |last=Doleac |first=Jennifer |date=February 14, 2017 |title=Are immigrants more likely to commit crimes? |language=en-US |work=Econofact |publisher=[[Fletcher School of Law and Diplomacy]] |url=http://econofact.org/are-immigrants-more-likely-to-commit-crimes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170216053942/http://econofact.org/are-immigrants-more-likely-to-commit-crimes |archive-date=February 16, 2017}}</ref><ref name="crimearticles">{{jurnal manbasi|last=Graif|first1=Corina|last2=Sampson|first2=Robert J.|date=July 15, 2009|title=Spatial Heterogeneity in the Effects of Immigration and Diversity on Neighborhood Homicide Rates|journal=Homicide Studies|volume=13|issue=3|pages=242–60|doi=10.1177/1088767909336728|issn=1088-7679|pmc=2911240|pmid=20671811}}</ref><ref name="USAtod18">{{Yangiliklar manbasi |last=Gomez |first=Alan |date=January 31, 2018 |title=Trump painted a dark picture of immigrants, despite the facts |language=en |work=[[USA Today]] |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2018/01/31/trump-painted-dark-picture-immigrants-despite-facts/1081208001/ |access-date=February 1, 2018 |quote=All available national crime statistics show immigrants commit fewer crimes, not more, than those born in the U.S.}}</ref>. Baʼzi tadqiqotlarga koʻra, immigratsiyaning koʻpayishi AQShda jinoyatchilik darajasining pasayishini qisman tushuntirishi mumkin<ref name=":7">{{jurnal manbasi|last=Wadsworth|first1=Tim|date=June 1, 2010|title=Is Immigration Responsible for the Crime Drop? An Assessment of the Influence of Immigration on Changes in Violent Crime Between 1990 and 2000|url=https://archive.org/details/sim_social-science-quarterly_2010-06_91_2/page/531|journal=Social Science Quarterly|volume=91|issue=2|pages=531–53|doi=10.1111/j.1540-6237.2010.00706.x|issn=1540-6237}}</ref><ref>{{multiref2 <nowiki>|</nowiki>1={{jurnal manbasi|last=Stowell|first1=Jacob I.|last2=Messner|first2=Steven F.|last3=Mcgeever|first3=Kelly F.|last4=Raffalovich|first4=Lawrence E.|date=August 1, 2009|title=Immigration and the Recent Violent Crime Drop in the United States: A Pooled, Cross-Sectional Time-Series Analysis of Metropolitan Areas|url=https://archive.org/details/sim_criminology_2009-08_47_3/page/889|journal=Criminology|language=en|volume=47|issue=3|pages=889–928|doi=10.1111/j.1745-9125.2009.00162.x|issn=1745-9125}} |2={{jurnal manbasi|last=Sampson|first1=Robert J.|date=February 1, 2008|title=Rethinking Crime and Immigration|journal=Contexts|language=en|volume=7|issue=1|pages=28–33|doi=10.1525/ctx.2008.7.1.28|issn=1536-5042}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Ferraro|first1=Vincent|date=February 14, 2015|title=Immigration and Crime in the New Destinations, 2000–2007: A Test of the Disorganizing Effect of Migration|journal=Journal of Quantitative Criminology|language=en|volume=32|issue=1|pages=23–45|doi=10.1007/s10940-015-9252-y|issn=0748-4518}} |3={{jurnal manbasi|last=Stansfield|first1=Richard|date=August 2014|title=Safer Cities: A Macro-level analysis of Recent Immigration, Hispanic-owned Businesses, and Crime Rates in the United States|journal=Journal of Urban Affairs|volume=36|issue=3|pages=503–18|doi=10.1111/juaf.12051}}<nowiki>}}</nowiki></ref>. Bir tadqiqotga koʻra, odamlarni faqat noqonuniy immigrant boʻlgani uchun taʼqib qilmaslik siyosatini qabul qiladigan ''muqaddas shaharlar'' jinoyatga statistik jihatdan ahamiyatli taʼsir koʻrsatmaydi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Sanctuary cities do not experience an increase in crime |work=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/10/03/sanctuary-cities-do-not-experience-an-increase-in-crime/ |url-status=live |access-date=October 3, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161003200516/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/10/03/sanctuary-cities-do-not-experience-an-increase-in-crime/ |archive-date=October 3, 2016}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, irqiy kamsitilish ozchiliklar yashaydigan hududlarda haddan tashqari politsiya nazorati va guruh ichidagi qarama-qarshilik jinoyatda gumon qilinganlar orasida muhojirlarning nomutanosib ravishda koʻpayishiga olib kelishi mumkin<ref name=/><ref name="MoJ p. 82">''[https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/217822/stats-race-and-the-criminal-justice-system-2008-09c1.pdf Statistics on Race and the Criminal Justice System 2008/09], p.p&nbsp;8, 22</ref><ref name=":5">{{Veb manbasi|muallif=West|ism=Jeremy|sarlavha=Racial Bias in Police Investigations|url=https://www.mit.edu/~westj/articles/JeremyWest_RacialBiasPolice.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160307202800/http://www.mit.edu/~westj/articles/JeremyWest_RacialBiasPolice.pdf|arxivsana=March 7, 2016}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, sud tizimi tomonidan kamsitishlar boʻlishi mumkin, bu esa muhojirlar uchun sudlanganliklarning koʻpayishiga yordam beradi. Krimmigratsiya immigratsiya boʻyicha tanqidiy olimlar joriy immigratsiya qonunchiligini qoʻllash tizimini kontsepsiyalashtirgan soha sifatida paydo boʻldi<ref>{{jurnal manbasi|last=Armenta|first1=Amanda|date=2016|title=Radicalizing Crimmigration: Structural Racism, Colorblindness, and the Institutional Production of Immigrant Criminality|journal=Sociology of Race and Ethnicity|volume=3}}</ref>. Qoʻshma Shtatlarga immigratsiyaning kuchayishi tarixan kamsitish va irqiy tartibsizliklarga sabab boʻlgan.  Aholisi koʻproq ozchiliklar boʻlgan hududlar politsiyaning kuchaytirilishi<ref name="Warren 343–69">{{jurnal manbasi|last=Warren|first1=Patricia Y.|last2=Tomaskovic-Devey|first2=Donald|date=May 1, 2009|title=Racial profiling and searches: Did the politics of racial profiling change police behavior?|journal=Criminology & Public Policy|language=en|volume=8|issue=2|pages=343–69|doi=10.1111/j.1745-9133.2009.00556.x|issn=1745-9133}}</ref><ref name="MoJ p. 82"/><ref name=":53">{{jurnal manbasi|last=West|first1=Jeremy|date=February 2018|title=Racial Bias in Police Investigations|url=https://people.ucsc.edu/~jwest1/articles/West_RacialBiasPolice.pdf|journal=Working Paper}}</ref><ref name="auto1">{{jurnal manbasi|last=Donohue III|first1=John J.|last2=Levitt|first2=Steven D.|date=January 1, 2001|title=The Impact of Race on Policing and Arrests|url=http://digitalcommons.law.yale.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1036&context=fss_papers|journal=The Journal of Law & Economics|volume=44|issue=2|pages=367–94|doi=10.1086/322810|jstor=10.1086/322810}}</ref> va qattiqroq jazoga tortilishi mumkin<ref name="auto2">{{jurnal manbasi|last=Abrams|first1=David S.|last2=Bertrand|first2=Marianne|last3=Mullainathan|first3=Sendhil|date=June 1, 2012|title=Do Judges Vary in Their Treatment of Race?|url=https://scholarship.law.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1354&context=faculty_scholarship|journal=The Journal of Legal Studies|volume=41|issue=2|pages=347–83|doi=10.1086/666006|issn=0047-2530}}</ref><ref name="auto3">{{jurnal manbasi|last=Mustard|first1=David B.|date=April 1, 2001|title=Racial, Ethnic, and Gender Disparities in Sentencing: Evidence from the U.S. Federal Courts|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-law-and-economics_2001-04_44_1/page/285|journal=The Journal of Law and Economics|volume=44|issue=1|pages=285–314|doi=10.1086/320276|issn=0022-2186}}</ref><ref name=":3">{{jurnal manbasi|last=Anwar|first1=Shamena|last2=Bayer|first2=Patrick|last3=Hjalmarsson|first3=Randi|date=May 1, 2012|title=The Impact of Jury Race in Criminal Trials|url=https://archive.org/details/sim_quarterly-journal-of-economics_2012-05_127_2/page/1017|journal=The Quarterly Journal of Economics|language=en|volume=127|issue=2|pages=1017–55|doi=10.1093/qje/qjs014|issn=0033-5533}}</ref><ref name="auto4">{{jurnal manbasi|last=Daudistel|first1=Howard C.|last2=Hosch|first2=Harmon M.|last3=Holmes|first3=Malcolm D.|last4=Graves|first4=Joseph B.|date=February 1, 1999|title=Effects of Defendant Ethnicity on Juries' Dispositions of Felony Cases1|journal=Journal of Applied Social Psychology|language=en|volume=29|issue=2|pages=317–36|doi=10.1111/j.1559-1816.1999.tb01389.x|issn=1559-1816}}</ref><ref name=":6">{{jurnal manbasi|last=Depew|first1=Briggs|last2=Eren|first2=Ozkan|last3=Mocan|first3=Naci|year=2017|title=Judges, Juveniles, and In-Group Bias|url=http://www.nber.org/papers/w22003.pdf|journal=[[Journal of Law and Economics]]|volume=60|issue=2|pages=209–39|doi=10.1086/693822}}</ref>. Taʼlim muassasalaridagi professor-oʻqituvchilar oq tanli talabalarga nisbatan koʻproq javob berishlari aniqlangan<ref>{{jurnal manbasi|last=Milkman|first1=Katherine L.|last2=Akinola|first2=Modupe|last3=Chugh|first3=Dolly|date=November 1, 2015|title=What happens before? A field experiment exploring how pay and representation differentially shape bias on the pathway into organizations|url=https://repository.upenn.edu/fnce_papers/61|journal=The Journal of Applied Psychology|volume=100|issue=6|pages=1678–1712|doi=10.1037/apl0000022|issn=1939-1854|pmid=25867167}}</ref>, ammo ijobiy harakatlar siyosati kollejlarni ozchilik abituriyentlarini qoʻllab-quvvatlashiga olib kelishi mumkin<ref>{{Kitob manbasi|last=Espenshade|first=Thomas J.|url=http://press.princeton.edu/titles/9072.html|title=Espenshade, T.J. and Radford, A.W.: No Longer Separate, Not Yet Equal: Race and Class in Elite College Admission and Campus Life. (eBook, Paperback and Hardcover)|date=November 2009|isbn=9780691141602|accessdate=April 24, 2016}}</ref>. Dalillar, shuningdek, uy-joy bozori<ref name=":75">{{Veb manbasi|sarlavha=IZA – Institute for the Study of Labor|url=http://www.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=8584|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160917092948/http://www.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=8584|arxivsana=September 17, 2016|kirish sanasi=April 24, 2016|ish=www.iza.org}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Ondrich|first1=Jan|last2=Ross|first2=Stephen|last3=Yinger|first3=John|date=November 1, 2003|title=Now You See It, Now You Don't: Why Do Real Estate Agents Withhold Available Houses from Black Customers?|url=https://media.economics.uconn.edu/working/2001-01.pdf|journal=Review of Economics and Statistics|volume=85|issue=4|pages=854–73|doi=10.1162/003465303772815772|issn=0034-6535}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Housing Discrimination against Racial and Ethnic Minorities 2012: Full Report|url=http://www.urban.org/research/publication/housing-discrimination-against-racial-and-ethnic-minorities-2012-full-report|kirish sanasi=April 23, 2016|ish=www.urban.org}}</ref> va mehnat bozorida irqiy kamsitish mavjudligini koʻrsatadi<ref name=":75" /><ref name=":122">{{jurnal manbasi|last=Riach|first1=P. A.|last2=Rich|first2=J.|date=November 1, 2002|title=Field Experiments of Discrimination in the Market Place|journal=The Economic Journal|language=en|volume=112|issue=483|pages=F480–F518|doi=10.1111/1468-0297.00080|issn=1468-0297}}</ref><ref name=":24">{{jurnal manbasi|last=Zschirnt|first1=Eva|last2=Ruedin|first2=Didier|date=May 27, 2016|title=Ethnic discrimination in hiring decisions: a meta-analysis of correspondence tests 1990–2015|url=https://semanticscholar.org/paper/a0f3d2bc4aeed2a2508486ba86fc46688eea8574|journal=Journal of Ethnic and Migration Studies|volume=42|issue=7|pages=1115–34|doi=10.1080/1369183X.2015.1133279|issn=1369-183X}}</ref>. Turli immigrantlar guruhlari oʻrtasida diskriminatsiya ham mavjud<ref name="latimes"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFOfari2007">Ofari, Earl (November 25, 2007). [https://www.latimes.com/news/opinion/commentary/la-op-hutchinson25nov25,0,1144425.story?coll=la-news-comment-opinions „The black-Latino blame game“]. ''Los Angeles Times''. [https://web.archive.org/web/20120626072258/http://www.latimes.com/news/opinion/commentary/la-op-hutchinson25nov25%2C0%2C1144425.story?coll=la-news-comment-opinions Archived] from the original on June 26, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref><ref name="latimes30"><cite class="citation news cs1" id="CITEREFQuinones2007">Quinones, Sam (October 18, 2007). [https://www.latimes.com/news/local/la-me-firestone18oct18,0,6500817.story?coll=la-home-local „Gang rivalry grows into race war“]. ''Los Angeles Times''. [https://web.archive.org/web/20120626072329/http://www.latimes.com/news/local/la-me-firestone18oct18%2C0%2C6500817.story?coll=la-home-local Archived] from the original on June 26, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref>. 2018-yilda daromadlar boʻyicha oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, koʻpchilik immigrantlar 20 yil ichida AQShga iqtisodiy jihatdan oʻzlashtirilib, irqi va etnik kelib chiqishi oʻxshash boʻlmagan muhojirlarning iqtisodiy ahvoliga mos keladi<ref name=":36">{{jurnal manbasi|last=Villarreal|first1=Andrés|last2=Tamborini|first2=Christopher R.|year=2018|title=Immigrants' Economic Assimilation: Evidence from Longitudinal Earnings Records|journal=American Sociological Review|volume=83|issue=4|pages=686–715|doi=10.1177/0003122418780366|pmc=6290669|pmid=30555169}}</ref>. Immigratsiya mahalliy aholining sogʻligʻiga kam taʼsir qilishi aniqlangan<ref name=":16">{{jurnal manbasi|last=Gunadi|first1=Christian|year=2020|title=Immigration and the Health of U.S. Natives|journal=Southern Economic Journal|language=en|volume=86|issue=4|pages=1278–1306|doi=10.1002/soej.12425|issn=2325-8012}}</ref>. Tadqiqotchilar, shuningdek, „sogʻlom immigrant effekti“ deb nomlanuvchi narsani aniqladilar, bunda immigrantlar odatda AQShda tugʻilgan shaxslarga qaraganda sogʻlomroq boʻladi<ref name="princeton"><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20120211132922/http://paa2006.princeton.edu/download.aspx?submissionId=61199 "What Happens to the „Healthy Immigrant Effect“"]. Archived from [http://paa2006.princeton.edu/download.aspx?submissionId=61199 the original] on February 11, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 25,</span> 2012</span>.</cite></ref><ref name="nap43">notably, National Research Council. (1997) „From Generation to Generation: The Health and Well-Being of Children in Immigrant Families“. Washington D.C.: National Academy Press (Available here)</ref>. Biroq, baʼzi kasalliklar Qoʻshma Shtatlarga kiritilgan deb ishoniladi yoki immigratsiya tufayli koʻpayishiga sabab boʻlgan<ref name="nih">National Institutes of Health. [https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001372.htm Medical Encyclopedia] [https://web.archive.org/web/20081001205422/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001372.htm Archived] October 1, 2008, at the [[Wayback Machine]] Accessed September 25, 2006</ref>. Immigrantlarga asli tugʻilgan amerikaliklarga qaraganda koʻproq kompensatsiyasiz tibbiy yordam koʻrsatishadi<ref>{{jurnal manbasi|last=Stimpson|first1=Jim P.|last2=Wilson|first2=Fernando A.|last3=Eschbach|first3=Karl|date=March 2010|title=Trends in health care spending for immigrants in the United States|url=https://semanticscholar.org/paper/38d783d4396dd3a49a44a3f3ac4df07778bc518c|journal=Health Affairs|volume=29|issue=3|pages=544–50|doi=10.1377/hlthaff.2009.0400|issn=1544-5208|pmid=20150234}}</ref>. Amerikalik olimlar va muhandislarning katta qismini immigrantlar tashkil etadi. Magistratura talabalari bakalavriat talabalariga qaraganda koʻproq immigrant boʻlishadi, chunki immigrantlar koʻpincha immigratsiyadan oldin oʻz vatanlarida bakalavriat taʼlimini tugatadilar<ref name="osep">'Foreign and Foreign-Born Engineers in the United States: Infusing Talent, Raising Issues', Office of Scientific and Engineering Personnel, 1988. [http://books.nap.edu/openbook.php?isbn=POD292 online text]</ref>. 2004-yil holatiga koʻra, AQSH fan va muhandislik fanlari nomzodlarining 33 % chet elda tugʻilgan aspirantlarga berilgan<ref name="wulf">William A. Wulf, President, National Academy of Engineering, Speaking before the 109th US Congress, September 15, 2005</ref>. === Iqtisodiy taʼsirlar === [[Fayl:Chinatown_manhattan_2009.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Chinatown_manhattan_2009.JPG/220px-Chinatown_manhattan_2009.JPG|thumb| Manxettenning Chinatown shahridagi tikuv fabrikalari]] Immigratsiyaning iqtisodiyotga umumiy taʼsiri minimal boʻladi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, xilma-xillik samaradorlikka<ref>{{jurnal manbasi|last=Ottaviano|first1=Gianmarco I. P.|last2=Peri|first2=Giovanni|date=January 1, 2006|title=The economic value of cultural diversity: evidence from US cities|url=http://www.nber.org/papers/w10904.pdf|journal=Journal of Economic Geography|volume=6|issue=1|pages=9–44|doi=10.1093/jeg/lbi002|issn=1468-2702}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Peri|first1=Giovanni|date=October 7, 2010|title=The Effect Of Immigration On Productivity: Evidence From U.S. States|url=http://www.nber.org/papers/w15507.pdf|journal=Review of Economics and Statistics|volume=94|issue=1|pages=348–58|doi=10.1162/REST_a_00137|issn=0034-6535}}</ref> va iqtisodiy farovonlikka aniq ijobiy taʼsir koʻrsatadi<ref name="auto">{{jurnal manbasi|last=Alesina|first1=Alberto|last2=Harnoss|first2=Johann|last3=Rapoport|first3=Hillel|author3-link=Hillel Rapoport|date=February 17, 2016|title=Birthplace diversity and economic prosperity|url=http://www.nber.org/papers/w18699.pdf|journal=Journal of Economic Growth|language=en|volume=21|issue=2|pages=101–38|doi=10.1007/s10887-016-9127-6|issn=1381-4338}}</ref><ref name=":2">{{jurnal manbasi|last=Qian|first1=Nancy|last2=Nunn|first2=Nathan|last3=Sequeira|first3=Sandra|year=2020|title=Immigrants and the Making of America|url=https://semanticscholar.org/paper/86c6e1ba196f67904cc7f7fd009f86a0aa4e33b6|journal=The Review of Economic Studies|language=en|volume=87|pages=382–419|doi=10.1093/restud/rdz003}}</ref>. Immigrantlarning soliq va iqtisod orqali qoʻshgan hissasi ular foydalanadigan xizmatlar narxidan oshib ketgani aniqlangan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=23550|sarlavha=New Report Assesses the Economic and Fiscal Consequences of Immigration|kirish sanasi=April 3, 2017}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |title=The case for immigration |work=Vox |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2017/4/3/14624918/the-case-for-immigration |url-status=live |access-date=April 3, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170403155151/http://www.vox.com/policy-and-politics/2017/4/3/14624918/the-case-for-immigration |archive-date=April 3, 2017}}</ref>. Umumiy immigratsiya mahalliy ish haqi tengsizligiga unchalik taʼsir koʻrsatmagan<ref>{{jurnal manbasi|last=Card|first1=David|date=April 1, 2009|title=Immigration and Inequality|journal=American Economic Review|volume=99|issue=2|pages=1–21|doi=10.1257/aer.99.2.1|issn=0002-8282}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Green|first1=Alan G.|last2=Green|first2=David A.|date=June 1, 2016|title=Immigration and the Canadian Earnings Distribution in the First Half of the Twentieth Century|url=https://zenodo.org/record/895711|journal=The Journal of Economic History|volume=76|issue=2|pages=387–426|doi=10.1017/S0022050716000541|issn=1471-6372}}</ref>, ammo past malakali immigratsiya mahalliy aholining daromadlari tengsizligi bilan bogʻliq<ref>{{jurnal manbasi|last=Xu|first1=Ping|last2=Garand|first2=James C.|last3=Zhu|first3=Ling|date=September 23, 2015|title=Imported Inequality? Immigration and Income Inequality in the American States|url=https://digitalcommons.uri.edu/psc_facpubs/5|journal=State Politics & Policy Quarterly|volume=16|issue=2|pages=147–71|doi=10.1177/1532440015603814|issn=1532-4400}}</ref>. Kasaba uyushmalari tarixan iqtisodiy muammolar tufayli immigratsiyaga qarshi chiqqan<ref>{{jurnal manbasi|last=Collomp|first1=Catherine|date=October 1988|title=Unions, civics, and National identity: organized Labor's reaction to immigration, 1881–1897|journal=[[Labor History (journal)|Labor History]]|volume=29|issue=4|pages=450–74|doi=10.1080/00236568800890311}}</ref>. Immigrantlar, shuningdek, iqtisodiy samaradorlikni oshirishi aniqlandi, chunki ular mahalliy aholi qilishni istamaydigan ishlarni egallashlari ehtimoli koʻproq<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=IZA – Institute for the Study of Labor|url=http://legacy.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=10492|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170207031610/http://legacy.iza.org/en/webcontent/publications/papers/viewAbstract?dp_id=10492|arxivsana=February 7, 2017|kirish sanasi=February 6, 2017|ish=legacy.iza.org}}</ref>. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, immigrantlar AQSHda tugʻilgan ishchilarga qaraganda xavfli ishlarda ishlash ehtimoli koʻproq, bu qisman immigrantlarning ingliz tilini bilish qobiliyati va taʼlim darajasi pastligi kabi oʻrtacha xususiyatlardagi farqlar tufayli<ref>{{jurnal manbasi|last=Pia m. Orrenius|first1=P. M.|last2=Zavodny|first2=M.|year=2009|title=Do Immigrants Work in Riskier Jobs?|journal=Demography|volume=46|issue=3|pages=535–51|doi=10.1353/dem.0.0064|pmc=2831347|pmid=19771943}}</ref>. Qochqinlar mehnat bozoriga boshqa immigrantlarga qaraganda sekinroq integratsiyalashgani aniqlangan, biroq ular umuman davlat daromadlarini oshirishi ham aniqlangan<ref>{{jurnal manbasi|last=Bevelander|first1=Pieter|last2=Malmö|first2=University of|date=May 1, 2016|title=Integrating refugees into labor markets|url=http://wol.iza.org/articles/integrating-refugees-into-labor-markets/long|journal=IZA World of Labor|doi=10.15185/izawol.269}}</ref><ref name=":25">{{jurnal manbasi|last=Evans|first1=William N.|last2=Fitzgerald|first2=Daniel|date=June 2017|title=The Economic and Social Outcomes of Refugees in the United States: Evidence from the ACS|journal=NBER Working Paper No. 23498|doi=10.3386/w23498}}</ref><ref name=":0">{{Yangiliklar manbasi |last=Davis |first=Julie Hirschfeld |last2=Sengupta |first2=Somini |date=September 18, 2017 |title=Trump Administration Rejects Study Showing Positive Impact of Refugees |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/09/18/us/politics/refugees-revenue-cost-report-trump.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=September 19, 2017 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2017/09/18/us/politics/refugees-revenue-cost-report-trump.html |archive-date=2022-01-03 |issn=0362-4331}}</ref>. Immigratsiya, shuningdek, innovatsiyalar va tadbirkorlikning ortishi bilan bogʻliq boʻlib, immigrantlar mahalliy amerikaliklarga qaraganda biznes boshlash ehtimoli koʻproq<ref>{{jurnal manbasi|last=Fairlie|first1=Robert W.|last2=Lofstrom|first2=Magnus|date=January 1, 2013|title=Immigration and Entrepreneurship|url=https://ideas.repec.org/p/iza/izadps/dp7669.html|publisher=Institute for the Study of Labor (IZA)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160816151426/https://ideas.repec.org/p/iza/izadps/dp7669.html|archivedate=August 16, 2016}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Akcigit|first1=Ufuk|last2=Grigsby|first2=John|last3=Nicholas|first3=Tom|date=2017|title=Immigration and the Rise of American Ingenuity|url=http://www.nber.org/papers/w23137.pdf|journal=[[American Economic Review]]|volume=107|issue=5|pages=327–31|doi=10.1257/aer.p20171021}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|last=Kerr|first=Sari Pekkala|url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:27864359|title=Measuring Entrepreneurial Businesses: Current Knowledge and Challenges|year=2017|editor=Haltiwanger|chapter=Immigrant Entrepreneurship|doi=10.3386/w22385}}</ref>. Hujjatsiz muhojirlar ham Qoʻshma Shtatlardagi iqtisodiy sharoitga ijobiy taʼsir koʻrsatishi aniqlangan<ref name=":182">{{Veb manbasi|url=https://www.cbo.gov/publication/41645|sarlavha=The Impact of Unauthorized Immigrants on the Budgets of State and Local Governments|sana=December 6, 2007|kirish sanasi=June 28, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160722162216/https://www.cbo.gov/publication/41645|arxivsana=July 22, 2016}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Palivos|first1=Theodore|date=June 4, 2008|title=Welfare effects of illegal immigration|journal=Journal of Population Economics|language=en|volume=22|issue=1|pages=131–44|doi=10.1007/s00148-007-0182-3|issn=0933-1433|url=http://aphrodite.uom.gr/econwp/pdf/immigration1.pdf|qaralgan sana=2022-09-02|arxiv-sana=2019-12-12|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20191212040457/http://aphrodite.uom.gr/econwp/pdf/immigration1.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Liu|first1=Xiangbo|date=December 1, 2010|title=On the macroeconomic and welfare effects of illegal immigration|journal=Journal of Economic Dynamics and Control|volume=34|issue=12|pages=2547–67|doi=10.1016/j.jedc.2010.06.030|url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/15469/1/MPRA_paper_15469.pdf}}</ref>. 2005-yilda NPR maʼlumotlariga koʻra, noqonuniy muhojirlarning taxminan 3 foizi qishloq xoʻjaligida ishlagan va H-2A vizasi AQSh ish beruvchilariga vaqtinchalik qishloq xoʻjaligi ishlarini toʻldirish uchun chet el fuqarolarini AQShga olib kelish imkonini beradi<ref>"[http://www.uscis.gov/portal/site/uscis/menuitem.eb1d4c2a3e5b9ac89243c6a7543f6d1a/?vgnextoid=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD&vgnextchannel=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD H-2A Temporary Agricultural Workers] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130117082310/http://www.uscis.gov/portal/site/uscis/menuitem.eb1d4c2a3e5b9ac89243c6a7543f6d1a/?vgnextoid=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD&vgnextchannel=889f0b89284a3210VgnVCM100000b92ca60aRCRD |date=2013-01-17 }}". U.S. Citizenship and Immigration Services.</ref>. Qattiqroq immigratsiya qonunlarini joriy qilgan davlatlar sezilarli iqtisodiy yoʻqotishlarga duchor boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www1.legis.ga.gov/legis/2011_12/sum/hb87.htm|sarlavha=Georgia General Assembly: HB 87 – Illegal Immigration Reform and Enforcement Act of 2011|nashriyot=.legis.ga.gov|kirish sanasi=April 25, 2012|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120502025309/http://www1.legis.ga.gov/legis/2011_12/sum/hb87.htm|arxivsana=May 2, 2012}}</ref>. [[Fayl:US_Permanent_Resident_Card_2010-05-11.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/US_Permanent_Resident_Card_2010-05-11.JPG/220px-US_Permanent_Resident_Card_2010-05-11.JPG|right|thumb| Qoʻshma Shtatlarda muqim yashash ruxsatnomasi (green kard), qochqinlar, siyosiy boshpana izlovchilar, oila tomonidan homiylik qilingan muhojirlar, ish joyiga asoslangan ishchilar va xilma-xil immigrantlar (DV) kabi munosib immigrantlar uchun doimiy rezident maqomini tasdiqlovchi hujjat.]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Anbinder, Tyler. ''City of Dreams: The 400-Year Epic History of Immigrant New York'' (Houghton Mifflin Harcourt, 2016). 766 pp. {{ISBN?}} * [[Thomas J. Archdeacon|Archdeacon, Thomas J.]] ''Becoming American: An Ethnic History'' (1984) * Bankston, Carl L. III and Danielle Antoinette Hidalgo, eds. ''Immigration in U.S. History'' Salem Press, (2006) {{ISBN?}} * {{kitob manbasi|author=Barkan, Elliott Robert, ed. |title=Making it in America: A Sourcebook on Eminent Ethnic Americans|url=https://books.google.com/books?id=WwwY_eJnodgC&pg=PR35|year=2001|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781576070987}} short scholarly biographies With bibliographies; 448 pp. * Bodnar, John. ''The Transplanted: A History of Immigrants in Urban America'' Indiana University Press, (1985) {{ISBN?}} * Daniels, Roger. ''Asian America: Chinese and Japanese in the United States since 1850'' University of Washington Press, (1988) {{ISBN?}} * Daniels, Roger. ''Coming to America'' 2nd ed. (2005) {{ISBN?}} * Daniels, Roger. ''Guarding the Golden Door : American Immigration Policy and Immigrants since 1882'' (2005) {{ISBN?}} * [[Hasia Diner|Diner, Hasia]]. ''The Jews of the United States, 1654 to 2000'' (2004) {{ISBN?}} * [[Leonard Dinnerstein|Dinnerstein, Leonard]], and David M. Reimers. ''Ethnic Americans: a history of immigration'' (1999) [https://archive.org/details/ethnicamericansh00dinn online] * Gerber, David A. ''American Immigration: A Very Short Introduction'' (2011). {{ISBN?}} * [[Jon Gjerde|Gjerde, Jon]], ed. ''Major Problems in American Immigration and Ethnic History'' (1998). * Glazier, Michael, ed. ''The Encyclopedia of the Irish in America'' (1999). {{ISBN?}} * Jones, Maldwyn A. ''American immigration'' (1960) [https://archive.org/details/americanimmigrat00jone online] * Joselit, Jenna Weissman. ''Immigration and American religion'' (2001) [https://archive.org/details/immigrationameri00jenn_0 online] * Parker, Kunal M. ''Making Foreigners: Immigration and Citizenship Law in America, 1600-2000.'' New York: Cambridge University Press, 2015. {{ISBN?}} * Sowell, Thomas. ''Ethnic America: A History'' (1981). {{ISBN?}} * Thernstrom, Stephan, ed. ''Harvard Encyclopedia of American Ethnic Groups'' (1980). {{ISBN?}} * Alexander, June Granatir. ''Daily Life in Immigrant America, 1870-1920: How the Second Great Wave of Immigrants Made Their Way in America'' (Chicago: Ivan R. Dee, 2007. xvi, 332 pp.) * [[Rowland Berthoff|Berthoff, Rowland Tappan]]. ''British Immigrants in Industrial America, 1790-1950'' (1953). {{ISBN?}} * Briggs, John. ''An Italian Passage: Immigrants to Three American Cities, 1890-1930'' Yale University Press, (1978). {{ISBN?}} * [[Hasia Diner|Diner, Hasia]]. ''Hungering for America: Italian, Irish, and Jewish Foodways in the Age of Migration'' (2003). {{ISBN?}} * Dudley, William, ed. ''Illegal immigration: opposing viewpoints'' (2002) [https://archive.org/details/illegalimmigrati00dudl online] * Eltis, David; ''Coerced and Free Migration: Global Perspectives'' (2002) emphasis on migration to Americas before 1800. {{ISBN?}} * Greene, Victor R. ''A Singing Ambivalence: American Immigrants Between Old World and New, 1830-1930'' (2004), covering musical traditions. {{ISBN?}} * [https://archive.org/details/immigrationandl01hourgoog Isaac Aaronovich Hourwich. ''Immigration and Labor: The Economic Aspects of European Immigration to the United States'' (1912)] (full text online) * Joseph, Samuel; ''Jewish Immigration to the United States from 1881 to 1910'' Columbia University Press, (1914). {{ISBN?}} * Kulikoff, Allan; ''From British Peasants to Colonial American Farmers'' (2000), details on colonial immigration. {{ISBN?}} * Meagher, Timothy J. ''The Columbia Guide to Irish American History''. (2005). {{ISBN?}} * Miller, Kerby M. ''Emigrants and Exiles'' (1985), influential scholarly interpretation of Irish immigration * Motomura, Hiroshi. ''Americans in Waiting: The Lost Story of Immigration and Citizenship in the United States'' (2006), legal history. {{ISBN?}} * Pochmann, Henry A. and Arthur R. Schultz; ''German Culture in America, 1600-1900: Philosophical and Literary Influences'' (1957). {{ISBN?}} * Waters, Tony. ''Crime and Immigrant Youth'' Sage Publications (1999), a sociological analysis. {{ISBN?}} * U.S. Immigration Commission, ''Abstracts of Reports,'' 2 vols. (1911); the full 42-volume report is summarized (with additional information) in [[Jeremiah W. Jenks]] and W. Jett Lauck, ''The Immigrant Problem'' (1912; 6th ed. 1926) * Wittke, Carl. ''We Who Built America: The Saga of the Immigrant'' (1939), covers all major groups * Yans-McLaughlin, Virginia ed. ''Immigration Reconsidered: History, Sociology, and Politics'' Oxford University Press. (1990) {{ISBN?}} * Beasley, Vanessa B. ed. ''Who Belongs in America?: Presidents, Rhetoric, And Immigration'' (2006) {{ISBN?}} * Bogen, Elizabeth. ''Immigration in New York'' (1987) {{ISBN?}} * Bommes, Michael and [[Andrew Geddes (political scientist)|Andrew Geddes]]. ''Immigration and Welfare: Challenging the Borders of the Welfare State'' (2000) {{ISBN?}} * [[Borjas, George J.]] ed. ''Issues in the Economics of Immigration'' (National Bureau of Economic Research Conference Report) (2000). {{ISBN?}} * Borjas, George. ''Friends or Strangers'' (1990) {{ISBN?}} * {{jurnal manbasi | last1 = Borjas | first1 = George J | year = 2002 | title = Welfare Reform and Immigrant Participation in Welfare Programs | url = https://archive.org/details/sim_international-migration-review_winter-2002_36_4/page/1093 | journal = International Migration Review | volume = 36 | issue = 4| pages = 1093–1123 | doi = 10.1111/j.1747-7379.2002.tb00119.x | s2cid = 153858736 }} * [[Briggs, Vernon M.]], Jr. ''Immigration Policy and the America Labor Force.'' Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1984. {{ISBN?}} * Briggs, Vernon M., Jr. ''Mass Immigration and the National Interest'' (1992) {{ISBN?}} * Cafaro, Philip. ''How Many Is Too Many? The Progressive Argument for Reducing Immigration into the United States''. [[University of Chicago Press]], 2015. {{ISBN|978-0226190655}} * Cooper, Mark A. ''Moving to the United States of America and Immigration.'' 2008. {{ISBN?}} * Egendorf, Laura K., ed. ''Illegal immigration : an opposing viewpoints guide'' (2007) [https://archive.org/details/illegalimmigrati00laur online] * [[Fawcett, James T.]], and [[Benjamin V. Carino]]. ''Pacific Bridges: The New Immigration from Asia and the Pacific Islands''. New York: Center for Migration Studies, 1987. {{ISBN?}} * [[Foner, Nancy]]. ''In A New Land: A Comparative View Of Immigration'' (2005) {{ISBN?}} * Garland, Libby. ''After They Closed the Gate: Jewish Illegal Immigration to the United States, 1921-1965.'' Chicago: University of Chicago Press, 2014. * [[David Levinson (anthropologist)|Levinson, David]] and [[Melvin Ember]], eds. ''American Immigrant Cultures'' 2 vol (1997). {{ISBN?}} * [[Lowe, Lisa]]. ''Immigrant Acts: On Asian American Cultural Politics'' (1996) {{ISBN?}} * [[Meier, Matt S.]] and [[Gutierrez, Margo]], eds. ''The Mexican American Experience : An Encyclopedia'' (2003) ({{ISBN|0-313-31643-0}}) * [[Mohl, Raymond A.]] „Latinization in the Heart of Dixie: Hispanics in Late-twentieth-century Alabama“ ''[[Alabama Review]]'' 2002 55(4): 243-74. {{ISSN|0002-4341}} * [[Portes, Alejandro]], and [[Robert L. Bach]]. ''Latin Journey: Cuban and Mexican Immigrants in the United States.'' Berkeley, CA: University of California Press, 1985. {{ISBN?}} * {{jurnal manbasi | last1 = Portes | first1 = Alejandro | author-link2 = József Böröcz | last2 = Böröcz | first2 = József | year = 1989 | title = Contemporary Immigration: Theoretical Perspectives on Its Determinants and Modes of Incorporation | url = http://www.rci.rutgers.edu/~jborocz/apbjimr.pdf | journal = International Migration Review | volume = 23 | issue = 3 | pages = 606–30 | doi = 10.2307/2546431 | jstor = 2546431 | pmid = 12282796 | qaralgan sana = 2022-09-02 | arxiv-sana = 2008-02-16 | arxiv-url = https://web.archive.org/web/20080216013343/http://www.rci.rutgers.edu/~jborocz/apbjimr.pdf | url-status = dead }} * Portes, Alejandro, and [[Rubén Rumbaut]]. ''Immigrant America.'' Berkeley, CA: University of California Press, 1990. {{ISBN?}} * Reimers, David. ''Still the Golden Door: The Third World Comes to America.'' New York: Columbia University Press, (1985). {{ISBN?}} * Smith, James P., and Barry Edmonston, eds. ''The Immigration Debate: Studies on the Economic, Demographic, and Fiscal Effects of Immigration'' (1998), [http://www.nap.edu online version] * Waters, Tony. ''Crime and Immigrant Youth'' Thousand Oaks: Sage 1999. {{ISBN?}} * [[Zhou, Min]] and [[Carl L. Bankston III]]. ''[[Growing Up American: How Vietnamese Children Adapt to Life in the United States]]'' Russell Sage Foundation. (1998) * [[Borjas, George J.]] ''Heavenʼs Door: Immigration Policy and the American Economy''. Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1999. xvii, 263 pp. {{ISBN|0-691-05966-7}} * Lamm, Richard D., and Gary Imhoff. ''The Immigration Time Bomb: the Fragmenting of America'', in series, ''Truman Talley Books''. First ed. New York: E.P. Dutton, 1985. xiii, 271 pp. {{ISBN|0-525-24337-2}} == Havolalar == === Tarixiy === * [https://web.archive.org/web/20090620035713/http://www.immigrantservants.com/ Immigrant Servants Database] * [http://www.asian-nation.org/first.shtml Asian-Nation: Early Asian Immigration to the U.S.] * [http://memory.loc.gov/learn/features/immig/irish2.html Irish Catholic Immigration to America] * [http://memory.loc.gov/learn/features/immig/irish.html Scotch-Irish Immigration to Colonial America] * [http://www.gjenvick.com/Immigration/ Immigration Archives of Historical Documents, Articles, and Immigrants]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Maurer, Elizabeth. „[https://web.archive.org/web/20180423045554/http://www.nwhm.org/exhibits/new-beginnings New Beginnings: Immigrant Women and the American Experience]“. National Womenʼs History Museum. 2014. === Immigratsiya siyosati === * [https://www.brookings.edu/topic/immigration/ Immigration policy] reports from the [[Brookings Institution]] * [http://www.urban.org/toolkit/issues/immigration.cfm/ Immigration policy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150403125420/http://urban.org/toolkit/issues/immigration.cfm |date=2015-04-03 }} reports from the [[Urban Institute]] * [https://fas.org/sgp/crs/homesec/R42866.pdf Permanent Legal Immigration to the United States: Policy Overview] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180605215819/https://fas.org/sgp/crs/homesec/R42866.pdf |date=2018-06-05 }} [[Congressional Research Service]] (May 2018) * [https://fas.org/sgp/crs/homesec/R45020.pdf A Primer on U.S. Immigration Policy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171205194612/https://fas.org/sgp/crs/homesec/R45020.pdf |date=2017-12-05 }} [[Congressional Research Service]] (November 2017) === Hozirgi immigratsiya === * [http://www.uscis.gov U.S. Citizenship and Immigration Services] * [http://www.ICE.gov U.S. Immigration and Customs Enforcement] * [https://www.law.cornell.edu/topics/immigration.html Cornell University’s Legal Information Institute: Immigration] * [http://www.uscis.gov/graphics/shared/statistics/yearbook/ Yearbook of Immigration Statistics] — [[United States Department of Homeland Security]], [[Office of Immigration Statistics]] 2004, 2005 editions available. * [https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/publications/ILL_PE_2005.pdf „Estimates of the Unauthorized Immigrant Population Residing in the United States: January 2005“] M. Hoefer, N. Rytina, C. Campbell (2006) "Population Estimates (August). U.S. Department of Homeland Security, Office of Immigration Statistics. === Iqtisodiy taʼsir === * {{jurnal manbasi |first1=Ran |last1=Abramitzky |first2=Leah |last2=Boustan |year=2017 |title=Immigration in American Economic History |journal=[[Journal of Economic Literature]] |volume=55 |issue=4 |pages=1311–45 |doi=10.1257/jel.20151189 |pmid=29398723 |pmc=5794227 }} [[Turkum:Emmigratsiya]] [[Turkum:AQSH tarixi]] g004s4dj8ljqbe31xnlftocg5yvzabs Stina Segerström 0 788408 5999777 5014594 2026-04-21T03:25:36Z Abdulatif Botirsherov 229689 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */ 5999777 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Stina Segerström|tasvir=Stina Segerström.jpg|izoh=Segerström 2013-yil 1-aprelda Svenska Superkubogida|toʻliqism=Stina Segerström|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1982|6|17|df=y}}|tavallud_joyi=[[Vintrosa]], [[Shvetsiya]]|boʻyi=1.77 m|pozitsiya=Himoyachi|joriyklub=|klubraqami=|yoshlikyillari1=1999|yoshlikklublari1=[[Örebro SK]]|yillar1=2000—2008|klublar1=[[KIF Örebro DFF]]|isht1=|gollar1=|yillar2=2009—2015|klublar2=[[Kopparbergs/Göteborg FC]]|isht2=84|gollar2=0|milliyyillar1=2006–|milliyjamoa1=[[Shvetsiya]]<ref>{{veb manbasi|title=Damlandslagsspelare 1973–2012|url=https://svenskfotboll.se/ImageVault/Images/id_69553/ImageVaultHandler.aspx|publisher=Svenskfotboll.se|accessdate=7 June 2013|language=shvedcha}}</ref>|milliyisht1=57|milliygollar1=3|pcupdate=21:58, 20 July 2015 (UTC)|ntupdate=7-iyun 2013-yil}} '''Stina Segerström''' ({{Talaffuz|Stina Segerstrom}}; 1982-yil 17-iyunda tugʻilgan) — [[Shvedlar|shved]] [[Futbol|futboli]] [[Himoyachi (futbol)|himoyachisi]], oxirgi marta [[Kopparbergs/Göteborg FK]]da oʻynagan. U 2006-yilda yilning eng yaxshi yangi futbolchisi (Shvetsiya) deb topilgan. KIF Örebro DFF va Kopparbergs/Göteborg FC sardori boʻlgan. == Yoshligi == Segerström yoshligini [[Vintroza|Vintrosada]] oʻtkazdi. Ikki yilni Pokistonda oʻtkazgan va uning oilasi [[Save the Children|Save the Children tashkilotiga]] yordam koʻrsatgan. Uning oilasi Shvetsiyaga qaytib kelgach, Örebroga koʻchib oʻtishdi va Segerström 11 yoshida Örebro SK bilan futbol oʻynay boshladi<ref name="svens_0508">{{Veb manbasi|sarlavha=Stina på hemmaplan med blågult|url=https://svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2008/05/stina-pa-hemmaplan-med-blagult/|nashriyot=Swedish Football|qaralgan sana=22-sentyabr 2013-yil|muallif=Swedish Football|sana=5-may 2008-yil}}</ref>. == Faoliyati == === Klub === ==== Kopparbergs/Göteborg FK ==== 2009-yildan beri Segerström Shvetsiyaning eng yuqori futbol divizioni boʻlgan Damallsvenskandagi Kopparbergs/Göteborg FC jamoasida oʻynagan<ref name="sw_stats"/><ref name="2009_dam_stats">{{Veb manbasi|sarlavha=2009 Damallsvenskan|url=http://us.women.soccerway.com/national/sweden/damallsvenskan/2009/regular-season/r7986/|nashriyot=Soccer Way|qaralgan sana=22-sentyabr 2013-yil}}</ref>. Segerström 2010-yilgi mavsumga qaytdi va Göteborgga jamoaning asosiy himoyachisi sifatida 14-6-2 hisobi bilan ligada ikkinchi oʻrinni egallashiga yordam berdi. Mavsumning har oʻyinida oʻynadi<ref name="2010_dam_stats">{{Veb manbasi|sarlavha=2010 Damallsvenskan|url=http://us.women.soccerway.com/national/sweden/damallsvenskan/2010/regular-season/r10721/|nashriyot=Soccer Way|qaralgan sana=22-sentyabr 2013-yil}}</ref>. Segerström 2011-yilgi mavsumda Umeå IKga qarshi oʻyinda Axilles jarohat olgani uchun Göteborg tarkibida atigi uchta oʻyinda maydonga tushdi<ref name="achilles_2011"/>. Göteborg 15-3-4 rekord bilan ligada ikkinchi oʻrinni egalladi<ref name="2011_dam_stats">{{Veb manbasi|sarlavha=2010 Damallsvenskan|url=http://us.women.soccerway.com/national/sweden/damallsvenskan/2011/regular-season/r13443/|nashriyot=Soccer Way|qaralgan sana=22-sentyabr 2013-yil}}</ref>. 2012-yilda Segerström klubdagi barcha 19 uchrashuvida maydonga tushdi<ref name="sw_stats">{{Veb manbasi|sarlavha=Stina Segerström|url=http://us.women.soccerway.com/players/stina-segerstrom/7612/|nashriyot=Soccer Way|qaralgan sana=22-sentyabr 2013-yil}}</ref>. 2012-yilgi Svenska Kupenini qoʻlga kiritishda yordam berdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Svenska Cupen Women|url=http://us.women.soccerway.com/national/sweden/svenska-cupen-women/2012/s6704/final-stages/|nashriyot=Soccer Way|qaralgan sana=22-sentyabr 2013-yil}}</ref>. Göteborg finalda Tyresö FFni qoʻshimcha vaqtda 2:1 hisobida magʻlub etdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=GÖTEBORG FC VS. TYRESÖ 2 - 1|url=http://us.women.soccerway.com/matches/2012/10/11/sweden/svenska-cupen-women/kopparbergs-goteborg-football-club/tyreso-ff/1388122/|nashriyot=SoccerWay|kirish sanasi=22-sentyabr 2013-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Yael Averbuch |date=18-oktabr 2012-yil |title=Small Team With Enormous Heart |work=New York Times |url=http://goal.blogs.nytimes.com/2012/10/18/small-team-with-enormous-heart/?_r=0 |access-date=12-sentyabr 2013-yil}}</ref>. U 2013-yil aprel oyida qaytib keldi va Göteborgga 2012-yilgi Damallsvenskan chempioni Tyresyoni magʻlubiyatga uchratib, oʻyinni ishtirok etib, Svenska Superkupenini himoya qilishda yordam berdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=TYRESÖ VS. GÖTEBORG FC 2 - 2|url=http://us.women.soccerway.com/matches/2013/04/01/sweden/super-cup-women/tyreso-ff/kopparbergs-goteborg-football-club/1458643/|nashriyot=Soccer Way|qaralgan sana=17-sentyabr 2013-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Marta straffsumpare - Göteborg vann damernas supercup|url=http://www.eurosport.se/fotboll/marta-straffsumpare-goteborg-vann-damernas-supercup_sto3692581/story.shtml|nashriyot=Eurosport Sweden|qaralgan sana=12-sentyabr 2013-yil|til=shvedcha|sana=1-aprel 2013-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ourgamemagazine.com/damallsvenskan-super-cup-goes-to-goteborg/|sarlavha=Damallsvenskan: Super Cup Goes to Göteborg|nashriyot=Our Game Magazine|sana=2-aprel 2013-yil|qaralgan sana=18-sentyabr 2013-yil|muallif=Fussgänger, Rainer|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140419205343/http://www.ourgamemagazine.com/damallsvenskan-super-cup-goes-to-goteborg/|arxivsana=19 April 2014}}</ref>. Segerström oʻgʻli Charlining tugʻilishi tufayli 2014-yilgi mavsumni tark etdi. 2014-yil noyabr oyida u [[Elitettan]] minnows Kungsbacka DFF yordamchi murabbiyi etib tayinlandi, xoʻjayini Johanna Almgren<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Börjesson |first=Ralf |date=19-noyabr 2014-yil |title=Almgren tar över Kungsbacka DFF |language=shvedcha |work=[[Göteborgs-Posten]] |url=http://www.gp.se/sport/fotboll/1.2551937-almgren-tar-over-kungsbacka-dff |access-date=29-dekabr 2015-yil}}</ref>. === Xalqaro === Segerström 2006-yilning 2-martida Angliyaga qarshi [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik uchrashuvida]] Shvetsiya ayollar terma jamoasi safida debyut qilgan<ref name="svens_0508"/>. Segerström 2012-yilgi London Olimpiadasida Shvetsiya terma jamoasiga tanlangan edi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Women's Olympic Football Tournament London 2012 – List of Players Sweden|url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/66/36/85/woft-final-lop-2012-07-24.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120804002100/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/66/36/85/woft-final-lop-2012-07-24.pdf|arxivsana=4 August 2012|ish=[[FIFA]]|sana=24-iyul 2012-yil|qaralgan sana=25-may 2013-yil}}</ref>. U 2011-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini oyogʻidagi jarohati tufayli oʻtkazib yuborgan edi<ref name="achilles_2011">{{Veb manbasi|sarlavha=Stina Segerström Sweden And Kopparberg / Göteborg’s Defender Will Miss The German Women’s World Cup 2011|url=http://www.womenssoccerunited.com/profiles/blogs/stina-segerstroem-sweden-and|nashriyot=Women's Soccer United|qaralgan sana=22-sentyabr 2013-yil|qaralgan sana=6-sentyabr 2022-yil|arxivsana=27-sentyabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130927154849/http://www.womenssoccerunited.com/profiles/blogs/stina-segerstroem-sweden-and}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Dam: Comeback för Segerström i Algarve Cup|url=https://svenskfotboll.se/arkiv/landslag/2012/02/dam-/|nashriyot=Swedish Football|qaralgan sana=22-sentyabr 2013-yil}}</ref>. == Mukofotlari == === Individual === * Fair Play mukofoti, 2006<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Stina och Ola är årets nykomlingar|url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=159&artikel=1034972|nashriyot=Sveriges Radio|qaralgan sana=22-sentyabr 2013-yil}}</ref> === Jamoa === * Gʻolib, Svenska Cupen ayollar, 2011–12<ref name="sw_stats"/> * Ayollar Superkubogi sohibi, 2013<ref name="sw_stats" /> == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1982-yilda tugʻilganlar]] 2mpuwvvzim309ur88lw9sitdus05g85 Anqara-Kars temir yo'li 0 798697 5999646 2900924 2026-04-20T14:13:17Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiyada transport]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999646 wikitext text/x-wiki '''Anqara-Kars temir yoʻli''' TCDD ga tegishli anʼanaviy temir yoʻl liniyasi boʻlib, Turkiya poytaxti [[Anqara]] bilan chegaradosh [[Kars (viloyat)|Kars]] shahrini bogʻlaydi. Temir yoʻl liniyasi — [[Turkiya|Respublika davrida]] davlat tomonidan qurilgan '''birinchi''' temir yoʻl liniyasi. Birinchi davlat temir yoʻl kompaniyasi Chemins de fer d’Anatolie Baghdad / Anadolu — Bagʻdod temir yoʻllari (CFAB) kompaniyasi liniya qurilishini boshladi, Turkiya Respublikasi Davlat temir yoʻllari (TCDD) <small>''(keyinchalik Davlat temir yoʻllari Bosh boshqarmasi deb ataladi)''</small> qurilishni yakunladi. [[Anqara|Anqaradan]] boshlanadigan chiziq [[Kırıkkale (viloyat)|Qırıkkale]], [[Yozgat (viloyat)|Yozgat]], [[Nevşehir (viloyat)|Nevshehir]], [[Qayseri|Kayseri]], [[Sivas (viloyat)|Sivas]], [[Erzincan (viloyat)|Erzincan]] va [[Arzirum|Erzurum]] viloyatlaridan oʻtadi va [[Kars (viloyat)|Karsda]] tugaydi. Temir yoʻl liniyasida, ayniqsa Sharqiy Ekspres va Turistik Sharq Ekspresi bugungi kunda mahalliy va xorijiy sayyohlar orasida tobora ommalashib bormoqda. Temir yoʻlning elektrlashtirilgan va elektrlashtirilmagan qismlari va elektrlashtirish ishlari olib borilayotgan qismlari mavjud. Anqara stansiyasi — Kayseri poyezd stansiyasi — Xanli va Chetinkaya — Divrigi oʻrtasidagi qismlar elektrlashtirilgan. ''Xanli'' — Sivas poyezd stansiyasi — Bostankaya — Tecer — Kangal — Chetinkaya qismida va ''Xanli'' — ''Bostankaya'' va ''Tecer'' — ''Kangal'' variantlarida elektrlashtirish ishlari davom etmoqda. ''Divrigi'' — Qars stansiyasi oralig‘ida elektr taʼminoti yo‘q. Anqara — Sivas tezyurar temir yoʻl qurilishi temir yoʻl liniyasidagi Yerköy poyezd stansiyasining shimolida qurilgan Yerköy YHT stansiyasi va Sivasning [[Sivas|Yulduzeli]] tumanida joylashgan Yıldızeli YHT stansiyasi oʻrtasida davom etmoqda. Ardaxonning Childir [[Ardahan (viloyat)|tumanidagi]] Aktash chegara darvozasi <small>''([[Gruziya]] — [[Turkiya]] chegarasi)''</small> yaqinidagi Karakale joyida [[Turkiya|Turkiya Respublikasi]] chegarasidan boshlanadigan Baku-Tbilisi-Kars temir yoʻl liniyasi Qars stansiyasidan boshlab 2017-yilda foydalanishga topshirildi. '''Temir [[Buyuk Ipak yoʻli|Ipak Yoʻli]]''' deb ham ataladigan bu yoʻnalish [[Bosfor|Bosforni]] kesib oʻtuvchi Marmaray tunnel bilan birgalikda [[Pekin|Pekindan]] [[London|Londonga]] muqobil va uzluksiz temir yoʻl aloqasini taʼminladi. Temir yoʻl Istanbul-Haydarpasha-Anqara temir yoʻli orqali [[Eskishehir]], [[Bilecik (viloyat)|Bilejik]], [[Sakarya]], [[Kocaeli|Kojaeli]] va [[Istanbul]] bilan ham bogʻlangan. Anqara-Kars temir yoʻli va Istanbul-Haydarpasha-Anqara temir yoʻllari orqali [[Eskishehir]], [[Kocaeli|Kojaeli]] va [[Istanbul]] bilan bogʻlangan. Kelgusida Kars-Igʻdir-Naxchivan temir yoʻli orqali Igʻdir orqali [[Naxichevan Avtonom Respublikasi|Naxchivanga]] liniya ulash rejalashtirilgan. Temir yoʻlning davomi boʻlgan Kars — Gyumri — Tbilisi temir yoʻl liniyasida [[Kars (viloyat)|Qars]] stantsiyasidan boshlanib [[Turkiya|, Turkiya Respublikasi]] chegaralaridan oʻtib, Karsning Akyaka tumanidagi Dogukapi temir yoʻl stantsiyasidan keyin [[Armaniston]], Akyaka shahriga oʻtadi. 1993-yildan beri poyezd qatnovi toʻxtatilgan. Stansiyaga yoʻlovchi va yuk tashish amalga oshiriladi . == Tarixi == Doʻgʻoqapi — Kars poyezd stansiyasi — Sarıkamish oʻrtasidagi temir yoʻl uchastkasi 1894-1899-yillarda [[Kars (viloyat)|Kars]] [[Rossiya imperiyasi|Rossiya]] hududi <small>''(Kars viloyati)''</small> boʻlgan (1524) davrida Zakavkaziya temir yoʻli (ZZhD) kompaniyasi tomonidan Zakavkaziya temir yoʻli liniyasi uchun ochilgan.1899-yilda xizmatga kirdi. ''Sariqamish'' va Erzurum oʻrtasidagi chiziqning bir qismi esa, Birinchi [[Birinchi jahon urushi|jahon urushi]] davrida [[Rossiya imperiyasi|ruslar]] ishgʻoli paytida rus imperatorlik armiyasi tomonidan bir metrli chiziq oraligʻi (1000 metr) bilan qurilgan. 1920-yilda imzolangan Gyumri shartnomasi bilan [[Turkiya]] [[Kars (viloyat)|Kars]] va uning atrofini qaytarib oldi va 1927-yilda mintaqadagi Transkavkaz temir yoʻliga tegishli temir yoʻl liniyalarini sotib oldi. Usmonlilar [[Usmonlilar imperiyasi|imperiyasi]] davrida Chemins de Fer Ottomans d’Anadolie / Usmonli Anadolu temir yoʻllari (CFOA) kompaniyasi tomonidan Anqara stansiyasiga qadar temir yoʻl liniyasi qurilgan. [[Birinchi jahon urushi|Birinchi Jahon urushi]] paytida, Qizılırmakning strategik ahamiyatidan foydalanish uchun [[Qizilirmoq|Irmakgacha]] tor oʻlchovli temir yoʻl liniyasi qurildi va bu liniya Mustaqillik urushi paytida Yahshihangacha uzaytirildi. Bu qurilgan temir yoʻl liniyasi '''Anqara — Kars temir yoʻl''' liniyasining salafidir. 1924-yil 23-martda eʼlon qilingan '''499-sonli qonun''' bilan hukumat Anqara va Kars oʻrtasidagi aloqani va tor oʻlchagichlar bilan qurilgan mavjud temir yoʻl liniyalarining standart oʻlchagichini (1435 mm) aniqladi.Bu liniyani qayta qurishga ruxsat berildi. Chiziqning qurilishi birinchi davlat temir yoʻl kompaniyasi Chemins de fer d’Anatolie Baghdad / Anadolu — Bagʻdod temir yoʻllari (CFAB) tomonidan amalga oshirildi va ''Anqara'' — ''Yahshihan'' — Yerköy oʻrtasidagi chiziqning bir qismi 1925-yilda foydalanishga topshirildi va 1927-yilda ''Yerkoʻy'' — Kayseri poyezd stansiyasi orasidagi qism ham qurib bitkazildi. ''Kayseri'' va Sivas stansiyasi oʻrtasidagi chiziqning bir qismi TCDD <small>''(oʻsha paytda Davlat temir yoʻllari Bosh boshqarmasi)''</small> tomonidan qurilgan va 1930-yilda foydalanishga topshirilgan. [[Onadoʻli yassitogʻligi|Anadolu platosida]] liniya qurilishi koʻplab muhandislik muammolariga sabab boʻldi va bu muammolarni bartaraf etish uchun qurilgan tunnellarning umumiy uzunligi 4 kmga teng deb topildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.trainsofturkey.com/w/pmwiki.php/History/TCDD#toc2|sarlavha=TCDD Tarihi|kirish sanasi=24 Aralık 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170815140355/http://www.trainsofturkey.com/w/pmwiki.php/History/TCDD#toc2|arxivsana=15 Ağustos 2017}}</ref>. ''Sivas'' va ''Erzurum'' oʻrtasidagi chiziqning bir qismi 1935 va 1939-yillar orasida qurilgan va ''Erzurum'' va ''Kars'' oʻrtasidagi mavjud temir yoʻl liniyasi bilan aloqa oʻrnatildi. ''Erzurum'' — ''Kars'' oʻrtasidagi mavjud liniya TCDD tomonidan 1949 va 1961-yillarda standart iz oʻlchagich bilan qayta qurilgan. Masofalarni qisqartirish va muayyan joylarda tashishni tezlashtirish maqsadida liniyada ikkita variant qurilgan. Ikkala variant ham [[Sivas (viloyat)|Sivas]] viloyati chegaralarida boʻlib, birinchisi Xanli va Bostankaya oʻrtasidagi Xanli — Bostankaya variantidir va 1994-yilda foydalanishga topshirilgan. Ikkinchisi Tecer va Kangal oʻrtasidagi Tecer — Kangal variantidir . Qurilishi 1974-yilda boshlangan variant moliyaviy va geografik qiyinchiliklar tufayli faqat 2010-yilda foydalanishga topshirilgan. Ushbu variantda joylashgan Deliktosh temir yoʻl tunneli Turkiyadagi eng uzun anʼanaviy temir yoʻl tunnelidir. == Liniyalari va ochilish sanalari == {| class="wikitable" !Marshrut ! Masofa ! Ishga tushirish yili ! Tushuntirish |- | Kars vokzal — Sarikamis | 59 283 km |<center> 1894-1899-yillar</center> | U [[Kars (viloyat)|Kars]] [[Rossiya imperiyasi|Rossiya]] hududi boʻlgan paytda rus chizigʻida qurilgan. |- | Sarikamis — Erzurum vokzal | 156 870 km |<center> [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushi davrida]]</center> | U rus imperatorlik armiyasi tomonidan [[Rossiya imperiyasi|rus]] istilosi davrida tor gabaritda qurilgan. |- | Anqara poyezd stansiyasi — Irmak | 69 743 km |<center> [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushi davrida]]</center> | Tor oʻlchagich |- | Daryo — Yahsixon | 16 117 km |<center> Mustaqillik urushi davrida</center> | Tor oʻlchagich |- | Anqara — Irmak — Yerkoʻy | 205 461 km |<center> 1925-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Yerköy — Boğazköprü — Kayseri poyezd stansiyasi | 174 147 km |<center> 1927-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Kayseri — Xanli — Kalin — Sivas poyezd stansiyasi | 222 421 km |<center> 1930-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Sivas — Boʻstankaya — Tecer — Eskikoʻy | 63 481 km |<center> 1935-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Eskikoy — Kangal — Chetinkaya | 47 935 km |<center> 1936-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Chetinkaya — Divrigi | 64 847 km |<center> 1937-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Divrigi — Erzincan poyezd stansiyasi | 155 570 km |<center> 1938-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Erzincan — Erzurum poyezd stansiyasi | 214 857 km |<center> 1939-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Erzurum — Xuroson | 85 361 km |<center> 1949-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Xuroson — Sarikamis | 71 509 km |<center> 1951-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Sarikamis — Kars vokzal | 59 283 km |<center> 1961-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Xanli — Bostankaya varianti | 44 km |<center> 1994-yil</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |- | Tecer — Kangal varianti va Deliktosh temir yoʻl tunneli (5473 m — eng uzun anʼanaviy temir yoʻl tunneli) | 31 km |<center> 1973-2010-yillar</center> | Standart yoʻl oʻlchagich |} == Temir yoʻl liniyasida TCDD transport tomonidan boshqariladigan poyezd liniyalari == === Kontur poyezdlari<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.tcddtasimacilik.gov.tr/trenler/anahat-trenleri/|sarlavha=Ana Hat Trenleri|nashriyot=tcddtasimacilik.gov.tr|kirish sanasi=5 Temmuz 2019|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190705132947/http://www.tcddtasimacilik.gov.tr/trenler/anahat-trenleri/|arxivsana=5 Temmuz 2019}}</ref> === * Sharqiy ekspress * Erciyes Express * Janubiy Kurtalan Ekspresi * Turistik Sharq Ekspresi * Van Leyk Ekspresi == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Turkiyada transport]] [[Turkum:Temir yoʻllar]] f9gxq95b8su1pjzhklez1kqcp07mmp8 Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi 0 803756 5999635 5882454 2026-04-20T14:05:48Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiyada futbol]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999635 wikitext text/x-wiki [[Fayl:FileTurkey_vs_Belarus_20140917_Z.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/FileTurkey_vs_Belarus_20140917_Z.JPG/220px-FileTurkey_vs_Belarus_20140917_Z.JPG|thumb| Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi (qizil kiyimda) 2014-yil 17-sentabrda Belarusiya terma jamosiga qarshi oʻyinda.]] [[Fayl:TURvsGER20160408_(13).JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/TURvsGER20160408_%2813%29.JPG/220px-TURvsGER20160408_%2813%29.JPG|thumb| 2016-yil 8-aprel kuni UEFA ayollar o‘rtasidagi Yevro-2017 saralash bosqichi 5-guruh o‘yinida Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi (qizil kiyimda) [[Germaniya ayollar terma jamoasi|Germaniya ayollar terma jamoas]]<nowiki/>[[Germaniya ayollar terma jamoasi|i]]<nowiki/>ga qarshi oʻyinda]] '''Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi''' xalqaro [[Ayollar futbol assotsiatsiyasi|ayollar futbolida]] [[Turkiya|Turkiya sharafini]] himoya qiladi. Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi 1995-yilda tashkil etilgan boʻlib, UEFA ayollar chempionati va [[FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining]] saralash bosqichlarida ishtirok etib kelmoqda<ref>{{Veb manbasi|muallif=FIFA.com|sarlavha=UEFA member associations|url=https://www.fifa.com/about-fifa/associations/UEFA}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=UEFA.com|sarlavha=Turkish Football Federation|url=https://www.uefa.com/insideuefa/national-associations/TUR/}}</ref>. == Tarixi == Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasining birinchi qayd etilgan xalqaro oʻyini 1995-yil 8-sentabrda Turkiyaning [[Istanbul]] shahridagi Zeytinburnu stadionida Ruminiya terma jamoasiga qarshi oʻtkazilgan [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik oʻyini]] boʻlib, ushbu uchrashuv Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasining 0:8 hisobidagi magʻlubiyati bilan yakunlangan. Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi UEFA Ayollar oʻrtasidagi Yevro-1997 saralash bosqichida ishtirok etgan.1995-yil 4-oktyabrda Vengriya milliy ayollar terma jamoasiga qarshi safar oʻyinida oʻzining xalqar turnirlardagi ilk debyut oʻyinini qilgan va 0:6 hisobida magʻlub boʻlgan. Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi 1997-yil 25-sentabrda 1999-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati saralash bosqichida Gruziya terma jamosiga qarshi oʻyinda birinchi marta (oʻn bir magʻlubiyatdan soʻng) gʻalaba qozongan. Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasining eng katta hisobdagi magʻlubiyati 1999-yil 14-fevralda [[Germaniya ayollar terma jamoasi|Germaniya terma jamoasiga]] qarshi oʻrtoqlik oʻyinida boʻlgan, oʻshanda jamoa 1-12 hisobida magʻlub boʻlgan Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi eng yirik gʻalabasi 2006-yilning 23-noyabrida boʻlib oʻtgan UEFA ayollar oʻrtasidagi Yevro-2009 saralash oʻyinida Gruziya terma jamoasiga qarshi oʻyinda boʻlgan va jamoa 9:0 hisobida gʻalaba qozongan 2003, 2004 va 2005-yillarda Turkiya ayollar terma jamoasi tuzilmagan. Chunki bu davrda Turkiyada ayollar futboli toʻxtatilgan edi. Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi 2023-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati saralash bosqichida oʻzining eng yaxshi oʻyinini koʻrsatdi. Chunki Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi [[Portugaliya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Portugaliya ayollar milliy terma jamoasi]] bilan durang va uchta gʻalabaga erishdi. == Jamoa tasviri == {{Commons turkum|Turkey women's national association football team}} === Jamoaning laqabi === Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi „''Hilol Yulduzlar“'' (Ay-Yıldızlılar)" laqabi bilan tanilgan. === Jamoaning uy stadioni === Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi oʻz uy uchrashuvlarini Turkiya futbol federatsiyasining (TFF) barcha Turkiya milliy futbol terma jamoalarining oʻyinlari va mashgʻulotlari uchun moʻljallangan TFF Riva Facility stadionidada oʻtkazadi. Stadion Turkiyaning [[Istanbul|Istanbul viloyatining]] Beykoz tumanidagi Riva shahrida joylashgan. == Jamaoning hamma vaqtlar boʻyicha natijalari == {{Updated|2022-yil 28-iyul holatiga ko`ra}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align: center; font-size: 100%;" !Davr ! Oʻtkazgan oʻyinlar ! Gʻalaba ! Durang ! Magʻlubiyat ! Urilgan gollar ! Oʻtkazib yuborilgan gollar |- ! 1995-2022 ! 143 ! 49 ! 16 ! 78 ! 218 ! 358 |} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+Turkiya ayollar terma jamoasining oʻtkazgan barcha oʻyinlari (yillar kesimida) !Yil ! Jami ! Rasmiy oʻyinlar ! Oʻrtoqlik uchrashuvlari |- align="center" | 1995-yil | 4 | 2 | 2 |- align="center" | 1996-yil | 6 | 4 | 2 |- align="center" | 1997-yil | 5 | 4 | 1 |- align="center" | 1998-yil | 8 | 6 | 2 |- align="center" | 1999-yil | 6 | 3 | 3 |- align="center" | 2000-yil | 3 | 3 | 0 |- align="center" | 2001-yil | 7 | 4 | 3 |- align="center" | 2002-yil | 6 | 4 | 2 |- align="center" | 2006-yil | 3 | 3 | 0 |- align="center" | 2007-yil | 2 | 2 | 0 |- align="center" | 2008-yil | 5 | 5 | 0 |- align="center" | 2009-yil | 5 | 5 | 0 |- align="center" | 2010-yil | 6 | 6 | 0 |- align="center" | 2011-yil | 9 | 5 | 4 |- align="center" | 2012-yil | 5 | 5 | 0 |- align="center" | 2013-yil | 3 | 3 | 0 |- align="center" | 2014-yil | 8 | 7 | 1 |- align="center" | 2015-yil | 9 | 5 | 4 |- align="center" | 2016-yil | 3 | 3 | 0 |- align="center" | 2017-yil | 7 | 3 | 4 |- align="center" | 2018-yil | 4 | 0 | 4 |- align="center" | 2019-yil | 10 | 6 | 4 |- align="center" | 2020-yil | 6 | 5 | 1 |- align="center" | 2021-yil | 9 | 6 | 3 |- align="center" | 2022-yil | 7 | 5 | 2 |- ! Jami ! 146 ! 104 ! 42 |} Manbalar: [https://www.tff.org/default.aspx?pageID=481 Rasmiy Turkiya natijalari — TFF.org], [https://uk.soccerway.com/teams/turkey/turkey/5983/ Turkiya natijalari va taqvimi — Soccerway.com] va [https://www.worldfootball.net/teams/tuerkei-frauen-team/21/ Worldfootball.net] saytlari == Murabbiylar shtabi == === Hozirgi murabbiylar shtabi === {{Updated|2022-yil 28-iyul holatiga ko`ra}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" !Lavozim ! Ism |- | [[Murabbiylik|Bosh murabbiy]] |{{Flagicon|TUR}}[[Necla Güngör|Necla Gungor Kiragasi]] |- | rowspan="2" | Yordamchi murabbiy (lar) |{{Flagicon|TUR}}Begüm Uresin |- |{{Flagicon|TUR}}[[Hilol Boshkol]] |- | Darvozabonlar murabbiyi |{{Flagicon|TUR}}Sinan Sevim |- | Futbolni rivojlantirish boʻyicha direktor |{{Flagicon|TUR}}Oğuz Chetin |} === Bosh murabbiylar tarixi === {{Updated|2022-yil 28-iyul holatiga ko`ra}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" !Ism !Murabbiylik davri !Oʻtkazgan oʻyinlar !Gʻalaba !Durang !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar farqi !Gʻalaba koʻrsatkichi % !Man. |- | align="left" |[[:en:Atılay_Canel|Atılay Canel]] |'''2002''' |'''2''' |'''0''' |'''0''' |'''2''' |'''3''' |'''7''' |'''-4''' |'''0''' | |- | align="left" |[[:en:Hamdi_Aslan|Hamdi Aslan]] |'''2006-2010''' |'''21''' |'''12''' |'''3''' |'''6''' |'''56''' |'''33''' |'''+23''' |'''{{#expr:12/21*100 round 1}}''' | |- | align="left" |[[:en:Yücel_Uyar|Yücel Uyar]] |'''2011''' |'''8''' |'''1''' |'''2''' |'''5''' |'''8''' |'''25''' |'''-17''' |'''{{#expr:1/8*100 round 1}}''' | |- | align="left" |[[:en:Nur_Mustafa_Gülen|Nur Mustafa Gülen]] |2011-2012 2013-2014 '''Jami''' |4 8 '''12''' |0 3 '''3''' |0 0 '''0''' |4 5 '''9''' |1 9 '''10''' |16 23 '''39''' |−15 −14 '''-29''' |0 {{#expr:3/8*100 round 1}} '''{{#expr:3/12*100 round 1}}''' | |- | align="left" |[[:en:Ogün_Temizkanoğlu|Ogün Temizkanoğlu]] |'''2012''' |'''2''' |'''0''' |'''0''' |'''2''' |'''1''' |'''13''' |'''-12''' |'''0''' | |- | align="left" |[[:en:Suat_Okyar|Suat Okyar]] |'''2014''' |'''2''' |'''1''' |'''0''' |'''1''' |'''3''' |'''8''' |'''-5''' |'''{{#expr:1/2*100 round 1}}''' | |- | align="left" |[[:en:Talat_Tuncel|Talat Tuncel]] |'''2015-2019''' |'''33''' |'''12''' |'''5''' |'''16''' |'''51''' |'''65''' |'''-14''' |'''{{#expr:12/33*100 round 1}}''' | |- | align="left" |[[:en:Necla_Güngör|Necla Güngör Kıragası]] |'''2020-''' |'''20''' |'''9''' |'''3''' |'''8''' |'''32''' |'''35''' |'''-3''' |'''{{#expr:9/20*100 round 1}}''' | |} == Oʻyinchilar == === Hozirgi tarkib === * 2022-yil 25-iyun va 28-iyun kunlari [[Ozarbayjon]] terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlariga quyidagi futbolchilar Turkiya ayollar miliy terma jamoasiga chaqirilgan. ''Ozarbayjon terma jamoasiga qarshi oʻyindan keyingi statistika boʻyicha oʻyinlar va gollar soni berilgan.'' {{nat fs g start}} {{nat fs g player|no=|pos=GK|name=[[Selda Akgöz]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1993|06|09}}|caps=31|goals=0|club=[[Fomget Gençlik ve Spor|FOMGET]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=GK|name=[[Duygu Yılmaz]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1988|05|03}}|caps=21|goals=0|club=[[Fatih Karagümrük S.K. (women's football)|Fatih Karagümrük]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=GK|name=[[Ezgi Çağlar]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1991|07|03}}|caps=14|goals=0|club=[[Fenerbahçe Women's Football|Fenerbahçe]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=GK|name=[[Handan Kurğa]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1993|09|10}}|caps=1|goals=0|club=[[Galatasaray S.K. (women's football)|Galatasaray]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g break}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Didem Karagenç]]|other=[[Captain (association football)|C]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1993|10|16}}|caps=62|goals=3|club=[[Beşiktaş J.K. (women's football)|Beşiktaş]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Berna Yeniçeri]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1996|01|27}}|caps=40|goals=0|club=[[Galatasaray S.K. (women's football)|Galatasaray]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[İpek Kaya]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1994|10|28|df=y}}|caps=39|goals=0|club=[[ASJ Soyaux-Charente|Soyaux]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Gülbin Hız]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1994|06|11}}|caps=25|goals=3|club=[[ALG Spor]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[İlayda Civelek]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1998|07|06}}|caps=13|goals=1|club=[[Galatasaray S.K. (women's football)|Galatasaray]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Ece Tekmen]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2002|02|23}}|caps=9|goals=0|club=[[ALG Spor]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Cansu Nur Kaya]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|2|28|df=y}}|caps=4|goals=0|club=[[Fatih Karagümrük S.K. (women's football)|Fatih Karagümrük]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Eda Karataş]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1995|06|15}}|caps=2|goals=0|club=[[ALG Spor]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Ferda İpek Çevik]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|05|14|df=y}}|caps=1|goals=0|club=[[Beşiktaş J.K. (women's football)|Beşiktaş]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Cansu Gürel]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|2002|01|30|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[Fenerbahçe Women's Football|Fenerbahçe]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Didem Dülber]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2002|03|21}}|caps=0|goals=0|club=[[Galatasaray S.K. (women's football)|Galatasaray]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g break}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Ebru Topçu]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1996|08|27}}|caps=59|goals=17|club=[[Galatasaray S.K. (women's football)|Galatasaray]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Arzu Karabulut]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1991|1|30|df=y}}|caps=39|goals=5|club=[[ALG Spor]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Emine Ecem Esen]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1994|05|03}}|caps=31|goals=0|club=[[Galatasaray S.K. (women's football)|Galatasaray]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Ece Türkoğlu]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1999|04|14}}|caps=28|goals=6|club=[[Fatih Karagümrük S.K. (women's football)|Fatih Karagümrük]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Ecem Cumert]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1998|02|07}}|caps=21|goals=2|club=[[Fenerbahçe Women's Football|Fenerbahçe]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Busem Şeker]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1998|07|19}}|caps=18|goals=0|club=[[Fenerbahçe Women's Football|Fenerbahçe]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Elif Keskin]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2002|01|12}}|caps=17|goals=0|club=[[Fatih Karagümrük S.K. (women's football)|Fatih Karagümrük]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Derya Arhan]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1999|01|25}}|caps=14|goals=3|club=[[Galatasaray S.K. (women's football)|Galatasaray]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Miray Cin]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2001|07|05}}|caps=7|goals=0|club=[[MSV Duisburg (women)|MSV Duisburg]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Seda Nur İncik]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|10|6|df=y}}|caps=1|goals=0|club=[[Beşiktaş J.K. (women's football)|Beşiktaş]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Sümeyra Kıvanç]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1999|07|30}}|caps=1|goals=0|club=[[Fatih Karagümrük S.K. (women's football)|Fatih Karagümrük]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Başak İçinözbebek]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1994|02|13}}|caps=0|goals=0|club=[[Fomget Gençlik ve Spor|FOMGET]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Dilara Soley Deli]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2002|04|17}}|caps=0|goals=0|club=[[R. Charleroi S.C.|Charleroi]]|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Meryem Cennet Çal]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2000|07|12}}|caps=0|goals=0|club=[[Fenerbahçe Women's Football|Fenerbahçe]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g break}} {{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[Yağmur Uraz]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1990|02|19}}|caps=47|goals=22|club=[[Galatasaray S.K. (women's football)|Galatasaray]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[Birgül Sadıkoğlu]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2000|03|23}}|caps=16|goals=1|club=[[Galatasaray S.K. (women's football)|Galatasaray]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[Kader Hançar]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1999|11|12}}|caps=15|goals=3|club=[[Fatih Karagümrük S.K. (women's football)|Fatih Karagümrük]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[Zeynep Kerimoğlu]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2003|05|13}}|caps=2|goals=0|club=[[Fenerbahçe Women's Football|Fenerbahçe]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g end}} <gallery> Fayl:TurkeyWomensNationalFootballTeam2014.JPG|Turkiya ayollar futbol terma jamoasi 2014-yil 17-sentyabr kuni [[Belarusiya ayollar milliy terma jamoasi]]<nowiki/>ga qarshi uy uchrashuvida Fayl:TurkeyWomen'sNational (23).JPG|Turkiya ayollar futbol terma jamoasi 2016-yil 8-aprel kuni [[Germany women's national football team|Germaniya ayollar milliy terma jamoasiga]] qarshi uy uchrashuvida Fayl:TurkeyWomen'sNational2018 (15).jpg|Turkiya ayollar futbol terma jamoasi 2018-yil 7-aprel kuni [[Estonia women's national football team|Estoniya ayollar milliy terma jamaosiga]] qarshi uy uchrashuvida. Fayl:TurkeyWomen'sNational2019 (9).jpg|Turkiya ayollar futbol terma jamoasi 2019-yil 4-oktabr kuni [[Estonia women's national football team|Estoniya milliy ayollar terma jamoasiga]] qarshi uy uchrashuvida. </gallery> == Jamoaning ichki rekordlari == === Eng koʻp maydonga tushgan futbolchi === [[Fayl:DidemKaragenç26.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/DidemKaragen%C3%A726.JPG/170px-DidemKaragen%C3%A726.JPG|thumb| [[Didem Karagenç|Didem Karagench]]]] * '''Qalin yozilgan''' oʻyinchilar hali ham oʻz faoliyatini olib bormoqda. {{Updated|2022-yil 28-iyul holatiga ko`ra}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !# ! Ism ! Pozitsiyasi ! Faoliyat yillari ! Oʻtkazgan oʻyinlar ! Gollar |- | 1 | align="left" | '''[[Didem Karagenç|Didem Karagench]]''' | Himoyachi | 2010 — ''hozirgi kunga qadar'' | 62 | 3 |- | 2 | align="left" | '''[[Ebru Topçu]]''' | Hujumchi | 2013 — ''hozirgi kungacha'' | 59 | 17 |- | 3 | align="left" | [[Esra Erol]] | Himoyachi | 2001-2020 | 55 | 8 |- | 4 | align="left" | Bilgin Defterli | Hujumchi | 1999-2014 | 52 | 16 |- | 5 | align="left" | Chigdem Belci | Himoyachi | 2006-2020 | 48 | 0 |- | 6 | align="left" | '''[[Yağmur Uraz|Yogmur Uraz]]''' | Hujumchi | 2006 — ''hozirgi kunga qadar'' | 47 | 22 |- | 7 | align="left" | Fatma Kara | Yarim himoyachi | 2009-2020 | 45 | 5 |- | 8 | align="left" | '''[[Berna Yeniçeri|Berna Yenicheri]]''' | Himoyachi | 2014 — ''hozirgi kungacha'' | 40 | 0 |- | rowspan="3" | 9 | align="left" | Melahat Eryurt | Hujumchi | 1995-2002 | 39 | 18 |- | align="left" | '''Arzu Karabulut''' | Yarim himoyachi | 2011 — ''hozirgi kunga qadar'' | 39 | 5 |- | align="left" | '''Ipek Kaya''' | Himoyachi | 2015 — ''hozirgi kungacha'' | 39 | 0 |} === Eng yaxshi toʻpurarlar === [[Fayl:YağmurUraz18.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Ya%C4%9FmurUraz18.JPG/170px-Ya%C4%9FmurUraz18.JPG|thumb| [[Yağmur Uraz|Yogmur Uraz]]]] * Qalin hali ham faol oʻyinchilarni bildiradi. {{Holatiga koʻra|2022|06|28}} === Xalqaro oʻyinlarda xet-triklar (uchta gol) urgan oʻyinchilar === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" !Oʻyinchi !Klub !raqib jamoa !Gollar !Hisob !Oʻyin oʻtkazilgan manzil !Sana |- |[[Melahat Eryurt]] |{{Flagicon|TUR}}[[Dinarsuspor]] |{{Bayroq|Isroil}} | align="center" |3 | align="center" |5-2 |{{Bayroq|Isroil}}, [[Netanya]] | align="right" |1998-yil 9-fevral |- |[[Melahat Eryurt]] |{{Flagicon|TUR}}[[Dinarsuspor]] |{{Bayroq|Isroil}} | align="center" |3 | align="center" |8-0 |{{Bayroq|Isroil}}, [[Netanya]] | align="right" |1998-yil 11-fevral |- |[[Yağmur Uraz|Yogmur Uraz]] |{{Flagicon|TUR}}[[Konak Belediyespor]] |{{Fbw|Gruziya}} | align="center" |3 | align="center" |6-0 |{{Bayroq|Turkiya}}, [[Trabzon]] | align="right" |2015-yil 26-fevral |- |[[Melike Pekel]] |{{Flagicon|FRA}} [[FC Metz (ayollar)|FC Metz]] |[[Lyuksemburg|Lyuksenburg]] | align="center" |3 | align="center" |9-1 |{{Bayroq|Fransiya}}, [[Torshavn]] | align="right" |2017-yil 8-aprel |- |[[Selen Altunkulak]] |{{Flagicon|FRA}} [[FC Metz (ayollar)|FC Metz]] |[[Lyuksemburg|Lyuksenburg]] | align="center" |3 | align="center" |9-1 |{{Bayroq|Kipr}}, [[Torshavn]] | align="right" |2017-yil 8-aprel |} === Jamoaning yubiley gollar === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" !Yubiley gol ! Golni urgan oʻyinchi ! Klubi ! Raqib jamoa ! Hisob ! Oʻyin oʻtkazilgan manzil ! Sana |- | 1 | Nazan Bulut |{{Flagicon|TUR}}[[Gurtashspor]] |{{Fbw|HUN}} | style="text-align:center; background:#fdd;" | 1-2 |{{Bayroq|Turkiya}}, [[Istanbul]] | align="right" | 1996-yil 9-may |- | 100 | Bilgin Defterli |{{Flagicon|GER}}[[FFC Brauweiler Pulxaym]] |{{Fbw|MKD}} | style="text-align:center; background:#dfd;" | 4-0 |{{Bayroq|Gretsiya}}, [[Tbilisi]] | align="right" | 2009-yil 16-may |- | 200 | Benan Oltintash |{{Flagicon|TUR}}[[Fomget Gençlik va Spor]] |{{Fbw|ALB}} {{Fbw|ALB}} | style="text-align:center; background:#dfd;" | 1-2 |{{Bayroq|Albaniya}}, Elbasan | align="right" | 2021-yil 12-iyul |} == Turkiya milliy ayollar terma jamoasining xalqaro musobaqalardagi natijasi == === FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati]]da Turkiya milliy ayollar terma jamoasining natijasi | rowspan="13" | ! colspan="7" |Saralash oʻyinlarida Turkiya milliy ayollar terma jamoasining natijasi |- ! Yil ! Natija ! Oʻtkazgan oʻyinlar ! Gʻalaba ! Durang ! Magʻlubiyat ! Urilgan gollar ! Oʻtkazib yuborilgan gollar ! Gollar farqi ! Oʻtkazgan oʻyinlar ! Gʻalaba ! Durang ! Magʻlubiyat ! Urilgan gollar ! Oʻtkazib yuborilgan gollar ! Gollar farqi |- |{{Flagicon|China|}}[[1991-yil FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|1991-yil]] | colspan="8" rowspan="2" | ''Ishtirok etmagan'' | colspan="7" rowspan="2" | ''Ishtirok etmagan'' |- |{{Flagicon|Sweden}}[[1995-yil FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|1995-yil]] |- |{{Flagicon|USA}}[[1999-yil FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|1999-yil]] | colspan="8" rowspan="2" | ''Saralashdan oʻtmagan'' | 6 | 1 | 2 | 3 | 6 | 15 | −9 |- |{{Flagicon|USA}}[[2003-yil FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|2003-yil]] | 8 | 1 | 0 | 7 | 10 | 27 | −17 |- |{{Flagicon|China}}[[2007 FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|2007-yil]] | colspan="8" | ''Ishtirok etmagan'' | colspan="7" | ''Ishtirok etmagan'' |- |{{Flagicon|Germany}}[[2011 FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|2011-yil]] | colspan="8" rowspan="4" | ''Saralashdan oʻtmagan'' | 8 | 2 | 1 | 5 | 10 | 23 | −13 |- |{{Flagicon|Canada}}[[2015 FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|2015-yil]] | 10 | 4 | 0 | 6 | 12 | 31 | −19 |- |{{Flagicon|France}}[[2019 FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|2019]] | 3 | 2 | 0 | 1 | 13 | 3 | +10 |- |{{Flagicon|Australia}} {{Flagicon|New Zealand}} [[2023 FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|2023-yil]] | colspan="7" | ''Aniqlanmoqda'' |- ! Jami ! - ! - ! - ! - ! - ! - ! - ! - ! 41 ! 12 ! 4 ! 25 ! 58 ! 117 ! −59 |} === Olimpiya oʻyinlari === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[Futbol Olimpiada o‘yinlarida|Yozgi Olimpiya oʻyinlari]]da Turkiya milliy ayollar terma jamoasining natijasi |- ! Yil ! Natija ! Oʻtkazgan oʻyinlar ! Gʻalaba ! Durang ! Magʻlubiyat ! Urilgan gollar ! Oʻtkazib yuborilgan gollar ! Gollar farqi |- |{{Flagicon|USA|1996}}[[1996-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol|1996-yil]] | colspan="10" rowspan="7" | ''Saralashdan oʻtmagan'' |- |{{Flagicon|AUS|2000}}[[2000-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol|2000]] |- |{{Flagicon|GRE|2004}}[[2004-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol|2004-yil]] |- |{{Flagicon|CHN|2008}}[[2008-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol|2008-yil]] |- |{{Flagicon|GBR|2012}}[[2012-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol|2012-yil]] |- |{{Flagicon|BRA|2016}}[[2016-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol|2016-yil]] |- |{{Flagicon|JPN|2020}}[[2020-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol|2020]] |- ! Jami ! - ! - ! - ! - ! - ! - ! - ! - |} === UEFA ayollar chempionati === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align: center;" ! colspan="9" |UEFA ayollar chempionatida Turkiya milliy ayollar terma jamoasining natijasi | rowspan="16" | ! colspan="7" |Saralash oʻyinlarida Turkiya milliy ayollar terma jamoasining natijasi |- ! Yil ! Natija ! Oʻtkazgan oʻyinlar ! Gʻalaba ! Durang ! Magʻlubiyat ! Urilgan gollar ! Oʻtkazib yuborilgan gollar ! Gollar farqi ! Oʻtkazgan oʻyinlar ! Gʻalaba ! Durang ! Magʻlubiyat ! Urilgan gollar ! Oʻtkazib yuborilgan gollar ! Gollar farqi |- | 1984-yil | colspan="8" rowspan="6" | ''Ishtirok etmagan'' | colspan="7" rowspan="6" | ''Ishtirok etmagan'' |- |{{Flagicon|Norway|}}[[1987-yil Ayollar futboli bo'yicha Yevropa musobaqasi|1987-yil]] |- |{{Flagicon|West Germany|}}[[1989-yil Ayollar futboli bo'yicha Yevropa musobaqasi|1989-yil]] |- |{{Flagicon|Denmark|}}[[UEFA Ayollar Evro-1991|1991-yil]] |- |{{Flagicon|Italy|}}[[UEFA ayollar Evro-1993|1993-yil]] |- |{{Flagicon|Germany|}}[[UEFA ayollar Evro-1995|1995-yil]] |- |{{Flagicon|Norway|}} {{Flagicon|Sweden|}} [[UEFA Ayollar Evro-1997|1997-yil]] | colspan="8" rowspan="2" | ''Saralashdan oʻtmagan'' | 6 | 0 | 0 | 6 | 1 | 21 | −20 |- |{{Flagicon|Germany|}}[[UEFA ayollar Evro-2001|2001-yil]] | 6 | 2 | 1 | 3 | 13 | 20 | −7 |- |{{Flagicon|England|}}[[UEFA Ayollar Evro-2005|2005-yil]] | colspan="8" | ''Ishtirok etmagan'' | colspan="7" | ''Ishtirok etmagan'' |- |{{Flagicon|Finland|}}[[UEFA ayollar Evro-2009|2009-yil]] | colspan="8" rowspan="4" | ''Saralashdan oʻtmagan'' | 3 | 2 | 0 | 1 | 11 | 2 | +9 |- |{{Flagicon|Sweden|}}[[UEFA ayollar Evro-2013|2013-yil]] | 10 | 0 | 1 | 9 | 4 | 48 | −44 |- |{{Flagicon|NED|}}[[UEFA ayollar Evro-2017|2017-yil]] | 8 | 1 | 1 | 6 | 3 | 24 | −21 |- |{{Flagicon|ENG|}}[[UEFA Ayollar Evro-2022|2022]] | 10 | 1 | 2 | 7 | 9 | 28 | −19 |- ! Jami ! - ! - ! - ! - ! - ! - ! - ! - ! 43 ! 6 ! 5 ! 32 ! 41 ! 143 ! −102 |} == FIFA Jahon reytingi == ''2021-yil 13-iyul holatiga koʻra''<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/TUR|sarlavha=Turkey Women's Ranking|sana=25-iyun 2021-yil|ish=www.fifa.com|nashriyot=[[FIFA]]|qaralgan sana=13-iyul 2021-yil}}</ref>: {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="11" style="background: #013A5E; color: #FFFFFF;" | FIFA ayollar futbol jahon reytingida Turkiya ayollar milliy futbol terma jamoasi |- ! rowspan="2" |Reyting ! rowspan="2" | Yil ! rowspan="2" | Oʻtkazgan oʻyinlar ! rowspan="2" | Gʻalaba ! rowspan="2" | Durang ! rowspan="2" | Magʻlubiyat ! colspan="2" | Oʻsish ! colspan="2" | Tushish |- ! Daraja ! Koʻchish ! Daraja ! Koʻchish |- | 69 | 2021-yil | 2 | 2 | 0 | 0 | 69 | align="left" |{{Oʻsish}}3 | 72 | align="left" |{{Loss}}0 |} == Yana qarang{{Portal|Asia|Turkey|Sports|Association football|Women's association football}} == * [[Turkiya ayollar terma jamoasining xalqaro futbolchilar ro'yxati]] * [[Turkiyada ayollar futboli]] * [[Ayollar o'rtasidagi Turkiya kubogi]] == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{In lang|en}} [https://www.tff.org/default.aspx?pageID=481 Official website], TFF.org * {{In lang|en}} [https://web.archive.org/web/20080103142443/http://www.fifa.com/associations/association=tur/ FIFA profile], FIFA.com {{Turkiya milliy sport terma jamoalari}} [[Turkum:Turkiyada futbol|Ayollar futboli]] [[Turkum:Yevropa ayollar milliy assotsiatsiyasi futbol jamoalari]] i342bn65i26mae00amxod8nn5kqq6bm Timsoh Gena 0 808365 5999414 5926270 2026-04-20T12:08:22Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|0 */ 5999414 wikitext text/x-wiki {{Komiks qahramoni bilgiqutisi | nomi = Timsoh Gena | asl_nomi = Крокодил Гена | tasvir = The Soviet Union 1988 CPA 5917 stamp (Gena the Crocodile. Cheburashka. Shapoklyak).jpg | izoh = | nashriyot = Soyuzmultfilm | birinchi_namoyish = 1966-yil | muallif = Eduard Uspenskiy, Roman Kachanov | holati = | to‘liq_ismi = | doimiy_ismi = | boshqa_nomlari = | turi = ertak va multfilm qahramoni | boʻyi = | ogʻirligi = | ko‘z_rangi = qora | soch_rangi = yashil rang | tug‘ilgan_sayyorasi = | tug‘ilgan_joyi = | oilaviy_ahvoli = | kasbi = Hayvonot bog'ida eksponat | guruh_va_tashkilotlar = | ittifoqchilar = | dushmanlari = kampir Shapoklyak va kalamush Lariska }} '''Timsoh Gena''' ({{lang-ru|Крокодил Гена}}) — Eduard Uspenskiyning „Timsoh Gena va uning doʻstlari“ (1966) kitobi qahramoni. Ushbu personaj birinchi marta 1969-yilda Roman Kachanov tomonidan suratga olingan „Timsoh Gena“ [[animatsion film]]ida ekranda paydo boʻldi. Keyinchalik Roman Kachanovning timsoh Gena va uning doʻstlari bilan yana uchta karikaturasi chiqdi. Timsoh Gena [[Cheburashka|Cheburashkaning]] eng yaxshi doʻsti va oʻrtogʻi hisoblanadi. == Tavsifi == Timsoh Gena — [[Antropomorfizm|antropomorfik]] timsoh. U qizil palto, oq koʻylak, qora kamon galstuk, boshida shlyapa, trubka chekadi, garmonika chalishni yaxshi koʻradi va hayvonot bogʻida timsoh (yaʼni [[eksponat]]) boʻlib ishlaydi. Uning ish joyidagi yozuv: "Afrikalik timsoh Gena. Yoshi ellikda. Oziqlantirish va ovlashga ruxsat beriladi. Timsoh Gena tabiatan mehribon va hamdard. U adolatsizlikka qarshi kurashadi. Shu bilan birga, u hayotning baʼzi masalalarida bilimga ega emas — masalan, „Cheburashka“ multfilmida u elektr toki urishi natijasida transformator qutisidagi [[Transformator|transformatorni]] sindirib tashladi va daryo kemasidan langarni metallolom deb uzib tashladi. [[Imlo|Imloni]] yaxshi bilmaydigan Gena — „Timsoh Gena“ multfilmida eʼlon yozib, „timsoh“ soʻzini [[А (kirill)|A]] harfi bilan yozgan — „timsah“ qilib. Kitobda uning eʼlonida yana bir nechta xatolar boʻladi (birinchi uchrashuvda Galya bu haqda unga izoh beradi). Shunga qaramasdan Gena, jiddiy kitoblarni oʻqishni yaxshi koʻradi. Genaning uyida ensiklopediya bor. Shuningdek, u shaxmat va lotto oʻynashni ham yaxshi koʻradi. Gena birinchi smenada hayvonot bogʻida ishlaydi (ikkinchi smenada uning hamkasbi Valera timsoh ishlaydi). Bosh zirhli Prostokvashinskiy hayvonot bogʻi boʻlimi mudiri, kichik ilmiy xodim. == Multfilmlar == [[Fayl:Крок-ген-купч.jpg|thumb|Peterburgdagi timsoh Gena haykali.]] Gena multfilm qahramoni sifatida Roman Kachanovning tetralogiyani tashkil etgan multfilmlarida paydo boʻlganidan keyin shuhrat qozondi: * '''"Timsoh Gena"''' ([[1969]]) * '''"Cheburashka"''' ([[1971]]) * '''"Shapoklyak"''' ([[1974]]) * '''"Cheburashka maktabga boradi"''' ([[1983]]) Ushbu multfilmlarda timsoh Gena Vasiliy Livanov tomonidan, qoʻshiqlar Vladimir Ferapontov tomonidan ijro etilgan. [[1990|1990-yilda]] Garri Bardin turli xil ertaklar — ham rus, ham xorijiy, ham zamonaviy ertaklar asosida '''"Kulrang boʻri va Qizil qalpoqcha"''' nomli multfilmini yaratdi. Ushbu multfilmda timsoh Genani rejissyorning oʻzi ijro etgan. Xalqaro animatorlar jamoasi tomonidan Roman Kachanov multfilmlariga yapon rejissyori Makoto Nakamuraning '''"Cheburashka"''' ([[2013]]) toʻliq metrajli qoʻgʻirchoq animatsion filmi diqqatga sazovor boʻldi. Afsonaviy sovet multfilmining ruhini saqlab qolish uchun barcha qoʻgʻirchoqlar va dekoratsiyalar qayta tiklandi: plastika, yuz ifodalari va qahramonlarning ovozlari maksimal darajada haqiqiylik bilan takrorlandi. Filmning ruscha versiyasida timsoh Gena oʻz navbatida Vladimir Ferapontov va Garri Bardin tomonidan aytilgan. == Timsoh Gena va uning doʻstlari haqidagi kitoblar == * [[Fayl:Gena the Crocodile (Cosplay).jpg|thumb|Timsoh Gena yumshoq o'yinchog'i]]''Uspenskiy E.N.'' Timsoh Gena biznesi // Timsoh Gena va uning doʻstlari. — Rostov-na-Donu, 1992. — 272 p. — ISBN 5-7507-0873-X * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Timsoh Gena va qaroqchilar. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Timsoh Gena va uning doʻstlari. * ''Uspenskiy E. N.'' Timsoh Gena — politsiya leytenanti. — M. : ROSMEN, 1999. — 76 p. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashka bilan yangi yil. * ''Uspenskiy E.N.'' Timsoh Gena taʼtili. — M. : Astrel, AST, Malysh, 2006. — 80 p. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashkaning oʻgʻirlanishi. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashkaning Sochiga borishi. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashka odamlarga qaytdi. == Prototip == [[Fayl:The Soviet Union 1988 CPA 5917 stamp (Gena the Crocodile. Cheburashka. Shapoklyak).jpg|thumb|Timsoh Gena tasviri tushirilgan pochta markasi]] Eduard Uspenskiyning soʻzlariga koʻra, timsoh Genaning prototipi (koʻrinishidan, xarakteri va uslubi) maʼlum darajada bastakor Yan Frenkel edi. Yozuvchi 1983-yilda „<nowiki/>[[Bolalar adabiyoti]]<nowiki/>“ nashriyotining 50 yilligi tantanasida sahnaga chiqib, shunday degan edi: „Aziz do‘stlar, endi men sizlarga dahshatli bir sirni yaʼni timsoh Gena kimdan yozilganini aytib beraman . U sizning oldingizda oʻtiribdi.“ Yigʻilganlar taxmin qilishga urinib, prezidium aʼzolariga tikila boshladilar. Va Uspenskiy zaldagi qahqaha toʻxtaguncha kutib turdi hamda: „Yan Abramovich, oʻrningdan tur“, dedi. Frenkel o‘rnidan turib, tinglovchilarga taʼzim qildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://russia.tv/video/show/brand_id/10562/episode_id/97968/video_id/97968|sarlavha=С журавлиной стаей. Судьба Мастера / Russia.tv<!-- Заголовок добавлен ботом -->|kirish sanasi=2015-08-22|arxivsana=2019-08-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190807180342/https://russia.tv/video/show/brand_id/10562/episode_id/97968/video_id/97968/}}</ref>. == Shvedlik Drutten va Gena == [[Fayl:Cheburashka and his Friends Garden in Holon (2).jpg|thumb|Xolondagi timsoh Gena haykali]] 1970-yillarda [[Shvetsiya|Shvetsiyada]] „Drutten“ va „timsoh Gena“ („Drutten och Gena“) nomli qahramonlar bilan teleseriallar, radioshoular, fonograflar va [[Komiks|komik]] jurnallar ishlab chiqarildi. Ushbu belgilar SSSRga sayohatdan olib kelingan Cheburashka va Gena qoʻgʻirchoqlari qiyofasida yaratilgan va tashqi tomondan ular bilan mos kelgan. Biroq, oʻxshashliklar shu yerda tugaydi: Shvetsiyada Drutten va Gena turli xil qoʻshiqlar kuylashdi va turli xil voqealarni aytib berishdi va ular „bir katta shaharda“ emas, balki kitob javonida yashashdi. Shuning uchun, koʻplab shvedlar Cheburashka va Genani vizual ravishda tanisalar ham, odatda ularni sovet multfilmlari va kitoblari bilan bogʻlamaydilar. == Yodgorliklari == * [[Ishimbay|Ishimboy]] shahrida "Timsoh Gena va Cheburashka haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatildi. * [[Xarkov]] shahrida, Juravlevkada, Stroitelnaya koʻchasida Gena timsohga haykal oʻrnatilgan boʻlib, u multfilmdagi yashil rangda, koʻylagi va akkordeon chalayotgani kabi tasvirlangan. * Ramenskoye shahrida, Guryev va Mixalevich koʻchalari chorrahasida haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatildi. Jumladan timsoh Gena, Cheburashka, Shapoklyak va uning kalamush Lariskaning bronza haykallari mavjud. Haykallar muallifi: Oleg Ershov<ref>{{Veb manbasi|url=http://unplaces.ru/Monument.php?id=169|sarlavha=Необычные места и памятники|nashriyot=unplaces.ru|kirish sanasi=2017-07-15}}</ref>. == Numizmatika == 2020-yil 24-noyabrda Rossiya Banki nominal qiymati 3 rubl bo‘lgan kumush va 25 rubllik oddiy metall va rangli qoplamadan yasalgan „Rossiya (Sovet) animatsiyasi“ turkumidagi „Timsoh Gena“ esdalik tangalarini muomalaga chiqardi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.cbr.ru/press/PR/?file=23112020_131738coins.htm|sarlavha=Банк России выпускает в обращение памятные монеты из драгоценного и недрагоценных металлов|kirish sanasi=2020-12-09|arxivsana=2020-11-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201126065554/http://www.cbr.ru/press/pr/?file=23112020_131738coins.htm}}</ref>. == Yana qarang == * [[Cheburashka]] == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Xayoliy personajlar]] 3yj95mn00gx9yoibi1dy7mfsmwtrgm6 5999416 5999414 2026-04-20T12:08:34Z KWiki78 246724 5999416 wikitext text/x-wiki {{Komiks qahramoni bilgiqutisi | nomi = Timsoh Gena | asl_nomi = Крокодил Гена | tasvir = The Soviet Union 1988 CPA 5917 stamp (Gena the Crocodile. Cheburashka. Shapoklyak).jpg | izoh = | nashriyot = Soyuzmultfilm | birinchi_namoyish = 1966-yil | muallif = Eduard Uspenskiy, Roman Kachanov | holati = | to‘liq_ismi = | doimiy_ismi = | boshqa_nomlari = | turi = ertak va multfilm qahramoni | boʻyi = | ogʻirligi = | ko‘z_rangi = qora | soch_rangi = yashil rang | tug‘ilgan_sayyorasi = | tug‘ilgan_joyi = | oilaviy_ahvoli = | kasbi = Hayvonot bog'ida eksponat | guruh_va_tashkilotlar = | ittifoqchilar = | dushmanlari = kampir Shapoklyak va kalamush Lariska }} '''Timsoh Gena''' ({{lang-ru|Крокодил Гена}}) — [[Eduard Uspenskiy]]<nowiki/>ning „Timsoh Gena va uning doʻstlari“ (1966) kitobi qahramoni. Ushbu personaj birinchi marta 1969-yilda Roman Kachanov tomonidan suratga olingan „Timsoh Gena“ [[animatsion film]]ida ekranda paydo boʻldi. Keyinchalik Roman Kachanovning timsoh Gena va uning doʻstlari bilan yana uchta karikaturasi chiqdi. Timsoh Gena [[Cheburashka|Cheburashkaning]] eng yaxshi doʻsti va oʻrtogʻi hisoblanadi. == Tavsifi == Timsoh Gena — [[Antropomorfizm|antropomorfik]] timsoh. U qizil palto, oq koʻylak, qora kamon galstuk, boshida shlyapa, trubka chekadi, garmonika chalishni yaxshi koʻradi va hayvonot bogʻida timsoh (yaʼni [[eksponat]]) boʻlib ishlaydi. Uning ish joyidagi yozuv: "Afrikalik timsoh Gena. Yoshi ellikda. Oziqlantirish va ovlashga ruxsat beriladi. Timsoh Gena tabiatan mehribon va hamdard. U adolatsizlikka qarshi kurashadi. Shu bilan birga, u hayotning baʼzi masalalarida bilimga ega emas — masalan, „Cheburashka“ multfilmida u elektr toki urishi natijasida transformator qutisidagi [[Transformator|transformatorni]] sindirib tashladi va daryo kemasidan langarni metallolom deb uzib tashladi. [[Imlo|Imloni]] yaxshi bilmaydigan Gena — „Timsoh Gena“ multfilmida eʼlon yozib, „timsoh“ soʻzini [[А (kirill)|A]] harfi bilan yozgan — „timsah“ qilib. Kitobda uning eʼlonida yana bir nechta xatolar boʻladi (birinchi uchrashuvda Galya bu haqda unga izoh beradi). Shunga qaramasdan Gena, jiddiy kitoblarni oʻqishni yaxshi koʻradi. Genaning uyida ensiklopediya bor. Shuningdek, u shaxmat va lotto oʻynashni ham yaxshi koʻradi. Gena birinchi smenada hayvonot bogʻida ishlaydi (ikkinchi smenada uning hamkasbi Valera timsoh ishlaydi). Bosh zirhli Prostokvashinskiy hayvonot bogʻi boʻlimi mudiri, kichik ilmiy xodim. == Multfilmlar == [[Fayl:Крок-ген-купч.jpg|thumb|Peterburgdagi timsoh Gena haykali.]] Gena multfilm qahramoni sifatida Roman Kachanovning tetralogiyani tashkil etgan multfilmlarida paydo boʻlganidan keyin shuhrat qozondi: * '''"Timsoh Gena"''' ([[1969]]) * '''"Cheburashka"''' ([[1971]]) * '''"Shapoklyak"''' ([[1974]]) * '''"Cheburashka maktabga boradi"''' ([[1983]]) Ushbu multfilmlarda timsoh Gena Vasiliy Livanov tomonidan, qoʻshiqlar Vladimir Ferapontov tomonidan ijro etilgan. [[1990|1990-yilda]] Garri Bardin turli xil ertaklar — ham rus, ham xorijiy, ham zamonaviy ertaklar asosida '''"Kulrang boʻri va Qizil qalpoqcha"''' nomli multfilmini yaratdi. Ushbu multfilmda timsoh Genani rejissyorning oʻzi ijro etgan. Xalqaro animatorlar jamoasi tomonidan Roman Kachanov multfilmlariga yapon rejissyori Makoto Nakamuraning '''"Cheburashka"''' ([[2013]]) toʻliq metrajli qoʻgʻirchoq animatsion filmi diqqatga sazovor boʻldi. Afsonaviy sovet multfilmining ruhini saqlab qolish uchun barcha qoʻgʻirchoqlar va dekoratsiyalar qayta tiklandi: plastika, yuz ifodalari va qahramonlarning ovozlari maksimal darajada haqiqiylik bilan takrorlandi. Filmning ruscha versiyasida timsoh Gena oʻz navbatida Vladimir Ferapontov va Garri Bardin tomonidan aytilgan. == Timsoh Gena va uning doʻstlari haqidagi kitoblar == * [[Fayl:Gena the Crocodile (Cosplay).jpg|thumb|Timsoh Gena yumshoq o'yinchog'i]]''Uspenskiy E.N.'' Timsoh Gena biznesi // Timsoh Gena va uning doʻstlari. — Rostov-na-Donu, 1992. — 272 p. — ISBN 5-7507-0873-X * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Timsoh Gena va qaroqchilar. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Timsoh Gena va uning doʻstlari. * ''Uspenskiy E. N.'' Timsoh Gena — politsiya leytenanti. — M. : ROSMEN, 1999. — 76 p. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashka bilan yangi yil. * ''Uspenskiy E.N.'' Timsoh Gena taʼtili. — M. : Astrel, AST, Malysh, 2006. — 80 p. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashkaning oʻgʻirlanishi. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashkaning Sochiga borishi. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashka odamlarga qaytdi. == Prototip == [[Fayl:The Soviet Union 1988 CPA 5917 stamp (Gena the Crocodile. Cheburashka. Shapoklyak).jpg|thumb|Timsoh Gena tasviri tushirilgan pochta markasi]] Eduard Uspenskiyning soʻzlariga koʻra, timsoh Genaning prototipi (koʻrinishidan, xarakteri va uslubi) maʼlum darajada bastakor Yan Frenkel edi. Yozuvchi 1983-yilda „<nowiki/>[[Bolalar adabiyoti]]<nowiki/>“ nashriyotining 50 yilligi tantanasida sahnaga chiqib, shunday degan edi: „Aziz do‘stlar, endi men sizlarga dahshatli bir sirni yaʼni timsoh Gena kimdan yozilganini aytib beraman . U sizning oldingizda oʻtiribdi.“ Yigʻilganlar taxmin qilishga urinib, prezidium aʼzolariga tikila boshladilar. Va Uspenskiy zaldagi qahqaha toʻxtaguncha kutib turdi hamda: „Yan Abramovich, oʻrningdan tur“, dedi. Frenkel o‘rnidan turib, tinglovchilarga taʼzim qildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://russia.tv/video/show/brand_id/10562/episode_id/97968/video_id/97968|sarlavha=С журавлиной стаей. Судьба Мастера / Russia.tv<!-- Заголовок добавлен ботом -->|kirish sanasi=2015-08-22|arxivsana=2019-08-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190807180342/https://russia.tv/video/show/brand_id/10562/episode_id/97968/video_id/97968/}}</ref>. == Shvedlik Drutten va Gena == [[Fayl:Cheburashka and his Friends Garden in Holon (2).jpg|thumb|Xolondagi timsoh Gena haykali]] 1970-yillarda [[Shvetsiya|Shvetsiyada]] „Drutten“ va „timsoh Gena“ („Drutten och Gena“) nomli qahramonlar bilan teleseriallar, radioshoular, fonograflar va [[Komiks|komik]] jurnallar ishlab chiqarildi. Ushbu belgilar SSSRga sayohatdan olib kelingan Cheburashka va Gena qoʻgʻirchoqlari qiyofasida yaratilgan va tashqi tomondan ular bilan mos kelgan. Biroq, oʻxshashliklar shu yerda tugaydi: Shvetsiyada Drutten va Gena turli xil qoʻshiqlar kuylashdi va turli xil voqealarni aytib berishdi va ular „bir katta shaharda“ emas, balki kitob javonida yashashdi. Shuning uchun, koʻplab shvedlar Cheburashka va Genani vizual ravishda tanisalar ham, odatda ularni sovet multfilmlari va kitoblari bilan bogʻlamaydilar. == Yodgorliklari == * [[Ishimbay|Ishimboy]] shahrida "Timsoh Gena va Cheburashka haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatildi. * [[Xarkov]] shahrida, Juravlevkada, Stroitelnaya koʻchasida Gena timsohga haykal oʻrnatilgan boʻlib, u multfilmdagi yashil rangda, koʻylagi va akkordeon chalayotgani kabi tasvirlangan. * Ramenskoye shahrida, Guryev va Mixalevich koʻchalari chorrahasida haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatildi. Jumladan timsoh Gena, Cheburashka, Shapoklyak va uning kalamush Lariskaning bronza haykallari mavjud. Haykallar muallifi: Oleg Ershov<ref>{{Veb manbasi|url=http://unplaces.ru/Monument.php?id=169|sarlavha=Необычные места и памятники|nashriyot=unplaces.ru|kirish sanasi=2017-07-15}}</ref>. == Numizmatika == 2020-yil 24-noyabrda Rossiya Banki nominal qiymati 3 rubl bo‘lgan kumush va 25 rubllik oddiy metall va rangli qoplamadan yasalgan „Rossiya (Sovet) animatsiyasi“ turkumidagi „Timsoh Gena“ esdalik tangalarini muomalaga chiqardi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.cbr.ru/press/PR/?file=23112020_131738coins.htm|sarlavha=Банк России выпускает в обращение памятные монеты из драгоценного и недрагоценных металлов|kirish sanasi=2020-12-09|arxivsana=2020-11-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201126065554/http://www.cbr.ru/press/pr/?file=23112020_131738coins.htm}}</ref>. == Yana qarang == * [[Cheburashka]] == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Xayoliy personajlar]] j094yvr4b41rr4u50zlter0jvafxcuv 5999417 5999416 2026-04-20T12:08:41Z KWiki78 246724 5999417 wikitext text/x-wiki {{Komiks qahramoni bilgiqutisi | nomi = Timsoh Gena | asl_nomi = Крокодил Гена | tasvir = The Soviet Union 1988 CPA 5917 stamp (Gena the Crocodile. Cheburashka. Shapoklyak).jpg | izoh = | nashriyot = Soyuzmultfilm | birinchi_namoyish = 1966-yil | muallif = Eduard Uspenskiy, Roman Kachanov | holati = | to‘liq_ismi = | doimiy_ismi = | boshqa_nomlari = | turi = ertak va multfilm qahramoni | boʻyi = | ogʻirligi = | ko‘z_rangi = qora | soch_rangi = yashil rang | tug‘ilgan_sayyorasi = | tug‘ilgan_joyi = | oilaviy_ahvoli = | kasbi = Hayvonot bog'ida eksponat | guruh_va_tashkilotlar = | ittifoqchilar = | dushmanlari = kampir Shapoklyak va kalamush Lariska }} '''Timsoh Gena''' ({{lang-ru|Крокодил Гена}}) — [[Eduard Uspenskiy]]<nowiki/>ning „Timsoh Gena va uning doʻstlari“ (1966) kitobi qahramoni. Ushbu personaj birinchi marta 1969-yilda Roman Kachanov tomonidan suratga olingan „Timsoh Gena“ [[animatsion film]]ida ekranda paydo boʻldi. Keyinchalik Roman Kachanovning timsoh Gena va uning doʻstlari bilan yana uchta karikaturasi chiqdi. Timsoh Gena [[Cheburashka|Cheburashkaning]] eng yaxshi doʻsti va oʻrtogʻi hisoblanadi. == Tavsifi == Timsoh Gena — [[Antropomorfizm|antropomorfik]] timsoh. U qizil palto, oq koʻylak, qora kamon galstuk, boshida shlyapa, trubka chekadi, garmonika chalishni yaxshi koʻradi va hayvonot bogʻida timsoh (yaʼni [[eksponat]]) boʻlib ishlaydi. Uning ish joyidagi yozuv: "Afrikalik timsoh Gena. Yoshi ellikda. Oziqlantirish va ovlashga ruxsat beriladi. Timsoh Gena tabiatan mehribon va hamdard. U adolatsizlikka qarshi kurashadi. Shu bilan birga, u hayotning baʼzi masalalarida bilimga ega emas — masalan, „Cheburashka“ multfilmida u elektr toki urishi natijasida transformator qutisidagi [[Transformator|transformatorni]] sindirib tashladi va daryo kemasidan langarni metallolom deb uzib tashladi. [[Imlo|Imloni]] yaxshi bilmaydigan Gena — „Timsoh Gena“ multfilmida eʼlon yozib, „timsoh“ soʻzini [[А (kirill)|A]] harfi bilan yozgan — „timsah“ qilib. Kitobda uning eʼlonida yana bir nechta xatolar boʻladi (birinchi uchrashuvda Galya bu haqda unga izoh beradi). Shunga qaramasdan Gena, jiddiy kitoblarni oʻqishni yaxshi koʻradi. Genaning uyida ensiklopediya bor. Shuningdek, u shaxmat va lotto oʻynashni ham yaxshi koʻradi. Gena birinchi smenada hayvonot bogʻida ishlaydi (ikkinchi smenada uning hamkasbi Valera timsoh ishlaydi). Bosh zirhli Prostokvashinskiy hayvonot bogʻi boʻlimi mudiri, kichik ilmiy xodim. == Multfilmlar == [[Fayl:Крок-ген-купч.jpg|thumb|Peterburgdagi timsoh Gena haykali.]] Gena multfilm qahramoni sifatida Roman Kachanovning tetralogiyani tashkil etgan multfilmlarida paydo boʻlganidan keyin shuhrat qozondi: * '''"Timsoh Gena"''' ([[1969]]) * '''"Cheburashka"''' ([[1971]]) * '''"Shapoklyak"''' ([[1974]]) * '''"Cheburashka maktabga boradi"''' ([[1983]]) Ushbu multfilmlarda timsoh Gena Vasiliy Livanov tomonidan, qoʻshiqlar Vladimir Ferapontov tomonidan ijro etilgan. [[1990|1990-yilda]] Garri Bardin turli xil ertaklar — ham rus, ham xorijiy, ham zamonaviy ertaklar asosida '''"Kulrang boʻri va Qizil qalpoqcha"''' nomli multfilmini yaratdi. Ushbu multfilmda timsoh Genani rejissyorning oʻzi ijro etgan. Xalqaro animatorlar jamoasi tomonidan Roman Kachanov multfilmlariga yapon rejissyori Makoto Nakamuraning '''"Cheburashka"''' ([[2013]]) toʻliq metrajli qoʻgʻirchoq animatsion filmi diqqatga sazovor boʻldi. Afsonaviy sovet multfilmining ruhini saqlab qolish uchun barcha qoʻgʻirchoqlar va dekoratsiyalar qayta tiklandi: plastika, yuz ifodalari va qahramonlarning ovozlari maksimal darajada haqiqiylik bilan takrorlandi. Filmning ruscha versiyasida timsoh Gena oʻz navbatida Vladimir Ferapontov va Garri Bardin tomonidan aytilgan. == Timsoh Gena va uning doʻstlari haqidagi kitoblar == * [[Fayl:Gena the Crocodile (Cosplay).jpg|thumb|Timsoh Gena yumshoq o'yinchog'i]]''Uspenskiy E.N.'' Timsoh Gena biznesi // Timsoh Gena va uning doʻstlari. — Rostov-na-Donu, 1992. — 272 p. — ISBN 5-7507-0873-X * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Timsoh Gena va qaroqchilar. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Timsoh Gena va uning doʻstlari. * ''Uspenskiy E. N.'' Timsoh Gena — politsiya leytenanti. — M. : ROSMEN, 1999. — 76 p. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashka bilan yangi yil. * ''Uspenskiy E.N.'' Timsoh Gena taʼtili. — M. : Astrel, AST, Malysh, 2006. — 80 p. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashkaning oʻgʻirlanishi. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashkaning Sochiga borishi. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashka odamlarga qaytdi. == Prototip == [[Fayl:The Soviet Union 1988 CPA 5917 stamp (Gena the Crocodile. Cheburashka. Shapoklyak).jpg|thumb|Timsoh Gena tasviri tushirilgan pochta markasi]] Eduard Uspenskiyning soʻzlariga koʻra, timsoh Genaning prototipi (koʻrinishidan, xarakteri va uslubi) maʼlum darajada bastakor Yan Frenkel edi. Yozuvchi 1983-yilda „<nowiki/>[[Bolalar adabiyoti]]<nowiki/>“ nashriyotining 50 yilligi tantanasida sahnaga chiqib, shunday degan edi: „Aziz do‘stlar, endi men sizlarga dahshatli bir sirni yaʼni timsoh Gena kimdan yozilganini aytib beraman . U sizning oldingizda oʻtiribdi.“ Yigʻilganlar taxmin qilishga urinib, prezidium aʼzolariga tikila boshladilar. Va Uspenskiy zaldagi qahqaha toʻxtaguncha kutib turdi hamda: „Yan Abramovich, oʻrningdan tur“, dedi. Frenkel o‘rnidan turib, tinglovchilarga taʼzim qildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://russia.tv/video/show/brand_id/10562/episode_id/97968/video_id/97968|sarlavha=С журавлиной стаей. Судьба Мастера / Russia.tv<!-- Заголовок добавлен ботом -->|kirish sanasi=2015-08-22|arxivsana=2019-08-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190807180342/https://russia.tv/video/show/brand_id/10562/episode_id/97968/video_id/97968/}}</ref>. == Shvedlik Drutten va Gena == [[Fayl:Cheburashka and his Friends Garden in Holon (2).jpg|thumb|Xolondagi timsoh Gena haykali]] 1970-yillarda [[Shvetsiya|Shvetsiyada]] „Drutten“ va „timsoh Gena“ („Drutten och Gena“) nomli qahramonlar bilan teleseriallar, radioshoular, fonograflar va [[Komiks|komik]] jurnallar ishlab chiqarildi. Ushbu belgilar SSSRga sayohatdan olib kelingan Cheburashka va Gena qoʻgʻirchoqlari qiyofasida yaratilgan va tashqi tomondan ular bilan mos kelgan. Biroq, oʻxshashliklar shu yerda tugaydi: Shvetsiyada Drutten va Gena turli xil qoʻshiqlar kuylashdi va turli xil voqealarni aytib berishdi va ular „bir katta shaharda“ emas, balki kitob javonida yashashdi. Shuning uchun, koʻplab shvedlar Cheburashka va Genani vizual ravishda tanisalar ham, odatda ularni sovet multfilmlari va kitoblari bilan bogʻlamaydilar. == Yodgorliklari == * [[Ishimbay|Ishimboy]] shahrida "Timsoh Gena va Cheburashka haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatildi. * [[Xarkov]] shahrida, Juravlevkada, Stroitelnaya koʻchasida Gena timsohga haykal oʻrnatilgan boʻlib, u multfilmdagi yashil rangda, koʻylagi va akkordeon chalayotgani kabi tasvirlangan. * Ramenskoye shahrida, Guryev va Mixalevich koʻchalari chorrahasida haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatildi. Jumladan timsoh Gena, Cheburashka, Shapoklyak va uning kalamush Lariskaning bronza haykallari mavjud. Haykallar muallifi: Oleg Ershov<ref>{{Veb manbasi|url=http://unplaces.ru/Monument.php?id=169|sarlavha=Необычные места и памятники|nashriyot=unplaces.ru|kirish sanasi=2017-07-15}}</ref>. == Numizmatika == 2020-yil 24-noyabrda Rossiya Banki nominal qiymati 3 rubl bo‘lgan kumush va 25 rubllik oddiy metall va rangli qoplamadan yasalgan „Rossiya (Sovet) animatsiyasi“ turkumidagi „Timsoh Gena“ esdalik tangalarini muomalaga chiqardi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.cbr.ru/press/PR/?file=23112020_131738coins.htm|sarlavha=Банк России выпускает в обращение памятные монеты из драгоценного и недрагоценных металлов|kirish sanasi=2020-12-09|arxivsana=2020-11-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201126065554/http://www.cbr.ru/press/pr/?file=23112020_131738coins.htm}}</ref>. == Yana qarang == * [[Cheburashka]] == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Xayoliy personajlar]] 1j5701imsobrcogr3ifa5cs3wj7qf9m 5999418 5999417 2026-04-20T12:08:52Z KWiki78 246724 5999418 wikitext text/x-wiki {{Komiks qahramoni bilgiqutisi | nomi = Timsoh Gena | asl_nomi = Крокодил Гена | tasvir = The Soviet Union 1988 CPA 5917 stamp (Gena the Crocodile. Cheburashka. Shapoklyak).jpg | izoh = | nashriyot = Soyuzmultfilm | birinchi_namoyish = 1966-yil | muallif = Eduard Uspenskiy, Roman Kachanov | holati = | to‘liq_ismi = | doimiy_ismi = | boshqa_nomlari = | turi = ertak va multfilm qahramoni | boʻyi = | ogʻirligi = | ko‘z_rangi = qora | soch_rangi = yashil rang | tug‘ilgan_sayyorasi = | tug‘ilgan_joyi = | oilaviy_ahvoli = | kasbi = Hayvonot bog'ida eksponat | guruh_va_tashkilotlar = | ittifoqchilar = | dushmanlari = kampir Shapoklyak va kalamush Lariska }} '''Timsoh Gena''' ({{lang-ru|Крокодил Гена}}) — [[Eduard Uspenskiy]]ning „Timsoh Gena va uning doʻstlari“ (1966) kitobi qahramoni. Ushbu personaj birinchi marta 1969-yilda Roman Kachanov tomonidan suratga olingan „Timsoh Gena“ [[animatsion film]]ida ekranda paydo boʻldi. Keyinchalik Roman Kachanovning timsoh Gena va uning doʻstlari bilan yana uchta karikaturasi chiqdi. Timsoh Gena [[Cheburashka|Cheburashkaning]] eng yaxshi doʻsti va oʻrtogʻi hisoblanadi. == Tavsifi == Timsoh Gena — [[Antropomorfizm|antropomorfik]] timsoh. U qizil palto, oq koʻylak, qora kamon galstuk, boshida shlyapa, trubka chekadi, garmonika chalishni yaxshi koʻradi va hayvonot bogʻida timsoh (yaʼni [[eksponat]]) boʻlib ishlaydi. Uning ish joyidagi yozuv: "Afrikalik timsoh Gena. Yoshi ellikda. Oziqlantirish va ovlashga ruxsat beriladi. Timsoh Gena tabiatan mehribon va hamdard. U adolatsizlikka qarshi kurashadi. Shu bilan birga, u hayotning baʼzi masalalarida bilimga ega emas — masalan, „Cheburashka“ multfilmida u elektr toki urishi natijasida transformator qutisidagi [[Transformator|transformatorni]] sindirib tashladi va daryo kemasidan langarni metallolom deb uzib tashladi. [[Imlo|Imloni]] yaxshi bilmaydigan Gena — „Timsoh Gena“ multfilmida eʼlon yozib, „timsoh“ soʻzini [[А (kirill)|A]] harfi bilan yozgan — „timsah“ qilib. Kitobda uning eʼlonida yana bir nechta xatolar boʻladi (birinchi uchrashuvda Galya bu haqda unga izoh beradi). Shunga qaramasdan Gena, jiddiy kitoblarni oʻqishni yaxshi koʻradi. Genaning uyida ensiklopediya bor. Shuningdek, u shaxmat va lotto oʻynashni ham yaxshi koʻradi. Gena birinchi smenada hayvonot bogʻida ishlaydi (ikkinchi smenada uning hamkasbi Valera timsoh ishlaydi). Bosh zirhli Prostokvashinskiy hayvonot bogʻi boʻlimi mudiri, kichik ilmiy xodim. == Multfilmlar == [[Fayl:Крок-ген-купч.jpg|thumb|Peterburgdagi timsoh Gena haykali.]] Gena multfilm qahramoni sifatida Roman Kachanovning tetralogiyani tashkil etgan multfilmlarida paydo boʻlganidan keyin shuhrat qozondi: * '''"Timsoh Gena"''' ([[1969]]) * '''"Cheburashka"''' ([[1971]]) * '''"Shapoklyak"''' ([[1974]]) * '''"Cheburashka maktabga boradi"''' ([[1983]]) Ushbu multfilmlarda timsoh Gena Vasiliy Livanov tomonidan, qoʻshiqlar Vladimir Ferapontov tomonidan ijro etilgan. [[1990|1990-yilda]] Garri Bardin turli xil ertaklar — ham rus, ham xorijiy, ham zamonaviy ertaklar asosida '''"Kulrang boʻri va Qizil qalpoqcha"''' nomli multfilmini yaratdi. Ushbu multfilmda timsoh Genani rejissyorning oʻzi ijro etgan. Xalqaro animatorlar jamoasi tomonidan Roman Kachanov multfilmlariga yapon rejissyori Makoto Nakamuraning '''"Cheburashka"''' ([[2013]]) toʻliq metrajli qoʻgʻirchoq animatsion filmi diqqatga sazovor boʻldi. Afsonaviy sovet multfilmining ruhini saqlab qolish uchun barcha qoʻgʻirchoqlar va dekoratsiyalar qayta tiklandi: plastika, yuz ifodalari va qahramonlarning ovozlari maksimal darajada haqiqiylik bilan takrorlandi. Filmning ruscha versiyasida timsoh Gena oʻz navbatida Vladimir Ferapontov va Garri Bardin tomonidan aytilgan. == Timsoh Gena va uning doʻstlari haqidagi kitoblar == * [[Fayl:Gena the Crocodile (Cosplay).jpg|thumb|Timsoh Gena yumshoq o'yinchog'i]]''Uspenskiy E.N.'' Timsoh Gena biznesi // Timsoh Gena va uning doʻstlari. — Rostov-na-Donu, 1992. — 272 p. — ISBN 5-7507-0873-X * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Timsoh Gena va qaroqchilar. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Timsoh Gena va uning doʻstlari. * ''Uspenskiy E. N.'' Timsoh Gena — politsiya leytenanti. — M. : ROSMEN, 1999. — 76 p. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashka bilan yangi yil. * ''Uspenskiy E.N.'' Timsoh Gena taʼtili. — M. : Astrel, AST, Malysh, 2006. — 80 p. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashkaning oʻgʻirlanishi. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashkaning Sochiga borishi. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashka odamlarga qaytdi. == Prototip == [[Fayl:The Soviet Union 1988 CPA 5917 stamp (Gena the Crocodile. Cheburashka. Shapoklyak).jpg|thumb|Timsoh Gena tasviri tushirilgan pochta markasi]] Eduard Uspenskiyning soʻzlariga koʻra, timsoh Genaning prototipi (koʻrinishidan, xarakteri va uslubi) maʼlum darajada bastakor Yan Frenkel edi. Yozuvchi 1983-yilda „<nowiki/>[[Bolalar adabiyoti]]<nowiki/>“ nashriyotining 50 yilligi tantanasida sahnaga chiqib, shunday degan edi: „Aziz do‘stlar, endi men sizlarga dahshatli bir sirni yaʼni timsoh Gena kimdan yozilganini aytib beraman . U sizning oldingizda oʻtiribdi.“ Yigʻilganlar taxmin qilishga urinib, prezidium aʼzolariga tikila boshladilar. Va Uspenskiy zaldagi qahqaha toʻxtaguncha kutib turdi hamda: „Yan Abramovich, oʻrningdan tur“, dedi. Frenkel o‘rnidan turib, tinglovchilarga taʼzim qildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://russia.tv/video/show/brand_id/10562/episode_id/97968/video_id/97968|sarlavha=С журавлиной стаей. Судьба Мастера / Russia.tv<!-- Заголовок добавлен ботом -->|kirish sanasi=2015-08-22|arxivsana=2019-08-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190807180342/https://russia.tv/video/show/brand_id/10562/episode_id/97968/video_id/97968/}}</ref>. == Shvedlik Drutten va Gena == [[Fayl:Cheburashka and his Friends Garden in Holon (2).jpg|thumb|Xolondagi timsoh Gena haykali]] 1970-yillarda [[Shvetsiya|Shvetsiyada]] „Drutten“ va „timsoh Gena“ („Drutten och Gena“) nomli qahramonlar bilan teleseriallar, radioshoular, fonograflar va [[Komiks|komik]] jurnallar ishlab chiqarildi. Ushbu belgilar SSSRga sayohatdan olib kelingan Cheburashka va Gena qoʻgʻirchoqlari qiyofasida yaratilgan va tashqi tomondan ular bilan mos kelgan. Biroq, oʻxshashliklar shu yerda tugaydi: Shvetsiyada Drutten va Gena turli xil qoʻshiqlar kuylashdi va turli xil voqealarni aytib berishdi va ular „bir katta shaharda“ emas, balki kitob javonida yashashdi. Shuning uchun, koʻplab shvedlar Cheburashka va Genani vizual ravishda tanisalar ham, odatda ularni sovet multfilmlari va kitoblari bilan bogʻlamaydilar. == Yodgorliklari == * [[Ishimbay|Ishimboy]] shahrida "Timsoh Gena va Cheburashka haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatildi. * [[Xarkov]] shahrida, Juravlevkada, Stroitelnaya koʻchasida Gena timsohga haykal oʻrnatilgan boʻlib, u multfilmdagi yashil rangda, koʻylagi va akkordeon chalayotgani kabi tasvirlangan. * Ramenskoye shahrida, Guryev va Mixalevich koʻchalari chorrahasida haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatildi. Jumladan timsoh Gena, Cheburashka, Shapoklyak va uning kalamush Lariskaning bronza haykallari mavjud. Haykallar muallifi: Oleg Ershov<ref>{{Veb manbasi|url=http://unplaces.ru/Monument.php?id=169|sarlavha=Необычные места и памятники|nashriyot=unplaces.ru|kirish sanasi=2017-07-15}}</ref>. == Numizmatika == 2020-yil 24-noyabrda Rossiya Banki nominal qiymati 3 rubl bo‘lgan kumush va 25 rubllik oddiy metall va rangli qoplamadan yasalgan „Rossiya (Sovet) animatsiyasi“ turkumidagi „Timsoh Gena“ esdalik tangalarini muomalaga chiqardi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.cbr.ru/press/PR/?file=23112020_131738coins.htm|sarlavha=Банк России выпускает в обращение памятные монеты из драгоценного и недрагоценных металлов|kirish sanasi=2020-12-09|arxivsana=2020-11-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201126065554/http://www.cbr.ru/press/pr/?file=23112020_131738coins.htm}}</ref>. == Yana qarang == * [[Cheburashka]] == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Xayoliy personajlar]] hkebtv9fj3shz7jw29g1fomg3gty3m4 5999419 5999418 2026-04-20T12:08:59Z KWiki78 246724 5999419 wikitext text/x-wiki {{Komiks qahramoni bilgiqutisi | nomi = Timsoh Gena | asl_nomi = Крокодил Гена | tasvir = The Soviet Union 1988 CPA 5917 stamp (Gena the Crocodile. Cheburashka. Shapoklyak).jpg | izoh = | nashriyot = Soyuzmultfilm | birinchi_namoyish = 1966-yil | muallif = Eduard Uspenskiy, Roman Kachanov | holati = | to‘liq_ismi = | doimiy_ismi = | boshqa_nomlari = | turi = ertak va multfilm qahramoni | boʻyi = | ogʻirligi = | ko‘z_rangi = qora | soch_rangi = yashil rang | tug‘ilgan_sayyorasi = | tug‘ilgan_joyi = | oilaviy_ahvoli = | kasbi = Hayvonot bog'ida eksponat | guruh_va_tashkilotlar = | ittifoqchilar = | dushmanlari = kampir Shapoklyak va kalamush Lariska }} '''Timsoh Gena''' ({{lang-ru|Крокодил Гена}}) — [[Eduard Uspenskiy]]ning „Timsoh Gena va uning doʻstlari“ (1966) kitobi qahramoni. Ushbu personaj birinchi marta 1969-yilda Roman Kachanov tomonidan suratga olingan „Timsoh Gena“ [[animatsion film]]ida ekranda paydo boʻldi. Keyinchalik Roman Kachanovning timsoh Gena va uning doʻstlari bilan yana uchta karikaturasi chiqdi. Timsoh Gena [[Cheburashka|Cheburashkaning]] eng yaxshi doʻsti va oʻrtogʻi hisoblanadi. == Tavsifi == Timsoh Gena — [[Antropomorfizm|antropomorfik]] timsoh. U qizil palto, oq koʻylak, qora kamon galstuk, boshida shlyapa, trubka chekadi, garmonika chalishni yaxshi koʻradi va hayvonot bogʻida timsoh (yaʼni [[eksponat]]) boʻlib ishlaydi. Uning ish joyidagi yozuv: "Afrikalik timsoh Gena. Yoshi ellikda. Oziqlantirish va ovlashga ruxsat beriladi. Timsoh Gena tabiatan mehribon va hamdard. U adolatsizlikka qarshi kurashadi. Shu bilan birga, u hayotning baʼzi masalalarida bilimga ega emas — masalan, „Cheburashka“ multfilmida u elektr toki urishi natijasida transformator qutisidagi [[Transformator|transformatorni]] sindirib tashladi va daryo kemasidan langarni metallolom deb uzib tashladi. [[Imlo|Imloni]] yaxshi bilmaydigan Gena — „Timsoh Gena“ multfilmida eʼlon yozib, „timsoh“ soʻzini [[А (kirill)|A]] harfi bilan yozgan — „timsah“ qilib. Kitobda uning eʼlonida yana bir nechta xatolar boʻladi (birinchi uchrashuvda Galya bu haqda unga izoh beradi). Shunga qaramasdan Gena, jiddiy kitoblarni oʻqishni yaxshi koʻradi. Genaning uyida ensiklopediya bor. Shuningdek, u shaxmat va lotto oʻynashni ham yaxshi koʻradi. Gena birinchi smenada hayvonot bogʻida ishlaydi (ikkinchi smenada uning hamkasbi Valera timsoh ishlaydi). Bosh zirhli Prostokvashinskiy hayvonot bogʻi boʻlimi mudiri, kichik ilmiy xodim. == Multfilmlar == [[Fayl:Крок-ген-купч.jpg|thumb|Peterburgdagi timsoh Gena haykali.]] Gena multfilm qahramoni sifatida Roman Kachanovning tetralogiyani tashkil etgan multfilmlarida paydo boʻlganidan keyin shuhrat qozondi: * '''"Timsoh Gena"''' ([[1969]]) * '''"Cheburashka"''' ([[1971]]) * '''"Shapoklyak"''' ([[1974]]) * '''"Cheburashka maktabga boradi"''' ([[1983]]) Ushbu multfilmlarda timsoh Gena Vasiliy Livanov tomonidan, qoʻshiqlar Vladimir Ferapontov tomonidan ijro etilgan. [[1990|1990-yilda]] Garri Bardin turli xil ertaklar — ham rus, ham xorijiy, ham zamonaviy ertaklar asosida '''"Kulrang boʻri va Qizil qalpoqcha"''' nomli multfilmini yaratdi. Ushbu multfilmda timsoh Genani rejissyorning oʻzi ijro etgan. Xalqaro animatorlar jamoasi tomonidan Roman Kachanov multfilmlariga yapon rejissyori Makoto Nakamuraning '''"Cheburashka"''' ([[2013]]) toʻliq metrajli qoʻgʻirchoq animatsion filmi diqqatga sazovor boʻldi. Afsonaviy sovet multfilmining ruhini saqlab qolish uchun barcha qoʻgʻirchoqlar va dekoratsiyalar qayta tiklandi: plastika, yuz ifodalari va qahramonlarning ovozlari maksimal darajada haqiqiylik bilan takrorlandi. Filmning ruscha versiyasida timsoh Gena oʻz navbatida Vladimir Ferapontov va Garri Bardin tomonidan aytilgan. == Timsoh Gena va uning doʻstlari haqidagi kitoblar == * [[Fayl:Gena the Crocodile (Cosplay).jpg|thumb|Timsoh Gena yumshoq o'yinchog'i]]''Uspenskiy E.N.'' Timsoh Gena biznesi // Timsoh Gena va uning doʻstlari. — Rostov-na-Donu, 1992. — 272 p. — ISBN 5-7507-0873-X * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Timsoh Gena va qaroqchilar. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Timsoh Gena va uning doʻstlari. * ''Uspenskiy E. N.'' Timsoh Gena — politsiya leytenanti. — M. : ROSMEN, 1999. — 76 p. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashka bilan yangi yil. * ''Uspenskiy E.N.'' Timsoh Gena taʼtili. — M. : Astrel, AST, Malysh, 2006. — 80 p. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashkaning oʻgʻirlanishi. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashkaning Sochiga borishi. * ''Uspenskiy E.'' ''N.'' Cheburashka odamlarga qaytdi. == Prototip == [[Fayl:The Soviet Union 1988 CPA 5917 stamp (Gena the Crocodile. Cheburashka. Shapoklyak).jpg|thumb|Timsoh Gena tasviri tushirilgan pochta markasi]] Eduard Uspenskiyning soʻzlariga koʻra, timsoh Genaning prototipi (koʻrinishidan, xarakteri va uslubi) maʼlum darajada bastakor Yan Frenkel edi. Yozuvchi 1983-yilda „<nowiki/>[[Bolalar adabiyoti]]<nowiki/>“ nashriyotining 50 yilligi tantanasida sahnaga chiqib, shunday degan edi: „Aziz do‘stlar, endi men sizlarga dahshatli bir sirni yaʼni timsoh Gena kimdan yozilganini aytib beraman . U sizning oldingizda oʻtiribdi.“ Yigʻilganlar taxmin qilishga urinib, prezidium aʼzolariga tikila boshladilar. Va Uspenskiy zaldagi qahqaha toʻxtaguncha kutib turdi hamda: „Yan Abramovich, oʻrningdan tur“, dedi. Frenkel o‘rnidan turib, tinglovchilarga taʼzim qildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://russia.tv/video/show/brand_id/10562/episode_id/97968/video_id/97968|sarlavha=С журавлиной стаей. Судьба Мастера / Russia.tv<!-- Заголовок добавлен ботом -->|kirish sanasi=2015-08-22|arxivsana=2019-08-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190807180342/https://russia.tv/video/show/brand_id/10562/episode_id/97968/video_id/97968/}}</ref>. == Shvedlik Drutten va Gena == [[Fayl:Cheburashka and his Friends Garden in Holon (2).jpg|thumb|Xolondagi timsoh Gena haykali]] 1970-yillarda [[Shvetsiya|Shvetsiyada]] „Drutten“ va „timsoh Gena“ („Drutten och Gena“) nomli qahramonlar bilan teleseriallar, radioshoular, fonograflar va [[Komiks|komik]] jurnallar ishlab chiqarildi. Ushbu belgilar SSSRga sayohatdan olib kelingan Cheburashka va Gena qoʻgʻirchoqlari qiyofasida yaratilgan va tashqi tomondan ular bilan mos kelgan. Biroq, oʻxshashliklar shu yerda tugaydi: Shvetsiyada Drutten va Gena turli xil qoʻshiqlar kuylashdi va turli xil voqealarni aytib berishdi va ular „bir katta shaharda“ emas, balki kitob javonida yashashdi. Shuning uchun, koʻplab shvedlar Cheburashka va Genani vizual ravishda tanisalar ham, odatda ularni sovet multfilmlari va kitoblari bilan bogʻlamaydilar. == Yodgorliklari == * [[Ishimbay|Ishimboy]] shahrida "Timsoh Gena va Cheburashka haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatildi. * [[Xarkov]] shahrida, Juravlevkada, Stroitelnaya koʻchasida Gena timsohga haykal oʻrnatilgan boʻlib, u multfilmdagi yashil rangda, koʻylagi va akkordeon chalayotgani kabi tasvirlangan. * Ramenskoye shahrida, Guryev va Mixalevich koʻchalari chorrahasida haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatildi. Jumladan timsoh Gena, Cheburashka, Shapoklyak va uning kalamush Lariskaning bronza haykallari mavjud. Haykallar muallifi: Oleg Ershov<ref>{{Veb manbasi|url=http://unplaces.ru/Monument.php?id=169|sarlavha=Необычные места и памятники|nashriyot=unplaces.ru|kirish sanasi=2017-07-15}}</ref>. == Numizmatika == 2020-yil 24-noyabrda Rossiya Banki nominal qiymati 3 rubl bo‘lgan kumush va 25 rubllik oddiy metall va rangli qoplamadan yasalgan „Rossiya (Sovet) animatsiyasi“ turkumidagi „Timsoh Gena“ esdalik tangalarini muomalaga chiqardi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.cbr.ru/press/PR/?file=23112020_131738coins.htm|sarlavha=Банк России выпускает в обращение памятные монеты из драгоценного и недрагоценных металлов|kirish sanasi=2020-12-09|arxivsana=2020-11-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201126065554/http://www.cbr.ru/press/pr/?file=23112020_131738coins.htm}}</ref>. == Yana qarang == * [[Cheburashka]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Xayoliy personajlar]] iv9klvuhqrdb0v6wbawxmsb76ldjy61 Turkum:VEI-6 vulqonlari 14 810419 5999531 3084080 2026-04-20T12:57:55Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Vulqonlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999531 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Vulqonlar]] br8ezu5x4dxne6nkwylp75ul9bxsktn Turkum:Faol vulqonlar 14 811444 5999532 3090769 2026-04-20T12:57:59Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Vulqonlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999532 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Vulqonlar]] br8ezu5x4dxne6nkwylp75ul9bxsktn Jermaine Jones 0 813796 6000186 5764339 2026-04-21T11:53:03Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6000186 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Jermaine Jones | image = Austria vs. USA 2013-11-19 (111).jpg | caption = Jones with the [[United States men's national soccer team|United States]] in 2013 | fullname = Jermaine Junior Jones<ref>{{cite news | title = 2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players | url = http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | publisher = FIFA | page = 32 | date = June 11, 2014 | access-date = June 11, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190404045541/http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | archive-date = April 4, 2019}}</ref> | height = {{convert|1.84|m|order=flip}}<ref>{{cite web|url=http://www.schalke04.com/teams/team/13-jones.html |title=#13 – Jones: FC Schalke 04 |access-date=April 22, 2012 |publisher=FC Schalke 04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120623031226/http://www.schalke04.com/teams/team/13-jones.html |archive-date=June 23, 2012 }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1981|11|3}} | birth_place = [[Frankfurt]], West Germany | currentclub = | position = [[Midfielder#Defensive midfielder|Defensive midfielder]] | youthyears1 = 1988–1994 | youthclubs1 = SV Bonames | youthyears2 = 1994–1995 | youthclubs2 = [[FV Bad Vilbel]] | youthyears3 = 1995–1999 | youthclubs3 = [[Eintracht Frankfurt]] | years1 = 1999–2004 | clubs1 = [[Eintracht Frankfurt II]] | caps1 = 31 | goals1 = 9 | years2 = 1999–2004 | clubs2 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps2 = 46 | goals2 = 7 | years3 = 2004–2005 | clubs3 = [[Bayer 04 Leverkusen II|Bayer Leverkusen II]] | caps3 = 15 | goals3 = 5 | years4 = 2004–2005 | clubs4 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] | caps4 = 5 | goals4 = 0 | years5 = 2005 | clubs5 = → [[Eintracht Frankfurt]] (loan) | caps5 = 14 | goals5 = 3 | years6 = 2005–2007 | clubs6 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps6 = 24 | goals6 = 2 | years7 = 2007–2014 | clubs7 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] | caps7 = 129 | goals7 = 7 | years8 = 2011 | clubs8 = → [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] (loan) | caps8 = 15 | goals8 = 0 | years9 = 2014 | clubs9 = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]] | caps9 = 10 | goals9 = 0 | years10 = 2014–2015 | clubs10 = [[New England Revolution]] | caps10 = 28 | goals10 = 2 | years11 = 2016 | clubs11 = [[Colorado Rapids]] | caps11 = 9 | goals11 = 3 | years12 = 2017 | clubs12 = [[LA Galaxy]] | caps12 = 20 | goals12 = 1 | years13 = 2018 | clubs13 = [[Ventura County Fusion]] | caps13 = 1 | goals13 = 0 | years14 = 2019–2020 | clubs14 = [[Ontario Fury]] (indoor) | caps14 = 5 | goals14 = 10 | nationalyears1 = 2001 | nationalteam1 = [[Germany national under-20 football team|Germany U20]] | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2002–2003 | nationalteam2 = [[Germany national under-21 football team|Germany U21]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2004 | nationalteam3 = [[Germany national football B team|Germany Team 2006]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2008 | nationalteam4 = [[Germany national football team|Germany]] | nationalcaps4 = 3 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2010–2017 | nationalteam5 = [[United States men's national soccer team|United States]] | nationalcaps5 = 69 | nationalgoals5 = 4 | nationalyears6 = 2019 | nationalteam6 = [[United States national arena soccer team|United States arena]] | nationalcaps6 = 1 | nationalgoals6 = 0 | club-update = November 25, 2019 | totalcaps = 347 | totalgoals = 39 | manageryears1 = 2023–2024 | managerclubs1 = [[Central Valley Fuego FC|Central Valley Fuego]] }} '''Jermaine Jones''' ({{Talaffuz|Jermeyn Jons}}) — 1981-yil 3-noyabr, Frankfurt-Mayn shtatida tugʻilgan. Amerikalik, nemis [[Futbol|futbolchisi]], yarim himoyachi sifatida faoliyat yuritadi. U [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma jamoasida]] yoshlar va kattalar darajasida oʻynagan, ammo 2009-yilda u AQSh jamoasiga qoʻshilishga qaror qilgan. == Jamoalardagi faoliyati == Jermaine Jones 2000-yildan 2003-yilgacha va 2005-yildan 2007-yilgacha Frankfurtning „<nowiki/>[[Eintracht Frankfurt|Eintracht]]<nowiki/>“ jamoasida oʻynagan. 2005-2006-yilgi mavsumda Jermaine Jones oyogʻidan jiddiy jarohat oldi va jarrohlik amaliyotini talab qildi. Olti oy davomida jarohat oldi, faqat mavsumning soʻnggi oʻyinining birinchi yarmida maydonga qaytdi. Jermaine Jones „Bayer“dagi faoliyati omadsiz oʻtdi va bir mavsumdan soʻng „Eintracht“ga qaytdi. 2007-yilda u „Schalke 04“ga oʻtdi. 2011-yilning 18-yanvarida u Angliyaning „Blackburn Rovers“ klubiga mavsum oxirigacha ijaraga berildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.rovers.co.uk/page/NewsDetail/0,,10303~2269047,00.html|sarlavha=Jones completes Rovers move|sana=18 January 2011|ish=Blackburn Rovers|til=en|kirish sanasi=2011-01-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110121132702/http://www.rovers.co.uk/page/NewsDetail/0%2C%2C10303~2269047%2C00.html|arxivsana=2011-01-21}}</ref>. 2014-yilning 30-yanvarida Jermaine Jones „Beşiktaş“ga ko‘chib o‘tdi va yana ikki yilga uzaytirish imkoniyati bilan olti oylik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/140130_jones/page/3171--10-213-.html|sarlavha=Jermaine Jones wechselt zu Besiktas Istanbul|sana=30.01.2014|ish=FC Schalke 04|til=de|kirish sanasi=2014-02-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140201231644/http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/140130_jones/page/3171--10-213-.html|arxivsana=2014-02-01}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.bjk.com.tr/tr/haber/57998/jermaine_jones_besiktas_ta.html|sarlavha=Jermaine Jones Beşiktaş'ta|sana=30.01.2014|ish=Beşiktaş Jimnastik Kulübü|til=tr|kirish sanasi=2014-02-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140202204822/https://www.bjk.com.tr/tr/haber/57998/jermaine_jones_besiktas_ta.html|arxivsana=2014-02-02}}</ref>. 2014-yilning avgust oyida Jermaine Jones MLSning „New England Revolution“ klubi bilan 4,7 million dollarlik bir yarim yillik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.espnfc.com/major-league-soccer/story/2001894/jermaine-jones-signs-with-mls-joins-new-england-revolution|sarlavha=Jermaine Jones to join New England|sana=August 24, 2014|ish=ESPN FC|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-10-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171015081356/http://www.espnfc.com/major-league-soccer/story/2001894/jermaine-jones-signs-with-mls-joins-new-england-revolution}}</ref>. U MLSdagi debyutini 30-avgust kuni „Toronto“ga qarshi oʻyinda oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/08/31/final-revolution-3-toronto-fc-0|sarlavha=FINAL: Revolution 3, Toronto FC 0|sana=August 30, 2014|ish=New England Revolution|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107011013/https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/08/31/final-revolution-3-toronto-fc-0}}</ref>. U MLSdagi ilk golini 27-sentabr kuni „<nowiki/>[[Kanzas|Kansas]] City“ darvozasiga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/09/27/final-revs-3-sporting-kc-2|sarlavha=Final: Revs 3, Sporting KC 2|sana=September 27, 2014|ish=New England Revolution|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107012531/https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/09/27/final-revs-3-sporting-kc-2}}</ref>. == Xalqaro karyerasi == Jermaine Jones 2009-yilning oktyabr oyida [[FIFA]]dan AQSh terma jamoasida oʻynashga ruxsat olgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.goal.com/en-us/news/1679/us-national-team/2009/10/21/1573974/jones-cleared-to-play-for-us|sarlavha=Jones Cleared To Play For U.S.|sana=October 21, 2009|ish=Goal.com|til=en|kirish sanasi=2022-02-22|arxivsana=2022-02-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220222211342/https://www.goal.com/en-us/news/1679/us-national-team/2009/10/21/1573974/jones-cleared-to-play-for-us}}</ref>. U 2010-yilning 9-oktyabrida [[Polsha milliy futbol terma jamoasi|Polshaga]] qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Amerika terma jamoasi safida debyut qildi va golli uzatmani amalga oshirdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2010/10/US-Mens-National-Team-Draws-Poland-2-2-at-Soldier-Field.aspx|sarlavha=U.S. Mens National Team Draws Poland 2-2 at Soldier Field|sana=October 9, 2010|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2010-10-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101013204521/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2010/10/US-Mens-National-Team-Draws-Poland-2-2-at-Soldier-Field.aspx|arxivsana=2010-10-13}}</ref>. U 2011-yilgi [[KONKAKAF oltin kubogi]] uchun tarkibga kiritilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/05/Gold-Cup-and-Spain-Roster-Release.aspx|sarlavha=Bradley Announces 23-Man Roster for 2011 Gold Cup and June 4 Friendly against FIFA World Cup Champion Spain|sana=May 23, 2011|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2011-05-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110525112925/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/05/Gold-Cup-and-Spain-Roster-Release.aspx|arxivsana=2011-05-25}}</ref>. 2011-yil 19-iyun kuni turnirning chorak finalida Yamayka terma jamoasiga qarshi o‘yinda u AQSH terma jamoasi safida ilk golini urdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/06/USA-Defeats-Jamaica.aspx|sarlavha=U.S. Men's National Team Advances to CONCACAF Gold Cup Semifinals with a 2-0 Victory Against Jamaica|sana=June 19, 2011|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2011-06-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110622161945/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/06/USA-Defeats-Jamaica.aspx|arxivsana=2011-06-22}}</ref>. 2014-yilgi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/05/22/16/35/140522-mnt-roster|sarlavha=Klinsmann Names U.S. MNT’s 23-Player Roster for 2014 FIFA World Cup|sana=May 22, 2014|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2014-05-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140531125229/http://www.ussoccer.com/stories/2014/05/22/16/35/140522-mnt-roster|arxivsana=2014-05-31}}</ref>. 2014-yilning 22-iyun kuni chempionatning guruh bosqichida Portugaliyaga qarshi o‘yinda gol urdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/06/22/08/09/140622-mntvpor-matchday|sarlavha=U.S. MNT Draws Portugal 2-2 in Group G Play at 2014 FIFA World Cup|sana=June 22, 2014|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2014-06-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140626125219/http://www.ussoccer.com/stories/2014/06/22/08/09/140622-mntvpor-matchday|arxivsana=2014-06-26}}</ref>. U 2016-yilgi Amerika kubogi uchun tarkibga kiritilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2016/05/21/18/57/160521-mnt-klinsmann-names-23-player-roster-for-historic-copa-america-centenario|sarlavha=Klinsmann Names 23 Player Roster for historic Copa America Centenario|sana=May 21, 2016|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2016-05-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160528144852/http://www.ussoccer.com/stories/2016/05/21/18/57/160521-mnt-klinsmann-names-23-player-roster-for-historic-copa-america-centenario|arxivsana=2016-05-28}}</ref>. 2016-yil 7-iyun kuni [[Kosta Rika milliy futbol terma jamoasi|Kosta-Rikaga]] qarshi turnirning guruh bosqichida o‘yinda gol urgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2016/06/08/03/13/160607-mnt-rolls-past-costa-rica-4-0-in-second-group-match-at-2016-copa-america-centenario|sarlavha=MNT Rolls Past Costa Rica 4-0 in Second Copa America Centenario Group Match|sana=June 7, 2016|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2016-06-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160611030102/http://www.ussoccer.com/stories/2016/06/08/03/13/160607-mnt-rolls-past-costa-rica-4-0-in-second-group-match-at-2016-copa-america-centenario|arxivsana=2016-06-11}}</ref>. 2019-yil 31-may kuni Jermaine Jones Meksikaga qarshi ko‘rgazmali o‘yinda Amerika Qo‘shma Shtatlari milliy shoubol jamoasida o‘ynadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ontariofury.com/news/chiles-perera-lead-usa-to-7-5-win-over-mexico|sarlavha=Chiles, Perera Lead USA to 7-5 Win over Mexico|muallif=Gunnar Berndt|sana=June 1, 2019|ish=Ontario Fury|til=en|kirish sanasi=2022-02-22|arxivsana=2022-02-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220222205844/https://www.ontariofury.com/news/chiles-perera-lead-usa-to-7-5-win-over-mexico}}</ref>. == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center" !Jamoa ! Mavsum ! Oʻyinlar ! Gollar |- | '''{{Fb|GER}}''' | 2008-yil | 3 | 0 |- | rowspan="9" |'''{{Fb|USA}}''' | 2010-yil | 2 | 0 |- | 2011-yil | 12 | 1 |- | 2012-yil | 12 | 1 |- | 2013-yil | 12 | 0 |- | 2014-yil | 10 | 1 |- | 2015-yil | 8 | 0 |- | 2016-yil | 11 | 1 |- | 2017-yil | 2 | 0 |- ! Jami ! 69 ! 4 |} == AQSh jamoasi uchun gollari == {| class="wikitable" align="center" !№ ! Sana ! Joy ! Raqib ! Natija ! Hisob ! Musobaqa |- | 1 | 2011-yil 19-iyun | RFC Stadium, [[Vashington (shahar)|Vashington]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] |Yamayka | '''1''' :0 | 2:0 | KONKAKAF Oltin kubogi |- | 2 | 2012-yil 26-may | Ever Bank Field, [[Jeksonvill]], AQSh |Shotlandiya | '''5''' :1 | 5:1 | [[Oʻrtoqlik uchrashuvi]] |- | 3 | 2014-yil 22-iyun | [[Arena da Amazônia|Amazoniya]], [[Manaus]], [[Braziliya]] |Portugaliya | '''1''' :1 | 2:2 | [[FIFA Jahon chempionati 2014 G guruhi|Jahon chempionati 2014 (G guruhi)]] |- | 4 | 2016-yil 7-iyun | Soldier Field, [[Chikago]], AQSh |Kosta-Rika | '''2''' :0 | 4:0 | Amerika kubogi 2016 |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Jones, Jermaine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Germaniyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Amerikalik erkak futbolchilar]] 6gai7xbn3xibc6ao3qst2vk31feew29 6000187 6000186 2026-04-21T11:53:20Z KWiki78 246724 6000187 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Jermaine Jones | image = Austria vs. USA 2013-11-19 (111).jpg | caption = Jones with the [[United States men's national soccer team|United States]] in 2013 | fullname = Jermaine Junior Jones<ref>{{cite news | title = 2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players | url = http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | publisher = FIFA | page = 32 | date = June 11, 2014 | access-date = June 11, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190404045541/http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | archive-date = April 4, 2019}}</ref> | height = {{convert|1.84|m|order=flip}}<ref>{{cite web|url=http://www.schalke04.com/teams/team/13-jones.html |title=#13 – Jones: FC Schalke 04 |access-date=April 22, 2012 |publisher=FC Schalke 04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120623031226/http://www.schalke04.com/teams/team/13-jones.html |archive-date=June 23, 2012 }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1981|11|3}} | birth_place = [[Frankfurt]], West Germany | currentclub = | position = [[Midfielder#Defensive midfielder|Defensive midfielder]] | youthyears1 = 1988–1994 | youthclubs1 = SV Bonames | youthyears2 = 1994–1995 | youthclubs2 = [[FV Bad Vilbel]] | youthyears3 = 1995–1999 | youthclubs3 = [[Eintracht Frankfurt]] | years1 = 1999–2004 | clubs1 = [[Eintracht Frankfurt II]] | caps1 = 31 | goals1 = 9 | years2 = 1999–2004 | clubs2 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps2 = 46 | goals2 = 7 | years3 = 2004–2005 | clubs3 = [[Bayer 04 Leverkusen II|Bayer Leverkusen II]] | caps3 = 15 | goals3 = 5 | years4 = 2004–2005 | clubs4 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] | caps4 = 5 | goals4 = 0 | years5 = 2005 | clubs5 = → [[Eintracht Frankfurt]] (loan) | caps5 = 14 | goals5 = 3 | years6 = 2005–2007 | clubs6 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps6 = 24 | goals6 = 2 | years7 = 2007–2014 | clubs7 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] | caps7 = 129 | goals7 = 7 | years8 = 2011 | clubs8 = → [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] (loan) | caps8 = 15 | goals8 = 0 | years9 = 2014 | clubs9 = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]] | caps9 = 10 | goals9 = 0 | years10 = 2014–2015 | clubs10 = [[New England Revolution]] | caps10 = 28 | goals10 = 2 | years11 = 2016 | clubs11 = [[Colorado Rapids]] | caps11 = 9 | goals11 = 3 | years12 = 2017 | clubs12 = [[LA Galaxy]] | caps12 = 20 | goals12 = 1 | years13 = 2018 | clubs13 = [[Ventura County Fusion]] | caps13 = 1 | goals13 = 0 | years14 = 2019–2020 | clubs14 = [[Ontario Fury]] (indoor) | caps14 = 5 | goals14 = 10 | nationalyears1 = 2001 | nationalteam1 = [[Germany national under-20 football team|Germany U20]] | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2002–2003 | nationalteam2 = [[Germany national under-21 football team|Germany U21]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2004 | nationalteam3 = [[Germany national football B team|Germany Team 2006]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2008 | nationalteam4 = [[Germany national football team|Germany]] | nationalcaps4 = 3 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2010–2017 | nationalteam5 = [[United States men's national soccer team|United States]] | nationalcaps5 = 69 | nationalgoals5 = 4 | nationalyears6 = 2019 | nationalteam6 = [[United States national arena soccer team|United States arena]] | nationalcaps6 = 1 | nationalgoals6 = 0 | club-update = November 25, 2019 | totalcaps = 347 | totalgoals = 39 | manageryears1 = 2023–2024 | managerclubs1 = [[Central Valley Fuego FC|Central Valley Fuego]] }} '''Jermaine Jones''' ({{Talaffuz|Jermeyn Jons}}) — 1981-yil 3-noyabr, [[Frankfurtmayn|Frankfurt-Mayn]] shtatida tugʻilgan. Amerikalik, nemis [[Futbol|futbolchisi]], yarim himoyachi sifatida faoliyat yuritadi. U [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma jamoasida]] yoshlar va kattalar darajasida oʻynagan, ammo 2009-yilda u AQSh jamoasiga qoʻshilishga qaror qilgan. == Jamoalardagi faoliyati == Jermaine Jones 2000-yildan 2003-yilgacha va 2005-yildan 2007-yilgacha Frankfurtning „<nowiki/>[[Eintracht Frankfurt|Eintracht]]<nowiki/>“ jamoasida oʻynagan. 2005-2006-yilgi mavsumda Jermaine Jones oyogʻidan jiddiy jarohat oldi va jarrohlik amaliyotini talab qildi. Olti oy davomida jarohat oldi, faqat mavsumning soʻnggi oʻyinining birinchi yarmida maydonga qaytdi. Jermaine Jones „Bayer“dagi faoliyati omadsiz oʻtdi va bir mavsumdan soʻng „Eintracht“ga qaytdi. 2007-yilda u „Schalke 04“ga oʻtdi. 2011-yilning 18-yanvarida u Angliyaning „Blackburn Rovers“ klubiga mavsum oxirigacha ijaraga berildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.rovers.co.uk/page/NewsDetail/0,,10303~2269047,00.html|sarlavha=Jones completes Rovers move|sana=18 January 2011|ish=Blackburn Rovers|til=en|kirish sanasi=2011-01-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110121132702/http://www.rovers.co.uk/page/NewsDetail/0%2C%2C10303~2269047%2C00.html|arxivsana=2011-01-21}}</ref>. 2014-yilning 30-yanvarida Jermaine Jones „Beşiktaş“ga ko‘chib o‘tdi va yana ikki yilga uzaytirish imkoniyati bilan olti oylik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/140130_jones/page/3171--10-213-.html|sarlavha=Jermaine Jones wechselt zu Besiktas Istanbul|sana=30.01.2014|ish=FC Schalke 04|til=de|kirish sanasi=2014-02-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140201231644/http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/140130_jones/page/3171--10-213-.html|arxivsana=2014-02-01}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.bjk.com.tr/tr/haber/57998/jermaine_jones_besiktas_ta.html|sarlavha=Jermaine Jones Beşiktaş'ta|sana=30.01.2014|ish=Beşiktaş Jimnastik Kulübü|til=tr|kirish sanasi=2014-02-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140202204822/https://www.bjk.com.tr/tr/haber/57998/jermaine_jones_besiktas_ta.html|arxivsana=2014-02-02}}</ref>. 2014-yilning avgust oyida Jermaine Jones MLSning „New England Revolution“ klubi bilan 4,7 million dollarlik bir yarim yillik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.espnfc.com/major-league-soccer/story/2001894/jermaine-jones-signs-with-mls-joins-new-england-revolution|sarlavha=Jermaine Jones to join New England|sana=August 24, 2014|ish=ESPN FC|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-10-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171015081356/http://www.espnfc.com/major-league-soccer/story/2001894/jermaine-jones-signs-with-mls-joins-new-england-revolution}}</ref>. U MLSdagi debyutini 30-avgust kuni „Toronto“ga qarshi oʻyinda oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/08/31/final-revolution-3-toronto-fc-0|sarlavha=FINAL: Revolution 3, Toronto FC 0|sana=August 30, 2014|ish=New England Revolution|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107011013/https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/08/31/final-revolution-3-toronto-fc-0}}</ref>. U MLSdagi ilk golini 27-sentabr kuni „<nowiki/>[[Kanzas|Kansas]] City“ darvozasiga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/09/27/final-revs-3-sporting-kc-2|sarlavha=Final: Revs 3, Sporting KC 2|sana=September 27, 2014|ish=New England Revolution|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107012531/https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/09/27/final-revs-3-sporting-kc-2}}</ref>. == Xalqaro karyerasi == Jermaine Jones 2009-yilning oktyabr oyida [[FIFA]]dan AQSh terma jamoasida oʻynashga ruxsat olgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.goal.com/en-us/news/1679/us-national-team/2009/10/21/1573974/jones-cleared-to-play-for-us|sarlavha=Jones Cleared To Play For U.S.|sana=October 21, 2009|ish=Goal.com|til=en|kirish sanasi=2022-02-22|arxivsana=2022-02-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220222211342/https://www.goal.com/en-us/news/1679/us-national-team/2009/10/21/1573974/jones-cleared-to-play-for-us}}</ref>. U 2010-yilning 9-oktyabrida [[Polsha milliy futbol terma jamoasi|Polshaga]] qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Amerika terma jamoasi safida debyut qildi va golli uzatmani amalga oshirdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2010/10/US-Mens-National-Team-Draws-Poland-2-2-at-Soldier-Field.aspx|sarlavha=U.S. Mens National Team Draws Poland 2-2 at Soldier Field|sana=October 9, 2010|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2010-10-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101013204521/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2010/10/US-Mens-National-Team-Draws-Poland-2-2-at-Soldier-Field.aspx|arxivsana=2010-10-13}}</ref>. U 2011-yilgi [[KONKAKAF oltin kubogi]] uchun tarkibga kiritilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/05/Gold-Cup-and-Spain-Roster-Release.aspx|sarlavha=Bradley Announces 23-Man Roster for 2011 Gold Cup and June 4 Friendly against FIFA World Cup Champion Spain|sana=May 23, 2011|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2011-05-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110525112925/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/05/Gold-Cup-and-Spain-Roster-Release.aspx|arxivsana=2011-05-25}}</ref>. 2011-yil 19-iyun kuni turnirning chorak finalida Yamayka terma jamoasiga qarshi o‘yinda u AQSH terma jamoasi safida ilk golini urdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/06/USA-Defeats-Jamaica.aspx|sarlavha=U.S. Men's National Team Advances to CONCACAF Gold Cup Semifinals with a 2-0 Victory Against Jamaica|sana=June 19, 2011|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2011-06-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110622161945/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/06/USA-Defeats-Jamaica.aspx|arxivsana=2011-06-22}}</ref>. 2014-yilgi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/05/22/16/35/140522-mnt-roster|sarlavha=Klinsmann Names U.S. MNT’s 23-Player Roster for 2014 FIFA World Cup|sana=May 22, 2014|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2014-05-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140531125229/http://www.ussoccer.com/stories/2014/05/22/16/35/140522-mnt-roster|arxivsana=2014-05-31}}</ref>. 2014-yilning 22-iyun kuni chempionatning guruh bosqichida Portugaliyaga qarshi o‘yinda gol urdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/06/22/08/09/140622-mntvpor-matchday|sarlavha=U.S. MNT Draws Portugal 2-2 in Group G Play at 2014 FIFA World Cup|sana=June 22, 2014|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2014-06-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140626125219/http://www.ussoccer.com/stories/2014/06/22/08/09/140622-mntvpor-matchday|arxivsana=2014-06-26}}</ref>. U 2016-yilgi Amerika kubogi uchun tarkibga kiritilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2016/05/21/18/57/160521-mnt-klinsmann-names-23-player-roster-for-historic-copa-america-centenario|sarlavha=Klinsmann Names 23 Player Roster for historic Copa America Centenario|sana=May 21, 2016|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2016-05-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160528144852/http://www.ussoccer.com/stories/2016/05/21/18/57/160521-mnt-klinsmann-names-23-player-roster-for-historic-copa-america-centenario|arxivsana=2016-05-28}}</ref>. 2016-yil 7-iyun kuni [[Kosta Rika milliy futbol terma jamoasi|Kosta-Rikaga]] qarshi turnirning guruh bosqichida o‘yinda gol urgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2016/06/08/03/13/160607-mnt-rolls-past-costa-rica-4-0-in-second-group-match-at-2016-copa-america-centenario|sarlavha=MNT Rolls Past Costa Rica 4-0 in Second Copa America Centenario Group Match|sana=June 7, 2016|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2016-06-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160611030102/http://www.ussoccer.com/stories/2016/06/08/03/13/160607-mnt-rolls-past-costa-rica-4-0-in-second-group-match-at-2016-copa-america-centenario|arxivsana=2016-06-11}}</ref>. 2019-yil 31-may kuni Jermaine Jones Meksikaga qarshi ko‘rgazmali o‘yinda Amerika Qo‘shma Shtatlari milliy shoubol jamoasida o‘ynadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ontariofury.com/news/chiles-perera-lead-usa-to-7-5-win-over-mexico|sarlavha=Chiles, Perera Lead USA to 7-5 Win over Mexico|muallif=Gunnar Berndt|sana=June 1, 2019|ish=Ontario Fury|til=en|kirish sanasi=2022-02-22|arxivsana=2022-02-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220222205844/https://www.ontariofury.com/news/chiles-perera-lead-usa-to-7-5-win-over-mexico}}</ref>. == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center" !Jamoa ! Mavsum ! Oʻyinlar ! Gollar |- | '''{{Fb|GER}}''' | 2008-yil | 3 | 0 |- | rowspan="9" |'''{{Fb|USA}}''' | 2010-yil | 2 | 0 |- | 2011-yil | 12 | 1 |- | 2012-yil | 12 | 1 |- | 2013-yil | 12 | 0 |- | 2014-yil | 10 | 1 |- | 2015-yil | 8 | 0 |- | 2016-yil | 11 | 1 |- | 2017-yil | 2 | 0 |- ! Jami ! 69 ! 4 |} == AQSh jamoasi uchun gollari == {| class="wikitable" align="center" !№ ! Sana ! Joy ! Raqib ! Natija ! Hisob ! Musobaqa |- | 1 | 2011-yil 19-iyun | RFC Stadium, [[Vashington (shahar)|Vashington]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] |Yamayka | '''1''' :0 | 2:0 | KONKAKAF Oltin kubogi |- | 2 | 2012-yil 26-may | Ever Bank Field, [[Jeksonvill]], AQSh |Shotlandiya | '''5''' :1 | 5:1 | [[Oʻrtoqlik uchrashuvi]] |- | 3 | 2014-yil 22-iyun | [[Arena da Amazônia|Amazoniya]], [[Manaus]], [[Braziliya]] |Portugaliya | '''1''' :1 | 2:2 | [[FIFA Jahon chempionati 2014 G guruhi|Jahon chempionati 2014 (G guruhi)]] |- | 4 | 2016-yil 7-iyun | Soldier Field, [[Chikago]], AQSh |Kosta-Rika | '''2''' :0 | 4:0 | Amerika kubogi 2016 |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Jones, Jermaine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Germaniyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Amerikalik erkak futbolchilar]] bv5jbk532dfkz6m8gbcn2l7xplq6h7h 6000188 6000187 2026-04-21T11:53:36Z KWiki78 246724 6000188 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Jermaine Jones | image = Austria vs. USA 2013-11-19 (111).jpg | caption = Jones with the [[United States men's national soccer team|United States]] in 2013 | fullname = Jermaine Junior Jones<ref>{{cite news | title = 2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players | url = http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | publisher = FIFA | page = 32 | date = June 11, 2014 | access-date = June 11, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190404045541/http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | archive-date = April 4, 2019}}</ref> | height = {{convert|1.84|m|order=flip}}<ref>{{cite web|url=http://www.schalke04.com/teams/team/13-jones.html |title=#13 – Jones: FC Schalke 04 |access-date=April 22, 2012 |publisher=FC Schalke 04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120623031226/http://www.schalke04.com/teams/team/13-jones.html |archive-date=June 23, 2012 }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1981|11|3}} | birth_place = [[Frankfurt]], West Germany | currentclub = | position = [[Midfielder#Defensive midfielder|Defensive midfielder]] | youthyears1 = 1988–1994 | youthclubs1 = SV Bonames | youthyears2 = 1994–1995 | youthclubs2 = [[FV Bad Vilbel]] | youthyears3 = 1995–1999 | youthclubs3 = [[Eintracht Frankfurt]] | years1 = 1999–2004 | clubs1 = [[Eintracht Frankfurt II]] | caps1 = 31 | goals1 = 9 | years2 = 1999–2004 | clubs2 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps2 = 46 | goals2 = 7 | years3 = 2004–2005 | clubs3 = [[Bayer 04 Leverkusen II|Bayer Leverkusen II]] | caps3 = 15 | goals3 = 5 | years4 = 2004–2005 | clubs4 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] | caps4 = 5 | goals4 = 0 | years5 = 2005 | clubs5 = → [[Eintracht Frankfurt]] (loan) | caps5 = 14 | goals5 = 3 | years6 = 2005–2007 | clubs6 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps6 = 24 | goals6 = 2 | years7 = 2007–2014 | clubs7 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] | caps7 = 129 | goals7 = 7 | years8 = 2011 | clubs8 = → [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] (loan) | caps8 = 15 | goals8 = 0 | years9 = 2014 | clubs9 = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]] | caps9 = 10 | goals9 = 0 | years10 = 2014–2015 | clubs10 = [[New England Revolution]] | caps10 = 28 | goals10 = 2 | years11 = 2016 | clubs11 = [[Colorado Rapids]] | caps11 = 9 | goals11 = 3 | years12 = 2017 | clubs12 = [[LA Galaxy]] | caps12 = 20 | goals12 = 1 | years13 = 2018 | clubs13 = [[Ventura County Fusion]] | caps13 = 1 | goals13 = 0 | years14 = 2019–2020 | clubs14 = [[Ontario Fury]] (indoor) | caps14 = 5 | goals14 = 10 | nationalyears1 = 2001 | nationalteam1 = [[Germany national under-20 football team|Germany U20]] | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2002–2003 | nationalteam2 = [[Germany national under-21 football team|Germany U21]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2004 | nationalteam3 = [[Germany national football B team|Germany Team 2006]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2008 | nationalteam4 = [[Germany national football team|Germany]] | nationalcaps4 = 3 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2010–2017 | nationalteam5 = [[United States men's national soccer team|United States]] | nationalcaps5 = 69 | nationalgoals5 = 4 | nationalyears6 = 2019 | nationalteam6 = [[United States national arena soccer team|United States arena]] | nationalcaps6 = 1 | nationalgoals6 = 0 | club-update = November 25, 2019 | totalcaps = 347 | totalgoals = 39 | manageryears1 = 2023–2024 | managerclubs1 = [[Central Valley Fuego FC|Central Valley Fuego]] }} '''Jermaine Jones''' ({{Talaffuz|Jermeyn Jons}}) — 1981-yil 3-noyabr, [[Frankfurtmayn|Frankfurt-Mayn]] shtatida tugʻilgan. Amerikalik, nemis [[Futbol|futbolchisi]], yarim himoyachi sifatida faoliyat yuritadi. U [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma jamoasida]] yoshlar va kattalar darajasida oʻynagan, ammo 2009-yilda u AQSh jamoasiga qoʻshilishga qaror qilgan. == Jamoalardagi faoliyati == Jermaine Jones 2000-yildan 2003-yilgacha va 2005-yildan 2007-yilgacha Frankfurtning „<nowiki/>[[Eintracht Frankfurt|Eintracht]]<nowiki/>“ jamoasida oʻynagan. 2005-2006-yilgi mavsumda Jermaine Jones oyogʻidan jiddiy jarohat oldi va jarrohlik amaliyotini talab qildi. Olti oy davomida jarohat oldi, faqat mavsumning soʻnggi oʻyinining birinchi yarmida maydonga qaytdi. Jermaine Jones „Bayer“dagi faoliyati omadsiz oʻtdi va bir mavsumdan soʻng „Eintracht“ga qaytdi. 2007-yilda u „Schalke 04“ga oʻtdi. 2011-yilning 18-yanvarida u Angliyaning „Blackburn Rovers“ klubiga mavsum oxirigacha ijaraga berildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.rovers.co.uk/page/NewsDetail/0,,10303~2269047,00.html|sarlavha=Jones completes Rovers move|sana=18 January 2011|ish=Blackburn Rovers|til=en|kirish sanasi=2011-01-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110121132702/http://www.rovers.co.uk/page/NewsDetail/0%2C%2C10303~2269047%2C00.html|arxivsana=2011-01-21}}</ref>. 2014-yilning 30-yanvarida Jermaine Jones „Beşiktaş“ga ko‘chib o‘tdi va yana ikki yilga uzaytirish imkoniyati bilan olti oylik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/140130_jones/page/3171--10-213-.html|sarlavha=Jermaine Jones wechselt zu Besiktas Istanbul|sana=30.01.2014|ish=FC Schalke 04|til=de|kirish sanasi=2014-02-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140201231644/http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/140130_jones/page/3171--10-213-.html|arxivsana=2014-02-01}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.bjk.com.tr/tr/haber/57998/jermaine_jones_besiktas_ta.html|sarlavha=Jermaine Jones Beşiktaş'ta|sana=30.01.2014|ish=Beşiktaş Jimnastik Kulübü|til=tr|kirish sanasi=2014-02-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140202204822/https://www.bjk.com.tr/tr/haber/57998/jermaine_jones_besiktas_ta.html|arxivsana=2014-02-02}}</ref>. 2014-yilning avgust oyida Jermaine Jones MLSning „New England Revolution“ klubi bilan 4,7 million dollarlik bir yarim yillik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.espnfc.com/major-league-soccer/story/2001894/jermaine-jones-signs-with-mls-joins-new-england-revolution|sarlavha=Jermaine Jones to join New England|sana=August 24, 2014|ish=ESPN FC|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-10-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171015081356/http://www.espnfc.com/major-league-soccer/story/2001894/jermaine-jones-signs-with-mls-joins-new-england-revolution}}</ref>. U MLSdagi debyutini 30-avgust kuni „Toronto“ga qarshi oʻyinda oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/08/31/final-revolution-3-toronto-fc-0|sarlavha=FINAL: Revolution 3, Toronto FC 0|sana=August 30, 2014|ish=New England Revolution|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107011013/https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/08/31/final-revolution-3-toronto-fc-0}}</ref>. U MLSdagi ilk golini 27-sentabr kuni „<nowiki/>[[Kanzas|Kansas]] City“ darvozasiga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/09/27/final-revs-3-sporting-kc-2|sarlavha=Final: Revs 3, Sporting KC 2|sana=September 27, 2014|ish=New England Revolution|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107012531/https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/09/27/final-revs-3-sporting-kc-2}}</ref>. == Xalqaro karyerasi == Jermaine Jones 2009-yilning oktyabr oyida [[FIFA]]dan AQSh terma jamoasida oʻynashga ruxsat olgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.goal.com/en-us/news/1679/us-national-team/2009/10/21/1573974/jones-cleared-to-play-for-us|sarlavha=Jones Cleared To Play For U.S.|sana=October 21, 2009|ish=Goal.com|til=en|kirish sanasi=2022-02-22|arxivsana=2022-02-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220222211342/https://www.goal.com/en-us/news/1679/us-national-team/2009/10/21/1573974/jones-cleared-to-play-for-us}}</ref>. U 2010-yilning 9-oktyabrida [[Polsha milliy futbol terma jamoasi|Polshaga]] qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Amerika terma jamoasi safida debyut qildi va golli uzatmani amalga oshirdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2010/10/US-Mens-National-Team-Draws-Poland-2-2-at-Soldier-Field.aspx|sarlavha=U.S. Mens National Team Draws Poland 2-2 at Soldier Field|sana=October 9, 2010|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2010-10-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101013204521/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2010/10/US-Mens-National-Team-Draws-Poland-2-2-at-Soldier-Field.aspx|arxivsana=2010-10-13}}</ref>. U 2011-yilgi [[KONKAKAF oltin kubogi]] uchun tarkibga kiritilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/05/Gold-Cup-and-Spain-Roster-Release.aspx|sarlavha=Bradley Announces 23-Man Roster for 2011 Gold Cup and June 4 Friendly against FIFA World Cup Champion Spain|sana=May 23, 2011|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2011-05-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110525112925/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/05/Gold-Cup-and-Spain-Roster-Release.aspx|arxivsana=2011-05-25}}</ref>. 2011-yil 19-iyun kuni turnirning chorak finalida Yamayka terma jamoasiga qarshi o‘yinda u AQSH terma jamoasi safida ilk golini urdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/06/USA-Defeats-Jamaica.aspx|sarlavha=U.S. Men's National Team Advances to CONCACAF Gold Cup Semifinals with a 2-0 Victory Against Jamaica|sana=June 19, 2011|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2011-06-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110622161945/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/06/USA-Defeats-Jamaica.aspx|arxivsana=2011-06-22}}</ref>. 2014-yilgi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/05/22/16/35/140522-mnt-roster|sarlavha=Klinsmann Names U.S. MNT’s 23-Player Roster for 2014 FIFA World Cup|sana=May 22, 2014|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2014-05-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140531125229/http://www.ussoccer.com/stories/2014/05/22/16/35/140522-mnt-roster|arxivsana=2014-05-31}}</ref>. 2014-yilning 22-iyun kuni chempionatning guruh bosqichida Portugaliyaga qarshi o‘yinda gol urdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/06/22/08/09/140622-mntvpor-matchday|sarlavha=U.S. MNT Draws Portugal 2-2 in Group G Play at 2014 FIFA World Cup|sana=June 22, 2014|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2014-06-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140626125219/http://www.ussoccer.com/stories/2014/06/22/08/09/140622-mntvpor-matchday|arxivsana=2014-06-26}}</ref>. U 2016-yilgi Amerika kubogi uchun tarkibga kiritilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2016/05/21/18/57/160521-mnt-klinsmann-names-23-player-roster-for-historic-copa-america-centenario|sarlavha=Klinsmann Names 23 Player Roster for historic Copa America Centenario|sana=May 21, 2016|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2016-05-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160528144852/http://www.ussoccer.com/stories/2016/05/21/18/57/160521-mnt-klinsmann-names-23-player-roster-for-historic-copa-america-centenario|arxivsana=2016-05-28}}</ref>. 2016-yil 7-iyun kuni [[Kosta Rika milliy futbol terma jamoasi|Kosta-Rikaga]] qarshi turnirning guruh bosqichida o‘yinda gol urgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2016/06/08/03/13/160607-mnt-rolls-past-costa-rica-4-0-in-second-group-match-at-2016-copa-america-centenario|sarlavha=MNT Rolls Past Costa Rica 4-0 in Second Copa America Centenario Group Match|sana=June 7, 2016|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2016-06-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160611030102/http://www.ussoccer.com/stories/2016/06/08/03/13/160607-mnt-rolls-past-costa-rica-4-0-in-second-group-match-at-2016-copa-america-centenario|arxivsana=2016-06-11}}</ref>. 2019-yil 31-may kuni Jermaine Jones Meksikaga qarshi ko‘rgazmali o‘yinda Amerika Qo‘shma Shtatlari milliy shoubol jamoasida o‘ynadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ontariofury.com/news/chiles-perera-lead-usa-to-7-5-win-over-mexico|sarlavha=Chiles, Perera Lead USA to 7-5 Win over Mexico|muallif=Gunnar Berndt|sana=June 1, 2019|ish=Ontario Fury|til=en|kirish sanasi=2022-02-22|arxivsana=2022-02-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220222205844/https://www.ontariofury.com/news/chiles-perera-lead-usa-to-7-5-win-over-mexico}}</ref>. == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center" !Jamoa ! Mavsum ! Oʻyinlar ! Gollar |- | '''{{Fb|GER}}''' | 2008-yil | 3 | 0 |- | rowspan="9" |'''{{Fb|USA}}''' | 2010-yil | 2 | 0 |- | 2011-yil | 12 | 1 |- | 2012-yil | 12 | 1 |- | 2013-yil | 12 | 0 |- | 2014-yil | 10 | 1 |- | 2015-yil | 8 | 0 |- | 2016-yil | 11 | 1 |- | 2017-yil | 2 | 0 |- ! Jami ! 69 ! 4 |} == AQSh jamoasi uchun gollari == {| class="wikitable" align="center" !№ ! Sana ! Joy ! Raqib ! Natija ! Hisob ! Musobaqa |- | 1 | 2011-yil 19-iyun | RFC Stadium, [[Vashington (shahar)|Vashington]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] |Yamayka | '''1''' :0 | 2:0 | KONKAKAF Oltin kubogi |- | 2 | 2012-yil 26-may | Ever Bank Field, [[Jeksonvill]], AQSh |Shotlandiya | '''5''' :1 | 5:1 | [[Oʻrtoqlik uchrashuvi]] |- | 3 | 2014-yil 22-iyun | [[Arena da Amazônia|Amazoniya]], [[Manaus]], [[Braziliya]] |Portugaliya | '''1''' :1 | 2:2 | [[FIFA Jahon chempionati 2014 G guruhi|Jahon chempionati 2014 (G guruhi)]] |- | 4 | 2016-yil 7-iyun | Soldier Field, [[Chikago]], AQSh |Kosta-Rika | '''2''' :0 | 4:0 | Amerika kubogi 2016 |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Jones, Jermaine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Germaniyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Amerikalik erkak futbolchilar]] ajy1ft9egqa3n0bwnzmy6u3p22h5l33 6000189 6000188 2026-04-21T11:53:49Z KWiki78 246724 6000189 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Jermaine Jones | image = Austria vs. USA 2013-11-19 (111).jpg | caption = Jones with the [[United States men's national soccer team|United States]] in 2013 | fullname = Jermaine Junior Jones<ref>{{cite news | title = 2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players | url = http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | publisher = FIFA | page = 32 | date = June 11, 2014 | access-date = June 11, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190404045541/http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | archive-date = April 4, 2019}}</ref> | height = {{convert|1.84|m|order=flip}}<ref>{{cite web|url=http://www.schalke04.com/teams/team/13-jones.html |title=#13 – Jones: FC Schalke 04 |access-date=April 22, 2012 |publisher=FC Schalke 04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120623031226/http://www.schalke04.com/teams/team/13-jones.html |archive-date=June 23, 2012 }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1981|11|3}} | birth_place = [[Frankfurt]], West Germany | currentclub = | position = [[Midfielder#Defensive midfielder|Defensive midfielder]] | youthyears1 = 1988–1994 | youthclubs1 = SV Bonames | youthyears2 = 1994–1995 | youthclubs2 = [[FV Bad Vilbel]] | youthyears3 = 1995–1999 | youthclubs3 = [[Eintracht Frankfurt]] | years1 = 1999–2004 | clubs1 = [[Eintracht Frankfurt II]] | caps1 = 31 | goals1 = 9 | years2 = 1999–2004 | clubs2 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps2 = 46 | goals2 = 7 | years3 = 2004–2005 | clubs3 = [[Bayer 04 Leverkusen II|Bayer Leverkusen II]] | caps3 = 15 | goals3 = 5 | years4 = 2004–2005 | clubs4 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] | caps4 = 5 | goals4 = 0 | years5 = 2005 | clubs5 = → [[Eintracht Frankfurt]] (loan) | caps5 = 14 | goals5 = 3 | years6 = 2005–2007 | clubs6 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps6 = 24 | goals6 = 2 | years7 = 2007–2014 | clubs7 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] | caps7 = 129 | goals7 = 7 | years8 = 2011 | clubs8 = → [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] (loan) | caps8 = 15 | goals8 = 0 | years9 = 2014 | clubs9 = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]] | caps9 = 10 | goals9 = 0 | years10 = 2014–2015 | clubs10 = [[New England Revolution]] | caps10 = 28 | goals10 = 2 | years11 = 2016 | clubs11 = [[Colorado Rapids]] | caps11 = 9 | goals11 = 3 | years12 = 2017 | clubs12 = [[LA Galaxy]] | caps12 = 20 | goals12 = 1 | years13 = 2018 | clubs13 = [[Ventura County Fusion]] | caps13 = 1 | goals13 = 0 | years14 = 2019–2020 | clubs14 = [[Ontario Fury]] (indoor) | caps14 = 5 | goals14 = 10 | nationalyears1 = 2001 | nationalteam1 = [[Germany national under-20 football team|Germany U20]] | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2002–2003 | nationalteam2 = [[Germany national under-21 football team|Germany U21]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2004 | nationalteam3 = [[Germany national football B team|Germany Team 2006]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2008 | nationalteam4 = [[Germany national football team|Germany]] | nationalcaps4 = 3 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2010–2017 | nationalteam5 = [[United States men's national soccer team|United States]] | nationalcaps5 = 69 | nationalgoals5 = 4 | nationalyears6 = 2019 | nationalteam6 = [[United States national arena soccer team|United States arena]] | nationalcaps6 = 1 | nationalgoals6 = 0 | club-update = November 25, 2019 | totalcaps = 347 | totalgoals = 39 | manageryears1 = 2023–2024 | managerclubs1 = [[Central Valley Fuego FC|Central Valley Fuego]] }} '''Jermaine Jones''' ({{Talaffuz|Jermeyn Jons}}) — 1981-yil 3-noyabr, [[Frankfurtmayn|Frankfurt-Mayn]] shtatida tugʻilgan. Amerikalik, nemis [[Futbol|futbolchisi]], yarim himoyachi sifatida faoliyat yuritadi. U [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma jamoasida]] yoshlar va kattalar darajasida oʻynagan, ammo 2009-yilda u AQSh jamoasiga qoʻshilishga qaror qilgan. == Jamoalardagi faoliyati == Jermaine Jones 2000-yildan 2003-yilgacha va 2005-yildan 2007-yilgacha Frankfurtning „<nowiki/>[[Eintracht Frankfurt|Eintracht]]<nowiki/>“ jamoasida oʻynagan. 2005-2006-yilgi mavsumda Jermaine Jones oyogʻidan jiddiy jarohat oldi va jarrohlik amaliyotini talab qildi. Olti oy davomida jarohat oldi, faqat mavsumning soʻnggi oʻyinining birinchi yarmida maydonga qaytdi. Jermaine Jones „Bayer“dagi faoliyati omadsiz oʻtdi va bir mavsumdan soʻng „Eintracht“ga qaytdi. 2007-yilda u „Schalke 04“ga oʻtdi. 2011-yilning 18-yanvarida u Angliyaning „Blackburn Rovers“ klubiga mavsum oxirigacha ijaraga berildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.rovers.co.uk/page/NewsDetail/0,,10303~2269047,00.html|sarlavha=Jones completes Rovers move|sana=18 January 2011|ish=Blackburn Rovers|til=en|kirish sanasi=2011-01-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110121132702/http://www.rovers.co.uk/page/NewsDetail/0%2C%2C10303~2269047%2C00.html|arxivsana=2011-01-21}}</ref>. 2014-yilning 30-yanvarida Jermaine Jones „Beşiktaş“ga ko‘chib o‘tdi va yana ikki yilga uzaytirish imkoniyati bilan olti oylik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/140130_jones/page/3171--10-213-.html|sarlavha=Jermaine Jones wechselt zu Besiktas Istanbul|sana=30.01.2014|ish=FC Schalke 04|til=de|kirish sanasi=2014-02-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140201231644/http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/140130_jones/page/3171--10-213-.html|arxivsana=2014-02-01}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.bjk.com.tr/tr/haber/57998/jermaine_jones_besiktas_ta.html|sarlavha=Jermaine Jones Beşiktaş'ta|sana=30.01.2014|ish=Beşiktaş Jimnastik Kulübü|til=tr|kirish sanasi=2014-02-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140202204822/https://www.bjk.com.tr/tr/haber/57998/jermaine_jones_besiktas_ta.html|arxivsana=2014-02-02}}</ref>. 2014-yilning avgust oyida Jermaine Jones MLSning „New England Revolution“ klubi bilan 4,7 million dollarlik bir yarim yillik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.espnfc.com/major-league-soccer/story/2001894/jermaine-jones-signs-with-mls-joins-new-england-revolution|sarlavha=Jermaine Jones to join New England|sana=August 24, 2014|ish=ESPN FC|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-10-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171015081356/http://www.espnfc.com/major-league-soccer/story/2001894/jermaine-jones-signs-with-mls-joins-new-england-revolution}}</ref>. U MLSdagi debyutini 30-avgust kuni „Toronto“ga qarshi oʻyinda oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/08/31/final-revolution-3-toronto-fc-0|sarlavha=FINAL: Revolution 3, Toronto FC 0|sana=August 30, 2014|ish=New England Revolution|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107011013/https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/08/31/final-revolution-3-toronto-fc-0}}</ref>. U MLSdagi ilk golini 27-sentabr kuni „<nowiki/>[[Kanzas|Kansas]] City“ darvozasiga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/09/27/final-revs-3-sporting-kc-2|sarlavha=Final: Revs 3, Sporting KC 2|sana=September 27, 2014|ish=New England Revolution|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107012531/https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/09/27/final-revs-3-sporting-kc-2}}</ref>. == Xalqaro karyerasi == Jermaine Jones 2009-yilning oktyabr oyida [[FIFA]]dan AQSh terma jamoasida oʻynashga ruxsat olgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.goal.com/en-us/news/1679/us-national-team/2009/10/21/1573974/jones-cleared-to-play-for-us|sarlavha=Jones Cleared To Play For U.S.|sana=October 21, 2009|ish=Goal.com|til=en|kirish sanasi=2022-02-22|arxivsana=2022-02-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220222211342/https://www.goal.com/en-us/news/1679/us-national-team/2009/10/21/1573974/jones-cleared-to-play-for-us}}</ref>. U 2010-yilning 9-oktyabrida [[Polsha milliy futbol terma jamoasi|Polshaga]] qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Amerika terma jamoasi safida debyut qildi va golli uzatmani amalga oshirdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2010/10/US-Mens-National-Team-Draws-Poland-2-2-at-Soldier-Field.aspx|sarlavha=U.S. Mens National Team Draws Poland 2-2 at Soldier Field|sana=October 9, 2010|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2010-10-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101013204521/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2010/10/US-Mens-National-Team-Draws-Poland-2-2-at-Soldier-Field.aspx|arxivsana=2010-10-13}}</ref>. U 2011-yilgi [[KONKAKAF oltin kubogi]] uchun tarkibga kiritilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/05/Gold-Cup-and-Spain-Roster-Release.aspx|sarlavha=Bradley Announces 23-Man Roster for 2011 Gold Cup and June 4 Friendly against FIFA World Cup Champion Spain|sana=May 23, 2011|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2011-05-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110525112925/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/05/Gold-Cup-and-Spain-Roster-Release.aspx|arxivsana=2011-05-25}}</ref>. 2011-yil 19-iyun kuni turnirning chorak finalida Yamayka terma jamoasiga qarshi o‘yinda u AQSH terma jamoasi safida ilk golini urdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/06/USA-Defeats-Jamaica.aspx|sarlavha=U.S. Men's National Team Advances to CONCACAF Gold Cup Semifinals with a 2-0 Victory Against Jamaica|sana=June 19, 2011|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2011-06-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110622161945/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/06/USA-Defeats-Jamaica.aspx|arxivsana=2011-06-22}}</ref>. 2014-yilgi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/05/22/16/35/140522-mnt-roster|sarlavha=Klinsmann Names U.S. MNT’s 23-Player Roster for 2014 FIFA World Cup|sana=May 22, 2014|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2014-05-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140531125229/http://www.ussoccer.com/stories/2014/05/22/16/35/140522-mnt-roster|arxivsana=2014-05-31}}</ref>. 2014-yilning 22-iyun kuni chempionatning guruh bosqichida Portugaliyaga qarshi o‘yinda gol urdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/06/22/08/09/140622-mntvpor-matchday|sarlavha=U.S. MNT Draws Portugal 2-2 in Group G Play at 2014 FIFA World Cup|sana=June 22, 2014|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2014-06-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140626125219/http://www.ussoccer.com/stories/2014/06/22/08/09/140622-mntvpor-matchday|arxivsana=2014-06-26}}</ref>. U 2016-yilgi Amerika kubogi uchun tarkibga kiritilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2016/05/21/18/57/160521-mnt-klinsmann-names-23-player-roster-for-historic-copa-america-centenario|sarlavha=Klinsmann Names 23 Player Roster for historic Copa America Centenario|sana=May 21, 2016|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2016-05-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160528144852/http://www.ussoccer.com/stories/2016/05/21/18/57/160521-mnt-klinsmann-names-23-player-roster-for-historic-copa-america-centenario|arxivsana=2016-05-28}}</ref>. 2016-yil 7-iyun kuni [[Kosta Rika milliy futbol terma jamoasi|Kosta-Rikaga]] qarshi turnirning guruh bosqichida o‘yinda gol urgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2016/06/08/03/13/160607-mnt-rolls-past-costa-rica-4-0-in-second-group-match-at-2016-copa-america-centenario|sarlavha=MNT Rolls Past Costa Rica 4-0 in Second Copa America Centenario Group Match|sana=June 7, 2016|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2016-06-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160611030102/http://www.ussoccer.com/stories/2016/06/08/03/13/160607-mnt-rolls-past-costa-rica-4-0-in-second-group-match-at-2016-copa-america-centenario|arxivsana=2016-06-11}}</ref>. 2019-yil 31-may kuni Jermaine Jones Meksikaga qarshi ko‘rgazmali o‘yinda Amerika Qo‘shma Shtatlari milliy shoubol jamoasida o‘ynadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ontariofury.com/news/chiles-perera-lead-usa-to-7-5-win-over-mexico|sarlavha=Chiles, Perera Lead USA to 7-5 Win over Mexico|muallif=Gunnar Berndt|sana=June 1, 2019|ish=Ontario Fury|til=en|kirish sanasi=2022-02-22|arxivsana=2022-02-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220222205844/https://www.ontariofury.com/news/chiles-perera-lead-usa-to-7-5-win-over-mexico}}</ref>. == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center" !Jamoa ! Mavsum ! Oʻyinlar ! Gollar |- | '''{{Fb|GER}}''' | 2008-yil | 3 | 0 |- | rowspan="9" |'''{{Fb|USA}}''' | 2010-yil | 2 | 0 |- | 2011-yil | 12 | 1 |- | 2012-yil | 12 | 1 |- | 2013-yil | 12 | 0 |- | 2014-yil | 10 | 1 |- | 2015-yil | 8 | 0 |- | 2016-yil | 11 | 1 |- | 2017-yil | 2 | 0 |- ! Jami ! 69 ! 4 |} == AQSh jamoasi uchun gollari == {| class="wikitable" align="center" !№ ! Sana ! Joy ! Raqib ! Natija ! Hisob ! Musobaqa |- | 1 | 2011-yil 19-iyun | RFC Stadium, [[Vashington (shahar)|Vashington]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] |Yamayka | '''1''' :0 | 2:0 | KONKAKAF Oltin kubogi |- | 2 | 2012-yil 26-may | Ever Bank Field, [[Jeksonvill]], AQSh |Shotlandiya | '''5''' :1 | 5:1 | [[Oʻrtoqlik uchrashuvi]] |- | 3 | 2014-yil 22-iyun | [[Arena da Amazônia|Amazoniya]], [[Manaus]], [[Braziliya]] |Portugaliya | '''1''' :1 | 2:2 | [[FIFA Jahon chempionati 2014 G guruhi|Jahon chempionati 2014 (G guruhi)]] |- | 4 | 2016-yil 7-iyun | Soldier Field, [[Chikago]], AQSh |Kosta-Rika | '''2''' :0 | 4:0 | Amerika kubogi 2016 |} == Manbalar == {anbalar}} {{DEFAULTSORT:Jones, Jermaine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Germaniyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Amerikalik erkak futbolchilar]] i06tqyp6sbxvdwy2jdjq4rsgjs4m7mp 6000190 6000189 2026-04-21T11:54:02Z KWiki78 246724 6000190 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Jermaine Jones | image = Austria vs. USA 2013-11-19 (111).jpg | caption = Jones with the [[United States men's national soccer team|United States]] in 2013 | fullname = Jermaine Junior Jones<ref>{{cite news | title = 2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players | url = http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | publisher = FIFA | page = 32 | date = June 11, 2014 | access-date = June 11, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190404045541/http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | archive-date = April 4, 2019}}</ref> | height = {{convert|1.84|m|order=flip}}<ref>{{cite web|url=http://www.schalke04.com/teams/team/13-jones.html |title=#13 – Jones: FC Schalke 04 |access-date=April 22, 2012 |publisher=FC Schalke 04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120623031226/http://www.schalke04.com/teams/team/13-jones.html |archive-date=June 23, 2012 }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1981|11|3}} | birth_place = [[Frankfurt]], West Germany | currentclub = | position = [[Midfielder#Defensive midfielder|Defensive midfielder]] | youthyears1 = 1988–1994 | youthclubs1 = SV Bonames | youthyears2 = 1994–1995 | youthclubs2 = [[FV Bad Vilbel]] | youthyears3 = 1995–1999 | youthclubs3 = [[Eintracht Frankfurt]] | years1 = 1999–2004 | clubs1 = [[Eintracht Frankfurt II]] | caps1 = 31 | goals1 = 9 | years2 = 1999–2004 | clubs2 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps2 = 46 | goals2 = 7 | years3 = 2004–2005 | clubs3 = [[Bayer 04 Leverkusen II|Bayer Leverkusen II]] | caps3 = 15 | goals3 = 5 | years4 = 2004–2005 | clubs4 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] | caps4 = 5 | goals4 = 0 | years5 = 2005 | clubs5 = → [[Eintracht Frankfurt]] (loan) | caps5 = 14 | goals5 = 3 | years6 = 2005–2007 | clubs6 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps6 = 24 | goals6 = 2 | years7 = 2007–2014 | clubs7 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] | caps7 = 129 | goals7 = 7 | years8 = 2011 | clubs8 = → [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] (loan) | caps8 = 15 | goals8 = 0 | years9 = 2014 | clubs9 = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]] | caps9 = 10 | goals9 = 0 | years10 = 2014–2015 | clubs10 = [[New England Revolution]] | caps10 = 28 | goals10 = 2 | years11 = 2016 | clubs11 = [[Colorado Rapids]] | caps11 = 9 | goals11 = 3 | years12 = 2017 | clubs12 = [[LA Galaxy]] | caps12 = 20 | goals12 = 1 | years13 = 2018 | clubs13 = [[Ventura County Fusion]] | caps13 = 1 | goals13 = 0 | years14 = 2019–2020 | clubs14 = [[Ontario Fury]] (indoor) | caps14 = 5 | goals14 = 10 | nationalyears1 = 2001 | nationalteam1 = [[Germany national under-20 football team|Germany U20]] | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2002–2003 | nationalteam2 = [[Germany national under-21 football team|Germany U21]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2004 | nationalteam3 = [[Germany national football B team|Germany Team 2006]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2008 | nationalteam4 = [[Germany national football team|Germany]] | nationalcaps4 = 3 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2010–2017 | nationalteam5 = [[United States men's national soccer team|United States]] | nationalcaps5 = 69 | nationalgoals5 = 4 | nationalyears6 = 2019 | nationalteam6 = [[United States national arena soccer team|United States arena]] | nationalcaps6 = 1 | nationalgoals6 = 0 | club-update = November 25, 2019 | totalcaps = 347 | totalgoals = 39 | manageryears1 = 2023–2024 | managerclubs1 = [[Central Valley Fuego FC|Central Valley Fuego]] }} '''Jermaine Jones''' ({{Talaffuz|Jermeyn Jons}}) — 1981-yil 3-noyabr, [[Frankfurtmayn|Frankfurt-Mayn]] shtatida tugʻilgan. Amerikalik, nemis [[Futbol|futbolchisi]], yarim himoyachi sifatida faoliyat yuritadi. U [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma jamoasida]] yoshlar va kattalar darajasida oʻynagan, ammo 2009-yilda u AQSh jamoasiga qoʻshilishga qaror qilgan. == Jamoalardagi faoliyati == Jermaine Jones 2000-yildan 2003-yilgacha va 2005-yildan 2007-yilgacha Frankfurtning „<nowiki/>[[Eintracht Frankfurt|Eintracht]]<nowiki/>“ jamoasida oʻynagan. 2005-2006-yilgi mavsumda Jermaine Jones oyogʻidan jiddiy jarohat oldi va jarrohlik amaliyotini talab qildi. Olti oy davomida jarohat oldi, faqat mavsumning soʻnggi oʻyinining birinchi yarmida maydonga qaytdi. Jermaine Jones „Bayer“dagi faoliyati omadsiz oʻtdi va bir mavsumdan soʻng „Eintracht“ga qaytdi. 2007-yilda u „Schalke 04“ga oʻtdi. 2011-yilning 18-yanvarida u Angliyaning „Blackburn Rovers“ klubiga mavsum oxirigacha ijaraga berildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.rovers.co.uk/page/NewsDetail/0,,10303~2269047,00.html|sarlavha=Jones completes Rovers move|sana=18 January 2011|ish=Blackburn Rovers|til=en|kirish sanasi=2011-01-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110121132702/http://www.rovers.co.uk/page/NewsDetail/0%2C%2C10303~2269047%2C00.html|arxivsana=2011-01-21}}</ref>. 2014-yilning 30-yanvarida Jermaine Jones „Beşiktaş“ga ko‘chib o‘tdi va yana ikki yilga uzaytirish imkoniyati bilan olti oylik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/140130_jones/page/3171--10-213-.html|sarlavha=Jermaine Jones wechselt zu Besiktas Istanbul|sana=30.01.2014|ish=FC Schalke 04|til=de|kirish sanasi=2014-02-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140201231644/http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/140130_jones/page/3171--10-213-.html|arxivsana=2014-02-01}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.bjk.com.tr/tr/haber/57998/jermaine_jones_besiktas_ta.html|sarlavha=Jermaine Jones Beşiktaş'ta|sana=30.01.2014|ish=Beşiktaş Jimnastik Kulübü|til=tr|kirish sanasi=2014-02-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140202204822/https://www.bjk.com.tr/tr/haber/57998/jermaine_jones_besiktas_ta.html|arxivsana=2014-02-02}}</ref>. 2014-yilning avgust oyida Jermaine Jones MLSning „New England Revolution“ klubi bilan 4,7 million dollarlik bir yarim yillik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.espnfc.com/major-league-soccer/story/2001894/jermaine-jones-signs-with-mls-joins-new-england-revolution|sarlavha=Jermaine Jones to join New England|sana=August 24, 2014|ish=ESPN FC|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-10-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171015081356/http://www.espnfc.com/major-league-soccer/story/2001894/jermaine-jones-signs-with-mls-joins-new-england-revolution}}</ref>. U MLSdagi debyutini 30-avgust kuni „Toronto“ga qarshi oʻyinda oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/08/31/final-revolution-3-toronto-fc-0|sarlavha=FINAL: Revolution 3, Toronto FC 0|sana=August 30, 2014|ish=New England Revolution|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107011013/https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/08/31/final-revolution-3-toronto-fc-0}}</ref>. U MLSdagi ilk golini 27-sentabr kuni „<nowiki/>[[Kanzas|Kansas]] City“ darvozasiga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/09/27/final-revs-3-sporting-kc-2|sarlavha=Final: Revs 3, Sporting KC 2|sana=September 27, 2014|ish=New England Revolution|kirish sanasi=2017-11-05|til=en|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107012531/https://www.revolutionsoccer.net/post/2014/09/27/final-revs-3-sporting-kc-2}}</ref>. == Xalqaro karyerasi == Jermaine Jones 2009-yilning oktyabr oyida [[FIFA]]dan AQSh terma jamoasida oʻynashga ruxsat olgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.goal.com/en-us/news/1679/us-national-team/2009/10/21/1573974/jones-cleared-to-play-for-us|sarlavha=Jones Cleared To Play For U.S.|sana=October 21, 2009|ish=Goal.com|til=en|kirish sanasi=2022-02-22|arxivsana=2022-02-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220222211342/https://www.goal.com/en-us/news/1679/us-national-team/2009/10/21/1573974/jones-cleared-to-play-for-us}}</ref>. U 2010-yilning 9-oktyabrida [[Polsha milliy futbol terma jamoasi|Polshaga]] qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Amerika terma jamoasi safida debyut qildi va golli uzatmani amalga oshirdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2010/10/US-Mens-National-Team-Draws-Poland-2-2-at-Soldier-Field.aspx|sarlavha=U.S. Mens National Team Draws Poland 2-2 at Soldier Field|sana=October 9, 2010|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2010-10-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101013204521/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2010/10/US-Mens-National-Team-Draws-Poland-2-2-at-Soldier-Field.aspx|arxivsana=2010-10-13}}</ref>. U 2011-yilgi [[KONKAKAF oltin kubogi]] uchun tarkibga kiritilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/05/Gold-Cup-and-Spain-Roster-Release.aspx|sarlavha=Bradley Announces 23-Man Roster for 2011 Gold Cup and June 4 Friendly against FIFA World Cup Champion Spain|sana=May 23, 2011|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2011-05-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110525112925/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/05/Gold-Cup-and-Spain-Roster-Release.aspx|arxivsana=2011-05-25}}</ref>. 2011-yil 19-iyun kuni turnirning chorak finalida Yamayka terma jamoasiga qarshi o‘yinda u AQSH terma jamoasi safida ilk golini urdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/06/USA-Defeats-Jamaica.aspx|sarlavha=U.S. Men's National Team Advances to CONCACAF Gold Cup Semifinals with a 2-0 Victory Against Jamaica|sana=June 19, 2011|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2011-06-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110622161945/http://www.ussoccer.com/News/Mens-National-Team/2011/06/USA-Defeats-Jamaica.aspx|arxivsana=2011-06-22}}</ref>. 2014-yilgi jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/05/22/16/35/140522-mnt-roster|sarlavha=Klinsmann Names U.S. MNT’s 23-Player Roster for 2014 FIFA World Cup|sana=May 22, 2014|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2014-05-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140531125229/http://www.ussoccer.com/stories/2014/05/22/16/35/140522-mnt-roster|arxivsana=2014-05-31}}</ref>. 2014-yilning 22-iyun kuni chempionatning guruh bosqichida Portugaliyaga qarshi o‘yinda gol urdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/06/22/08/09/140622-mntvpor-matchday|sarlavha=U.S. MNT Draws Portugal 2-2 in Group G Play at 2014 FIFA World Cup|sana=June 22, 2014|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2014-06-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140626125219/http://www.ussoccer.com/stories/2014/06/22/08/09/140622-mntvpor-matchday|arxivsana=2014-06-26}}</ref>. U 2016-yilgi Amerika kubogi uchun tarkibga kiritilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2016/05/21/18/57/160521-mnt-klinsmann-names-23-player-roster-for-historic-copa-america-centenario|sarlavha=Klinsmann Names 23 Player Roster for historic Copa America Centenario|sana=May 21, 2016|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2016-05-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160528144852/http://www.ussoccer.com/stories/2016/05/21/18/57/160521-mnt-klinsmann-names-23-player-roster-for-historic-copa-america-centenario|arxivsana=2016-05-28}}</ref>. 2016-yil 7-iyun kuni [[Kosta Rika milliy futbol terma jamoasi|Kosta-Rikaga]] qarshi turnirning guruh bosqichida o‘yinda gol urgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ussoccer.com/stories/2016/06/08/03/13/160607-mnt-rolls-past-costa-rica-4-0-in-second-group-match-at-2016-copa-america-centenario|sarlavha=MNT Rolls Past Costa Rica 4-0 in Second Copa America Centenario Group Match|sana=June 7, 2016|ish=U.S. Soccer|til=en|kirish sanasi=2016-06-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160611030102/http://www.ussoccer.com/stories/2016/06/08/03/13/160607-mnt-rolls-past-costa-rica-4-0-in-second-group-match-at-2016-copa-america-centenario|arxivsana=2016-06-11}}</ref>. 2019-yil 31-may kuni Jermaine Jones Meksikaga qarshi ko‘rgazmali o‘yinda Amerika Qo‘shma Shtatlari milliy shoubol jamoasida o‘ynadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ontariofury.com/news/chiles-perera-lead-usa-to-7-5-win-over-mexico|sarlavha=Chiles, Perera Lead USA to 7-5 Win over Mexico|muallif=Gunnar Berndt|sana=June 1, 2019|ish=Ontario Fury|til=en|kirish sanasi=2022-02-22|arxivsana=2022-02-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220222205844/https://www.ontariofury.com/news/chiles-perera-lead-usa-to-7-5-win-over-mexico}}</ref>. == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center" !Jamoa ! Mavsum ! Oʻyinlar ! Gollar |- | '''{{Fb|GER}}''' | 2008-yil | 3 | 0 |- | rowspan="9" |'''{{Fb|USA}}''' | 2010-yil | 2 | 0 |- | 2011-yil | 12 | 1 |- | 2012-yil | 12 | 1 |- | 2013-yil | 12 | 0 |- | 2014-yil | 10 | 1 |- | 2015-yil | 8 | 0 |- | 2016-yil | 11 | 1 |- | 2017-yil | 2 | 0 |- ! Jami ! 69 ! 4 |} == AQSh jamoasi uchun gollari == {| class="wikitable" align="center" !№ ! Sana ! Joy ! Raqib ! Natija ! Hisob ! Musobaqa |- | 1 | 2011-yil 19-iyun | RFC Stadium, [[Vashington (shahar)|Vashington]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] |Yamayka | '''1''' :0 | 2:0 | KONKAKAF Oltin kubogi |- | 2 | 2012-yil 26-may | Ever Bank Field, [[Jeksonvill]], AQSh |Shotlandiya | '''5''' :1 | 5:1 | [[Oʻrtoqlik uchrashuvi]] |- | 3 | 2014-yil 22-iyun | [[Arena da Amazônia|Amazoniya]], [[Manaus]], [[Braziliya]] |Portugaliya | '''1''' :1 | 2:2 | [[FIFA Jahon chempionati 2014 G guruhi|Jahon chempionati 2014 (G guruhi)]] |- | 4 | 2016-yil 7-iyun | Soldier Field, [[Chikago]], AQSh |Kosta-Rika | '''2''' :0 | 4:0 | Amerika kubogi 2016 |} == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Jones, Jermaine}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Germaniyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Amerikalik erkak futbolchilar]] 5t0x0q9dgaadsoatxhjeefumgy2apj5 Turkum:Andozalar:Buxoro amirligi 14 815122 5999940 3106970 2026-04-21T08:34:10Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi navigatsion andozalari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999940 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Andozalar:Davlatlar]] [[Turkum:Buxoro amirligi]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi navigatsion andozalari]] 1jbykedtdoooghu1hqt9w9gaa46rk3v Rim Giniyatullin 0 818421 5999440 5681701 2026-04-20T12:12:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 5999440 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Rim Giniyatullin.jpg|thumb|2012]] '''Rim Abdulovich Giniyatullin''' (1943-yil 18-sentyabr, [[Zomin tumani]] — 2026-yil 20-aprel) — sovet, oʻzbek va rus davlat va jamoat arbobi. [[Oʻzbekiston Respublikasining faxriy unvonlari|Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan irrigator]] . == Tarjimai hol == Oʻzbekiston Respublikasi [[Jizzax viloyati]] [[Zomin tumani]] [[Dashtobod]] shahri [[Qoratepa]] qishlogʻida [[1943-yil]] [[18-sentabr|18-sentabrda]] qishloq oʻqituvchilari oilasida tugʻilgan. Millati — [[tatar]]. Maʼlumoti: * Toshkent qurilish texnikumi, Sanoat va qurilish muhandisligi (SQM) mutaxassisligi. * [[„Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti“ Milliy tadqiqot universiteti|Toshkent qishloq xoʻjaligi irrigatsiya va mexanizatsiya muhandislari instituti]] (TQXIMMI), muhandis-gidrotexnik mutaxassisligi. * Patentshunoslik instituti. * Keyingi tillarni biladi — [[Tatar tili|tatar]], [[Boshqird tili|boshqird]], [[Qozoq tili|qozoq]], [[Qoraqalpoq tili|qoraqalpoq]], [[Qirgʻiz tili|qirgʻiz]], [[Rus tili|rus]] va [[Oʻzbek tili|oʻzbek]] tillari. * [[Sovet Armiyasi|Sovet Armiyasidagi]] xizmat joylari: Saratov, Uzoq Sharq, Spassk Dalniy shahri, Chukotka, Anadir, Shmidt maydoni. == Mehnat faoliyati == * 1957—1968-yillarda — Oʻzbekiston SSR Qurilish vazirligida ishchi, prorab, muhandis, katta muhandis. * 1968—1980-yillarda — Oʻzbekiston SSR Suv xoʻjaligi vazirligi Bosh boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari, 1971-yildan boshligʻi. * 1981—1989-yillarda — Oʻzbekiston SSR vazir oʻrinbosari, Davlat plan komissiyasi raisi oʻrinbosari, Davlat agroprom raisi oʻrinbosari — vazir. * 1989—1996-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi melioratsiya va suv xoʻjaligi vaziri. * 1996—1997-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari. * 1997—1999-yillarda — Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasi Ijroiya qoʻmitasi raisi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Международный Фонд спасения Арала |url=http://www.icwc-aral.uz/index_ru.htm/ |qaralgan sana=2022-10-28 |arxivsana=2022-10-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221028070417/http://www.icwc-aral.uz/index_ru.htm }}</ref>. * 1999—2007-yillarda — Global ekologik fond (GEF), [[Jahon banki]], BDPA xalqaro konsalting guruhi<ref>[[:fr:Bureau_du_développement_de_la_production_agricole/|Byuro razvitiya selskoxozyaystvennogo proizvodstva (BDPA)]]</ref> va Orol dengizini qutqarish xalqaro jamgʻarmasining „Orol dengizi havzasida suv resurslari va atrof-muhitni boshqarish“ loyihasi rahbari. == Ijtimoiy faoliyati == Oʻzbekiston Respublikasi tatar va boshqirdlar oqsoqollari kengashi raisi<ref>{{Veb manbasi|url=https://realnoevremya.ru/articles/45809|sarlavha=Рим Гиниятуллин: «К Исламу Каримову все привыкли, он был как отец нации»|muallif=Мария Горожанинова|ish=Реальное время|sana=19.10.2016|nashriyot=|qaralgan sana=5-mart 2019-yil|arxivsana=6-mart 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190306111510/https://realnoevremya.ru/articles/45809}}</ref>. Davlatlararo muvofiqlashtiruvchi suv komissiyasining (DMSK) faxriy aʼzosi. == Hududlar barqarorligi va rivojlanishi uchun muhim tashabbuslar == '''1989-yildagi oʻzbeklar va mesxetiyalik turklar oʻrtasidagi ziddiyat:''' Fargʻona qirgʻinlari Muzokaralarda Oʻzbekiston hukumatidan vakil boʻlib, nizolashayotgan tomonlar bilan ishonchli munosabatlar oʻrnatgan, bu esa Bogʻdot, Rishton, Parkent va Boʻka viloyatlarida qon toʻkilishini oldini olishga imkon bergan[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%98%D0%B7_%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B0_%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C_%D0%BE_%D0%A3%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B5,_%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B_1989.jpg] [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%98%D0%B7_%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B0_%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C_%D0%BE_%D0%A3%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B5,_%D0%BE%D1%82_%D0%B4%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B3.jpg] [http://www.islamsng.com/uzb/culture/337] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220128063119/https://islamsng.com/uzb/culture/337 |date=2022-01-28 }} '''1990-yilda oʻzbeklar va qirgʻizlar oʻrtasidagi ziddiyat:''' [[Oʻsh voqeasi|1990-yildagi Oʻsh voqealari]] Oʻzbekiston hukumatining joyida yuborilgan vakili sifatida general-mayor Gʻ.Rahimov bilan birgalikda ruhoniylar ishtirokida ikki oy davomida ish tashkil etib, har ikki tomondan urushayotgan qirgʻiz va oʻzbeklarning vakillarini muzokaralar stoliga oʻtkazgan. Natijada Oʻzbekiston Respublikasining Qoʻrgʻontepa viloyati bilan Qirgʻiziston Respublikasining Oʻzgan viloyati chegarasida bir necha yuzdan ortiq odamni daʼvo qilgan qonli qirgʻinga chek qoʻyildi. (Andijon viloyati komendanti, general-mayor Rahimov Gʻofur Raximovichning xotiralari arxividan)[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:%D0%A1%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0_%D0%B8%D0%B7_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B2%D0%B0_%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D0%BE_%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D1%81%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%85_1990_%D0%B3.jpg] '''Birinchi Butunjahon tatarlar kongressi:''' Butunjahon tatarlar kongressi Birinchi Chechen urushidan ancha oldin Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi delegatsiyasiga boshchilik qilib, tatarlarning birinchi qurultoyi ishtirokchilarini hech qachon xalqlar oʻrtasidagi munosabatlarni qon toʻkilishiga olib kelmaslikka chaqirgan [http://www.idmedina.ru/books/encyclopedia/?1179] [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%98%D0%B7_%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B0_%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C_%D0%BE_%D0%A3%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B5,_1%D0%B9_%D0%92%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80.jpg] [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%98%D0%B7_%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B0_%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C_%D0%BE_%D0%A3%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B5,_%D0%BE%D1%82_%D0%B4%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B3.jpg] [http://www.islamsng.com/uzb/culture/337] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220128063119/https://islamsng.com/uzb/culture/337 |date=2022-01-28 }} '''Markaziy Osiyoda suv resurslarini taqsimlash strategiyasini shakllantirish:''' Shaxsiy tashabbus bilan 1991 va 1992-yillarda 5 ta Markaziy Osiyo respublikalari ([[Oʻzbekiston]], [[Qozogʻiston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]], [[Qirgʻiziston]]) hukumatlari ishtirokida yigʻilishlar oʻtkazilgan, natijada barcha 5 ta davlatning havzaning suv resurslari ishtirokchilari teng huquqliligi toʻgʻrisida hukumatlararo bitimlar imzolangan va tamoyillarini taʼminlash maqsadida Davlatlararo muvofiqlashtiruvchi suv komissiyasi (DMSK) tuzilgan, bu oʻsha anarxiya davrida aholining 95% sugʻoriladigan dehqonchilik chegaralarida yashaydigan mintaqada suv mojarolarini oldini olishga imkon bergan. [http://www.icwc-aral.uz/activity_ru.htm] [http://www.cawater-info.net/library/rus/icwc_story_behind.pdf] '''Kichrayib borayotgan Orol dengizining ekologik fojiasi''' U birinchilardan boʻlib Markaziy Osiyoning yangi davlatlari shakllanishi va Orol dengizini qayta tiklash maqsadida „Sibir daryolarini koʻchirish“ xayoliy loyihalarini amalga oshirish uchun mablagʻ yetishmasligi sharoitida haqiqiy emasligini tan olishga va Orolboʻyi mintaqasi aholisiga yordam berish va suvdan oqilona foydalanishni kamaytirish boʻyicha samarali chora-tadbirlarga oʻtishga chaqirgan. Orol xalqaro qutqaruv jamgʻarmasi Ijroiya qoʻmitasini yaratishda bevosita ishtirok etgan va uning raisi boʻlgan.<ref>{{Veb manbasi|url=https://aral.uz/wp/ifas/history/|sarlavha=Даты МФСА — Агентство МФСА<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=19-mart 2019-yil|arxivsana=19-sentabr 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200919084833/https://aral.uz/wp/ifas/history/}}</ref> Amudaryo va Sirdaryo deltalarida kichik suv resurslari bilan mahalliy suv havzalarini yaratish [https://aral.uz/wp/projects-2/small/], shoʻr suv olish uchun dengiz tubining qurigan qismida quduqlarni burgʻilash, tuz va qurgʻoqchilikka chidamli butalarni ekish kontseptsiyasini kiritish va tasdiqlashga muvaffaq boʻlgan. Ushbu chora-tadbirlar tuz chiqishini toʻxtatish [https://aral.uz/wp/forest/], ekologik muvozanatni tiklash, oʻsimlik va hayvonot dunyosini saqlab qolish va eng muhimi, baliq va ovchilik faoliyati uchun hayotni taʼminlash uchun yetarli resurslar yaratish orqali aholining yashash sharoitlarini yaxshilashga erishgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://aral.uz/wp/projects-2/social/|sarlavha=Организация социального содействия населению Приаралья — Агентство МФСА<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=19-mart 2019-yil|arxivsana=20-yanvar 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220120232730/https://aral.uz/wp/projects-2/social/}}</ref>. '''Gidroenergetikani rivojlantirish:''' Qayta tiklanmaydigan uglevodorod resurslarini „yoqish“ natijasida hosil boʻladigan elektr energiyasi isteʼmolini kamaytirish maqsadida u Oʻzbekistonda ikkita yirik (Andijon va Tuyamuyun) elektr stansiyalarini va 300 ta kichik GES Gidroelektrostantsiyalarini qurish gʻoyasini faol ilgari surdi va ularni qurilishida ishtirok etgan. '''Qora yerdan tashqari hududning rivojlanishi:''' Oʻn yil davomida uning ishtiroki bilan Novgorod viloyatida, RSFSRda ikkita sovxoz — „Toshkent“ va „Drujba“ qurilgan, ularda oʻn ming kvadrat metrdan ortiq uy-joy, maktablar, bolalar bogʻchalari, madaniy ob’yektlar va yoʻllar qurilgan. [http://www.idmedina.ru/books/encyclopedia/?1179] [http://expert.ru/northwest/2007/37/derevnya_lesnaya/] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221028070354/https://expert.ru/northwest/2007/37/derevnya_lesnaya/ |date=2022-10-28 }} == Tanqid == Tergovchi jurnalist Ivan Golunov 2013-yil 22-noyabrdagi „Qozon osmonidagi Oltin yoshlar“<ref>{{Veb manbasi|url=https://republic.ru/posts/36015|sarlavha=Золотая молодежь в небе над Казанью|sana=22-noyabr 2013-yil|nashriyot=Издание Republic («Репаблик»)}}</ref> maqolasida 2005-yilda oʻzining birinchi kitobi „Iblis va yoʻqolib borayotgan dengiz“ni oʻquvchilarga taqdim etgan sobiq xodimi Rim Giniyatullin — kanadalik ekolog Rob Fergyusonning soʻzlarini keltiradi. Kitob avtobiografik boʻlib<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.amazon.com/The-Devil-Disappearing-Sea-Catastrophe/dp/1551925990|sarlavha=The Devil and the Disappearing Sea: A True Story About the Aral Sea Catastrophe|nashriyot=Amazon.com, Inc.»}}</ref>. 2000-yillarning boshlarida Giniyatullin jamoasida sodir boʻlgan haqiqiy voqealar haqida hikoya qiladi. Kanadalik uni shunday taʼriflaydi: „u Orol dengizini saqlashga qiziqmaydi. U bolalarini Amerika universitetlarida oʻqitish uchun pul istaydi“{{Sfn|Robert W. Ferguson|2005}}. == Oilasi va shaxsiy hayoti == Ikki oʻgʻli bor: katta oʻgʻli — Aksan Rimovich Giniyatullin, 1977-yilda tugʻilgan, [[„Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti“ Milliy tadqiqot universiteti|TQXIMMI]] va Fordem universiteti bitiruvchisi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.business-gazeta.ru/person/739|sarlavha=Гиниятуллин Аксан Римович, экс-генеральный директор ОАО «Авиакомпания «Татарстан»|nashriyot=Деловая электронная газета «Бизнес Online»}}</ref> ; kenja oʻgʻli — Iskander Rimovich Giniyatullin, [[„Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti“ Milliy tadqiqot universiteti|TQXIMMI]], Fordem universiteti va Arizona shtati universitetidagi „Thunderbird“ global boshqaruv maktabi (Thunderbird) bitiruvchisi<ref>{{Veb manbasi|url=https://events.vedomosti.ru/speakers/giniyatullin-iskander-9675|sarlavha=Спикер Искандер Гиниятуллин|nashriyot=Электронное периодическое издание «Ведомости» (Vedomosti)}}</ref>. == Mukofotlari == * [[Mehnat shuhrati ordeni|"Mexnat shuxrati" ordeni]] (2003)<ref>{{Lex.uz|О награждении Гиниятуллина Р.А. орденом «Мехнат шухрати»|2003-09-17|УП|3318|2369941}}</ref>. * [[Doʻstlik ordeni|"Doʻstlik" ordeni]] . * [[Lenin ordeni]] . * [[Mehnat Qizil Bayrogʻi Ordeni|Mehnat Qizil Bayroq ordeni]] . * [[„Shon-sharaf belgisi“ ordeni|"Shon-sharaf belgisi" ordeni]] . * [[Oʻzbekiston Respublikasining faxriy unvonlari|Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan irrigator]] . * Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan irrigator. * Butunjahon Boshqirdlar Qurultoyi „Al da nur sәs xalҡiңa!“ medali (2010-yil). * [[Oʻzbekiston Respublikasining Faxriy yorligʻi|Oʻzbekiston Respublikasi Faxriy diplomi]] . * „Mustaqillik“ medali. * „Duslik“ ordeni (2018)<ref>Prezident Tatarstana Minnixanov R. N. nagrajdaet '''Ordenom Duslik''' Respubliki Tatarstan Predsedatelya Soveta Stareyshin Tatar i Bashkir Respubliki Uzbekistan Giniyatullina R. A.https://president.tatarstan.ru/index.htm/news/1307689.htm</ref>. * I-darajali „Mehnat faxriysi“ koʻkrak nishoni (2021-yil)<ref>Rim Giniyatullin stal obladatelem pochetnogo znaka „Mexnat faxriysi“ I stepeni.https://tatar-congress.org/ru/blog/rim-giniyatullin-stal-obladatelem-pochetnogo-znaka-mehnat-fahriysi-i-stepeni/</ref>. * Xorijdagi vatandoshlar ishlari boʻyicha hukumat komissiyasining Faxriy diplomi (2008-yil)<ref>[https://www.mid.ru/ru/foreign_policy/compatriots/nagrazhdenie_sootechestvennikov/1728876/ Spisok sootechestvennikov, nagrajdennix pochyotnoy gramotoy pravitelstvennoy komissii po delam sootechestvennikov za rubejom v 2008 godu]</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Книга|автор=Robert W. Ferguson|заглавие=The Devil and the Disappearing Sea: A True Story About the Aral Sea Catastrophe|ссылка=https://www.raincoast.com|издание=First Edition (February 14, 2005)|ответственный=|место=Vancouver, British Columbia|издательство=Raincoast Books|год=2005|том=|страницы=|страниц=270|серия=|isbn=1551925990|ref=Robert W. Ferguson}} == Havolalar == * Rossiya Federatsiyasi Tashqi ishlar vazirligining buyrugʻi bilan nashr etilgan maʼlumotnoma „ Chet eldagi rus diasporasida kim kim“, 139-bet. -ISBN −978-5-9900812-2-2 [https://search.rsl.ru/ru/record/01008065484 https://search.rsl.ru/en/record/01008065484] * EXHT hisoboti (Evropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti) — Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasi https://www.osce.org/ru/uzbekistan/75577?download=true * Medina nashriyoti, Evrosiyo oʻzini oʻzi bilish. -ISBN — 978-5-9756-0038-7 http://www.idmedina.ru/books/encyclopedia/?1181 * Butunjahon tatarlar kongressi, Toshkent Sabantuy 2014 http://tatar-congress.org/ru/yanalyklar/tashkentskiy-sabantuy/ * Rim Giniyatullin: Sviyajskni qayta qurish ruslar va tatarlar oʻrtasida hech qanday qarama-qarshilik yoʻqligini koʻrsatdi https://www.tatar-inform.ru/news/2018/09/07/625586/ * Yevroosiyo oʻz-oʻzini bilish /Rim Giniyatullin/ — Muallif haqida. -ISBN — 978-5-9756-0038-7 http://www.idmedina.ru/books/encyclopedia/?1179 * V. A. Duxovniy „25 yil oldinga nazar tashlab“ http://www.cawater-info.net/library/rus/icwc_story_behind.pdf * Qirgʻiziston bosh vaziri oʻrinbosari Zulpueva M. va vazir V. Melnichenkoning qayd va xatlaridagi hujjatlar asosida „Oʻzbek tatar ertagi yoki oʻz-oʻzini bilishga qoʻllanma“ biografik ocherki; Ilamanov A. Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosari va Avezov A. Vazir oʻrinbosari, Turkmaniston; Nurov A. Tojikiston vaziri; Kipshakbaeva N. Qoʻmita raisi, Qozogʻiston [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%98%D0%B7_%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B0_%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C_%D0%BE_%D0%A3%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B5,_%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B_1989.jpg] [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%98%D0%B7_%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B0_%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C_%D0%BE_%D0%A3%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B5,_%D0%BE%D1%82_%D0%B4%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B3.jpg] [http://www.islamsng.com/uzb/culture/337] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220128063119/https://islamsng.com/uzb/culture/337 |date=2022-01-28 }} {{DEFAULTSORT:Giniyatullin, Rim}} [[Turkum:Qozogʻistonning Doʻstlik ordeni sohiblari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maqtov yorligʻi sohiblari]] [[Turkum:Hurmat Belgisi ordeni sohiblari]] [[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]] [[Turkum:Lenin ordeni sohiblari]] [[Turkum:Doʻstlik ordeni sohiblari]] [[Turkum:Mehnat shuhrati ordeni sohiblari]] [[Turkum:Zomin tumanida tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1943-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:18-sentabrda tugʻilganlar]] [[Turkum:Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti bitiruvchilari]] aywyvc1dn9n9ldr6y65trvebuvtqa3o Mir Haydar Mirbadalev 0 819837 6000105 4826798 2026-04-21T10:17:30Z Janob Mirzaolim 64438 6000105 wikitext text/x-wiki {{Harbiy arbob bilgiqutisi |ismi=Mir Haydar Qosimovich Mirbadalev | tasvir = [[Fayl:Mir Haydar Mirbadalov.jpg|thumb|326x326px]] | tasvir_tavsifi = Mir Haydar Mirbadalov. Buxoro. 1918-yil |tugʻilgan_joyi= {{TugʻilganJoyi|Orenburg}}, [[Rossiya imperiyasi]] |tugʻilgan_sanasi=1860-yil |vafot_sanasi= {{Vafot sanasi|1938|1|22}} (78 yosh) |vafot_joyi= {{VafotJoyi|Mashhad}}, [[Eron]] | fuqaroligi = {{Flagicon|Buxoro amirligi}} (1860—1880; 1917—1920)<br> {{Rossiya imperiyasining bayrogʻi}} (1880—1917)<br>[[Fuqaroligi boʻlmagan shaxslar|Apatrid]] (1920—1938) |unvoni=[[General-mayor]] | jang = [[Buxoroda 1910-yilgi yanvar voqealari]] ([[Buxoro amirligi]] tomonida.)<br>[[Xiva inqilobi]] ([[Asfandiyorxon (xon)|Asfandiyorxon]] tomonida.)<br>[[Kolesov voqeasi]] ([[Buxoro amirligi]] tomonida.)<br>Britaiyaning Markaziy Osiyoga intervensiyasi (Inglizlar tomonida.) |mukofotlari=[[Fayl: RUS Imperial Order of Saint Stanislaus ribbon.svg|40 px]] [[Fayl: RUS Imperial Order of Saint Stanislaus ribbon.svg|40 px]] [[Fayl: RUS Imperial Order of Saint Anna ribbon.svg|40 px]] [[Fayl: RUS Imperial Order of Saint Anna ribbon.svg|40 px]] }} '''Mir Haydar Qosimovich Mirbadalev''' (1860, [[Orenburg]] — 1938-yil 22-yanvar, [[Mashhad]], [[Eron]]) — birinchi oʻzbek generallaridan biri. [[Orenburg|Orenburgda]] buxoroliklar oilasida tugʻilgan. Shu shaharda uyezd maktabini tamomlagan<ref name="автоссылка1">[http://www.ia-centr.ru/expert/2598/ Политика формирования в Туркестанском крае лояльной России национальной элиты] {{Wayback|url=http://www.ia-centr.ru/expert/2598/ |date=20160305033145 }} // ia-centr.ru</ref>. 1880-yildan Samarqand devoni boʻlim boshligʻi, [[Zarafshon okrugi]] devoni boshligʻi, Kataqoʻrgʻon devoni boʻlimi boshligʻi va Zaraаshon okrugi boshligʻi huzurida tarjimon boʻlib ishlagan. [[1886-yil]] avgust oyida [[Buxoro amirligi|Buxoro amirligida]] [[Rossiya imperiyasining siyosiy agentligi]] ochilganidan beri katta tarjimon boʻlib ishlagan Mirbadalev [[rus tili]]dagi hujjatlarni Oʻrta Osiyo xalqlari tillariga tarjima qilish bilan shugʻullangan<ref name="автоссылка1" />. Keyinchalik harbiy xizmatni afzal koʻrgan Mirbadalev Rossiya armiyasida mansabdor ofitserga aylangan. Buxoro amirligida Mir Haydar Qosimovich Mirbadalev hech qachon sotqin deb hisoblanmagan, natijada u oʻz fuqaroligini Rossiya fuqaroligiga almashtirgan. Mir Haydar Qosimovich Mirbadalev amir va amirlikdagi oliy mansabdor shaxslarning mutlaq ishonchini qozongan. Mir Haydar Qosimovich amir [[Said Olimxon]]ning Rossiya imperiyasidagi hujjatlar boʻlimi rahbari boʻlgan<ref name="автоссылка1" />. U jadidlar tomonidan nashr etiladigan [[Buxoroyi sharif (gazeta)|Buxoroyi sharif]] (Muqaddas Buxoro) gazetasining ilgʻor, mas’uliyatli muharriri boʻlgan<ref name="автоссылка1" />. 1890-yilda 3-darajali [[Stanislav ordeni (Rossiya imperiyasi)|Muqaddas Stanislav]], 1897-yilda 3-darajali Muqaddas Anna, 1904-yilda 2-darajali Muqaddas Stanislav ordeni bilan taqdirlangan. „Islomning ikki mazhabi, Buxorodagi sunniy va shia mazhabi tarafdorlari orasida yuzaga kelgan nizoni bartaraf etish borasidagi xizmatlari uchun“ 1910-yilda 2-darajali Muqaddas Anna ordeni bilan taqdirlangan. Mir Haydar Qosimovichning mamlakat tinchligini saqlash yoʻlidagi xizmatlari rus hukumati tomonidan munosib baholanib, mahalliy buxoroliklar, oliy ruhoniy va savdogarlar hamda shaharliklar timsolida unga minnatdorchilik bildirilgan. Mirbadalev rus armiyasida general-mayor unvonigacha koʻtarilgan<ref name="автоссылка1" />. Rossiyada [[Fevral inqilobi]]dan soʻng, Muvaqqat hukumat uni [[Asfandiyorxon (xon)|Asfandiyorxon]] hukmronligini qoʻllab-quvvatlash uchun [[Xiva xonligi|Xivaga]] yubordi, u yerda oʻziga xos [[Xiva inqilobi|inqilob]] avj ola boshladi<ref name="автоссылка1" />. 1917-yil bahorida u amir [[Said Olimxon]] tomonidan vazifasidan ozod etilgan. 1918-yil mart oyida Sovet qoʻshinlari [[Kolesov voqeasi|magʻlubiyatga]] uchraganidan soʻng, amir [[Kogon|Yangi Buxorodagi]] [[Oʻzbekistondagi ruslar|rus ozchiligiga]] qarshi jazo choralarini koʻrmoqchi boʻldi, ammo Mirbadalaev amirni bunday qilmaslikka koʻndirdi<ref name="автоссылка1" />. 1918-yilda Turkistondagi ingliz siyosiy emissari leytenant [[Frederick Marshman Bailey|F. Beylining]] qutqarilishida muhim rol oʻynagan<ref>The British Library, OIOC/L/PS/12/3426/Encl. 2 in No 1: Major Humber to Consul-General Gastrell, Meshed, September 27, 1934.</ref>. [[Buxoro operatsiyasi|Buxoro Qizil Armiya tomonidan bosib olingach]], Mirbadalev mamlakatni tark etishga majbur boʻlgan. Surgunda Mir Haydar Qosimovich Mirbadalevning sa’y-harakatlari bilan yotoqxona tashkil etilib, mavjud yillar davomida minglab nochor odamlar boshpana, oziq-ovqat va ish bilan ta’minlangan. Mir Haydar Qosimovich Mirbadalev [[Millatlar ligasi]] Nansen qoʻmitasining Mashhaddagi vakili boʻlgan<ref name="автоссылка1" />. Mir Haydar Qosimovich 1938-yil 22-yanvarda [[Eron|Eronning]] [[Mashhad]] shahrida vafot etgan<ref name="автоссылка1" />. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Oʻzbekiston generallari]] [[Turkum:Buxoro amirligi kishilari]] [[Turkum:1860-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:General-mayorlar]] 5rtn0q7psbbn0u897fvkigrmuz1smh2 Muhiddin Mansurov 0 819927 5999993 4549225 2026-04-21T09:00:50Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999993 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | tavallud sanasi = Nomaʼlum | tavallud joyi = Buxoro, Buxoro amirligi | vafot sanasi = XX asr | vafot joyi = Moskva, RSFSR | kasbi = Yirik tadbirkor, savdogar, bankir | fuqaroligi = [[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]] </br> [[Fayl:Bukhara 05.png|25px]] [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]] {{SSSR}} | mukofotlari = [[Fayl:Order of the Red Star Bukhara Soviet Republic, 1 degree.png|40px|Qizil Yulduz ordeni]] }} '''Muhiddin Mansurov''' (tugʻilgan yili nomaʼlum) — buxorolik savdogar<ref name="ku"/>, jamoat va davlat arbobi, [[Buxoro|Buxorodagi]] [[Jadidchilik|jadidchilik harakati]]<ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1101377040|sarlavha=K voprosu o roli djadidov v Buxarskoy revolyutsii 1920 g. i gosstroitelstve SentrАzii|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221101180528/https://centrasia.org/newsA.php?st=1101377040|arxivsana=2022-11-01|sana=25.11.2014|kirish sanasi=01.11.2022|muallif=N.Matveyeva|til=rus tilida}}</ref> va [[Yosh buxoroliklar|„Yosh buxoroliklar“ harakatining]] yetakchilaridan biri. == Tarjimayi holi == Muhiddin Mansurov millati [[Tojiklar|tojik]]. Mansurov zodagonlar oilasida tugʻilgan boʻlib, katta bankir<ref>{{Veb manbasi|url=https://cyberleninka.ru/article/n/formirovanie-natsionalnoy-burzhuazii-v-buharskom-emirate|sarlavha=Formirovaniye natsionalnoy burjuazii v Buxarskom emirate|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221031130413/https://cyberleninka.ru/article/n/formirovanie-natsionalnoy-burzhuazii-v-buharskom-emirate|arxivsana=2022-10-31|kirish sanasi=01.11.2022|til=rus tilida|muallif=Noʻmonjon Gʻafforov}}</ref> va yirik paxta tozalash zavodining egasi boʻlgan<ref name=":0">{{Kitob manbasi|title=1918-yildagi Buroxo voqealari (izohlar). Tarixi Salimiy|author=[[Mirza Salimbek]]|url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XX/1900-1920/Mirza_Salimbek_2/primtext2.phtml|language=rus tilida|publisher=Akademiya|location=Toshkent|year=2009}}</ref><ref name=":1">{{Veb manbasi|url=https://interscience.uz/index.php/home/article/view/354|sarlavha=Deyatelnost аksionernix obshestv i firm v rаzvitii xlopkovoy promishlennosti v Buxаrskom emirаte v konse XIX – nаchаle XX vekа|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221101175627/https://interscience.uz/index.php/home/article/view/354|sana=05.01.2022|muallif=Feruza Amonova|arxivsana=1-noyabr 2022-yil|qaralgan sana=01.11.2022|til=rus tilida|sahifalar=45-sahifa|ish=„Taʼlim va innovatsion tadqiqotlar“ jurnali}}</ref>. Mansurov [[Oktabr inqilobi|Oktyabr toʻntarishidan]] oldin Buxoroning eng boy kishilaridan biri sifatida jadidchilik harakatining aʼzosi va homiysi boʻlgan<ref>{{Kitob manbasi|title=K istorii revolyutsii v Buxare|year=1970|author=[[Fayzulla Xoʻjayev]]|language=rus tilida|publisher=Fan|location=Toshkent|url=https://libcats.org/book/341014|accessdate=01.11.2022}}</ref>. [[1900|1900-yildan]] [[Said Olimxon|Buxoro amirig]]a muxolifatda boʻla boshlaydi<ref name=":0" />. Mansurov [[1912|1912-yilda]] taʼsis etilgan tojik tilidagi [[Buxoroyi sharif (gazeta)|„Buxoroyi sharif“ gazetasi]] egasi va asoschilaridan biridir<ref name=":1" />. [[1917|1917-yilda]] Mansurov „Yosh buxoroliklar“ harakatining raisi boʻladi<ref name="Chirkin">{{harvnb|Dvadtsat let slujbi na Vostoke|2006||p=274}}</ref><ref name=":3">{{Veb manbasi|url=https://books.google.co.uz/books?id=OGo3DwAAQBAJ&hl=ru&source=gbs_navlinks_s|sarlavha=„Moye utrachennoe schastye...“: Vospominaniya, dnevniki|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221101184122/https://books.google.co.uz/books?id=OGo3DwAAQBAJ&hl=ru&source=gbs_navlinks_s|arxivsana=2022-11-01|sana=20.09.2017|kirish sanasi=01.11.2022|til=rus tilida|nashriyot=Moskva. Novoye Literaturnoye Obozreniye|muallif=Vladimir Kostitsin|sahifalar=270-sahifa}}</ref>. 1918-yilda Buxoro amiring taʼqibidan qochib, [[Kogon|Yangi Buxoro (hozirgi Kogon)]] va [[Toshkent]] shaharlarida yashirinib yurgan<ref name=":3" />. Shuningdek, oʻgʻillari [[Isom Muhiddinov]] va [[Abdulqodir Muhitdinov|Abdulqodir Muhiddinovlar]]<ref name=":2" /> harakatning Markaziy qoʻmitasiga tarkibiga qabul qilingan<ref name="ku">{{cite book |last1= |first1= |editor-last2= |editor-first2= |editor-last3= |editor-first3= |date=2022 |title=O'zbekiston tavalludi: ilk SSSR davrida millat, imperiya va inqilob |url= |location=Tashkent |publisher=Akademnashr |pages=424 |isbn=978-9943-7575-4-7 |author=[[Adib Xolid]]}}</ref>. [[Buxoro amirligi]] tugatilib, [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]] eʼlon qilingach, [[1920|1920-yilda]] Mansurov [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|Sovet Rossiyasi]] bilan savdo-siyosiy aloqalar oʻrnatish boʻyicha [[Moskva|Moskvadagi]] BXSR missiyasiga rahbarlik qiladi<ref name=":3" />. 1920—1921-yillari Buxoro Xalq Sovet Respublikasi savdo-sanoat noziri (vaziri)<ref>{{Veb manbasi|url=https://books.google.co.uz/books?id=7nViEAAAQBAJ&pg=PT548&lpg=PT548&dq=%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B8%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD+%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2&source=bl&ots=p3VSzIkz3P&sig=ACfU3U0NgFzE6-xNRjR-ihz8GiRI62OFdg&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiA29a2qor7AhVokIsKHdRTC-Q4MhDoAXoECBMQAw|sarlavha=Put i vibor istorika. K 80-letiyu professora V. V. Sheloxayeva|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221101184104/https://books.google.co.uz/books?id=7nViEAAAQBAJ&pg=PT548&lpg=PT548&dq=%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B8%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD+%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2&source=bl&ots=p3VSzIkz3P&sig=ACfU3U0NgFzE6-xNRjR-ihz8GiRI62OFdg&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiA29a2qor7AhVokIsKHdRTC-Q4MhDoAXoECBMQAw#v=onepage&q=%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B8%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD%20%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2&f=false|arxivsana=2022-11-01|kirish sanasi=01.11.2022|til=rus tilida|ish=Sbornik statyey|nashriyot=Litres|yil=|sana=15.05.2022|qaralgan sana=2022-11-01}}</ref><ref>{{cite book |last1=Rajabov |first1=Kahraman |editor-last2= |editor-first2= |editor-last3= |editor-first3= |date=2023 |title=Buxorolik qatag'on qilingan uch buyuk siymo:tarix va taqdir |url= |location=Bukhara |publisher=Durdona |pages=22 |isbn=978-9943-9332-7-9}}</ref>. [[1922|1922-yilda]] savdogarlar vakilligidan Butun Buxoro MIQ Prezidiumi aʼzosi. Muhiddin Mansurov 1921-yil martidan  1923-yil apreligacha Buxoro Iqtisodiy Kengashining raisi bo'lgan<ref>{{cite book |last1=Pardayev |first1=Asror |editor-last2= |editor-first2= |editor-last3= |editor-first3= |date= |title=Buxoro va Xorazmdagi Iqtisodiy Kengashlar faoliyati |url= |location=Toshkent |publisher=Yangi nashr |year=2015 |pages=153 |isbn=978-9943-22-179-6}}</ref>. === Oilasi === Mansurov zodagonlar oilasidan boʻlgan ayolga uylangan. Mansurovning 4 oʻgʻil va 1 qizi boʻlgan: Isom, Abdulqodir, Amin, Xayrullo Muhiddinovlar va Matlabxon Muhiddinova. Oʻgʻillari Isom, Abdulqodir, Aminlar „Yosh buxoroliklar“ harakatining azʼolari boʻlishgan, bundan tashqari, Isom otasining biznesi va „[[Mansurov savdo uyi]]“ni boshqargan, Abduqodir keyinchalik BXSR raisi, Amin esa [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSRda]] BXSRning vakolatli vakili boʻlib faoliyat yuritgan. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == *{{Kitob manbasi|title=Dvadtsat let slujbi na Vostoke|author=Sergey Chirkin|location=Moskva|publisher=Russkiy put|year=2006|pages=366|language=rus tilida|url=https://books.google.co.uz/books/about/%D0%94%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D1%86%D0%B0%D1%82%D1%8C_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B1%D1%8B_%D0%BD.html?id=MM9oAAAAMAAJ&redir_esc=y}} [[Turkum:Buxoroda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yosh buxoroliklar]] [[Turkum:Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]] [[Turkum:Moskvada vafot etganlar]] mib3nwyo5uvk7k4z0t3fjsg7iz1frqs Muhammad Hakimbiy qoʻshbegi 0 819980 6000121 5248617 2026-04-21T10:26:18Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000121 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi|ismi=Muhammad Hakimbiy|lavozim=[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] Qoʻshbegiyi bolo|boshlanish davri=[[1812]]|tugash davri=[[1837]]|hukmdor=[[Amir Haydar]] [[Amir Nasrulloh]]|oʻtmishdoshi=Oʻtkurbiy|davomchisi=Rahmonberdi turkman [[Azizbiy]]|boshlanish davri_2=[[1800]]|tugash davri_2=[[1821]]|hukmdor_2=[[Amir Haydar]]|oʻtmishdoshi_2=Oʻtkurbiy|davomchisi_2=[[Amir Nasrulloh]]|lavozim_2=[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] Qarshi hokimi (bek)|tavallud sanasi=[[1769-yil]]|vafot sanasi=[[1840-yil]]|tavallud joyi=[[Buxoro]]|vafot joyi=[[Buxoro]]|fuqaroligi=[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]]}} '''Muhammad Hakimbiy qoʻshbegi''' ([[1769|1769-yil]], [[Buxoro]] — [[1840|1840-yil]], [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]]) — Buxoro amirligining harbiy va davlat arbobi, 1812—1837-yillarda [[Qoʻshbegi|bosh vazir (qoʻshbegiyi bolo)]]. == Tarjimayi holi == Muhammad Hakimbiy [[1769|1769-yilda]] Buxoro amirligining poytaxti Buxoro shahrida [[Oʻtkurbiy]] xonadonida tavallud topgan. Oʻzbeklarning [[mangʻit]] urugʻidan boʻlgan. Amir Haydar davrida (1800—1826) qoʻshbegi katta taʼsirga ega boʻladi. [[1800|1800-yilda]] qoʻshbegi [[Qarshi]] beki etib tayinlanadi. [[Amir Nasrulloh]] davriga (1827—1860) kelib, qoʻshbegi oʻzining lavozimini saqlab qoladi, oʻgʻli Ibrohimbekga esa Qarshi beki lavozimi beriladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Voronovskiy D. G |year=1947 |title=„Gulshen-al-mulk“ Muxammad Yakuba Buxari. Dissertatsiya na soiskaniye stepeni kandidata istoricheskix nauk |language=rus tilida |pages=206 |location=Toshkent}}</ref>. [[Yan Vitkevich|Vitkevich]]ning yozishicha, [[1835|1835-yilda]] amir Nasrulloh hokimiyatiga Muhammad Hakimbiy qoʻshbegi kuchli taʼsir koʻrsata boshlagan. Bunga sabab amir Haydar vafotidan soʻng amir farzandlari oʻrtasida taxt uchun oʻzaro kurashlar avj oladi. Tarixchi [[Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy|Mirzo Abdulazim Somiyga]] koʻra, amirga Buxoro taxtini egallashda qoʻshbegi katta yordam koʻrsatgan, amir Buxoroni qamal qilayotgan paytda qoʻshbegi shahar darvozalarini amir qoʻshinlariga ochib bergan<ref>{{Veb manbasi|url=https://osf.io/fgmyd/download|sarlavha=Accession of amir Nasrullakhan to the throne of Bukhara|arxivurl=https://osf.io/fgmyd/download|arxivsana=01.11.2022|sana=01.06.2022|kirish sanasi=01.11.2022|muallif=Jamshidbek Sobirov|ish=|sahifalar=37-sahifa|nashriyot=Savantic journals}}</ref>. Qoʻshbegi butun buxoroliklardan va hattoki, amirning oʻzidan ham boyroq boʻlgan. Qoʻshbegi davlatning bosh mansabdori hisoblangani uchun [[bojxona]] va [[Soliq|soliqlarni]] ham nazorat qilardi. Bundan tashqari, amirning sogʻligiga javobgar boʻlgani tufayli bozorda amir uchun olib kelinadigan oziq-ovqat mahsulotlarini, amirni zaharlamasliklari uchun har kuni uning ovqati va ichimligini maxsus idishda berilishini shaxsan nazoratiga olgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.academia.edu/37480846/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BE_%D0%91%D1%83%D1%85%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_%D0%9E%D1%82%D1%87%D1%91%D1%82%D1%8B_%D0%9F_%D0%98_%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%B8_%D0%98_%D0%92_%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0_%D0%9C_1983|sarlavha=Zapiski o Buxarskom xanstve (Otchyoti P.I. Demezona i I.V. Vitkevicha)|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221012233701/http://www.academia.edu/37480846/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BE_%D0%91%D1%83%D1%85%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_%D0%9E%D1%82%D1%87%D1%91%D1%82%D1%8B_%D0%9F_%D0%98_%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%B8_%D0%98_%D0%92_%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0_%D0%9C_1983|arxivsana=2022-10-12|kirish sanasi=01.11.2022|yil=1983|til=rus tilida|nashriyot=Moskva. Nauka}}</ref>. Ayrim saroy aʼyonlarining fitnasi sabab Muhammad Hakimbiy qoʻshbegi va amir Nasrullohning oʻrtasida ziddiyatlar kelib chiqadi. Natijada qoʻshbegi [[1837|1837-yilda]] Qarshiga, soʻngra [[Nurota|Nurotaga]] surgun qilingan, surgundan soʻng Buxoroga chaqirilib, qamoqqa oilngan. [[1840|1840-yilda]] esa qoʻshbegi amir Nasrullohning buyrugʻi bilan qatl etilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Grigoryev |first=Vasiliy |date=1861 |title=O nekotorix sobitiyax v Buxare, Kokande i Kashgare. Zapiski Mirzi-Shemsa Buxari |pages=78 |publisher=Universitetskaya tipografiya |location=Qozon}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Buxoro qoʻshbegilari]] [[Turkum:1769-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Buxoroda tugʻilganlar]] [[Turkum:Mangʻitlar]] [[Turkum:1840-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Buxoroda vafot etganlar]] [[Turkum:Qarshi beklari]] a2vai8jthk3f4m6dhtmn964iht0sqxm Muhammad Sharif (Buxoro amirligi) 0 820930 5999997 5248618 2026-04-21T09:04:02Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999997 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi|ismi=Muhammad Sharif|tasvir=File:Мухаммад Шериф диванбеги.jpg|uzunlik=270px|lavozim=[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] Bosh zakotchi|boshlanish davri=1885|tugash davri=1888|tavallud sanasi=[[1837-yil]]|vafot sanasi=[[1888-yil]] [[22-mart]]|hukmdor=[[Amir Muzaffar]] [[Amir Abdulahadxon]]|fuqaroligi=[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]]|millati=fors|bolalar=[[Ostonaqul qoʻshbegi]] </br> Haydarqulbiy </br> Latifbek|otasi=[[Muhammadbiy]]|onasi=Amir Nasrullohning sobiq choʻrisi|avvalgisi=[[Muhammadbiy]]|keyingisi=[[Ostonaqul qoʻshbegi]]}} '''Muhammad Sharif''' ([[1837|1837-yil]], [[Buxoro]] — [[1888|1888-yil]], [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]]) — Buxoro amirligining harbiy va davlat arbobi, [[diplomat]], [[devonbegi]]<ref name=":1" />, bosh zakotchisi (moliya vaziri)<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/tarix/a-g-nedveckij-praviteli-buxary.html|sarlavha=Praviteli Buxari|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221019194054/https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/tarix/a-g-nedveckij-praviteli-buxary.html|arxivsana=2022-10-19|sana=21.12.2018|kirish sanasi=02.11.2022|muallif=Andrey Nedvetskiy|til=rus tilida}}</ref>. Muhammad Sharif amir [[Amir Abdulahadxon|Said Abdulahadxonning]] eng yaqin maslahatchisi boʻlib, [[inoq]]<ref name=":1" /> mansabiga ega boʻlgan. Butun mamlakat va amirning oʻzi inoqni otasi [[Muhammadbiy|Muhammadbiydan]] soʻng Buxoro amirligi qoʻshbegisi lavozimining boʻlajak vorisi deb hisoblashgan. == Tarjimayi holi == Muhammad Sharif [[1837|1837-yil]] Buxoroda tavallud topgan. Otasi Muhammadbiy [[Amir Muzaffar|amir Muzaffarning]] eng ishonchli kishilaridan biri boʻlib, quldan to Buxoro amirligi hukumati rahbari darajasiga koʻtarilib, Buxoro amirligi [[Qoʻshbegi|qoʻshbegisi]] lavozimini egallagan. [[Fayl:Мухаммад Шариф инак.jpg|left|thumb|300x300px|Muhammad Sharif (chapdan toʻrtinchi)]] Inoq amir Muzaffar davrida Buxoroning bosh zakotchisi va [[Buxoro|shahar hokimi]] vazifasida faoliyat yuritgan<ref name=":2">{{Veb manbasi|url=https://www.vostlit.info/Texts/rus2/Sami/frametext3.htm|sarlavha=Tarixi salotini mangʻitiya|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220418130102/https://www.vostlit.info/Texts/rus2/Sami/frametext3.htm|arxivsana=2022-04-18|kirish sanasi=02.11.2022|til=rus tilida|yil=1962|nashriyot=Moskva. Izdatelstvo vostochnoy literaturi|muallif=[[Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy]]}}</ref>. Buxoroda [[Rossiya imperiyasining siyosiy agentligi]] ochilgandan soʻng Muhammad Sharif bosh zakotchilikdan tashqari, Buxoro amirligi hukumati bilan siyosiy agentlik oʻrtasidagi aloqalarga mas’ul vakil hisoblangan<ref name=":2" />. [[1888|1888-yil]] [[21-mart]] ertalab soat 8 da Muhammad Sharif ikki xizmatkori bilan [[Karmana]] [[Amlokdor|amlokdori]], kelib chiqishi [[Afgʻonlar|afgʻon]] boʻlgan Gʻoyib Nazar uyiga tashrif buyuradi<ref name=":2" />. Mexmonxonada inoq amlokdorga nojoʻya xatti-harakatlari uchun mol-mulki musodara qilinganligi haqida amirning farmonini hamda amir tomonidan shafqat qilinganligini eʼlon qiladi, amlokdor inoqning soʻzlarini tinglab boʻlgandan soʻng, inoqni „[[it]], [[Shialik|shia]], sotqin“ deya [[toʻpponcha]] ([[revolver]]) dan ikki marta oʻq uzib, yaralaydi. Natijada inoq yarador holida Buxoroga olib kelinadi<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XIX/1880-1900/Traged_Buchara/text.htm|sarlavha=Nedavnyaya tragediya v Buxare|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200813083406/http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XIX/1880-1900/Traged_Buchara/text.htm|arxivsana=2020-08-13|sana=1892|kirish sanasi=02.11.2022|til=rus tilida|nashriyot=Istoricheskiy vestnik, № 5.}}</ref>. [[22-mart]] kuni ertalab soat 6 da inoqga oʻsha vaqtda Buxoroga xizmat safari bilan kelgan [[Trans-Kaspiy temir yo'li|Kaspiyorti temir yoʻli]] quruvchisi, general-leytenant [[Mixail Annenkov]] joʻnatgan shifokor [[Oskar Geyfelder]] tomonidan koʻrsatilgan tibbiy yordamga qaramasdan vafot etadi<ref name=":1"/>. Inoqning vafotidan xabar topgan [[Amir Abdulahadxon|amir]] Muhammadbiyga hamdarlik nomasi yuborib, inoqni hech qachon xizmatkor sifatida emas, balki oʻzining akasi oʻrnida koʻrganini taʼkidlaydi. Amirning buyrugʻiga koʻra, qotilni jazolash inoqning qarindoshlariga beriladi<ref name=":2" />. Qotil ot dumiga bogʻlanib, shahar koʻchalari boʻylab odamlar koʻz oʻngida aylantirilgan. Undan soʻng esa qoʻl-oyoqlarini sindirilib, itlarga yem qilish uchun shahar tashqarisiga chiqarib tashlanadi<ref name=":1"/>. Inoqning oʻgʻillari [[Ostonaqul qoʻshbegi|Ostonaqulbiy]], [[Haydarqulbiy]], Latifbeklar ham amirlikda turli lavozimlarda faoliyat yuritishgan. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Buxoro qoʻshbegilari]] [[Turkum:1837-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Buxoroda tugʻilganlar]] [[Turkum:1888-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Buxoroda vafot etganlar]] gih4l45n10qs7rx4dsilx08ho2y7y7v Said Mir Mansur 0 820932 6000125 4146236 2026-04-21T10:28:37Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000125 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Said Mir Mansur | lavozim = [[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] Karmana hokimi (bek) | boshlanish davri = 1917 | tugash davri = 1918 | hukmdor = [[Said Olimxon|Amir Said Olimxon]] | avvalgisi = Togʻaybek | keyingisi = Ahmadbek Yovqochdibek | tavallud sanasi = [[1863-yil]] | vafot sanasi = [[1918-yil]] | tavallud joyi = [[Buxoro]] | vafot joyi = [[Karmana]] | turmush_ortogi = Sofiya Ivanovna Seretelli | bolalar = '''Oʻgillari''' </br> Said Mir Xudoyorxon ([[Nikolay Seretelli]]) </br> Ikkinchi oʻgʻlining ismi nomaʼlum </br> Georgiy </br> Valeriy </br> '''Qizlari'''</br> Lyubov </br>Tamara | otasi = [[Amir Muzaffar]] | tasvir = File:Сеид Мир Мансур и его сын Саид Мир Худоярханом (Николай Михайлович Церетелли).jpg | tasvir_nomi_alt = | tasvireni = 280px | tasvir tavsifi = Said Mir Mansur va oʻgʻli Said Mir Xudoyorxon (Nikolay Seretelli) | fuqaroligi = [[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]] | dafn etilgan joyi = [[Kattaqoʻrgʻon]] }} '''Said Mir Mansur''', yana '''Sayyid Mir Mansurxon toʻra''' ([[1863-yil]], [[Buxoro]] — [[1918-yil]], [[Karmana]], [[Buxoro amirligi]]) — [[mangʻitlar sulolasi]] vakili, Buxoro amiri [[Muzaffar|Muzaffarning]] oʻgʻli<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XX/1900-1920/Mirza_Salimbek_2/frametext1.htm|sarlavha=Tarixi Salimiy|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211128003336/https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XX/1900-1920/Mirza_Salimbek_2/frametext1.htm|arxivsana=03.11.2022|kirish sanasi=03.11.2022|muallif=[[Mirza Salimbek]]|yil=2009|til=rus tilida|nashriyot=Toshkent. Akademiya}}</ref>. == Tarjimayi holi == Said Mir Mansur [[1863-yil]] [[Buxoro|Buxoroda]] tavallud topgan, amir Muzaffarning 14-oʻgʻli<ref name=":0" />. [[1918|1918-yil]] Karmanada vafot etgan. [[Kattaqoʻrgʻon|Kattaqoʻrgʻonda]] dafn etilgan. === Rossiya imperiyasida taʼlim olishi === [[Fayl:Сеид Мир Мансур.jpg|left|thumb|Said Mir Mansur otaligʻi bilan.]] Said Mir Mansur XIX asrning 70-yillari ikkinchi yarmidan boshlab [[Rossiya|Rossiyada]] yashab, u yerdagi „[[Pajlar korpusi]]“da tahsil oladi. Toʻra bilan birga Sankt-Peterburgda [[Otaliq|otaligʻi]] Abdulvose toʻqsoba ham boʻlgan<ref name=":0" />. Korpusga oʻqishga kirishi bilan Mansur imperator [[Aleksandr II]] monogrammasi tushirilgan tilla soatni sovgʻa sifatida olib, umrining soʻnggi kunigacha saqlaydi. [[1876|1876-yil]] [[15-dekabr|15-dekabrdag]]i oliy farmoyishiga koʻra, chor hukumati Mansur va uning otaligʻiga moddiy taʼminot uchun yiliga 500 rubl ajratadi, shundan 310 rubli ijara toʻlovi va kundalik xarajatlar uchun shaxsan Abdulvose toʻqsobaga berildi. Korpus oʻqituvchilarining taʼkidiga koʻra, Mansur „fanlarni yaxshi oʻzlashtirib“, „aʼloga“ oʻqigan va yaxshi xulq-atvorga ega boʻlgan. 3-sinfda oʻqib yurganida [[Nemis tili|nemis tilini]] oʻrganishdan ozod qilingan, sababi tilni oʻrganishda qiynalgan. Boʻsh vaqtlarini esa boshqa Yevropa tillarini, shuningdek, oʻz ona tili va musulmon diniy adabiyotini jadal oʻrganishga bagʻishlaydi. 1881-yilning yozida Mansur [[Qrim]] va [[Odessa|Odessaga]] taʼtilga ketadi. [[1882|1882-yil]] sentyabrda Buxoroga otasini koʻrib kelib, u yerdan dekabrda amirning sovgʻa-salomlari bilan oʻqishga qaytib kelgan. Zamondoshlarining maʼlumotlariga asosan rus tilini juda yaxshi bilgan Mirzo Nasrullohbiy toʻqsoba „Pajlar korpusi“ning oxirgi oʻquv yillarida Mansurga otaliq etib tayinlanadi<ref name=":0" />. === Rossiya imperiyasi armiyasida xizmat qilishi === [[1886|1886-yil]] [[13-aprel|13-aprelda]] Said Mir Mansur „Pajlar korpusi“ni tamomlagach, [[Kornet (unvon)|kornet]] harbiy unovini berilib, [[Moskva|Moskvadagi]] 3-[[Sumi]] [[Dragunlar (otliq askar)|dragunlar]] polkiga harbiy xizmatga olinadi<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XIX/1880-1900/Sejid_abdulachad/dnevnik_peterburg1.htm|sarlavha=Tochniy perevod dnevnika yego svetlosti emira Buxarskogo|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221103063246/https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XIX/1880-1900/Sejid_abdulachad/dnevnik_peterburg1.htm|arxivsana=2022-11-03|kirish sanasi=03.11.2022|yil=1894|til=rus tilida|nashriyot=Qozon|muallif=[[Ismoil Gaspirali]]}}</ref>. Mansur ofitserlik maoshidan tashqari amir [[Amir Abdulahadxon|Said Abdulahadxondan]] har yili 2400 rubl ham olgan. [[1892|1892-yilda]] Said Mir Mansur [[leytenant]] ([[poruchik]]) harbiy unvonini oladi. [[1892|1892-yil]] dekabr oyida Sumi polkining ofitserlari bilan birgalikda Moskvaga tashrif buyurgan amir Abdulahadxon sharafiga ziyofat uyushtiradi<ref name=":1" />. [[1895|1895-yilda]] Mansur [[shtabs-rotmistr]] ({{lang-de|Stabsrittmeister}}) harbiy unvoni olgan va [[1899|1899-yilda]] xuddi shu unvonda nafaqaga chiqadi. Keyinchalik chor hukumati Mansurning qarzlarini uzib, doimiy nafaqa tayinlaydi. Shundan soʻng Said Mir Mansur bir necha yil davomida Rossiyada yashashni davom ettiradi. === Oilasi === Said Mir Mansur knyazlar xonadonidan boʻlgan Sofiya Ivanovna Seretelliga uylangan, Sofiyadan bir nechta farzandlari boʻlgan. Katta oʻgʻli [[Nikolay Seretelli]] yigirmanchi yillarda Moskvadagi [[Tairov kamerniy teatri|Tairov kamerniy teatrining]] yetakchi aktyorlaridan biri boʻlgan. 1906-yilda Nikolay otasi bilan birga buvisini koʻrish uchun Buxoroga kelgan. Said Mir Mansurning ikkinchi oʻgʻli harbiy boʻlgan boʻlib, Rossiyada harbiy xizmatni oʻtagan, bir nechta rus ordenlari bilan taqdirlangan. U 1918-yil mart oyida Karmanaga hujum paytida vafot etadi. Bundan tashqari, Said Mir Mansurning Georgiy, Valeriy ismli oʻgʻillari, Lyubov, Tamara ismli qizlari ham boʻlgan. === Buxoro amirligida beklik faoliyati === Said Mir Mansur Buxoroga qaytgach, [[Karmana|Karmanaga]] bek etib tayinlanadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XX/1900-1920/Mirza_Salimbek_2/frametext3.htm|sarlavha=Tarixi Salimiy|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211128003336/https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XX/1900-1920/Mirza_Salimbek_2/frametext3.htm|arxivsana=03.11.2022|kirish sanasi=03.11.2022|muallif=[[Mirza Salimbek]]|yil=2009|til=rus tilida|nashriyot=Toshkent. Akademiya}}</ref>. 1918-yil mart oyida [[Kolesov voqeasi]] paytida [[bolsheviklar]] Karmanaga hujum qilishib, bekning 5 minglik otryadini magʻlubiyatga uchratishib, Mansurni qattiq yarador qilishadi<ref name=":0" /> va xotini, uch nafar yosh bolasi va ularning oʻqituvchisi bilan birga asirga olishadi. Halok boʻlgan Said Mir Mansur amir Olimxonning saʼy-harakati bilan Kattaqoʻrgʻonda dafn etilgan. Bolsheviklar tomonidan Said Mir Mansur oilasining barcha mol-mulki, qimmatbaho buyumlari, oilaviy taqinchoqlar va bolalarining oʻqituvchisiga tegishli boʻlgan [[Karl Marx|Karl Marksning]] „[[Kapital asari|Kapital]]“ asari ham talon-toroj qilinadi. 1918-yil sentyabr oyida Said Mir Mansurning bevasi Sofiya Ivanovna Seretelli Buxoro amirligi hukumatidan yetkazilgan zarar uchun 200 ming rubl (uch nafar yosh bolani tarbiyalash uchun) va kundalik xarajatlar uchun yana 100 ming rubl oladi<ref name=":1" /><ref>{{Veb manbasi|url=http://turklib.ru/general_history/iskandarov_b_i_buhara_1918-1920.html|sarlavha=Buxara (1918—1920)|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221103063246/http://turklib.ru/general_history/iskandarov_b_i_buhara_1918-1920.html|arxivsana=2022-11-03|kirish sanasi=03.11.2022|muallif=[[Bahodur Iskandarov]]|nashriyot=Dushanbe. Donish|til=rus tilida|sahifalar=62—63-sahifalar}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:1863-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Buxoroda tugʻilganlar]] [[Turkum:1918-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Mangʻitlar sulolasi]] l0zysip511ebs78cway6vhy4djcuvbz Muhammad Yoqubbiy 0 822071 5999992 5248619 2026-04-21T09:00:41Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999992 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Muhammad Yoqubbiy | lavozim = [[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Qoʻshbegi]] | boshlanish davri = [[1860]] | tugash davri = [[1870]] | hukmdor = [[Amir Muzaffar]] | oʻtmishdoshi = [[Aziz qoʻshbegi|Azizbiy]] | vorisi = [[Muhammadbiy]] | lavozim_2 = [[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] Gʻuzor bekligi hokimi (bek) | boshlanish davri_2 = [[1869]] | tugash davri_2 = XIX asr oxiri | hukmdor_2 = [[Amir Muzaffar]] | oʻtmishdoshi_2 = [[Abdulmalik (katta toʻra)|Said Abdumalik]] | vorisi_2 = [[Said Akrom]] | lavozim_3 = [[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] Kattaqoʻrgʻon bekligi hokimi (bek) | boshlanish davri_3 = XIX asr 60-yillari | tugash davri_3 = [[1868]] | hukmdor_3 = [[Amir Muzaffar]] | vorisi_3 = Umarbek | fuqaroligi = [[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]] }} '''Muhammad Yoqubbiy''' — Buxoro amirligining davlat va harbiy arbobi, [[qoʻshbegi]] (1860—1870)<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XX/1900-1920/Mirza_Salimbek_2/frametext3.htm|sarlavha=Tarixi Salimiy|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211128003336/https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XX/1900-1920/Mirza_Salimbek_2/frametext3.htm|arxivsana=03.11.2022|kirish sanasi=03.11.2022|muallif=[[Mirza Salimbek]]|yil=2009|til=rus tilida|nashriyot=Toshkent. Akademiya}}</ref>. Qoʻshbegi [[Amir Muzaffar|amir Muzaffarning]] dastlab quli, soʻngra eng yaqin kishisi boʻlgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. == Siyosiy va harbiy faoliyati == Amir Muzaffar davrida Muhammad Yoqubbiy [[Kattaqoʻrgʻon|Kattaqoʻrgʻon]] va [[Gʻuzor|Gʻuzor]] bekliklariga hokim etib tayinlanadi. 1866—1868-yillarda rus qoʻshinining Buxoro amirligiga qarshi harbiy yurishidan oldin Muhammad Yoqubbiy Buxoro qoʻshiniga bosh qoʻmondon etib tayinlanadi. Tarixchi [[Ahmad Donish]] Muhammad Yoqubbiyga shunday taʼrif bergan<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=https://www.vostlit.info/Texts/rus5/Donis/frametext1.htm|sarlavha=Tarixi saltanati xonadoni mangʻitiya|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220417045034/https://www.vostlit.info/Texts/rus5/Donis/frametext1.htm|arxivsana=2022-04-17|kirish sanasi=03.11.2022|yil=1967|nashriyot=Dushanbe. Donish|muallif=[[Ahmad Donish]]|til=rus tilida|10=|qaralgan sana=2022-11-03}}</ref>: {{quote|Bu inson umri davomida miltiq ovozini eshitmagan, jang maydonini koʻrmagan, shuning uchun qoʻshinning eng kichigi boʻlgan navkarlar ham uning qoʻshinga sarkarda ekanligidan hijolatda boʻlishardi.}} [[1868|1868-yilda]] [[Rossiya-Buxoro shartnomasi (1868)|Rossiya-Buxoro shartnomasining]] imzolanishi va Buxoro amirligi uchun ogʻir shartlar qabul qilinishi ortidan xalqning amir Muzaffar siyosati nisbatan noroziligi kuchaydi. Oʻsha yilning kuzida Buxoroda otasi taxtini egallashga uchun [[Abdulmalik (katta toʻra)|Said Abdumalik]] boshchiligida qoʻzgʻolon koʻtariladi. Amir yordam soʻrab, [[general-leytenant]] [[Konstantin Kaufman|Konstantin fon Kaufmanga]] murojaat qiladi, Kaufman yordam koʻrsatish uchun Buxoroga general [[Aleksandr Abramov (harbiy)|Aleksandr Abramov]] qoʻmondonligida qoʻshin yuboradi. Abramov va Toʻxtamish inoq qoʻmondonligidagi birlashgan qoʻshinning artilleriyasiga boshliq etib Muhammad Yoqubbiy tayinladi. Qoʻshin tomonidan [[1868|1868-yil]] [[27-oktabr|27-oktyabrda]] [[Qarshi]] egallanadi. Shundan soʻng amir Muhammad Yoqubbiy boshchiligidagi qoʻshinni [[Chiroqchi|Chiroqchini]] egallashga joʻnatadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.vostlit.info/Texts/rus2/Sami/frametext2.htm|sarlavha=Tarixi salotini mangʻitiya|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220418130102/https://www.vostlit.info/Texts/rus2/Sami/frametext2.htm|arxivsana=03.11.2022|kirish sanasi=03.11.2022|til=rus tilida|yil=1962|nashriyot=Moskva. Izdatelstvo vostochnoy literaturi|muallif=[[Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy]]}}</ref>. Qoʻzgʻolon bostirilgandan soʻng amir [[Qoʻngʻirot (qabila)|qoʻngʻirot]] va [[saroy]] urugʻlarining isyonkor kishilarini jazolash maqsadida [[Sherobod|Sherobodga]] [[Said Abdulmoʻmin]] va Muhammad Yoqubbiyni yuboradi. Sherobodni egallab, qoʻzgʻolonchilarni munosib jazolagan qoʻshbegi undan soʻng [[Denov|Denovni]] egallaydi. Denov orqali [[Hisori Shodmon|Hisori Shodmonga]] yoʻl olib, ikkinchi marta [[Hisor bekligi|Hisor bekligini]] toʻliq Buxoro amirligiga qoʻshib oladi, katta qoʻshin bilan [[Koʻlob bekligi|Koʻlobga]] harbiy yurishni davom ettiradi. Muhammad Yoqubbiy Koʻlob bekligini egallagandan soʻng, beklikga tegishli barcha mol-mulkni olib, qoʻshin bilan [[Gʻuzor|Gʻuzorga]] qaytadi va oʻsha yerda qoladi. [[Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy|Mirzo Abdulazim Somiy]] maʼlumotiga koʻra, [[qoʻshbegi]] va boshqa baʼzi [[gʻulomlar]] hukmdorga katta taʼsir oʻtkazishgan, ularning ruxsatsiz boshqalar biron-bir ishga aralashishga jurʼat qilisha olishmagan. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Buxoro qoʻshbegilari]] [[Turkum:Kattaqoʻrgʻon beklari]] [[Turkum:Gʻuzor beklari]] 1h34pdl89cy2xtkuv2eep7u6o9cilk5 Kofe kokteyli 0 823696 5999758 5454050 2026-04-21T01:58:58Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999758 wikitext text/x-wiki '''Kofe kokteyli''' — bu turli xil ingredientlarni (sut, tuxum, siroplar, [[alkogolli ichimliklar]] va boshqalar) oʻz ichiga olgan [[Qahva|kofe]] asosidagi ichimlik<ref>https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Kofe kokteyllari turlari == === Tasniflash === Kofe kokteyllarining umumiy qabul qilingan tasnifi yoʻq, shuning uchun boshqa ichimliklarga asoslangan kokteyllar singari, kofe kokteyllari ham shartli ravishda boʻlinadi: alkogolli va alkogolsiz<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Biroq, bu tasniflash usullaridan faqat bittasi, boshqalari mumkin — masalan, kokteyl tayyorlash usuli, ingredientlar va boshqalar<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html |qaralgan sana=2022-11-06 |arxivsana=2022-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221106173436/https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html }}</ref>. === Muzli qahva kokteyllari === Eng mashhur muzli kokteyllardan biri [[Frappe qahvasi|kofe frappe]] hisoblanadi. Anʼanaga koʻra, frappe qahvasi 50-60 ml suv va 14 g mayda maydalangan qahva, shuningdek, 3-5 muz kublari va 100 ml sutdan tayyorlanadigan qoʻsh espressoni oʻz ichiga olishi kerak<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. „Baʼzi manbalarga koʻra, frappe tayyorlash uchun sovutilgan espressoni olish yaxshiroqdir, ammo amaliyot shuni koʻrsatadiki, agar siz qahva mashinasida tayyorlangan yangi [[espresso]] ichsangiz, bu ichimlik ancha mazali boʻladi“<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Frappe bilan bir qatorda, boshqa mashhur turdagi „muzli“ qahva kokteyllari mavjud — masalan, muzli [[Caffè mocha|mocha]], Braziliya kokteyli va boshqalar<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html |qaralgan sana=2022-11-06 |arxivsana=2022-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221106173436/https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html }}</ref>. === Alkogolli kofe kokteyllari === Alkogolli kofe kokteyllari anʼanaviy ravishda koʻplab kafelarning menyusida turli xil kofe turlari bilan birga mavjud. Ulardan eng mashhurlari va ommaboplari orasida Irlandiya qahvasi (viski bilan qahva), [[Shveysariya]] qahvasi va Amaretto qahvasi (xuddi shu nomdagi likyor bilan) mavjud. == Ingredinentlar == Espresso mashinasida tayyorlangan qahva koʻpincha kokteyllarni tayyorlash uchun ishlatiladi. Eriydigan qahva deyarli ishlatilmaydi, chunki u kerakli taʼmga ega emas<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Kokteyllarda qoʻshimcha ingredientlar sifatida [[sut]], [[qaymoq]], likyorlar (shu jumladan alkogollilar), tuxum sarigʻi (masalan, [[tuxumli qahva]]), [[shokolad]], [[karamel]] va boshqalar ishlatiladi<ref>https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == [[Turkum:Qahva ichimliklari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] gpj0xd7dft39qvkamcx7z5dzie4l7aw 5999759 5999758 2026-04-21T01:59:09Z KWiki78 246724 5999759 wikitext text/x-wiki '''Kofe kokteyli''' — bu turli xil ingredientlarni ([[sut]], [[tuxum]], siroplar, [[alkogolli ichimliklar]] va boshqalar) oʻz ichiga olgan [[Qahva|kofe]] asosidagi ichimlik<ref>https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Kofe kokteyllari turlari == === Tasniflash === Kofe kokteyllarining umumiy qabul qilingan tasnifi yoʻq, shuning uchun boshqa ichimliklarga asoslangan kokteyllar singari, kofe kokteyllari ham shartli ravishda boʻlinadi: alkogolli va alkogolsiz<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Biroq, bu tasniflash usullaridan faqat bittasi, boshqalari mumkin — masalan, kokteyl tayyorlash usuli, ingredientlar va boshqalar<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html |qaralgan sana=2022-11-06 |arxivsana=2022-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221106173436/https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html }}</ref>. === Muzli qahva kokteyllari === Eng mashhur muzli kokteyllardan biri [[Frappe qahvasi|kofe frappe]] hisoblanadi. Anʼanaga koʻra, frappe qahvasi 50-60 ml suv va 14 g mayda maydalangan qahva, shuningdek, 3-5 muz kublari va 100 ml sutdan tayyorlanadigan qoʻsh espressoni oʻz ichiga olishi kerak<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. „Baʼzi manbalarga koʻra, frappe tayyorlash uchun sovutilgan espressoni olish yaxshiroqdir, ammo amaliyot shuni koʻrsatadiki, agar siz qahva mashinasida tayyorlangan yangi [[espresso]] ichsangiz, bu ichimlik ancha mazali boʻladi“<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Frappe bilan bir qatorda, boshqa mashhur turdagi „muzli“ qahva kokteyllari mavjud — masalan, muzli [[Caffè mocha|mocha]], Braziliya kokteyli va boshqalar<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html |qaralgan sana=2022-11-06 |arxivsana=2022-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221106173436/https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html }}</ref>. === Alkogolli kofe kokteyllari === Alkogolli kofe kokteyllari anʼanaviy ravishda koʻplab kafelarning menyusida turli xil kofe turlari bilan birga mavjud. Ulardan eng mashhurlari va ommaboplari orasida Irlandiya qahvasi (viski bilan qahva), [[Shveysariya]] qahvasi va Amaretto qahvasi (xuddi shu nomdagi likyor bilan) mavjud. == Ingredinentlar == Espresso mashinasida tayyorlangan qahva koʻpincha kokteyllarni tayyorlash uchun ishlatiladi. Eriydigan qahva deyarli ishlatilmaydi, chunki u kerakli taʼmga ega emas<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Kokteyllarda qoʻshimcha ingredientlar sifatida [[sut]], [[qaymoq]], likyorlar (shu jumladan alkogollilar), tuxum sarigʻi (masalan, [[tuxumli qahva]]), [[shokolad]], [[karamel]] va boshqalar ishlatiladi<ref>https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == [[Turkum:Qahva ichimliklari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 2ehp3ic9a7zhvdqbvemsejb7cxnj4sv 5999760 5999759 2026-04-21T01:59:18Z KWiki78 246724 5999760 wikitext text/x-wiki '''Kofe kokteyli''' — bu turli xil ingredientlarni ([[sut]], [[tuxum]], siroplar, [[alkogolli ichimliklar]] va boshqalar) oʻz ichiga olgan [[Qahva|kofe]] asosidagi [[ichimlik]]<ref>https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Kofe kokteyllari turlari == === Tasniflash === Kofe kokteyllarining umumiy qabul qilingan tasnifi yoʻq, shuning uchun boshqa ichimliklarga asoslangan kokteyllar singari, kofe kokteyllari ham shartli ravishda boʻlinadi: alkogolli va alkogolsiz<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Biroq, bu tasniflash usullaridan faqat bittasi, boshqalari mumkin — masalan, kokteyl tayyorlash usuli, ingredientlar va boshqalar<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html |qaralgan sana=2022-11-06 |arxivsana=2022-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221106173436/https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html }}</ref>. === Muzli qahva kokteyllari === Eng mashhur muzli kokteyllardan biri [[Frappe qahvasi|kofe frappe]] hisoblanadi. Anʼanaga koʻra, frappe qahvasi 50-60 ml suv va 14 g mayda maydalangan qahva, shuningdek, 3-5 muz kublari va 100 ml sutdan tayyorlanadigan qoʻsh espressoni oʻz ichiga olishi kerak<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. „Baʼzi manbalarga koʻra, frappe tayyorlash uchun sovutilgan espressoni olish yaxshiroqdir, ammo amaliyot shuni koʻrsatadiki, agar siz qahva mashinasida tayyorlangan yangi [[espresso]] ichsangiz, bu ichimlik ancha mazali boʻladi“<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Frappe bilan bir qatorda, boshqa mashhur turdagi „muzli“ qahva kokteyllari mavjud — masalan, muzli [[Caffè mocha|mocha]], Braziliya kokteyli va boshqalar<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html |qaralgan sana=2022-11-06 |arxivsana=2022-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221106173436/https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html }}</ref>. === Alkogolli kofe kokteyllari === Alkogolli kofe kokteyllari anʼanaviy ravishda koʻplab kafelarning menyusida turli xil kofe turlari bilan birga mavjud. Ulardan eng mashhurlari va ommaboplari orasida Irlandiya qahvasi (viski bilan qahva), [[Shveysariya]] qahvasi va Amaretto qahvasi (xuddi shu nomdagi likyor bilan) mavjud. == Ingredinentlar == Espresso mashinasida tayyorlangan qahva koʻpincha kokteyllarni tayyorlash uchun ishlatiladi. Eriydigan qahva deyarli ishlatilmaydi, chunki u kerakli taʼmga ega emas<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Kokteyllarda qoʻshimcha ingredientlar sifatida [[sut]], [[qaymoq]], likyorlar (shu jumladan alkogollilar), tuxum sarigʻi (masalan, [[tuxumli qahva]]), [[shokolad]], [[karamel]] va boshqalar ishlatiladi<ref>https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == [[Turkum:Qahva ichimliklari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] nx16h2x28af3vhkm3gs7qgbxvsjl2rb 5999761 5999760 2026-04-21T01:59:29Z KWiki78 246724 5999761 wikitext text/x-wiki '''Kofe kokteyli''' — bu turli xil ingredientlarni ([[sut]], [[tuxum]], siroplar, [[alkogolli ichimliklar]] va boshqalar) oʻz ichiga olgan [[Qahva|kofe]] asosidagi [[ichimlik]]<ref>https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Kofe kokteyllari turlari == === Tasniflash === Kofe kokteyllarining umumiy qabul qilingan tasnifi yoʻq, shuning uchun boshqa ichimliklarga asoslangan kokteyllar singari, kofe kokteyllari ham shartli ravishda boʻlinadi: alkogolli va alkogolsiz<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Biroq, bu tasniflash usullaridan faqat bittasi, boshqalari mumkin — masalan, kokteyl tayyorlash usuli, ingredientlar va boshqalar<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html |qaralgan sana=2022-11-06 |arxivsana=2022-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221106173436/https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html }}</ref>. === Muzli qahva kokteyllari === Eng mashhur muzli kokteyllardan biri [[Frappe qahvasi|kofe frappe]] hisoblanadi. Anʼanaga koʻra, frappe qahvasi 50-60 ml suv va 14 g mayda maydalangan qahva, shuningdek, 3-5 muz kublari va 100 ml sutdan tayyorlanadigan qoʻsh espressoni oʻz ichiga olishi kerak<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. „Baʼzi manbalarga koʻra, frappe tayyorlash uchun sovutilgan espressoni olish yaxshiroqdir, ammo amaliyot shuni koʻrsatadiki, agar siz qahva mashinasida tayyorlangan yangi [[espresso]] ichsangiz, bu ichimlik ancha mazali boʻladi“<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Frappe bilan bir qatorda, boshqa mashhur turdagi „muzli“ qahva kokteyllari mavjud — masalan, muzli [[Caffè mocha|mocha]], Braziliya kokteyli va boshqalar<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html |qaralgan sana=2022-11-06 |arxivsana=2022-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221106173436/https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html }}</ref>. === Alkogolli kofe kokteyllari === Alkogolli kofe kokteyllari anʼanaviy ravishda koʻplab kafelarning menyusida turli xil kofe turlari bilan birga mavjud. Ulardan eng mashhurlari va ommaboplari orasida Irlandiya qahvasi (viski bilan qahva), [[Shveysariya]] qahvasi va Amaretto qahvasi (xuddi shu nomdagi likyor bilan) mavjud. == Ingredinentlar == Espresso mashinasida tayyorlangan qahva koʻpincha kokteyllarni tayyorlash uchun ishlatiladi. Eriydigan qahva deyarli ishlatilmaydi, chunki u kerakli taʼmga ega emas<ref>https://webspoon.ru/receipt/kofejjnyjj-koktejjl</ref>. Kokteyllarda qoʻshimcha ingredientlar sifatida [[sut]], [[qaymoq]], likyorlar (shu jumladan alkogollilar), tuxum sarigʻi (masalan, [[tuxumli qahva]]), [[shokolad]], [[karamel]] va boshqalar ishlatiladi<ref>https://winestyle.ru/articles/cocktails/coffe-coctails.html{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qahva ichimliklari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 7xcn510vist2ozv9duueckedsph3m1h Sayohat 0 824792 5999698 5445594 2026-04-20T17:28:02Z ~2026-24403-47 260325 5999698 wikitext text/x-wiki [[Fayl:A_backpacking_travel_to_europe_R002-005.jpg|thumb|240x240px| Yevropa sayohatida olingan [[Parij]] surati.]]   [[Fayl:Nilgiri_Mountain_Train.jpg|thumb| [[Poyezd]] sayohati — [[Hindiston|Hindistonning]] [[Tamilnad|Tamilnadu]] shtatidagi Mettupalayam va Ootacamund oʻrtasidagi Nilgiri togʻ temir yoʻli koʻprigida poyezdda yoʻlovchilar.]] '''Sayohat''' — bu uzoq geografik joylar orasidagi odamlarning harakati. Sayohat piyoda, [[Velosiped|velosipedda]], [[Avtomobil|avtomobilda]], [[Poyezd|poyezdda]], [[Qayiq|qayiqda]], [[Avtobus|avtobusda]], [[Tayyora|samolyotda]], [[Kema|kemada]] yoki boshqa yoʻllar bilan amalga oshirilishi mumkin va bir tomonlama yoki ikki tomonlama boʻlishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Travel|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/travel|ish=Merriam-Webster.com Dictionary|nashriyot=[[Merriam-Webster]]|qaralgan sana=16-aprel 2021-yil|sana=12-aprel 2021-yil}}</ref>. Sayohat, shuningdek, [[turizm]] misolida boʻlgani kabi, ketma-ket harakatlar oʻrtasida nisbatan qisqa muddatlarni ham oʻz ichiga olishi mumkin. == Etimologiya == "Sayohat" atamasi qadimgi fransuzcha ''travail'' soʻzidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, bu „ish“ degan maʼnoni anglatadi<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?term=travail&allowed_in_frame=0 Entymoligical dictionary] (definition). Retrieved on 10 December 2011</ref>. Merriam-Webster lugʻatiga koʻra, ''sayohat'' soʻzining birinchi ishlatilishi 14-asrda boʻlgan. Shuningdek, bu soʻz oʻrta ingliz {{Lang|enm|travailen}} soʻzidan kelib chiqqanligini bildiradi, {{Lang|enm|travelen}} (qiynoqqa solish, mehnat qilish, harakat qilish, sayohat qilish degan maʼnoni anglatadi) va oldingi fransuzcha {{Lang|fro|travailler}} (bu mashaqqatli mehnat qilish degani). Ingliz tilida odamlar hali ham vaqti-vaqti bilan {{Lang|en|travail}} soʻzlarini ishlatishadi bu „kurash“ degan maʼnoni anglatadi. Simon Winchester oʻzining „''The Best Travelers' Tales“ (2004)'' kitobida ''sayohat'' va ogʻirlik soʻzlari ham qadimiy ildiz tilida boʻlib: ''tripalium'' deb nomlangan {{Lang|la|tripalium}} (lotin tilida bu „uch qoziq“ degan maʼnoni anglatadi, xuddi qoziqga oʻrnatadi).  Ushbu havola qadimgi davrlarda sayohat qilishning oʻta qiyinligini aks ettirishi mumkin. Zamonaviy davrda sayohat, manzilga qarab, osonroq boʻlishi mumkin. [[Jomolungma|Everest togʻiga]], Amazon tropik oʻrmonlariga sayohat, ekstremal turizm va sarguzashtli sayohat sayohatning qiyinroq shakllaridan. Sayohat qilish, shuningdek, [[avtobus]], kruiz kemasi yoki hatto buqa aravasi kabi sayohat usuliga qarab qiyinroq boʻlishi mumkin<ref>{{Kitob manbasi|last=Buzard|first=J.|date=1993|title=The Beaten Track. European Tourism literature, and the Ways to 'Culture' 1800 - 1918|url=https://archive.org/details/beatentrackeurop0000buza|location=Oxford|publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref>. == Maqsad va motivatsiya == Sayohat qilish sabablari orasida [[dam olish]]<ref name="ufl">[http://plaza.ufl.edu/hwinger/byz/purpose.html „The Road to Travel: Purpose of Travel.“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180606164148/http://plaza.ufl.edu/hwinger/byz/purpose.html |date=2018-06-06 }} [http://www.clas.ufl.edu University of Florida, College of Liberal Arts and Sciences]. (Compilation for History 3931/REL 3938 course.) Accessed July 2011.</ref>, yoshartirish<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Motivations of Travel|url=https://www.ustravel.org/sites/default/files/media_root/document/Motivations%20for%20Travel%20Fact%20Sheet.pdf|ish=[[U.S. Travel Association]]}}</ref>,[[turizm]]<ref name="ufl" />,[[Ilmiy tadqiqot|tadqiqot]] sayohati,<ref name="ufl" /> maʼlumot toʻplash, odamlarga tashrif buyurish, xayriya uchun koʻngillilar sayohati, hayotni boshlash uchun [[Aholi migratsiyasi|migratsiya]] kiradi. Boshqa, diniy [[Ziyorat|ziyoratlar]]<ref name="ufl" /> va missiya safarlari, ish safari<ref name="ufl" />, [[savdo]]<ref name="ufl" />, qatnov, tibbiy yordam olish<ref name="ufl" />, sayohat qilish yoki urushdan qochish, sayohat qilishdan zavqlanish yoki boshqa sabablar. Sayohatchilar piyoda yoki velosipedda yurish kabi inson kuchi bilan ishlaydigan transportdan foydalanishlari mumkin; yoki transport vositalari, masalan, jamoat transporti, [[Avtomobil|avtomobillar]], [[Poyezd|poezdlar]], [[Qayiq|qayiqlar]], kruiz kemalari va [[Tayyora|samolyotlar]]. Sayohat motivlariga quyidagilar kiradi: * Xursandchilik<ref name="conservancy">{{jurnal manbasi|title=So Your Community Wants Travel/Tourism? Guidelines for Attracting and Servicing Visitors|url=https://conservancy.umn.edu/handle/11299/178439|year=1988|access-date=10 April 2018|last=Simonson|first1=Lawrence R.|last2=Koth|first2=Barbara A.|last3=Kreag|first3=Glenn M.}}</ref> * Dam olish * Kashfiyot va kashfiyot<ref name="ufl"/> * [[Sarguzasht]] * Madaniyatlararo aloqalar<ref name="ufl" /> * Shaxslararo munosabatlarni oʻrnatish uchun shaxsiy vaqt ajratish. * Stressdan qochish<ref name="ustravel.org">https://www.ustravel.org/sites/default/files/media_root/document/Motivations%20for%20Travel%20Fact%20Sheet.pdf {{Bare URL PDF|date=2022-yil mart}}</ref> * Xotiralarni shakllantirish<ref name="ustravel.org" /> == Tarixi == Sayohat [[Antik davr|qadimgi davrlarga]] borib taqaladi, u yerda badavlat yunonlar va rimliklar dam olish uchun [[Pompey]] va Baiae kabi shaharlardagi yozgi uylari va [[Villa|villalariga]] sayohat qilishadi. Dastlabki sayohatlar sekinroq, xavfliroq va savdo va migratsiya hukmron boʻlgan boʻlsa-da, koʻp yillar davomida madaniy va texnologik taraqqiyot sayohat qilish osonroq va qulayroq boʻlganini anglatadi<ref>[https://www.gapyear.com/history-of-travel/ „A Brief Visual History of Travel“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190331025729/https://www.gapyear.com/history-of-travel/ |date=31-mart 2019-yil }}. Accessed May 2017.</ref>. 1492-yilda [[Christopher Columbus|Kristofer Kolumb]] Ispaniyadan yangi dunyoga suzib ketganidan beri insoniyat transport sohasida uzoq yoʻl bosib oʻtdi. 21-asrga kelib samolyotlar Ispaniyadan Qoʻshma Shtatlariga bir kechada sayohat qilish imkonini berdi. [[Oʻrta asr|Oʻrta asrlarda]] sayohat qilish qiyinchiliklarni yuzaga keltirgan ammo bu iqtisodiyot va jamiyat uchun muhim edi. [[Ulgurji savdo|Ulgurji sektor]] (masalan) [[Karvon|karvonlar]] yoki dengiz sayohatchilari bilan orqali shugʻullanadigan savdogarlarga bogʻliq edi, oxirgi foydalanuvchi [[chakana savdo]] koʻpincha qishloqdan qishloqqa aylanib yuradigan koʻplab sayohatchilarning xizmatlarini talab qilar edi, gyrovagues (sayyor rohiblar) va sargardon rohiblar [[Teologiya|ilohiyot]] va chorvachilik bilan shugʻullanadilar. qarovsiz hududlarni qoʻllab-quvvatlash, sayohatchilarni gastrol qilish va qoʻshinlar turli xil salib yurishlarida va boshqa urushlarda uzoq va keng tarqaldi<ref name="matador">{{Veb manbasi|sarlavha=A History Of Why People Travel|url=https://matadornetwork.com/bnt/a-history-of-why-people-travel/|ish=Matador Network}}</ref>. Ziyoratlar Yevropa va Islom dunyosida keng tarqalgan boʻlib, mahalliy va xalqaro sayohatchilar oqimini oʻz ichiga olgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Peters|first=F. E.|title=The Hajj: The Muslim Pilgrimage to Mecca and the Holy Places|publisher=[[Princeton University Press]]|url=https://books.google.com/books?id=EK5MqskDYC0C&pg=PA164|year=1994|page=164|isbn=9780691026190}}</ref>. 16-asr oxirida yosh Yevropalik aristokratlar va boy yuqori tabaqali erkaklar uchun sanʼat va adabiyot boʻyicha taʼlim olishning bir qismi sifatida Yevropaning muhim shaharlariga sayohat qilish modaga aylandi. Bu [[Grand Tour (Buyuk sayohat)|Grand Tour]] sifatida tanilgan va London, Parij, Venetsiya, Florensiya va Rim kabi shaharlarni oʻz ichiga olgan. Biroq, [[Buyuk fransuz inqilobi|Fransiya inqilobi]] Grand Tourning yakunini olib keldi<ref name="matador"></ref>. Suvda sayohat koʻpincha quruqlikdagi sayohatdan koʻra koʻproq qulaylik va tezlikni taʼminladi, hech boʻlmaganda 19-asrda [[Temir yoʻl transporti|temir yoʻllar]] tarmogʻi paydo boʻlgunga qadar. Sayyohlik maqsadidagi sayohatlar odamlar oʻyin-kulgi uchun sayohat qilishni boshlagan paytlarda boshlangani, chunki sayohat endi qiyin va qiyin vazifa emas edi. Buni Tomas Kuk kabi odamlar poyezdlar va mehmonxonalar birgalikda bron qilingan turistik paketlarni sotganlar<ref name="DW">{{Yangiliklar manbasi |title=A brief history of travel: From elite hobby to mass tourism |language=inglizcha |work=[[Deutsche Welle]] |url=http://www.dw.com/en/a-brief-history-of-travel-from-elite-hobby-to-mass-tourism/a-16996047 |access-date=13-fevral 2018-yil}}</ref>. [[Dirijabl|Havo kemalari]] va [[Tayyora|samolyotlar]] 20-asrda, xususan, samolyotlar va uchuvchilarning ortiqcha boʻlgan Ikkinchi Jahon urushidan keyin uzoq masofalarga sayohat qilish rolini oʻz zimmasiga oldi<ref name="matador"></ref>. 21-asrda havo qatnovi shu qadar keng tarqaldiki, [[Lexie Alford|Aleksis Alford]] ismli bir ayol 21 yoshga toʻlgunga qadar 196 ta davlatga tashrif buyurdi<ref name="twsLL222">{{Veb manbasi|ism=Shauna|muallif=Beni|sana=29-iyul 2019-yil|nashriyot=Conde Nast Traveler|url=https://www.cntraveler.com/story/this-gen-zer-just-became-the-youngest-person-to-travel-to-every-country|sarlavha=This Gen Zer Just Became the Youngest Person to Travel to Every Country: Alexis Alford—or Lexie Limitless, as she's known on Instagram—has set the record at just 21 years old.|qaralgan sana=6-mart 2020-yil|iqtibos=... By age 12, Alexis Alford... Alford, now 21, has accomplished her goal...}}</ref>. == Geografik turlar == Sayohat mahalliy, mintaqaviy, milliy (ichki) yoki xalqaro boʻlishi mumkin. Baʼzi mamlakatlarda mahalliy boʻlmagan ichki sayohat ichki pasportni talab qilishi mumkin, xalqaro sayohat esa odatda [[Pasportlar|pasport]] va [[Viza|vizani]] talab qiladi. Ekskursiyalar sayohatning keng tarqalgan turidir. Ekspeditsiya sayohatlari, kichik guruhli sayohatlar va daryo sayohatlari sayyohlik sayohatlariga misol boʻla oladi. == Xavfsizlik == [[Fayl:British_Airways_747-400_World_Traveller_cabin.jpg|thumb| [[Britaniya Airways kompaniyasi|British Airways]] 747 [[Tayyora|samolyotida]] sayohatchilar. Havo sayohati keng tarqalgan transport vositasidir.]] [[Fayl:MF_Skania_2.jpg|thumb| Szczecin portida MS Skania paromi]] Rasmiylar sayohat xavfsizligini taʼminlash uchun ehtiyot choralarini koʻrish muhimligini taʼkidlamoqda<ref name="travel.state.gov">[https://travel.state.gov/travel/tips/tips_1232.html „Tips for Traveling Abroad.“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131022175845/http://www.travel.state.gov/travel/tips/tips_1232.html |date=22-oktabr 2013-yil }} [http://travel.state.gov Bureau of Consular Affairs, U.S. Department of State]. Accessed July 2011.</ref>. Chet elga sayohat qilganda, ehtimol xavfsiz va baxtsiz sayohatni afzal koʻradi, ammo sayohatchilar qiyinchiliklarga, jinoyatlarga va zoʻravonlikka duch kelishlari mumkin<ref>[https://travel.state.gov/travel/tips/safety/safety_1747.html „A Safe Trip Abroad.“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131207001601/http://www.travel.state.gov/travel/tips/safety/safety_1747.html |date=7-dekabr 2013-yil }} [http://travel.state.gov Bureau of Consular Affairs, U.S. Department of State]. Accessed July 2011.</ref>.Xavfsizlikka oid baʼzi fikrlarga atrof-muhitdan xabardor boʻlish<ref name="travel.state.gov" />,jinoyat nishoniga aylanmaslik<ref name="travel.state.gov" />, [[Pasportlar|pasport]] nusxalarini va shunga oʻxshash maʼlumotlarni ishonchli odamlarga qoldirish<ref name="travel.state.gov" />,tashrif buyurilgan mamlakatda amal qiladigan [[Tibbiy sug`urta|tibbiy sugʻurtani]] olish kiradi<ref name="travel.state.gov" /> va xorijiy davlatga kelganda oʻz milliy [[Diplomatik vakillik|elchixonasida]] roʻyxatdan oʻtish<ref name="travel.state.gov" />. Koʻpgina mamlakatlar boshqa mamlakatlarning haydovchilik guvohnomalarini tan olmaydi; Biroq, koʻpchilik mamlakatlar xalqaro haydovchilik guvohnomalarini qabul qiladi<ref name="travel.state.gov.permits">[https://travel.state.gov/travel/tips/safety/safety_1179.html#permits „Road Safety Overseas.“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131016195113/http://travel.state.gov/travel/tips/safety/safety_1179.html#permits |date=16-oktabr 2013-yil }} [http://travel.state.gov Bureau of Consular Affairs, U.S. Department of State]. Accessed July 2011.</ref>. Oʻz mamlakatida chiqarilgan avtomobil sugʻurta polislari koʻpincha xorijiy mamlakatlarda haqiqiy emas va koʻpincha tashrif buyurilgan mamlakatda amal qiladigan vaqtinchalik avtomashina sugʻurtasini olish talab etiladi<ref name="travel.state.gov.permits" />. Shuningdek, boradigan mamlakatlarning haydash qoidalari va qoidalariga bilish tavsiya etiladi<ref name="travel.state.gov.permits" />. Xavfsizlik nuqtai nazaridan xavfsizlik kamarini taqish tavsiya etiladi; koʻp mamlakatlar xavfsizlik kamarlaridan qonun buzganlik uchun jazo bor<ref name="travel.state.gov.permits" />. Har xil turdagi sayohatlar xavfsizligini solishtirish uchun ishlatilishi mumkin boʻlgan uchta asosiy statistik maʼlumotlar mavjud (Atrof-muhit, transport va mintaqalar departamentining 2000-yil oktyabr oyida oʻtkazilgan soʻrovi asosida. {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |Rejim ! colspan="3" | Bir milliardga oʻlim |- ! Sayohatlar ! Soat ! Kilometrlar |- | [[Avtobus]] | 4.3 | 11.1 | 0.4 |- | [[Temir yoʻl transporti|Temir yoʻl]] | 20 | 30 | 0,6 |- | Havo | 117 | 30.8 | 0,05 |- | Kema | 90 | 50 | 2.6 |- | [[Furgon|Van]] | 20 | 60 | 1.2 |- | [[Avtomobil]] | 40 | 130 | 3.1 |- | Yurish | 40 | 220 | 54 |- | [[Velosiped]] | 170 | 550 | 45 |- | [[Mototsikl]] | 1640 | 4840 | 109 |} {{Portal|Transport}}  == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == {{Vikiiqtibos}} [[Turkum:Turizm]] [[Turkum:Sayohat]] oabtmhpydfouadibubrp6e27pusn52y Karataş, Konak 0 824911 5999597 3295718 2026-04-20T13:38:12Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999597 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Ismir_Karataş_and_Göztepe.jpg|thumb|250x250px| Karatash va Göztepe.]] [[Fayl:Karatas_IzmirTurkey_1900s.jpg|thumb|250x250px| Taxminan 1900-yillar atrofida Izmirning Karatosh yahudiy mahallasi (''Melantia chorakning'' muqobil [[Yunon tili|yunoncha]] nomi edi)]] Karatash ({{lang-ota|قره طاش}} '''ṷạsẖ''') — [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Izmir]] shahri, shaharning markaziy poytaxti Konak tumani chegaralaridagi mahalla. Mahalla rasmiy delimitatsiya yoki maqomga ega emas va Izmir koʻrfazidagi xuddi shu nomdagi kichik koʻrfaz '' (Karatosh koʻyi (Koyu)'') boʻylab choʻzilishi mumkin boʻlgan shartli zona (''semt'') sifatida mavjud. Uning maydoni taxminan rasmiy ravishda chegaralangan Turgut Reis nomli kvartalga (''mahalla'') toʻgʻri keladi. Mahalla ancha rivojlangan, aholi ham odatda Karatoshda istiqomat qiladi. Karatosh tarixan Izmirning shahardagi [[Yahudiylar|yahudiy]] aholisi, ayniqsa oʻrta va boy tabaqalar uchun toʻplangan qismidir. [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonlilar]] davrida eng kambagʻallar odatda Mezarlikboshi kvartalida yoki Havra Sokagi (''Sinagoga koʻchasi'') atrofida toʻplangan. Karatosh hali ham Izmirdagi yahudiy jamiyatining aksariyat aʼzolari yashashni davom ettiradigan hududdir. == Tarixi == Turkiyadagi aksariyat yahudiylar bilan bir qatorda Izmirdagi yahudiylar ham [[Onadoʻli|Anadoluda]] qadimgi davrlardan beri davom etayotgan Romanyot yahudiylarining mavjudligiga, shuningdek, Ashkenazi [[Ashkenazilar|yahudiylarining]] turli vaqtlarda Usmonli yerlariga kichik koʻchishlariga qaramay (odatda [[Markaziy Yevropa|Markaziy Yevropadagi]] taʼqiblardan qochib) asosan sefaradlardir. Usmonli Izmiridagi uyushgan yahudiy jamiyatining konstitutsiyasi 1492-yilda yahudiylarning [[Ispaniya|Ispaniyadan]] koʻchirilishi bilan bogʻliq, ammo Ispaniyadan Izmir shahriga toʻgʻridan-toʻgʻri va zudlik bilan koʻchib oʻtmaganligi deyarli aniq. Shunisi qiziqki, yozuvlarda [[Manisa]], Akhisar, Turgutlu va Tir kabi ichki shaharlarda Sefardim yahudiy muhojirlari tomonidan kichik aholi punktlari joylashganligi koʻrsatilgan boʻlsa-da, hozirgi Izmir metropoliyasi XVI asr kontekstida tilga olinmaydi. XX asr boshidagi [[Turklar|turk]] yahudiy olimi, Turkiyadagi yahudiylar tarixining asosiy maʼlumotnomasi boʻlib qolayotgan dahshatli turk millatchisi Avram Galante XVII asrgacha boʻlgan Izmirda yahudiylarning yoʻqligini bu qirgʻoq shaxarida tez-tez sodir boʻladigan vabolar va urushlar bilan izohladi. Yahudiylarning oʻzlari [[Saloniki|Selanik]] va Manisa kabi oʻsha davrning soliq jannatlarini afzal koʻrishgan. Izmirdagi jamoada yahudiylarning borligi 1605-yildagi Usmonli provintsiyalarida (''tahrir defter'') va Selanik kelib chiqishida tasdiqlangan. Ammo shaharning asosiy yahudiy aholisi tez va tez oʻsib, 1631-yilda taxminan 7000 ga va 1675-yilda 15 000 ga yetdi, Sabbatay Zevi oʻzini Masih deb eʼlon qildi va shu tariqa chuqur va uzoq davom etadigan inqiroz va parchalanish urugʻini sepdi. jamiyat. Dastlab bugungi Kemeraltı bozori hududida toʻplangan va Usmonli Izmirining butun aholisi bilan birga pulsatsiyalanuvchi shaharning badavlat yahudiy aholisi 1865-yildan boshlab Karatash kurortiga oʻxshash muhitda yashashni afzal koʻrdilar. uy-joy foydalanish uchun rasman ochilgan. Izmir yahudiy jamiyati tarixi Turkiya boshdan kechirgan ketma-ket tartibsizliklarga qaramay barqarorligi bilan ajralib turardi. 1856-yilda Britaniyaning Urush boʻyicha Davlat kotibiga taqdim etgan hisobotiga koʻra, ular oʻsha paytda Izmirda 17 000 ga yaqin edi va ular ega boʻlgan qiyosiy erkinlik va zulmga qarshi shidoatlik tufayli ularning soni tez sur'atlar bilan oʻsib bordi. Rollestonning soʻzlariga koʻra, Smyrniot yahudiylari odatda baland boʻyli, deyarli har doim oq sochli, ochiq koʻk koʻzli, tekis burunli va oq terili edi. Ammo maʼlumotlarga koʻra, turk tomonidan yunonlar qanday haqorat qilgan boʻlsa, ular uni yahudiylarga yetkazgan va diniy hayajonli mavsumlarda, masalan, Yunon [[Pasxa|Pasxasida]], yahudiyning Yunon kvartali yaqinida koʻrishi xavfli boʻlgan<ref>{{Kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=IicAAAAAQAAJ&pg=PA3|chapter=Jewish|title=1856 Report on Smyrna|date=1-noyabr 1856-yil|last=George Rolleston|authorlink=George Rolleston|pages=42–43|publisher=George E. Eyre and William Spottiswoode|location=London|accessdate=13-yanvar 2019-yil}}</ref>. Bir qator qon tuhmati holatlari Izmirning yahudiy jamoasini turli vaqtlarda 1921-yilgacha shahar [[Yunonlar|yunonlari]] tomonidan taʼqib ostiga oldi, ular ham turli kasblarda bevosita raqib edilar. Usmonli oʻlkalarida kamdan-kam uchraydigan boʻlsa-da, Kanuniy [[Sulaymon I|Sulaymondan]] boshlab sultonlar tomonidan qayta-qayta qoralangan boʻlsa-da, Genri Nahumning xabar berishicha, qon tuhmati bilan bogʻliq eng jiddiy muammolar 1872-yil aprel va iyun oylari oʻrtasidagi uch oy davomida sodir boʻlgan. Rasmiy tergov gʻoyib boʻlgan yunon bolasi boʻyicha ayblovlarni mutlaqo asossiz deb topgan boʻlsa-da, keyinchalik uning oʻlimidan soʻng bosh suyagi singan holda suvga choʻkib oʻlik holda topilgan va yunon aybdorlari ham oʻz vaqtida aniqlangan, Karatash kvartaliga hujum uyushtirilgan. uch oy davomida deyarli har kuni va Karatash va Kemeraltıda oltmishga yaqin yahudiy doʻkonlari va uylari yoqib yuborildi. == Asosiy diqqatga sazovor joylari == [[Fayl:From_Asansör_in_İzmir,_Turkey.JPG|thumb| Turkiyaning Izmir shahridagi Asansördan 2014-yil (Yuqoridagi rasm bilan solishtiring)]] Shaharning eng katta ibodatxonasi boʻlgan Beth Israel va yahudiy jamgʻarmasiga tegishli boʻlgan va boshqariladigan Karatash Hastanesi (shuningdek, ''Yahudiy Hastanesi'' yoki mahalliy „yahudiy kasalxonasi“ deb ataladi) hanuzgacha ishlamoqda. Karatashdagi koʻplab eski uylar yongʻin va vayronagarchilik tufayli yoʻqolgan. Asansör, 1907-yilda Nesim Levi ismli tadbirkor tomonidan odamlarga qirgʻoq boʻgʻozi bilan tik qoyalar bilan ajratilgan hududning baland qismiga chiqishlari uchun qurilgan „lift“ Karatashning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biridir. butun Izmir uchun ham. Asansör joylashgan koʻcha Dario Moreno koʻchasi (Dario Moreno Sokagi) deb nomlangan boʻlib, u oʻsha koʻchadan onasi uchun haqiqatan ham uy sotib olgan va shuhratning birinchi bosqichida yashagan qoʻshiqchi-bastakor xotirasiga bagʻishlangan. * Sabbatay Zevi * Albert Jan Amato * Dario Moreno * Aristotel Onassis * Balat - [[Istanbul|Istanbulning]] [[Yevropa]] qismidagi anʼanaviy yahudiy mahallasi * [[Kuzgunjuk|Kuzguncuk]] - [[Istanbul|Istanbulning]] [[Osiyo]] qismidagi anʼanaviy yahudiylar mahallasi * Kemeraltı * Rodosdagi qon tuhmati ishi, 1840-yil fevral == Izohlar == {{Manbalar}} == Manbalar == {{manbalar}} * {{kitob manbasi | title = İzmir and the Levantine world (1550—1650) |ISBN=0-295-96932-6|author= Daniel Goffman|publisher=[[University of Washington Press]]| year= 2000}} * Histoire des Juifs de Turquie ([[Avram Galante]]) * {{kitob manbasi |url=http://host.hostln.com/~shazar/moreshet/delegations/Turkey%202002/documents/Historical%20background.doc |chapter=The İzmir Jewry |title=Journey into the Jewish Heritage |publisher=The Avi Chai Foundation and the Zalman Shazar Center for Jewish History |location=Israel |access-date=2-iyun 2007-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20070628171921/http://host.hostln.com/~shazar/moreshet/delegations/Turkey%202002/documents/Historical%20background.doc |archive-date=28-iyun 2007-yil |url-status=dead }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070628171921/http://host.hostln.com/~shazar/moreshet/delegations/Turkey%202002/documents/Historical%20background.doc |date=2007-06-28 }} * {{kitob manbasi | url = http://www.sephardicstudies.org/walking.html |title= Walking tour of Jewish interest sites in Turkey| chapter = İstanbul, İzmir, Bursa, Sardis and other sites|publisher=Sephardic Studies }} * {{veb manbasi | url = http://www.tusiad.org/yayin/gorus/56/6.pdf | edition = Special | title = 500 years journey of Turkey's Jews | publisher = Turkish Industrialists' and Businessmen's Association magazine | language = turkcha | access-date = 10-yanvar 2007-yil | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927213915/http://www.tusiad.org/yayin/gorus/56/6.pdf | archive-date = 27-sentabr 2007-yil | url-status = dead }} * {{veb manbasi | url = http://www.kesfetmekicinbak.com/atlasdan/muzikatlas/02865 | title = Samples of Sepharade music from İstanbul, İzmir and Selanik | publisher = [[Atlas (jurnal)|Atlas]] | language = turkcha | access-date = 24-dekabr 2006-yil | archive-url = https://web.archive.org/web/20070108104834/http://www.kesfetmekicinbak.com/atlasdan/muzikatlas/02865/ | archive-date = 8-yanvar 2007-yil | url-status = dead }} {{#invoke:Coordinates|coord}}<!-- --> {{#switch:display=title}} [[Turkum:Izmir]] [[Turkum:Turistik hududlar]] [[Turkum:Izmirdagi Yohudiylar]] 99nnauby05da4yvn834jxyxwomljywv Said Akrom 0 825994 5999930 3925514 2026-04-21T08:28:17Z Janob Mirzaolim 64438 5999930 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi|ismi=Said Akrom|tasvir=File:Сеид Акрам-хан.jpg|tasvireni=200px|fuqaroligi=[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]]|lavozim=[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] Shahrisabz bekligi hokimi (bek)|boshlanish davri=1913|hukmdor=[[Said Olimxon|Amir Said Olimxon]]|avvalgisi=[[Mirza Salimbek]]|lavozim_2=[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] Gʻuzor bekligi hokimi (bek)|boshlanish davri_2=1878|tugash davri_2=1908|hukmdor_2=[[Amir Muzaffar]] </br> [[Amir Abdulahadxon]] </br> [[Said Olimxon|Amir Said Olimxon]]|avvalgisi_2=[[Muhammad Yoqubbiy]]|lavozim_3=[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] Qarshi bekligi hokimi (bek)|hukmdor_3=[[Amir Muzaffar]]|lavozim_4=[[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] Boysun bekligi hokimi (bek)|hukmdor_4=Amir Muzaffar|avvalgisi_4=Abdalalibiy inoq|tavallud joyi=[[Buxoro amirligi]]|vafot joyi=[[Buxoro amirligi]]|otasi=[[Amir Muzaffar]]|bolalar=Said Qosimxon}} '''Said Akrom,''' yana '''Sayyid Mir Akromxon toʻra''' — [[mangʻitlar sulolasi]] vakili, [[amir Muzaffar]]ning toʻrtinchi oʻgʻli<ref name=":0" />. [[Buxoro amirligi]]da koʻpgina bekliklarda hokimlik qilgan. Ukasi [[Said Abdulahadxon]] taxtga chiqqandan soʻng amir Muzaffarning oʻgʻillari orasidan lavozimidan chetlatilmagan yagona oʻgʻil boʻlgan. == Tarjimayi holi == Amir Muzaffar hukmronligi davrida yoshligidanoq Said Akrom [[Boysun bekligi|Boysun]], [[Qarshi bekligi|Qarshi]] va [[Gʻuzor bekligi|Gʻuzor]] bekliklarining hokimi boʻlgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XX/1900-1920/Mirza_Salimbek_2/framevved.htm|sarlavha=Tarixi Salimiy|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211128003336/https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XX/1900-1920/Mirza_Salimbek_2/framevved.htm|arxivsana=2022-11-10|kirish sanasi=10.11.2022|muallif=[[Mirza Salimbek]]|yil=2009|til=rus tilida|nashriyot=Toshkent. Akademiya}}</ref>. Otasining vasiyatiga koʻra, Said Abdulahadxon akasi Said Akromni Gʻuzor bekligi hokimi etib tayinlagan. Said Akrom 1908-yilgacha Gʻuzor bekligi hokimi lavozimida qolgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/tarix/a-g-nedveckij-praviteli-buxary.html|sarlavha=Praviteli Buxari|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221019194054/https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/tarix/a-g-nedveckij-praviteli-buxary.html|arxivsana=2022-11-10|sana=21.12.2018|kirish sanasi=10.11.2022|muallif=Andrey Nedvetskiy|til=rus tilida}}</ref>. Amir Said Olimxon davrida toʻra Shahrisabz bekligi hokimi boʻlgan. Mirza Salimbek „Tarixi Salimiy“ asarida<ref name=":1" /> Said Akrom haqida quyidagi maʼlumotlarni yozib qoldirgan: {{quote|Oliy nasabdan boʻlgan olijanob otasi hukmronligidan beri va ulugʻvor ukasi amir Abdulahadxon davrida hamda jiyani Sayyid amir Olimxon davrida Sayyid Mir Akromxon Gʻuzor viloyatida hokimlik qilgan boʻlib, doimiy hurmat va eʼtiborda boʻlgan. Va bularning barchasi hukmdorga boʻlgan sadoqat va ishonch tufayli. Uzoq umr koʻrgan katta shahzodaning koʻplab farzandlari boʻlgan.}} === Oilasi === Said Akromning koʻplab farzandlari boʻlgan boʻlib, shulardan biri Said Qosimxon Chiroqchi bekligining hokimi va amir Abdulahadxonning kuyovi boʻlgan. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Mangʻitlar sulolasi]] [[Turkum:Gʻuzor beklari]] s2wdb69bteuu3nicufpj4rluwtogp4c Joel Kiviranta 0 830578 5999779 3835809 2026-04-21T03:27:34Z Abdulatif Botirsherov 229689 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */ 5999779 wikitext text/x-wiki {{Xokkeychi bilgiqutisi | name = Joel Kiviranta | image = 12-01-20-yog-1149.jpg | image_size = 230px | caption = Kiviranta 2012-yilda | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1996|03|23}} | birth_place = [[Vantaa]], [[Finlandiya]] | height_ft = 5 | height_in = 10 | weight_lb = 163 | position = hujumchi | shoots = chap qanot | league = [[NHL]] | team = [[Dallas Stars]] | former_teams = [[Jokerit]]<br />[[Vaasan Sport]] | ntl_team = FIN | draft = | career_start = 2013 | career_end = }} '''Joel Kiviranta''' ({{talaffuz|Joyel Kiviranta}}) (1996-yil 23-martda tugʻilgan)—finlandiyalik professional xokkeychi. Joel Kiviranta NHLning „Dallas Stars“ xokkey jamoasida [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida oʻynaydi. == Oʻyin faoliyati == 2013-yil 12-noyabrda Joel Kiviranta Liigadagi debyut oʻyinini „Jokerit“ xokkey klubi bilan 2013—2014-yilgi Liiga mavsumi doirasida „Espoo Blues“ xokkey klubiga qarshi oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.jatkoaika.com/SM-LIIGA/Tilastot/Jokerit-Blues/147926|sarlavha=OTTELUTILASTOT - 12.11.2013 - Jokerit - Blues - LIIGA|ish=Jatkoaika|til=fincha|sana=12-noyabr 2013-yil|qaralgan sana=6-may 2014-yil}}</ref>. Liiganing 2018—2019-yilgi mavsumida, „Vaasan Sport“ xokkey klubi bilan beshinchi mavsumida, Joel Kiviranta 48 oʻyinda 31 ochko toʻpladi. Joel Kivirantaning 16 ta goli jamoa xokkeychilari reytingida uchinchi oʻrinni egalladi. Ammo bu koʻrsatkichlar „Sport“ xokkey klubini mavsumdan keyingi bosqichga olib chiqa olmadi. Joel Kiviranta 2019-yil 1-iyunda „Dallas Stars“ xokkey klubi bilan ikki yillik boshlangʻich darajadagi shartnoma imzolash uchun „Sport“ klubi bilan imzolagan shartnomasining NHLdan chiqish bandidan foydalandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nhl.com/stars/news/dallas-stars-sign-forward-joel-kiviranta-to-a-two-year-entry-level-contract/c-307627942|sarlavha=Stars sign Forward Joel Kiviranta|nashriyot=[[Dallas Stars]]|ish=NHL.com|sana=1-iyun 2019-yil|qaralgan sana=1-iyun 2019-yil}}</ref>. Joel Kivirantaning NHLdagi birinchi goli 2020-yil 1-fevralda „New Jersey Devils“ xokkey klubiga qarshi oʻyinda darvozabon Louis Domingue darvozasiga urilgan edi. Bu gol „Dallas Stars“ xokkey klubini 2:1 hisobida oldinga olib chiqdi va ular oʻyinni qoʻshimcha vaqtda 3:2 hisobida gʻalaba qozonib yakunlashdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.espn.in/nhl/game/_/gameId/401145838|sarlavha=Stars vs. Devils - NHL Game Summary|ish=ESPN.com|til=inglizcha|sana=1-fevral 2020-yil|qaralgan sana=1-fevral 2020-yil}}</ref>. 2020-yil 4-sentyabr kuni Joel Kiviranta „Colorado Avalanche“ xokkey klubiga qarshi 2020-yilgi Stanley kubogi pley-offining ikkinchi bosqichining yettinchi va hal qiluvchi oʻyinida jarohat olgan „Stars“ klubi hujumchisi Andrew Cogliano oʻrniga maydonga tushdi. Joel Kiviranta xet-trik qayd etib, klubni konferensiya finaliga chiqishiga yordam berdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=O'Brien|ism=James|sarlavha=Stars win Game 7 OT thriller vs. Avalanche; Joel Kiviranta unlikely hat trick hero|url=https://nhl.nbcsports.com/2020/09/04/stars-beat-avalanche-in-game-7-joel-kiviranta-unlikely-hat-trick-hero-in-ot/|ish=NBC Sports|sana=4-sentabr 2020-yil|qaralgan sana=4-sentabr 2020-yil}}</ref>. 2021-yil 31-iyulda „Stars“ klubi Joel Kiviranta bilan ikki yillik 2,1 million dollarlik yangi uzaytirilgan shartnoma imzolashdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Stars sign forward Joel Kiviranta to two-year, $2.1M contract|url=https://www.sportsnet.ca/nhl/stars-sign-forward-joel-kiviranta-two-year-2-1m-contract/|sana=2021-07-31|qaralgan sana=1-avgust 2021-yil|ish=Sportsnet.ca|til=inglizcha}}</ref>. == Karyera statistikasi == === Muntazam mavsum va pley-off oʻyinlari === {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="0" style="text-align:center; width:60em" ! colspan="3" bgcolor="#ffffff" | ! rowspan="99" bgcolor="#ffffff" | ! colspan="5" |Muntazam mavsum ! rowspan="99" bgcolor="#ffffff" | ! colspan="5" |Pley-off oʻyinlari |- bgcolor="#e0e0e0" !Season !Team !League !Ishtirok !Gol !Assist !Ochko !Penalti !Ishtirok !Gol !Assist !Ochko !Penalti |- |2011—2012 |Jokerit |FIN U18 |10 |2 |4 |6 |0 |4 |2 |0 |2 |2 |- bgcolor="#f0f0f0" |2011—2012 |Jokerit |FIN U20 |20 |4 |1 |5 |4 |— |— |— |— |— |- |2012—2013 |Jokerit |FIN U18 |1 |1 |0 |1 |2 |10 |4 |2 |6 |2 |- bgcolor="#f0f0f0" |2012—2013 |Jokerit |FIN U20 |40 |7 |13 |20 |35 |— |— |— |— |— |- |2013—2014 |Jokerit |FIN U18 |2 |1 |2 |3 |0 |9 |2 |6 |8 |12 |- bgcolor="#f0f0f0" |2013—2014 |Jokerit |FIN U20 |38 |18 |19 |37 |40 |4 |0 |0 |0 |0 |- |2013—2014 |Jokerit |Liiga |1 |0 |0 |0 |2 |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2014—2015 |Sport |FIN U20 |6 |5 |0 |5 |6 |— |— |— |— |— |- |2014—2015 |Sport |Liiga |47 |8 |5 |13 |10 |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2015—2016 |Sport |FIN U20 |1 |1 |1 |2 |0 |— |— |— |— |— |- |2015—2016 |Sport |Liiga |48 |6 |6 |12 |22 |2 |0 |0 |0 |0 |- bgcolor="#f0f0f0" |2015—2016 |Hermes |Mestis |1 |0 |1 |1 |2 |— |— |— |— |— |- |2016—2017 |Sport |Liiga |58 |11 |10 |21 |20 |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2017—2018 |Sport |Liiga |59 |19 |18 |37 |24 |— |— |— |— |— |- |2018—2019 |Sport |Liiga |48 |16 |15 |31 |18 |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2019—2020 |Texas Stars |AHL |48 |12 |11 |23 |25 |— |— |— |— |— |- |2019—2020 |Dallas Stars |NHL |11 |1 |0 |1 |4 |14 |5 |1 |6 |4 |- bgcolor="#f0f0f0" |2020—2021 |Dallas Stars |NHL |26 |6 |5 |11 |6 |— |— |— |— |— |- |2021—2022 |Dallas Stars |NHL |56 |1 |6 |7 |10 |7 |0 |1 |1 |4 |- bgcolor="#e0e0e0" ! colspan="3" |Liiga (jami) !261 !60 !54 !114 !96 !2 !0 !0 !0 !0 |- bgcolor="#e0e0e0" ! colspan="3" |NHL (jami) !93 !8 !11 !19 !20 !21 !5 !2 !7 !8 |} === Xalqaro === {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="0" style="text-align:center; width:40em" !Yil ! Jamoa ! Tadbir ! Natija ! rowspan="99" bgcolor="#ffffff" | ! Ishtirok ! Gol ! Assist ! Ochko ! Penalti |- | 2012-yil | Finlandiya | IH18 |{{Kumush2}} | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 |- bgcolor="#f0f0f0" | 2013-yil | Finlandiya | U17 | 7 | 5 | 2 | 2 | 4 | 0 |- | 2013-yil | Finlandiya | WJC18 |{{Bronza3}} | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 |- bgcolor="#f0f0f0" | 2013-yil | Finlandiya | IH18 | 5 | 4 | 2 | 1 | 3 | 4 |- | 2014-yil | Finlandiya | WJC18 | 6 | 5 | 1 | 0 | 1 | 18 |- bgcolor="#f0f0f0" | 2019-yil | Finlandiya | [[Xokkey boʻyicha jahon chempionati|Hojatxona]] |{{Oltin1}} | 9 | 2 | 1 | 3 | 0 |- bgcolor="#e0e0e0" ! colspan="4" | Oʻsmirlar (jami) ! 26 ! 5 ! 3 ! 8 ! 22 |- bgcolor="#e0e0e0" ! colspan="4" | Kattalar (jami) ! 9 ! 2 ! 1 ! 3 ! 0 |} == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Kiviranta, Joel}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1996-yilda tugʻilganlar]] iycu2k4529vka3o1l4vci6zycm0fr9g Turkiyada inson huquqlari 0 831948 5999658 5954116 2026-04-20T14:22:21Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiyada siyosat]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999658 wikitext text/x-wiki '''Turkiyada [[Odam|inson]] huquqlari turli''' [[xalqaro huquq|Xalqaro huquq shartnomalari]] bilan himoyalangan. 1982 yilgi Konstitutsiyaning 90-moddasiga muvofiq xalqaro huquq normalarining ichki qonunchilikdan ustunligi qabul qilingan. Biroq yashash huquqi, qiynoqlar, [[Soʻz erkinligi|soʻz erkinligi]], diniy erkinliklar, uyushmalar erkinligi kabi masalalar boʻyicha muammo va muhokamalar davom etmoqda. Shu sababdan Yevropa Inson huquqlari sudida yillar davomida Rossiya bilan birga eng koʻp ish koʻrilgan davlat boʻldi.[[Fayl:Human_Rights_Mural.JPG|thumb|250x250px| Turkiyadagi inson huquqlarini koʻrsatadigan devor. Sanab oʻtilgan huquqlar: isteʼmol qilish huquqi, toza atrof-muhitga boʻlgan huquq, maʼlumot olish huquqi, yashash huquqi, ovoz berish huquqi, taʼlim olish huquqi, fikrlash erkinligi, sogʻliq huquqi, [[Teng huquqlilik|ijtimoiy tenglik]] .]] == Fikir va fikir erkinligi == Oʻsha davrdagi Turkiya bu huquqqa qisman ega boʻlganiga qaramay, koʻplab [[Jurnalist|siyosiy]] tizimlarni tanqid [[Yozuvchi|qilgan]], qolaversa, 1980 yilgi davlat toʻntarishini tanqid qilgan va bu borada sud ishlarini boshlashga uringan koʻplab [[advokat]] va prokurorlar ishdan boʻshatildi. == LGBT == === Jinsiy orientatsiya === Turkiyada [[Gomoseksuallik|gomoseksuallikni]] taqiqlovchi qonun yoʻq, lekin tenglik nuqtai nazaridan gomoseksual turklar oʻzlarining qarama-qarshi jinsdagi vatandoshlari bilan bir xil darajada emas. Turkiyadagi jinsiy ozchiliklar uchun kamsitishga qarshi qonunlar, nikoh huquqi va boshqalar yoʻq. Gey boʻlish Turk Qurolli Kuchlarida xizmat qilish uchun toʻsiq boʻlib, anal tekshiruv kabi „dalil“ topish maqsadida birovning gomoseksualligini isbotlash uchun tibbiy va psixologik testlar oʻtkaziladi. Va bu testlar natijasida gomoseksual boʻlgan odamlarda Xalqaro [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]]<nowiki/>ning kasalliklar tasnifiga kiritilmagan psixoseksual buzilish deb ataladigan kasallik aniqlanib, harbiy xizmatga yaroqsizligi haqida bayonot yoziladi. 1993-yil 1- yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) gomoseksuallikni „Kasalliklarning xalqaro tasnifi“ dan chiqarib tashladi. ICD 10-moddasida aytilishicha, „jinsiy orientatsiya oʻz-oʻzidan buzilishi kasallik deb hisoblanmaydi“<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ntv.com.tr/saglik/escinsellik-hastalik-degil-yonelimdir,5tVGGEkcLkKOz_sHzRSw8g|sarlavha="Eşcinsellik hastalık değil yönelimdir"|qaralgan sana=14 Mayıs 2021|til=Türkçe|ish=www.ntv.com.tr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210514170909/https://www.ntv.com.tr/saglik/escinsellik-hastalik-degil-yonelimdir,5tVGGEkcLkKOz_sHzRSw8g|arxivsana=14 Mayıs 2021}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psikiyatri.org.tr/presses.aspx?press=283&type=24|sarlavha=''TPD Ve Cetad Ortak Basın Açıklaması: Eşcinsellik Hastalık Değildir''.|qaralgan sana=1 Nisan 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121102111550/http://www.psikiyatri.org.tr/presses.aspx?press=283&type=24|arxivsana=2 Kasım 2012}}</ref>. == Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudi == [[Yevropa Ittifoqi]] jarayonida Turkiyadan koʻplab ishlar Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudiga olib borildi. Ulardan bir nechtasi quyidagicha : === Shaxs erkinliklari nuqtai nazaridan === * Turkiya Respublikasi oliy taʼlim muassasalarida kiyinish qoidalarini tartibga solish. === Iqtisodiy tengsizliklar === * Xususiy sektorda bir xil maqomda ishlaydigan erkaklar va ayollar uchun turli xil ish haqi. * Ayollarga ish haqi boʻyicha 2-toifa odamdek munosabatda boʻlish. === Qiynoqlar haqida === * Hujum tufayli qamoqdagi yomon muomala va oʻlim holatlari. === Muloqot erkinligi toʻgʻrisida === * qamoqxonalarda mashq qilish; mahkumning qarindoshi boʻlmaganlar bilan muloqot qila olmasligi. ==== Veb-saytlarga nisbatan qoʻllaniladigan taqiqlar ==== Yevropa Ittifoqi jarayonining muhim subyektlaridan biri boʻlgan aloqa va axborot olish huquqining buzilishi sifatida: * [http://tr.wikipedia.org/wiki/Youtube#YouTube.27a_T.C3.BCrkiye.27den_eri. C5.9Fimin_engellenmesi Turkiyadan YouTube-ga kirishni blokirovka qilish] 2008-yilning 16- noyabr kuni Wayback Machine saytida tasdiqlandi. Bu Yevropa Ittifoqi Taftish komissiyasi tomonidan baholanmoqda va bu Yevropa Ittifoqi jarayoni uchun muhim boʻlimlarni ochishga toʻsqinlik qiladi. == Tegishli maqolalar == * Turkiya Inson huquqlari va tenglik instituti == Manba == [[Turkum:Turkiyada inson huquqlari]] 2dbdn85lqz6qn2lvu04r5n1ldhf880d 5999659 5999658 2026-04-20T14:22:53Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiyada inson huquqlari]] uchun yangi kalit: " " ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999659 wikitext text/x-wiki '''Turkiyada [[Odam|inson]] huquqlari turli''' [[xalqaro huquq|Xalqaro huquq shartnomalari]] bilan himoyalangan. 1982 yilgi Konstitutsiyaning 90-moddasiga muvofiq xalqaro huquq normalarining ichki qonunchilikdan ustunligi qabul qilingan. Biroq yashash huquqi, qiynoqlar, [[Soʻz erkinligi|soʻz erkinligi]], diniy erkinliklar, uyushmalar erkinligi kabi masalalar boʻyicha muammo va muhokamalar davom etmoqda. Shu sababdan Yevropa Inson huquqlari sudida yillar davomida Rossiya bilan birga eng koʻp ish koʻrilgan davlat boʻldi.[[Fayl:Human_Rights_Mural.JPG|thumb|250x250px| Turkiyadagi inson huquqlarini koʻrsatadigan devor. Sanab oʻtilgan huquqlar: isteʼmol qilish huquqi, toza atrof-muhitga boʻlgan huquq, maʼlumot olish huquqi, yashash huquqi, ovoz berish huquqi, taʼlim olish huquqi, fikrlash erkinligi, sogʻliq huquqi, [[Teng huquqlilik|ijtimoiy tenglik]] .]] == Fikir va fikir erkinligi == Oʻsha davrdagi Turkiya bu huquqqa qisman ega boʻlganiga qaramay, koʻplab [[Jurnalist|siyosiy]] tizimlarni tanqid [[Yozuvchi|qilgan]], qolaversa, 1980 yilgi davlat toʻntarishini tanqid qilgan va bu borada sud ishlarini boshlashga uringan koʻplab [[advokat]] va prokurorlar ishdan boʻshatildi. == LGBT == === Jinsiy orientatsiya === Turkiyada [[Gomoseksuallik|gomoseksuallikni]] taqiqlovchi qonun yoʻq, lekin tenglik nuqtai nazaridan gomoseksual turklar oʻzlarining qarama-qarshi jinsdagi vatandoshlari bilan bir xil darajada emas. Turkiyadagi jinsiy ozchiliklar uchun kamsitishga qarshi qonunlar, nikoh huquqi va boshqalar yoʻq. Gey boʻlish Turk Qurolli Kuchlarida xizmat qilish uchun toʻsiq boʻlib, anal tekshiruv kabi „dalil“ topish maqsadida birovning gomoseksualligini isbotlash uchun tibbiy va psixologik testlar oʻtkaziladi. Va bu testlar natijasida gomoseksual boʻlgan odamlarda Xalqaro [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]]<nowiki/>ning kasalliklar tasnifiga kiritilmagan psixoseksual buzilish deb ataladigan kasallik aniqlanib, harbiy xizmatga yaroqsizligi haqida bayonot yoziladi. 1993-yil 1- yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) gomoseksuallikni „Kasalliklarning xalqaro tasnifi“ dan chiqarib tashladi. ICD 10-moddasida aytilishicha, „jinsiy orientatsiya oʻz-oʻzidan buzilishi kasallik deb hisoblanmaydi“<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ntv.com.tr/saglik/escinsellik-hastalik-degil-yonelimdir,5tVGGEkcLkKOz_sHzRSw8g|sarlavha="Eşcinsellik hastalık değil yönelimdir"|qaralgan sana=14 Mayıs 2021|til=Türkçe|ish=www.ntv.com.tr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210514170909/https://www.ntv.com.tr/saglik/escinsellik-hastalik-degil-yonelimdir,5tVGGEkcLkKOz_sHzRSw8g|arxivsana=14 Mayıs 2021}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psikiyatri.org.tr/presses.aspx?press=283&type=24|sarlavha=''TPD Ve Cetad Ortak Basın Açıklaması: Eşcinsellik Hastalık Değildir''.|qaralgan sana=1 Nisan 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121102111550/http://www.psikiyatri.org.tr/presses.aspx?press=283&type=24|arxivsana=2 Kasım 2012}}</ref>. == Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudi == [[Yevropa Ittifoqi]] jarayonida Turkiyadan koʻplab ishlar Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudiga olib borildi. Ulardan bir nechtasi quyidagicha : === Shaxs erkinliklari nuqtai nazaridan === * Turkiya Respublikasi oliy taʼlim muassasalarida kiyinish qoidalarini tartibga solish. === Iqtisodiy tengsizliklar === * Xususiy sektorda bir xil maqomda ishlaydigan erkaklar va ayollar uchun turli xil ish haqi. * Ayollarga ish haqi boʻyicha 2-toifa odamdek munosabatda boʻlish. === Qiynoqlar haqida === * Hujum tufayli qamoqdagi yomon muomala va oʻlim holatlari. === Muloqot erkinligi toʻgʻrisida === * qamoqxonalarda mashq qilish; mahkumning qarindoshi boʻlmaganlar bilan muloqot qila olmasligi. ==== Veb-saytlarga nisbatan qoʻllaniladigan taqiqlar ==== Yevropa Ittifoqi jarayonining muhim subyektlaridan biri boʻlgan aloqa va axborot olish huquqining buzilishi sifatida: * [http://tr.wikipedia.org/wiki/Youtube#YouTube.27a_T.C3.BCrkiye.27den_eri. C5.9Fimin_engellenmesi Turkiyadan YouTube-ga kirishni blokirovka qilish] 2008-yilning 16- noyabr kuni Wayback Machine saytida tasdiqlandi. Bu Yevropa Ittifoqi Taftish komissiyasi tomonidan baholanmoqda va bu Yevropa Ittifoqi jarayoni uchun muhim boʻlimlarni ochishga toʻsqinlik qiladi. == Tegishli maqolalar == * Turkiya Inson huquqlari va tenglik instituti == Manba == [[Turkum:Turkiyada inson huquqlari| ]] 01w9ou2jlttw5qpswkdfmu4lsrdwkn5 Turkiya qishloqlari 0 838523 5999625 5303399 2026-04-20T13:58:54Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999625 wikitext text/x-wiki '''Qishloq''' ({{Lang-tr|köy}}) [[Turkiya|Turkiyadagi]] eng kichik aholi punktidir. == Ierarxik model == 81 viloyat ({{Lang-tr|il}}) Turkiyada. Har bir viloyat hokimi ''[[Voliy|vali]]'' deb ataladi. Har bir viloyatda bir qancha [[Ilche|ilce]] (tuman) mavjud. Aholi eng koʻp boʻlgan [[Istanbul|Istanbulda]] tumanlar soni 39 ta. Ammo kichik viloyatlarda bu raqam 3 tagacha kam boʻlishi mumkin. 51 ta viloyatda viloyat markazi ham xuddi shu nomdagi markaziy tuman sifatida tanilgan tumandir. (yaʼni, [[Karaman (viloyat)|Karaman viloyatining]] markaziy tumani [[Karaman]] deb ataladi) 30 ta viloyatda poytaxt ham markaziy tumanlarga boʻlingan hamda ularning barchasi noyob nomlarga ega. Tumanlarning umumiy soni 919 ta (shu jumladan 51 ta markaziy tuman). Har bir tuman hokimi [[Kaymakam|"kaymakam"]] deb ataladi. == Qishloqlar == Turkiyada 30000 dan ortiq qishloq bor. [[Usmonli imperiyasi]] davrida qishloqlar karye deb atalgan, Turkiyada esa koʻy deb atalgan. Har bir viloyatda bir necha yuz qishloq bor. Barcha qishloqlar tumanlarning qishloq hududlarida joylashgan. Qishloq boshliqlari muhta deb ataladi. Turkiya Respublikasining dastlabki yillarida chekka hududlardagi qishloqlar uchun [[bucak]] deb nomlangan kichik tumanlar tashkil etilgan edi. Qishloqlardan biri sifatida tuman markazi tanlandi. Endi ular 51 viloyatda yuridik shaxs sifatida davom etayotgan boʻlsalar-da, ularning maʼmuriy funktsiyasi yoʻq. == Qishloqlar mahalla sifatida == 6360-sonli qonunga ko‘ra, 2013-yildan boshlab 30 ta viloyatda qishloqlar rasman mahalla sifatida ko‘rib chiqildi, ({{Lang-tr|mahalle}}) tumanlar<ref>[http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121206-1.htm Official gazette {{In lang|tr}}]</ref>. Shunday qilib, tuman markazlaridagi munitsipalitetlar qishloqlar uchun ham javobgar boʻlgan. Mahalla deb oʻzgartirilgan qishloqlar hamda tumanlar soni 16803 tani tashkil etadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kesfetmekicinbak.com/30-martta-bir-gecede-16-bin-koy-kente-katildi/3769n.aspx|sarlavha=Atlas essay Yusuf Yavuz|til=tr|qaralgan sana=2014-04-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150316065734/http://kesfetmekicinbak.com/30-martta-bir-gecede-16-bin-koy-kente-katildi/3769n.aspx|arxivsana=2015-03-16}}</ref>. Ammo bu yuridik tashkilot boshqa 51 viloyatdagi umumiy aholisi 8,7% boʻlgan 18214 qishloqqa taʼsir qilmaydi<ref>[http://www.tuik.gov.tr/HbGetirHTML.do?id=15974 Statistical Institute {{In lang|tr}}]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Shunday qilib, boshqa qishloqlar, oʻz munitsipalitetlariga ega boʻlgan aholi gavjum qishloqlardan tashqari, ({{Lang-tr|belde}}) muhtorlar olib boradigan kommunal xizmatlardan boshqa hech qanday kommunal xizmatlari yoʻq. == Galereya == Turk qishloqlarining ayrim misollari (Chakırlar va Ayvalidan tashqari ularning barchasi rasman mahalla deb ataladi.<gallery> Fayl:Hayriye inegol 001.jpg|alt=Hayriye (Bursa viloyatining Inegöl tumani)|Hayriye Fayl:Cami cevresi.jpg|alt=Chaqirlar (Chanqiri viloyatining Yaprakli tumani)|[[Çakırlar, Yapraklı|Çhaqırlar]]<br /> Fayl:IMG 0221 Harbiye - Hatay province - Turkey.jpg|alt=(Hatay viloyatining Antakya markaziy tumani)|[[Harbiye, Antakya|Harbiye]]<br /> Fayl:Denizciler.jpg|alt=(Hatay viloyatining Iskenderun tumani)|[[Denizciler, İskenderun|Denizciler]] <br /><br /> Fayl:Mordoğan1.jpg|[[Mordoğan, Karaburun|Mordoğan]] <br /><br />(Izmir viloyatining Karaburun tumani) Fayl:Cemilli, Mersin Province.jpg|[[Cemilli, Mersin|Cemilli]] <br /><br />(Mersin viloyatining Mezitli markaziy tumani) Fayl:Limonlu Mersin Province.jpg|[[Limonlu, Erdemli|Limonlu]] <br /><br />(Mersin viloyatining Erdemli tumani) Fayl:Selimiye koyu.jpg|[[Selimiye, Marmaris]]<br /><br />(Mug'la viloyatining Marmaris tumani) Fayl:DalyanTurkey.jpg|[[Dalyan, Ortaca|Dalyan]] (Mug'la viloyatining O'rtaja tumani) Fayl:Ayvalı, Nevşehir.jpg|[[Ayvalı, Ürgüp|Ayvalı]] <br /><br />(Nevshehir viloyatining Ürgüp tumani Fayl:Kumbag Tekirdag 2010.jpg|[[Kumbağ, Tekirdağ|Kumbağ]] <br /><br />(Tekirdag viloyatining Suleymanpasha markaziy tumani) Fayl:Keferze 07.JPG|[[Altıntaş, Midyat|Altıntaş]] <br /><br />Mardin viloyatining Midyat tumani </gallery> == Manbalar == <references /> [[Turkum:Turkiya qishloqlari| ]] 7i168l2ft76joy8mcekjy091k18oqte Delice (Yerkoy) 0 839785 5999605 5337635 2026-04-20T13:43:01Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999605 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {| |}{{Bilgiquti aholi punkti | mamlakat = Turkiya }} '''Delice''' — [[Yozgat (viloyat)|Yozgat]] viloyatining Yerkoʻy tumaniga qarashli qishloq . == tarix == Qishloqning eski nomi 1928 yildagi yozuvlarda '''Hyuk Abdallar''' deb qayd etilgan. <ref name="nişan">{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=34708&haritasi=delice|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=18 Eylül 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210930230746/https://nisanyanmap.com/?yer=34708&haritasi=delice|arxivsana=30 Eylül 2021}}</ref> Qishloq Yozgat shahar markazidan 50 metr uzoqlikda joylashgan.&nbsp;km, Yerköy shahar markaziga 10&nbsp;km uzoqlikda. <ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=264814|sarlavha=Delice Köyü|qaralgan sana=18 Eylül 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150607011956/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=264814|arxivsana=7 Haziran 2015}}</ref> Qishloq Yerko'yning janubi-sharqida va TCDD Anqara-Kayseri an'anaviy poezd liniyasi va Delice daryosi bo'yida joylashgan . <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haritatr.com/delice-koyu-haritasi-mb5ba|sarlavha=Arşivlenmiş kopya|qaralgan sana=30 Eylül 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210930225244/https://www.haritatr.com/delice-koyu-haritasi-mb5ba|arxivsana=30 Eylül 2021}}</ref> {| class="wikitable" width="200" ! colspan="2" |Qishloq aholisining yillar bo'yicha ma'lumotlari |- | align="center" | 2020 | align="right" | 134 |- | align="center" | 2019 | align="right" | 138 |- | align="center" | 2018 | align="right" | 137 |- | align="center" | 2017 yil | align="right" | 139 |- | align="center" | 2016 yil | align="right" | 116 |- | align="center" | 2015 yil | align="right" | 126 |- | align="center" | 2014 yil | align="right" | 126 |- | align="center" | 2013 yil | align="right" | 143 |- | align="center" | 2012 yil | align="right" | 165 |- | align="center" | 2011 yil | align="right" | 169 |- | align="center" | 2010 yil | align="right" | 168 |- | align="center" | 2009 yil | align="right" | 173 |- | align="center" | 2008 yil | align="right" | 182 |- | align="center" | 2007 yil | align="right" | 157 |- | align="center" | 2000 | align="right" | 265 <ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=264814|sarlavha=Delice Köyü|qaralgan sana=18 Eylül 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150607011956/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=264814|arxivsana=7 Haziran 2015}}</ref> |- | align="center" | 1990 yil | align="right" | 434 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1985 yil | align="right" | 454 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1965 yil | align="right" | 484 <ref name="TÜİK1965">{{Veb manbasi|url=https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf|sarlavha=1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş|sana=1968|qaralgan sana=18 Şubat 2020|nashriyot=kutuphane.tuik.gov.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200218085143/https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf|arxivsana=18 Şubat 2020}}</ref> |} == Manba == {{Manbalar|2}} == Havolalar == [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] msx98ah7apb9m1ccj13kj6arqoex0im 5999606 5999605 2026-04-20T13:43:13Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Yozgat viloyati aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999606 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {| |}{{Bilgiquti aholi punkti | mamlakat = Turkiya }} '''Delice''' — [[Yozgat (viloyat)|Yozgat]] viloyatining Yerkoʻy tumaniga qarashli qishloq . == tarix == Qishloqning eski nomi 1928 yildagi yozuvlarda '''Hyuk Abdallar''' deb qayd etilgan. <ref name="nişan">{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=34708&haritasi=delice|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=18 Eylül 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210930230746/https://nisanyanmap.com/?yer=34708&haritasi=delice|arxivsana=30 Eylül 2021}}</ref> Qishloq Yozgat shahar markazidan 50 metr uzoqlikda joylashgan.&nbsp;km, Yerköy shahar markaziga 10&nbsp;km uzoqlikda. <ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=264814|sarlavha=Delice Köyü|qaralgan sana=18 Eylül 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150607011956/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=264814|arxivsana=7 Haziran 2015}}</ref> Qishloq Yerko'yning janubi-sharqida va TCDD Anqara-Kayseri an'anaviy poezd liniyasi va Delice daryosi bo'yida joylashgan . <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haritatr.com/delice-koyu-haritasi-mb5ba|sarlavha=Arşivlenmiş kopya|qaralgan sana=30 Eylül 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210930225244/https://www.haritatr.com/delice-koyu-haritasi-mb5ba|arxivsana=30 Eylül 2021}}</ref> {| class="wikitable" width="200" ! colspan="2" |Qishloq aholisining yillar bo'yicha ma'lumotlari |- | align="center" | 2020 | align="right" | 134 |- | align="center" | 2019 | align="right" | 138 |- | align="center" | 2018 | align="right" | 137 |- | align="center" | 2017 yil | align="right" | 139 |- | align="center" | 2016 yil | align="right" | 116 |- | align="center" | 2015 yil | align="right" | 126 |- | align="center" | 2014 yil | align="right" | 126 |- | align="center" | 2013 yil | align="right" | 143 |- | align="center" | 2012 yil | align="right" | 165 |- | align="center" | 2011 yil | align="right" | 169 |- | align="center" | 2010 yil | align="right" | 168 |- | align="center" | 2009 yil | align="right" | 173 |- | align="center" | 2008 yil | align="right" | 182 |- | align="center" | 2007 yil | align="right" | 157 |- | align="center" | 2000 | align="right" | 265 <ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=264814|sarlavha=Delice Köyü|qaralgan sana=18 Eylül 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150607011956/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=264814|arxivsana=7 Haziran 2015}}</ref> |- | align="center" | 1990 yil | align="right" | 434 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1985 yil | align="right" | 454 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1965 yil | align="right" | 484 <ref name="TÜİK1965">{{Veb manbasi|url=https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf|sarlavha=1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş|sana=1968|qaralgan sana=18 Şubat 2020|nashriyot=kutuphane.tuik.gov.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200218085143/https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf|arxivsana=18 Şubat 2020}}</ref> |} == Manba == {{Manbalar|2}} == Havolalar == [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] [[Turkum:Yozgat viloyati aholi punktlari]] bqa38osu2hzprd9ebwp0d189o9s3k9m Barot sulton 0 841578 5999991 5766449 2026-04-21T09:00:16Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999991 wikitext text/x-wiki {{ismdoshlar|Barot (ism)|Barot}} '''Barot sulton''' — mangʻitlar sulolasidan, Buxoro xoni [[Muhammad Rahimxon|Muhammad Rahimning]] ukasi. 1756—1758-yillarda [[Buxoro xonligi|Buxoro xonligida]] Samarqand bekligi hokimi<ref name=":2">{{Veb manbasi|url=http://www.vostlit.info/Texts/rus2/Sami/frametext1.htm|sarlavha=Tarixi salotini mangʻitiya|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220418130102/https://www.vostlit.info/Texts/rus2/Sami/frametext3.htm|arxivsana=2022-11-25|kirish sanasi=2022-11-25|til=rus tilida|yil=1962|nashriyot=Moskva. Izdatelstvo vostochnoy literaturi|muallif=[[Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy]]}}</ref>. == Tarixi == Barot sulton [[mangʻit]] urugʻidan boʻlgan [[Muhammad Hakimbiy otaliq|Muhammad Hakimbiy]] xonadonida tugʻilgan. Mangʻitlar sulolasining asoschisi Muhammad Rahimxon Samarqand va Oʻratepaani bosib olgach, ukasi Barot sultonni Samarqandga hokim etib tayinlaydi<ref name=":2" /><ref>Alexander Burnes, Travels into Bokhara being the account of a journey from India to Cabool, Tartary and Persia. Volume II. New Delhi, Madras, Asian educational services, 1992, s.358</ref><ref>Istoriya Kazaxstana v persidskix istochnikax. T.2. Almati: Dayk-press, 2005, s.282.</ref>. 1758-yilda Muhammad Rahimxon vafotidan keyin Buxorodan bir qancha viloyatlar ajralib chiqdi. Oʻratepa va [[Xoʻjand|Xoʻjand]] hokimi, yuz urugʻidan boʻlgan Fozilbiy Samarqand, Kattaqoʻrgʻon, Xatirchi va Jizzaxni egallaydi, natija Barot sultonning Samarqanddagi hukmronligi oʻz nihoyasiga yetadi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Mangʻitlar sulolasi]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] [[Turkum:Samarqand beklari]] so44hkdjolwo0lzk3tzsdtz8t8dxhx6 Avsha 0 841877 5999543 3847072 2026-04-20T13:12:55Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999543 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Avsa_island_aerial_view.jpg|thumb|200x200px| Avsa oroli]] [[Fayl:Balıkesir_(tr).svg|right|200x200px]] '''Avsa''' ( {{Lang|el|Ἀφησιά}} ''Afisia'', o'rta asr yunoncha : Ἀphosia ''Aphousia'' ), [[Marmar dengizi|Marmar dengizidagi]] orol. [[Istanbul|Istanbuldan]] dengiz avtobusida 2,5<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.avsa.com/ulasim.php|sarlavha=Arşivlenmiş kopya|qaralgan sana=15 Mayıs 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160504054536/http://www.avsa.com/ulasim.php|arxivsana=4 Mayıs 2016}}</ref> va Erdekgacha kemada 1 soat 50 daqiqa yo'l. [[Baliqesir|Baliqesirning]] Marmara tumaniga bog'langan aholi punktidir. Shahar markazidan 155&nbsp;km uzoqlikda joylashgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=129231|sarlavha=Mesafe Kaynak|qaralgan sana=28 Şubat 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150423090821/http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=129231|arxivsana=23 Nisan 2015}}</ref>. Avsha orolining boshqa nomi "Türkeli" oroli. Lekin "Turkeli" nomi "Avsha"ga o'zgartirildi<ref>Bu karar, Resmi Gazete'de 19.04.2005 tarihinde yayınlanmıştır. Kararın metni şöyledir : "Yer Adının Değiştirilmesine Dair Karar İçişleri Bakanlığından: Balıkesir İli Marmara ilçesine bağlı Avşa (Türkeli) Beldesinin isminin “AVŞA” olarak değiştirilmesi 5272 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi uyarınca uygun görülmüştür."</ref>. Arxipelaglar orasida maydon jihatidan Avsha oroli Marmara va Pashalimanı orollaridan keyingi o'rinda turadi. Uzunligi 7&nbsp;km, kengligi 4&nbsp;km. Oxirgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, orolda 2000 kishi istiqomat qiladi, 1965-yilda 1146 kishi, norasmiy ravishda esa 2500 kishi bo'lgan. Yozda Avsha oroli gavjum turizm mavsumi tufayli 90.000 - 100.000 kishini qabul qiladi. Yoz mavsumida 2 yoki 3 dengiz avtobusi va IDO kemalari rejali sayohatlarni amalga oshiradi. == Tarixi == Avshaning ilk tub aholisi haqidagi birinchi yozma maʼlumotlar geograf Strabon va tarixchi Pliniusning kitoblarida uchraydi. Hech qachon quruqlik holati jihatidan boy bo'lmagan va mustaqil boshqaruvga erisha olmagan orol, tarix davomida atrofidagi hukmron kuchga ergashgan. U nasroniy ruhoniylari uchun surgun joyi sifatida ishlatilgan. Hozirgacha tizimli qazish ishlari olib borilmagan. Biroq, ba'zi topilmalardan ma'lum bo'lishicha, ba'zi ibtidoiy jamoalar materik Kapidag' yarim orolini tark etishdan oldin orolda yashagan, ovchilik bilan kun kechirgan. Materik bilan aloqasi uzilganida yangi hayot tarzini ishlab chiqqan. Aholisi dehqonchilik, chorvachilik va ovchilik uchun sharoit yo'qligi hisobiga baliqchilik bilan kun kechirgan. Avshaning asrlar davomida o'zgargan ko'plab nomlari bor. Yunonlar orolni tark etishdan oldin, ular AFISSIA nomini ishlatishgan. Orolning nomi keyingi davrlarda Araplar oroli deb ham atalgan. Yaqinda orolning rasmiy nomi Turkeli edi. Keyinchalik, orolning tarixiy nomining turkcha versiyasi bo'lgan Avşaga o'zgartishdi. 1991-yil 2-noyabrda "Avsha oroli" nomi bilan munitsipalitetga aylandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21043.pdf|sarlavha=Belediye Kurulmasına Dair Kararlar|sana=6 Kasım 1991|qaralgan sana=12 Mayıs 2021|nashriyot=Resmî Gazete|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210512062054/https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21043.pdf|arxivsana=12 Mayıs 2021}}</ref>. 2012-yil 12-noyabrda Turkiya Oliy Millat Majlisi tomonidan qabul qilingan 6360-sonli qonun bilan maxsus hududga aylandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121206-1.htm|sarlavha=Kanun No. 6360|qaralgan sana=12 Nisan 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150615124332/http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121206-1.htm|arxivsana=15 Haziran 2015}}</ref>. == Geografik tuzilishi == Orol deyarli Turkiya quruqliklari bilan o'ralgan Marmar dengizida joylashgan. == Aholisi == {| class="wikitable" !Yil ! Aholi |- | 2012 | 2527 |- | 2011 | 2559 |- | 2010 | 2602 |- | 2009 | 2613 |- | 2008 | 2661 |- | 2007 | 1969 |- | 2000 | 2611 |- | 1990 | 2617 |- | 1985 | 1319 |- | 1980 | 1228 |} == Manbalar == {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Turkiya orollari]] [[Turkum:Osiyo orollari]] e7dbh16y01afl45idchaswkwxa10iv1 5999546 5999543 2026-04-20T13:13:14Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Osiyo orollari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999546 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Avsa_island_aerial_view.jpg|thumb|200x200px| Avsa oroli]] [[Fayl:Balıkesir_(tr).svg|right|200x200px]] '''Avsa''' ( {{Lang|el|Ἀφησιά}} ''Afisia'', o'rta asr yunoncha : Ἀphosia ''Aphousia'' ), [[Marmar dengizi|Marmar dengizidagi]] orol. [[Istanbul|Istanbuldan]] dengiz avtobusida 2,5<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.avsa.com/ulasim.php|sarlavha=Arşivlenmiş kopya|qaralgan sana=15 Mayıs 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160504054536/http://www.avsa.com/ulasim.php|arxivsana=4 Mayıs 2016}}</ref> va Erdekgacha kemada 1 soat 50 daqiqa yo'l. [[Baliqesir|Baliqesirning]] Marmara tumaniga bog'langan aholi punktidir. Shahar markazidan 155&nbsp;km uzoqlikda joylashgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=129231|sarlavha=Mesafe Kaynak|qaralgan sana=28 Şubat 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150423090821/http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=129231|arxivsana=23 Nisan 2015}}</ref>. Avsha orolining boshqa nomi "Türkeli" oroli. Lekin "Turkeli" nomi "Avsha"ga o'zgartirildi<ref>Bu karar, Resmi Gazete'de 19.04.2005 tarihinde yayınlanmıştır. Kararın metni şöyledir : "Yer Adının Değiştirilmesine Dair Karar İçişleri Bakanlığından: Balıkesir İli Marmara ilçesine bağlı Avşa (Türkeli) Beldesinin isminin “AVŞA” olarak değiştirilmesi 5272 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi uyarınca uygun görülmüştür."</ref>. Arxipelaglar orasida maydon jihatidan Avsha oroli Marmara va Pashalimanı orollaridan keyingi o'rinda turadi. Uzunligi 7&nbsp;km, kengligi 4&nbsp;km. Oxirgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, orolda 2000 kishi istiqomat qiladi, 1965-yilda 1146 kishi, norasmiy ravishda esa 2500 kishi bo'lgan. Yozda Avsha oroli gavjum turizm mavsumi tufayli 90.000 - 100.000 kishini qabul qiladi. Yoz mavsumida 2 yoki 3 dengiz avtobusi va IDO kemalari rejali sayohatlarni amalga oshiradi. == Tarixi == Avshaning ilk tub aholisi haqidagi birinchi yozma maʼlumotlar geograf Strabon va tarixchi Pliniusning kitoblarida uchraydi. Hech qachon quruqlik holati jihatidan boy bo'lmagan va mustaqil boshqaruvga erisha olmagan orol, tarix davomida atrofidagi hukmron kuchga ergashgan. U nasroniy ruhoniylari uchun surgun joyi sifatida ishlatilgan. Hozirgacha tizimli qazish ishlari olib borilmagan. Biroq, ba'zi topilmalardan ma'lum bo'lishicha, ba'zi ibtidoiy jamoalar materik Kapidag' yarim orolini tark etishdan oldin orolda yashagan, ovchilik bilan kun kechirgan. Materik bilan aloqasi uzilganida yangi hayot tarzini ishlab chiqqan. Aholisi dehqonchilik, chorvachilik va ovchilik uchun sharoit yo'qligi hisobiga baliqchilik bilan kun kechirgan. Avshaning asrlar davomida o'zgargan ko'plab nomlari bor. Yunonlar orolni tark etishdan oldin, ular AFISSIA nomini ishlatishgan. Orolning nomi keyingi davrlarda Araplar oroli deb ham atalgan. Yaqinda orolning rasmiy nomi Turkeli edi. Keyinchalik, orolning tarixiy nomining turkcha versiyasi bo'lgan Avşaga o'zgartishdi. 1991-yil 2-noyabrda "Avsha oroli" nomi bilan munitsipalitetga aylandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21043.pdf|sarlavha=Belediye Kurulmasına Dair Kararlar|sana=6 Kasım 1991|qaralgan sana=12 Mayıs 2021|nashriyot=Resmî Gazete|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210512062054/https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21043.pdf|arxivsana=12 Mayıs 2021}}</ref>. 2012-yil 12-noyabrda Turkiya Oliy Millat Majlisi tomonidan qabul qilingan 6360-sonli qonun bilan maxsus hududga aylandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121206-1.htm|sarlavha=Kanun No. 6360|qaralgan sana=12 Nisan 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150615124332/http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121206-1.htm|arxivsana=15 Haziran 2015}}</ref>. == Geografik tuzilishi == Orol deyarli Turkiya quruqliklari bilan o'ralgan Marmar dengizida joylashgan. == Aholisi == {| class="wikitable" !Yil ! Aholi |- | 2012 | 2527 |- | 2011 | 2559 |- | 2010 | 2602 |- | 2009 | 2613 |- | 2008 | 2661 |- | 2007 | 1969 |- | 2000 | 2611 |- | 1990 | 2617 |- | 1985 | 1319 |- | 1980 | 1228 |} == Manbalar == {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Turkiya orollari]] tm0slw39unh7b4zq267d01tts7ox93e Yekbas 0 844593 5999487 3335225 2026-04-20T12:23:21Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya mahallalari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999487 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti|mamlakat=Turkiya|mintaqa=Yevrosiyo|nomi=Yekbas|vaqt mintaqasi=+3:00}} ''Yekbas''' — [[Çorum (viloyat)|Chorum]] viloyatining Boʻgʻazkale tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi. == Tarix == Qishloq 1928-yildan beri shu nom bilan atalgan<ref name="nişan">{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=10105&haritasi=yekbas|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=23 Mart 2022|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220323104936/https://nisanyanmap.com/?yer=10105&haritasi=yekbas|arxivsana=23 Mart 2022}}</ref>. 7 Prezident [[Kenan Evren]] 1988-yilda qishloqqa qilgan tashrifi chogʻida qishloqning nomi boʻlgan „Yekbas“ nomi „oʻyinchilar“ni uygʻotayotganini aytib, uni oʻzgartirishni talab qildi. Shundan keyin qishloqning nomi koʻp oʻtmay '''Evren''' boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sabah.com.tr/yasam/2010/09/07/evren_magduru_kasaba_adini_istiyor|sarlavha='Evren' mağduru kasaba adını istiyor|sana=7 Eylül 2010|qaralgan sana=6 Mayıs 2020|nashriyot=sabah.com.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100910161913/https://www.sabah.com.tr/yasam/2010/09/07/evren_magduru_kasaba_adini_istiyor|arxivsana=10 Eylül 2010}}</ref>. 1991-yil 2-noyabrda munitsipalitet maqomiga ega boʻlgan munitsipalitetga aylandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21043.pdf|sarlavha=Belediye Kurulmasına Dair Kararlar|sana=6 Kasım 1991|qaralgan sana=12 Mayıs 2021|nashriyot=Resmî Gazete|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210512062054/https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21043.pdf|arxivsana=12 Mayıs 2021}}</ref>. Shahar 2011-yilda Ichki ishlar vazirligining nomini oʻzgartirish toʻgʻrisidagi qarori bilan yana Yekbas nomini oldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.yaylahaber.com.tr/bogazkale/necip-hocuk-beldemiz-ata-yadigari-ismine-kavustu-h3136.html|sarlavha=Necip Höçük ''Beldemiz Ata Yadigarı İsmine Kavuştu”|sana=22 Şubat 2011|qaralgan sana=6 Mayıs 2020|nashriyot=yaylahaber.com.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200516182217/http://www.yaylahaber.com.tr/bogazkale/necip-hocuk-beldemiz-ata-yadigari-ismine-kavustu-h3136.html|arxivsana=16 Mayıs 2020}}</ref>. Yekbasning munitsipalitet maqomi 2013-yilda tugatilib, uning aholisi 2000 kishidan kamaygan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=İşte Kapatılacak 559 Belde !|url=https://www.kamudan.com/belediyeler/iste-kapatilacak-559-belde-h6578.html|nashriyot=kamudan.com|qaralgan sana=7 Temmuz 2020|sana=10 Ekim 2012|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181027073532/https://www.kamudan.com/belediyeler/iste-kapatilacak-559-belde-h6578.html|arxivsana=27 Ekim 2018}}</ref>. == Geografiya == Qishloq Chorum shahar markazidan 100 metr uzoqlikda joylashgan. Bogʻozqal’a shahar markaziga 3 km uzoqlikda joylashgan<ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=129015|sarlavha=Yekbas Belediyesi|qaralgan sana=23 Mart 2022|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160313071948/http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=129015|arxivsana=5 Mart 2016}}</ref>. == Aholi == {| class="wikitable" width="200" ! colspan="2" |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |- | align="center" | 2021-yil | align="center" | 833 |- | align="center" | 2020-yil | align="center" | 854 |- | align="center" | 2019-yil | align="center" | 853 |- | align="center" | 2018-yil | align="center" | 836 |- | align="center" | 2017-yil | align="center" | 830 |- | align="center" | 2016-yil | align="center" | 844 |- | align="center" | 2015-yil | align="center" | 885 |- | align="center" | 2014-yil | align="center" | 938 |- | align="center" | 2013-yil | align="center" | 964 |- | align="center" | 2012-yil | align="center" | 987 <ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=129015|sarlavha=Yekbas Belediyesi|qaralgan sana=23 Mart 2022|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160313071948/http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=129015|arxivsana=5 Mart 2016}}</ref> |- | align="center" | 2011-yil | align="center" | 1.033 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2010-yil | align="center" | 1055 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2009-yil | align="center" | 1.132 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2008-yil | align="center" | 1196 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2007-yil | align="center" | 1302 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2000-yil | align="center" | 1882 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1990-yil | align="center" | 2.033 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1985-yil | align="center" | 2220 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1980-yil | align="center" | 1885 <ref name="YER" /> |} == Boshqaruv == === Meriyasi === {| class="wikitable" width="270" !Saylangan yil ! Hokimlar <ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=129015|sarlavha=Yekbas Belediyesi|qaralgan sana=23 Mart 2022|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160313071948/http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=129015|arxivsana=5 Mart 2016}}</ref> |- | 2009-yil | Necip Hochuk (MHP) |- | 2004-yil | Musa Tok (DYP) |- | 1999-yil | Musa Tok (FP) |- | 1994-yil | Musa Gokchek (MHP) |- | 1992-yil | Musa Gökçek (MÇP)<ref>Milliyet Gazetesi, 08.06.1992, sf. 7</ref> |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Turkiya mahallalari]] 7ndr831wucp4xb7p9d8sh2hsb7j9p9s Ikkinchi Qohira konferensiyasi 0 845577 5999576 3979227 2026-04-20T13:28:30Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Tarix]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya tarixi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999576 wikitext text/x-wiki '''Ikkinchi Qohira konferensiyasi''' [[1943]]-yil 4-6-dekabr kunlari [[Qohira|Qohirada]] boʻlib oʻtdi va [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi jahon urushiga]] qoʻshilishi mumkinligiga bagʻishlandi. Uchrashuvda [[AQSh prezidenti]] [[Franklin D. Roosevelt|Franklin D.]] [[Franklin D. Roosevelt|Ruzvelt]], [[Birlashgan Qirollik bosh vaziri|Buyuk Britaniya Bosh vaziri]] [[Winston Churchill|Uinston Cherchill]] va [[Turkiya Prezidentlari roʻyxati|Turkiya Prezidenti]] [[İsmet İnönü|Ismet İnönü]] . 1941-yilgacha Ruzvelt va Cherchill Turkiyaning betarafligi [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharqdagi]] strategik [[Neft|neft zaxiralarini]] oʻzlashtirishiga toʻsqinlik [[Berlin-Rim oʻqi|qilib]], [[Birlashgan millatlar|ittifoqchilar]] manfaatlariga xizmat qiladi, degan fikrda edi. Ammo 1942-yilgi kampaniyadan so'ng Ruzvelt va Cherchill o'z fikrlarini o'zgartirdilar. Cherchill turklar [[Bolqon yarim oroli|Bolqonda]] yangi jabha ochishni xohlardi. 1943-yil 30-yanvarda Cherchill bu masalani muhokama qilish uchun [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Adana|Adana shahridan]] 23 km uzoqlikda joylashgan {{Tarjima qilinmagan 5|Енидже (Тарсус)|Енидже||Yenice, Tarsus}} da poyezd vagonida Inönü bilan yashirincha uchrashdi. Boshqa tomondan, Ruzvelt hamon Turkiyaning hujumi juda xavfli bo'ladi va Turkiyaning mumkin bo'lgan muvaffaqiyatsizligi ittifoqchilar uchun halokatli bo'ladi, deb hisoblardi<ref name=":0"/>. Inönü 11 yillik tinimsiz urushlar (Italiya-Turkiya, Bolqon urushlari, Birinchi jahon urushi va Turkiya Mustaqillik urushi) davomida oʻz mamlakati boshidan kechirgan mashaqqatlarni, hududi, aholisi va boyligidan ayrilganini juda yaxshi bilardi. 1911-22 yillar oralig'ida va Turkiyani imkon qadar uzoq vaqt davomida urushdan chetlashtirishga qaror qildi. Inönü, shuningdek, Turkiyaga moliyaviy va harbiy yordam kafolatlanishini, shuningdek, urushdan keyin Sovet qo'shinlari Turk bo'g'ozlariga bostirib kirgan taqdirda AQSh va Buyuk Britaniyaning Turkiya tomonida bo'lishini kafolatlashni xohladi, bu haqda Iosif Stalin allaqachon ochiq gapirgan edi<ref name=":0"/>. Sovet bosqinidan qo'rqish va Stalinning turk bo'g'ozlarini nazorat qilish istagi Turkiyani chet ellik neytrallik tamoyilidan voz kechishga va 1952-yilda NATOga a'zo bo'lishga majbur qildi. Ruzvelt va İnönü o'zlari xohlagan narsaga erishdilar, Cherchill esa natijadan biroz hafsalasi pir bo'ldi. Ehtimol, Turkiyaning ittifoqchilar tomonida urushga zudlik bilan kirishga ikkilanishining eng muhim sababi Cherchill Adanada va'da qilgan moliyaviy va harbiy yordam miqdorini kamaytirishi mumkin edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|til=en|url=http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm|sarlavha=армия США:" стратегическое планирование коалиционной войны, 1943-1944 " Морис Мэтлофф, глава XVI, стр. 379-380.|ish=Центр военной истории армии Соединенных Штатов, Вашингтон, округ Колумбия, 1990. Каталог библиотеки Конгресса номер карточки 53-61477. Первый печатный 1959-CMH Pub 1-4.|qaralgan sana=2017-12-04|arxivsana=2015-09-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924051816/http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm}}</ref>. 1943 -yil dekabriga kelib, Angliya-Amerika hukumati umumiy vaziyat 1943-yil bahorida kelishuvdagi eng yaxshi prognozlarda ilgari taklif qilinganidan ko'ra keskin o'zgargan deb hisobladi<ref name=":0" />. Inglizlar Saturn rejasiga yordamning qisqartirilgan ko'lamini taklif qildilar<ref name=":0" />. Turklar esa urushga kirganlaridan keyin oʻz vatanlarini himoya qilish uchun yetarli kuchga ega boʻlishlariga ishonch hosil qilishni istashdi va yangi reja ularning xavfsizlik ehtiyojlarini toʻliq qondirishiga shubha qilishdi. “Overlord” operatsiyasi boshlanishiga atigi olti oy qolgan Cherchill istamay Turkiyani mustahkamlash uchun zarur bo‘lgan resurslar va vaqtni berib bo‘lmaydi, degan xulosaga keldi<ref name=":0" />. Boshqa tomondan, Amerika shtablari boshliqlari va ularning rejalashtiruvchilari "Overlord" operatsiyasiga e'tibor qaratish uchun bu mumkin bo'lgan to'siq nihoyat olib tashlanganidan xotirjam bo'lishdi<ref name=":0" />. Konferensiya yakunida Turkiyaning betarafligini saqlab qolishga qaror qilindi<ref name=":0"/>. Shuningdek, Ittifoqchilarning mintaqadagi ehtimoliy havo operatsiyalari uchun Adana yaqinida Incirlik havo bazasini qurishga qaror qilindi, ammo qurilish ishlari Ikkinchi jahon urushi tugaganidan keyin boshlandi<ref name=":0" />. Incirlik havo bazasi keyinchalik Sovuq urush davrida NATO uchun muhim rol o'ynadi. Yana bir yechim Birmada Yaponiyaga qarshi Anakim operatsiyasini kechiktirish edi<ref name=":0" />. Ruzvelt va Inönü oʻzlari xohlagan narsaga erishdilar, Cherchill esa natijadan biroz hafsalasi pir boʻldi, chunki Turkiyaning urushda faol ishtirok etishi ularning janubi-sharqidagi ''“yumshoq qorniga”'' zarba berib, Germaniyaning magʻlubiyatini tezlashtirishiga ishondi. [[Yalta konferensiyasi|Yalta konferensiyasida]] faqat 1945-yil 1-martgacha [[Uchinchi reyx|Germaniya]] va [[Yaponiya imperiyasi|Yaponiya]] bilan rasman urushda boʻlgan davlatlargina [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|Birlashgan Millatlar Tashkilotiga]] kirishga ruxsat berilishi eʼlon<ref>{{Veb manbasi|url=http://tass.ru/obschestvo/1784494|sarlavha=Вступление Турции во Вторую мировую войну|sana=2015-02-23|nashriyot=[[ТАСС]]|muallif=Кирилл Титов|qaralgan sana=2018-01-26|arxivsana=2018-01-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180127084127/http://tass.ru/obschestvo/1784494}}</ref> soʻng Turkiya 1945-yil 23-fevralda ittifoqchilar tomonida urushga kirdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://tass.ru/obschestvo/1784494|sarlavha=Вступление Турции во Вторую мировую войну|sana=2015-02-23|nashriyot=[[ТАСС]]|muallif=Кирилл Титов|qaralgan sana=2018-01-26|arxivsana=2018-01-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180127084127/http://tass.ru/obschestvo/1784494}}</ref>. Muhokama qilinayotgan yana bir masala - Indochinaning fransuz mustamlaka imperiyasidan mustaqilligi bo'lib, Pentagon qog'ozlarida qisqacha qayd etilgan<ref>{{Veb manbasi|til=en|url=www.archives.gov/research/pentagon-papers|sarlavha=Документы Пентагона, Часть 1." Национальный архив США, правительство США, 8 июня 2011 г.,}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm AQSh armiyasi: "Koalitsiya urushini strategik rejalashtirish, 1943-1944" Moris Matloff, XVI bob, bet. 379-380.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150924051816/http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm |date=2015-09-24 }} Harbiy tarixning Архивная копия markazida arxivlangan, Qo'shma Shtatlar armiyasi, Vashington, 1990 yil. Kongress kutubxonasi katalogi karta raqami 53-61477. Birinchi bosilgan 1959-CMH Pub 1-4. * {{Книга|заглавие=Command Decisions|ссылка=http://www.history.army.mil/books/70-7_0.htm|издательство=United States Army Center of Military History, Washington D.C.|год=2000 (reissue from 1960)|часть=Chapter 10: Overlord Versus the Mediterranean at the Cairo-Tehran Conferences|ссылка часть=http://www.history.army.mil/books/70-7_10.htm|ref=Leighton|автор=Leighton, Richard M.|ответственный=Kent Roberts Greenfield}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20071230145455/http://www.history.army.mil/books/70-7_0.htm |date=2007-12-30 }} * [http://ww2db.com/battle_spec.php?battle_id=142 Ikkinchi jahon urushi ma'lumotlar bazasi: Ikkinchi Qohira konferentsiyasi (1943 yil 4-6 dekabr)] [[Turkum:Turkiya tarixi]] [[Turkum:Turkiya]] d4k4i19lbsmf115a4a6s2fsov8l81ts 5999577 5999576 2026-04-20T13:28:38Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Ikkinchi Jahon Urushi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999577 wikitext text/x-wiki '''Ikkinchi Qohira konferensiyasi''' [[1943]]-yil 4-6-dekabr kunlari [[Qohira|Qohirada]] boʻlib oʻtdi va [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi jahon urushiga]] qoʻshilishi mumkinligiga bagʻishlandi. Uchrashuvda [[AQSh prezidenti]] [[Franklin D. Roosevelt|Franklin D.]] [[Franklin D. Roosevelt|Ruzvelt]], [[Birlashgan Qirollik bosh vaziri|Buyuk Britaniya Bosh vaziri]] [[Winston Churchill|Uinston Cherchill]] va [[Turkiya Prezidentlari roʻyxati|Turkiya Prezidenti]] [[İsmet İnönü|Ismet İnönü]] . 1941-yilgacha Ruzvelt va Cherchill Turkiyaning betarafligi [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharqdagi]] strategik [[Neft|neft zaxiralarini]] oʻzlashtirishiga toʻsqinlik [[Berlin-Rim oʻqi|qilib]], [[Birlashgan millatlar|ittifoqchilar]] manfaatlariga xizmat qiladi, degan fikrda edi. Ammo 1942-yilgi kampaniyadan so'ng Ruzvelt va Cherchill o'z fikrlarini o'zgartirdilar. Cherchill turklar [[Bolqon yarim oroli|Bolqonda]] yangi jabha ochishni xohlardi. 1943-yil 30-yanvarda Cherchill bu masalani muhokama qilish uchun [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Adana|Adana shahridan]] 23 km uzoqlikda joylashgan {{Tarjima qilinmagan 5|Енидже (Тарсус)|Енидже||Yenice, Tarsus}} da poyezd vagonida Inönü bilan yashirincha uchrashdi. Boshqa tomondan, Ruzvelt hamon Turkiyaning hujumi juda xavfli bo'ladi va Turkiyaning mumkin bo'lgan muvaffaqiyatsizligi ittifoqchilar uchun halokatli bo'ladi, deb hisoblardi<ref name=":0"/>. Inönü 11 yillik tinimsiz urushlar (Italiya-Turkiya, Bolqon urushlari, Birinchi jahon urushi va Turkiya Mustaqillik urushi) davomida oʻz mamlakati boshidan kechirgan mashaqqatlarni, hududi, aholisi va boyligidan ayrilganini juda yaxshi bilardi. 1911-22 yillar oralig'ida va Turkiyani imkon qadar uzoq vaqt davomida urushdan chetlashtirishga qaror qildi. Inönü, shuningdek, Turkiyaga moliyaviy va harbiy yordam kafolatlanishini, shuningdek, urushdan keyin Sovet qo'shinlari Turk bo'g'ozlariga bostirib kirgan taqdirda AQSh va Buyuk Britaniyaning Turkiya tomonida bo'lishini kafolatlashni xohladi, bu haqda Iosif Stalin allaqachon ochiq gapirgan edi<ref name=":0"/>. Sovet bosqinidan qo'rqish va Stalinning turk bo'g'ozlarini nazorat qilish istagi Turkiyani chet ellik neytrallik tamoyilidan voz kechishga va 1952-yilda NATOga a'zo bo'lishga majbur qildi. Ruzvelt va İnönü o'zlari xohlagan narsaga erishdilar, Cherchill esa natijadan biroz hafsalasi pir bo'ldi. Ehtimol, Turkiyaning ittifoqchilar tomonida urushga zudlik bilan kirishga ikkilanishining eng muhim sababi Cherchill Adanada va'da qilgan moliyaviy va harbiy yordam miqdorini kamaytirishi mumkin edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|til=en|url=http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm|sarlavha=армия США:" стратегическое планирование коалиционной войны, 1943-1944 " Морис Мэтлофф, глава XVI, стр. 379-380.|ish=Центр военной истории армии Соединенных Штатов, Вашингтон, округ Колумбия, 1990. Каталог библиотеки Конгресса номер карточки 53-61477. Первый печатный 1959-CMH Pub 1-4.|qaralgan sana=2017-12-04|arxivsana=2015-09-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924051816/http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm}}</ref>. 1943 -yil dekabriga kelib, Angliya-Amerika hukumati umumiy vaziyat 1943-yil bahorida kelishuvdagi eng yaxshi prognozlarda ilgari taklif qilinganidan ko'ra keskin o'zgargan deb hisobladi<ref name=":0" />. Inglizlar Saturn rejasiga yordamning qisqartirilgan ko'lamini taklif qildilar<ref name=":0" />. Turklar esa urushga kirganlaridan keyin oʻz vatanlarini himoya qilish uchun yetarli kuchga ega boʻlishlariga ishonch hosil qilishni istashdi va yangi reja ularning xavfsizlik ehtiyojlarini toʻliq qondirishiga shubha qilishdi. “Overlord” operatsiyasi boshlanishiga atigi olti oy qolgan Cherchill istamay Turkiyani mustahkamlash uchun zarur bo‘lgan resurslar va vaqtni berib bo‘lmaydi, degan xulosaga keldi<ref name=":0" />. Boshqa tomondan, Amerika shtablari boshliqlari va ularning rejalashtiruvchilari "Overlord" operatsiyasiga e'tibor qaratish uchun bu mumkin bo'lgan to'siq nihoyat olib tashlanganidan xotirjam bo'lishdi<ref name=":0" />. Konferensiya yakunida Turkiyaning betarafligini saqlab qolishga qaror qilindi<ref name=":0"/>. Shuningdek, Ittifoqchilarning mintaqadagi ehtimoliy havo operatsiyalari uchun Adana yaqinida Incirlik havo bazasini qurishga qaror qilindi, ammo qurilish ishlari Ikkinchi jahon urushi tugaganidan keyin boshlandi<ref name=":0" />. Incirlik havo bazasi keyinchalik Sovuq urush davrida NATO uchun muhim rol o'ynadi. Yana bir yechim Birmada Yaponiyaga qarshi Anakim operatsiyasini kechiktirish edi<ref name=":0" />. Ruzvelt va Inönü oʻzlari xohlagan narsaga erishdilar, Cherchill esa natijadan biroz hafsalasi pir boʻldi, chunki Turkiyaning urushda faol ishtirok etishi ularning janubi-sharqidagi ''“yumshoq qorniga”'' zarba berib, Germaniyaning magʻlubiyatini tezlashtirishiga ishondi. [[Yalta konferensiyasi|Yalta konferensiyasida]] faqat 1945-yil 1-martgacha [[Uchinchi reyx|Germaniya]] va [[Yaponiya imperiyasi|Yaponiya]] bilan rasman urushda boʻlgan davlatlargina [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|Birlashgan Millatlar Tashkilotiga]] kirishga ruxsat berilishi eʼlon<ref>{{Veb manbasi|url=http://tass.ru/obschestvo/1784494|sarlavha=Вступление Турции во Вторую мировую войну|sana=2015-02-23|nashriyot=[[ТАСС]]|muallif=Кирилл Титов|qaralgan sana=2018-01-26|arxivsana=2018-01-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180127084127/http://tass.ru/obschestvo/1784494}}</ref> soʻng Turkiya 1945-yil 23-fevralda ittifoqchilar tomonida urushga kirdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://tass.ru/obschestvo/1784494|sarlavha=Вступление Турции во Вторую мировую войну|sana=2015-02-23|nashriyot=[[ТАСС]]|muallif=Кирилл Титов|qaralgan sana=2018-01-26|arxivsana=2018-01-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180127084127/http://tass.ru/obschestvo/1784494}}</ref>. Muhokama qilinayotgan yana bir masala - Indochinaning fransuz mustamlaka imperiyasidan mustaqilligi bo'lib, Pentagon qog'ozlarida qisqacha qayd etilgan<ref>{{Veb manbasi|til=en|url=www.archives.gov/research/pentagon-papers|sarlavha=Документы Пентагона, Часть 1." Национальный архив США, правительство США, 8 июня 2011 г.,}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm AQSh armiyasi: "Koalitsiya urushini strategik rejalashtirish, 1943-1944" Moris Matloff, XVI bob, bet. 379-380.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150924051816/http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm |date=2015-09-24 }} Harbiy tarixning Архивная копия markazida arxivlangan, Qo'shma Shtatlar armiyasi, Vashington, 1990 yil. Kongress kutubxonasi katalogi karta raqami 53-61477. Birinchi bosilgan 1959-CMH Pub 1-4. * {{Книга|заглавие=Command Decisions|ссылка=http://www.history.army.mil/books/70-7_0.htm|издательство=United States Army Center of Military History, Washington D.C.|год=2000 (reissue from 1960)|часть=Chapter 10: Overlord Versus the Mediterranean at the Cairo-Tehran Conferences|ссылка часть=http://www.history.army.mil/books/70-7_10.htm|ref=Leighton|автор=Leighton, Richard M.|ответственный=Kent Roberts Greenfield}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20071230145455/http://www.history.army.mil/books/70-7_0.htm |date=2007-12-30 }} * [http://ww2db.com/battle_spec.php?battle_id=142 Ikkinchi jahon urushi ma'lumotlar bazasi: Ikkinchi Qohira konferentsiyasi (1943 yil 4-6 dekabr)] [[Turkum:Turkiya tarixi]] [[Turkum:Ikkinchi Jahon Urushi]] fq1o9dngb1utz4290hbooz0ogpqdo2k 5999578 5999577 2026-04-20T13:28:44Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Qohira tarixi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999578 wikitext text/x-wiki '''Ikkinchi Qohira konferensiyasi''' [[1943]]-yil 4-6-dekabr kunlari [[Qohira|Qohirada]] boʻlib oʻtdi va [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi jahon urushiga]] qoʻshilishi mumkinligiga bagʻishlandi. Uchrashuvda [[AQSh prezidenti]] [[Franklin D. Roosevelt|Franklin D.]] [[Franklin D. Roosevelt|Ruzvelt]], [[Birlashgan Qirollik bosh vaziri|Buyuk Britaniya Bosh vaziri]] [[Winston Churchill|Uinston Cherchill]] va [[Turkiya Prezidentlari roʻyxati|Turkiya Prezidenti]] [[İsmet İnönü|Ismet İnönü]] . 1941-yilgacha Ruzvelt va Cherchill Turkiyaning betarafligi [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharqdagi]] strategik [[Neft|neft zaxiralarini]] oʻzlashtirishiga toʻsqinlik [[Berlin-Rim oʻqi|qilib]], [[Birlashgan millatlar|ittifoqchilar]] manfaatlariga xizmat qiladi, degan fikrda edi. Ammo 1942-yilgi kampaniyadan so'ng Ruzvelt va Cherchill o'z fikrlarini o'zgartirdilar. Cherchill turklar [[Bolqon yarim oroli|Bolqonda]] yangi jabha ochishni xohlardi. 1943-yil 30-yanvarda Cherchill bu masalani muhokama qilish uchun [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Adana|Adana shahridan]] 23 km uzoqlikda joylashgan {{Tarjima qilinmagan 5|Енидже (Тарсус)|Енидже||Yenice, Tarsus}} da poyezd vagonida Inönü bilan yashirincha uchrashdi. Boshqa tomondan, Ruzvelt hamon Turkiyaning hujumi juda xavfli bo'ladi va Turkiyaning mumkin bo'lgan muvaffaqiyatsizligi ittifoqchilar uchun halokatli bo'ladi, deb hisoblardi<ref name=":0"/>. Inönü 11 yillik tinimsiz urushlar (Italiya-Turkiya, Bolqon urushlari, Birinchi jahon urushi va Turkiya Mustaqillik urushi) davomida oʻz mamlakati boshidan kechirgan mashaqqatlarni, hududi, aholisi va boyligidan ayrilganini juda yaxshi bilardi. 1911-22 yillar oralig'ida va Turkiyani imkon qadar uzoq vaqt davomida urushdan chetlashtirishga qaror qildi. Inönü, shuningdek, Turkiyaga moliyaviy va harbiy yordam kafolatlanishini, shuningdek, urushdan keyin Sovet qo'shinlari Turk bo'g'ozlariga bostirib kirgan taqdirda AQSh va Buyuk Britaniyaning Turkiya tomonida bo'lishini kafolatlashni xohladi, bu haqda Iosif Stalin allaqachon ochiq gapirgan edi<ref name=":0"/>. Sovet bosqinidan qo'rqish va Stalinning turk bo'g'ozlarini nazorat qilish istagi Turkiyani chet ellik neytrallik tamoyilidan voz kechishga va 1952-yilda NATOga a'zo bo'lishga majbur qildi. Ruzvelt va İnönü o'zlari xohlagan narsaga erishdilar, Cherchill esa natijadan biroz hafsalasi pir bo'ldi. Ehtimol, Turkiyaning ittifoqchilar tomonida urushga zudlik bilan kirishga ikkilanishining eng muhim sababi Cherchill Adanada va'da qilgan moliyaviy va harbiy yordam miqdorini kamaytirishi mumkin edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|til=en|url=http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm|sarlavha=армия США:" стратегическое планирование коалиционной войны, 1943-1944 " Морис Мэтлофф, глава XVI, стр. 379-380.|ish=Центр военной истории армии Соединенных Штатов, Вашингтон, округ Колумбия, 1990. Каталог библиотеки Конгресса номер карточки 53-61477. Первый печатный 1959-CMH Pub 1-4.|qaralgan sana=2017-12-04|arxivsana=2015-09-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924051816/http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm}}</ref>. 1943 -yil dekabriga kelib, Angliya-Amerika hukumati umumiy vaziyat 1943-yil bahorida kelishuvdagi eng yaxshi prognozlarda ilgari taklif qilinganidan ko'ra keskin o'zgargan deb hisobladi<ref name=":0" />. Inglizlar Saturn rejasiga yordamning qisqartirilgan ko'lamini taklif qildilar<ref name=":0" />. Turklar esa urushga kirganlaridan keyin oʻz vatanlarini himoya qilish uchun yetarli kuchga ega boʻlishlariga ishonch hosil qilishni istashdi va yangi reja ularning xavfsizlik ehtiyojlarini toʻliq qondirishiga shubha qilishdi. “Overlord” operatsiyasi boshlanishiga atigi olti oy qolgan Cherchill istamay Turkiyani mustahkamlash uchun zarur bo‘lgan resurslar va vaqtni berib bo‘lmaydi, degan xulosaga keldi<ref name=":0" />. Boshqa tomondan, Amerika shtablari boshliqlari va ularning rejalashtiruvchilari "Overlord" operatsiyasiga e'tibor qaratish uchun bu mumkin bo'lgan to'siq nihoyat olib tashlanganidan xotirjam bo'lishdi<ref name=":0" />. Konferensiya yakunida Turkiyaning betarafligini saqlab qolishga qaror qilindi<ref name=":0"/>. Shuningdek, Ittifoqchilarning mintaqadagi ehtimoliy havo operatsiyalari uchun Adana yaqinida Incirlik havo bazasini qurishga qaror qilindi, ammo qurilish ishlari Ikkinchi jahon urushi tugaganidan keyin boshlandi<ref name=":0" />. Incirlik havo bazasi keyinchalik Sovuq urush davrida NATO uchun muhim rol o'ynadi. Yana bir yechim Birmada Yaponiyaga qarshi Anakim operatsiyasini kechiktirish edi<ref name=":0" />. Ruzvelt va Inönü oʻzlari xohlagan narsaga erishdilar, Cherchill esa natijadan biroz hafsalasi pir boʻldi, chunki Turkiyaning urushda faol ishtirok etishi ularning janubi-sharqidagi ''“yumshoq qorniga”'' zarba berib, Germaniyaning magʻlubiyatini tezlashtirishiga ishondi. [[Yalta konferensiyasi|Yalta konferensiyasida]] faqat 1945-yil 1-martgacha [[Uchinchi reyx|Germaniya]] va [[Yaponiya imperiyasi|Yaponiya]] bilan rasman urushda boʻlgan davlatlargina [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|Birlashgan Millatlar Tashkilotiga]] kirishga ruxsat berilishi eʼlon<ref>{{Veb manbasi|url=http://tass.ru/obschestvo/1784494|sarlavha=Вступление Турции во Вторую мировую войну|sana=2015-02-23|nashriyot=[[ТАСС]]|muallif=Кирилл Титов|qaralgan sana=2018-01-26|arxivsana=2018-01-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180127084127/http://tass.ru/obschestvo/1784494}}</ref> soʻng Turkiya 1945-yil 23-fevralda ittifoqchilar tomonida urushga kirdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://tass.ru/obschestvo/1784494|sarlavha=Вступление Турции во Вторую мировую войну|sana=2015-02-23|nashriyot=[[ТАСС]]|muallif=Кирилл Титов|qaralgan sana=2018-01-26|arxivsana=2018-01-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180127084127/http://tass.ru/obschestvo/1784494}}</ref>. Muhokama qilinayotgan yana bir masala - Indochinaning fransuz mustamlaka imperiyasidan mustaqilligi bo'lib, Pentagon qog'ozlarida qisqacha qayd etilgan<ref>{{Veb manbasi|til=en|url=www.archives.gov/research/pentagon-papers|sarlavha=Документы Пентагона, Часть 1." Национальный архив США, правительство США, 8 июня 2011 г.,}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm AQSh armiyasi: "Koalitsiya urushini strategik rejalashtirish, 1943-1944" Moris Matloff, XVI bob, bet. 379-380.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150924051816/http://www.history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm |date=2015-09-24 }} Harbiy tarixning Архивная копия markazida arxivlangan, Qo'shma Shtatlar armiyasi, Vashington, 1990 yil. Kongress kutubxonasi katalogi karta raqami 53-61477. Birinchi bosilgan 1959-CMH Pub 1-4. * {{Книга|заглавие=Command Decisions|ссылка=http://www.history.army.mil/books/70-7_0.htm|издательство=United States Army Center of Military History, Washington D.C.|год=2000 (reissue from 1960)|часть=Chapter 10: Overlord Versus the Mediterranean at the Cairo-Tehran Conferences|ссылка часть=http://www.history.army.mil/books/70-7_10.htm|ref=Leighton|автор=Leighton, Richard M.|ответственный=Kent Roberts Greenfield}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20071230145455/http://www.history.army.mil/books/70-7_0.htm |date=2007-12-30 }} * [http://ww2db.com/battle_spec.php?battle_id=142 Ikkinchi jahon urushi ma'lumotlar bazasi: Ikkinchi Qohira konferentsiyasi (1943 yil 4-6 dekabr)] [[Turkum:Turkiya tarixi]] [[Turkum:Ikkinchi Jahon Urushi]] [[Turkum:Qohira tarixi]] 6rum0mdqbdwyd7txhssq6822mx9t8l2 Çakırüzüm (Göle) 0 852569 5999482 3945916 2026-04-20T12:21:17Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Göle tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999482 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = qishloq | nomi = | asl nomi = Çakırüzüm qishlog’i | tasvir = Ardahan in Turkey.svg | qaram = | mamlakat = Turkiya | gerb = National Emblem of Turkey.png | bayroq = {{TUR}} | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = Ardahan | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = Göle tumani | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = turk tili | aholi = | sanalgan yil = | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = +03.00 | DST = | telefon kodi = +90 | pochta indekslari = 02002 | avtomobil kodi = 02 | identifikator turi = | raqamli identifikator = | sayt = <ref name="NN">{{Web kaynağı | url = https://www.nufusune.com/581-adiyaman-merkez-serhatli-koy-nufusu | başlık = Adıyaman Merkez Serhatlı Köy Nüfusu | yayımcı = Nufusune.com | dil = Türkçe | erişimtarihi = 7 Ağustos 2022 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20180512025859/https://www.nufusune.com/581-adiyaman-merkez-serhatli-koy-nufusu | arşivtarihi = 12 Mayıs 2018 | ölüurl = hayır }}</ref> | sayt tili = }} '''Çakırüzüm''' — [[Ardahan (viloyat)| Ardahan]] viloyatining [[Göle]] tumanidagi qishloqlardan biri<ref name="nişan">{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=39255|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=31 Temmuz 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210731132951/https://nisanyanmap.com/?yer=39255|arxivsana=31 Temmuz 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Göle tumanidagi qishloqlar]] ofe17jucc5xycyk0svjxe44wagzzddg Yenikapi 0 852619 5999488 5489529 2026-04-20T12:23:48Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Fatih]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999488 wikitext text/x-wiki [[Fayl:YenikapıM2.jpg|thumb| Yenikapi stantsiyasining M2 platformasining markaziy yo'li.]] '''Yenikapi''' ( Turkcha talaffuz:['jenikapɯ]) — [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Istanbul]] shahridagi port va chorak,[[Bosfor|Bosfor boʻgʻozining]] [[Yevropa]] tomonidagi Fotih metropolitan tumanida va shaharning tarixiy markaziy yarim orolining janubiy qirgʻogʻida joylashgan. Yenikapi,birinchi marta 2004-yilda topilgan [[Vizantiy|Vizantiya]] portida davom etayotgan qazishmalari bilan ajralib turadi. Yenikapidagi [[Arxeologik qazish|arxeologik tadqiqotlar]] dastlabki kashfiyotdan buyon topilgan kema qoldiqlarining kattaligi va soni va ular bilan bog'liq ko'plab artefaktlar tufayli [[Yevropa|Yevropadagi]] eng yirik arxeologik tadqiqotlardan biriga aylangan.5-10-asrlarda foydalanilgan Teodosiy porti deb nomlangan savdo bandargohi [[Konstantinopol|Konstantinopolning]] Oltin Shoxning kirish qismida joylashgan an'anaviy joylarga muqobil bo'lgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/court_and_social/article3111023.ece|sarlavha=Nautical archaeology takes a leap forward|ish=[[The Times]]|sana=2007-12-31|qaralgan sana=2022-11-27|arxivsana=2011-10-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20111007064405/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/court_and_social/article3111023.ece}}</ref>. Yenikapi maydoni - [[Marmar dengizi|Marmara dengizida]] yaratilgan sun'iy yer uchastkasi bo'lib,Yangikapini kengaytiradi.U katta yigʻilishlar, xususan,[[Recep Tayyip Erdoğan|Erdogʻan]] tarafdori siyosiy mitinglar<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Yenikapı'daki mitinge kaç milyon kişi katıldı?|url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/buyuk-bulusma-haydi-yenikapi-mitingine-40183980|qaralgan sana=2020-08-22|ish=www.hurriyet.com.tr|til=tr}}</ref> va Etnosport madaniyat festivali kabi tadbirlar uchun ishlatiladi. == Transport == Yenikapi transfer markazi,shuningdek,er osti<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.thepolisblog.org/2009/09/hyper-extensions-marmaray-project.html|sarlavha=Hyper-Extensions: The Marmaray Project|sana=2009-09-25}}</ref> ommaviy tezkor tranzit terminali joylashgan joy bo'lib,uning qurilishi loyiha uchun zarur bo'lgan yirik qazishmalar tufayli kechiktirilgan.Yangi Yenikapi terminali [[M1 (Istanbul metrosi)|Hafif metrosi (M1)]] va M2 liniyalari - har ikkalasi ham [[Istanbul metropoliteni|Istanbul]] metrosi tarmog'ining bir qismini tashkil qiladi va shaharning [[Onadoʻli|Anadolu]] va Yevropa tomonlarini yangi tunnel orqali bog'laydigan yangi [[Marmaray]] temir yo'li o'rtasida almashinishni ta'minlaydi.[[Bosfor]] . Yenikapi,shuningdek,Istanbul-Xalkali shahar atrofi temir yo'l liniyasidagi stantsiyadir. == Arxeologiya == Yenikapi [[Marmaray]] qurilish maydonchasida olib borilgan arxeologik qazishmalar natijasida Istanbulning tarixi ilgari taxmin qilinganidan taxminan 8500yil oldinga borib taqalgani ma'lum bo'lgan. 8000yillik skeletlar topildi va davomli qazishmalar natijasida yana qabrlar topildi.Qabrlar Istanbul tosh asrida eng qadimgi aholi punktlari joylashganligini ko'rsatadi<ref name="Hurriyet">{{Veb manbasi|url=http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=10964740&tarih=2009-02-10|sarlavha=A never-ending story of Istanbul's 8,500-year history|nashriyot=[[Hurriyet]]|sana=2009-02-01|qaralgan sana=2022-11-27|arxivsana=2019-12-16|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191216180319/http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=10964740&tarih=2009-02-10}}</ref>. Skeletlar to'rtta tarixdan oldingi qabrlardan topilgan. Skeletlardan tashqari,qazish ishlari VII-XI asrlarga oid 34ta choʻkib ketgan kemalarni aniqladi.Cho'kib ketgan kemalar [[Istanbul universiteti]] va [[Bodrum|Bodrumdagi]] Dengiz arxeologiyasi institutida konservatsiya qilingan. Qazishmalar chogʻida baʼzi devorlarning qoldiqlari ham topilgan.Hozir ular Konstantinopolning birinchi shahar devorlari hisoblanadi,shahar Vizantiya sifatida tashkil etilganda qurilgan<ref name="Hurriyet"/>. Marmaray qazishmalarida topilgan qoldiqlardan olingan 500ga yaqin parcha [[Istanbul arxeologiya muzeyi|Istanbul Arxeologiya muzeyida]] namoyish etilgan. Arxeologik joy uchun mos shahar va arxitektura dizaynini ta'minlash uchun 2012-yilda xalqaro dizayn tanlovi tashkil etilgan,Piter Eisenman va Aytac Architects loyihasi yakunda g'olib deb topildi.Loyihada arxeo-park va yirik arxeologiya muzeyi qurilishi ham ko'zda tutilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.inexhibit.com/case-studies/yenikapi-project-istanbul|sarlavha=The Yenikapi Project, Istanbul|nashriyot=Inexhibit|sana=2014-08-04}}</ref>. 2020-yilda arxeologlar Vizantiya davriga oid hayvonlar qoldiqlari va skeletlari,shu jumladan mushuklarni topdilar<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.hurriyetdailynews.com/cat-skeletons-in-yenikapi-metro-site-reveal-new-facts-155717|sarlavha=Cat skeletons in Yenikapı metro site reveal new facts|nashriyot=hurriyetdailynews|sana=17 June 2020}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Resurslar ==   [[Turkum:Fatih]] k8ydt6y32lqnm94mzfv0ag9avismvxn Çayırbaşı (Göle) 0 852646 5999484 3945976 2026-04-20T12:22:06Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Göle tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999484 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = qishloq | nomi = | asl nomi = Çayırbaşı qishlog’i | tasvir = Ardahan in Turkey.svg | qaram = | mamlakat = Turkiya | gerb = National Emblem of Turkey.png | bayroq = {{TUR}} | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = Ardahan | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = Göle tumani | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = turk tili | aholi = | sanalgan yil = | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = +03.00 | DST = | telefon kodi = +90 | pochta indekslari = 02002 | avtomobil kodi = 02 | identifikator turi = | raqamli identifikator = | sayt = <ref name="NN">{{Web kaynağı | url = https://www.nufusune.com/581-adiyaman-merkez-serhatli-koy-nufusu | başlık = Adıyaman Merkez Serhatlı Köy Nüfusu | yayımcı = Nufusune.com | dil = Türkçe | erişimtarihi = 7 Ağustos 2022 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20180512025859/https://www.nufusune.com/581-adiyaman-merkez-serhatli-koy-nufusu | arşivtarihi = 12 Mayıs 2018 | ölüurl = hayır }}</ref> | sayt tili = }} '''Çayırbaşı''' — [[Ardahan (viloyat)| Ardahan]] viloyatining [[Göle]] tumanidagi qishloqlardan biri<ref name="nişan">{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=39255|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=31 Temmuz 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210731132951/https://nisanyanmap.com/?yer=39255|arxivsana=31 Temmuz 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Göle tumanidagi qishloqlar]] 1qzg2279g3tslhcvpnfemundtl9oxyj Hacıalipalangası (Erzincan) 0 852932 5999405 5161203 2026-04-20T12:07:31Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Erzincan tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999405 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti|mavqe=Qishloq|nomi=Hacıalipalangası|asl nomi=| qaram = | mamlakat = Turkiya | gerb = | bayroq = | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = |aholi=|sanalgan yil=|sayt=|tasvir=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> '''Hacıalipalangasi Turkiyaning Erzinjon viloyati Erzinjon tumanidagi''' qishloq<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.erzincan.gov.tr/|sarlavha=Erzincan Kaymakamlığı|ish=erzincan.gov.tr|qaralgan sana=4 April 2021|til=Turkish}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Erzincan tumanidagi qishloqlar]] 35dormof4kb7agjy4dyvnsnlxak0gyh Gölköy 0 853153 5999373 5418561 2026-04-20T12:00:05Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999373 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=metro district|name=Gölköy|image_map=Districts of Ordu.png|map_caption=Map showing Gölköy District in Ordu Province|province=Ordu|area_total_km2=421|population_total=25960|population_as_of=2022|leader_party=AKP|image_skyline=Cihadiye_Köyü_02.JPG|image_caption=|website={{url|http://www.golkoy.bel.tr/}}|leader_name=Fikri Uludağ|coordinates={{Coord|40|41|15|N|37|37|04|E|display=it|region:TR_type:city}}|population_footnotes=<ref name=tuik/>|elevation_m=820|postal_code=52600|area_code=0452|blank1_name=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank1_info=[[Mediterranean climate#Warm-summer Mediterranean climate|Csb]]}}'''Gölköy -''' [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Ordu (viloyat)|Ordu viloyatidagi]] munisipalitet va [[Turkiyaning tumanlari haqida|tuman]]<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Büyükşehir İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2023-03-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>. Maydoni 421&nbsp;km <sup>2</sup><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.harita.gov.tr/uploads/files-folder/il_ilce_alanlari.xlsx |sarlavha=İl ve İlçe Yüz ölçümleri |nashriyot=General Directorate of Mapping |qaralgan sana=19 September 2023}}</ref>. Aholisi 25960 kishi (2022)<ref name="tuik">{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=19 September 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. Shahar [[Sivas|Sivasga]] boradigan yo'lda Ordu shahridan {{Convert|60|km|mi|0|abbr=on}} uzoqlikda va {{Convert|820|m|ft|0|abbr=on}} balandlikda joylashgan . == Tarkibi == Gölköy tumanida 30 ta [[mahalla]] bor<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Mahalle] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2023-03-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>.   == Rasmlari == <gallery> Fayl:Gölköy_03.JPG|alt=Gölköy town center|Gölköy shahar markazi Fayl:Gök_Gölü_02.JPG|alt=A small lake in Gölköy district|Gölköy tumanidagi kichik ko'l Fayl:Göl_Manzarası..._-_panoramio.jpg|alt=Gölköy Lake view|Gölköy ko'li ko'rinishi </gallery> == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Turkiyaning metropolitan tuman munisipalitetlari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] jpjelos7zwn2hbz3xgrnig5p4ff4ks7 Gökçeyaka (Chameli) 0 853550 5999558 4746448 2026-04-20T13:20:35Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Çameli tumanidagi mahallalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999558 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti |mamlakat= Turkiya |mavqe=Qishloq|nomi=Gökçeyaka|asl nomi=|asos solingan=|aholi=837|sanalgan yil=2012|sayt=|tasvir=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> '''Goʻkçeyaka''' — Turkiyaning [[Denizli (viloyat)|Denizli viloyatining]] Chameli tumaniga qarashli qishloq<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.koyumuz.net/hava_durumu-9650-cameli-gokceyaka|sarlavha=Gökçeyaka|ish=Koyumuz|qaralgan sana=11 February 2021|arxivsana=2022-11-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221127055939/https://www.koyumuz.net/hava_durumu-9650-cameli-gokceyaka}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Çameli tumanidagi mahallalar]] hmdjikntt8mztyy52vg9bjpn3eci443 Gozeli (Sivrice) 0 853595 5999557 4747395 2026-04-20T13:19:43Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Sivrice tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999557 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti |mamlakat= Turkiya |mavqe=Qishloq|nomi=Gözeli|asl nomi=|asos solingan=|aholi=358|sanalgan yil=2012|sayt=|tasvir=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> '''Goʻzeli''' — Turkiyaning [[Elazığ (viloyat)|Elazigʻ viloyatining]] Sivrice tumaniga qarashli qishloq<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.koyumuz.net/hava_durumu-11496-sivrice-gozeli|sarlavha=Gözeli|ish=Koyumuz|qaralgan sana=12 March 2021|arxivsana=2022-11-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221127060218/https://www.koyumuz.net/hava_durumu-11496-sivrice-gozeli}}</ref>.Qishloqda [[kurdlar]] istiqomat qiladi<ref name="BuranKaymaz">{{Cite journal|last=Ahmet Buran|last2=Muhammet Kaymaz|date=1996|title=Sivrice yöresi ağızları (İnceleme-metin-sözlük)|url=https://openaccess.firat.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11508/15220/378938.pdf?sequence=1&isAllowed=y|language=tr|publisher=[[Firat University]]|page=13|access-date=19 March 2020|archivedate=2023-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230306022644/https://openaccess.firat.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11508/15220/378938.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Sivrice tumanidagi qishloqlar]] s4qvadwgrbgzgumnzdzl9rsgzq9g3mc Ekinlik (Başmakçı) 0 854007 5999556 3947002 2026-04-20T13:18:33Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Başmakçı tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999556 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = qishloq | nomi = | asl nomi = Ekinlik qishlog’i | tasvir = Afyonkarahisar in Turkey.svg | qaram = | mamlakat = Turkiya | gerb = National Emblem of Turkey.png | bayroq = {{TUR}} | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = Afyonkarahisar | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = Başmakçı tumani | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = turk tili | aholi = 854 | sanalgan yil = 2020-yil | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = +03.00 | DST = | telefon kodi = +90 | pochta indekslari = 03450 | avtomobil kodi = 02 | identifikator turi = | raqamli identifikator = | sayt = <ref name=NN>{{Web kaynağı | url = https://www.nufusune.com/1020-afyonkarahisar-basmakci-akkecili-koy-nufusu | başlık = Afyonkarahisar Başmakçı Akkeçili Köy Nüfusu | yayımcı = Nufusune.com | dil = Türkçe | erişimtarihi = 27 Nisan 2021 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20191021105812/https://www.nufusune.com/1020-afyonkarahisar-basmakci-akkecili-koy-nufusu | arşivtarihi = 21 Ekim 2019}}</ref> | sayt tili = }} '''Ekinlik''' — [[Afyonkarahisar (viloyat)|Afyonkarahisar]] viloyatining Başmakçı tumaniga qarashli qishloq<ref name="nişan">{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=10461&haritasi=akke%C3%A7ili|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=27 Nisan 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210427182138/https://nisanyanmap.com/?yer=10461&haritasi=akke%C3%A7ili|arxivsana=27 Nisan 2021}}</ref>. == Geografiyasi == Afyonkarahisar shahar markaziga 140 km, Başmakçı tuman markaziga 5 km uzoqlikda<ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=234047|sarlavha=Akkeçili Köyü|qaralgan sana=27 Nisan 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305044156/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=234047|arxivsana=2 Nisan 2016}}</ref>. == Aholisi == {| class="wikitable" width="200" ! colspan="2" |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |- | align="center" | 2020-yil | align="right" | 607 |- | align="center" | 2019-yil | align="right" | 625 |- | align="center" | 2018-yil | align="right" | 623 |- | align="center" | 2017-yil | align="right" | 644 |- | align="center" | 2016-yil | align="right" | 621 |- | align="center" | 2015-yil | align="right" | 645 |- | align="center" | 2014-yil | align="right" | 650 |- | align="center" | 2013-yil | align="right" | 655 |- | align="center" | 2012-yil | align="right" | 651 |- | align="center" | 2011-yil | align="right" | 643 |- | align="center" | 2010-yil | align="right" | 638 |- | align="center" | 2009-yil | align="right" | 613 |- | align="center" | 2008-yil | align="right" | 598 |- | align="center" | 2007-yil | align="right" | 609 |- | align="center" | 2000-yil | align="right" | 574 <ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=234047|sarlavha=Akkeçili Köyü|qaralgan sana=27 Nisan 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305044156/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=234047|arxivsana=2 Nisan 2016}}</ref> |- | align="center" | 1990-yil | align="right" | 511 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1985-yil | align="right" | 460 <ref name="TÜİK1985">{{Veb manbasi|url=https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1985-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC.pdf|sarlavha=1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş|sana=1986|qaralgan sana=18 Şubat 2020|nashriyot=sehirhafizasi.sakarya.edu.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219072012/https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1985-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC.pdf|arxivsana=19 Şubat 2020}}</ref> |- |} == Manbalar == {{Manbalar|2}} [[Turkum:Başmakçı tumanidagi qishloqlar]] {{Afyonkarahisar viloyatining hududiy birliklari}} 1lun2mvkap8suhv7xdegzae8of45ed8 AK trollari 0 855634 5999612 5284440 2026-04-20T13:46:53Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiyada siyosat]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999612 wikitext text/x-wiki '''AK Trollari''' ({{Lang-tr|AK Trol, AK Troller}}) internetdagi anonim siyosiy sharhlovchilar va „trollar“. Turkiyaning [[Adolat va Taraqqiyot Partiyasi|Adolat va Taraqqiyot partiyasi]] (AKP) foydasiga internetdagi oddiy xalq uchun uyushtiriladigan manipulyatsiya jarayonlarida qatnashishadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Leo Benedictus |title=Invasion of the troll armies: 'Social media where the war goes on' &#124; Media |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/media/2016/nov/06/troll-armies-social-media-trump-russian |access-date=2017-03-12}}</ref>. 2020-yilda Twitter Safety [[Adolat va Taraqqiyot Partiyasi|Adolat va taraqqiyot partiyasini]] (AKP) qoʻllovchi 7340 ta hisob faoliyatini bloklab qoʻygan. == Maʼlumotlar == AK trollari 2013-yilda<ref>{{Veb manbasi|muallif=Jonathan Okun|url=https://jsis.washington.edu/news/cybersecurity-strategy-advice-trump-administration-us-turkey-relations/#_ftn15|sarlavha=Cybersecurity Strategy Advice for the Trump Administration: US-Turkey Relations - The Henry M. Jackson School of International Studies|ish=Jsis.washington.edu|sana=2017-01-31|qaralgan sana=2017-03-12}}</ref> [[Gezi bogʻini eʼtirozlari (2013)|Gezi bogʻidagi norozilik namoyishlaridan]] soʻng paydo boʻlgan. Namoyishchilar hukumatga va [[Recep Tayyip Erdoğan|Rejep Tayyip Erdogʻan]]<nowiki/>ga qarshi norozilik namoyishlarini uyushtirish uchun ijtimoiy tarmoqlardan foydalangan. Bunga javoban AKP partiyasi, AKP muxoliflari deb belgilangan shaxslarga qarshi tashviqotni uyushtirish uchun „Yangi Turkiya raqamli idorasi“ deb nomlanuvchi ijtimoiy media jamoasiga 6000 kishini yollagan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2016-04-23 |title=Turkish journalists face abuse and threats online as trolls step up attacks &#124; World news |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2016/nov/01/turkish-journalists-face-abuse-threats-online-trolls-attacks |access-date=2017-03-12}}</ref>. == Metodlari == AK trollari ijtimoiy tarmoqlardan (yaʼni [[Facebook]], [[Twitter]], Ekşi Sözlük)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dailydot.com/layer8/turkey-twitter-trolls/|sarlavha=Mapping Turkey's Twitter-troll lynch mobs|nashriyot=[[The Daily Dot]]|sana=22 October 2015|qaralgan sana=2017-03-12}}</ref> uyushgan tarzda AKPni targʻib qilish<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.hurriyetdailynews.com/erdogan-attends-ak-troll-wedding-chats-with-well-known-suspect.aspx?PageID=238&NID=84013&NewsCatID=338|sarlavha=Erdoğan attends 'Ak troll' wedding, chats with well-known suspect - POLITICS|ish=Hurriyetdailynews.com|sana=2011-09-13|qaralgan sana=2017-03-12}}</ref>, muxolifatni obroʻsizlantirish, internetda ular haqida yolgʻon maʼlumotlarni tarqatish uchun foydalanishadi. [[Respublika Xalq Partiyasi|CHP]] va HDP deputatlari AK trollari ustidan tergov boshlashni soʻrashgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.birgun.net/haber-detay/aktroller-hakkinda-soru-onergesi-140390.html|sarlavha='AkTroller' hakkında soru önergesi|ish=Birgun.net|sana=2016-12-21|qaralgan sana=2017-03-12}}</ref><ref name="auto">{{Yangiliklar manbasi |date=2016-04-23 |title=Turkish journalists face abuse and threats online as trolls step up attacks &#124; World news |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2016/nov/01/turkish-journalists-face-abuse-threats-online-trolls-attacks |access-date=2017-03-12}}</ref>. AK trollari soxta Twitter trendlaridan muxolifatga qarshi tashviqotlarni boshlash uchun vosita sifatida foydalanadilar. Lozannadagi Shveysariya Federal Texnologiya Instituti (EPFL) tomonidan olib borilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, Turkiyadagi Twitter trendlarining kamida 47 foizi soxta hisoblar yordamida yaratilib mashhurlikka chiqariladi. Maʼlum qilinishicha, 2019-yilda 6500 ta soxta trendlar yaratilgan<ref>{{Cite journal|last=Elmas|first1=Tuğrulcan|last2=Overdorf|first2=Rebekah|last3=Özkalay|first3=Ahmed Furkan|last4=Aberer|first4=Karl|date=2021|title=Ephemeral Astroturfing Attacks: The Case of Fake Twitter Trends|journal=6th IEEE European Symposium on Security and Privacy|place=Virtual|publisher=IEEE|arxiv=1910.07783|archivedate=11 Mar 2021|access-date=29 Mar 2021|url=https://arxiv.org/abs/1910.07783}}</ref>. == Manbalar == [[Turkum:Siyosiy partiyalar]] [[Turkum:Turkiyada siyosat]] 1nb288e92m22kucwma5a5soxldyuck2 Güneysinir 0 855687 5999560 4745791 2026-04-20T13:21:55Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiyaning metropolitan tuman munisipalitetlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999560 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti |mamlakat= Turkiya |mavqe=Okrug|sanalgan yil={{Turkey district populations|YEAR}}|vaqt mintaqasi=[[Eastern European Time|EET]]|sayt=[http://www.guneysinir.gov.tr/ www.guneysinir.gov.tr]|tasvir=|koordinata={{coord|37|16|N|32|44|E|region:TR|display=inline}}}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> '''Güneysinir''' [[Turkiya|Turkiyaning]] Oʻrta Anadolu mintaqasida joylashgan [[Konya (viloyat)|Konya viloyatidagi]] shaharcha va tuman. Karasinir va Güneybog' tumanning asosiy mahallalarini tashkil qiladi.2000-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, tuman aholisi 24,301kishi, shundan 10,217nafari Güneysinir shaharchasida istiqomat qiladi<ref name="die">{{Veb manbasi|url=http://www.die.gov.tr/nufus_sayimi/2000tablo5.xls|sarlavha=Census 2000, Key statistics for urban areas of Turkey|qaralgan sana=2008-03-24|muallif=Turkish Statistical Institute|muallifhavola=Turkish Statistical Institute|format=XLS|til=Turkish|arxivsana=2007-09-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20070927020309/http://www.die.gov.tr/nufus_sayimi/2000tablo5.xls}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.geohive.com/cntry/turkey.aspx?levels=Ic%20Anadolu|sarlavha=Statistical information on Turkey's administrative units|qaralgan sana=2008-03-24|muallif=GeoHive}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Veb manbasi|url=http://www.fallingrain.com/world/TU/0/Guneybag.html|sarlavha=Geographical information on Güneybağ, Turkey|qaralgan sana=2008-03-24|muallif=Falling Rain Genomics, Inc}} [[Turkum:Turkiyaning metropolitan tuman munisipalitetlari]] gyihr7p5tpwkbn6f3t28ktkcl2n1osq Külekli (Kangal) 0 855918 5999466 5161693 2026-04-20T12:17:17Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Kangal tumani qishloqlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999466 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Külekli, Kangal | asl nomi = | tasvir = | qaram = | mamlakat = Turkiya | gerb = | bayroq = {{TUR}} | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = Kangal | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = turk tili | aholi = 35 | sanalgan yil = 2021 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = | DST = | telefon kodi = +90 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | sayt = | sayt tili = }} '''Külekli''' — Turkiyaning [[Sivas (viloyat)|Sivas]] viloyati Kangal tumaniga qarashli qishloq. == Tarix == Qishloq 1912-yildan beri shu nomga ega<ref name="nişan">{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=29863&haritasi=k%C3%BClekli|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=23 Ekim 2022|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221105203630/https://nisanyanmap.com/?yer=29863&haritasi=k%C3%BClekli|arxivsana=5 Kasım 2022}}</ref>. == Geografiya == Qishloq Sivas shahar markazidan 127&nbsp;km, Kangal tumani markazidan 38&nbsp;km uzoqlikda joylashgan<ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=260262|sarlavha=Külekli Köyü|qaralgan sana=23 Ekim 2022|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150603054711/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=260262|arxivsana=3 Haziran 2015}}</ref>. == Aholi == {| class="wikitable" width="200" ! colspan="2" |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |- | align="center" | 2021 | align="right" | 35 |- | align="center" | 2020 | align="right" | 33 |- | align="center" | 2019 | align="right" | 23 |- | align="center" | 2018 | align="right" | 28 |- | align="center" | 2017 | align="right" | 34 |- | align="center" | 2016 | align="right" | 31 |- | align="center" | 2015 | align="right" | 29 |- | align="center" | 2014 | align="right" | 32 |- | align="center" | 2013 | align="right" | 32 |- | align="center" | 2012 | align="right" | 30 |- | align="center" | 2011 | align="right" | 47 |- | align="center" | 2010 | align="right" | 45 |- | align="center" | 2009 | align="right" | 49 |- | align="center" | 2008 | align="right" | 50 |- | align="center" | 2007 | align="right" | 45 |- | align="center" | 2000 | align="right" | 68 <ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=260262|sarlavha=Külekli Köyü|qaralgan sana=23 Ekim 2022|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150603054711/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=260262|arxivsana=3 Haziran 2015}}</ref> |- | align="center" | 1990 | align="right" | 216 <ref name="TÜİK1990">{{Veb manbasi|url=https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1990-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC.pdf|sarlavha=1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş|sana=1991|qaralgan sana=19 Şubat 2020|nashriyot=sehirhafizasi.sakarya.edu.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219071932/https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1990-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC.pdf|arxivsana=19 Şubat 2020}}</ref> |- | align="center" | 1985 | align="right" | 339 <ref name="TÜİK1985">{{Veb manbasi|url=https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1985-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC.pdf|sarlavha=1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş|sana=1986|qaralgan sana=18 Şubat 2020|nashriyot=sehirhafizasi.sakarya.edu.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219072012/https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1985-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC.pdf|arxivsana=19 Şubat 2020}}</ref> |- | align="center" | 1965 | align="right" | 371 <ref name="TÜİK1965">{{Veb manbasi|url=https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf|sarlavha=1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş|sana=1968|qaralgan sana=18 Şubat 2020|nashriyot=kutuphane.tuik.gov.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200218085143/https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf|arxivsana=18 Şubat 2020}}</ref> |} == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Havolalar ==   {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Kangal tumani qishloqlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] pe8q41eaw9jeuo5w6dsirelrs5dmn6x Kalegüney (Bulancak) 0 857449 5999590 3948901 2026-04-20T13:34:04Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Bulancak tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999590 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = qishloq | nomi = | asl nomi = Kalegüney qishlog’i | tasvir = Giresun in Turkey.svg‎ | mamlakat = Turkiya | gerb = National Emblem of Turkey.png | bayroq = {{TUR}} | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = Giresun | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = Bulancak tumani | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = turk tili | aholi = 181 | sanalgan yil = 2021-yil | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = UTC+03.00 | DST = | telefon kodi = +90 | pochta indekslari = 28302 | avtomobil kodi = 02 | identifikator turi = | raqamli identifikator = | sayt = <ref name="FALL">{{Web kaynağı | url = http://www.fallingrain.com/world/TU/28/Elmali.html | başlık = Elmali, Turkey Page | erişimtarihi = 3 Mart 2022 | yayımcı = Fallingrain.com | dil = İngilizce | arşivengelli = evet |arşivurl= https://web.archive.org/web/20220311153346/http://www.fallingrain.com/world/TU/28/Elmali.html |arşivtarihi= 11 Mart 2022 | ölüurl = hayır }}</ref> | sayt tili = }} '''Kalegüney''' — [[Giresun (viloyat)|Giresun]] viloyatining Bulancak tumaniga qarashli qishloqlardan biri. == Tarixi == [[:tr:Esenköy,_Bulancak|Esenköy]]'e mahallasi Kalegüney qishloq maqomini olish Giresun Viloyat Bosh Assambleyasining 2020-yil sentabrdagi sessiyasida muhokama qilingan<ref name="nişan">{{Veb manbasi|url=http://www.giresunilozelidare.gov.tr/kurumlar/giresunilozelidare.gov.tr/2020eylul.pdf|sarlavha=İl Genel Meclisinin 2020 Yılı Eylül Ayı Toplantısı Genel Gündemi|qaralgan sana=12 Mart 2022|nashriyot=giresunilozelidare.gov.tr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210417231939/http://giresunilozelidare.gov.tr/kurumlar/giresunilozelidare.gov.tr/2020eylul.pdf|arxivsana=17 Nisan 2021}}</ref> va keyin qishloq maqomini olgan. == Aholisi == {| class="wikitable" width="200" ! colspan="2" |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |- | align="center" | 2021-yil | align="right" | 181 |} == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Bulancak tumanidagi qishloqlar]] tg2j86lwcngon13u9s4jgdz1xo6h95r Küçüklü (Bulancak) 0 857497 5999589 3948909 2026-04-20T13:33:44Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Bulancak tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999589 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = qishloq | nomi = | asl nomi = Küçüklü qishlog’i | tasvir = Giresun in Turkey.svg‎ | mamlakat = Turkiya | gerb = National Emblem of Turkey.png | bayroq = {{TUR}} | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = Giresun | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = Bulancak tumani | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = turk tili | aholi = 181 | sanalgan yil = 2021-yil | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = UTC+03.00 | DST = | telefon kodi = +90 | pochta indekslari = 28302 | avtomobil kodi = 02 | identifikator turi = | raqamli identifikator = | sayt = <ref name="FALL">{{Web kaynağı | url = http://www.fallingrain.com/world/TU/28/Elmali.html | başlık = Elmali, Turkey Page | erişimtarihi = 3 Mart 2022 | yayımcı = Fallingrain.com | dil = İngilizce | arşivengelli = evet |arşivurl= https://web.archive.org/web/20220311153346/http://www.fallingrain.com/world/TU/28/Elmali.html |arşivtarihi= 11 Mart 2022 | ölüurl = hayır }}</ref> | sayt tili = }} '''Küçüklü''' — [[Giresun (viloyat)|Giresun]] viloyatining Bulancak tumaniga qarashli qishloq. == Tarixi == Qishloqning eski nomi 1819-yil yozuvlarida '''Ayvasil''' boʻlib, yunoncha „áyios Vasilios“ soʻzi „Avliyo Vasil“ degan maʼnoni anglatadi. Qishloq 1928-yildan beri shu nomga ega<ref name="nişan">{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=14934&haritasi=k%C3%BC%C3%A7%C3%BCkl%C3%BC|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=3 Mart 2022|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220313201923/https://nisanyanmap.com/?yer=14934&haritasi=k%C3%BC%C3%A7%C3%BCkl%C3%BC|arxivsana=13 Mart 2022}}</ref>. == Geografiyasi == Qishloq Giresun shahar markazidan 9 km uzoqlikda, Bulancak shahar markaziga 6 km uzoqlikda joylashgan<ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=247098|sarlavha=Küçüklü Köyü|qaralgan sana=3 Mart 2022|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150609075929/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=247098|arxivsana=9 Haziran 2015}}</ref>. Qishloq Bulancakning sharqida joylashgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.google.com/maps/dir/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCkl%C3%BC,+Bulancak%2FGiresun/40.9450119,38.2738234|sarlavha=Arşivlenmiş kopya|qaralgan sana=13 Mart 2022|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220313201923/https://www.google.com/maps/dir/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCkl%C3%BC,+Bulancak%2FGiresun/40.9450119,38.2738234|arxivsana=13 Mart 2022}}</ref>. == Aholisi == {| class="wikitable" width="200" ! colspan="2" |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |- | align="center" | 2021-yil | align="right" | 732 |- | align="center" | 2020-yil | align="right" | 727 |- | align="center" | 2019-yil | align="right" | 664 |- | align="center" | 2018-yil | align="right" | 674 |- | align="center" | 2017-yil | align="right" | 713 |- | align="center" | 2016-yil | align="right" | 715 |- | align="center" | 2015-yil | align="right" | 662 |- | align="center" | 2014-yil | align="right" | 664 |- | align="center" | 2013-yil | align="right" | 651 |- | align="center" | 2012-yil | align="right" | 598 |- | align="center" | 2011-yil | align="right" | 588 |- | align="center" | 2010-yil | align="right" | 584 |- | align="center" | 2009-yil | align="right" | 565 |- | align="center" | 2008-yil | align="right" | 549 |- | align="center" | 2007-yil | align="right" | 563 |- | align="center" | 2000-yil | align="right" | 560 <ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=247098|sarlavha=Küçüklü Köyü|qaralgan sana=3 Mart 2022|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150609075929/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=247098|arxivsana=9 Haziran 2015}}</ref> |- | align="center" | 1990-yil | align="right" | 557 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1985-yil | align="right" | 656 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1965-yil | align="right" | 1.152 <ref name="TÜİK1965">{{Veb manbasi|url=https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf|sarlavha=1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş|sana=1968|qaralgan sana=18 Şubat 2020|nashriyot=kutuphane.tuik.gov.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200218085143/https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf|arxivsana=18 Şubat 2020}}</ref> |} == Manbalar == {{Manbalar|2}} [[Turkum:Bulancak tumanidagi qishloqlar]] 6y1f04kpz6lui9lu9v9b1n1by0n6fq1 Bozalan (Cizre) 0 857610 5999602 4723873 2026-04-20T13:41:01Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Cizre tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999602 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = qishloq | nomi = | asl nomi = Bozalan qishlog’i | tasvir = Giresun in Turkey.svg‎ | mamlakat = Turkiya | gerb = National Emblem of Turkey.png | bayroq = {{TUR}} | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = Şırnak | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = Cizre tumani | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = turk tili | aholi = 181 | sanalgan yil = 2021-yil | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = UTC+03.00 | DST = | telefon kodi = +90 | pochta indekslari = 28302 | avtomobil kodi = 02 | identifikator turi = | raqamli identifikator = | sayt = <ref name="FALL">{{Web kaynağı | url = http://www.fallingrain.com/world/TU/28/Elmali.html | başlık = Elmali, Turkey Page | erişimtarihi = 3 Mart 2022 | yayımcı = Fallingrain.com | dil = İngilizce | arşivengelli = evet |arşivurl= https://web.archive.org/web/20220311153346/http://www.fallingrain.com/world/TU/28/Elmali.html |arşivtarihi= 11 Mart 2022 | ölüurl = hayır }}</ref> | sayt tili = }} '''Bozalan''' — Şırnak viloyatining Cizre tumaniga qarashli qishloq . == Tarixi == Qishloqning eski nomi 1928-yildagi manbalarda '''Bahmur''' yoki '''Behmor''' deb qayd etilgan<ref name="nişan">{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=24571&haritasi=bozalan|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=10 Ocak 2022|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220113181623/https://nisanyanmap.com/?yer=24571&haritasi=bozalan|arxivsana=13 Ocak 2022}}</ref>. Ilgari [[Mardin (viloyat)|Mardin]] viloyatining Cizre tumani bilan bogʻlangan qishloq 1990-yilda Şırnak viloyatining yangi tashkil etilgan Cizre tumani bilan bogʻlangan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/20522_1.pdf|sarlavha=3647 sayılı, Kanun-190 sayılı KHK|sana=18 Mayıs 1990|qaralgan sana=10 Ocak 2022|nashriyot=Resmî Gazete|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220111092808/https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/20522_1.pdf|arxivsana=11 Ocak 2022}}</ref>. == Geografiyasi == Qishloq Shirnak shahar markazidan 55 km, Cizre shahar markazidan 11 km uzoqlikda uzoqlikda joylashgan<ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=266187|sarlavha=Bozalan Köyü|qaralgan sana=10 Ocak 2022|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150604002849/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=266187|arxivsana=4 Haziran 2015}}</ref>. Qishloq Cizrening sharqida joylashgan. Cizre-Şırnak davlat yoʻliga 5,2 km uzunlikdagi qishloq yoʻli bilan bogʻlangan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.google.com/maps/dir/Bozalan,+Cizre%2F%C5%9E%C4%B1rnak/37.3374281,42.2245126|sarlavha=Arşivlenmiş kopya|qaralgan sana=13 Ocak 2022|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220114101716/https://www.google.com/maps/dir/Bozalan,+Cizre%2F%C5%9E%C4%B1rnak/37.3374281,42.2245126|arxivsana=14 Ocak 2022}}</ref>. == Aholisi == {| class="wikitable" width="200" ! colspan="2" |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |- | align="center" | 2020-yil | align="right" | 1163 |- | align="center" | 2019-yil | align="right" | 1536 |- | align="center" | 2018-yil | align="right" | 1.666 |- | align="center" | 2017-yil | align="right" | 1.622 |- | align="center" | 2016-yil | align="right" | 1432 |- | align="center" | 2015-yil | align="right" | 1539 |- | align="center" | 2014-yil | align="right" | 1387 |- | align="center" | 2013-yil | align="right" | 1219 |- | align="center" | 2012-yil | align="right" | 1404 |- | align="center" | 2011-yil | align="right" | 1.691 |- | align="center" | 2010-yil | align="right" | 1667 |- | align="center" | 2009-yil | align="right" | 1588 |- | align="center" | 2008-yil | align="right" | 1.619 |- | align="center" | 2007-yil | align="right" | 1565 |- | align="center" | 2000-yil | align="right" | 2007 <ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=266187|sarlavha=Bozalan Köyü|qaralgan sana=10 Ocak 2022|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150604002849/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=266187|arxivsana=4 Haziran 2015}}</ref> |- | align="center" | 1990-yil | align="right" | 3 036 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1985-yil | align="right" | 3559 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1965-yil | align="right" | 2 045 <ref name="TÜİK1965">{{Veb manbasi|url=https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf|sarlavha=1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş|sana=1968|qaralgan sana=18 Şubat 2020|nashriyot=kutuphane.tuik.gov.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200218085143/https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf|arxivsana=18 Şubat 2020}}</ref> |} == Manbalar == {{Manbalar|2}} [[Turkum:Cizre tumanidagi qishloqlar]] c7zpd4qxc6myw2tmykdu708oq5owgkt Taşlık (Karacabey) 0 859515 5999643 3949449 2026-04-20T14:10:31Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Karacabey tumanidagi mahallalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999643 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti|mamlakat=Turkiya|mavqe=Qishloq|nomi=Taşlık|asl nomi=|gerb=Flag of Turkey.svg|bayroq=National Emblem of Turkey.png|bayroq eni=80|hudud turi=80|asos solingan=|aholi=401|sanalgan yil=2000|vaqt mintaqasi=[[Sharqiy Yevropa vaqti | ShYV]]|sayt=|tasvir=}} '''Taşlık''' — Turkiyaning [[Bursa (viloyat)|Bursa viloyati]] Karacabey tumaniga qarashli qishloq<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.yerelnet.org.tr/koyler/240540/|sarlavha=Taşlık, Karacabey|ish=Yerelnet.org|qaralgan sana=12 January 2021}}</ref>. == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> [[Turkum:Karacabey tumanidagi mahallalar]] jq9le2ykwpld8r9qg1c2jplzxai7q9a Ilgardere (Gallipoli) 0 861244 5999426 5161317 2026-04-20T12:10:09Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Gelibolu tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999426 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Ilgardere, Gallipoli | asl nomi = | tasvir = | qaram = | mamlakat = Turkiya | gerb = | bayroq = {{TUR}} | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = Anadolu | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = Gelibolu | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = turk tili | aholi = 258 | sanalgan yil = 2020 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = | DST = | telefon kodi = +90 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | sayt = | sayt tili = }} '''Ilgardere''' — [[:tr:Çanakkale_(il)|Çanakkale]] viloyatining Gelibolu tumaniga qarashli qishloq. == Tarix == Qishloq nomi 1922-yilda Frakiyani bosib olish paytida Gretsiya Qirolligi tomonidan '''Drabos''' sifatida qayd etilgan. [[Gelibolu|Gelipoli yarim orolida]] xuddi shu nomga ega [[Frakiyaliklar|qadimiy Frakiya]] shahri bor, uning joylashuvi hali aniqlanmagan<ref name="Poleis">{{Kitob manbasi|title=An inventory of archaic and classical poleis|url=https://archive.org/details/inventoryarchaic00hans|year=2004|publisher=[[Oxford University Press]]|location=New York|isbn=0-19-814099-1|page=[https://archive.org/details/inventoryarchaic00hans/page/n919 903]}}</ref> .Qishloq nomi 1902-yil yozuvlarida '''Ülgerdere''' sifatida qayd etilgan<ref name="nişan">{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=8839&haritasi=%C4%B1lgardere|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=21 Aralık 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211221115306/https://nisanyanmap.com/?yer=8839&haritasi=%C4%B1lgardere|arxivsana=21 Aralık 2021}}</ref>. Ilgari Eceabat tumani bilan bogʻlangan boʻlsa, 1957 yil 13 avgustda Gelibolu tumani bilan bogʻlangan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/9680.pdf|sarlavha=Tamim|sana=13 Ağustos 1957|qaralgan sana=21 Aralık 2021|nashriyot=Resmî Gazete|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140601001246/https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/9680.pdf|arxivsana=1 Haziran 2014}}</ref>. == Geografiya == Qishloq [[:tr:Çanakkale_(il)|Çanakkale]] shahar markazidan 24 km uzoqlikda Gelibolu shahar markazidan 24&nbsp;km uzoqlikda joylashgan<ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=241370|sarlavha=Ilgardere Köyü|qaralgan sana=21 Aralık 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150602235754/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=241370|arxivsana=25 Mayıs 2016}}</ref>. == Aholi == {| class="wikitable" width="200" ! colspan="2" |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |- | align="center" | 2020 | align="center" | 258 |- | align="center" | 2019 | align="center" | 253 |- | align="center" | 2018 | align="center" | 268 |- | align="center" | 2017 | align="center" | 282 |- | align="center" | 2016 | align="center" | 276 |- | align="center" | 2015 | align="center" | 277 |- | align="center" | 2014 | align="center" | 290 |- | align="center" | 2013 | align="center" | 286 |- | align="center" | 2012 | align="center" | 294 |- | align="center" | 2011 | align="center" | 306 |- | align="center" | 2010 | align="center" | 303 |- | align="center" | 2009 | align="center" | 290 |- | align="center" | 2008 | align="center" | 289 |- | align="center" | 2007 | align="center" | 311 |- | align="center" | 2000 | align="center" | 340 <ref name="YER">{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=241370|sarlavha=Ilgardere Köyü|qaralgan sana=21 Aralık 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150602235754/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=241370|arxivsana=25 Mayıs 2016}}</ref> |- | align="center" | 1990 | align="center" | 450 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1985 | align="center" | 427 <ref name="YER" /> |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} == Havolalar ==     {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Gelibolu tumanidagi qishloqlar]] dsnpp3uimyzsnv69vu3tvr1ci4vnsx0 Ekinlik oroli 0 861823 5999544 4146327 2026-04-20T13:13:01Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Osiyo orollari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999544 wikitext text/x-wiki [[Ekinlik oroli]] ({{Lang-el|Κούταλης}} '''oroli''' '''Koutalis''' ) — Turkiya qirgʻoqlarida, [[Marmar dengizi|Marmara dengizida]] joylashgan orol. Maʼmuriy jihatdan orol Turkiyaning [[Baliqesir|Balikesir]] viloyatidagi Marmara orolining markaziy aholi punkti boʻlgan Marmara shahriga tegishli. Orolning r maydoni 2,47 km2, orol bilan bir xil nomdagi qishloq va 2014-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra 102 nafar aholi istiqomat qiladi. == Tarix == [[Xettlar]] manbalariga ko'ra, Marmara arxipelagi va uning atrofidagi hududlar miloddan avvalgi 1000-yillarda luviy xalqlariga tegishli bo'lgan, mintaqadagi yunon tilida so'zlashuvchi xalq esa miloddan avvalgi 7-asrda orollarni mustamlaka qilish uchun o'rnashib olgan. Ekinlik orolidagi eng qadimiy yozuvlar 14-asrda Vizantiya davriga oid boʻlib, kataloniyalik yollanma askarlarning orolni egallab olgani 15-asrda orol Usmonlilar hukmronligi ostiga oʻtgani aytiladi. 17-asrda, geograf Afina Meletiosning so'zlariga ko'ra, orol Koutali deb nomlangan va bu nom 1923-yilgacha ishlatilgan. 1923-yilda Turkiya va Gretsiya o'rtasida imzolangan Lozanna shartnomasi natijasida orolning yunon tilida so'zlashuvchi aholisi Gretsiya va AQSHga ko'chib o'tdi va turar-joy Turkiyaning Qora dengiz mintaqasidan ko'chib kelgan odamlarga joylashtirildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.travelingturks.com/en/europe/turkey-en/ekinlik-island|sarlavha=Ekinlik Island|ish=www.travelingturks.com|qaralgan sana=2017-01-07}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ekinlik.org/maine.html|sarlavha=Ekinlik Island|ish=www.ekinlik.org|qaralgan sana=2017-01-07}}</ref>. == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> {{Islands of Turkey}}{{Coord|40.549|27.485|type:isle_region:TR|display=title}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|40.549|27.485|type:isle_region:TR|display=title}} [[Turkum:Balikesir viloyati orollari]] [[Turkum:Turkiya orollari]] [[Turkum:Marmara dengizidagi orollar]] 0o00wg6citw9n37svbq6ljazzbwu5wj Parvin Eʼtesomi 0 866520 5999421 5989104 2026-04-20T12:09:15Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5999421 wikitext text/x-wiki == Hayoti == [[Fayl:Parvin_etesami.jpg|left|thumb| Parvin Eʼtesamining surati]] Parvin Eʼtesami 1907-yilda [[Tabriz|Tabrizda]] Mirza Yusuf Etessami Ashtianiy(Eʼtesam-al-Molk)oilasida tugʻilgan. Uning otasi tomonidan bobosi Mirzo Ibrohimxon Mostavfi Etesam-al-Molk edi<ref name="bio">{{Veb manbasi|sarlavha=Persian Language & Literature: Parvin Etesami|url=https://www.iranchamber.com/literature/petesami/parvin_etesami.php|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Iran Chamber Society}}</ref><ref name=":0">{{Veb manbasi|muallif=Moayyad|ism=Heshmat|sana=December 15, 1998|sarlavha=Etesami, Mirza Yusuf Khan Ashtiani, Etesam-al-Molk|url=http://www.iranicaonline.org/articles/etesami-mirza-yusof-khan-astiani-etesam-al-molk|qaralgan sana=April 8, 2021|ish=iranicaonline.org|nashriyot=Encyclopedia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 6}}</ref>. Uning bobosi Mirzo Ibrohimxon Mostavfi Etesam-al-Molk asli Ashtiyondan boʻlgan, lekin [[Tabriz|Tabrizga]] koʻchib kelgan va [[Qojarlar sulolasi|Qajar]] maʼmuriyati tomonidan [[Eron Ozarbayjoni|Ozarbayjon]] viloyatiga moliyaviy nazoratchi etib tayinlangan<ref name=":0" />. Eʼtesamining toʻrtta akasi bor edi, onasi 1973-yilda vafot etdi. Uning oilasi bolalik chogʻida [[Tehron|Tehronga]] koʻchib oʻtdi va u rasmiy maktabda taʼlim olishdan tashqari, otasidan arab va mumtoz [[fors adabiyoti]] haqida yaxshigina bilim oldi<ref name=":3">{{Veb manbasi|muallif=Bashiri|ism=Iraj|sana=February 2001|sarlavha=Parvin E'tesami's Life|url=https://www.angelfire.com/rnb/bashiri/Poets/Parvin.html#Parvin|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Bashiri Working Papers on Central Asia and Iran}}</ref>. 8 yoshida u sheʼr yozishni boshladi<ref name=":3" />. U Tehrondagi Eron Baytil maktabida tahsil olgan,1924-yilda maktabni tygatib, Amerika qizlar maktabida bir muddat dars berdi. Oʻqishni tamomlagani uchun u eron ayollari duch kelayotgan kurashlar, ularning imkoniyatlari chegaralanganligi va taʼlim olish zarurati haqida ''"Bir tilak novdasi"'' (1924) sheʼrini yozgan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sana=2021-03-16|sarlavha=Persian poet Parvin E’tesami commemorated|url=http://www.iranart.news/Section-culture-5/57134-persian-poet-parvin-tesami-commemorated|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Iran Art|nashriyot=Iran Daily|til=en|arxivsana=2021-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210415083422/http://www.iranart.news/Section-culture-5/57134-persian-poet-parvin-tesami-commemorated}}</ref>.1934-yil 10-iyulda u otasining amakivachchasi Fazlulloh Etesamiga turmushga chiqdi va ular [[Karmonshoh|Kirmonshoh]] shahriga ko‘chib o‘tdilar.<ref name=":4">{{Veb manbasi|sana=2021-03-15|sarlavha=Parvin Etesami; Shining jewel in Persian literature's history|url=https://en.mehrnews.com/news/170936/Parvin-Etesami-Shining-jewel-in-Persian-literature-s-history|qaralgan sana=2021-04-10|ish=Mehr News Agency|til=en}}</ref> Ammo nikoh bor-yoʻgʻi oʻn hafta davom etdi va ular qiziqish va xarakter farqlari tufayli ajralishdi va u [[Tehron|Tehronga]] qaytib keldi<ref name=":4" />. U Kanun-e-Banovan aʼzosi boʻlgan va majburiy hijobga (roʻmol oʻrashga) qarshi Kashf-e hijob islohotini qoʻllab-quvvatlagan<ref>Hamideh Sedghi, „FEMINIST MOVEMENTS iii. IN THE PAHLAVI PERIOD,“ Encyclopaedia Iranica, IX/5, pp. 492-498, available online at http://www.iranicaonline.org/articles/feminist-movements-iii (accessed on 30 December 2012).</ref>. [[Category:CS1 maint: url-status]] 1938-39 yillarda u Tehrondagi ''Danesh-Saraay-e 'Aali'' kutubxonasida(hozirda Tarbiat Muallim universiteti nomi bilan tanilgan)bir necha oy ishlagan. Uning otasi 1938-yilda uch yildan soʻng [[Ich terlama|tif isitmasidan]] vafot etdi. U [[Qum (shahar)|Qum]] shahrida, Maʼsumah ziyoratgohi yaqinida otasining yoniga dafn etilgan. Parvin Etesamining uyi 2006-yil 19-oktabrda Eron milliy merosi obektiga aylantiriladi. [[Fayl:Parvin_Grave.jpg|thumb| [[Qum (shahar)|Qumdagi]] Parvin qabri]] Parvinning shoirlik qobiliyati ochilganda, yetti-sakkiz yoshlar atrofida edi. Otasining daldasi bilan u otasi tomonidan g‘arb manbalaridan tarjima qilingan baʼzi adabiy asarlarni ko‘zdan kechiradi.1921-1922 yillarda uning eng qadimgi sheʼrlari [[Fors tili|forscha]]"Bahor"jurnalida nashr etilgan. Uning [[Devon|"Divon"i]] sheʼriy kitobining birinchi nashri 156 sheʼrdan iborat bo‘lib,1935-yilda nashr etilgan. Shoir va olim [[Bahor (shoir)|Muhammad Toqi Bahor]] ijodiga muqaddima yozgan. Uning akasi Abu’l Fatha Etesamiy tomonidan tahrir qilingan kitobining ikkinchi nashri 1941-yilda vafotidan koʻp oʻtmay paydo boʻldi. U [[Masnaviy]], [[Qasida]],[[Gʻazal|Gʻazal]] va Qitʼa(fors sheʼriyatining yana bir shakli) va 209 xil kompozitsiyadan iborat edi. U 5606 ta turni tashkil etdi. Qisqa umrida u eronlik vatandoshlari orasida katta shuhrat qozonishga muvaffaq boʻldi. Parvin sheʼriyati mumtoz fors anʼanalariga, uning shakli va mazmuniga amal qiladi. U fors sheʼriyatidagi modernistik yoʻnalishlarga yondoshmadi yoki ehtimol, eʼtiborsiz qoldirdi. Uning sheʼriy kitobida 42 ga yaqin nomsiz qasida va qitʼa mavjud. Bu asarlar Sanoiy va [[Nosir Hisrav|Nosir Xusravning]] didaktik va falsafiy uslublariga mos keladi. Yana bir qancha qasidalarda, xususan, [[tabiat]] tasvirida shoir Manuchehriy taʼsiri ko‘rsatilgan. Uning devonida bir qancha [[Gʻazal|g‘azallar]] ham bor. [[Professor]] Heshmat Moayyadning soʻzlariga koʻra, uning ''Safar-e ashk'' (Koʻz yoshi sayohati) [[Fors tili|fors]] tilida yozilgan eng yaxshi qoʻshiqlar qatoriga kiradi. Sheʼriyatning yana bir ko‘rinishi „ ''munozara“'' (bahs) Parvin devonining eng katta qismini tashkil qiladi. U monazara uslubida oltmish beshta sheʼr va yetmish beshta latifa, ertak va [[Allegoriya|allegoriyalar]] yozgan. Moayyadga taʼkidlashiga koʻra: „Parvin ijtimoiy kelib chiqishi turli xil boʻlgan erkaklar va ayollar, [[hayvonlar]], qushlar, gullar, daraxtlar, kosmik va tabiiy elementlar, kundalik hayot ob’ektlari, [[Abstraksiya|mavhum tushunchalar]] haqida yozgan, bularning barchasi uning fikr doirasi boyligini ifodalaydi va ramziylashtiradi. Bu raqamlar orqali u boshqalarga jamiyatning manfaatini va axloqiy majburiyatdagi muvaffaqiyatsizliklarini koʻrsatadigan oyna boʻladi. Xuddi shunday, bu bahslarda u hayot va oʻlim, ijtimoiy adolat, [[Etika|axloq]], taʼlim, bilimning oliy ahamiyati haqidagi asosiy fikrlarini ifodalaydi"<ref name="iranica">{{Kitob manbasi|publisher=Encyclopædia Iranica|title=Parvin Etesami|last=Heshmat Moayyad|accessdate=April 4, 2010|url=http://www.iranicaonline.org/articles/etesami-parvin}}</ref> . Parvin Eʼtesami yoshligidan sheʼr yozishni boshlagan; uning birinchi nashr etilgan asarlari [[Eron|Eronning]] Baharin jurnalida 1920-yillarning boshlarida, oʻsmirlik chogʻida paydo boʻlgan. Butun umri davomida Eʼtesami ijodi anʼanaviylik va zamonaviylikning rishtasi edi; uning sheʼriy uslubi yangi [[Modernizm|modernistik]] uslublardan voz kechdi va klassik fors sheʼriyatining shakl va tuzilmalariga qatʼiyan rioya qildi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Allen|ism=Roger M.A.|sana=July 20, 1998|sarlavha=Islamic arts - The modern period|url=https://www.britannica.com/topic/Islamic-arts|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Encyclopedia Britannica|til=en|iqtibos=The lyrics of Parvīn Eʿteṣāmī (died 1940) are regarded as near classics, despite a trace of sentimentality in their sympathetic treatment of the poor.}}</ref>. == Yana qarang == {{portal|Poetry}}{{Portal|Poetry}} * [[Furoʻgʻ Farruhzod|Foruf Farroxzod]] * [[Simin Behbahoniy]] * Mina Assadi == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun  == * {{Cite journal|last=Fomeshi|first1=Behnam M.|title=‘The Female Rumi’ and Feminine Mysticism: ‘God’s Weaver’ by Parvin Iʿtisami|journal=British Journal of Middle Eastern Studies|date=2021|doi=10.1080/13530194.2021.1971513}} * {{Cite encyclopedia|title=Arts: Poets and Poetry: Iran: Modern|first1=Heidi|last1=Ghomi|authorlink=|encyclopedia=Encyclopedia of Women & Islamic Cultures|editor=Suad Joseph|editor-link=Suad Joseph|publisher=Brill Online|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-women-and-islamic-cultures/*-EWICCOM_0293f|year=2009}} [[Turkum:1941-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1907-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Tabriz shoirlari]] 3xliekfnal8sjblv3a71p8k2d3m8b1y 5999424 5999421 2026-04-20T12:09:39Z KWiki78 246724 5999424 wikitext text/x-wiki == Hayoti == [[Fayl:Parvin_etesami.jpg|left|thumb| Parvin Eʼtesamining surati]] Parvin Eʼtesami 1907-yilda [[Tabriz|Tabrizda]] Mirza Yusuf Etessami Ashtianiy(Eʼtesam-al-Molk)oilasida tugʻilgan. Uning otasi tomonidan bobosi Mirzo Ibrohimxon Mostavfi Etesam-al-Molk edi<ref name="bio">{{Veb manbasi|sarlavha=Persian Language & Literature: Parvin Etesami|url=https://www.iranchamber.com/literature/petesami/parvin_etesami.php|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Iran Chamber Society}}</ref><ref name=":0">{{Veb manbasi|muallif=Moayyad|ism=Heshmat|sana=December 15, 1998|sarlavha=Etesami, Mirza Yusuf Khan Ashtiani, Etesam-al-Molk|url=http://www.iranicaonline.org/articles/etesami-mirza-yusof-khan-astiani-etesam-al-molk|qaralgan sana=April 8, 2021|ish=iranicaonline.org|nashriyot=Encyclopedia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 6}}</ref>. Uning bobosi Mirzo Ibrohimxon Mostavfi Etesam-al-Molk asli Ashtiyondan boʻlgan, lekin [[Tabriz|Tabrizga]] koʻchib kelgan va [[Qojarlar sulolasi|Qajar]] maʼmuriyati tomonidan [[Eron Ozarbayjoni|Ozarbayjon]] viloyatiga moliyaviy nazoratchi etib tayinlangan<ref name=":0" />. Eʼtesamining toʻrtta akasi bor edi, onasi 1973-yilda vafot etdi. Uning oilasi bolalik chogʻida [[Tehron|Tehronga]] koʻchib oʻtdi va u rasmiy maktabda taʼlim olishdan tashqari, otasidan arab va mumtoz [[fors adabiyoti]] haqida yaxshigina bilim oldi<ref name=":3">{{Veb manbasi|muallif=Bashiri|ism=Iraj|sana=February 2001|sarlavha=Parvin E'tesami's Life|url=https://www.angelfire.com/rnb/bashiri/Poets/Parvin.html#Parvin|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Bashiri Working Papers on Central Asia and Iran}}</ref>. 8 yoshida u sheʼr yozishni boshladi<ref name=":3" />. U Tehrondagi Eron Baytil maktabida tahsil olgan,1924-yilda maktabni tygatib, Amerika qizlar maktabida bir muddat dars berdi. Oʻqishni tamomlagani uchun u eron ayollari duch kelayotgan kurashlar, ularning imkoniyatlari chegaralanganligi va taʼlim olish zarurati haqida ''"Bir tilak novdasi"'' (1924) sheʼrini yozgan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sana=2021-03-16|sarlavha=Persian poet Parvin E’tesami commemorated|url=http://www.iranart.news/Section-culture-5/57134-persian-poet-parvin-tesami-commemorated|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Iran Art|nashriyot=Iran Daily|til=en|arxivsana=2021-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210415083422/http://www.iranart.news/Section-culture-5/57134-persian-poet-parvin-tesami-commemorated}}</ref>.1934-yil 10-iyulda u otasining amakivachchasi Fazlulloh Etesamiga turmushga chiqdi va ular [[Karmonshoh|Kirmonshoh]] shahriga ko‘chib o‘tdilar.<ref name=":4">{{Veb manbasi|sana=2021-03-15|sarlavha=Parvin Etesami; Shining jewel in Persian literature's history|url=https://en.mehrnews.com/news/170936/Parvin-Etesami-Shining-jewel-in-Persian-literature-s-history|qaralgan sana=2021-04-10|ish=Mehr News Agency|til=en}}</ref> Ammo nikoh bor-yoʻgʻi oʻn hafta davom etdi va ular qiziqish va xarakter farqlari tufayli ajralishdi va u [[Tehron|Tehronga]] qaytib keldi<ref name=":4" />. U Kanun-e-Banovan aʼzosi boʻlgan va majburiy hijobga (roʻmol oʻrashga) qarshi Kashf-e hijob islohotini qoʻllab-quvvatlagan<ref>Hamideh Sedghi, „FEMINIST MOVEMENTS iii. IN THE PAHLAVI PERIOD,“ Encyclopaedia Iranica, IX/5, pp. 492-498, available online at http://www.iranicaonline.org/articles/feminist-movements-iii (accessed on 30 December 2012).</ref>. [[Category:CS1 maint: url-status]] 1938-39 yillarda u Tehrondagi ''Danesh-Saraay-e 'Aali'' kutubxonasida(hozirda Tarbiat Muallim universiteti nomi bilan tanilgan)bir necha oy ishlagan. Uning otasi 1938-yilda uch yildan soʻng [[Ich terlama|tif isitmasidan]] vafot etdi. U [[Qum (shahar)|Qum]] shahrida, Maʼsumah ziyoratgohi yaqinida otasining yoniga dafn etilgan. Parvin Etesamining uyi 2006-yil 19-oktabrda Eron milliy merosi obektiga aylantiriladi. [[Fayl:Parvin_Grave.jpg|thumb| [[Qum (shahar)|Qumdagi]] Parvin qabri]] Parvinning shoirlik qobiliyati ochilganda, yetti-sakkiz yoshlar atrofida edi. Otasining daldasi bilan u otasi tomonidan g‘arb manbalaridan tarjima qilingan baʼzi adabiy asarlarni ko‘zdan kechiradi.1921-1922 yillarda uning eng qadimgi sheʼrlari [[Fors tili|forscha]]"Bahor"jurnalida nashr etilgan. Uning [[Devon|"Divon"i]] sheʼriy kitobining birinchi nashri 156 sheʼrdan iborat bo‘lib,1935-yilda nashr etilgan. Shoir va olim [[Bahor (shoir)|Muhammad Toqi Bahor]] ijodiga muqaddima yozgan. Uning akasi Abu’l Fatha Etesamiy tomonidan tahrir qilingan kitobining ikkinchi nashri 1941-yilda vafotidan koʻp oʻtmay paydo boʻldi. U [[Masnaviy]], [[Qasida]],[[Gʻazal|Gʻazal]] va Qitʼa(fors sheʼriyatining yana bir shakli) va 209 xil kompozitsiyadan iborat edi. U 5606 ta turni tashkil etdi. Qisqa umrida u eronlik vatandoshlari orasida katta shuhrat qozonishga muvaffaq boʻldi. Parvin sheʼriyati mumtoz fors anʼanalariga, uning shakli va mazmuniga amal qiladi. U fors sheʼriyatidagi modernistik yoʻnalishlarga yondoshmadi yoki ehtimol, eʼtiborsiz qoldirdi. Uning sheʼriy kitobida 42 ga yaqin nomsiz qasida va qitʼa mavjud. Bu asarlar Sanoiy va [[Nosir Hisrav|Nosir Xusravning]] didaktik va falsafiy uslublariga mos keladi. Yana bir qancha qasidalarda, xususan, [[tabiat]] tasvirida shoir Manuchehriy taʼsiri ko‘rsatilgan. Uning devonida bir qancha [[Gʻazal|g‘azallar]] ham bor. [[Professor]] Heshmat Moayyadning soʻzlariga koʻra, uning ''Safar-e ashk'' (Koʻz yoshi sayohati) [[Fors tili|fors]] tilida yozilgan eng yaxshi qoʻshiqlar qatoriga kiradi. Sheʼriyatning yana bir ko‘rinishi „ ''munozara“'' (bahs) Parvin devonining eng katta qismini tashkil qiladi. U monazara uslubida oltmish beshta sheʼr va yetmish beshta latifa, ertak va [[Allegoriya|allegoriyalar]] yozgan. Moayyadga taʼkidlashiga koʻra: „Parvin ijtimoiy kelib chiqishi turli xil boʻlgan erkaklar va ayollar, [[hayvonlar]], qushlar, gullar, daraxtlar, kosmik va tabiiy elementlar, kundalik hayot ob’ektlari, [[Abstraksiya|mavhum tushunchalar]] haqida yozgan, bularning barchasi uning fikr doirasi boyligini ifodalaydi va ramziylashtiradi. Bu raqamlar orqali u boshqalarga jamiyatning manfaatini va axloqiy majburiyatdagi muvaffaqiyatsizliklarini koʻrsatadigan oyna boʻladi. Xuddi shunday, bu bahslarda u hayot va oʻlim, ijtimoiy adolat, [[Etika|axloq]], taʼlim, bilimning oliy ahamiyati haqidagi asosiy fikrlarini ifodalaydi"<ref name="iranica">{{Kitob manbasi|publisher=Encyclopædia Iranica|title=Parvin Etesami|last=Heshmat Moayyad|accessdate=April 4, 2010|url=http://www.iranicaonline.org/articles/etesami-parvin}}</ref> . Parvin Eʼtesami yoshligidan sheʼr yozishni boshlagan; uning birinchi nashr etilgan asarlari [[Eron|Eronning]] Baharin jurnalida 1920-yillarning boshlarida, oʻsmirlik chogʻida paydo boʻlgan. Butun umri davomida Eʼtesami ijodi anʼanaviylik va zamonaviylikning rishtasi edi; uning sheʼriy uslubi yangi [[Modernizm|modernistik]] uslublardan voz kechdi va klassik fors sheʼriyatining shakl va tuzilmalariga qatʼiyan rioya qildi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Allen|ism=Roger M.A.|sana=July 20, 1998|sarlavha=Islamic arts - The modern period|url=https://www.britannica.com/topic/Islamic-arts|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Encyclopedia Britannica|til=en|iqtibos=The lyrics of Parvīn Eʿteṣāmī (died 1940) are regarded as near classics, despite a trace of sentimentality in their sympathetic treatment of the poor.}}</ref>. == Yana qarang == {{portal|Poetry}}{{Portal|Poetry}} * [[Furoʻgʻ Farruhzod|Foruf Farroxzod]] * [[Simin Behbahoniy]] * Mina Assadi == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun  == * {{Cite journal|last=Fomeshi|first1=Behnam M.|title=‘The Female Rumi’ and Feminine Mysticism: ‘God’s Weaver’ by Parvin Iʿtisami|journal=British Journal of Middle Eastern Studies|date=2021|doi=10.1080/13530194.2021.1971513}} * {{Cite encyclopedia|title=Arts: Poets and Poetry: Iran: Modern|first1=Heidi|last1=Ghomi|authorlink=|encyclopedia=Encyclopedia of Women & Islamic Cultures|editor=Suad Joseph|editor-link=Suad Joseph|publisher=Brill Online|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-women-and-islamic-cultures/*-EWICCOM_0293f|year=2009}} [[Turkum:1941-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1907-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Tabriz shoirlari]] er8674ptvs4vhswnxpuwpho0d4w7f4u 5999425 5999424 2026-04-20T12:09:51Z KWiki78 246724 5999425 wikitext text/x-wiki == Hayoti == [[Fayl:Parvin_etesami.jpg|left|thumb| Parvin Eʼtesamining surati]] '''Parvin Eʼtesami'' 1907-yilda [[Tabriz|Tabrizda]] Mirza Yusuf Etessami Ashtianiy(Eʼtesam-al-Molk)oilasida tugʻilgan. Uning otasi tomonidan bobosi Mirzo Ibrohimxon Mostavfi Etesam-al-Molk edi<ref name="bio">{{Veb manbasi|sarlavha=Persian Language & Literature: Parvin Etesami|url=https://www.iranchamber.com/literature/petesami/parvin_etesami.php|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Iran Chamber Society}}</ref><ref name=":0">{{Veb manbasi|muallif=Moayyad|ism=Heshmat|sana=December 15, 1998|sarlavha=Etesami, Mirza Yusuf Khan Ashtiani, Etesam-al-Molk|url=http://www.iranicaonline.org/articles/etesami-mirza-yusof-khan-astiani-etesam-al-molk|qaralgan sana=April 8, 2021|ish=iranicaonline.org|nashriyot=Encyclopedia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 6}}</ref>. Uning bobosi Mirzo Ibrohimxon Mostavfi Etesam-al-Molk asli Ashtiyondan boʻlgan, lekin [[Tabriz|Tabrizga]] koʻchib kelgan va [[Qojarlar sulolasi|Qajar]] maʼmuriyati tomonidan [[Eron Ozarbayjoni|Ozarbayjon]] viloyatiga moliyaviy nazoratchi etib tayinlangan<ref name=":0" />. Eʼtesamining toʻrtta akasi bor edi, onasi 1973-yilda vafot etdi. Uning oilasi bolalik chogʻida [[Tehron|Tehronga]] koʻchib oʻtdi va u rasmiy maktabda taʼlim olishdan tashqari, otasidan arab va mumtoz [[fors adabiyoti]] haqida yaxshigina bilim oldi<ref name=":3">{{Veb manbasi|muallif=Bashiri|ism=Iraj|sana=February 2001|sarlavha=Parvin E'tesami's Life|url=https://www.angelfire.com/rnb/bashiri/Poets/Parvin.html#Parvin|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Bashiri Working Papers on Central Asia and Iran}}</ref>. 8 yoshida u sheʼr yozishni boshladi<ref name=":3" />. U Tehrondagi Eron Baytil maktabida tahsil olgan,1924-yilda maktabni tygatib, Amerika qizlar maktabida bir muddat dars berdi. Oʻqishni tamomlagani uchun u eron ayollari duch kelayotgan kurashlar, ularning imkoniyatlari chegaralanganligi va taʼlim olish zarurati haqida ''"Bir tilak novdasi"'' (1924) sheʼrini yozgan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sana=2021-03-16|sarlavha=Persian poet Parvin E’tesami commemorated|url=http://www.iranart.news/Section-culture-5/57134-persian-poet-parvin-tesami-commemorated|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Iran Art|nashriyot=Iran Daily|til=en|arxivsana=2021-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210415083422/http://www.iranart.news/Section-culture-5/57134-persian-poet-parvin-tesami-commemorated}}</ref>.1934-yil 10-iyulda u otasining amakivachchasi Fazlulloh Etesamiga turmushga chiqdi va ular [[Karmonshoh|Kirmonshoh]] shahriga ko‘chib o‘tdilar.<ref name=":4">{{Veb manbasi|sana=2021-03-15|sarlavha=Parvin Etesami; Shining jewel in Persian literature's history|url=https://en.mehrnews.com/news/170936/Parvin-Etesami-Shining-jewel-in-Persian-literature-s-history|qaralgan sana=2021-04-10|ish=Mehr News Agency|til=en}}</ref> Ammo nikoh bor-yoʻgʻi oʻn hafta davom etdi va ular qiziqish va xarakter farqlari tufayli ajralishdi va u [[Tehron|Tehronga]] qaytib keldi<ref name=":4" />. U Kanun-e-Banovan aʼzosi boʻlgan va majburiy hijobga (roʻmol oʻrashga) qarshi Kashf-e hijob islohotini qoʻllab-quvvatlagan<ref>Hamideh Sedghi, „FEMINIST MOVEMENTS iii. IN THE PAHLAVI PERIOD,“ Encyclopaedia Iranica, IX/5, pp. 492-498, available online at http://www.iranicaonline.org/articles/feminist-movements-iii (accessed on 30 December 2012).</ref>. [[Category:CS1 maint: url-status]] 1938-39 yillarda u Tehrondagi ''Danesh-Saraay-e 'Aali'' kutubxonasida(hozirda Tarbiat Muallim universiteti nomi bilan tanilgan)bir necha oy ishlagan. Uning otasi 1938-yilda uch yildan soʻng [[Ich terlama|tif isitmasidan]] vafot etdi. U [[Qum (shahar)|Qum]] shahrida, Maʼsumah ziyoratgohi yaqinida otasining yoniga dafn etilgan. Parvin Etesamining uyi 2006-yil 19-oktabrda Eron milliy merosi obektiga aylantiriladi. [[Fayl:Parvin_Grave.jpg|thumb| [[Qum (shahar)|Qumdagi]] Parvin qabri]] Parvinning shoirlik qobiliyati ochilganda, yetti-sakkiz yoshlar atrofida edi. Otasining daldasi bilan u otasi tomonidan g‘arb manbalaridan tarjima qilingan baʼzi adabiy asarlarni ko‘zdan kechiradi.1921-1922 yillarda uning eng qadimgi sheʼrlari [[Fors tili|forscha]]"Bahor"jurnalida nashr etilgan. Uning [[Devon|"Divon"i]] sheʼriy kitobining birinchi nashri 156 sheʼrdan iborat bo‘lib,1935-yilda nashr etilgan. Shoir va olim [[Bahor (shoir)|Muhammad Toqi Bahor]] ijodiga muqaddima yozgan. Uning akasi Abu’l Fatha Etesamiy tomonidan tahrir qilingan kitobining ikkinchi nashri 1941-yilda vafotidan koʻp oʻtmay paydo boʻldi. U [[Masnaviy]], [[Qasida]],[[Gʻazal|Gʻazal]] va Qitʼa(fors sheʼriyatining yana bir shakli) va 209 xil kompozitsiyadan iborat edi. U 5606 ta turni tashkil etdi. Qisqa umrida u eronlik vatandoshlari orasida katta shuhrat qozonishga muvaffaq boʻldi. Parvin sheʼriyati mumtoz fors anʼanalariga, uning shakli va mazmuniga amal qiladi. U fors sheʼriyatidagi modernistik yoʻnalishlarga yondoshmadi yoki ehtimol, eʼtiborsiz qoldirdi. Uning sheʼriy kitobida 42 ga yaqin nomsiz qasida va qitʼa mavjud. Bu asarlar Sanoiy va [[Nosir Hisrav|Nosir Xusravning]] didaktik va falsafiy uslublariga mos keladi. Yana bir qancha qasidalarda, xususan, [[tabiat]] tasvirida shoir Manuchehriy taʼsiri ko‘rsatilgan. Uning devonida bir qancha [[Gʻazal|g‘azallar]] ham bor. [[Professor]] Heshmat Moayyadning soʻzlariga koʻra, uning ''Safar-e ashk'' (Koʻz yoshi sayohati) [[Fors tili|fors]] tilida yozilgan eng yaxshi qoʻshiqlar qatoriga kiradi. Sheʼriyatning yana bir ko‘rinishi „ ''munozara“'' (bahs) Parvin devonining eng katta qismini tashkil qiladi. U monazara uslubida oltmish beshta sheʼr va yetmish beshta latifa, ertak va [[Allegoriya|allegoriyalar]] yozgan. Moayyadga taʼkidlashiga koʻra: „Parvin ijtimoiy kelib chiqishi turli xil boʻlgan erkaklar va ayollar, [[hayvonlar]], qushlar, gullar, daraxtlar, kosmik va tabiiy elementlar, kundalik hayot ob’ektlari, [[Abstraksiya|mavhum tushunchalar]] haqida yozgan, bularning barchasi uning fikr doirasi boyligini ifodalaydi va ramziylashtiradi. Bu raqamlar orqali u boshqalarga jamiyatning manfaatini va axloqiy majburiyatdagi muvaffaqiyatsizliklarini koʻrsatadigan oyna boʻladi. Xuddi shunday, bu bahslarda u hayot va oʻlim, ijtimoiy adolat, [[Etika|axloq]], taʼlim, bilimning oliy ahamiyati haqidagi asosiy fikrlarini ifodalaydi"<ref name="iranica">{{Kitob manbasi|publisher=Encyclopædia Iranica|title=Parvin Etesami|last=Heshmat Moayyad|accessdate=April 4, 2010|url=http://www.iranicaonline.org/articles/etesami-parvin}}</ref> . Parvin Eʼtesami yoshligidan sheʼr yozishni boshlagan; uning birinchi nashr etilgan asarlari [[Eron|Eronning]] Baharin jurnalida 1920-yillarning boshlarida, oʻsmirlik chogʻida paydo boʻlgan. Butun umri davomida Eʼtesami ijodi anʼanaviylik va zamonaviylikning rishtasi edi; uning sheʼriy uslubi yangi [[Modernizm|modernistik]] uslublardan voz kechdi va klassik fors sheʼriyatining shakl va tuzilmalariga qatʼiyan rioya qildi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Allen|ism=Roger M.A.|sana=July 20, 1998|sarlavha=Islamic arts - The modern period|url=https://www.britannica.com/topic/Islamic-arts|qaralgan sana=2021-04-09|ish=Encyclopedia Britannica|til=en|iqtibos=The lyrics of Parvīn Eʿteṣāmī (died 1940) are regarded as near classics, despite a trace of sentimentality in their sympathetic treatment of the poor.}}</ref>. == Yana qarang == {{portal|Poetry}}{{Portal|Poetry}} * [[Furoʻgʻ Farruhzod|Foruf Farroxzod]] * [[Simin Behbahoniy]] * Mina Assadi == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun  == * {{Cite journal|last=Fomeshi|first1=Behnam M.|title=‘The Female Rumi’ and Feminine Mysticism: ‘God’s Weaver’ by Parvin Iʿtisami|journal=British Journal of Middle Eastern Studies|date=2021|doi=10.1080/13530194.2021.1971513}} * {{Cite encyclopedia|title=Arts: Poets and Poetry: Iran: Modern|first1=Heidi|last1=Ghomi|authorlink=|encyclopedia=Encyclopedia of Women & Islamic Cultures|editor=Suad Joseph|editor-link=Suad Joseph|publisher=Brill Online|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-women-and-islamic-cultures/*-EWICCOM_0293f|year=2009}} [[Turkum:1941-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1907-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Tabriz shoirlari]] 3n87s4edzv9dosyt0sa3hd0hc0qd6du Yemeksepeti (Oziq-ovqat savati) 0 867745 5999493 5188033 2026-04-20T12:25:44Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya kompaniyalari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999493 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Yemeksepeti.com | logo = Yemeksepeti logo.svg | industry = [[e-commerce]] | founded = 2001-yil | founder = [[Nevzat Aydın]], Melih O'demish, Jem Nufusi, Go'khan Akan | key_people = Mert Baki (CEO) | products = Online food delivery | owner = [[Delivery Hero]] | website = {{URL|yemeksepeti.com}} }} '''Yemeksepeti''' — bu oziq-ovqatga onlayn buyurtma berish sayti. 2001-yilda tashkil etilgan sayt 20 milliondan ortiq aʼzoga ega va kuniga oʻrtacha 600 ming buyurtma oladi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|sarlavha=Yemeksepeti 20. Yılını Kutluyor|qaralgan sana=|sana=|ish=https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|nashriyot=|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210310093553/https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|arxivsana=10 Mart 2021}}</ref> Yemeksepeti 2020-yilda 32 437 ta yangi restoranlarni raqamli rejimga o‘tkazish va onlayn olib ketish tizimini ishga tushirish imkonini berdi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sozcu.com.tr/2020/ilan-2/2020-lezzet-rehberi-6184460/|sarlavha=Yemeksepeti’nden 2020’nin Lezzet Rehberi|qaralgan sana=29 Ocak 2021|sana=|ish=www.sozcu.com.tr|nashriyot=|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210102160114/https://www.sozcu.com.tr/2020/ilan-2/2020-lezzet-rehberi-6184460/|arxivsana=2 Ocak 2021}}</ref> Ushbu restoranlarning 82 foizi mahalliy va yakka tartibdagi korxonalardir.<ref name="webrazzi.com">{{Veb manbasi|url=https://webrazzi.com/2021/01/18/nevzat-aydinin-2021-ajandasinda-neler-var/|sarlavha=Nevzat Aydın'ın 2021 ajandasında neler var?|qaralgan sana=29 Ocak 2021|sana=18 Ocak 2021|til=tr-TR|ish=Webrazzi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210118104538/https://webrazzi.com/2021/01/18/nevzat-aydinin-2021-ajandasinda-neler-var/|arxivsana=18 Ocak 2021}}</ref> Kompaniya veb-saytidan tashqari [[iOS]] va [[Android]] ilovalari ham mavjud. Yemeksepeti 2015-yil may oyida oziq-ovqat mahsulotlarini onlayn buyurtma qilish platformasi Delivery Heroʻga qo‘shildi.<ref name="satış">{{Yangiliklar manbasi |date=5 Mayıs 2015 |title=Yemek Sepeti satıldı |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/ekonomi/yemek-sepeti-satildi |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150509025444/http://www.cnnturk.com/ekonomi/yemek-sepeti-satildi |archive-date=9 Mayıs 2015}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.deliveryhero.com/delivery-hero-acquires-turkish-food-delivery-giant-yemeksepeti/|sarlavha=Arşivlenmiş kopya|qaralgan sana=25 Mayıs 2019|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190525075338/https://www.deliveryhero.com/delivery-hero-acquires-turkish-food-delivery-giant-yemeksepeti/|arxivsana=25 Mayıs 2019}}</ref> ''Yemeksepeti Vale'' ilovasi bilan olib ketish xizmatlarini taklif qilmaydigan restoranlar, Yemeksepetining oʻz kurerlari bilan ishlashi mumkin. == Tarixi == [[Fayl:Yemeksepeti_Logo.png|left|thumb| 2021-yilgacha kompaniya tomonidan ishlatiladigan logotip.]] Yemeksepeti 2001-yilda Nevzat Aydin, [[Melih Ödemiş]] [[Gökhan Akan]] va [[Cem Nufusi|Jem Nufusi]] tomonidan tashkil etilgan.<ref name="öykü">{{Yangiliklar manbasi |date=6 Mayıs 2015 |title=589 milyon dolarlık Yemeksepeti'nin öyküsü.... |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115200550/https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref> 2004-yilda birinchi marta kuniga 1000 ta buyurtma oldi. 2008-yilda bu koʻrsatkich 10 000 ga koʻtarilgach, u Yevropa taʼsischilar jamgʻarmasidan birinchi sarmoyasini oldi.<ref name="öykü" /><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 Mayıs 2008 |title=Yemeksepeti.com’a Avrupa’lı ortak |work=hurriyet.com.tr |publisher=Hürriyet |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/yemeksepeti-com-a-avrupa-li-ortak-8852242 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117104344/https://www.hurriyet.com.tr/gundem/yemeksepeti-com-a-avrupa-li-ortak-8852242 |archive-date=17 Ocak 2021}}</ref> Kompaniya 2010-yil 10-iyunda xorijda ochildi va izrestorana.co sayti bilan [[Rossiya|Rossiyada]] xizmat koʻrsatishni boshladi.<ref name="öykü">{{Yangiliklar manbasi |date=6 Mayıs 2015 |title=589 milyon dolarlık Yemeksepeti'nin öyküsü.... |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115200550/https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=10 Haziran 2010 |title=Yemeksepeti Rusya'ya açıldı |work=hurriyet.com.tr |publisher=Hürriyet |url=https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-rusyaya-acildi-14985597 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116103601/https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-rusyaya-acildi-14985597 |archive-date=16 Ocak 2021}}</ref> Xuddi shu oyning oxirida u ''Foodonclick'' brendi bilan [[Birlashgan Arab Amirliklari|Birlashgan Arab Amirliklarining]] [[Dubay]] shahrida xizmat koʻrsatishni boshladi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=21 Haziran 2010 |title=Yemeksepeti, Dubai'yi de doyuracak |publisher=Dünya Gazetesi |url=https://www.dunya.com/gundem/yemeksepeti-dubai039yi-de-doyuracak-haberi-118069 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115124437/https://www.dunya.com/gundem/yemeksepeti-dubai039yi-de-doyuracak-haberi-118069 |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref> 2013-yil aprel oyida [[Qatar]] va [[Ummon Sultonligi|Ummon]] Foodonclick tomonidan xizmat ko‘rsatuvchi davlatlar qatoriga qo‘shildi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=18 Nisan 2013 |title=Yemeksepeti Katar ve Umman’da |work=hurriyet.com.tr |publisher=Hürriyet |url=https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-katar-ve-umman-da-23064970 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116111105/https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-katar-ve-umman-da-23064970 |archive-date=16 Ocak 2021}}</ref> Oʻsha yilning avgust oyida [[Saudiya Arabistoni]] va [[Livan]] ham 2015-yilda Foodonclick saytiga kiritilgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 Ağustos 2013 |title=Yemeksepeti Arabistan ve Lübnan'da! |work=haberturk.com |publisher=Haber Türk |url=https://www.haberturk.com/ekonomi/is-yasam/haber/871782-yemeksepeti-arabistan-ve-lubnanda |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116022352/https://www.haberturk.com/ekonomi/is-yasam/haber/871782-yemeksepeti-arabistan-ve-lubnanda |archive-date=16 Ocak 2021}}</ref> Oʻsha yilning oktyabr oyida Yemeksepeti [[Gretsiya|Gretsiyadagi]] ''Click Delivery'' kompaniyasiga sarmoya kiritib, Yevropaga ochildi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=3 Ekim 2013 |title=Yemeksepeti Avrupa'da |work=sabah.com.tr |publisher=Sabah |url=https://www.sabah.com.tr/aktuel/2013/10/03/yemeksepeti-avrupada |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117103144/https://www.sabah.com.tr/aktuel/2013/10/03/yemeksepeti-avrupada |archive-date=17 Ocak 2021}}</ref> 2013-yil noyabr oyida kompaniyaning bosh direktori Nevzat Aydin uning 2,2 million roʻyxatdan oʻtgan aʼzolari va 10 mingdan ortiq restorani borligini va kuniga taxminan 60 000 buyurtma qabul qilishini eʼlon qildi.<ref name="öykü" /> 2014-yil sentabr oyida Yemek.com veb-sayti oziq-ovqatlarni retseptlari bilan tashkil etilgan.<ref name="öykü" /> Oʻsha yilning noyabr oyida kompaniya [[Iordaniya|Iordaniyaning]] iFood kompaniyasining asosiy ulushini sotib olib, [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharqdagi]] faoliyatini kengaytirdi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11 Kasım 2014 |title=Yemeksepeti artık Ürdün'de |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/haber/ekonomi/yemeksepeti-dis-satin-almalarla-buyuyor |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115061342/https://www.cnnturk.com/haber/ekonomi/yemeksepeti-dis-satin-almalarla-buyuyor |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref> Yemeksepeti mobil tijoratni 2010-yilda [[iOS]] ilovasini nashr qilish orqali boshlagan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Yemeksepeti: Yemek & Market|url=https://apps.apple.com/tr/app/yemeksepeti-yemek-market/id373034841?l=tr|ish=apps.apple.com/|nashriyot=Apple|qaralgan sana=14 Ocak 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200709003732/https://apps.apple.com/tr/app/yemeksepeti-yemek-market/id373034841?l=tr|arxivsana=9 Temmuz 2020}}</ref> 2015-yilda uni Germaniyada joylashgan global onlayn oziq-ovqat buyurtma platformasi Delivery Hero 589 million dollarga (1 milliard 596 million lira) sotib oldi. Bu sotuv GittiGidiyorning [[EBay|eBaydagi]] sotilishini ortda qoldirdi va Turkiya internet tarixidagi eng qimmatli savdoga aylandi.<ref name="satış">{{Yangiliklar manbasi |date=5 Mayıs 2015 |title=Yemek Sepeti satıldı |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/ekonomi/yemek-sepeti-satildi |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150509025444/http://www.cnnturk.com/ekonomi/yemek-sepeti-satildi |archive-date=9 Mayıs 2015}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 Mayıs 2015 |title=Yemeksepeti 589 milyon dolara Delivery Hero'ya satıldı |work=hurriyet.com.tr |publisher=Hürriyet |url=https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-589-milyon-dolara-delivery-heroya-satildi-28919228 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115100643/https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-589-milyon-dolara-delivery-heroya-satildi-28919228 |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref> 2020-yil holatiga koʻra Yemeksepeti 5 million yangi aʼzoga ega boʻldi va aʼzolar soni 20 milliondan oshdi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|sarlavha=https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210310093553/https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|arxivsana=10 Mart 2021|qaralgan sana=19 Nisan 2021}}</ref> Yemeksepeti asoschilaridan biri Nevzat Aydin kompaniyaning [[BIM|bosh direktori]] lavozimini 2021-yil 1-noyabr kuni Mert Bakiga topshirdi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/yemeksepetinin-kurucusu-nevzat-aydin-ceoluk-gorevini-biraktigini-acikladi-1881152|sarlavha=Yemeksepeti’nin kurucusu Nevzat Aydın CEO’luk görevini bıraktığını açıkladı|qaralgan sana=1 Kasım 2021|til=Türkçe|ish=www.cumhuriyet.com.tr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211101075829/https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/yemeksepetinin-kurucusu-nevzat-aydin-ceoluk-gorevini-biraktigini-acikladi-1881152|arxivsana=1 Kasım 2021}}</ref> == Hizmat koʻrsatish hudutlarda == [[Fayl:Yemeksepeti_service_area.svg|alt=|thumb|220x220px|{{Legend|#FFCD00|Yemeksepeti mavjud bo'lgan hudutlar}}]] Yemeksepeti.com jami 81 ta shaharda qoʻllanadi. Banabi jami 29 ta shaharda qoʻllanadi. == Banabi == === Yemeksepeti bozori (sobiq Banabi) === Turkiyadagi tezkor bozorda xarid qilish sohasida oʻz foydalanuvchilariga xizmat koʻrsatadigan Yemeksepeti Banabi 2019-yilda Nevzat Aydin tomonidan tashkil etilgan. Yemeksepeti Banabi 29 ta viloyatdagi 2 million foydalanuvchilarga 4000 dan ortiq mahsulot turlarini yetkazib beradi.<ref name="webrazzi.com">{{Veb manbasi|url=https://webrazzi.com/2021/01/18/nevzat-aydinin-2021-ajandasinda-neler-var/|sarlavha=Nevzat Aydın'ın 2021 ajandasında neler var?|qaralgan sana=29 Ocak 2021|sana=18 Ocak 2021|til=tr-TR|ish=Webrazzi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210118104538/https://webrazzi.com/2021/01/18/nevzat-aydinin-2021-ajandasinda-neler-var/|arxivsana=18 Ocak 2021}}</ref> Yemeksepeti Banabi buyurtmani boshqarish, tayinlash infratuzilmasi tizimi bilan raqobatchilardan boshqa nuqtada joylashgan. Yemeksepeti Banabi-da „tezkor savdo“da qoʻllanadigan texnologiya tufayli u kuniga oʻn minglab buyurtmalarni foydalanuvchilarga eng tezkor tarzda yetkazib bera oladi. Yemeksepeti Banabi 2020-yilgi Webrazzi mukofotlarida Yilning oziq-ovqat buyurtmalari xizmati kategoriyasida ikkinchi va Yil tashabbusi nominatsiyasida uchinchi oʻrinni egalladi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://webrazzi.com/2021/01/05/1-milyona-yakin-oy-kullanilan-webrazzi-odulleri-2020-nin-kazananlari-belli-oldu/|sarlavha=1 milyona yakın oy kullanılan Webrazzi Ödülleri 2020'nin kazananları belli oldu!|qaralgan sana=4 Şubat 2021|sana=5 Ocak 2021|til=tr-TR|ish=Webrazzi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210105075310/https://webrazzi.com/2021/01/05/1-milyona-yakin-oy-kullanilan-webrazzi-odulleri-2020-nin-kazananlari-belli-oldu/|arxivsana=5 Ocak 2021}}</ref> Yemeksepeti Banabi buyurtma stavkalari 2020-yilda oʻtgan yilga nisbatan 6,5 baravar oshdi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://webrazzi.com/2020/12/28/kullanici-sayisi-2-milyona-ulasan-banabinin-2020de-one-cikan-verileri/|sarlavha=Kullanıcı sayısı 2 milyona ulaşan Banabi'nin 2020'de öne çıkan verileri|qaralgan sana=29 Ocak 2021|sana=5 Ocak 2021|til=tr-TR|ish=Webrazzi|nashriyot=|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201228102207/https://webrazzi.com/2020/12/28/kullanici-sayisi-2-milyona-ulasan-banabinin-2020de-one-cikan-verileri/|arxivsana=28 Aralık 2020}}</ref> 2019-yil aprel oyida u Banabi sub-brend bilan 8 ta shaharda onlayn oziq-ovqat xarid qilish xizmatini ishga tushirdi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=16 Ocak 2020 |title=Yemeksepeti, 2020'de 3 binden fazla yeni istihdam sağlayacak |work=aa.com.tr |publisher=Anadolu Ajansı |url=https://www.aa.com.tr/tr/sirkethaberleri/bilisim/yemeksepeti-2020de-3-binden-fazla-yeni-istihdam-saglayacak/655383 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204012719/https://www.aa.com.tr/tr/sirkethaberleri/bilisim/yemeksepeti-2020de-3-binden-fazla-yeni-istihdam-saglayacak/655383 |archive-date=4 Şubat 2021}}</ref><ref name="Banabi">{{Yangiliklar manbasi |date=27 Aralık 2020 |title=Yemeksepeti Banabi’den 2020’nin Hızlı Online Market Alışveriş Trendleri |work=sozcu.com.tr |publisher=Sözcü |url=https://www.sozcu.com.tr/2020/ilan-2/yemeksepeti-banabiden-2020nin-hizli-online-market-alisveris-trendleri-6184424/ |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116034542/https://www.sozcu.com.tr/2020/ilan-2/yemeksepeti-banabiden-2020nin-hizli-online-market-alisveris-trendleri-6184424/ |archive-date=16 Ocak 2021}}</ref> Yemeksepeti tomonidan 2022-yil may oyida olingan yangilanish bilan uning nomi Yemeksepeti Banabidan Yemeksepeti brendiga oʻzgartirildi. === Yemek.com === Bu 2014-yilda Yemeksepeti infratuzilmasi ostida taomlar, joylar va oziq-ovqat uchun tashkil etilgan veb-sayt.<ref name="öykü">{{Yangiliklar manbasi |date=6 Mayıs 2015 |title=589 milyon dolarlık Yemeksepeti'nin öyküsü.... |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115200550/https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref> U har oyda taxminan 20 million tashrif buyuruvchilarni va 35 milliondan ortiq videolarni tomosha qiladi. == Manbalar == {{Manbalar|30em}} [[Turkum:Turkiya Iqtisodiyoti]] [[Turkum:Turkiya kompaniyalari]] mxm3nax2h1h74w8o6q60kj07vkpwzkb 5999494 5999493 2026-04-20T12:25:50Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya Iqtisodiyoti]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999494 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Yemeksepeti.com | logo = Yemeksepeti logo.svg | industry = [[e-commerce]] | founded = 2001-yil | founder = [[Nevzat Aydın]], Melih O'demish, Jem Nufusi, Go'khan Akan | key_people = Mert Baki (CEO) | products = Online food delivery | owner = [[Delivery Hero]] | website = {{URL|yemeksepeti.com}} }} '''Yemeksepeti''' — bu oziq-ovqatga onlayn buyurtma berish sayti. 2001-yilda tashkil etilgan sayt 20 milliondan ortiq aʼzoga ega va kuniga oʻrtacha 600 ming buyurtma oladi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|sarlavha=Yemeksepeti 20. Yılını Kutluyor|qaralgan sana=|sana=|ish=https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|nashriyot=|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210310093553/https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|arxivsana=10 Mart 2021}}</ref> Yemeksepeti 2020-yilda 32 437 ta yangi restoranlarni raqamli rejimga o‘tkazish va onlayn olib ketish tizimini ishga tushirish imkonini berdi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sozcu.com.tr/2020/ilan-2/2020-lezzet-rehberi-6184460/|sarlavha=Yemeksepeti’nden 2020’nin Lezzet Rehberi|qaralgan sana=29 Ocak 2021|sana=|ish=www.sozcu.com.tr|nashriyot=|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210102160114/https://www.sozcu.com.tr/2020/ilan-2/2020-lezzet-rehberi-6184460/|arxivsana=2 Ocak 2021}}</ref> Ushbu restoranlarning 82 foizi mahalliy va yakka tartibdagi korxonalardir.<ref name="webrazzi.com">{{Veb manbasi|url=https://webrazzi.com/2021/01/18/nevzat-aydinin-2021-ajandasinda-neler-var/|sarlavha=Nevzat Aydın'ın 2021 ajandasında neler var?|qaralgan sana=29 Ocak 2021|sana=18 Ocak 2021|til=tr-TR|ish=Webrazzi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210118104538/https://webrazzi.com/2021/01/18/nevzat-aydinin-2021-ajandasinda-neler-var/|arxivsana=18 Ocak 2021}}</ref> Kompaniya veb-saytidan tashqari [[iOS]] va [[Android]] ilovalari ham mavjud. Yemeksepeti 2015-yil may oyida oziq-ovqat mahsulotlarini onlayn buyurtma qilish platformasi Delivery Heroʻga qo‘shildi.<ref name="satış">{{Yangiliklar manbasi |date=5 Mayıs 2015 |title=Yemek Sepeti satıldı |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/ekonomi/yemek-sepeti-satildi |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150509025444/http://www.cnnturk.com/ekonomi/yemek-sepeti-satildi |archive-date=9 Mayıs 2015}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.deliveryhero.com/delivery-hero-acquires-turkish-food-delivery-giant-yemeksepeti/|sarlavha=Arşivlenmiş kopya|qaralgan sana=25 Mayıs 2019|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190525075338/https://www.deliveryhero.com/delivery-hero-acquires-turkish-food-delivery-giant-yemeksepeti/|arxivsana=25 Mayıs 2019}}</ref> ''Yemeksepeti Vale'' ilovasi bilan olib ketish xizmatlarini taklif qilmaydigan restoranlar, Yemeksepetining oʻz kurerlari bilan ishlashi mumkin. == Tarixi == [[Fayl:Yemeksepeti_Logo.png|left|thumb| 2021-yilgacha kompaniya tomonidan ishlatiladigan logotip.]] Yemeksepeti 2001-yilda Nevzat Aydin, [[Melih Ödemiş]] [[Gökhan Akan]] va [[Cem Nufusi|Jem Nufusi]] tomonidan tashkil etilgan.<ref name="öykü">{{Yangiliklar manbasi |date=6 Mayıs 2015 |title=589 milyon dolarlık Yemeksepeti'nin öyküsü.... |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115200550/https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref> 2004-yilda birinchi marta kuniga 1000 ta buyurtma oldi. 2008-yilda bu koʻrsatkich 10 000 ga koʻtarilgach, u Yevropa taʼsischilar jamgʻarmasidan birinchi sarmoyasini oldi.<ref name="öykü" /><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 Mayıs 2008 |title=Yemeksepeti.com’a Avrupa’lı ortak |work=hurriyet.com.tr |publisher=Hürriyet |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/yemeksepeti-com-a-avrupa-li-ortak-8852242 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117104344/https://www.hurriyet.com.tr/gundem/yemeksepeti-com-a-avrupa-li-ortak-8852242 |archive-date=17 Ocak 2021}}</ref> Kompaniya 2010-yil 10-iyunda xorijda ochildi va izrestorana.co sayti bilan [[Rossiya|Rossiyada]] xizmat koʻrsatishni boshladi.<ref name="öykü">{{Yangiliklar manbasi |date=6 Mayıs 2015 |title=589 milyon dolarlık Yemeksepeti'nin öyküsü.... |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115200550/https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=10 Haziran 2010 |title=Yemeksepeti Rusya'ya açıldı |work=hurriyet.com.tr |publisher=Hürriyet |url=https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-rusyaya-acildi-14985597 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116103601/https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-rusyaya-acildi-14985597 |archive-date=16 Ocak 2021}}</ref> Xuddi shu oyning oxirida u ''Foodonclick'' brendi bilan [[Birlashgan Arab Amirliklari|Birlashgan Arab Amirliklarining]] [[Dubay]] shahrida xizmat koʻrsatishni boshladi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=21 Haziran 2010 |title=Yemeksepeti, Dubai'yi de doyuracak |publisher=Dünya Gazetesi |url=https://www.dunya.com/gundem/yemeksepeti-dubai039yi-de-doyuracak-haberi-118069 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115124437/https://www.dunya.com/gundem/yemeksepeti-dubai039yi-de-doyuracak-haberi-118069 |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref> 2013-yil aprel oyida [[Qatar]] va [[Ummon Sultonligi|Ummon]] Foodonclick tomonidan xizmat ko‘rsatuvchi davlatlar qatoriga qo‘shildi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=18 Nisan 2013 |title=Yemeksepeti Katar ve Umman’da |work=hurriyet.com.tr |publisher=Hürriyet |url=https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-katar-ve-umman-da-23064970 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116111105/https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-katar-ve-umman-da-23064970 |archive-date=16 Ocak 2021}}</ref> Oʻsha yilning avgust oyida [[Saudiya Arabistoni]] va [[Livan]] ham 2015-yilda Foodonclick saytiga kiritilgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 Ağustos 2013 |title=Yemeksepeti Arabistan ve Lübnan'da! |work=haberturk.com |publisher=Haber Türk |url=https://www.haberturk.com/ekonomi/is-yasam/haber/871782-yemeksepeti-arabistan-ve-lubnanda |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116022352/https://www.haberturk.com/ekonomi/is-yasam/haber/871782-yemeksepeti-arabistan-ve-lubnanda |archive-date=16 Ocak 2021}}</ref> Oʻsha yilning oktyabr oyida Yemeksepeti [[Gretsiya|Gretsiyadagi]] ''Click Delivery'' kompaniyasiga sarmoya kiritib, Yevropaga ochildi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=3 Ekim 2013 |title=Yemeksepeti Avrupa'da |work=sabah.com.tr |publisher=Sabah |url=https://www.sabah.com.tr/aktuel/2013/10/03/yemeksepeti-avrupada |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117103144/https://www.sabah.com.tr/aktuel/2013/10/03/yemeksepeti-avrupada |archive-date=17 Ocak 2021}}</ref> 2013-yil noyabr oyida kompaniyaning bosh direktori Nevzat Aydin uning 2,2 million roʻyxatdan oʻtgan aʼzolari va 10 mingdan ortiq restorani borligini va kuniga taxminan 60 000 buyurtma qabul qilishini eʼlon qildi.<ref name="öykü" /> 2014-yil sentabr oyida Yemek.com veb-sayti oziq-ovqatlarni retseptlari bilan tashkil etilgan.<ref name="öykü" /> Oʻsha yilning noyabr oyida kompaniya [[Iordaniya|Iordaniyaning]] iFood kompaniyasining asosiy ulushini sotib olib, [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharqdagi]] faoliyatini kengaytirdi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11 Kasım 2014 |title=Yemeksepeti artık Ürdün'de |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/haber/ekonomi/yemeksepeti-dis-satin-almalarla-buyuyor |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115061342/https://www.cnnturk.com/haber/ekonomi/yemeksepeti-dis-satin-almalarla-buyuyor |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref> Yemeksepeti mobil tijoratni 2010-yilda [[iOS]] ilovasini nashr qilish orqali boshlagan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Yemeksepeti: Yemek & Market|url=https://apps.apple.com/tr/app/yemeksepeti-yemek-market/id373034841?l=tr|ish=apps.apple.com/|nashriyot=Apple|qaralgan sana=14 Ocak 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200709003732/https://apps.apple.com/tr/app/yemeksepeti-yemek-market/id373034841?l=tr|arxivsana=9 Temmuz 2020}}</ref> 2015-yilda uni Germaniyada joylashgan global onlayn oziq-ovqat buyurtma platformasi Delivery Hero 589 million dollarga (1 milliard 596 million lira) sotib oldi. Bu sotuv GittiGidiyorning [[EBay|eBaydagi]] sotilishini ortda qoldirdi va Turkiya internet tarixidagi eng qimmatli savdoga aylandi.<ref name="satış">{{Yangiliklar manbasi |date=5 Mayıs 2015 |title=Yemek Sepeti satıldı |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/ekonomi/yemek-sepeti-satildi |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150509025444/http://www.cnnturk.com/ekonomi/yemek-sepeti-satildi |archive-date=9 Mayıs 2015}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 Mayıs 2015 |title=Yemeksepeti 589 milyon dolara Delivery Hero'ya satıldı |work=hurriyet.com.tr |publisher=Hürriyet |url=https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-589-milyon-dolara-delivery-heroya-satildi-28919228 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115100643/https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/yemeksepeti-589-milyon-dolara-delivery-heroya-satildi-28919228 |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref> 2020-yil holatiga koʻra Yemeksepeti 5 million yangi aʼzoga ega boʻldi va aʼzolar soni 20 milliondan oshdi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|sarlavha=https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210310093553/https://pazarlamasyon.com/yemeksepeti-20-yilini-kutluyor/|arxivsana=10 Mart 2021|qaralgan sana=19 Nisan 2021}}</ref> Yemeksepeti asoschilaridan biri Nevzat Aydin kompaniyaning [[BIM|bosh direktori]] lavozimini 2021-yil 1-noyabr kuni Mert Bakiga topshirdi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/yemeksepetinin-kurucusu-nevzat-aydin-ceoluk-gorevini-biraktigini-acikladi-1881152|sarlavha=Yemeksepeti’nin kurucusu Nevzat Aydın CEO’luk görevini bıraktığını açıkladı|qaralgan sana=1 Kasım 2021|til=Türkçe|ish=www.cumhuriyet.com.tr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211101075829/https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/yemeksepetinin-kurucusu-nevzat-aydin-ceoluk-gorevini-biraktigini-acikladi-1881152|arxivsana=1 Kasım 2021}}</ref> == Hizmat koʻrsatish hudutlarda == [[Fayl:Yemeksepeti_service_area.svg|alt=|thumb|220x220px|{{Legend|#FFCD00|Yemeksepeti mavjud bo'lgan hudutlar}}]] Yemeksepeti.com jami 81 ta shaharda qoʻllanadi. Banabi jami 29 ta shaharda qoʻllanadi. == Banabi == === Yemeksepeti bozori (sobiq Banabi) === Turkiyadagi tezkor bozorda xarid qilish sohasida oʻz foydalanuvchilariga xizmat koʻrsatadigan Yemeksepeti Banabi 2019-yilda Nevzat Aydin tomonidan tashkil etilgan. Yemeksepeti Banabi 29 ta viloyatdagi 2 million foydalanuvchilarga 4000 dan ortiq mahsulot turlarini yetkazib beradi.<ref name="webrazzi.com">{{Veb manbasi|url=https://webrazzi.com/2021/01/18/nevzat-aydinin-2021-ajandasinda-neler-var/|sarlavha=Nevzat Aydın'ın 2021 ajandasında neler var?|qaralgan sana=29 Ocak 2021|sana=18 Ocak 2021|til=tr-TR|ish=Webrazzi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210118104538/https://webrazzi.com/2021/01/18/nevzat-aydinin-2021-ajandasinda-neler-var/|arxivsana=18 Ocak 2021}}</ref> Yemeksepeti Banabi buyurtmani boshqarish, tayinlash infratuzilmasi tizimi bilan raqobatchilardan boshqa nuqtada joylashgan. Yemeksepeti Banabi-da „tezkor savdo“da qoʻllanadigan texnologiya tufayli u kuniga oʻn minglab buyurtmalarni foydalanuvchilarga eng tezkor tarzda yetkazib bera oladi. Yemeksepeti Banabi 2020-yilgi Webrazzi mukofotlarida Yilning oziq-ovqat buyurtmalari xizmati kategoriyasida ikkinchi va Yil tashabbusi nominatsiyasida uchinchi oʻrinni egalladi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://webrazzi.com/2021/01/05/1-milyona-yakin-oy-kullanilan-webrazzi-odulleri-2020-nin-kazananlari-belli-oldu/|sarlavha=1 milyona yakın oy kullanılan Webrazzi Ödülleri 2020'nin kazananları belli oldu!|qaralgan sana=4 Şubat 2021|sana=5 Ocak 2021|til=tr-TR|ish=Webrazzi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210105075310/https://webrazzi.com/2021/01/05/1-milyona-yakin-oy-kullanilan-webrazzi-odulleri-2020-nin-kazananlari-belli-oldu/|arxivsana=5 Ocak 2021}}</ref> Yemeksepeti Banabi buyurtma stavkalari 2020-yilda oʻtgan yilga nisbatan 6,5 baravar oshdi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://webrazzi.com/2020/12/28/kullanici-sayisi-2-milyona-ulasan-banabinin-2020de-one-cikan-verileri/|sarlavha=Kullanıcı sayısı 2 milyona ulaşan Banabi'nin 2020'de öne çıkan verileri|qaralgan sana=29 Ocak 2021|sana=5 Ocak 2021|til=tr-TR|ish=Webrazzi|nashriyot=|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201228102207/https://webrazzi.com/2020/12/28/kullanici-sayisi-2-milyona-ulasan-banabinin-2020de-one-cikan-verileri/|arxivsana=28 Aralık 2020}}</ref> 2019-yil aprel oyida u Banabi sub-brend bilan 8 ta shaharda onlayn oziq-ovqat xarid qilish xizmatini ishga tushirdi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=16 Ocak 2020 |title=Yemeksepeti, 2020'de 3 binden fazla yeni istihdam sağlayacak |work=aa.com.tr |publisher=Anadolu Ajansı |url=https://www.aa.com.tr/tr/sirkethaberleri/bilisim/yemeksepeti-2020de-3-binden-fazla-yeni-istihdam-saglayacak/655383 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204012719/https://www.aa.com.tr/tr/sirkethaberleri/bilisim/yemeksepeti-2020de-3-binden-fazla-yeni-istihdam-saglayacak/655383 |archive-date=4 Şubat 2021}}</ref><ref name="Banabi">{{Yangiliklar manbasi |date=27 Aralık 2020 |title=Yemeksepeti Banabi’den 2020’nin Hızlı Online Market Alışveriş Trendleri |work=sozcu.com.tr |publisher=Sözcü |url=https://www.sozcu.com.tr/2020/ilan-2/yemeksepeti-banabiden-2020nin-hizli-online-market-alisveris-trendleri-6184424/ |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116034542/https://www.sozcu.com.tr/2020/ilan-2/yemeksepeti-banabiden-2020nin-hizli-online-market-alisveris-trendleri-6184424/ |archive-date=16 Ocak 2021}}</ref> Yemeksepeti tomonidan 2022-yil may oyida olingan yangilanish bilan uning nomi Yemeksepeti Banabidan Yemeksepeti brendiga oʻzgartirildi. === Yemek.com === Bu 2014-yilda Yemeksepeti infratuzilmasi ostida taomlar, joylar va oziq-ovqat uchun tashkil etilgan veb-sayt.<ref name="öykü">{{Yangiliklar manbasi |date=6 Mayıs 2015 |title=589 milyon dolarlık Yemeksepeti'nin öyküsü.... |work=cnnturk.com |publisher=CNN Türk |url=https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |access-date=14 Ocak 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115200550/https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/internet/589-milyon-dolarlik-yemeksepetinin-oykusu?page=5 |archive-date=15 Ocak 2021}}</ref> U har oyda taxminan 20 million tashrif buyuruvchilarni va 35 milliondan ortiq videolarni tomosha qiladi. == Manbalar == {{Manbalar|30em}} [[Turkum:Turkiya kompaniyalari]] 9wcwosalxzibch2txbi0k31p8t3fbg2 Urfa qal'asi 0 868122 5999505 4965739 2026-04-20T12:31:58Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiyadagi qalʼalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999505 wikitext text/x-wiki == Urfa qal'asi == '''Urfa qal'asi'''-[[Şanlıurfa (viloyat)|Shanliurfa]] shahar markaziga yaqin joyda,shaharning janubi-g'arbidagi [[Damlacık|Damlajik tog'ining]] etagida joylashgan.Urfa qal'asining atrofini sharqiy,g'arbiy va janubiy tomondan mudofaa [[Xandaq|xandaqlari]] va shimoliy tomonini esa tik [[Qoya|qoyalar]] o'rab turadi. == Xususiyatlari. == Urfa qal'asi qadimgi davrda sroenelar tomonidan qurilgan.Qal'aning devorlari esa 814-yilda [[Abbosiylar xalifaligi|Abbosiylar]] tomonidan qurdirilgan.Turli madaniyatlarga mansub bo'lgan odamlarni bag'rikenglikda to'plagan va [[Etnik birlik|etnik]] o'ziga xos tuzilishi bilan janubiy-sharqiy [[Anadolu]] mintaqasining sayohat yo'llarining tepasida joylashgan Shanliurfa, shaharning ramziga aylangan qal'asi bilan bugungi kunda ko'plab turistlarni o'ziga jalb qilmoqda. == Urfa qal'asining hikoyasi == Urfa qal'asi [[Paygʻambar|Ibrohim payg'ambar]] hikoyasi bilan [[din]] jihatidan o'ziga xos ma'noga ega.Afsonaga ko'ra Nemrut bir kuni tushida taxtining yiqilganligini ko'radi.Buning ma'nosini bilish uchun munajjimlarni chaqirtiradi.Munajjimlar uning tushini eshitib, yangi tug'ilgan chaqaloq uning qirolligini tugatib ,[[Yakka Xudolik]] dinini yoyishini aytadi.Nemrut buning oldini olish uchun o'lkasidagi barcha chaqaloqlarni o'ldiradi.Yolg'iz Ibrohim payg'ambar onasi tomonidan bir g'orga yashiriladi.Vaqtlar o'tib,Ibrohim alayhissalom ulg'ayib,mahalliy xalqni Yakka Xudolik diniga chorlaydi.Ibrohim alayhissalom [[But|butlarni]] yo'q qilishni boshlaganda, Nemrut uni jazolashga qaror beradi.Afsonaning davomida Ibrohim alayhissalom [[manjaniq]] bilan Urfa qal'asidagi Baliqli ko'l joylashgan katta olovga tashlash uchun olib kelinadi va manjaniqda olovga otiladi.Ollohning amri bilan otash suvga, yongan o'tinlar baliqqa aylanadi.Shunday qilib,rivoyatga ko'ra Baliqli ko'l vujudga keladi. [[Foydalanuvchi:Durdona.Choriyeva?action=edit&redlink=1|Durdona.Choriyeva]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Durdona.Choriyeva|munozara]]) 12:56, 4-Dekabr 2022 (UTC) [[Turkum:Turkiyadagi qalʼalar]] [[Turkum:Qalʼalar]] p45s88q4y5dd07nu1bqy5tivlj1ynm8 AT&T Mobility 0 878237 5999748 5909866 2026-04-20T20:49:52Z BuickCentury04 260126 5999748 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi | name = AT&T Mobility LLC | logo = AT&T logo 2016.svg | image = AT&T Mobility.JPG | image_size = 250px | image_caption = AT&T Mobility bosh ofisi [[Lenox Park, Brookhaven, Georgia|Lenox Park]] [[Brookhaven, Georgia]] okrugi, [[Atlanta]] | former_name = [[#Cingular Wireless|Cingular Wireless LLC]] (2000–2006) | type = [[Shoʻba korxona]] | industry = [[Telekommunikatsiya]] | founded = {{Start date and age|2000|4}} (as Cingular Wireless)<br />{{Start date and age|2006|12|29}} (as AT&T Mobility) | hq_location_city = [[Brookhaven, Georgia]] | hq_location_country = [[AQSH]] | num_locations = 5 000 chakana savdo doʻkonlari; 2,300 owned<br />1,500 authorized<br />1,950 Prime Communications<ref>{{cite web|title=AT&T Looking to Improve on Comcast's Model|date=September 13, 2017|url=http://www.broadcastingcable.com/blog/currency/att-looking-improve-comcast-s-model/168568}}</ref> | area_served = [[United States]]<br />FirstNet Only [[Puerto Rico]] & [[U.S. Virgin Islands]] | key_people = David Christopher (Prezident)<ref>{{Cite web|url=https://about.att.com/sites/comms_leaders|title = AT&T Communications Leadership}}</ref> | products = [[Mobil telefoniya]]<br />[[Simsiz keng chastota]] | revenue = | num_employees = 75 000 (2015) | parent = [[AT&T Communications]] | divisions = [[Cricket Wireless]] | website = {{URL|https://www.att.com/wireless/}} }} '''AT&T Mobility LLC''' — shuningdek, '''AT&T Wireless''' nomi bilan tanilgan va oddiygina '''AT&T''' sifatida faoliyat olib boradigan, Amerika telekommunikatsiya kompaniyasidir. Bu [[AT&T|AT&T Inc]] kompaniyasining [[Shoʻba korxona|toʻliq shoʻba korxonasi]] boʻlib, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Qoʻshma Shtatlarda]] simsiz aloqa xizmatlarini taqdim etadi. AT&T Mobility Qoʻshma Shtatlardagi uchinchi yirik simsiz aloqa operatori boʻlib, 2022-yilning 1-choragi yakuniga koʻra 101,6 million obunachiga ega<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=2022|url=https://investors.att.com/financial-reports/quarterly-earnings/2022|qaralgan sana=2022-07-30|ish=investors.att.com|til=en}}</ref>. Kompaniya shtab-kvartirasi [[Brookhaven (Georgia)|Georgia shtatining Brookhaven]] shahrida joylashgan. Dastlab 2000-yildan 2007-yilgacha '''Cingular Wireless''' (SBC Communications va BellSouth oʻrtasidagi qoʻshma korxona) nomi bilan tanilgan kompaniya 2004-yilda eski AT&amp;T Wirelessʼni sotib oldi; Keyinchalik SBC original AT&amp;Tʼni sotib oldi va uning nomini oldi. AT&Tʼning BellSouthni sotib olishi natijasida 2006-yil dekabr oyida Cingular toʻliq AT&Tga tegishli kompaniyaga aylandi. == Xizmatlar == Mijozlar hozirda AT&Tʼning 4GB yoki Cheksiz rejalarini tanlashlari mumkin. 2016-yil 8-yanvardan boshlab AT&T o‘z isteʼmolchilariga subsidiyalangan [[Smartfon|smartfonlar]] uchun ikki yillik shartnomalarni taklif qilmaydi. Mijozlar AT&T kompaniyasining smartfonlar uchun NEXT to‘lov rejalaridan tanlashlari kerak bo‘ladi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://money.cnn.com/2015/12/31/technology/att-2-year-contracts/index.html|sarlavha=AT&T is doing away with 2-year contracts|muallif=Goldman|ism=David|sana=2015-12-31|ish=CNNMoney|qaralgan sana=2016-06-15}}</ref> Cheksiz trafik rejalari shartlariga koʻra qisqartirilishi mumkin.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.att.com/plans/unlimited-data-plans/|sarlavha=AT&T Unlimited Your Way {{!}} AT&T|ish=about.att.com|qaralgan sana=2021-01-05}}</ref> AT&T, shuningdek, keyingi toʻlov tizimidagi mijozlari uchun barcha tashqi qoʻngʻiroqlar uchun cheksiz tarif rejalari va yangi 4GB tarif rejasi boʻyicha bepul Canada va Mexico roumingini taqdim etadi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.att.com/offers/international-plans/canada-roaming.html|sarlavha=Roaming in North America – International Plans – AT&T|ish=att.com|til=en|qaralgan sana=2018-05-27}}</ref> == Xodimlar == Koʻp sonli AT&T Mobility xodimlari kasaba uyushmasi boʻlib, ular Amerika aloqa xodimlariga tegishli. CWA 2006-yil boshida AT&amp;T Wireless kompaniyasining avvalgi 20 000 nafar xodimlaridan taxminan 15 000 nafari bu harakatning aʼzosi boʻlgan. 2009-yil oxiriga kelib, CWA veb saytida AT&T Mobility kompaniyasining qariyb 40 000 ishchisi kasaba uyushmasiga tegishli ekanini daʼvo qilmoqda. == Tarix == [[File:Cingular Wireless Logo.png|right|thumb| Cingular Wireless logotipi, 2000-2007]] Cingular Wireless 2000-yilda SBC Communications va BellSouth qoʻshma korxonasi sifatida tashkil etilgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.cingular.com/about/company_overview|qaralgan sana=September 23, 2021|sarlavha=Cingular – About Us|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060117060711/http://www.cingular.com/about/company_overview|arxivsana=January 17, 2006}}</ref> Qoʻshma korxona mamlakatning ikkinchi yirik provayderini yaratdi. Cingular 100 dan ortiq kompaniyalardan iborat konglomeratsiyadan<ref name="CINGULAR-WIRELESS-LLC-Feb-2004-10-K">{{Veb manbasi|url=http://edgar.secdatabase.com/2323/95014404001647/filing-main.htm|sarlavha=CINGULAR WIRELESS LLC, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Feb 24, 2004|nashriyot=secdatabase.com|qaralgan sana=May 14, 2018}}</ref> oʻsdi, Bell ildizlariga ega 12 ta taniqli mintaqaviy kompaniyaga ega. 12 ta kompaniya tarkibiga quyidagilar kiradi: * Kengaytirilgan mobil telefon xizmatidan uchta kompaniya ajralib chiqdi ** Ameritech Mobile Communications ** BellSouth Mobility ** Southwestern Bell Mobile Systems * BellSouth Mobility DCS * BellSouth Wireless Data * CCPR Services d/b/a [[:en:Cellular_One|Cellular One]] of Puerto Rico and U. S. Virgin Islands * Pacific Bell Wireless * Pacific Bell Wireless Shimoli-gʻarbiy * SBC Wireless * SNET Mobility * Southwestern Bell Wireless SBC Wireless ilgari bir nechta shimoli-sharqiy bozorlarda „Cellular One“ brendi ostida ishlagan, BellSouth simsiz operatsiyalari esa sobiq Houston Cellularni oʻz ichiga olgan. 2004-yil fevral oyida Britaniyaning [[Vodafone]] Plc kompaniyasi (o‘sha paytda Verizon Wirelessning bir qismi egasi) bilan savdo urushidan so‘ng, Cingular o‘zining kurashayotgan raqobatchisi AT&amp;amp;T Wireless Servicesni 41 milliard dollarga sotib olishini eʼlon qilgan. Bu kompaniyaning savdo qiymatidan ikki baravar koʻp edi.Birlashish 2004-yil 26-oktyabrda yakunlandi. Birlashgan kompaniya oʻsha paytda 46 million kishilik mijozlar bazasiga ega boʻlib, Cingular Qoʻshma Shtatlardagi eng yirik simsiz provayderga aylandi. Keyin AT&T Wireless qonuniy ravishda '''New Cingular Wireless Services''' nomini oldi.<ref>[[Pennsylvania Bulletin]] [http://www.pabulletin.com/secure/data/vol36/36-35/1740.html Doc. ]</ref> Koʻp oʻtmay, „AT&T“ Cingular logotipiga aylangan yangi reklama roliklari namoyish etildi va Cingular logotipi matni oʻzgarishni tan olish uchun koʻk rangga aylandi. BellSouth Mobility kabi Cingular tarkibiga kirgan ba´zi kompaniyalar '''AT&T Wireless PCS''' operatsion kompaniyasining shoʻba korxonasiga qonuniy ravishda birlashgandan soʻng oʻz faoliyatini toʻxtatdi, bu '''New Cingular Wireless PCS''' edi.  Birinchi marta 2005-yil 22-iyunda Cingular Wireless oʻzining Karib dengizi va [[Bermud oroli|Bermuddagi]] operatsiyalari va AT&T Wireless kompaniyasini sotib olish natijasida olingan litsenziyalarini [[Irlandiya oroli|Irlandiyaga]] tegishli va [[Yamayka|Yamaykada]] joylashgan Digicel Group kompaniyasiga nomaʼlum moliyaviy shartlar ostida berish niyatini eʼlon qildi. [[Fayl:Logo_for_at&t.svg|right|thumb|146x146px| AT&T Mobility logotipi, 2007-2015]] 2005-yil 21-noyabrda yangi birlashtirilgan SBC/AT&T kompaniyasining oʻsha paytdagi bosh direktori Ed Whitacre Cingular xizmatini ''AT&T'' brendi ostida sotish rejalarini eʼlon qildi. BellSouth matbuot kotibi Jeff Battcher qoʻshma korxona shartlari har ikki tomonning xizmatni boshqa nom ostida sotishiga ruxsat berishini va u brendni biznes mijozlariga sotish uchun foydalanishiga ishonishini aytdi. Cingular prezidenti Stan Sigman BellSouthning pozitsiyasiga rozi boʻlib, Cingular brendi davom etishini, lekin AT&T brendi ostida sotilishini koʻrsatdi va u yerda maʼlumotlar va simli telefoniya kabi boshqa AT&T xizmatlari bilan paketlarda taqdim etiladi. 2007-yilning noyabrida AT&T Cellular One kompaniyasiga egalik qiluvchi va AT&T rouming hamkori boʻlgan Dobson Communications kompaniyasini 2,8 milliard dollarga sotib oldi. Savdo 1,7 million obunachini qoʻshdi va turli shahar atrofi va qishloq bozorlarida (shu jumladan, Alyaskada) AT&T qamrovini kengaytirdi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.informationweek.com/att-gains-17-million-wireless-subscriber/203101769|sarlavha=AT&T Gains 1.7 Million Wireless Subscribers In Dobson Deal|ish=InformationWeek|sana=November 16, 2007|til=en|qaralgan sana=2019-01-08}}{{Oʻlikhavola|date=aprel 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2008-yil 7-noyabrda AT&T Centennial Wireless-ni 944 million dollarga sotib olish niyatini eʼlon qildi va Oʻrta Gʻarb, AQSh janubi va Puerto-Rikoda oʻz qamrovini kengaytirdi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.networkworld.com/article/2269482/wireless/at-t-spends--944-million-to-acquire-centennial-communications.html|sarlavha=AT&T spends $944 million to acquire Centennial Communications|muallif=Reed|ism=Brad|sana=2008-11-10|ish=Network World|til=en|qaralgan sana=2019-01-08}}</ref> === T-Mobile USAʼni sotib olish muvaffaqiyatsiz tugadi === 2011-yil 20-martda AT&T va Deutsche Telekom AT&T T-Mobile USA kompaniyasini Deutsche Telekomdan 39 milliard dollarlik naqd pul va qimmatli qogʻozlar bilan sotib olishga rozi boʻlganini eʼlon qildi. AT&T, kelishuv 12 oy ichida yopilishi kutilayotganini va tartibga soluvchi tasdiqlanishi kerakligini aytdi. 2011-yil iyun oyidan boshlab u FCC tomonidan tekshirilmoqda.<ref name="att_acquires_tmobileusa">{{Veb manbasi|url=http://emoney.allthingsd.com/20110320/att-agrees-to-acquire-t-mobile-usa-for-39-million/|sarlavha=AT&T Agrees to Acquire T-Mobile USA for $39 Billion|ism=Tricia|muallif=Duryee|ish=All Things Digital|nashriyot=Dow Jones & Company Inc|sana=March 20, 2011|qaralgan sana=March 20, 2011|arxivsana=2011-04-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110424193358/http://emoney.allthingsd.com/20110320/att-agrees-to-acquire-t-mobile-usa-for-39-million/}}</ref> 2011-yil 31- avgustda Qoʻshma Shtatlar Adliya vazirligi birlashishni blokirovka qilish uchun sudga daʼvo qilganini rasman eʼlon qildi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Schoenberg |first=Tom |last2=Forden |first2=Sara |last3=Bliss |first3=Jeff |date=August 31, 2011 |title=U.S. Files to Block AT&T, T-Mobile Merger |work=Bloomberg |url=https://www.bloomberg.com/news/2011-08-31/u-s-files-antitrust-complaint-to-block-proposed-at-t-t-mobile-merger.html |access-date=August 31, 2011}}</ref> 2011-yil 22-noyabrda FCC raisi Yuliy Genachovski AT&T tomonidan taklif qilingan T-Mobile xaridini ko‘rib chiqish va tinglash uchun maʼmuriy huquq sudyasiga yuborishni tavsiya qildi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://finance.yahoo.com/news/FCC-chairman-opposes-AT-T-apf-2425320578.html?x=0&l=1|sarlavha=FCC recommends a hearing to discuss AT&T, T-Mobile Merger|sana=August 31, 2011|qaralgan sana=August 31, 2011|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120125214735/http://finance.yahoo.com/news/FCC-chairman-opposes-AT-T-apf-2425320578.html?x=0&l=1|arxivsana=January 25, 2012}}</ref> 2011-yil 23-noyabrda AT&T AQShning T-Mobile kompaniyasini sotib olish bo‘yicha FCCga arizasini qaytarib oldi. Shuningdek, ular bitim buzilgan taqdirda, 4 milliard dollarlik buxgalteriya toʻlovini tan olishlarini taʼkidladilar. Ushbu toʻlov 3 milliard dollarlik naqd pulni ajratish toʻlovini va agar bitim bajarilmasa, T-Mobilega oʻtkazishi kerak boʻlgan spektrning bozor qiymati sifatida 1 milliard dollarni qoplaydi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.att.com/gen/press-room?pid=22077&cdvn=news&newsarticleid=33396&mapcode=financial|sarlavha=AT&T and Deutsche Telekom Continue to Pursue Sale of DT's U.S. Wireless Assets|nashriyot=Att.com|qaralgan sana=May 15, 2012|arxivsana=2021-10-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211019061933/https://www.att.com/gen/press-room?pid=22077&cdvn=news&newsarticleid=33396&mapcode=financial}}</ref> 2012-yil 2-avgustda AT&T NextWave Wirelessni sotib olish niyatini eʼlon qildi. 2013-yil 22-yanvarda AT&T Alltel sifatida biznes yurituvchi Atlantic Tele-Network kompaniyasining AQSH chakana simsiz operatsiyalarini 780 million dollarga sotib olish niyatini eʼlon qildi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rcrwireless.com/20130923/carriers/att-completes-alltel-purchase|sarlavha=AT&T completes Alltel purchase, admits potential tower sale|sana=2013-09-23|ish=RCR Wireless News|til=en-US|qaralgan sana=2019-01-08}}</ref> 2014-yil 24-iyun kuni Plateau Wireless New Mexiconing sharqiy va g‘arbiy Texasdagi aktivlari va operatsiyalarini AT&T kompaniyasiga, shu jumladan, simsiz spektr va 40 000 mijozlari bilan birga sotishini eʼlon qildi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://cnjonline.com/2014/06/23/plateau-wireless-agrees-to-sell-to-att/|sarlavha=Plateau Wireless agrees to sell to AT&T (updated)|sana=June 23, 2014|qaralgan sana=July 25, 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161011205603/http://cnjonline.com/2014/06/23/plateau-wireless-agrees-to-sell-to-att/|arxivsana=October 11, 2016}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fiercewireless.com/story/att-scoops-40000-customers-spectrum-assets-plateau-wireless/2014-06-24|sarlavha=AT&T scoops up 40,000 customers, spectrum assets of Plateau Wireless|qaralgan sana=July 25, 2016}}</ref> == Tarmoq == === GSM qurilmalari === [[Kaliforniya|California]], [[Nevada]], Shimoliy NewmJersey va [[New York (shahar)|New York shaharlarida]] Cingular va T-Mobile USA ''GSM Facilities'' deb nomlanuvchi qoʻshma korxona orqali AT&amp;amp;T Wirelessni sotib olishdan oldin GSM-1900 tarmogʻini qoʻllab-quvvatladi va ulashdi. Tarmoqni almashish boʻyicha kelishuv Cingularga shimoliy [[New Jersey]] va New York shaharlarida mahalliy xizmatni, T-Mobile USA esa California va Nevadada xizmat koʻrsatishni taklif qilish imkonini berdi. 2004-yil 25-mayda Cingular va T-Mobile USA Cingular kompaniyasining AT&T Wirelessni muvaffaqiyatli sotib olishi boʻyicha kelishuvni bekor qilish niyatini eʼlon qildi, Cingular tarmogʻi T-Mobile AQShga oʻtkazildi, Cingular AT&T Wirelessda GSM qurilmalarida ishlashni davom ettirmoqda.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Wallack |first=Todd |date=November 1, 2004 |title=Cingular services up in air / Customers await effects of merger with AT&T Wireless |work=The San Francisco Chronicle |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2004/11/01/BUGTK9HFFK1.DTL |access-date=2022-12-09 |archive-date=2011-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110916112936/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2004/11/01/BUGTK9HFFK1.DTL |url-status=dead }}</ref> === Radiochastota xulosasi === Quyida AT&T Qoʻshma Shtatlarda ishlaydigan maʼlum chastotalar roʻyxati keltirilgan. AT&T maʼlumotlariga koʻra, [[2G]] [[GSM]] 2017-yil 1-yanvarda<ref name="2G Shutdown Date">{{Veb manbasi|url=https://www.commsupdate.com/articles/2017/01/18/att-confirms-2g-shutdown-took-place-on-1-january/|sarlavha=AT&T confirms 2G shutdown took place on 1 January|nashriyot=TeleGeography|sana=2017-01-18|qaralgan sana=2021-01-23}}</ref> va [[3G]] UMTS 2022-yil 22-fevralda toʻxtatilgan.<ref name="3G">{{Veb manbasi|sarlavha=AT&T switches off 3G network|url=https://www.commsupdate.com/articles/2022/02/23/att-switches-off-3g-network/|ish=TeleGeography|sana=2022-02-23|qaralgan sana=10 March 2022}}</ref> Biroq, 2022-yil 9-aprel holatiga koʻra, baʼzi ommaviy axborot vositalari boshqa hududlarda toʻxtab qolganligi haqidagi tasdiqlangan xabarlarga qaramay, AT&T 3G oʻz hududlarida hamon ishlayotgani haqida xabar berishmoqda, bu esa tarmoqning hudud boʻyicha bosqichma-bosqich oʻchirilayotganini koʻrsatmoqda.<ref name="3G still working">{{Veb manbasi|url=https://bestmvno.com/att/3g-non-whitelisted-phone-may-temporarily-work-on-att-again/|sarlavha=Your 3G/Non-Whitelisted Phone May Temporarily Work On AT&T Again, Here's How|nashriyot=BestMVNO.com|sana=2022-04-09|qaralgan sana=2022-04-13}}</ref><ref name="3G limp">{{Veb manbasi|url=https://www.lightreading.com/5g/3g-in-us-continues-to-limp-into-sunset/d/d-id/776463|sarlavha=3G in the US continues to limp into the sunset|nashriyot=[[Informa]]|sana=2022-03-31|qaralgan sana=2022-04-15}}</ref> Bundan tashqari, AT&T ommaviy axborot vositalarining 3G oʻchirish jarayoni va uning tugallanganligi haqidagi savollariga javob berishdan bosh tortdi,<ref name="3G complaints">{{Veb manbasi|url=https://www.lightreading.com/4g3gwifi/complaints-begin-after-atandts-3g-shutdown/d/d-id/775984|sarlavha=Complaints begin after AT&T's 3G shutdown|nashriyot=[[Informa]]|sana=2022-03-11|qaralgan sana=2022-04-13}}</ref> yakuniy umummilliy oʻchirishning amaldagi tugash sanasi noaniq qoldi. {| class="wikitable sortable" |+At&T tarmogʻida ishlatiladigan chastotalarChastota diapazoni !Guruh !<br /><br /><br /><br /> soniProtokol !Avlod !Holati !Izohlar !700 MGts quyi SMH A/B/C/D/E bloklari, yuqori D blok |- | rowspan="3" |12/17 |LTE/LTE-A/ | rowspan="9" |<br /><br /><br /><br />LTE-A Pro4G | rowspan="9" |[[4G|Faol/Qurilish]] | rowspan="3" |12 va 17-bandlar at&T-ning qamrov uchun asosiy LTE diapazonlari. |14 |- |14-Band FirstNet-dan sotib olingan. | Tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat berilgan boʻlsa-da, jamoat xavfsizligi xizmatlari uchun foydalaniladi (ustuvorligi pastroq).29 |- |Band 29 faqat qoʻshimcha pastki aloqa uchun. |850 MGts CLR |- |5 |5G uchun faol / Refarming |Band 5 LTE koʻplab bozorlarda yopilgan va butunlay 5G ga oʻtgan. [1] |<ref>{{Veb manbasi|sana=2020-03-09|sarlavha=Analyzing AT&T's spectrum usage to understand its 5G rollout plans|url=https://www.opensignal.com/2020/03/09/analysing-atts-spectrum-usage-to-understand-its-5g-rollout-plans|qaralgan sana=2021-05-30|ish=Opensignal|til=en}}</ref> |- | rowspan="2" |4 |Faol/Qurilish | rowspan="7" |Quvvati uchun qoʻshimcha LTE chiziqlar. | rowspan="4" |66 |- |1,9 gigagertsli kompyuterlar |- |2 |2.3 gigagertsli hojatxona |- |30 |5.2 gigagertsli u-NII |- |46 |Faqat asosiy bozor hududida pastga ulanishni tezlashtirish uchun. |850 MGts CLR |- |n5paper size |NR | rowspan="7" |5G | rowspan="7" |[[5G|Isteʼmolchilar uchun 5G NR tarmogʻi uchun asosiy tasma.]] | 1,9 gigagertsli kompyuterlar |- |n2paper size |LTE bilan DSS orqali 2020 yil oxirida tarqatishni boshladi |3.4 Gigagertsli C-Tasma |- |n77paper size | rowspan="2" |Joylashtirish kutilmoqda |2021 auksionida sotib olingan. |<ref>{{Veb manbasi|sana=2022-01-14|sarlavha=FCC Announces Winning Bidders In 3.45 GHz Auction|url=https://www.fcc.gov/document/fcc-announces-winning-bidders-345-ghz-auction|qaralgan sana=2022-01-14|ish=Federal Communications Commission|til=en|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529192120/https://www.fcc.gov/document/fcc-announces-winning-bidders-345-ghz-auction}}</ref> |- |Faol/Qurilish | rowspan="3" |"5G +" sifatida markali. | {{Em|5G <small>+</small>}}<ref>{{Veb manbasi|muallif=Lumb|ism=David|sarlavha=Verizon and AT&T's C-Band 5G upgrade: The latest on what you need to know|url=https://www.cnet.com/tech/mobile/verizon-and-at-ts-c-band-5g-upgrade-the-latest-on-what-you-need-to-know/|qaralgan sana=2022-01-19|ish=CNET|til=en}}</ref> |- |n258paper size |"5G +" sifatida markali, yuqori tezlik uchun ikkilamchi 5G NR tarmoqli mm toʻlqin. | rowspan="2" | {{Em|5G <small>+</small>}} Dekabr oyida jonli ketdi 2018.39 Gigagertsli Ka-Tasma |- |n260paper size | |} 2017-yil 1-yanvarda AT&T [[2G]] [[GSM]] tarmog‘ini to‘xtatdi.<ref name="2G Shutdown Date"/> <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.extremetech.com/mobile/242891-att-shuts-2g-network-ending-support-original-iphone|sarlavha=AT&T shuts down 2G network, ending support for original iPhone|ish=ExtremeTech|qaralgan sana=2019-01-08}}</ref> 2017-yil aprel oyida AT&T „5G Evolution“ (5G E) sifatida sotiladigan LTE Advanced va LTE Advanced Pro xususiyatlarini qo‘llab-quvvatlash uchun tanlangan bozorlardagi mavjud LTE tarmoqlarini yangilashini eʼlon qildi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.theverge.com/2017/4/25/15425414/att-5g-evolution-network-lte-advanced-misleading-marketing|sarlavha=AT&T announces it will build a fake 5G network|muallif=Gartenberg|ism=Chaim|sana=2017-04-25|ish=The Verge|qaralgan sana=2019-01-08}}</ref> 2018-yil yanvar oyida AT&T yil oxirigacha 5G NR xizmatini joriy etish niyatida ekanligini maʼlum qildi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.theverge.com/2018/1/4/16848220/att-5g-network-2018-3gpp-standard-evolution-cellular-network-lte|sarlavha=AT&T announces plans to start rolling out a true 5G network by the end of 2018|muallif=Gartenberg|ism=Chaim|sana=2018-01-04|ish=The Verge|qaralgan sana=2019-01-08}}</ref> AT&T maʼlumotlariga koʻra 2022-yil 22-fevraldan boshlab AT&T oʻzining [[3G]] UMTS tarmogʻini toʻxtatdi.<ref name="3G"/> Biroq, 2022-yil 9-aprel holatiga koʻra baʼzi ommaviy axborot vositalari AT&Tning UMTS tarmogʻi boshqa hududlarda oʻchirilganligi haqidagi tasdiqlangan maʼlumotlarga qaramay, oʻz hududida hali ham ishlayotgani haqida xabar berishyapti, bu esa tarmoqning hudud boʻyicha bosqichma-bosqich oʻchirilayotganini koʻrsatadi.<ref name="3G still working"/><ref name="3G limp"/> Bundan tashqari, AT&T ommaviy axborot vositalarining 3Gni o‘chirish jarayoni va uning tugallanganligi haqidagi savollariga javob berishdan bosh tortdi,<ref name="3G complaints"/> yakuniy umummilliy o‘chirishning amaldagi tugash sanasi noaniq qoldi. == Manbalar == [[Turkum:AQSh shirkatlari]] mz5r613mtah0xgy6ol7lvhbvxoir6ko Hoshap qal'asi 0 879517 5999601 4941301 2026-04-20T13:40:23Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiyadagi qalʼalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999601 wikitext text/x-wiki ==Hoshap qal'asi== Hoshap qal'asi [[Van]]ning [[Gürpınar|Gurpinar]] tumanida, Van-Hakkari [[avtomagistral]]idagi Hoshap (Go'zalsuv) shahrida joylashgan.Hoshap Vandan 60 km va Gurpinar shahar markazidan 40 km uzoqlikda joylashgan. ==Tarixi== Xoshap Suyuning shimoli-gʻarbidagi tik va tik qoya massasi ustiga qurilgan qalʼa ichki qalʼa va uning shimolidagi tashqi qalʼadan iborat. O'tmishi jihatidan [[Urartu]] davlatiga borib taqaladigan qal'a, [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonlilar]] davlatiga bo'ysungan Mahmudiy beklar tomonidan qurilgan va shunday bugungi kungacha saqlanib qolgan. Qal'aning ichki darvozasidagi yozuvga ko'ra, u [[Hijriy yil hisobi|Hijriy]] 1052-(1643) yilda Mahmudi Sulaymon Bey tomonidan qurilgan.Tashqi qal'a devorlari yerning tuzilishiga ko'ra shakllangan bo'lib, ular sharqdan, shimoldan va g'arbdan aylanib yuruvchi [[istehkom]]lar bilan o'ralgan. Sharqiy devorlar qisman, g'arbiy devorlar esa asosan vayron bo'lgan.Devorlarning bir qismi saqlanib qolgan, sharqiy va gʻarbiy darvozalar butunlay vayron boʻlgan. Tashqi qal’aning shimoli-sharqida qorovul minorasi joylashgan.Bugungi kunda ichkarisida masjid va qishloq uylari qoldiqlari mavjud. Ichki qal'a janubdan tik va shimoldan qiyalik ustida qurilgan.Qal'a shimoldan, sharqdan va g'arbdan asosiy devorlar, qal'alar va minoralar bilan mustahkamlangan, shimoli-sharqda esa ikkinchi istehkom qurilgan.Qal'aga shimol tarafdagi, o'rtaga yaqin, kirish qal'asida ochilgan eshikdan kiriladi. Qal'aning g‘arbiy jabhasidagi toj eshik shaklida joylashtirilgan yozuv, ko‘r deraza va sher relyeflari ma’lum bir dinamiklikni ta’minlaydi. Bundan tashqari, asl temir eshik qanotlari hali ham ishlaydi.Ichkarida Mahmudiy saroyi deb ataladigan murakkab inshootlar bor.Bular qal'aning janubiy tomonida joylashgan.Yuqori va sharqiy qismida tomosha ko'shki, uning g'arbida haram, eng g'arbiy qismida esa zal joylashgan.Masjid, zindon, o'choq va [[sardoba]] ichki qal'aning boshqa joylarida joylashgan.XIX. Asr o'rtalarida tashlab ketilgan qal'a, ichidagi tuzilmalari bilan bugungi kungacha saqlanib qolgan. Shu sababli, u mintaqaning diqqatga sazovor ramziy tuzilmalaridan biridir. [[Turkum:Qalʼalar]] [[Turkum:Turkiyadagi qalʼalar]] plrj4w8xywae5sh5wtza43cpw1a9pfd Ikkinchi jahon urushida Turkiya 0 880278 5999575 3761485 2026-04-20T13:28:26Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya tarixi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999575 wikitext text/x-wiki [[Fayl:MG08_on_the_minaret_of_the_Ayasofya_Museum_1941.jpg|thumb|290x290px| MG 08 pulemyotlari [[Istanbul|Istanbuldagi]] [[Sofiya ibodatxonasi|Hay Sophia]] minorasida zenit pulemyotlari sifatida. 1941 yil sentyabr.]] '''Ikkinchi jahon urushidagi Turkiya''' - [[Turkiya|Turkiya Respublikasining]] (Turkiya) [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] oldidan va davridagi harakatlari. Ikkinchi jahon urushi paytida Turkiya [[betaraflik]] pozitsiyasini egalladi va [[Birlashgan millatlar|Gitlerga qarshi koalitsiyaga]] faqat Evropadagi urushning oxirgi bosqichida rasman qo'shildi - 1945 yil [[23-fevral|23 fevralda]] Turkiya Germaniyaga urush e'lon qildi, ammo harbiy harakatlarda qatnashmadi. Biroq, Turkiyaning muhim strategik mavqini hisobga olgan holda, urushayotgan tomonlar uni o'z tomoniga tortish uchun doimiy ravishda faol diplomatik harakatlar qildilar. Turkiyaning o'zida ham davlat global mojaroda [[Berlin-Rim oʻqi|eksa]] yoki anti-Gitler koalitsiyasi tomonida qatnashishi kerak, deb hisoblaydigan siyosiy kuchlar bor edi. Zamonaviy tarixshunoslikda Turkiya hukumatining Ikkinchi jahon urushi davridagi mavqeiga oid tafovutlar mavjud. Shunday qilib, ba'zi [[Tarix|tarixchilar]] (birinchi navbatda turkiy) <ref>Fenik M.F. Bu harbin kitabı. 1939 Harbi. Türkiye-İngiltere ittifakı ve Büyük Britanya İmparatorluğu. Ankara, 1941.</ref><ref>Olaylarla Türk Dış Politikasi. Cilt: 1 (1919—1973). Ankara, 1982</ref><ref>Tamkoç M. The Warrior Diplomats. Guardians of the National Security and Modernization of Turkey. Salt Lake City, 1976</ref><ref>Deringil S. Turkish Foreign Policy during the Second World War: an «Active» Neutrality. Cambridge, 1989</ref><ref>Deringil S. Denge Oyunu. İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin Dış Politikası. İstanbul, 2003.</ref><ref name="autogenerated3">Tamkoз M. The Warrior Diplomats. P. 202.</ref> fikricha, Turkiya hukumati Turkiyaning urushda biron bir davlat tomonida qatnashmasligi uchun barcha imkoniyatlarni ishga solgan. urushayotgan tomonlar. Tarixchi va publitsistlarning yana bir qismi (birinchi navbatda sovet) <ref name="autogenerated2">{{Veb manbasi |sarlavha=Н. Шаяхметов, Б. Малородов. Турция в годы Второй мировой |url=http://ufa.bezformata.ru/listnews/turtciya-v-godi-vtoroj-mirovoj/276796 |qaralgan sana=2022-12-10 |arxivsana=2017-01-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170103041703/http://ufa.bezformata.ru/listnews/turtciya-v-godi-vtoroj-mirovoj/276796 }}</ref><ref name="autogenerated8">Миллер А. Ф. Очерки новейшей истории Турции. М., 1948</ref><ref name="autogenerated10">Миллер А. Ф. Краткая история Турции. М., 1948</ref><ref name="autogenerated7">Лавров Н. М. Турция в 1939—1951 гг. Лекции, прочитанные в ВПШ при ЦК ВКП(б). М., 1952.</ref><ref name="autogenerated13">Лавров Н. М. Турция в 1918—1956 годах. Учебный материал. М., 1956.</ref><ref name="autogenerated9">Еремеев Д. Е. Турция в годы Второй мировой и «холодной» войн (1939—1990). М., 2005.</ref><ref name="autogenerated11">Широкорад А. Б. Тысячелетняя битва за Царьград. М., 2005. С. 633—637.</ref> turk hukumati urushning maʼlum bir bosqichida ( [[Stalingrad jangi|qulagan]] taqdirda) deb hisoblaydi. [[Stalingrad jangi|Stalingradning]] ) o'qi tomonida urushga kirishni rejalashtirgan va [[1942|1942 yil]] kuzida [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqiga]] hujum qilishga tayyor edi . == Turkiyaning strategik pozitsiyasi == Urushayotgan tomonlarning Turkiyani [[Jahon urushi|jahon urushiga]] oʻz tomonida qoʻshish istagi birinchi navbatda uning muhim strategik mavqei bilan bogʻliq edi <ref name="autogenerated5">Галиакбарова Надежда Маликовна. Советско-турецкие отношения в 1939—1941 гг. Авторефеферат диссертации на соискание степени кандидат исторических наук. Екатеринбург. 2006 год</ref><ref>Deringil S. Denge Oyunu. İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin Dış Politikası. S. 3.</ref>. Turkiya Respublikasi bir vaqtning o'zida dunyoning ikki qismida - [[Osiyo]] va [[Yevropa|Evropada]] joylashgan bo'lib, strategik ahamiyatga ega [[Qora dengiz boʻgʻozlari|Qora dengiz bo'g'ozlari]] uning nazorati ostida edi. Bundan tashqari, Turkiya [[Boku neft-gaz rayoni|Boku neft konlari]] joylashgan Sovet [[Kavkazorti|Zaqafqaziyasi]] bilan va Gitlerga qarshi koalitsiyadagi ittifoqchilardan Sovet Ittifoqiga [[Lend-liz|tovarlarni etkazib berish]] yo'llaridan biri bo'lgan [[Eron|Fors]] bilan chegaradosh edi. Ikkinchi jahon urushi. == Birinchi jahon urushidan keyingi Turkiya tashqi siyosati == [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushidagi]] mag'lubiyat va Usmonli imperiyasi parchalanganidan keyin Turkiyada "xalq otasi" [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafo Kamol]] boshchiligidagi respublika e'lon qilindi. Lozanna tinchlik shartnomasiga ko'ra, Turkiya muhim hududlarini yo'qotdi, uning Qora dengiz bo'g'ozlari ustidan suvereniteti shubha ostiga qo'yildi. 20 - asrning 20 - 30 - yillarida [[Otaturkchilik|Kemalistik]] Turkiyaning tashqi siyosati mintaqadagi mavqeini tiklashga qaratilgan edi. Avvalo, [[Rim imperiyasi|Rim imperiyasini]] qayta tiklash yoʻlini eʼlon qilgan [[Oʻrta dengizboʻyi oʻlkasi|Oʻrta yer dengizi mintaqasida]] fashistik Italiyaning kuchayib ketishidan qoʻrqib, Turkiya Fransiya bilan hamkorlikka eʼtibor qarata boshladi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . 1932 yilda Fransiya yordamida Turkiya [[Millatlar ligasi|Millatlar Ligasiga]] qo'shildi va 1934 yilda bir qator Bolqon davlatlari bilan dastlabki ikki tomonlama bitimlar tuzdi (1933 yil 14 sentyabr - Gretsiya bilan, 1933 yil 18 oktyabr - Ruminiya bilan, 27 noyabr., 1933 yil - Yugoslaviya bilan), Fransiya tarafdori Bolqon Antantasiga a'zo bo'ldi. Deyarli shundan so‘ng Turkiya hukumati Qora dengiz bo‘g‘ozlarining maqomi bo‘yicha yangi konferensiya chaqirish tashabbusi bilan chiqdi. 1936-yilda Turkiyaning boʻgʻozlar ustidan suverenitetini tiklaydigan [[Montro konvensiyasi|Montrö konventsiyasi]] qabul qilindi <ref name="histsource">[http://www.diphis.ru/index.php?option=content&task=view&id=179#19 Проблема Черноморских проливов. Конвенция в Монтре]</ref><ref name="bsearticle">[http://bol-sov-encikloped-4.narod.ru/1/554.html Большая советская энциклопедия. МОНТРЁ КОНФЕРЕНЦИЯ 1936]</ref> . Bundan tashqari, 1936 yilda Turkiya hukumati Millatlar Ligasida Fransiyaning Suriya mandati tarkibiga kirgan, lekin Turkiya 1923 yildan beri da'vo qilib kelayotgan [[Hatay (viloyat)|Aleksandretta Sanjakni]] unga o'tkazishni talab qilib, "Xatay masalasi"ni ko'tardi. Millatlar Ligasi bosimi ostida Fransiya sanjakka muxtoriyat berishga majbur bo‘ldi. Shu bilan birga, Mustafo Kamol boshchiligidagi Turkiya hukumati Sovet Ittifoqi bilan do'stona munosabatlarni saqlab turdi. Aloqalar 1920 yilning kuzida, Turkiya mustaqillik urushi davrida Sovet hukumati Kamolga katta yordam ko'rsatgan paytda boshlangan <ref>''Шеремет В.'' Босфор. — М., 1995, стр. 241.</ref><ref>«Международная жизнь». М., 1963, № 11, стр. 147—148. (первая публикация письма в извлечении).</ref><ref name="Справ">«Международная жизнь». М., 1963, № 11, стр. 148 (справочная информация от редакции журнала).</ref> . Mamlakatlar o'rtasidagi yaxshi qo'shnichilik munosabatlari [[Договор о дружбе и сотрудничестве между СССР и Турцией|SSSR va Turkiya o'rtasida 1925 yilda imzolangan do'stlik va hamkorlik to'g'risidagi shartnoma]], 1929 yilda imzolangan shartnomaga qo'shimcha protokol <ref name="autogenerated2"/> bilan ta'minlandi. Shartnomaning 2- moddasida <ref>А.Федосов. Справка о существующих и действующих политических договорах и соглашениях между СССР и Турцией по состоянию на 1 января 1944 г. 25.01.1944 г. // Центральный государственный архив Азербайджанской Республики, ф.28, оп.4, д.3, л.4;</ref> : == 1938-1939 yillar. Evropada keskinlashuv == Gitlerning revizionistik siyosati tufayli Yevropa diplomatik munosabatlarida inqiroz boshlanishi bilan fashistlar Germaniyasi hukumati Turkiyani o'z siyosati doirasiga kiritishga harakat qildi. 1938 yil iyul oyida Turkiya tashqi ishlar vaziri Rusti Aras bilan uchrashuvda [[Joachim von Ribbentrop|Yoaxim fon Ribbentrop]] Turkiyani eksa davlatlari tarkibiga qo'shishni taklif qildi. Bu taklifga javoban Turkiya tashqi ishlar vaziri “ ''Turkiya Usmonlilar imperiyasini qayta tiklash niyatida emas'' ”, deb javob berdi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . Shular bilan birga, 1938 yil iyul oyida Fransiya Aleksandretta Sanjakda qonunchilik majlisiga saylovlar o'tkazdi, u 1938 yil sentyabr oyida o'z nazorati ostidagi hududda Turkiya-Fransiya nazorati ostidagi [[Hatay davlati|Hatay davlatini]] e'lon qildi. [[1938|1938 yilning]] noyabrida Mustafo Kamol vafot etkanidan so'ng uning oʻrniga [[İsmet İnönü|Ismet Ino'nu']] saylandi. Bolqondagi vaziyat 1939 yil aprel oyida Italiya Albaniyani bosib olgandan keyin keskinlashdi. Yevropada davom etayotgan buyuk diplomatik oʻyin sharoitida [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] 1939 yil may oyida Turkiyaga bir tomonlama ravishda mustaqillik kafolatlarini berdi, keyin esa u bilan xavfsizlik kafolatlari toʻgʻrisida dastlabki shartnoma imzoladi. Angliya-Fransiya-Turkiya ittifoqini yaratish bo'yicha muzokaralar darhol boshlandi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . Ammo Turkiya Fransiyaning ittifoqqa kirishi uchun shart sifatida [[Hatay davlati|Hatay shtatining]] Turkiyaga kirishini ilgari surdi. [[1939|1939 yil]] 23 iyunda Fransiya hukumati Turkiya hududini kengaytirishga rozi bo'ldi va shu kuni ingliz-fransuz-turk o'zaro yordam to'g'risidagi yashirin dastlabki shartnoma imzolandi. Bir qator amerikalik, yevropalik va turk tadqiqotchilarining fikricha, aynan Aleksandretta Sanjakning Turkiyaga koʻchirilishi uning Ikkinchi jahon urushida betarafligini taʼminlagan <ref name="autogenerated3">Tamkoз M. The Warrior Diplomats. P. 202.</ref><ref name="JackKalpakian">{{Книга|ссылка=https://books.google.com/books?id=EmlX4Y7PMjgC&printsec=frontcover&dq=Identity,+conflict+and+cooperation+in+international+river+systems&hl=en&ei=UoIzTe22C86gOsDqsbUC&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false|заглавие=Identity, Conflict and Cooperation in International River Systems|издание=Hardcover|издательство={{Нп3|Ashgate Publishing}}|год=2004|isbn=0754633381|страницы=130|автор=Jack Kalpakian}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Robert Fisk |date=2007-03-19 |title=Robert Fisk: US power games in the Middle East |work=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/fisk/robert-fisk-us-power-games-in-the-middle-east-440856.html |access-date=2010-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101110082309/http://www.independent.co.uk/opinion/commentators/fisk/robert-fisk-us-power-games-in-the-middle-east-440856.html |archive-date=2010-11-10}}</ref> . Yevropadagi vaziyatning keskinlashuvi sharoitida Sovet hukumati ham o‘z harakatlarini kuchaytirdi. Aprel oyida SSSR Tashqi ishlar xalq komissarining birinchi o'rinbosari Vladimir Potemkin Turkiyaning Germaniya bilan munosabatlarini mustahkamlashga yo'l qo'ymaslik va uning Sovet Ittifoqi bilan yaqinlashishiga erishish uchun [[Anqara|Anqaraga]] tashrif buyurdi <ref name="autogenerated6">Soysal İ. Tarihçeleri ve Açıklamaları ile Birlikte Türkiye’nin Siyasal Andlaşmaları. 1. cilt.</ref> . 1939 - yil 5 - iyunda Sovet Ittifoqining Anqaradagi elchixonasi va Turkiya Tashqi ishlar vazirligi oʻrtasida ''doʻstlik va hamkorlik shartnomasining'' 1945-yil 7-noyabrgacha uzaytirilganligini tasdiqlovchi notalar almashildi <ref name="autogenerated4">Дж. П.Гасанлы. СССР-Турция: от нейтралитета к холодной войне (1939—1953). М.: «Центр Пропаганды», 2008. — 663 стр. ISBN 978-5-91510-001-4</ref> . == 1939-1940 yillar. Urushning birinchi bosqichi == [[1939|1939 yil]] [[1-sentabr|1 sentyabrda]] [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] [[Polsha bosqini|Germaniyaning Polshaga hujumi]] bilan boshlandi. Harbiy harakatlar boshlanishidan bir hafta oldin, Britaniya-Fransiya-Sovet muzokaralari muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan so'ng, [[Ribbentrop va Molotov pakti|Sovet-Germaniya hujum qilmaslik to'g'risidagi pakt]] imzolandi. Bir qator gʻarb va turk tarixchilari <ref name="autogenerated6">Soysal İ. Tarihçeleri ve Açıklamaları ile Birlikte Türkiye’nin Siyasal Andlaşmaları. 1. cilt.</ref><ref>''Kirk G.'' The Middle East in the War. L., 1954</ref><ref>''Davison R.H.'' Turkey. New Jersey, 1968</ref><ref>''Vali F. A.'' The Turkish Straits and NATO. Stanford, 1972</ref><ref>''Lewis B.'' The emergence of modern Turkey. L., N.Y., Toronto, 1961</ref><ref>''Lenczowski G.'' The Middle East in world affairs. N.Y., 1962.</ref> fikri bo'yicha, [[1939|1939-yil]] avgust oyida Sovet-Germaniya shartnomasining tuzilishi Turkiyada salbiy qabul qilingan va ularni ehtiyotkor boʻlishga majbur qilgan. kelajakda sovet diplomatik tashabbuslari. . Shu bilan birga, 1939 yil sentyabr-oktyabr oylarida Turkiya tashqi ishlar vaziri Sh.ning [[Moskva|Moskvaga]] tashrifi chog'ida sovet-turk muzokaralari davom ettirildi. Sarachog'li . Muzokaralar bir necha sabablar tufayli muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Birinchidan, turklar Turkiya-Britaniya-Fransiya harbiy ittifoqini tuzish to'g'risida yashirin dastlabki kelishuvga ega edilar va Buyuk Britaniya tashqi ishlar vaziri E. Galifaks shartnomaga qo'shilishiga va Sovet Ittifoqiga keskin qarshilik ko'rsatdi <ref>PRO. FO. 424/283, R 3325/661/67, № 40.</ref> va Turkiya hukumatining o'zi Turkiyaning Fransiya va Buyuk Britaniya oldidagi majburiyatlari haqidagi bandni o'z ichiga olgan taqdirdagina bitim tuzishga tayyorligini bildirdi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . Ikkinchidan, muzokaralar davomida Sovet Ittifoqi Germaniya manfaatlarini hisobga olishga va turk takliflarini hisobga olgan holda shartnomani muvozanatlashga harakat qilib, Turkiya hukumati uchun bir qator qabul qilib bo'lmaydigan shartlarni (Qora dengiz bo'g'ozlaridan foydalanish shartlarini o'zgartirish) ilgari surdi. SSSR foydasiga, uning Germaniya bilan ziddiyatida Turkiyaga yordam berishni istamaslik ) <ref name="autogenerated12">Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). / Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. — М.: [[Международные отношения (издательство)|Международные отношения]], 1999. — 560 с. — С. 445—446. — ISBN 5-7133-0978-9</ref> . Natijada 1939-yil 19-oktabrda Turkiya hukumati harbiy harakatlar Oʻrta yer dengizi mintaqasiga oʻtgan taqdirda oʻzaro yordam koʻrsatish toʻgʻrisida Angliya-Fransiya-Turkiya harbiy ittifoqini tuzdi. Biroq, ittifoq tuzish to'g'risidagi shartnomaning 2-sonli protokolida Turkiya hukumati uning qoidalari Sovet Ittifoqiga taalluqli emasligini ko'rsatdi <ref name="autogenerated5">Галиакбарова Надежда Маликовна. Советско-турецкие отношения в 1939—1941 гг. Авторефеферат диссертации на соискание степени кандидат исторических наук. Екатеринбург. 2006 год</ref> . Ba'zi tarixchilar <ref name="autogenerated5" /> fikricha, aynan shu narsaning mavjudligi va Turkiyaning salbiy pozitsiyasi Bokuni yaqinlashib kelayotgan fransuz-ingliz bombardimoniga to'sqinlik qilgan. == 1940-1942 yillar. Urushning ikkinchi bosqichi == 1940 yil may-iyun oylarida [[Vermaxt|nemis armiyasi]] [[Fransiya kampaniyasi|Fransiyani mag'lub etdi]] . 10 iyunda Italiya Fransiyaga qarshi urushga kirdi. Britaniya-Fransiya ittifoqchilari urush harakatlarini O'rtayer dengizi mintaqasiga o'tkazish munosabati bilan Turkiya hukumatidan o'z majburiyatlarini bajarishni talab qildi. Biroq Turkiya hukumati 1939-yil 19-oktabrdagi shartnomaning 2-sonli protokoliga rasman murojaat qilib, ittifoqchilarning talablarini bajarishdan bosh tortdi va Turkiyani “jang qilmayotgan davlat” deb e’lon qildi <ref>Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. С. 451. — М.: Международные отношения, 1999, 560 с. ISBN 5-7133-0978-9</ref> . Turkiya hukumati dastlab ittifoqchilik majburiyatlarini bajarishni rejalashtirmagan, degan fikr bor, chunki kelishuv faqat Turkiyaning o'ziga qarshi tajovuz qilingan taqdirda qo'llanilishi mumkin deb hisoblaydi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . Fransiya magʻlubiyati va bosib olinishidan soʻng Yevropadagi kuchlar muvozanati Germaniya va uning ittifoqchilari foydasiga keskin oʻzgardi. Turkiya hukumati koʻproq nemisparast siyosat yurita boshladi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . 1940 yilning yozida Turkiya-Germaniya iqtisodiy hamkorligi to'g'risida shartnoma imzolandi. Ayni paytda, [[1940|1940 yil]] noyabr oyida [[Berlin|Berlinda]] bo'lib o'tgan Sovet-Germaniya muzokaralarida Turkiyaning taqdiri ham muhokama qilindi. [[Berlin pakti|Uch tomonlama paktga]] qo'shilish shartlaridan biri Sovet rahbariyati Qora dengiz bo'g'ozlarida sovet bazalarini joylashtirishni ilgari surdi <ref>Директива И. В. Сталина В. М. Молотову перед поездкой в Берлин в ноябре 1940 г.//«Новая и новейшая история», 1995, № 4, с.78</ref><ref>Л. А. Безыменский. Визит В. М. Молотова в Берлин в ноябре 1940 г. в свете новых документов // «Новая и новейшая история», 1995, № 6, с.134.</ref> . U, bir qator boshqa shartlar singari, Germaniya hukumati tomonidan rad etildi, buning natijasida Sovet-Germaniya hamkorligini mustahkamlash amalga oshmadi va Germaniyada [[Barbarossa rejasi]] tasdiqlandi. [[Fayl:German-Turkish_Treaty_of_Friendship_and_Non-Aggression.jpg|thumb|290x290px| 1941 yil 18 iyunda Turkiya-Germaniya do‘stlik shartnomasining imzolanishi]] 1941 yil bahorida Germaniya [[Yugoslaviya bosqini|Yugoslaviya]] va Gretsiyani mag'lub etdi va bosib oldi, Krit orolini bosib oldi va Turkiya chegaralariga yaqinlashdi. Turkiyaga bostirib kirish tahdidining o'zi haqiqatga aylandi. 1941 yil [[11-iyun|11 iyunda]] Germaniya rahbariyatining ko'rsatmasi e'lon qilindi, unga ko'ra Barbarossa operatsiyasi tugagandan so'ng, nemis qo'shinlari uning roziligidan qat'i nazar, Turkiya orqali Eronga va [[Suvaysh kanali]] yo'nalishi bo'yicha harakatlanishi kerak edi. <ref>Дашичев В. И. Банкротство стратегии германского фашизма. Т.2. М., 1973. С. 48.</ref> . Bunday sharoitda Turkiya hukumati nemisparast siyosat olib borishga yanada ko'proq moyil bo'ldi. Turkiyada nemis tashviqoti keskin kuchayib, matbuot, madaniyat almashinuvi va radio orqali turk jamiyatining barcha qatlamlariga qaratilgan. Nemis harbiy muvaffaqiyatlari davrida bu qandaydir ta'sir ko'rsatdi. <ref>''Дашицина М. В.'' Провал пропаганды гитлеровской Германии в Турции. // [[Военно-исторический журнал]]. — 2018. — № 7. — С.52-58. </ref> Germaniyaparastlik kayfiyati, ayniqsa, Turkiya Bosh shtab boshlig'i general F. Chakmak tomonidan boshqariladigan harbiy doiralarda kuchaydi. 1941 yil aprel va iyun oylarida Turkiya hukumati Iroq va Suriyada jang qilish uchun ingliz va ozod fransuz qo'shinlarini o'z hududi orqali o'tkazishni rad etdi. Shu bilan birga, Turkiya hukumati o'z hududi orqali Iroq va Suriyaga yuborilishi rejalashtirilgan [[Vermaxt]] va Vichi Fransiya qo'shinlarini o'tkazishdan bosh tortdi <ref name="autogenerated12">Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). / Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. — М.: [[Международные отношения (издательство)|Международные отношения]], 1999. — 560 с. — С. 445—446. — ISBN 5-7133-0978-9</ref> . Shu bilan birga, Anqarada hududiy da'volar va Sovet Ittifoqidan Turkiyaga tahdid haqida mish-mishlar faol tarqaldi <ref>{{Книга|автор=[[Тюленев, Иван Владимирович|И. В. Тюленев]]|заглавие=Через три войны|место={{М}}|издательство=[[Воениздат]]|издание=Военные мемуары|год=1960|страниц=256|страницы=140|isbn=5-9524-2704-9, 978-5-9524-2704-4}}</ref> . Turkiyaning Britaniyaparastlikdan nemisparastlik yoʻnalishiga burilishi Ulugʻ Vatan urushi boshlanishidan toʻrt kun oldin 1941- [[18-iyun|yil 18-iyunda]] Turkiya tashqi ishlar vaziri tomonidan [[:en:German–Turkish Treaty of Friendship|Germaniya bilan doʻstlik va hujum qilmaslik toʻgʻrisida shartnoma]] tuzish orqali rasmiylashtirildi. Saracho'g'li va Germaniyaning Anqaradagi elchisi fon Papen <ref>{{Книга|автор=[[Некрич, Александр Моисеевич|А. М. Некрич]]|заглавие=1941 г. 22 июня|место={{М}}|издательство=[[Памятники исторической мысли]]|год=1995}}</ref> . Ikkinchi jahon urushi boshlanishi bilan Turkiya hukumati mojaroda oʻzining betarafligini rasman eʼlon qildi, biroq ayni vaqtda Sovet Ittifoqi hududiga chegaradosh viloyatlarda qisman safarbarlik oʻtkazdi. Shuningdek, harbiy xizmatga 60 yoshdan oshgan shaxslar va 65 yoshdan oshgan zaxiradagi ofitserlar chaqirildi. Ayrim tarixchilar bu harakatlarini sharqiy viloyatlarda 40 ming kishilik armiyaning Frakiya tumaniga harakatlanishi natijasida yuzaga kelgan harbiy qismlarning yetishmasligini qoplash zarurati bilan izohlaydilar <ref name="autogenerated4">Дж. П.Гасанлы. СССР-Турция: от нейтралитета к холодной войне (1939—1953). М.: «Центр Пропаганды», 2008. — 663 стр. ISBN 978-5-91510-001-4</ref> . Qanday bo'lmasin, bu harakatlar Moskvada jiddiy tashvish tug'dirdi <ref>Разведывательные материалы по внешней политике и внутреннему положению Турции. Для служебного пользования. Апрель, 1941 г.// ЦГАППОД АР, ф.1, оп.153, д.168, л.2.</ref> . Stalin 1941 yilning yoz-kuz oylarida turk betarafligini saqlab qolishga ishonchi komil emasligini qayta-qayta e'lon qildi <ref>Ю.Горьков. Государственный комитет обороны постановляет (1941—1945). M.,2002, с.230</ref> . Shu bilan birga, Eron, qo'shni Turkiyada vaziyat keskinlashdi, hukumati Ikkinchi jahon urushi boshida davlat tomonidan betaraflik pozitsiyasiga qaramay Germaniyani qo'llab-quvvatlash va nemisparast siyosat olib borishda ayblana boshladi. 1941 yil avgust oyida nemis razvedkasi boshlig'i admiral Kanaris davlat to'ntarishini amalga oshirish vazifasi bilan Eronga keldi. Nemis rejalariga qarshi turish uchun Sovet hukumati 1941 yil avgust oyida Zaqafqaziya harbiy okrugidan Zaqafqaziya frontini tuzdi, uning qo'shinlari ingliz qo'shinlari bilan bir vaqtda Eronga kirib, uni bosib oldi . 1941 yilning yozidan boshlab Sovet-Turkiya chegarasida alohida qurolli mojarolar kelib chiqa boshladi <ref>А.Федосов, В.Корнев. Справка по неразрешённым вопросам между СССР и Турцией по состоянию на 15 апреля 1944 г. 22.04.1944 г.// ЦГА АР, ф.28, оп.4, д.3, л.14-18.</ref> . Ushbu bosqichda Gitlerga qarshi koalitsiyadagi ittifoqchilar aniq turk betarafligini saqlab qolishdan juda manfaatdor edilar. Britaniya hukumati hatto Turkiyaning ittifoqchilar tomonida urushga kirishi ham eng yomon stsenariy bo'ladi, deb hisobladi, chunki bu boshqa urush teatrlarida zarur bo'lgan ingliz qo'shinlarini Turkiyaga o'tkazishni talab qiladi. 1941-yil sentabr oyida boʻlib oʻtgan Moskva muzokaralarida lord Biverbruk hatto Turkiyani betarafligini saqlab qolishga undashni taklif qildi, biroq Stalin Turkiyaning kelajakda Germaniya tomonida urushga kirishmasligiga ishonch hosil qilmay, bu taklifni rad etdi <ref>О. А. Ржешевский. Сталин и Черчилль. Встречи. Беседы. Дискуссии: Документы, комментарии. 1941—1945, с.22.: </ref> . [[Fayl:Erkilet_and_Erden_on_the_Eastern_front.jpg|thumb| Iste'fodagi ofitser Erkilet va Turkiya harbiy akademiyasi rahbari Erden Sharqiy frontga tashrifi chog'ida. 1941 yil 31 oktyabr]] Sovet Ittifoqidagi alohida tashvishga harbiy akademiya boshlig'i general Ali Fuad Erden boshchiligidagi turk harbiy delegatsiyasining Sharqiy frontga uch haftalik safari sabab bo'ldi. Oktyabr oyida o'tkazilgan va uch hafta davom etgan o'quv safari Gitler bilan uchrashuv bilan yakunlandi. Vermaxtning g'alabasiga ishongan Bosh shtab zobitlari noyabr oyida Anqaraga qaytib kelishdi va prezident Inönü bilan uchrashuvda uni Germaniya tomonida urushga to'liq kirishga undadilar. Prezidentga “Rossiyadan faqat qor qolgani” haqida xabar berilgan. Biroq, Inönü ishontirishga berilmadi, bu Erdanni juda bezovta qildi. Sayohatda unga hamroh bo'lgan general Husayn Husnu Amir Erkilet 1943 yilda ham Germaniyaning g'alabasiga ishonishda davom etdi va "Sharq frontida ko'rganlarim" kitobini yozdi. Shunga o'xshash harbiy o'quv safarlari Sharqiy frontga, ammo mamlakatning urushga kirishi bilan tugamagan, Bolgariya tomonidan ham yuborilgan. Turkiya bilan vaziyat, ayniqsa, [[1942|1942 yilning]] yozida, Stalingrad va Kavkazga [[Stalingrad jangi|qarshi Germaniya hujumi]] boshlanganidan keyin keskinlashdi. Turkiyada safarbarlik amalga oshirildi, uning [[Turk Qurolli Kuchlari|qurolli kuchlari]] soni 1 000 000 kishiga yetdi <ref name="autogenerated2"/> . Germaniya hujumining boshlanishi bilan ularning 750 mingga yaqini turklar tomonidan Batumi viloyatidagi Sovet-Turkiya chegarasiga ko'chirildi <ref>Генри Тейлор. Турция никогда не присоединится к странам «оси». Ноябрь, 1942 г.// ЦГАППОД АР, ф.1, оп.89, д.82, л.28-32.</ref> . Hammasi bo'lib, 1942 yil iyul oyidan boshlab Sovet Zaqafqaziya frontiga qarshi (1942 yil 1 mayda qayta tuzilgan) turk armiyasi 4 ta armiya korpusini, 16 ta piyoda diviziyasini, shulardan iyul oyida 7 ta diviziya, 2 otliq divizion va bitta motorli miltiqni joylashtirdi. brigada <ref name="autogenerated14">''Безугольный А. Ю.'' Ни войны, ни мира. Положение на советско-турецкой границе, меры советского руководства по предотвращению турецкой угрозы в первый период Великой Отечественной войны. // [[Военно-исторический архив]]. — 2003. — № 5. — С.64.</ref> . Boshqa maʼlumotlarga koʻra, oʻsha paytda chegaradagi turklar guruhi 50 ga yaqin boʻlinmadan iborat boʻlgan <ref>В. Н. Контевский. Россия-Турция: этапы торгово-экономического сотрудничества, с.99.</ref> . Shu bilan birga, chegaradagi sovet qo'shinlarining soni 200 mingdan oshmadi (9 ta armiya) va ularning ko'pchiligi yollanma piyoda bo'linmalari edi <ref name="autogenerated4">Дж. П.Гасанлы. СССР-Турция: от нейтралитета к холодной войне (1939—1953). М.: «Центр Пропаганды», 2008. — 663 стр. ISBN 978-5-91510-001-4</ref> . Sovet tarixshunosligida keng tarqalgan fikrga ko'ra <ref name="autogenerated2" /> <ref name="autogenerated8">Миллер А. Ф. Очерки новейшей истории Турции. М., 1948</ref><ref name="autogenerated10">Миллер А. Ф. Краткая история Турции. М., 1948</ref><ref name="autogenerated7">Лавров Н. М. Турция в 1939—1951 гг. Лекции, прочитанные в ВПШ при ЦК ВКП(б). М., 1952.</ref><ref name="autogenerated13">Лавров Н. М. Турция в 1918—1956 годах. Учебный материал. М., 1956.</ref><ref name="autogenerated9">Еремеев Д. Е. Турция в годы Второй мировой и «холодной» войн (1939—1990). М., 2005.</ref><ref name="autogenerated11">Широкорад А. Б. Тысячелетняя битва за Царьград. М., 2005. С. 633—637.</ref>, Turkiya hukumati Germaniya tomonida urushga kirishga tayyor edi [[Volgograd|. Stalingrad]] . Ammo Qizil Armiyaning Sovet-Germaniya frontida qarshi hujumining boshlanishi bu rejalarni cheklashga majbur qildi <ref name="autogenerated15">[http://militera.lib.ru/research/volkov_fd/04.html Волков Ф. Д. За кулисами второй мировой войны. — М.: Мысль, 1985. — 304 с. — Рецензент — канд. исторических наук И. А. Челышев. Глава IV]</ref> . == 1942-1945 yillar. Urushning uchinchi bosqichi == 1942 yil noyabr oyida nemis qo'shinlari Stalingradda mag'lubiyatga uchraganidan va Britaniya-Amerika qo'shinlari Shimoliy Afrikaga qo'nganidan so'ng, Turkiyaning o'q tomonida urushga kirishi masalasi endi ko'tarildi <ref name="autogenerated14">''Безугольный А. Ю.'' Ни войны, ни мира. Положение на советско-турецкой границе, меры советского руководства по предотвращению турецкой угрозы в первый период Великой Отечественной войны. // [[Военно-исторический архив]]. — 2003. — № 5. — С.64.</ref> . Aksincha, Gitlerga qarshi koalitsiyadagi ittifoqchilar Turkiyani Germaniyaga qarshi urushga 1943 yilning bahorida olib kirishga harakat qila boshladilar. Shu bilan birga [[Winston Churchill|, Cherchill]] Turkiyaning urushga erta kirishiga alohida ahamiyat berdi. Turk amaliyot teatri Ikkinchi frontning ochilishini [[Bolqon yarim oroli|Bolqonga]] o'tkazishga imkon berdi va shu bilan bu mintaqani ilgarilab borayotgan Qizil Armiyadan uzib qo'ydi <ref name="autogenerated15"/> <ref>[http://militera.lib.ru/memo/usa/roosevelt/index.html Рузвельт Э. Его глазами / Пер. с англ. А. Д. Гуревича и Д. Э. Куниной. Под редакцией И. Е. Овадиса. Вступительная статья профессора С. К. Бушуева — М.: Государственное издательство иностранной литературы, 1947. /// Roosevelt E. As He Saw It / With a Foreword bу Eleanor Roosevelt. — 1946. с. 186—187.:]</ref> . [[1943|1943-yil]] yanvarida [[Kasablanka konferensiyasi|Kasablankada boʻlib oʻtgan Britaniya-Amerika konferensiyasidan]] soʻng Cherchill turklarni urushga imkon qadar tezroq kirishga koʻndirish uchun Turkiyaga bordi. Adana konferensiyasida Cherchill Turkiya prezidenti Inönüni 1943-yil avgustidan kechiktirmay urushga kirishga koʻndirishga urinib, oʻsha vaqtga kelib Italiya magʻlub boʻlishini va turklar uchun Oʻrta yer dengizidan xavf yoʻqolishini vaʼda qildi <ref>Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. С. 456. — М.: Международные отношения, 1999, 560 с. ISBN 5-7133-0978-9</ref> . Turkiya zudlik bilan urushga kirishdan bosh tortganiga va betaraflik siyosatini davom ettirishini e’lon qilganiga qaramay, Turkiya hukumati inglizlarning qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar ko‘rinishidagi yordamini qabul qilishdan bosh tortmadi. 1943 yil davomida Turkiya Germaniyaga nisbatan do'stona betaraflikni saqlab qoldi. Turkiyadan tovarlar yetkazib berish Germaniya iqtisodiyotida muhim rol o'ynadi. Masalan, 1943 yilda Turkiya Germaniyaga 46,8 million tonna xrom rudasi, 17,9 million tonna moyli o'simliklar, 17,6 million tonna baliq, 9,5 million tonna cho'yan, 7,4 million tonna mis yetkazib berdi <ref>Юнгблюд В. Т., Воробьёва Т. А., Збоев А. В., Калинин А. А., Костин А. А., Смольняк И. В., Чучкалов А. В. Встречными курсами: политика СССР и США на Балканах, Ближнем и Среднем Востоке в 1939—1947 гг. — Киров, 2014. — С. 211</ref> . 1943-yil oktabr oyida boʻlib oʻtgan Ittifoqchi davlatlar tashqi ishlar vazirlarining Moskva konferentsiyasida Turkiyaning 1943-yil oxirigacha urushga kirishi va nemis qoʻshinlariga zarba berish uchun turk aerodromlaridan foydalanish imkoniyatini izlash toʻgʻrisida qaror qabul qilindi <ref>Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. С. 460. — М.: Международные отношения, 1999, 560 с. ISBN 5-7133-0978-9</ref> . 1943 yil noyabr oyida Qohira konferentsiyasida Buyuk Britaniya tashqi ishlar vaziri E. Eden Turkiya tashqi ishlar vaziri [[Менеменджиоглу, Нуман|N. Menemenciog'lu]] bilan suhbatda uni urushga kirishdan bosh tortgan taqdirda harbiy yuklarni yetkazib berishni to'xtatish bilan tahdid qildi. Menemencioglu Turkiya urushga tayyor emas deb javob berdi. 1943 yil dekabrdagi Tehron konferensiyasida Turkiyaning urushda ishtirok etishi masalasi ham muhokama qilindi. Cherchill ittifoqchilar tomoniga qo'shilganda Turkiyaga qurol-yarog', havo qoplami va 2-3 diviziya bilan yordam berishga tayyorligini e'lon qildi, agar harbiy etkazib berishni to'xtatishdan bosh tortsa, tinchlik konferentsiyasida qatnashishdan bosh tortdi va urushdan keyingi tahdid bilan tahdid qildi. Sovet Ittifoqining Qora dengiz bo'g'ozlari bo'yicha da'volari <ref>Советский Союз на международных конференциях периода Великой Отечественной войны 1941-45. Сборник документов. М. 1984. Т.2. Тегеранская конференция. с. 22, 87, 93, 113, 117, 141.</ref> . Bu safar Sovet va Amerika delegatsiyalari Cherchillning takliflarini qo'llab-quvvatlamadilar, chunki ular Bolqon frontining ochilishi Ittifoq kuchlarini Normandiya qo'shinlaridan chalg'itishiga ishonishdi. Cherchill tashabbusi bilan Tehrondagi anjumanda bo‘g‘oz masalasi ko‘tarildi. [[30-noyabr|30-noyabr kuni]] Cherchill Sovet Ittifoqining O'rta Yer dengiziga chiqish imkoni bo'lmagani adolatsizlik ekanligini va agar Britaniya bunga oldin qarshilik ko'rsatgan bo'lsa, endi e'tiroz bildirmasligini aytdi. 4-6 dekabr kunlari [[Tehron konferensiyasi]] yakunlanganidan keyin [[Ikkinchi Qohira konferensiyasi|Cherchill va Ruzvelt Qohirada Turkiya prezidenti İnönü bilan uchrashdilar]] . Ruzvelt va Cherchill Turkiya rahbaridan 1944-yil 15-fevralgacha Britaniya va Amerika havo kuchlari uchun aerodromlar ajratishni soʻradi. İnönü Turkiyaning zaifligi haqidagi tezisni takrorlab, qurol so'radi. Natijada 1944 yilning aprelidan Buyuk Britaniya va AQSh Turkiyaga harbiy yordam berishni to‘xtatdilar. Bundan tashqari, 1942 yil kuzidan beri Turkiya Germaniyaga juda zarur bo'lgan [[Xrom (kimyoviy element)|xromni]] etkazib berdi, bu ham ittifoqchilarni g'azablantirdi. Ittifoqchilardan etkazib berish to'xtatilgandan so'ng, Turkiya hukumati 1944 yil aprelidan Germaniyaga xrom etkazib berishni to'xtatdi. 1944-yil aprelda SSSR Qrimni nemislardan ozod qildi, 1944-yil 18-mayda esa ishgʻol davrida nemislar bilan qisman hamkorlik qilgan turklarga qarindosh boʻlgan Qrim tatarlarini deportatsiya qildi. 1944 yil iyun oyida Germaniyaning ikkita harbiy kemasi bo'g'ozlar orqali Qora dengizga o'tganida vaziyat yanada keskinlashdi <ref>Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. С. 464. — М.: Международные отношения, 1999, 560 с. ISBN 5-7133-0978-9</ref> . Ittifoqchilar Turkiyadan Germaniya bilan iqtisodiy va diplomatik munosabatlarni butunlay uzishni talab qila boshladilar. 2 avgust kuni Turkiya Germaniya bilan iqtisodiy va diplomatik munosabatlarni uzganini e’lon qildi. 1944 yil kuzidan boshlab Sovet hukumati Turkiyaning pozitsiyasini hisobga olgan holda, urush tugaganidan keyin Montreux konventsiyasini o'zgartirish to'g'risida tuproqni tekshirishni boshladi. 1945-yil fevralida boʻlib oʻtgan Yalta konferensiyasida Stalin Qora dengiz boʻgʻozlari boʻyicha maxsus bayonot berib, sovet harbiy kemalarining boʻgʻozlardan istalgan vaqtda erkin oʻtishini talab qildi. Cherchill va Ruzvelt ham xuddi shunday talablarga rozi bo'lishdi <ref>Советский Союз на международных конференциях периода Великой Отечественной войны 1941-45. Сборник документов. М. 1984. Т.4. Крымская конференция. с. 201.</ref> . Bundan tashqari, Yalta konferentsiyasida 1945 yil [[1-mart|1 martgacha]] Germaniyaga urush e'lon qilgan davlatlargina Birlashgan Millatlar Tashkilotini yaratishda ishtirok etishi to'g'risida qaror qabul qilindi. Turkiya hukumati bu qarordan xabardor bo‘lgach, 1945-yil [[23-fevral|23-fevralda]] Turkiya Germaniyaga rasman urush e’lon qildi, ammo harbiy harakatlarda qatnashmadi. == SSSRning Turkiyaga urushdan keyingi hududiy da'volari == 1945-yil 19-martda Sovet hukumati 1925-yilgi sovet-turk doʻstlik shartnomasini <ref name="moshkin">{{Veb manbasi|url=http://www.politex.info/content/view/642/30/|sarlavha=Мошкин С. В., доктор политических наук. «Рука Москвы» в истории вступления Турции в НАТО|qaralgan sana=2011-11-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120605120446/http://www.politex.info/content/view/642/30/|arxivsana=2012-06-05}}</ref> denonsatsiya qildi, shundan soʻng yangi shartnoma boʻyicha norasmiy maslahatlashuvlar va muzokaralar boshlandi. May oyida Turkiya shartnoma loyihasini taklif qildi, unga ko'ra urush bo'lgan taqdirda SSSR armiyasi va flotining Turkiya hududidan erkin o'tishi kafolatlanadi; bu sovet talablarini to'liq qondirish uchun Turkiyani "siqish" vasvasasini uyg'otdi <ref name="Ivanov">[[Иванов, Игорь Сергеевич|И. С. Иванов]] Очерки истории Министерства иностранных дел России. 1802—2002: В 3 т. Т. 2. М., ОЛМА, 2002</ref> . 1945 yil iyun oyida Turkiyaning Moskvadagi elchisi Selim Sarperning [[Vyacheslav Molotov|V. M. Molotov]] bilan uchrashuvida Sovet tashqi ishlar xalq komissari Qora dengiz bo'g'ozlarida sovet-turk qo'shma nazorati rejimi sifatida yangi shartnoma tuzish uchun shunday maqbul shartlarni e'lon qildi. Sovet harbiy-dengiz bazasini joylashtirish) va 1921 yilgi Moskva shartnomasiga binoan Turkiyaga berilgan Zakavkazdagi hududlarni Sovet Ittifoqiga qaytarish. Keyinchalik bu talablar Turkiyaning [[NATO|NATOga]] kirishiga olib keldi <ref name="moshkin"/> . * * * * [[Turkum:Turkiya tarixi]] 06bsdzx2iqlk0oy8uvup310bxt4nvu2 5999580 5999575 2026-04-20T13:29:21Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Ikkinchi Jahon Urushi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999580 wikitext text/x-wiki [[Fayl:MG08_on_the_minaret_of_the_Ayasofya_Museum_1941.jpg|thumb|290x290px| MG 08 pulemyotlari [[Istanbul|Istanbuldagi]] [[Sofiya ibodatxonasi|Hay Sophia]] minorasida zenit pulemyotlari sifatida. 1941 yil sentyabr.]] '''Ikkinchi jahon urushidagi Turkiya''' - [[Turkiya|Turkiya Respublikasining]] (Turkiya) [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] oldidan va davridagi harakatlari. Ikkinchi jahon urushi paytida Turkiya [[betaraflik]] pozitsiyasini egalladi va [[Birlashgan millatlar|Gitlerga qarshi koalitsiyaga]] faqat Evropadagi urushning oxirgi bosqichida rasman qo'shildi - 1945 yil [[23-fevral|23 fevralda]] Turkiya Germaniyaga urush e'lon qildi, ammo harbiy harakatlarda qatnashmadi. Biroq, Turkiyaning muhim strategik mavqini hisobga olgan holda, urushayotgan tomonlar uni o'z tomoniga tortish uchun doimiy ravishda faol diplomatik harakatlar qildilar. Turkiyaning o'zida ham davlat global mojaroda [[Berlin-Rim oʻqi|eksa]] yoki anti-Gitler koalitsiyasi tomonida qatnashishi kerak, deb hisoblaydigan siyosiy kuchlar bor edi. Zamonaviy tarixshunoslikda Turkiya hukumatining Ikkinchi jahon urushi davridagi mavqeiga oid tafovutlar mavjud. Shunday qilib, ba'zi [[Tarix|tarixchilar]] (birinchi navbatda turkiy) <ref>Fenik M.F. Bu harbin kitabı. 1939 Harbi. Türkiye-İngiltere ittifakı ve Büyük Britanya İmparatorluğu. Ankara, 1941.</ref><ref>Olaylarla Türk Dış Politikasi. Cilt: 1 (1919—1973). Ankara, 1982</ref><ref>Tamkoç M. The Warrior Diplomats. Guardians of the National Security and Modernization of Turkey. Salt Lake City, 1976</ref><ref>Deringil S. Turkish Foreign Policy during the Second World War: an «Active» Neutrality. Cambridge, 1989</ref><ref>Deringil S. Denge Oyunu. İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin Dış Politikası. İstanbul, 2003.</ref><ref name="autogenerated3">Tamkoз M. The Warrior Diplomats. P. 202.</ref> fikricha, Turkiya hukumati Turkiyaning urushda biron bir davlat tomonida qatnashmasligi uchun barcha imkoniyatlarni ishga solgan. urushayotgan tomonlar. Tarixchi va publitsistlarning yana bir qismi (birinchi navbatda sovet) <ref name="autogenerated2">{{Veb manbasi |sarlavha=Н. Шаяхметов, Б. Малородов. Турция в годы Второй мировой |url=http://ufa.bezformata.ru/listnews/turtciya-v-godi-vtoroj-mirovoj/276796 |qaralgan sana=2022-12-10 |arxivsana=2017-01-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170103041703/http://ufa.bezformata.ru/listnews/turtciya-v-godi-vtoroj-mirovoj/276796 }}</ref><ref name="autogenerated8">Миллер А. Ф. Очерки новейшей истории Турции. М., 1948</ref><ref name="autogenerated10">Миллер А. Ф. Краткая история Турции. М., 1948</ref><ref name="autogenerated7">Лавров Н. М. Турция в 1939—1951 гг. Лекции, прочитанные в ВПШ при ЦК ВКП(б). М., 1952.</ref><ref name="autogenerated13">Лавров Н. М. Турция в 1918—1956 годах. Учебный материал. М., 1956.</ref><ref name="autogenerated9">Еремеев Д. Е. Турция в годы Второй мировой и «холодной» войн (1939—1990). М., 2005.</ref><ref name="autogenerated11">Широкорад А. Б. Тысячелетняя битва за Царьград. М., 2005. С. 633—637.</ref> turk hukumati urushning maʼlum bir bosqichida ( [[Stalingrad jangi|qulagan]] taqdirda) deb hisoblaydi. [[Stalingrad jangi|Stalingradning]] ) o'qi tomonida urushga kirishni rejalashtirgan va [[1942|1942 yil]] kuzida [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqiga]] hujum qilishga tayyor edi . == Turkiyaning strategik pozitsiyasi == Urushayotgan tomonlarning Turkiyani [[Jahon urushi|jahon urushiga]] oʻz tomonida qoʻshish istagi birinchi navbatda uning muhim strategik mavqei bilan bogʻliq edi <ref name="autogenerated5">Галиакбарова Надежда Маликовна. Советско-турецкие отношения в 1939—1941 гг. Авторефеферат диссертации на соискание степени кандидат исторических наук. Екатеринбург. 2006 год</ref><ref>Deringil S. Denge Oyunu. İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin Dış Politikası. S. 3.</ref>. Turkiya Respublikasi bir vaqtning o'zida dunyoning ikki qismida - [[Osiyo]] va [[Yevropa|Evropada]] joylashgan bo'lib, strategik ahamiyatga ega [[Qora dengiz boʻgʻozlari|Qora dengiz bo'g'ozlari]] uning nazorati ostida edi. Bundan tashqari, Turkiya [[Boku neft-gaz rayoni|Boku neft konlari]] joylashgan Sovet [[Kavkazorti|Zaqafqaziyasi]] bilan va Gitlerga qarshi koalitsiyadagi ittifoqchilardan Sovet Ittifoqiga [[Lend-liz|tovarlarni etkazib berish]] yo'llaridan biri bo'lgan [[Eron|Fors]] bilan chegaradosh edi. Ikkinchi jahon urushi. == Birinchi jahon urushidan keyingi Turkiya tashqi siyosati == [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushidagi]] mag'lubiyat va Usmonli imperiyasi parchalanganidan keyin Turkiyada "xalq otasi" [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafo Kamol]] boshchiligidagi respublika e'lon qilindi. Lozanna tinchlik shartnomasiga ko'ra, Turkiya muhim hududlarini yo'qotdi, uning Qora dengiz bo'g'ozlari ustidan suvereniteti shubha ostiga qo'yildi. 20 - asrning 20 - 30 - yillarida [[Otaturkchilik|Kemalistik]] Turkiyaning tashqi siyosati mintaqadagi mavqeini tiklashga qaratilgan edi. Avvalo, [[Rim imperiyasi|Rim imperiyasini]] qayta tiklash yoʻlini eʼlon qilgan [[Oʻrta dengizboʻyi oʻlkasi|Oʻrta yer dengizi mintaqasida]] fashistik Italiyaning kuchayib ketishidan qoʻrqib, Turkiya Fransiya bilan hamkorlikka eʼtibor qarata boshladi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . 1932 yilda Fransiya yordamida Turkiya [[Millatlar ligasi|Millatlar Ligasiga]] qo'shildi va 1934 yilda bir qator Bolqon davlatlari bilan dastlabki ikki tomonlama bitimlar tuzdi (1933 yil 14 sentyabr - Gretsiya bilan, 1933 yil 18 oktyabr - Ruminiya bilan, 27 noyabr., 1933 yil - Yugoslaviya bilan), Fransiya tarafdori Bolqon Antantasiga a'zo bo'ldi. Deyarli shundan so‘ng Turkiya hukumati Qora dengiz bo‘g‘ozlarining maqomi bo‘yicha yangi konferensiya chaqirish tashabbusi bilan chiqdi. 1936-yilda Turkiyaning boʻgʻozlar ustidan suverenitetini tiklaydigan [[Montro konvensiyasi|Montrö konventsiyasi]] qabul qilindi <ref name="histsource">[http://www.diphis.ru/index.php?option=content&task=view&id=179#19 Проблема Черноморских проливов. Конвенция в Монтре]</ref><ref name="bsearticle">[http://bol-sov-encikloped-4.narod.ru/1/554.html Большая советская энциклопедия. МОНТРЁ КОНФЕРЕНЦИЯ 1936]</ref> . Bundan tashqari, 1936 yilda Turkiya hukumati Millatlar Ligasida Fransiyaning Suriya mandati tarkibiga kirgan, lekin Turkiya 1923 yildan beri da'vo qilib kelayotgan [[Hatay (viloyat)|Aleksandretta Sanjakni]] unga o'tkazishni talab qilib, "Xatay masalasi"ni ko'tardi. Millatlar Ligasi bosimi ostida Fransiya sanjakka muxtoriyat berishga majbur bo‘ldi. Shu bilan birga, Mustafo Kamol boshchiligidagi Turkiya hukumati Sovet Ittifoqi bilan do'stona munosabatlarni saqlab turdi. Aloqalar 1920 yilning kuzida, Turkiya mustaqillik urushi davrida Sovet hukumati Kamolga katta yordam ko'rsatgan paytda boshlangan <ref>''Шеремет В.'' Босфор. — М., 1995, стр. 241.</ref><ref>«Международная жизнь». М., 1963, № 11, стр. 147—148. (первая публикация письма в извлечении).</ref><ref name="Справ">«Международная жизнь». М., 1963, № 11, стр. 148 (справочная информация от редакции журнала).</ref> . Mamlakatlar o'rtasidagi yaxshi qo'shnichilik munosabatlari [[Договор о дружбе и сотрудничестве между СССР и Турцией|SSSR va Turkiya o'rtasida 1925 yilda imzolangan do'stlik va hamkorlik to'g'risidagi shartnoma]], 1929 yilda imzolangan shartnomaga qo'shimcha protokol <ref name="autogenerated2"/> bilan ta'minlandi. Shartnomaning 2- moddasida <ref>А.Федосов. Справка о существующих и действующих политических договорах и соглашениях между СССР и Турцией по состоянию на 1 января 1944 г. 25.01.1944 г. // Центральный государственный архив Азербайджанской Республики, ф.28, оп.4, д.3, л.4;</ref> : == 1938-1939 yillar. Evropada keskinlashuv == Gitlerning revizionistik siyosati tufayli Yevropa diplomatik munosabatlarida inqiroz boshlanishi bilan fashistlar Germaniyasi hukumati Turkiyani o'z siyosati doirasiga kiritishga harakat qildi. 1938 yil iyul oyida Turkiya tashqi ishlar vaziri Rusti Aras bilan uchrashuvda [[Joachim von Ribbentrop|Yoaxim fon Ribbentrop]] Turkiyani eksa davlatlari tarkibiga qo'shishni taklif qildi. Bu taklifga javoban Turkiya tashqi ishlar vaziri “ ''Turkiya Usmonlilar imperiyasini qayta tiklash niyatida emas'' ”, deb javob berdi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . Shular bilan birga, 1938 yil iyul oyida Fransiya Aleksandretta Sanjakda qonunchilik majlisiga saylovlar o'tkazdi, u 1938 yil sentyabr oyida o'z nazorati ostidagi hududda Turkiya-Fransiya nazorati ostidagi [[Hatay davlati|Hatay davlatini]] e'lon qildi. [[1938|1938 yilning]] noyabrida Mustafo Kamol vafot etkanidan so'ng uning oʻrniga [[İsmet İnönü|Ismet Ino'nu']] saylandi. Bolqondagi vaziyat 1939 yil aprel oyida Italiya Albaniyani bosib olgandan keyin keskinlashdi. Yevropada davom etayotgan buyuk diplomatik oʻyin sharoitida [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] 1939 yil may oyida Turkiyaga bir tomonlama ravishda mustaqillik kafolatlarini berdi, keyin esa u bilan xavfsizlik kafolatlari toʻgʻrisida dastlabki shartnoma imzoladi. Angliya-Fransiya-Turkiya ittifoqini yaratish bo'yicha muzokaralar darhol boshlandi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . Ammo Turkiya Fransiyaning ittifoqqa kirishi uchun shart sifatida [[Hatay davlati|Hatay shtatining]] Turkiyaga kirishini ilgari surdi. [[1939|1939 yil]] 23 iyunda Fransiya hukumati Turkiya hududini kengaytirishga rozi bo'ldi va shu kuni ingliz-fransuz-turk o'zaro yordam to'g'risidagi yashirin dastlabki shartnoma imzolandi. Bir qator amerikalik, yevropalik va turk tadqiqotchilarining fikricha, aynan Aleksandretta Sanjakning Turkiyaga koʻchirilishi uning Ikkinchi jahon urushida betarafligini taʼminlagan <ref name="autogenerated3">Tamkoз M. The Warrior Diplomats. P. 202.</ref><ref name="JackKalpakian">{{Книга|ссылка=https://books.google.com/books?id=EmlX4Y7PMjgC&printsec=frontcover&dq=Identity,+conflict+and+cooperation+in+international+river+systems&hl=en&ei=UoIzTe22C86gOsDqsbUC&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false|заглавие=Identity, Conflict and Cooperation in International River Systems|издание=Hardcover|издательство={{Нп3|Ashgate Publishing}}|год=2004|isbn=0754633381|страницы=130|автор=Jack Kalpakian}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Robert Fisk |date=2007-03-19 |title=Robert Fisk: US power games in the Middle East |work=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/fisk/robert-fisk-us-power-games-in-the-middle-east-440856.html |access-date=2010-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101110082309/http://www.independent.co.uk/opinion/commentators/fisk/robert-fisk-us-power-games-in-the-middle-east-440856.html |archive-date=2010-11-10}}</ref> . Yevropadagi vaziyatning keskinlashuvi sharoitida Sovet hukumati ham o‘z harakatlarini kuchaytirdi. Aprel oyida SSSR Tashqi ishlar xalq komissarining birinchi o'rinbosari Vladimir Potemkin Turkiyaning Germaniya bilan munosabatlarini mustahkamlashga yo'l qo'ymaslik va uning Sovet Ittifoqi bilan yaqinlashishiga erishish uchun [[Anqara|Anqaraga]] tashrif buyurdi <ref name="autogenerated6">Soysal İ. Tarihçeleri ve Açıklamaları ile Birlikte Türkiye’nin Siyasal Andlaşmaları. 1. cilt.</ref> . 1939 - yil 5 - iyunda Sovet Ittifoqining Anqaradagi elchixonasi va Turkiya Tashqi ishlar vazirligi oʻrtasida ''doʻstlik va hamkorlik shartnomasining'' 1945-yil 7-noyabrgacha uzaytirilganligini tasdiqlovchi notalar almashildi <ref name="autogenerated4">Дж. П.Гасанлы. СССР-Турция: от нейтралитета к холодной войне (1939—1953). М.: «Центр Пропаганды», 2008. — 663 стр. ISBN 978-5-91510-001-4</ref> . == 1939-1940 yillar. Urushning birinchi bosqichi == [[1939|1939 yil]] [[1-sentabr|1 sentyabrda]] [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] [[Polsha bosqini|Germaniyaning Polshaga hujumi]] bilan boshlandi. Harbiy harakatlar boshlanishidan bir hafta oldin, Britaniya-Fransiya-Sovet muzokaralari muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan so'ng, [[Ribbentrop va Molotov pakti|Sovet-Germaniya hujum qilmaslik to'g'risidagi pakt]] imzolandi. Bir qator gʻarb va turk tarixchilari <ref name="autogenerated6">Soysal İ. Tarihçeleri ve Açıklamaları ile Birlikte Türkiye’nin Siyasal Andlaşmaları. 1. cilt.</ref><ref>''Kirk G.'' The Middle East in the War. L., 1954</ref><ref>''Davison R.H.'' Turkey. New Jersey, 1968</ref><ref>''Vali F. A.'' The Turkish Straits and NATO. Stanford, 1972</ref><ref>''Lewis B.'' The emergence of modern Turkey. L., N.Y., Toronto, 1961</ref><ref>''Lenczowski G.'' The Middle East in world affairs. N.Y., 1962.</ref> fikri bo'yicha, [[1939|1939-yil]] avgust oyida Sovet-Germaniya shartnomasining tuzilishi Turkiyada salbiy qabul qilingan va ularni ehtiyotkor boʻlishga majbur qilgan. kelajakda sovet diplomatik tashabbuslari. . Shu bilan birga, 1939 yil sentyabr-oktyabr oylarida Turkiya tashqi ishlar vaziri Sh.ning [[Moskva|Moskvaga]] tashrifi chog'ida sovet-turk muzokaralari davom ettirildi. Sarachog'li . Muzokaralar bir necha sabablar tufayli muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Birinchidan, turklar Turkiya-Britaniya-Fransiya harbiy ittifoqini tuzish to'g'risida yashirin dastlabki kelishuvga ega edilar va Buyuk Britaniya tashqi ishlar vaziri E. Galifaks shartnomaga qo'shilishiga va Sovet Ittifoqiga keskin qarshilik ko'rsatdi <ref>PRO. FO. 424/283, R 3325/661/67, № 40.</ref> va Turkiya hukumatining o'zi Turkiyaning Fransiya va Buyuk Britaniya oldidagi majburiyatlari haqidagi bandni o'z ichiga olgan taqdirdagina bitim tuzishga tayyorligini bildirdi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . Ikkinchidan, muzokaralar davomida Sovet Ittifoqi Germaniya manfaatlarini hisobga olishga va turk takliflarini hisobga olgan holda shartnomani muvozanatlashga harakat qilib, Turkiya hukumati uchun bir qator qabul qilib bo'lmaydigan shartlarni (Qora dengiz bo'g'ozlaridan foydalanish shartlarini o'zgartirish) ilgari surdi. SSSR foydasiga, uning Germaniya bilan ziddiyatida Turkiyaga yordam berishni istamaslik ) <ref name="autogenerated12">Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). / Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. — М.: [[Международные отношения (издательство)|Международные отношения]], 1999. — 560 с. — С. 445—446. — ISBN 5-7133-0978-9</ref> . Natijada 1939-yil 19-oktabrda Turkiya hukumati harbiy harakatlar Oʻrta yer dengizi mintaqasiga oʻtgan taqdirda oʻzaro yordam koʻrsatish toʻgʻrisida Angliya-Fransiya-Turkiya harbiy ittifoqini tuzdi. Biroq, ittifoq tuzish to'g'risidagi shartnomaning 2-sonli protokolida Turkiya hukumati uning qoidalari Sovet Ittifoqiga taalluqli emasligini ko'rsatdi <ref name="autogenerated5">Галиакбарова Надежда Маликовна. Советско-турецкие отношения в 1939—1941 гг. Авторефеферат диссертации на соискание степени кандидат исторических наук. Екатеринбург. 2006 год</ref> . Ba'zi tarixchilar <ref name="autogenerated5" /> fikricha, aynan shu narsaning mavjudligi va Turkiyaning salbiy pozitsiyasi Bokuni yaqinlashib kelayotgan fransuz-ingliz bombardimoniga to'sqinlik qilgan. == 1940-1942 yillar. Urushning ikkinchi bosqichi == 1940 yil may-iyun oylarida [[Vermaxt|nemis armiyasi]] [[Fransiya kampaniyasi|Fransiyani mag'lub etdi]] . 10 iyunda Italiya Fransiyaga qarshi urushga kirdi. Britaniya-Fransiya ittifoqchilari urush harakatlarini O'rtayer dengizi mintaqasiga o'tkazish munosabati bilan Turkiya hukumatidan o'z majburiyatlarini bajarishni talab qildi. Biroq Turkiya hukumati 1939-yil 19-oktabrdagi shartnomaning 2-sonli protokoliga rasman murojaat qilib, ittifoqchilarning talablarini bajarishdan bosh tortdi va Turkiyani “jang qilmayotgan davlat” deb e’lon qildi <ref>Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. С. 451. — М.: Международные отношения, 1999, 560 с. ISBN 5-7133-0978-9</ref> . Turkiya hukumati dastlab ittifoqchilik majburiyatlarini bajarishni rejalashtirmagan, degan fikr bor, chunki kelishuv faqat Turkiyaning o'ziga qarshi tajovuz qilingan taqdirda qo'llanilishi mumkin deb hisoblaydi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . Fransiya magʻlubiyati va bosib olinishidan soʻng Yevropadagi kuchlar muvozanati Germaniya va uning ittifoqchilari foydasiga keskin oʻzgardi. Turkiya hukumati koʻproq nemisparast siyosat yurita boshladi <ref name="autogenerated1">Системная история международных отношений. В четырёх томах. 1918—1991. Том I. События 1918—1945. Под. ред. А. Д. Богатурова. «Московский рабочий». Москва. 2000</ref> . 1940 yilning yozida Turkiya-Germaniya iqtisodiy hamkorligi to'g'risida shartnoma imzolandi. Ayni paytda, [[1940|1940 yil]] noyabr oyida [[Berlin|Berlinda]] bo'lib o'tgan Sovet-Germaniya muzokaralarida Turkiyaning taqdiri ham muhokama qilindi. [[Berlin pakti|Uch tomonlama paktga]] qo'shilish shartlaridan biri Sovet rahbariyati Qora dengiz bo'g'ozlarida sovet bazalarini joylashtirishni ilgari surdi <ref>Директива И. В. Сталина В. М. Молотову перед поездкой в Берлин в ноябре 1940 г.//«Новая и новейшая история», 1995, № 4, с.78</ref><ref>Л. А. Безыменский. Визит В. М. Молотова в Берлин в ноябре 1940 г. в свете новых документов // «Новая и новейшая история», 1995, № 6, с.134.</ref> . U, bir qator boshqa shartlar singari, Germaniya hukumati tomonidan rad etildi, buning natijasida Sovet-Germaniya hamkorligini mustahkamlash amalga oshmadi va Germaniyada [[Barbarossa rejasi]] tasdiqlandi. [[Fayl:German-Turkish_Treaty_of_Friendship_and_Non-Aggression.jpg|thumb|290x290px| 1941 yil 18 iyunda Turkiya-Germaniya do‘stlik shartnomasining imzolanishi]] 1941 yil bahorida Germaniya [[Yugoslaviya bosqini|Yugoslaviya]] va Gretsiyani mag'lub etdi va bosib oldi, Krit orolini bosib oldi va Turkiya chegaralariga yaqinlashdi. Turkiyaga bostirib kirish tahdidining o'zi haqiqatga aylandi. 1941 yil [[11-iyun|11 iyunda]] Germaniya rahbariyatining ko'rsatmasi e'lon qilindi, unga ko'ra Barbarossa operatsiyasi tugagandan so'ng, nemis qo'shinlari uning roziligidan qat'i nazar, Turkiya orqali Eronga va [[Suvaysh kanali]] yo'nalishi bo'yicha harakatlanishi kerak edi. <ref>Дашичев В. И. Банкротство стратегии германского фашизма. Т.2. М., 1973. С. 48.</ref> . Bunday sharoitda Turkiya hukumati nemisparast siyosat olib borishga yanada ko'proq moyil bo'ldi. Turkiyada nemis tashviqoti keskin kuchayib, matbuot, madaniyat almashinuvi va radio orqali turk jamiyatining barcha qatlamlariga qaratilgan. Nemis harbiy muvaffaqiyatlari davrida bu qandaydir ta'sir ko'rsatdi. <ref>''Дашицина М. В.'' Провал пропаганды гитлеровской Германии в Турции. // [[Военно-исторический журнал]]. — 2018. — № 7. — С.52-58. </ref> Germaniyaparastlik kayfiyati, ayniqsa, Turkiya Bosh shtab boshlig'i general F. Chakmak tomonidan boshqariladigan harbiy doiralarda kuchaydi. 1941 yil aprel va iyun oylarida Turkiya hukumati Iroq va Suriyada jang qilish uchun ingliz va ozod fransuz qo'shinlarini o'z hududi orqali o'tkazishni rad etdi. Shu bilan birga, Turkiya hukumati o'z hududi orqali Iroq va Suriyaga yuborilishi rejalashtirilgan [[Vermaxt]] va Vichi Fransiya qo'shinlarini o'tkazishdan bosh tortdi <ref name="autogenerated12">Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). / Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. — М.: [[Международные отношения (издательство)|Международные отношения]], 1999. — 560 с. — С. 445—446. — ISBN 5-7133-0978-9</ref> . Shu bilan birga, Anqarada hududiy da'volar va Sovet Ittifoqidan Turkiyaga tahdid haqida mish-mishlar faol tarqaldi <ref>{{Книга|автор=[[Тюленев, Иван Владимирович|И. В. Тюленев]]|заглавие=Через три войны|место={{М}}|издательство=[[Воениздат]]|издание=Военные мемуары|год=1960|страниц=256|страницы=140|isbn=5-9524-2704-9, 978-5-9524-2704-4}}</ref> . Turkiyaning Britaniyaparastlikdan nemisparastlik yoʻnalishiga burilishi Ulugʻ Vatan urushi boshlanishidan toʻrt kun oldin 1941- [[18-iyun|yil 18-iyunda]] Turkiya tashqi ishlar vaziri tomonidan [[:en:German–Turkish Treaty of Friendship|Germaniya bilan doʻstlik va hujum qilmaslik toʻgʻrisida shartnoma]] tuzish orqali rasmiylashtirildi. Saracho'g'li va Germaniyaning Anqaradagi elchisi fon Papen <ref>{{Книга|автор=[[Некрич, Александр Моисеевич|А. М. Некрич]]|заглавие=1941 г. 22 июня|место={{М}}|издательство=[[Памятники исторической мысли]]|год=1995}}</ref> . Ikkinchi jahon urushi boshlanishi bilan Turkiya hukumati mojaroda oʻzining betarafligini rasman eʼlon qildi, biroq ayni vaqtda Sovet Ittifoqi hududiga chegaradosh viloyatlarda qisman safarbarlik oʻtkazdi. Shuningdek, harbiy xizmatga 60 yoshdan oshgan shaxslar va 65 yoshdan oshgan zaxiradagi ofitserlar chaqirildi. Ayrim tarixchilar bu harakatlarini sharqiy viloyatlarda 40 ming kishilik armiyaning Frakiya tumaniga harakatlanishi natijasida yuzaga kelgan harbiy qismlarning yetishmasligini qoplash zarurati bilan izohlaydilar <ref name="autogenerated4">Дж. П.Гасанлы. СССР-Турция: от нейтралитета к холодной войне (1939—1953). М.: «Центр Пропаганды», 2008. — 663 стр. ISBN 978-5-91510-001-4</ref> . Qanday bo'lmasin, bu harakatlar Moskvada jiddiy tashvish tug'dirdi <ref>Разведывательные материалы по внешней политике и внутреннему положению Турции. Для служебного пользования. Апрель, 1941 г.// ЦГАППОД АР, ф.1, оп.153, д.168, л.2.</ref> . Stalin 1941 yilning yoz-kuz oylarida turk betarafligini saqlab qolishga ishonchi komil emasligini qayta-qayta e'lon qildi <ref>Ю.Горьков. Государственный комитет обороны постановляет (1941—1945). M.,2002, с.230</ref> . Shu bilan birga, Eron, qo'shni Turkiyada vaziyat keskinlashdi, hukumati Ikkinchi jahon urushi boshida davlat tomonidan betaraflik pozitsiyasiga qaramay Germaniyani qo'llab-quvvatlash va nemisparast siyosat olib borishda ayblana boshladi. 1941 yil avgust oyida nemis razvedkasi boshlig'i admiral Kanaris davlat to'ntarishini amalga oshirish vazifasi bilan Eronga keldi. Nemis rejalariga qarshi turish uchun Sovet hukumati 1941 yil avgust oyida Zaqafqaziya harbiy okrugidan Zaqafqaziya frontini tuzdi, uning qo'shinlari ingliz qo'shinlari bilan bir vaqtda Eronga kirib, uni bosib oldi . 1941 yilning yozidan boshlab Sovet-Turkiya chegarasida alohida qurolli mojarolar kelib chiqa boshladi <ref>А.Федосов, В.Корнев. Справка по неразрешённым вопросам между СССР и Турцией по состоянию на 15 апреля 1944 г. 22.04.1944 г.// ЦГА АР, ф.28, оп.4, д.3, л.14-18.</ref> . Ushbu bosqichda Gitlerga qarshi koalitsiyadagi ittifoqchilar aniq turk betarafligini saqlab qolishdan juda manfaatdor edilar. Britaniya hukumati hatto Turkiyaning ittifoqchilar tomonida urushga kirishi ham eng yomon stsenariy bo'ladi, deb hisobladi, chunki bu boshqa urush teatrlarida zarur bo'lgan ingliz qo'shinlarini Turkiyaga o'tkazishni talab qiladi. 1941-yil sentabr oyida boʻlib oʻtgan Moskva muzokaralarida lord Biverbruk hatto Turkiyani betarafligini saqlab qolishga undashni taklif qildi, biroq Stalin Turkiyaning kelajakda Germaniya tomonida urushga kirishmasligiga ishonch hosil qilmay, bu taklifni rad etdi <ref>О. А. Ржешевский. Сталин и Черчилль. Встречи. Беседы. Дискуссии: Документы, комментарии. 1941—1945, с.22.: </ref> . [[Fayl:Erkilet_and_Erden_on_the_Eastern_front.jpg|thumb| Iste'fodagi ofitser Erkilet va Turkiya harbiy akademiyasi rahbari Erden Sharqiy frontga tashrifi chog'ida. 1941 yil 31 oktyabr]] Sovet Ittifoqidagi alohida tashvishga harbiy akademiya boshlig'i general Ali Fuad Erden boshchiligidagi turk harbiy delegatsiyasining Sharqiy frontga uch haftalik safari sabab bo'ldi. Oktyabr oyida o'tkazilgan va uch hafta davom etgan o'quv safari Gitler bilan uchrashuv bilan yakunlandi. Vermaxtning g'alabasiga ishongan Bosh shtab zobitlari noyabr oyida Anqaraga qaytib kelishdi va prezident Inönü bilan uchrashuvda uni Germaniya tomonida urushga to'liq kirishga undadilar. Prezidentga “Rossiyadan faqat qor qolgani” haqida xabar berilgan. Biroq, Inönü ishontirishga berilmadi, bu Erdanni juda bezovta qildi. Sayohatda unga hamroh bo'lgan general Husayn Husnu Amir Erkilet 1943 yilda ham Germaniyaning g'alabasiga ishonishda davom etdi va "Sharq frontida ko'rganlarim" kitobini yozdi. Shunga o'xshash harbiy o'quv safarlari Sharqiy frontga, ammo mamlakatning urushga kirishi bilan tugamagan, Bolgariya tomonidan ham yuborilgan. Turkiya bilan vaziyat, ayniqsa, [[1942|1942 yilning]] yozida, Stalingrad va Kavkazga [[Stalingrad jangi|qarshi Germaniya hujumi]] boshlanganidan keyin keskinlashdi. Turkiyada safarbarlik amalga oshirildi, uning [[Turk Qurolli Kuchlari|qurolli kuchlari]] soni 1 000 000 kishiga yetdi <ref name="autogenerated2"/> . Germaniya hujumining boshlanishi bilan ularning 750 mingga yaqini turklar tomonidan Batumi viloyatidagi Sovet-Turkiya chegarasiga ko'chirildi <ref>Генри Тейлор. Турция никогда не присоединится к странам «оси». Ноябрь, 1942 г.// ЦГАППОД АР, ф.1, оп.89, д.82, л.28-32.</ref> . Hammasi bo'lib, 1942 yil iyul oyidan boshlab Sovet Zaqafqaziya frontiga qarshi (1942 yil 1 mayda qayta tuzilgan) turk armiyasi 4 ta armiya korpusini, 16 ta piyoda diviziyasini, shulardan iyul oyida 7 ta diviziya, 2 otliq divizion va bitta motorli miltiqni joylashtirdi. brigada <ref name="autogenerated14">''Безугольный А. Ю.'' Ни войны, ни мира. Положение на советско-турецкой границе, меры советского руководства по предотвращению турецкой угрозы в первый период Великой Отечественной войны. // [[Военно-исторический архив]]. — 2003. — № 5. — С.64.</ref> . Boshqa maʼlumotlarga koʻra, oʻsha paytda chegaradagi turklar guruhi 50 ga yaqin boʻlinmadan iborat boʻlgan <ref>В. Н. Контевский. Россия-Турция: этапы торгово-экономического сотрудничества, с.99.</ref> . Shu bilan birga, chegaradagi sovet qo'shinlarining soni 200 mingdan oshmadi (9 ta armiya) va ularning ko'pchiligi yollanma piyoda bo'linmalari edi <ref name="autogenerated4">Дж. П.Гасанлы. СССР-Турция: от нейтралитета к холодной войне (1939—1953). М.: «Центр Пропаганды», 2008. — 663 стр. ISBN 978-5-91510-001-4</ref> . Sovet tarixshunosligida keng tarqalgan fikrga ko'ra <ref name="autogenerated2" /> <ref name="autogenerated8">Миллер А. Ф. Очерки новейшей истории Турции. М., 1948</ref><ref name="autogenerated10">Миллер А. Ф. Краткая история Турции. М., 1948</ref><ref name="autogenerated7">Лавров Н. М. Турция в 1939—1951 гг. Лекции, прочитанные в ВПШ при ЦК ВКП(б). М., 1952.</ref><ref name="autogenerated13">Лавров Н. М. Турция в 1918—1956 годах. Учебный материал. М., 1956.</ref><ref name="autogenerated9">Еремеев Д. Е. Турция в годы Второй мировой и «холодной» войн (1939—1990). М., 2005.</ref><ref name="autogenerated11">Широкорад А. Б. Тысячелетняя битва за Царьград. М., 2005. С. 633—637.</ref>, Turkiya hukumati Germaniya tomonida urushga kirishga tayyor edi [[Volgograd|. Stalingrad]] . Ammo Qizil Armiyaning Sovet-Germaniya frontida qarshi hujumining boshlanishi bu rejalarni cheklashga majbur qildi <ref name="autogenerated15">[http://militera.lib.ru/research/volkov_fd/04.html Волков Ф. Д. За кулисами второй мировой войны. — М.: Мысль, 1985. — 304 с. — Рецензент — канд. исторических наук И. А. Челышев. Глава IV]</ref> . == 1942-1945 yillar. Urushning uchinchi bosqichi == 1942 yil noyabr oyida nemis qo'shinlari Stalingradda mag'lubiyatga uchraganidan va Britaniya-Amerika qo'shinlari Shimoliy Afrikaga qo'nganidan so'ng, Turkiyaning o'q tomonida urushga kirishi masalasi endi ko'tarildi <ref name="autogenerated14">''Безугольный А. Ю.'' Ни войны, ни мира. Положение на советско-турецкой границе, меры советского руководства по предотвращению турецкой угрозы в первый период Великой Отечественной войны. // [[Военно-исторический архив]]. — 2003. — № 5. — С.64.</ref> . Aksincha, Gitlerga qarshi koalitsiyadagi ittifoqchilar Turkiyani Germaniyaga qarshi urushga 1943 yilning bahorida olib kirishga harakat qila boshladilar. Shu bilan birga [[Winston Churchill|, Cherchill]] Turkiyaning urushga erta kirishiga alohida ahamiyat berdi. Turk amaliyot teatri Ikkinchi frontning ochilishini [[Bolqon yarim oroli|Bolqonga]] o'tkazishga imkon berdi va shu bilan bu mintaqani ilgarilab borayotgan Qizil Armiyadan uzib qo'ydi <ref name="autogenerated15"/> <ref>[http://militera.lib.ru/memo/usa/roosevelt/index.html Рузвельт Э. Его глазами / Пер. с англ. А. Д. Гуревича и Д. Э. Куниной. Под редакцией И. Е. Овадиса. Вступительная статья профессора С. К. Бушуева — М.: Государственное издательство иностранной литературы, 1947. /// Roosevelt E. As He Saw It / With a Foreword bу Eleanor Roosevelt. — 1946. с. 186—187.:]</ref> . [[1943|1943-yil]] yanvarida [[Kasablanka konferensiyasi|Kasablankada boʻlib oʻtgan Britaniya-Amerika konferensiyasidan]] soʻng Cherchill turklarni urushga imkon qadar tezroq kirishga koʻndirish uchun Turkiyaga bordi. Adana konferensiyasida Cherchill Turkiya prezidenti Inönüni 1943-yil avgustidan kechiktirmay urushga kirishga koʻndirishga urinib, oʻsha vaqtga kelib Italiya magʻlub boʻlishini va turklar uchun Oʻrta yer dengizidan xavf yoʻqolishini vaʼda qildi <ref>Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. С. 456. — М.: Международные отношения, 1999, 560 с. ISBN 5-7133-0978-9</ref> . Turkiya zudlik bilan urushga kirishdan bosh tortganiga va betaraflik siyosatini davom ettirishini e’lon qilganiga qaramay, Turkiya hukumati inglizlarning qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar ko‘rinishidagi yordamini qabul qilishdan bosh tortmadi. 1943 yil davomida Turkiya Germaniyaga nisbatan do'stona betaraflikni saqlab qoldi. Turkiyadan tovarlar yetkazib berish Germaniya iqtisodiyotida muhim rol o'ynadi. Masalan, 1943 yilda Turkiya Germaniyaga 46,8 million tonna xrom rudasi, 17,9 million tonna moyli o'simliklar, 17,6 million tonna baliq, 9,5 million tonna cho'yan, 7,4 million tonna mis yetkazib berdi <ref>Юнгблюд В. Т., Воробьёва Т. А., Збоев А. В., Калинин А. А., Костин А. А., Смольняк И. В., Чучкалов А. В. Встречными курсами: политика СССР и США на Балканах, Ближнем и Среднем Востоке в 1939—1947 гг. — Киров, 2014. — С. 211</ref> . 1943-yil oktabr oyida boʻlib oʻtgan Ittifoqchi davlatlar tashqi ishlar vazirlarining Moskva konferentsiyasida Turkiyaning 1943-yil oxirigacha urushga kirishi va nemis qoʻshinlariga zarba berish uchun turk aerodromlaridan foydalanish imkoniyatini izlash toʻgʻrisida qaror qabul qilindi <ref>Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. С. 460. — М.: Международные отношения, 1999, 560 с. ISBN 5-7133-0978-9</ref> . 1943 yil noyabr oyida Qohira konferentsiyasida Buyuk Britaniya tashqi ishlar vaziri E. Eden Turkiya tashqi ishlar vaziri [[Менеменджиоглу, Нуман|N. Menemenciog'lu]] bilan suhbatda uni urushga kirishdan bosh tortgan taqdirda harbiy yuklarni yetkazib berishni to'xtatish bilan tahdid qildi. Menemencioglu Turkiya urushga tayyor emas deb javob berdi. 1943 yil dekabrdagi Tehron konferensiyasida Turkiyaning urushda ishtirok etishi masalasi ham muhokama qilindi. Cherchill ittifoqchilar tomoniga qo'shilganda Turkiyaga qurol-yarog', havo qoplami va 2-3 diviziya bilan yordam berishga tayyorligini e'lon qildi, agar harbiy etkazib berishni to'xtatishdan bosh tortsa, tinchlik konferentsiyasida qatnashishdan bosh tortdi va urushdan keyingi tahdid bilan tahdid qildi. Sovet Ittifoqining Qora dengiz bo'g'ozlari bo'yicha da'volari <ref>Советский Союз на международных конференциях периода Великой Отечественной войны 1941-45. Сборник документов. М. 1984. Т.2. Тегеранская конференция. с. 22, 87, 93, 113, 117, 141.</ref> . Bu safar Sovet va Amerika delegatsiyalari Cherchillning takliflarini qo'llab-quvvatlamadilar, chunki ular Bolqon frontining ochilishi Ittifoq kuchlarini Normandiya qo'shinlaridan chalg'itishiga ishonishdi. Cherchill tashabbusi bilan Tehrondagi anjumanda bo‘g‘oz masalasi ko‘tarildi. [[30-noyabr|30-noyabr kuni]] Cherchill Sovet Ittifoqining O'rta Yer dengiziga chiqish imkoni bo'lmagani adolatsizlik ekanligini va agar Britaniya bunga oldin qarshilik ko'rsatgan bo'lsa, endi e'tiroz bildirmasligini aytdi. 4-6 dekabr kunlari [[Tehron konferensiyasi]] yakunlanganidan keyin [[Ikkinchi Qohira konferensiyasi|Cherchill va Ruzvelt Qohirada Turkiya prezidenti İnönü bilan uchrashdilar]] . Ruzvelt va Cherchill Turkiya rahbaridan 1944-yil 15-fevralgacha Britaniya va Amerika havo kuchlari uchun aerodromlar ajratishni soʻradi. İnönü Turkiyaning zaifligi haqidagi tezisni takrorlab, qurol so'radi. Natijada 1944 yilning aprelidan Buyuk Britaniya va AQSh Turkiyaga harbiy yordam berishni to‘xtatdilar. Bundan tashqari, 1942 yil kuzidan beri Turkiya Germaniyaga juda zarur bo'lgan [[Xrom (kimyoviy element)|xromni]] etkazib berdi, bu ham ittifoqchilarni g'azablantirdi. Ittifoqchilardan etkazib berish to'xtatilgandan so'ng, Turkiya hukumati 1944 yil aprelidan Germaniyaga xrom etkazib berishni to'xtatdi. 1944-yil aprelda SSSR Qrimni nemislardan ozod qildi, 1944-yil 18-mayda esa ishgʻol davrida nemislar bilan qisman hamkorlik qilgan turklarga qarindosh boʻlgan Qrim tatarlarini deportatsiya qildi. 1944 yil iyun oyida Germaniyaning ikkita harbiy kemasi bo'g'ozlar orqali Qora dengizga o'tganida vaziyat yanada keskinlashdi <ref>Россия и Черноморские проливы (XVIII—XX столетия). Отв. ред. Л. Н. Нежинский, А. В. Игнатьев. С. 464. — М.: Международные отношения, 1999, 560 с. ISBN 5-7133-0978-9</ref> . Ittifoqchilar Turkiyadan Germaniya bilan iqtisodiy va diplomatik munosabatlarni butunlay uzishni talab qila boshladilar. 2 avgust kuni Turkiya Germaniya bilan iqtisodiy va diplomatik munosabatlarni uzganini e’lon qildi. 1944 yil kuzidan boshlab Sovet hukumati Turkiyaning pozitsiyasini hisobga olgan holda, urush tugaganidan keyin Montreux konventsiyasini o'zgartirish to'g'risida tuproqni tekshirishni boshladi. 1945-yil fevralida boʻlib oʻtgan Yalta konferensiyasida Stalin Qora dengiz boʻgʻozlari boʻyicha maxsus bayonot berib, sovet harbiy kemalarining boʻgʻozlardan istalgan vaqtda erkin oʻtishini talab qildi. Cherchill va Ruzvelt ham xuddi shunday talablarga rozi bo'lishdi <ref>Советский Союз на международных конференциях периода Великой Отечественной войны 1941-45. Сборник документов. М. 1984. Т.4. Крымская конференция. с. 201.</ref> . Bundan tashqari, Yalta konferentsiyasida 1945 yil [[1-mart|1 martgacha]] Germaniyaga urush e'lon qilgan davlatlargina Birlashgan Millatlar Tashkilotini yaratishda ishtirok etishi to'g'risida qaror qabul qilindi. Turkiya hukumati bu qarordan xabardor bo‘lgach, 1945-yil [[23-fevral|23-fevralda]] Turkiya Germaniyaga rasman urush e’lon qildi, ammo harbiy harakatlarda qatnashmadi. == SSSRning Turkiyaga urushdan keyingi hududiy da'volari == 1945-yil 19-martda Sovet hukumati 1925-yilgi sovet-turk doʻstlik shartnomasini <ref name="moshkin">{{Veb manbasi|url=http://www.politex.info/content/view/642/30/|sarlavha=Мошкин С. В., доктор политических наук. «Рука Москвы» в истории вступления Турции в НАТО|qaralgan sana=2011-11-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120605120446/http://www.politex.info/content/view/642/30/|arxivsana=2012-06-05}}</ref> denonsatsiya qildi, shundan soʻng yangi shartnoma boʻyicha norasmiy maslahatlashuvlar va muzokaralar boshlandi. May oyida Turkiya shartnoma loyihasini taklif qildi, unga ko'ra urush bo'lgan taqdirda SSSR armiyasi va flotining Turkiya hududidan erkin o'tishi kafolatlanadi; bu sovet talablarini to'liq qondirish uchun Turkiyani "siqish" vasvasasini uyg'otdi <ref name="Ivanov">[[Иванов, Игорь Сергеевич|И. С. Иванов]] Очерки истории Министерства иностранных дел России. 1802—2002: В 3 т. Т. 2. М., ОЛМА, 2002</ref> . 1945 yil iyun oyida Turkiyaning Moskvadagi elchisi Selim Sarperning [[Vyacheslav Molotov|V. M. Molotov]] bilan uchrashuvida Sovet tashqi ishlar xalq komissari Qora dengiz bo'g'ozlarida sovet-turk qo'shma nazorati rejimi sifatida yangi shartnoma tuzish uchun shunday maqbul shartlarni e'lon qildi. Sovet harbiy-dengiz bazasini joylashtirish) va 1921 yilgi Moskva shartnomasiga binoan Turkiyaga berilgan Zakavkazdagi hududlarni Sovet Ittifoqiga qaytarish. Keyinchalik bu talablar Turkiyaning [[NATO|NATOga]] kirishiga olib keldi <ref name="moshkin"/> . * * * * [[Turkum:Turkiya tarixi]] [[Turkum:Ikkinchi Jahon Urushi]] 355drffbelyntoqpjvb9hvz6zn1o7hu Turk tarixi tezisi 0 884917 5999637 5999290 2026-04-20T14:06:46Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turk millatchiligi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999637 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{wikify|sana=2024-04}} {{manbasiz|sana=2024-04}} {{xatolar|sana=2024-04}} }} '''Turk tarixi tezisi,''' 1930-yillarda '''Turkiyada''' [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafo Kamo]]l Otaturkning qo'llab-quvatlashi bilan yaratilgan tarixiy '''rivojlangan milliy tarix nazariyasi''' bo‘lib, u '''turk xalqining qadimiyligi va sivilizatsiyaga qo‘shgan hissasini''' ta’kidlash uchun yaratilgan <ref>{{Cite book|author1=Alexis Heraclides|url=https://books.google.com/books?id=cCCeDwAAQBAJ&q=Yusuf+Ziya+%C3%96zer+racial&pg=PA46|title=Greece and Turkey in Conflict and Cooperation From Europeanization to De-Europeanization|author2=Gizem Alioğlu Çakmak|date=2019|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-30188-7}}</ref>. 1930-yilda yuz nusxada nashr etilgan „Turk tarixining asosiy yoʻnalishlari“ nomli asar Turk tarixi tezislarining eʼloni hisoblanadi. Ushbu asar asosida tayyorlangan va 1931-1941-yillar oraligʻida litseylarda oʻqitiladigan toʻrt jildlik darslik Turk tarixi tezislarining asosiy matnlaridan biridir. Bu islom va nasroniylik oʻrtasidagi ziddiyatga asoslangan Usmonli tarixi tezislari va turklarga qarshi yozilgan [[Gʻarb]] tarixi tezislariga munosabat sifatida ilgari surildi. Ilmiy doiralarda Turk Tarixi Tezisining siyosiy maqsadlari, xayolparast yoki romantik millatchilik jihatlari borligi uchun tanqid qilindi.Mustafo Kamol 1923-yilda Istanbul universiteti professorlar kengashiga „ilm-fan sohasida milliy istiqlolimizni yakunlash“ vazifasini berdi. Turk tarixi tezisi 1930-yillarda Usmonli tarixshunosligining merosi boʻlgan islomiy markazli tarixiy talqinlar va yevromarkazli tarixiy talqinlarga qarshi muqobil milliy talqin ishlab chiqish maqsadida ilgari surilgan edi. Otaturk gʻarb tarixi tezislarini toʻgʻri deb qabul qilib, maktablarda oʻqitish oʻrniga milliy tarix yozilishi kerak, deb hisoblardi. XV asrdan boshlab Gʻarb tarixshunoslari yunon tsivilizatsiyasini tsivilizatsiya boshlangan joy sifatida berishgan. Tarixga bunday qarashda turklar Oʻrta Osiyodagi koʻchmanchi qabilalar sifatida tasvirlangan. Ayniqsa, oʻn toʻqqizinchi asrdan boshlab, bu tezis irqchi antropologik yondashuvlar bilan irqiy mansublikka (sariq irq, Braxifesal oq irq va boshqalar) asoslangan boʻlishga harakat qilindi. Fransuz maktabi oʻquvchisi [[Afet İnan|Afet Inan]] [[Otaturk]]<nowiki/>ga [[fransuzlar]] tarixi kitoblarida [[turklar]]<nowiki/>ning [[Sivilizatsiya]] asarlari yoʻqligini va turklar „ikkinchi darajali sariq irq, bosqinchi vahshiy qabila“ deb atalganini aytadi. Biroq, Otaturk tomonidan oʻqilishi maʼlum boʻlgan ikki muhim tarix kitobida turklarga jiddiy oʻrin berilgan. Birinchisi, Jozef de Guignes tomonidan 1756-yilda [[Parij]]<nowiki/>da nashr etilgan 5 jildlik Histoire générale des Huns, des Turcs, des Mogols, et des autres Tartares occidentaux . Ikkinchisi, 1920-yilda HG Uells tomonidan nashr etilgan 1208 betlik „Tarixning konspekti“ . Muallifning Otaturk tomonidan qabul qilingan „doimiy dunyo tinchligi“ haqidagi fikrlari Nutukda nomi bilan birga takrorlanadi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Turk millatchiligi]] 77ak6x67dz8g5cq8rxzyv8ali6r79p9 Kisecik Canyon 0 911330 5999456 5454044 2026-04-20T12:15:21Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya geografiyasi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999456 wikitext text/x-wiki   '''Kisecik Canyon''' ({{lang-tr|Kisecik Kanyonu}}) ''Saklı Cennet'' ("Yashirin jannat") - Turkiyaning [[Mersin (viloyat)|Mersin viloyatidagi]] [[Kanʼon|kanyon]]. Kanyonda {{Coord|37|06|18|N|34|38|54|E}} [[Tavr togʻlari|Toros tog'larida]] joylashgan. Maʼmuriy jihatdan Mersin viloyatining Çamlıyayla tumani tarkibiga kiradi. U eng yaqin Kesecik qishlog'i nomi bilan atalgan bo'lsa-da, uning eng qisqa yo'li {{Convert|7|km}} Sarıkavak qishlog'idan o'tadi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Map page |url=https://websta.me/location/402936091 |qaralgan sana=2023-02-23 |arxivsana=2017-04-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170403213523/https://websta.me/location/402936091 }}</ref>. Kanyondan Çamlıyaylagacha bo'lgan masofa {{Convert|24|km|mi|abbr=on}} va Mersingacha {{Convert|76|km|mi|abbr=on}}. Kanyon mahalliy aholi orasida ''Saklı Cennet'' ("Yashirin jannat") deb nomlanadi. Sarıkavak va kanyon o'rtasidagi yo'l mashhur yurish yo'lidir. U faqat {{Convert|500|m|ft|abbr=on}} pastga tushganda barqarorlashadi. Mehmonlar kanyondagi Berdan daryosining irmog'i bo'lgan ariqdan oqib o'tadigan kichik hovuzga borishlari mumkin. Kanyon juda tor, qiyaliklari tik. Iz bo'ylab kanyondan piyoda o'tish uchun taxminan olti soat vaqt ketadi. Daryoda suzish kabi ochiq havoda dam olish tadbirlari ham mavjud<ref>[http://www.haberler.com/kisecik-kanyonu-doga-tutkunlarini-bekliyor-mersin-8709421-haberi/ On line news {{In lang|tr}}]</ref>. == Manbalar == {{Manbalar|30em|refs=<ref name="ht1">{{yangiliklar manbasi |url=http://www.haberturk.com/yerel-haberler/haber/9220076-kisecik-kanyonu-doga-tutkunlarini-bekliyor |newspaper=[[Habrtürk]] |title=Kisecik kanyonu doğa tutkunlarını bekliyor |author=Çömez, Derviş |date=18-avgust 2016-yil |language=turkcha |access-date=30-oktabr 2016-yil }}</ref>. [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Turkiya geografiyasi]] lt0n7sw554i5qnpawg91m8cbr48k37b Kayacılar (Bozkır) 0 921380 5999452 5161475 2026-04-20T12:14:25Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999452 wikitext text/x-wiki '''Kayacılar''' — [[Koʻniya|Konya]] [[viloyat]]ining Bozkır tumaniga qarashli mahalla.{{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = | nomi = Kayacılar | asl nomi = | tasvir = Konya in Turkey.svg | qaram = Bozkır | mamlakat = Turkiya | gerb = Konya harita.svg | bayroq = | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = 250px | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = [[Onadoʻli]] | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 200 | sanalgan yil = [[2019]] | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = UTC+03.00 (TSİ) | DST = | telefon kodi = | pochta indekslari = 42630 | avtomobil kodi = 42 | identifikator turi = | raqamli identifikator = | vebsayt = | sayt tili = }} == Tarixi == Dastlab maʼmuriy-hududiy jihatdan qishloq [[status]]iga ega boʻlgan. [[2012-yil]]dagi yangi qonunga koʻra mahallaga aylantirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://web.archive.org/web/20121224144426/https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6360.pdf|sarlavha="On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"|arxivurl=https://web.archive.org|arxivsana=15.03.2012|qaralgan sana=07.04.2023}}</ref>. == Aholisi == {| class="wikitable" width=250 ! colspan=3 |Yillar boʻyicha aholi soni |- | align="center" | 2019 | align="right" | 200<ref>{{Veb manbasi|url=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|sarlavha="TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri"|arxivurl=https://web.archive.org|arxivsana=07.06.2015|qaralgan sana=07.04.2023}}</ref> |- | align="center" | 2018 | align="right" | 206 |- | align="center" | 2017 | align="right" | 214 |- | align="center" | 2016 | align="right" | 219 |- | align="center" | 2015 | align="right" | 230 |- | align="center" | 2014 | align="right" | 244 |- | align="center" | 2013 | align="right" | 241 |- | align="center" | 2012 | align="right" | 253 |- | align="center" | 2011 | align="right" | 271 |- | align="center" | 2010 | align="right" | 274 |- | align="center" | 2009 | align="right" | 276 |- | align="center" | 2008 | align="right" | 275 |- | align="center" | 2007 | align="right" | 274 |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] t74ukbhyiatvj0exp5p2ynhb10hdwmv 5999454 5999452 2026-04-20T12:14:41Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Konya viloyati mahallalari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999454 wikitext text/x-wiki '''Kayacılar''' — [[Koʻniya|Konya]] [[viloyat]]ining Bozkır tumaniga qarashli mahalla.{{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = | nomi = Kayacılar | asl nomi = | tasvir = Konya in Turkey.svg | qaram = Bozkır | mamlakat = Turkiya | gerb = Konya harita.svg | bayroq = | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = 250px | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = [[Onadoʻli]] | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 200 | sanalgan yil = [[2019]] | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = UTC+03.00 (TSİ) | DST = | telefon kodi = | pochta indekslari = 42630 | avtomobil kodi = 42 | identifikator turi = | raqamli identifikator = | vebsayt = | sayt tili = }} == Tarixi == Dastlab maʼmuriy-hududiy jihatdan qishloq [[status]]iga ega boʻlgan. [[2012-yil]]dagi yangi qonunga koʻra mahallaga aylantirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://web.archive.org/web/20121224144426/https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6360.pdf|sarlavha="On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"|arxivurl=https://web.archive.org|arxivsana=15.03.2012|qaralgan sana=07.04.2023}}</ref>. == Aholisi == {| class="wikitable" width=250 ! colspan=3 |Yillar boʻyicha aholi soni |- | align="center" | 2019 | align="right" | 200<ref>{{Veb manbasi|url=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|sarlavha="TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri"|arxivurl=https://web.archive.org|arxivsana=07.06.2015|qaralgan sana=07.04.2023}}</ref> |- | align="center" | 2018 | align="right" | 206 |- | align="center" | 2017 | align="right" | 214 |- | align="center" | 2016 | align="right" | 219 |- | align="center" | 2015 | align="right" | 230 |- | align="center" | 2014 | align="right" | 244 |- | align="center" | 2013 | align="right" | 241 |- | align="center" | 2012 | align="right" | 253 |- | align="center" | 2011 | align="right" | 271 |- | align="center" | 2010 | align="right" | 274 |- | align="center" | 2009 | align="right" | 276 |- | align="center" | 2008 | align="right" | 275 |- | align="center" | 2007 | align="right" | 274 |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Konya viloyati mahallalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 1lwqqbqgem3u2byndjpy8oyydhjm8w5 Gölyaka 0 925399 5999376 5418581 2026-04-20T12:00:30Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999376 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Gölyaka | asl nomi = | tasvir = | qaram = | mamlakat = Turkiya | gerb = | bayroq = | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 10,516 | sanalgan yil = 2022 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = TRT (UTC+3) | DST = | telefon kodi = | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | vebsayt = | sayt tili = }} '''Gölyaka''' — Duzce viloyatiga qarashli tuman. Efteni koʻli atrofida qurilganligi sababli u '''Gölyaka''' deb nom olgan va uning atrofi togʻlar bilan oʻralgan. Istanbulga 200&nbsp;km, Anqaradan 250&nbsp;km uzoqlikda joylashgan<ref name="ilce">[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2023-03-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.</ref>. Aholisining asosiy qismi dehqonchilik bilan shugʻullanib keladi<ref name="tuik">{{Cite web|title=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en|access-date=13 March 2023|publisher=[[TÜİK]]|language=en|format=XLS}}</ref>. Bundan tashqari, chorvachilik va oʻrmon yongʻogʻi yetishtirish muhim daromad manbai sanaladi. Toʻqimachilik korxonalari ham kichik hajmda boʻlsa-da, tuman iqtisodiyotiga hissa qoʻshib kelmoqda. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] q6n6k3atzxc46mlc5h1pahh8c51gq1b Asar (Yığılca) 0 925784 5999501 5930032 2026-04-20T12:29:47Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya geografiyasiga oid chala maqolalar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999501 wikitext text/x-wiki {{Infobox Turkey place|type=village|province=Düzce|district=Yığılca|name=Asar |gerb = File:Emblem of Turkey.svg |bayroq = File:Flag of Turkey.svg|population_total=161|population_as_of=2022|coordinates={{Coord|40.9582|31.3320|display=inline,title}}}} '''Asar''' – Turkiyaning [[Düzce (viloyat)|Düzce viloyati]], Yığılca tumaniga qarashli qishloq<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.</ref>. 2022-yil aholi soni maʼlumotiga koʻra 161 kishiga yetgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en|qaralgan sana=13 March 2023|nashriyot=[[TÜİK]]|til=en|format=XLS}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}}{{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Yığılca tumanidagi qishloqlar]] {{Yığılca tumani}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] a9f7h5w6az4uwjznuxalfoqp9s61wn4 Bekirler (Yığılca) 0 926105 5999502 5930034 2026-04-20T12:29:51Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya geografiyasiga oid chala maqolalar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999502 wikitext text/x-wiki {{Infobox Turkey place|type=village|province=Düzce|district=Yığılca|gerb= File:Emblem of Turkey.svg |bayroq = File:Flag of Turkey.svg|name=Bekirler|population_total=447|population_as_of=2022|coordinates={{Coord|40.9551|31.5214|display=inline,title}}}} '''Bekirler''' – Turkiyaning [[Düzce (viloyat)|Düzce viloyati]], Yığılca tumaniga qarashli qishloq<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.</ref>. 2022-yil aholi maʼlumotiga koʻra 447 kishini tashkil etadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en|qaralgan sana=13 March 2023|nashriyot=[[TÜİK]]|til=en|format=XLS}}</ref>. == Manbaar == {{Manbalar}}{{Turkiya-geo-stub}}{{Yığılca tumani}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Yığılca tumanidagi qishloqlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] mizii9zdotgifo61vcchwx2sl7mkta9 Kurityán 0 926534 5999461 5161633 2026-04-20T12:16:17Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Borsod-Abauj-Zemplen aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999461 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Kurityán | qaram = |mamlakat= Vengriya | aholi = | sanalgan yil = [[2022]] | vaqt mintaqasi = }} '''Kurityán -''' [[Vengriya|Vengriyaning]] Borsod-Abaúj-Zemplén okrugida joylashgan qishloq hisoblanadi. [[Fayl:Kurityán_-_Palace.jpg|left|thumb|300x300px| Aerofotosurat: Kurityan, saroy]] == Kelib chiqishi == Bu nom odamlarga tegishli joy nomlarini olish uchun ishlatiladigan ''-ťany'' qoʻshimchasi bilan [[Slavyan tillari|slavyan]] / erta [[Slovak tili|slovakcha]] ''koryto'' (oxir) dan olingan<ref name="varsik">{{Kitob manbasi|last=Varsik|first=Branislav|title=Osídlenie košickej kotliny III|location=Bratislava|page=430|publisher=Slovenská akadémia vied|year=1977|language=Slovak}}</ref>. Vodiyning ilk nomi <ref name="varsik" /> 1280/1413 ''Korit boʻlgan''<ref name="varsik" />. [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Borsod-Abauj-Zemplen aholi punktlari]] == Manbalar == <references /> [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] k9ghy3cftx1shslp90rssqiaoc0a473 Harunlar (Yunak) 0 931700 5999413 5161283 2026-04-20T12:08:21Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Konya viloyati mahallalari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999413 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | viloyat = Konya | nomi = | mavqe = Qishloq | asl nomi = | tasvir = | qaram = | mamlakat = Turkiya | tuman = Yunak | rasmiy til = Turk | aholi = 640 | sanalgan yil = 2000 | milliy tarkib = | vaqt mintaqasi = TRT (UTC+3) | DST = }} '''Harunlar''' — [[Koʻniya|Konyaning]] Yunak tumanidagi mahalla. == Tarixi == Ushbu mahalla qadimgi [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiyaning]] shaharchasi bo'lib, Turklar tomonidan birinchi marta Turgut manzilgohi sifatida foydalanilgan. Mahalla janubida Asar qal'asi va Vizantiyaga tegishli qabrlar bor. Qal'a ichki va tashqi devorlardan iborat. Tuzilishi jihatidan vayrona va xarobalardan iborat. Qal'a yaqinida toshdan o'yilgan uylar mavjud. Qal'a ichi va uning atrofidagi qabrlar tasodifiy, ongsiz holda qazilgan. Qazishma ishlari vaqtida oltin, kumush tangalar va haykalchalar, shuningdek, koʻp miqdorda koʻza topilgani taʼkidlangan. Qolaversa, Karagöz Ağılı hududidagi cherkov va shahar xarobalari Horunlarning juda qadimgi aholi punkti bo‘lganligini tasdiqlaydi. Horunlar 1926-yilda qishloq maqomi berilgan. == Geografiyasi == Mahalladdan [[Koʻniya|Konyagacha]] boʻlgan masofa 216&nbsp;km, Yunakgacha boʻlgan masofa 39&nbsp;km va [[:tr:Akşehir|Akşehir]]<nowiki/>dan 76&nbsp;km masofada joylashgan. == Aholisi == {| class="wikitable" width="200" ! colspan="2" |Yillar bo'yicha mahalla aholisi haqidagi ma'lumotlar |- | align="center" | 2007-yil | align="center" |640 |- | align="center" | 2000-yil | align="center" | 640 |- | align="center" | 1997-yil | align="center" | 707 |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Konya viloyati mahallalari]] ddpo2b8hf67nmvhiqz68o5446zckdxd Karayakup (Sarıkaya) 0 931941 5999439 5161432 2026-04-20T12:12:15Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Yozgat viloyati aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999439 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | viloyat = Yozgat | nomi = | mavqe = Shaharcha | asl nomi = | tasvir = | qaram = | mamlakat = Turkiya | tuman = Sarıkaya | rasmiy til = Turk | aholi = 2294 | sanalgan yil = 2008 | milliy tarkib = | vaqt mintaqasi = TRT (UTC+3) | DST = }} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Yozgat viloyati aholi punktlari]] '''Karayakup shaharchasi''' 1956-yilda Terzili qishlog'iga qo'shilib, munitsipalitetga aylangan. Qadimgi sivilizatsiya davrlarida [[Xettlar|xetlar]], frigiyaliklarni qabul qilgan. [[Respublika|Respublikaga]] qo'shilishidan oldin [[Armanlar|arman]] posyolkasi bo'lgan. [[Arman genotsidi|Arman genotsididan]] so'ng mintaqa o'ziga va sharqiy viloyatlardan muhojirlarni, shuningdek, [[Gretsiya|yunon]] va [[Bolgariya|bolgar]] muhojirlarini qabul qildi. Karayakup shaharchasida [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonlilar davrida]] qurilgan [[Koʻprik|ko'prik]] va Xetlar davrida qurilgan [[Tepa|tepalik]] bor. 2008-yilda shaharchada 2294 nafar aholi istiqomat qilgan. Qishloqning asosiy daromad manbai [[Qishloq xoʻjaligi|dehqonchilik]] va [[Chorvachilik|chorvachilikdan]] iborat. Tumandan 7.1 km uzoqlikda joylashgan shaharcha [[:tr:Sarıkaya,_Yozgat|Sarıkaya]]-[[:tr:Akdağmadeni|Akdağmadeni]] avtomobil yo'lida joylashgan. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} lhjs4e3g87ixagmrjvb0x4rdum6tc87 Refahiye 0 932731 5999500 5398749 2026-04-20T12:29:14Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999500 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi |type=municipality |name=Refahiye |province=Erzincan |district=Refahiye |area_total_km2= |population_total=4225 |population_as_of=2022 |leader_party=[[Justice and Development Party (Turkey) |AKP]] |image_skyline=Erzincan Refahiye.jpg |jpg|image_caption= |image_shield= |website={{url |https://www.refahiye.bel.tr/}} |leader_name=Çakmak Paçacı |coordinates={{coord|39|54|04|N|38|46|07|E|format=dms |display=inline,title}} |population_footnotes=<ref name=tuik/>|other_name= }} '''Refahiye -''' [[Turkiya|Turkiyaning]] Sharqiy Anadolu mintaqasida joylashgan [[Erzincan (viloyat)|Erzincan viloyatidagi]] shaharchadir . Bu joy Refahiye tumanining markazi hisoblanadi<ref name="ilce">[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.</ref>. Aholisi 4225 nafar (2022)<ref name="tuik">{{Veb manbasi|sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en|qaralgan sana=13 March 2023|nashriyot=[[TÜİK]]|til=en|format=XLS}}</ref>. Balandligi 1589 m. Shahar hokimi — Chakmak Paçacı ( [[Adolat va Taraqqiyot Partiyasi|AKP]] ). Shahar Binali Yildirim, Camiisherif, Hakog'lu, Hökümet va Yenido'g'on mahallalariga bo'lingan<ref name="ilce"/>. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Fayl:Refahiye_tabela.jpg|left|thumb|250x250px| Refahiyening kirish qismidan ko'rinish.]] == Havolalar == * [https://www.refahiye.bel.tr/ Hokimiyatning rasmiy sayti] {{In lang|tr}} {{Refahiye tumani}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] 6eqeh0eid0p71pa3hqm04eail2gabrm Habibuşağı (Baskil) 0 934646 5999395 5418983 2026-04-20T12:06:15Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999395 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Habibuşağı | asl nomi = | tasvir = | mamlakat = Turkiya | mintaqa turi = Viloyat | mintaqa = Elazığ | tuman turi = Tuman | tuman = Baskil | aholi = 29 | sanalgan yil = 2021 | vaqt mintaqasi = +3 }} '''Habibuşağı''' — Elazığ [[Viloyat|viloyati]], Baskil [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tumaniga]] qarashli [[qishloq]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri |url=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |access-date=19 December 2022 |website=T.C. İçişleri Bakanlığı |language=tr |arxivsana=2023-03-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx }}</ref>. ==Manbalar== {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} {{Baskil tumaniga qarashli qishloqlar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Baskil tumanidagi qishloqlar]] djpxamkfoz6u7ay9c3rc8j39f95hsjl Hacıhüseyinler (Baskil) 0 934816 5999407 5419029 2026-04-20T12:07:38Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999407 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Hacıhüseyinler | asl nomi = | tasvir = | mamlakat = Turkiya | mintaqa turi = Viloyat | mintaqa = Elazığ | tuman turi = Tuman | tuman = Baskil | aholi = 100 | sanalgan yil = 2021 | vaqt mintaqasi = +3 }} '''Hacıhüseyinler''' — Elazığ [[Viloyat|viloyati]], Baskil [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tumaniga]] qarashli [[qishloq]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri |url=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |access-date=19 December 2022 |website=T.C. İçişleri Bakanlığı |language=tr |arxivsana=2023-03-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx }}</ref>. ==Manbalar== {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} {{Baskil tumaniga qarashli qishloqlar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Baskil tumanidagi qishloqlar]] n4t2veg4umf1r8r0jpp1v0hu5wuy6sx Hacımehmetli (Baskil) 0 934967 5999409 5419051 2026-04-20T12:07:48Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999409 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Hacımehmetli | asl nomi = | tasvir = | mamlakat = Turkiya | mintaqa turi = Viloyat | mintaqa = Elazığ | tuman turi = Tuman | tuman = Baskil | aholi = 108 | sanalgan yil = 2021 | vaqt mintaqasi = +3 }} '''Hacımehmetli''' — Elazığ [[Viloyat|viloyati]], Baskil [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tumaniga]] qarashli [[qishloq]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri |url=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |access-date=19 December 2022 |website=T.C. İçişleri Bakanlığı |language=tr |arxivsana=2023-03-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx }}</ref>. ==Manbalar== {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} {{Baskil tumaniga qarashli qishloqlar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Baskil tumanidagi qishloqlar]] nj0zxbdhlivj0m6ozddpex6p6pnbnc5 Hacımustafaköy (Baskil) 0 935444 5999410 5419061 2026-04-20T12:07:52Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999410 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Hacımustafaköy | asl nomi = | tasvir = | mamlakat = Turkiya | mintaqa turi = Viloyat | mintaqa = Elazığ | tuman turi = Tuman | tuman = Baskil | aholi = 55 | sanalgan yil = 2021 | vaqt mintaqasi = +3 }} '''Hacımustafaköy''' — Elazığ [[Viloyat|viloyati]], Baskil [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tumaniga]] qarashli [[qishloq]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri |url=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |access-date=19 December 2022 |website=T.C. İçişleri Bakanlığı |language=tr |arxivsana=2023-03-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx }}</ref>. ==Manbalar== {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} {{Baskil tumaniga qarashli qishloqlar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Baskil tumanidagi qishloqlar]] hbmbtxqhwuajc94cokd2u7twypyphpn Kayabeyli (Baskil) 0 935505 5999402 5421487 2026-04-20T12:06:52Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999402 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Kayabeyli | asl nomi = | tasvir = | mamlakat = Turkiya | mintaqa turi = Viloyat | mintaqa = Elazığ | tuman turi = Tuman | tuman = Baskil | aholi = 84 | sanalgan yil = 2021 | vaqt mintaqasi = +3 }} '''Kayabeyli''' — Elazığ [[Viloyat|viloyati]], Baskil [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tumaniga]] qarashli [[qishloq]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri |url=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |access-date=19 December 2022 |website=T.C. İçişleri Bakanlığı |language=tr |arxivsana=2015-07-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx }}</ref>. ==Manbalar== {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} {{Baskil tumaniga qarashli qishloqlar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Baskil tumanidagi qishloqlar]] d8aq4bgu3ghqwf0e592x3oge09g7sgx Karoğlu (Baskil) 0 935549 5999401 5421337 2026-04-20T12:06:50Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999401 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Karoğlu | asl nomi = | tasvir = | mamlakat = Turkiya | mintaqa turi = Viloyat | mintaqa = Elazığ | tuman turi = Tuman | tuman = Baskil | aholi = 130 | sanalgan yil = 2021 | vaqt mintaqasi = +3 }} '''Karoğlu''' — [[Turkiya|Turkiyaning]] Elazığ [[Viloyat|viloyati]], Baskil [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tumaniga]] qarashli [[qishloq]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri |url=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |access-date=19 December 2022 |website=T.C. İçişleri Bakanlığı |language=tr |arxivsana=2015-07-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx }}</ref>. ==Manbalar== {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} {{Baskil tumaniga qarashli qishloqlar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Baskil tumanidagi qishloqlar]] jqez6mc51nm3q3ei8kxvs7hzswogbpx Karakaş (Baskil) 0 935575 5999399 5421016 2026-04-20T12:06:47Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999399 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Karakaş | asl nomi = | tasvir = | mamlakat = Turkiya | mintaqa turi = Viloyat | mintaqa = Elazığ | tuman turi = Tuman | tuman = Baskil | aholi = 163 | sanalgan yil = 2021 | vaqt mintaqasi = +3 }} '''Karakaş''' — Elazığ [[Viloyat|viloyati]], Baskil [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tumaniga]] qarashli [[qishloq]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri |url=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |access-date=19 December 2022 |website=T.C. İçişleri Bakanlığı |language=tr |arxivsana=2015-07-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx }}</ref>. ==Manbalar== {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} {{Baskil tumaniga qarashli qishloqlar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Baskil tumanidagi qishloqlar]] g66w3igzn5sk9052ydut3i0kqz6bay0 Karagedik (Baskil) 0 935608 5999398 5420952 2026-04-20T12:06:44Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999398 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Karagedik | asl nomi = | tasvir = | mamlakat = Turkiya | mintaqa turi = Viloyat | mintaqa = Elazığ | tuman turi = Tuman | tuman = Baskil | aholi = 65 | sanalgan yil = 2021 | vaqt mintaqasi = +3 }} '''Karagedik''' — Elazığ [[Viloyat|viloyati]], Baskil [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tumaniga]] qarashli [[qishloq]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri |url=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |access-date=19 December 2022 |website=T.C. İçişleri Bakanlığı |language=tr |arxivsana=2015-07-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx }}</ref>. ==Manbalar== {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} {{Baskil tumaniga qarashli qishloqlar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Baskil tumanidagi qishloqlar]] anq5l69a6myy6twtfaomqr81isxhlkt Karaali (Baskil) 0 935645 5999397 5420792 2026-04-20T12:06:41Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999397 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Qishloq | nomi = Karaali | asl nomi = | tasvir = | mamlakat = Turkiya | mintaqa turi = Viloyat | mintaqa = Elazığ | tuman turi = Tuman | tuman = Baskil | aholi = 268 | sanalgan yil = 2021 | vaqt mintaqasi = +3 }} '''Karaali''' — Elazığ [[Viloyat|viloyati]], Baskil [[Tuman (maʼmuriy birlik)|tumaniga]] qarashli [[qishloq]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri |url=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |access-date=19 December 2022 |website=T.C. İçişleri Bakanlığı |language=tr |arxivsana=2015-07-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx }}</ref>. ==Manbalar== {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} {{Baskil tumaniga qarashli qishloqlar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Baskil tumanidagi qishloqlar]] hh506exreoxtp4bqawgloiw20o6978a Akharım (Sandıklı) 0 937779 5999648 5409471 2026-04-20T14:14:14Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999648 wikitext text/x-wiki '''Akharim''' - [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Afyonkarahisar (viloyat)|Afyonkarahisar viloyatining]] Sandıkli tumanidagi shaharcha va munisipalitet hisoblanadi<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Belde] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 15 January 2023.</ref>. '''Akharim''' aholisi 2688 nafar kishini tashkil etadi(2021)<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021|url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx|qaralgan sana=12 January 2023|nashriyot=[[TÜİK]]|til=tr|format=XLS}}</ref>. == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> {{Sandıklı tumani}} [[Turkum:Geografiya]] [[Turkum:Munitsipalitetlar]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] 8xb3o8kgf08s4265buhzzwynfc9j3ij 5999649 5999648 2026-04-20T14:14:18Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Geografiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999649 wikitext text/x-wiki '''Akharim''' - [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Afyonkarahisar (viloyat)|Afyonkarahisar viloyatining]] Sandıkli tumanidagi shaharcha va munisipalitet hisoblanadi<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Belde] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 15 January 2023.</ref>. '''Akharim''' aholisi 2688 nafar kishini tashkil etadi(2021)<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021|url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx|qaralgan sana=12 January 2023|nashriyot=[[TÜİK]]|til=tr|format=XLS}}</ref>. == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> {{Sandıklı tumani}} [[Turkum:Munitsipalitetlar]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] rnsk04xddz1xrk2p1rdijv1y4i4ltdy Hozat 0 939683 5999423 5419553 2026-04-20T12:09:29Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999423 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Shaharcha | nomi = Hozat | asl nomi = | tasvir = | qaram = | mamlakat = Turkiya | gerb = | bayroq = | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = Seyfi Geyik | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = Chozanon | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = Turk | aholi = 3634 | sanalgan yil = 2021 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = Kurd | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = +3 | DST = | telefon kodi = | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | vebsayt = | sayt tili = www.hozat.bel.tr }} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] '''Hozat'''({{Lang-ota|خوزات}} <ref>Tahir Sezen, ''Osmanlı Yer Adları (Alfabetik Sırayla)'', T. C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Yayın Nu 21, Ankara, p. 240.</ref>, {{Lang-ku|Xozat}}) – [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Tunceli (viloyat)|Tunceli viloyati]] Hozat tumanidagi shaharcha hisoblanadi<ref>{{Cite web |title=Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri |url=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |access-date=19 December 2022 |website=T.C. İçişleri Bakanlığı |language=tr |arxivsana=2015-07-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx }}</ref> . Bu yerda [[kurdlar]] istiqomat qiladi. Shaharcha aholisi 2021-yilda 3634 nafarni tashkil etgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021|url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx|qaralgan sana=30 January 2023|nashriyot=[[TÜİK]]|til=tr|format=XLS}}</ref><ref name=":6">{{Kitob manbasi|last=Andrews|first=Peter|title=Ethnic Groups in the Republic of Turkey: Supplement and Index|year=2002|isbn=9783895002298|page=57}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} {{Hozat tumani}} 963gj333x63v205vyc3l7iqvos3kipu Nuklon magnit momenti 0 953083 5999427 5996710 2026-04-20T12:10:10Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5999427 wikitext text/x-wiki '''Nuklon magnit momentlari''' – [[proton]] va [[Neytron|neytronning]] ichki [[Magnit moment|magnit dipol momentlari]], ''m'' <sub>p</sub> va ''m'' <sub>n</sub> belgilaridir. [[Atom|Atomlarning]] [[Atom yadrosi|yadrosi]] [[proton]] va neytronlardan iborat bo'lib, ikkala [[Nuklonlar|nuklon]] ham kichik [[magnit]] kabi ishlaydi. Ularning magnit kuchlari magnit momentlari bilan o'lchanadi. Nuklonlar oddiy [[materiya]] bilan [[Yadro kuchlari|yadroviy kuch]] yoki ularning magnit momentlari orqali o'zaro ta'sir qiladi, zaryadlangan proton ham [[Kulon qonuni|Kulon kuchi]] bilan o'zaro ta'sir qiladi. Magnit maydonlar magnitlangan materiallarni o'rab oladi va [[Elektromagnit|elektromagnitlarda]] ishlatiladigan elektr toklari va vaqt bo'yicha o'zgaruvchan [[Elektr maydon|elektr maydonlari]] tomonidan yaratiladi. Magnit maydonning kuchi va yo'nalishi joylashuvga qarab o'zgarishi mumkinligi sababli, u [[matematik]] tarzda fazoning har bir nuqtasiga vektorni tayinlaydigan [[Vektor maydon|vektor maydoni]] deb ataladigan [[Funksiya (matematika)|funktsiya]] bilan tavsiflanadi.'''Magnit maydon''' — harakatlanayotgan [[Zaryad|elektr zaryadlarga]] va [[Magnit moment|magnit momenpish]] jismlarga taʼsir qiladigan kuch maydoni. Ajablanarli darajada katta bo'lgan protonning magnit momenti 1933 yilda to'g'ridan-to'g'ri o'lchangan, neytron esa 1930-yillarning o'rtalarida bilvosita usullar bilan magnit momentga ega ekanligi aniqlangan. [[Luis Walter Alvarez|Luis Alvares]] va [[Felix Bloch|Feliks Bloch]] 1940 yilda neytronning magnit momentini birinchi aniq, to'g'ridan-to'g'ri o'lchashni amalga oshirdilar. Protonning magnit momentidan proton yadro magnit rezonansi orqali molekulalarni o'lchash uchun foydalaniladi. Neytronning magnit momentidan materiallarning atom tuzilishini sochish usullari yordamida tekshirish va zarracha tezlatgichlarida neytron nurlarining xossalarini boshqarish uchun foydalaniladi.[[Elektromagnetizm|Elektromagnitikada]] "magnit maydon" atamasi '''B''' va '''H''' belgilari bilan belgilangan ikkita aniq, lekin bir-biriga yaqin vektor maydonlar uchun ishlatiladi. [[Xalqaro birliklar tizimi|Xalqaro birliklar tizimida]] '''H''' ning birligi magnit maydon kuchining birligi metrga [[amper]] (A/m) hisoblanadi.  : 22 '''B''' ning birligi, [[Magnit oqim|magnit oqimining]] zichligi, [[tesla]] (SI asosiy birliklarida: amper uchun sekundiga <sup>2</sup> kilogramm),  : 21 bu amper uchun metr boshiga [[Nyuton (oʻlchov birligi)|nyutonga]] teng. Magnit maydonlar harakatlanuvchi elektr zaryadlari va asosiy kvant xususiyati bilan bog'liq bo'lgan [[Elementar zarracha|elementar zarrachalarning]] ichki [[Magnit moment|magnit momentlari]], ularning spini bilan hosil bo'ladi.   : ch1 Magnit maydonlar va [[Elektr maydon|elektr maydonlari]] o'zaro bog'liq va ikkalasi ham tabiatning to'rtta asosiy kuchidan biri bo'lgan [[Elektromagnetizm|elektromagnit kuchning]] tarkibiy qismidir.Harakatlanuvchi elektr zaryadi Magnit maydon da tekis aylanma (vint chizigʻi boʻyicha) harakat qiladi. Magnit maydonning ayrim joylarida elektr zaryadlarning harakat yoʻnalishi qarama-qarshisiga oʻzgarishi mumkin. Magnit maydonning bunday joylari magnit koʻzgular deyiladi. Magnit maydon taʼsirida atom ichidagi elektronlar qoʻshimcha harakat qiladi. Atomning nurlanishi Magnit maydon taʼsirida oʻzgaradi (qarang [[Zeyeman effekti]]). Neytronning magnit momentining mavjudligi va proton magnit momentining katta qiymati nuklonlarning [[Elementar zarracha|elementar zarrachalar]] emasligini ko'rsatadi. Elementar zarracha ichki magnit momentga ega bo'lishi uchun u spin va [[Elektr zaryad|elektr zaryadiga]] ega bo'lishi kerak. Nuklonlar spin-1/2 ga ega&nbsp;''ħ'', lekin neytron aniq zaryadga ega emas. Ularning magnit momentlari hayratlanarli edi va 1960-yillarda [[adron]] zarralari uchun [[kvark]] modeli ishlab chiqilgunga qadar to'g'ri tushuntirishga qarshi edi. Nuklonlar uchta kvarkdan tashkil topgan va bu elementar zarrachalarning magnit momentlari birlashib, nuklonlarga magnit momentlarini beradi. Magnit maydoni va elektromagnit hodisalarni toklarning o‘zaro magnit ta’siriga asoslanib o‘rganishga o‘tamiz, chunki bu o‘zaro ta’sirni ifodalovchi Amper qonunidan elektromagnetizmning eng muhim qonunlari: Bio-Savar-Laplas qonuni va Amper formulasi deyarli bevosita kelib chiqadi. Parallel toklarning o‘zaro ta’sirini birinchi bo‘lib Amper tajriba orqali aniqlagan. Agar ikki parallel uzun o‘tkazgichlardan o‘tuvchi toklarning yo‘nalishlari bir xil bo‘lsa (2a - rasm), bu tokli o‘tkazgichlar o‘zaro torti-ladi, toklarning yo‘nalishlari qarama-qarshi (2b - rasm) bo‘lsa, bu tokli o‘tkazgichlar o‘zaro itarishishadi. Toklarning o‘zaro ta’siriga sabab, toklarning har biri o‘z atrofidagi fazoda magnit maydon hosil qiladi va bu maydon ikkinchi tokli o‘tkazgichga ta’sir qiladi. == Tavsif == [[Fayl:Neutron_spin_dipole_field.svg|right|thumb| Sxematik diagrammada neytronning spinini qora o'q va neytronning magnit momenti bilan bog'liq magnit maydon chiziqlari sifatida tasvirlangan. Ushbu diagrammada neytronning spini yuqoriga, lekin dipol markazidagi magnit maydon chiziqlari pastga qaratilgan.]] Protonning magnit momenti uchun [[Committee on Data for Science and Technology|CODATA]] tavsiya etilgan qiymati μ dir yoki ''m'' <sub>p</sub> / [[Bor magnetoni|''m'' <sub>B</sub>]]&nbsp;=&nbsp;{{Val|1.52103220230|(46)|e=-3}} . Neytronning magnit momentining qiymati uchun eng yaxshi mavjud o'lchov μ dir<ref name="PDG">{{Cite journal|last=Beringer|first1=J.|year=2012|title=Review of Particle Physics, 2013 partial update|journal=Phys. Rev. D|url=http://pdg.lbl.gov/2013/listings/rpp2013-list-n.pdf|volume=86|issue=1|pages=010001|access-date=May 8, 2015|doi=10.1103/PhysRevD.86.010001|bibcode=2012PhRvD..86a0001B}}</ref>. Bu yerda {{Mvar|μ}} <sub>N</sub> - [[Magneton|yadro magnitoni]], [[Fizik doimiylar|fizik doimiy]] va yadro komponentlarining magnit momentlari uchun standart birlik. [[Xalqaro birliklar tizimi|SI birliklarida]] bu qiymatlar μ va μ Magnit moment vektor kattalik bo'lib, nuklonning magnit momentining yo'nalishi uning spini bilan belgilanadi<ref name="Vonsovsky">{{Kitob manbasi |first=Sergei |last=Vonsovsky |authorlink=Sergei Vonsovsky |title=Magnetism of Elementary Particles |url=https://archive.org/details/MagnetismOfElementaryParticles |location=Moscow |publisher=Mir Publishers |year=1975}}</ref>. {{Rp|73}}Neytronda tashqi [[magnit maydon]] natijasida hosil bo'ladigan moment magnit maydon vektoriga qarama-qarshi bo'lgan neytronning spin vektorini tekislash tomon yo'naltiriladi<ref name="Shankar">{{Kitob manbasi |first=R. |last=Shankar |authorlink=Ramamurti Shankar |year=1994 |title=Principles of Quantum Mechanics |edition=2nd |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-0576-8 |pages=676 |publisher=[[Kluwer Academic]]/[[Plenum Press]] |doi=10.1007/978-1-4757-0576-8 |isbn=978-1-4757-0576-8}}</ref> {{Rp|385}}. Yadro magnitoni proton massasi {{Mvar|m}} <sub>p</sub> bo'lgan zaryadlangan, spin-1/2 elementar zarracha bo'lgan [[Dirak tenglamasi|Dirak zarrasining]] spin magnit momenti bo'lib, unda anomal tuzatishlar e'tiborga olinmaydi<ref name="Shankar">{{Kitob manbasi |first=R. |last=Shankar |authorlink=Ramamurti Shankar |year=1994 |title=Principles of Quantum Mechanics |edition=2nd |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-0576-8 |pages=676 |publisher=[[Kluwer Academic]]/[[Plenum Press]] |doi=10.1007/978-1-4757-0576-8 |isbn=978-1-4757-0576-8}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFShankar1994">[[Ramamurti Shankar|Shankar, R.]] (1994). </cite></ref> {{Rp|389}}. Yadro magnitoni - formuladan foydalanib, (3) ni hosil qildik. U paytda (1) formula quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi:  (4) Nyutonning 3-qonuni asosida ''F<sub>2</sub>'' kuchga teng bo‘lgan kuch bilan ''I<sub>2</sub>'' tok asosida hosil bo‘lgan magnit maydon ''I<sub>1</sub>'' tokli o‘tkazgichga ta’sir etadi, ya’ni: (5) Elektr zaryadining kuchi uning joylashishiga, tezligiga va yo'nalishiga bog'liq; Bu kuchni tasvirlash uchun ikkita vektor maydoni ishlatiladi.  : ch1 Birinchisi, [[Elektr maydon|elektr maydoni]], u statsionar zaryadga ta'sir qiluvchi kuchni tavsiflaydi va harakatdan mustaqil bo'lgan kuchning tarkibiy qismini beradi. Magnit maydon, aksincha, zaryadlangan zarrachalarning tezligi va yo'nalishiga mutanosib bo'lgan kuchning tarkibiy qismini tavsiflaydi.  : 13-ch Maydon [[Lorents kuchi|Lorents kuch qonuni]] bilan belgilanadi va har bir lahzada zaryadning harakatiga ham, u boshdan kechirayotgan kuchga ham perpendikulyar bo'ladi.<math display="block">\mu_\text{N} = \frac{e \hbar}{2 m_\text{p}},</math>Bu yerda {{Mvar|e}} - elementar zaryad, {{Mvar|ħ}} - [[Plank doimiysi|kamaytirilgan Plank doimiysi]]<ref name="BD">{{Kitob manbasi |last=Bjorken |first=J. D. |title=Relativistic Quantum Mechanics |url=https://archive.org/details/relativisticquan0000bjor |location=New York |publisher=McGraw-Hill |pages=[https://archive.org/details/relativisticquan0000bjor/page/241 241]–246 |year=1964 |isbn=978-0070054936}}</ref>. Bunday zarrachaning magnit momenti uning spiniga parallel<ref name="Shankar">{{Kitob manbasi |first=R. |last=Shankar |authorlink=Ramamurti Shankar |year=1994 |title=Principles of Quantum Mechanics |edition=2nd |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-0576-8 |pages=676 |publisher=[[Kluwer Academic]]/[[Plenum Press]] |doi=10.1007/978-1-4757-0576-8 |isbn=978-1-4757-0576-8}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFShankar1994">[[Ramamurti Shankar|Shankar, R.]] (1994). </cite></ref> {{Rp|389}}. Neytron hech qanday zaryadga ega bo'lmaganligi sababli, shunga o'xshash ifoda bo'yicha u magnit momentga ega bo'lmasligi kerak<ref name="Shankar" />. {{Rp|391}}Shunday qilib, neytronning nolga teng bo'lmagan magnit momenti uning elementar zarracha emasligini ko'rsatadi<ref name="Hausser">{{Kitob manbasi |last=Hausser |first=O. |editor=Lerner |title=Encyclopedia of Physics |location=Reading, Massachusetts |publisher=Addison-Wesley Publishing Company |year=1981 |pages=679–680 |chapter=Nuclear Moments |isbn=978-0201043136}}</ref>. Neytronning magnit momentining belgisi manfiy zaryadlangan zarrachadir. Xuddi shunday, protonning magnit momenti μ deyarli 1 ga teng emas&nbsp;{{Mvar|μ}} <sub>N</sub> uning ham elementar zarra emasligini bildiradi<ref name="BD" />. Protonlar va neytronlar kvarklardan tashkil topgan va kvarklarning magnit momentlari nuklonlarning magnit momentlarini hisoblash uchun ishlatilishi mumkin<ref name="Perk">{{Kitob manbasi |last=Perkins |first=Donald H. |title=Introduction to High Energy Physics |url=https://archive.org/details/introductiontohi0000perk |pages=[https://archive.org/details/introductiontohi0000perk/page/201 201–202] |publisher=Addison Wesley |location=Reading, Massachusetts |date=1982 |isbn=978-0-201-05757-7}}</ref>. Nuklonlar oddiy moddalar bilan magnit kuchlar orqali o'zaro ta'sir qilsa-da, magnit o'zaro ta'sirlar yadroviy o'zaro ta'sirlardan ko'ra kuchsizroqdir<ref name="Snow">{{Cite journal|last=Snow|first1=M.|year=2013|title=Exotic physics with slow neutrons|journal=Physics Today|url=https://physicstoday.scitation.org/doi/full/10.1063/PT.3.1918|volume=66|issue=3|pages=50–55|access-date=December 11, 2015|doi=10.1063/PT.3.1918|bibcode=2013PhT....66c..50S}}</ref>. Shuning uchun neytron magnit momentining ta'siri faqat past energiya yoki sekin neytronlar uchun ko'rinadi<ref name="Snow" />. Magnit momentning qiymati zarracha massasiga teskari proportsional bo'lganligi sababli, yadro magnitoni [[Bor magnetoni|Bor magnitoni]] kabi 1/2000 ga teng. Shuning uchun [[Elektron magnit momenti|elektronning magnit momenti]] taxminan 1000 ga teng&nbsp;nuklonlarnikidan marta kattaroqdir<ref>{{Veb manbasi |nashriyot=NIST |sarlavha=CODATA values of the fundamental constants |url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/cuu/Value?muemsmunn |qaralgan sana=May 8, 2015}}</ref>. [[Antiproton]] va [[Antineytron|antineytronning]] magnit momentlari ularning antizarralari proton va neytron bilan bir xil kattalikka ega, ammo ular qarama-qarshi belgiga ega<ref name="KS-RS">{{Kitob manbasi |last=Schreckenbach |first=K. |editor=Stock |title=Encyclopedia of Nuclear Physics and its Applications |url=https://archive.org/details/encyclopediaofnu0000stoc |location=Weinheim, Germany |publisher=Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. |year=2013 |pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofnu0000stoc/page/320 321]–354 |chapter=Physics of the Neutron |isbn=978-3-527-40742-2}}</ref>. Protonning anomal darajada katta magnit momenti 1933 yilda Gamburg universitetida [[Otto Stern|O. Stern]] tomonidan kashf etilgan<ref name="FS">{{Cite journal|last=Frisch|first1=R.|last2=Stern|first2=O.|year=1933|title=Über die magnetische Ablenkung von Wasserstoffmolekülen und das magnetische Moment des Protons. I / Magnetic Deviation of Hydrogen Molecules and the Magnetic Moment of the Proton. I|journal=Z. Phys.|url=http://web.ihep.su/owa/dbserv/hw.part2?s_c=FRISCH+1933|volume=85|issue=1–2|pages=4–16|doi=10.1007/bf01330773|bibcode=1933ZPhy...85....4F}}</ref><ref name="ES1">{{Cite journal|last=Esterman|first1=I.|last2=Stern|first2=O.|year=1933|title=Über die magnetische Ablenkung von Wasserstoffmolekülen und das magnetische Moment des Protons. II / Magnetic Deviation of Hydrogen Molecules and the Magnetic Moment of the Proton. I|journal=Z. Phys.|url=http://web.ihep.su/owa/dbserv/hw.part2?s_c=FRISCH+1933|volume=85|issue=1–2|pages=17–24|doi=10.1007/bf01330774|bibcode=1933ZPhy...85...17E}}</ref>. Protonning magnit momenti molekulyar vodorod nurining magnit maydon ta'sirida og'ishini o'lchash orqali aniqlandi<ref name="MolBeam">{{Cite journal|last=Toennies|first1=J. P.|last2=Schmidt-Bocking|first2=H.|last3=Friedrich|first3=B.|last4=Lower|first4=J. C. A.|title=Otto Stern (1888–1969): The founding father of experimental atomic physics|arxiv=1109.4864|doi=10.1002/andp.201100228|volume=523|issue=12|journal=Annalen der Physik|pages=1045–1070|bibcode=2011AnP...523.1045T|year=2011}}</ref>. Ushbu kashfiyot uchun Stern 1943 yilda Nobel mukofotiga sazovor bo'ldi<ref name="NP-1943">{{Veb manbasi |sarlavha=The Nobel Prize in Physics 1943 |nashriyot=Nobel Foundation |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1943/ |qaralgan sana=January 30, 2015}}</ref>. Demak, bir xil yo‘nalishli toklarning magnit maydonlari bir-birini kuchaytiradi, qarama-qarshi yo‘nalgan toklarning magnit maydonlari esa bir-birini susaytiradi. Harakatlanayotgan zaryad magnit maydonining manbai bo‘ladi. Bu magnit maydoni har qanday harakatdagi zaryadga, jumladan tokli o‘tkazgichga ta’sir tufayli namoyon bo‘ladi. Harakatlanayotgan zaryadga ta’sir qiluvchi kuch magnit kuchi deyiladi. Shunday qilib, harakatlanayotgan zaryad, jumladan tokli o‘tkazgich har qanday magnit madoynining manbai bo‘ladi. === Neytron === Neytron 1932 yilda kashf etilgan<ref name="Neutron">{{Cite journal|last=Chadwick|first1=James|year=1932|title=Existence of a Neutron|journal=[[Proceedings of the Royal Society A]]|volume=136|issue=830|pages=692–708|doi=10.1098/rspa.1932.0112|bibcode=1932RSPSA.136..692C}}</ref> va u hech qanday zaryadga ega bo'lmagani uchun magnit momentga ega emas deb taxmin qilingan. Bilvosita dalillar neytronning magnit momenti uchun noldan farqli qiymatga ega ekanligini ko'rsatdi<ref name="Breit">{{Cite journal|last=Breit|first1=G.|last2=Rabi|first2=I. I.|year=1934|title=On the interpretation of present values of nuclear moments|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1934-08-01_46_3/page/n80|journal=Physical Review|volume=46|issue=3|pages=230–231|doi=10.1103/physrev.46.230|bibcode=1934PhRv...46..230B}}</ref>, ammo 1940 yilda neytronning magnit momentini to'g'ridan-to'g'ri o'lchash muammoni hal qilmaguncha<ref name="Alvarez">{{Cite journal|last=Alvarez|first1=L. W.|last2=Bloch|first2=F.|year=1940|title=A quantitative determination of the neutron magnetic moment in absolute nuclear magnetons|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1940-01-15_57_2/page/n35|journal=[[Physical Review]]|volume=57|issue=2|pages=111–122|doi=10.1103/physrev.57.111|bibcode=1940PhRv...57..111A}}</ref>. Ushbu sohalarning eng yaxshi nomlari va bu sohalar nimani anglatishini aniq talqin qilish uzoq davom etgan munozaralarga sabab bo'lgan bo'lsa-da, asosiy fizikaning qanday ishlashi haqida keng kelishuv mavjud.  Tarixiy jihatdan, "magnit maydon" atamasi '''H''' uchun ajratilgan bo'lsa-da, '''B''' uchun boshqa atamalar qo'llanilgan, ammo ko'plab so'nggi darsliklarda "magnit maydon" atamasi '''B''' tasvirlash uchun, shuningdek '''H''' o'rniga yoki o'rnida ishlatiladi.  Ikkalasining ham muqobil nomlari ko'p (yon panelga qarang). Kuchli va oʻta kuchli Magnit maydon, asosan, qattiqjismlar fizikasida, ferromagnetizm va antiferromagnetizm xossalarini oʻrganishda, magnitogidrodinamik generator va boshqalarda ishlatiladi. Kuchsiz va oʻrtacha Magnit maydon doimiy magnitlar, elektr magnitlar, oʻta oʻtkazuvchi magnitlar, solenoidlar ([[elektr toki]] utkazgichi) yordamida, kuchli Magnit maydon yoʻnaltirilgan portlatish usulida olinadi (oxirgi usulda mis quvur ichida oldindan kuchli impulyeli Maghhhhjnit maydon hosil qilinadi va u kuchli portlashning radial bosimiga duch"r qilinadi). Neytronning magnit momentining qiymatlari mustaqil ravishda R tomonidan aniqlangan<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwng">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Baxer <ref name="RB">{{Cite journal|last=Bacher|first1=R. F.|year=1933|title=Note on the Magnetic Moment of the Nitrogen Nucleus|journal=Physical Review|volume=43|issue=12|pages=1001–1002|doi=10.1103/physrev.43.1001|url=https://authors.library.caltech.edu/51310/1/PhysRev.43.1001.pdf|bibcode=1933PhRv...43.1001B}}</ref>. [[Ann Arbor (Michigan)|Ann Arbordagi]] Michigan universitetida (1933) va [[Igor Tamm|I.&nbsp;Y. Tamm]] va S.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwpg">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>A. Altshuler<ref name="AT">{{Cite journal|last=Tamm|first1=I. Y.|last2=Altshuler|first2=S. A.|year=1934|title=Magnetic moment of the neutron|journal=Doklady Akademii Nauk SSSR|url=http://web.ihep.su/owa/dbserv/hw.part2?s_c=ALTSHULER+1934|access-date=2015-01-30|volume=8|pages=455}}</ref>. [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqida]] (1934) atom spektrlarining oʻta nozik tuzilishini oʻrganishdan. Tamm va Altshulerning taxmini to'g'ri belgi va kattalik tartibiga ega bo'lsa ham ( {{Nobr|{{mvar|μ}}<sub>n</sub> {{=}} {{val|-0.5|u={{mvar|μ}}<sub>N</sub>}}}} ), natija shubha bilan kutib olindi<ref name="Breit">{{Cite journal|last=Breit|first1=G.|last2=Rabi|first2=I. I.|year=1934|title=On the interpretation of present values of nuclear moments|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1934-08-01_46_3/page/n80|journal=Physical Review|volume=46|issue=3|pages=230–231|doi=10.1103/physrev.46.230|bibcode=1934PhRv...46..230B}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBreitRabi1934">Breit, G.; Rabi, I. I. (1934). </cite></ref> <ref name="Vonsovsky">{{Kitob manbasi |first=Sergei |last=Vonsovsky |authorlink=Sergei Vonsovsky |title=Magnetism of Elementary Particles |url=https://archive.org/details/MagnetismOfElementaryParticles |location=Moscow |publisher=Mir Publishers |year=1975}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFVonsovsky1975">[[Sergey Vonsovskiy|Vonsovsky, Sergei]] (1975). </cite></ref>{{Rp|73–75}}. 1934 yilga kelib Stern boshchiligidagi guruhlar, hozirda [[Pitsburg|Pitsburgdagi]] Karnegi texnologiya institutida va [[Isidor Isaac Rabi|I.&nbsp;]][[New York (shahar)|Nyu-Yorkdagi]] [[Columbia universiteti|Kolumbiya universitetida]] [[Isidor Isaac Rabi|I. Rabi]] proton va [[Deyteriy|deytronning]] magnit momentlarini mustaqil ravishda o'lchagan edi<ref name="ES2">{{Cite journal|last=Esterman|first1=I.|last2=Stern|first2=O.|year=1934|title=Magnetic moment of the deuton|journal=Physical Review|url=http://web.ihep.su/owa/dbserv/hw.part2?s_c=ESTERMAN+1934|volume=45|issue=10|pages=761(A109)|access-date=9 May 2015|doi=10.1103/PhysRev.45.739|bibcode=1934PhRv...45..739S}}</ref><ref name="RKZ1">{{Cite journal|last=Rabi|first1=I. I.|last2=Kellogg|first2=J. M.|last3=Zacharias|first3=J. R.|year=1934|title=The magnetic moment of the proton|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1934-08-01_46_3/page/n7|journal=Physical Review|volume=46|issue=3|pages=157–163|doi=10.1103/physrev.46.157|bibcode=1934PhRv...46..157R}}</ref><ref name="RKZ2">{{Cite journal|last=Rabi|first1=I. I.|last2=Kellogg|first2=J. M.|last3=Zacharias|first3=J. R.|year=1934|title=The magnetic moment of the {{not a typo|deuton}}|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1934-08-01_46_3/page/n13 <!-- WARNING: "deuton" is correct; it was one variety of spelling for this particle at the time. -->|journal=Physical Review|volume=46|issue=3|pages=163–165|doi=10.1103/physrev.46.163|bibcode=1934PhRv...46..163R}}</ref>. Ushbu zarralar uchun o'lchangan qiymatlar faqat guruhlar o'rtasida taxminan bir xil edi, ammo Rabi guruhi oldingi Stern o'lchovlarini proton uchun magnit moment kutilmagan darajada katta ekanligini tasdiqladi<ref name="Breit">{{Cite journal|last=Breit|first1=G.|last2=Rabi|first2=I. I.|year=1934|title=On the interpretation of present values of nuclear moments|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1934-08-01_46_3/page/n80|journal=Physical Review|volume=46|issue=3|pages=230–231|doi=10.1103/physrev.46.230|bibcode=1934PhRv...46..230B}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBreitRabi1934">Breit, G.; Rabi, I. I. (1934). </cite></ref> <ref name="Rigden">{{Kitob manbasi |first=John S. |last=Rigden |authorlink=John S. Rigden |title=Rabi, Scientist and Citizen |location=New York |publisher=Basic Books, Inc. |pages=99–114 |year=1987 |url=https://books.google.com/books?id=Qgv9Xjv8_LYC&q=rabi+kellogg+zacharias+magnetic+moment+neutron&pg=PA106 |isbn=9780674004351 |accessdate=9 May 2015}}</ref>. Deytron proton va bir xil spinli neytrondan iborat bo'lganligi sababli, neytronning magnit momentini deytron va proton magnit momentlarini ayirish orqali aniqlash mumkin<ref name="Physicsworld">{{Veb manbasi |muallif=J. Rigden |sarlavha=Isidor Isaac Rabi: walking the path of God |nashriyot=[[Physics World]] |sana=November 1, 1999 |url=https://physicsworld.com/a/isidor-isaac-rabi-walking-the-path-of-god/ |qaralgan sana=December 11, 2022}}</ref>. Olingan qiymat nolga teng emas edi va protonnikiga qarama-qarshi belgiga ega edi. 1930-yillarning oxiriga kelib, neytronning magnit momentining aniq qiymatlari Rabi guruhi tomonidan yangi ishlab chiqilgan [[Yadro magnit rezonansi|yadro magnit-rezonans]] usullaridan foydalangan holda o'lchovlar yordamida chiqarildi<ref name="Rigden" />. Neytronning magnit momentining qiymati birinchi marta 1940 yilda [[Berkeley (California)|Berklidagi]] [[Berkeleydagi Kaliforniya universiteti|Kaliforniya universitetida]] [[Luis Walter Alvarez|L. Alvares]] va [[Felix Bloch|F. Bloch]] tomonidan bevosita oʻlchangan<ref name="Alvarez">{{Cite journal|last=Alvarez|first1=L. W.|last2=Bloch|first2=F.|year=1940|title=A quantitative determination of the neutron magnetic moment in absolute nuclear magnetons|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1940-01-15_57_2/page/n35|journal=[[Physical Review]]|volume=57|issue=2|pages=111–122|doi=10.1103/physrev.57.111|bibcode=1940PhRv...57..111A}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAlvarezBloch1940">Alvarez, L. W.; Bloch, F. (1940). </cite></ref>. Rabi, Alvares va Blox tomonidan ishlab chiqilgan magnit-rezonans usullarining kengaytmasidan foydalanib, neytronning magnit momentini {{Nobr|{{mvar|μ}}<sub>n</sub> {{=}} {{val|-1.93|(2)|u={{mvar|μ}}<sub>N</sub>}}}} bo'lishini aniqladilar.{{Nobr|{{mvar|μ}}<sub>n</sub> {{=}} {{val|-1.93|(2)|u={{mvar|μ}}<sub>N</sub>}}}} Erkin neytronlarning yoki yadrosiz alohida neytronlarning magnit momentini to'g'ridan-to'g'ri o'lchash orqali Alvares va Bloch neytronlarning bu anomal xususiyati haqidagi barcha shubha va noaniqliklarni hal qildilar<ref name="Trower">{{Kitob manbasi |last=Ramsey |first=Norman F. |editor=Trower |title=Discovering Alvarez: Selected works of Luis W. Alvarez with commentary by his students and colleagues |publisher=University of Chicago Press |year=1987 |pages=[https://archive.org/details/discoveringalvar0000alva/page/30 30]–32 |chapter=Chapter 5: The Neutron Magnetic Moment |chapterurl=https://books.google.com/books?id=imidr-iFYCwC&q=alvarez+and+bloch+magnetic+moment&pg=PA31 |isbn=978-0226813042 |accessdate=9 May 2015 |url=https://archive.org/details/discoveringalvar0000alva}}</ref>. === Kutilmagan oqibatlar === Protonning magnit momentining katta qiymati va neytronning magnit momentining manfiy qiymati kutilmagan edi va ularni izohlab bo'lmadi<ref name="Breit">{{Cite journal|last=Breit|first1=G.|last2=Rabi|first2=I. I.|year=1934|title=On the interpretation of present values of nuclear moments|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1934-08-01_46_3/page/n80|journal=Physical Review|volume=46|issue=3|pages=230–231|doi=10.1103/physrev.46.230|bibcode=1934PhRv...46..230B}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBreitRabi1934">Breit, G.; Rabi, I. I. (1934). </cite></ref>. Nuklonlarning magnit momentlari uchun kutilmagan qiymatlar 1960-yillarda kvark modeli ishlab chiqilgunga qadar jumboq bo'lib qolaverdi<ref name="Pais">{{Kitob manbasi |last=Pais |first=Abraham |date=1986 |title=Inward Bound |url=https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0 |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |page=[https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0/page/299 299] |isbn=978-0198519973}}</ref>. Rabi o'lchovlarining takomillashtirilishi va evolyutsiyasi 1939 yilda deytronning [[Kvadrupol|elektr to'rt kutupli momentga]] ham ega ekanligini aniqlashga olib keldi<ref name="Rigden">{{Kitob manbasi |first=John S. |last=Rigden |authorlink=John S. Rigden |title=Rabi, Scientist and Citizen |location=New York |publisher=Basic Books, Inc. |pages=99–114 |year=1987 |url=https://books.google.com/books?id=Qgv9Xjv8_LYC&q=rabi+kellogg+zacharias+magnetic+moment+neutron&pg=PA106 |isbn=9780674004351 |accessdate=9 May 2015}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRigden1987">[[Jon S. Rigden|Rigden, John S.]] (1987). </cite></ref> <ref name="KRRZ">{{Cite journal|last=Kellogg|first1=J. M.|last2=Rabi|first2=I. I.|last3=Ramsey|first3=N. F.|last4=Zacharias|first4=J. R.|year=1939|title=An electrical quadrupole moment of the deuteron|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1939-02-01_55_3/page/n72|journal=Physical Review|volume=55|issue=3|pages=318–319|doi=10.1103/physrev.55.318|bibcode=1939PhRv...55..318K}}</ref>. Deytronning bu elektr xususiyati Rabi guruhining o'lchovlariga xalaqit bergan<ref name="Rigden" />. Bu kashfiyot deytronning fizik shakli simmetrik emasligini anglatardi, bu esa nuklonlarni bog‘lovchi [[Yadro kuchlari|yadroviy kuchning]] tabiati haqida qimmatli ma’lumot beradi<ref name="Rigden" />. Rabi 1944-yilda atom yadrolarining magnit xususiyatlarini qayd etishdagi rezonans usuli uchun [[Nobel mukofoti]] bilan taqdirlangan.<ref name="NP-1944">{{Veb manbasi |sarlavha=The Nobel Prize in Physics 1944 |nashriyot=Nobel Foundation |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1944/ |qaralgan sana=2015-01-25}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Fizik miqdorlar]] [[Turkum:Magnetizm]] qfrttui00itrc93w43ujpzffm1pjw11 Turkum:General-mayorlar (SSSR) 14 954355 6000111 3775900 2026-04-21T10:20:25Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:General-mayorlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000111 wikitext text/x-wiki [[Turkum:SSSR generallari]] [[Turkum:General-mayorlar|SSSR]] si470la7kectpjcl377q3739booaft5 Turkum:Turk millatchiligi 14 955914 5999639 3784718 2026-04-20T14:07:45Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiyada siyosat]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999639 wikitext text/x-wiki {{portal|Turkey}} {{Commons}} {{Cat main}} [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi millatchilik]] [[Turkum:Millatchiliklar]] [[Turkum:Etnik millatchilik]] [[Turkum:Yevropa mamlakatlariga koʻra millatchilik harakatlari]] [[Turkum:Yaqin Sharqdagi millatchilik harakatlari]] [[Turkum:Turkiyada siyosiy harakatlar]] [[Turkum:Turkiyada antiarmanchilik]] [[Turkum:Turkiyada siyosat|Millatchilik]] kigfzxrfiym58frrr40okf53cj13gcc Serj Golon 0 956354 6000124 3813349 2026-04-21T10:28:23Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000124 wikitext text/x-wiki {{Yozuvchi bilgiqutisi | ismi = Serj Golon | asl_ismi = {{lang-fr|Serge Golon}} | tavallud_paytidagi_ismi = Vsevolod Sergeyevich Golubinov | tavallud_sanasi = [[23-avgust]] [[1903-yil]] | tavallud_joyi = [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]] | vafot_sanasi = [[12-iyul]] [[1972-yil]] | vafot_joyi = [[Kvebek]], [[Kanada]] | fuqaroligi = [[Fransiya]] | ijod_tili = [[fransuz tili]] | yoʻnalish = [[sarguzasht roman]] }} '''Serj Golon''' ({{Lang-fr|Serge Golon}}, haqiqiy ismi '''Vsevolod Sergeyevich Golubinov'''; 1903-yil 23-avgust Buxoro,19072-yil 12-iyul Kvebek) fransuz [[geokimyo]]gari va asli rus rassomi. Uning rafiqasi Simone Changeo (adabiy taxallusi — Ann Golon) [[XVII asr]]ning sariq sochli va yashil koʻzli goʻzal aristokrati va sarguzashtli Anjelika haqida bir qator tarixiy romanlar yozgan va bular unga shuhrat keltirdi. == Tarjimai holi == 1903-yil 23-avgust [[Buxoro]]da (boshqa maʼlumotlarga koʻra, [[Eron|Forsning]] [[Urmiya]] shahrida) tugʻilgan. U otasi Sergey Petrovich Golubinov Rossiya konsuli boʻlgan [[Isfahon|Isfaxonda]] ([[Eron]]) oʻsgan<ref name="snob">[https://snob.ru/profile/28514/print/95945?v=1448885254 Seks-simvoli nashego detstva — Yelena Palmer — Blog — Snob]{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Oktyabr inqilobining boshida u [[Sevastopol]] gimnaziyasida oʻqigan, [[Rossiyada fuqarolar urushi|fuqarolar urushi]] paytida Oq armiyaga<ref name="snob" /> mustaqil ravishda mamlakatni kesib oʻtgan. U 1920-yilda [[Konstantinopol]] orqali [[Fransiya]]ga borgan. [[Nansi|Nensidagi]] Oliy kimyo maktabini tamomlagan. U Afrika va Osiyoning bir qancha mamlakatlarida yirik kompaniyalar va Fransiya hukumati uchun geolog-razvedkachi sifatida ishlagan<ref name="snob"/>. [[Ikkinchi jahon urushi]] paytida Vsevolod Golubinov [[Charles de Gaulle|general de Gollga]] qoʻshildi<ref name="snob"/>. 1940-yillarda u Afrikada, Fransiya Kongosida ishlagan, sement va koʻnchilik zavodlariga rahbarlik qilgan va oltin konida ishlagan. U yerda u Simone Changeux bilan uchrashdi. Ular oʻrtasida boshlangan romantika chuqur tuygʻuga sabab boʻldi va tez orada ular turmush qurishdi<ref name="snob"/>. U rafiqasi bilan Fransiyaga qaytdi. Afrikada boʻlganligi haqida rafiqasi ular birgalikda „Au Cœur bêtes sauvages“ („Yovvoyi hayvonlar orasida“) xotiralarini yozgan (Parij, 1954). Asl muallifi Simone Changeo boʻlgan Anjelikaning sarguzashtlari haqida 9 ta roman yozishda rafiqasiga maslahat berdi va unga maʼlumot izlashda yordam berdi. Ann Golonning soʻzlariga koʻra, aynan uning eri Anjelikaning eri Jefri de Peyrakning timsoliga aylandi<ref name="pravda.ru">[http://www.pravda.ru/culture/literature/forliterature/22-09-2008/284250-ann-0/ Ann Golon: "Moya „Anjelika“ nakones v Rossii viydet selikom" — Zarubejnaya literatura — Pravda. Ru]</ref>. 1961-yildan beri rassomchilik bilan shugʻullandi. 1968-yilda Krans-Montana kurortida (Shveysariya) oʻzining birinchi shaxsiy koʻrgazmasini oʻtkazdi. 1965-yilda rafiqasi bilan SSSRga tashrif buyurdi<ref>[http://www.angelique-world.ru/bio2.html Jizn Ann i Serja Golon, rasskazannaya ix docheryu Nadey]</ref>. Ann Golon eslaganidek, „biz xohlagan joyimizga yurardik. Erim rus tilini yaxshi bilardi, bu odamlar bilan muloqot qilishda katta yordam berdi. Esimda, bizda restoranda ovqatlanish uchun maxsus vaucherlarimiz bor edi, biz ularning hammasidan ham foydalanmadik. Biznng Moskvada doʻstlarimiz juda koʻp boʻlgan va ular bilan uchrashib turardik“<ref name="pravda.ru"/>. U [[Quebec (provinsiya)|Kvebekda]] koʻrgazma tayyorlayotgan vaqtda 1972-yil iyul oyida insultdan vafot etdi. == Kitoblari == * 1947-yil — „Podarok Reza-Xana“ (''Le Cadeau de Riza Khan'', Serj Golon) * 1959-yil — „Giganti ozera“ (Serge Golon) == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> [[Turkum:1972-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:12-iyulda vafot etganlar]] [[Turkum:Buxoroda tugʻilganlar]] [[Turkum:1903-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:23-avgustda tugʻilganlar]] [[Turkum:Buxoroda vafot etganlar]] [[Turkum:XX asr Fransiya yozuvchilari]] [[Turkum:Buxoro amirligida tugʻilganlar]] bto1gcywz5qp7tg7g0bq59o7n4csfto Turkum:Buxoro amirligi beklari 14 957142 5999979 3792725 2026-04-21T08:46:31Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999979 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Buxoro amirligi davlat arboblari]] [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari|Beklar]] a1secxb8h3p5g02zvw1f32l8epgm1s3 Koʻlob bekligi 0 957462 5999975 3853234 2026-04-21T08:45:19Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999975 wikitext text/x-wiki '''Koʻlob bekligi'''({{lang-uz|Ko'lob bekligi/Ko'lob viloyati}} {{lang-ru|Кулябское бекство/Кулябский вилайет}}) — [[Buxoro xonligi]] tarkibidagi maʼmuriy birligidagi Koʻlob shahri boʻlgan{{sfn|Бартольд|1963|с=227}}. == Tarixi == [[XV asr|XV-asr]] oxirida [[Хуталиев, Арслан Мурадович|Xuttal Hisorga]] qaram viloyatlardan biri boʻlgan. 1497—1498 yillarda Xusravshoh bek Hisorda hokimiyatni qoʻlga kiritgach, Xuttalyonni ukasi Veli-bekka bergan{{sfn|Бартольд|1965|с=556}}. XVI-asrdan qadimiy Xuttalyon viloyati nomi hisoblanadi.16-asrda oʻzbek Shayboniylar sulolasi hukmronligi davrida poytaxti Xulbugʻdan Koʻlobga oʻzgartirilishi munosabati bilan viloyatning Xuttal nomi Koʻlob nomi bilan almashtirilgan{{sfn|Бартольд|1965|с=556}}{{sfn|Ахмедов|1982|с=73}}{{sfn|Ўзбекистон миллий энциклопедияси: ҲУЛБУК|2000—2005|страницы=224}}. Ammo ashtarxoniylar hukmronligi davrida ham Mahmud ibn Velining „Bahr al-asror“ asarida (1634-yil oktyabrda boshlangan) viloyat Xuttalyon, „Ubaydulla-noma“da esa Koʻlob nomi allaqachon tilga olingan. ashtarxoniylar tarixi Ubaydullaxon II (1702—1711) — xon hayotida boshlangan{{sfn|Бартольд|1965|с=556—557}}. Ahmedovning yozishicha, „Koʻlob“ viloyatining yangi nomi oʻzbek mangʻitlar sulolasi davrida paydo boʻlgan{{sfn|Ахмедов|1982|с=73}}. === Shayboniylar sulolasi davrida (1501-1599) === 1504—1505 yillarda Xuttal yangi oʻzbek Shayboniylar sulolasining asoschisi Shayboniyxon tomonidan asirga olingan va mahalliy hokim Veli-bek tomonidan oʻldirilgan{{sfn|Тревер|1947|с=50}}. 1511—1512-yillarda Hisordagi oʻzbek qoʻshinlari Bobur bilan boʻlgan shiddatli jangdan soʻng yuzma-yuz magʻlubiyatga uchragan. Bu muvaffaqiyat Boburga nafaqat Hisor, balki Koʻlob, Qunduz va Badaxshonni ham vaqtinchalik egallashini taʼminlagan[8]. 1545-yilda Boburning vorisi Humoyun Ko‘lob viloyatini ukasi Kamronga topshirgan. Ammo oradan bir yil o‘tib Kamron Ko‘lobni tark etib, Humoyunga qarshi sharmandali kurashini davom ettirgan{{sfn|Ўзбекистон миллий энциклопедияси: КОМРОН|2000—2005|страницы=540—541}}. 1585-yilda Koʻlob Buxoro xoni — Abdullaxon II (1583-1598) tomonidan yana Shayboniylar mulkiga qoʻshib olingan{{sfn|Ўзбекистон миллий энциклопедияси: БУХОРО ХОНЛИГИ|2000—2005|страницы=783—790}}. == Geografiyasi == Koʻlob bekdomi Amudaryoning oʻng qirgʻogʻida, Koʻlobdaryo yoki Oqsuv (Bartangning yuqori oqimidagi daryo) havzasida, Amudaryoning kichik oʻng irmogʻi, toʻlqinsimon yuzada joylashgan<ref name=slovar>Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.</ref>{{sfn|Бартольд|1965|с=319}}. Koʻlob bekstvosining shimoliy va shimoli-gʻarbdagi chegarasi Baldjuan bekstvosi bilan, gʻarbda — Qoʻrgʻontyubinsk bekstvosi bilan, janub va janubi-sharqda Pyadj daryosi boʻyida — Afgʻoniston, shimoli-sharqda — Darvaz bekstvosi bilan aloqada boʻlgan. Bekstvoning umumiy maydoni 4750 kvadrat metrni verst (54 ming km²)ni tashkil etgan. == Manbalar == {{manbalar}} {{Buxoro amirligi bekliklari}} [[Turkum:Maʼmuriy birliklar]] [[Turkum:Buxoro xonligi]] [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] ql41tb8xj1y7u35bk3k5gvkguxlxtar Iloti Sa’yn amlogi (Buxoro amirligi) 0 958205 5999947 3806081 2026-04-21T08:36:30Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999947 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik|Asl nomi=Iloti (Eloti) Sa’yn amlogi|Mamalakat=Buxoro amirligi|Maqomi=amlok|Tegishli hudud=Qorako‘l tumani|Tarkibida=25 dan ortiq qishloq|Rahbari=amlokdor}} '''Iloti (Eloti) Sa’yn amlogi —''' [[Buxoro amirligi]] [[Qorakoʻl tumani|Qorako‘l tumani]]dagi ma’muriy birlik. Mazkur amlok nomi hijriy 1333-yil muharram oyining birinchi sanasi — milodiy 1914-yil noyabr oyida [[amirlik]]da boshqaruv tizimini takomillashtirish, soliq masalalarini tartibga solish maqsadida o‘tkazilgan hududlarni ro‘yxatga olish ishlari hujjatlarida qayd etilgan<ref>{{Kitob manbasi |title=Населенные пункты Бухарского эмирата (конец ХIХ — нач. ХХ вв.) / Ответственный редактор А. Р. Мухамеджанов |year=2001 |editor= |publisher=Университет |location=Ташкент |page=11}}</ref>. == Amlok nomining kelib chiqishi == Iloti (Eloti) Sa’yn amloki nomini so‘zma-so‘z tarjima qilganda, bu Sa’yn Elati amloki degan ma’noni bildiradi. Nom tarkibidagi Sa’yn aslida [[Chingiziylar|Chingiziy]] [[Joʻji ulusi|Jo‘ji ulusi]]ning hukmdori, aniqrog‘i, [[Chingizxon]]ning nevarasi [[Botuxon]]ning laqabi bo‘lib, [[Mongol tili|mo‘gul tili]]da „homiy“ degan ma’noni bildiradi. Bundan mazkur hududda yashagan aholi ma’lum davrda [[Botuxon]]ga elat, tobe bo‘lganligi anglashiladi<ref>{{Kitob manbasi |title=Қумликлар бағрига яширинган тилсимлар... (мақола ва тадқиқот учун тезислар) |year=2013 |author=Ғайбуллаев С |publisher=Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти |location=Тошкент |page=93}}</ref>. Amlok esa, o‘sha paytda tuman tarkibiga kirgan ma’muriy birlikdir. Undagi yerlar [[amir]] tomonidan dehqonchilik qilish uchun ayrim kishilarga berilgan. == Amlok boshqaruvi == [[Amlok yerlar]] ayrim zamindorlarning mulki bo‘lmay, balki davlat miqyosida birlashgan [[amir]] boshchiligidagi zodagonlar guruhining mulki hisoblangan. Amlokka tuman [[Bek|begi]], Qorako‘l tumanidagi vujudga kelgan an’anaga ko‘ra esa, Qorako‘l [[Qozi|qozisi]] tayinlaydigan [[amlokdor]] boshchilik qilgan. Mazkur amlokka 25 dan ortiq katta-kichik [[qishloq]] kirgan. [[Amlokdor]] [[xiroj]] va soliq yig‘ish, dehqonlarning hosilini hisobga olish va boshqa ishlar bilan shug‘ullangan. [[Amlokdor]] ixtiyorida hujjat ishlarini yurituvchi [[kotib]], sug‘orish ishlarini nazorat qiluvchi [[mirob]], qishloqlarning [[Oqsoqol|oqsoqollari]] va [[Aminlar|aminlari]] bo‘lgan. == Amlok tarkibiga kirgan qishloqlar == # Ajiyi Iron (Aji Ayron) # Arg‘uni mirob arig‘ # Ardal # Ochbek # Baland masjid # Begach (Bekachi) # Bichoqchi # Bo‘ribek # G‘onchi # Davlatboy # Dehnav # Zargarqayroq # Qatortepa # Ko‘kko‘z # Qurbaqqa Chandir # Labkon # Mirobarig‘ # Pichoqchi # Sa’yn Qaravul # Sa’yn Xidir Ayli # To‘z Aldi # O‘rganji # Chagas # Shayx Dahboshi == Manbalar == <references /> [[Turkum:Buxoro amirligi amloklari]] [[Turkum:Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi]] itnlwk7t4w7cqzkodk6t079p6kfdhyf 5999948 5999947 2026-04-21T08:37:16Z Janob Mirzaolim 64438 5999948 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik|Asl nomi=Iloti (Eloti) Sa’yn amlogi|Mamalakat=Buxoro amirligi|Maqomi=amlok|Tegishli hudud=Qorako‘l tumani|Tarkibida=25 dan ortiq qishloq|Rahbari=amlokdor}} '''Iloti (Eloti) Sa’yn amlogi —''' [[Buxoro amirligi]] [[Qorakoʻl tumani|Qorako‘l tumani]]dagi ma’muriy birlik. Mazkur amlok nomi hijriy 1333-yil muharram oyining birinchi sanasi — milodiy 1914-yil noyabr oyida [[amirlik]]da boshqaruv tizimini takomillashtirish, soliq masalalarini tartibga solish maqsadida o‘tkazilgan hududlarni ro‘yxatga olish ishlari hujjatlarida qayd etilgan<ref>{{Kitob manbasi |title=Населенные пункты Бухарского эмирата (конец ХIХ — нач. ХХ вв.) / Ответственный редактор А. Р. Мухамеджанов |year=2001 |editor= |publisher=Университет |location=Ташкент |page=11}}</ref>. == Amlok nomining kelib chiqishi == Iloti (Eloti) Sa’yn amloki nomini so‘zma-so‘z tarjima qilganda, bu Sa’yn Elati amloki degan ma’noni bildiradi. Nom tarkibidagi Sa’yn aslida [[Chingiziylar|Chingiziy]] [[Joʻji ulusi|Jo‘ji ulusi]]ning hukmdori, aniqrog‘i, [[Chingizxon]]ning nevarasi [[Botuxon]]ning laqabi bo‘lib, [[Mongol tili|mo‘gul tili]]da „homiy“ degan ma’noni bildiradi. Bundan mazkur hududda yashagan aholi ma’lum davrda [[Botuxon]]ga elat, tobe bo‘lganligi anglashiladi<ref>{{Kitob manbasi |title=Қумликлар бағрига яширинган тилсимлар... (мақола ва тадқиқот учун тезислар) |year=2013 |author=Ғайбуллаев С |publisher=Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти |location=Тошкент |page=93}}</ref>. Amlok esa, o‘sha paytda tuman tarkibiga kirgan ma’muriy birlikdir. Undagi yerlar [[amir]] tomonidan dehqonchilik qilish uchun ayrim kishilarga berilgan. == Amlok boshqaruvi == [[Amlok yerlar]] ayrim zamindorlarning mulki bo‘lmay, balki davlat miqyosida birlashgan [[amir]] boshchiligidagi zodagonlar guruhining mulki hisoblangan. Amlokka tuman [[Bek|begi]], Qorako‘l tumanidagi vujudga kelgan an’anaga ko‘ra esa, Qorako‘l [[Qozi|qozisi]] tayinlaydigan [[amlokdor]] boshchilik qilgan. Mazkur amlokka 25 dan ortiq katta-kichik [[qishloq]] kirgan. [[Amlokdor]] [[xiroj]] va soliq yig‘ish, dehqonlarning hosilini hisobga olish va boshqa ishlar bilan shug‘ullangan. [[Amlokdor]] ixtiyorida hujjat ishlarini yurituvchi [[kotib]], sug‘orish ishlarini nazorat qiluvchi [[mirob]], qishloqlarning [[Oqsoqol|oqsoqollari]] va [[Aminlar|aminlari]] bo‘lgan. == Amlok tarkibiga kirgan qishloqlar == # Ajiyi Iron (Aji Ayron) # [[Arg‘uni mirob arig‘]] # Ardal # Ochbek # Baland masjid # Begach (Bekachi) # Bichoqchi # Bo‘ribek # G‘onchi # Davlatboy # Dehnav # Zargarqayroq # Qatortepa # Ko‘kko‘z # Qurbaqqa Chandir # Labkon # Mirobarig‘ # Pichoqchi # Sa’yn Qaravul # Sa’yn Xidir Ayli # To‘z Aldi # O‘rganji # Chagas # Shayx Dahboshi == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Buxoro amirligi amloklari]] [[Turkum:Qorakoʻl tumani]] h9y1alfxwtl5oz39fpt57gxx9k3a9v0 Arg‘uni mirob arig‘ 0 958208 5999944 4914145 2026-04-21T08:35:49Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999944 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik|Asl nomi=Arg‘uni mirob arig‘|Mamlakat=Buxoro amirligi|Maqomi=qishloq|Tegishli hudud=Qorako‘l tumani Iloti Sa’yn amlogi|Rahbari=oqsoqol|Aholi=arg‘inlar}} '''Arg‘uni mirob arig‘ —''' [[Buxoro amirligi]] [[Qorakoʻl tumani|Qorako‘l tumani]] [[Iloti Sa’yn amlogi (Buxoro amirligi)|Iloti Sa’yn]] amlogi tarkibiga kirgan qishloq. Mazkur qishloq nomi [[amirlik]]da 1914-yilda o‘tkazilgan qishloqlarni ro‘yxatga olish ishlari hujjatlarida qayd etilgan<ref>{{Kitob manbasi |title=Населенные пункты Бухарского эмирата (конец ХIХ — нач. ХХ вв.) / Ответственный редактор А. Р. Мухамеджанов |year=2001 |editor= |publisher=Университет |location=Ташкент |page=23}}</ref>. == Qishloq nomining kelib chiqishi == Arg‘uni mirob arig‘ qishlog‘ining nomi etnik nom asosida, ya’ni [[turkiy xalqlar]] tarkibida bo‘lgan qadimiy [[Argʻin|arg‘in]] (arg‘u, arg‘un, org‘un) qabilasi vakillarining shu joyni makon tutishi asosida kelib chiqqan. [[Argʻin|Arg‘in]] so‘zining ma’nosi „aralash“, „qo‘shilgan“, ya’ni bir necha urug‘lardan tashkil topgan demakdir. Tarixiy ma’lumotlarda [[Argʻin|arg‘in]] qabilasi 7 [[Urugʻ|urug‘]]dan tashkil topganligi ko‘rsatilgan. == Qishloqning tashkil topishi == [[Argʻin|Arg‘in]]larning asl vatani Shimoli-Sharqiy [[Xitoy]], [[Mongoliya|Mo‘g‘uliston]] va [[Rossiya]]ning sharqidagi Orxun daryosi bo‘ylari hisoblanadi. [[Qoshgʻariy|Mahmud Qoshg‘ariy]]ning [[Devonu lugʻotit turk|„Devonu lug‘otit-turk“]] asarida bu qabila nomi arg‘u tarzida uchraydi. [[Argʻin|Arg‘in]]larning ajdodlari dastavval VIII—XII asrlarda hozirgi O‘zbekiston hududiga ([[Fargʻona vodiysi|Farg‘ona vodiysi]], [[Toshkent vohasi|Toshkent]], [[Zarafshon vodiysi|Zarafshon]], hozirgi Surxon vohalari), keyinroq [[Xuroson (tarixiy viloyat)|Xuroson]]ga o‘sha vaqtdagi turli siyosiy harakatlar natijasida ko‘chib kelib o‘rnashgan. O‘sha davrda [[Argʻin|arg‘in]]larning bir qismi [[Qorakoʻl tumani|Qorako‘l]]ga ham kelib qolgan<ref>{{Kitob manbasi |title=Қумликлар бағрига яширинган тилсимлар... (мақола ва тадқиқот учун тезислар) |year=2013 |author=Ғайбуллаев С |publisher=Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти |location=Тошкент |page=94}}</ref>. Arg‘inlar [[Amir Temur]] hokimiyatini tan olgan va uning saltanatini har tomonlama qo‘llab-quvvatlagan qirqta o‘zbek qavmlaridan biri bo‘lgan. [[Argʻin|Arg‘in]]larning urug‘ va qabila boshliqlari [[Temur]] va [[temuriylar]]ning eng ishonchli kishilari bo‘lgan. Ular katta imtiyozli yer egalari — [[tarxon]]lar hisoblanishgan. Ular ichidan ko‘plab sarkardalar, davlat arboblari yetishib chiqqan. Shulardan biri [[Qorakoʻl tumani|Qorako‘l]] hokimi Sulton Husayn Arg‘unning nomi tarixda saqlanib qolgan. [[Bobur|Zahiriddin Muhammad Bobur]] o‘zining [[Boburnoma|„Boburnoma“]] asarida uning nomini tilga olib o‘tgan. Aslzoda arg‘in urug‘i vakillarining ayrimlari [[temuriylar]] xonadoni bilan qarindoshlik, quda-andachilik munosabatida bo‘lganlar. Shayboniylar davrida [[Argʻin|arg‘in]]larning oldingi mavqei pasayib, mamlakatning siyosiy hayotiga deyarli aralashmaganlar. Lekin urug‘ vakillari Buxoro [[xon]]lari va [[amir]]lari davrida hukmdor huzuridagi mashvaratlarda XX asrning 20-yillarigacha ishtirok etishgan. == Mazkur nomdagi boshqa qishloqlar == [[Argʻin|Arg‘in]] degan joy nomlari mamlakatimizning boshqa viloyatlarida ([[Karmana tumani|Karmana]], Dehnav — [[Surxondaryo viloyati|Surxondaryo]]), [[Rossiya]]ning Kavkaz mintaqasida ham uchraydi. Arg‘inlar XX asr boshlaridagi bir qancha turkiy elatlarning ([[Qozoqlar|qozoq]], [[Qirgʻizlar|qirg‘iz]], [[Tatarlar|tatar]], [[Turkmanlar|turkman]], [[Qoraqalpoqlar|qoraqalpoq]]) millat sifatida shakllanish jarayonida bevosita ishtirok etganlar va ular tarkibiga singib ketganlar. Arg‘inlar tarkibida arig‘ nomli kichik urug‘ ham borligi qayd qilingan. Bir narsani unutmaslik kerakki, mazkur qishloqqa nom bergan [[Urugʻ|urug‘]] vakillari o‘z nomlarini toponimga aylantirgan holda, hozirda o‘zlari yashamayotgan bo‘lishi mumkin. Bunday hodisa tarixda ko‘p uchraydi. Bu qishloq ham shu hodisadan mustasno bo‘lmasligi mumkin. == Manbalar == [[Turkum:Buxoro amirligi qishloqlari]] [[Turkum:Arg'inlar]] [[Turkum:Urug' nomi bilan atalgan qishloqlar]] {{no iwiki}} 2ffxx2lb39zlx5gzo5nbngcapr1dlll 5999951 5999944 2026-04-21T08:37:27Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Qorakoʻl tumani]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999951 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik|Asl nomi=Arg‘uni mirob arig‘|Mamlakat=Buxoro amirligi|Maqomi=qishloq|Tegishli hudud=Qorako‘l tumani Iloti Sa’yn amlogi|Rahbari=oqsoqol|Aholi=arg‘inlar}} '''Arg‘uni mirob arig‘ —''' [[Buxoro amirligi]] [[Qorakoʻl tumani|Qorako‘l tumani]] [[Iloti Sa’yn amlogi (Buxoro amirligi)|Iloti Sa’yn]] amlogi tarkibiga kirgan qishloq. Mazkur qishloq nomi [[amirlik]]da 1914-yilda o‘tkazilgan qishloqlarni ro‘yxatga olish ishlari hujjatlarida qayd etilgan<ref>{{Kitob manbasi |title=Населенные пункты Бухарского эмирата (конец ХIХ — нач. ХХ вв.) / Ответственный редактор А. Р. Мухамеджанов |year=2001 |editor= |publisher=Университет |location=Ташкент |page=23}}</ref>. == Qishloq nomining kelib chiqishi == Arg‘uni mirob arig‘ qishlog‘ining nomi etnik nom asosida, ya’ni [[turkiy xalqlar]] tarkibida bo‘lgan qadimiy [[Argʻin|arg‘in]] (arg‘u, arg‘un, org‘un) qabilasi vakillarining shu joyni makon tutishi asosida kelib chiqqan. [[Argʻin|Arg‘in]] so‘zining ma’nosi „aralash“, „qo‘shilgan“, ya’ni bir necha urug‘lardan tashkil topgan demakdir. Tarixiy ma’lumotlarda [[Argʻin|arg‘in]] qabilasi 7 [[Urugʻ|urug‘]]dan tashkil topganligi ko‘rsatilgan. == Qishloqning tashkil topishi == [[Argʻin|Arg‘in]]larning asl vatani Shimoli-Sharqiy [[Xitoy]], [[Mongoliya|Mo‘g‘uliston]] va [[Rossiya]]ning sharqidagi Orxun daryosi bo‘ylari hisoblanadi. [[Qoshgʻariy|Mahmud Qoshg‘ariy]]ning [[Devonu lugʻotit turk|„Devonu lug‘otit-turk“]] asarida bu qabila nomi arg‘u tarzida uchraydi. [[Argʻin|Arg‘in]]larning ajdodlari dastavval VIII—XII asrlarda hozirgi O‘zbekiston hududiga ([[Fargʻona vodiysi|Farg‘ona vodiysi]], [[Toshkent vohasi|Toshkent]], [[Zarafshon vodiysi|Zarafshon]], hozirgi Surxon vohalari), keyinroq [[Xuroson (tarixiy viloyat)|Xuroson]]ga o‘sha vaqtdagi turli siyosiy harakatlar natijasida ko‘chib kelib o‘rnashgan. O‘sha davrda [[Argʻin|arg‘in]]larning bir qismi [[Qorakoʻl tumani|Qorako‘l]]ga ham kelib qolgan<ref>{{Kitob manbasi |title=Қумликлар бағрига яширинган тилсимлар... (мақола ва тадқиқот учун тезислар) |year=2013 |author=Ғайбуллаев С |publisher=Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти |location=Тошкент |page=94}}</ref>. Arg‘inlar [[Amir Temur]] hokimiyatini tan olgan va uning saltanatini har tomonlama qo‘llab-quvvatlagan qirqta o‘zbek qavmlaridan biri bo‘lgan. [[Argʻin|Arg‘in]]larning urug‘ va qabila boshliqlari [[Temur]] va [[temuriylar]]ning eng ishonchli kishilari bo‘lgan. Ular katta imtiyozli yer egalari — [[tarxon]]lar hisoblanishgan. Ular ichidan ko‘plab sarkardalar, davlat arboblari yetishib chiqqan. Shulardan biri [[Qorakoʻl tumani|Qorako‘l]] hokimi Sulton Husayn Arg‘unning nomi tarixda saqlanib qolgan. [[Bobur|Zahiriddin Muhammad Bobur]] o‘zining [[Boburnoma|„Boburnoma“]] asarida uning nomini tilga olib o‘tgan. Aslzoda arg‘in urug‘i vakillarining ayrimlari [[temuriylar]] xonadoni bilan qarindoshlik, quda-andachilik munosabatida bo‘lganlar. Shayboniylar davrida [[Argʻin|arg‘in]]larning oldingi mavqei pasayib, mamlakatning siyosiy hayotiga deyarli aralashmaganlar. Lekin urug‘ vakillari Buxoro [[xon]]lari va [[amir]]lari davrida hukmdor huzuridagi mashvaratlarda XX asrning 20-yillarigacha ishtirok etishgan. == Mazkur nomdagi boshqa qishloqlar == [[Argʻin|Arg‘in]] degan joy nomlari mamlakatimizning boshqa viloyatlarida ([[Karmana tumani|Karmana]], Dehnav — [[Surxondaryo viloyati|Surxondaryo]]), [[Rossiya]]ning Kavkaz mintaqasida ham uchraydi. Arg‘inlar XX asr boshlaridagi bir qancha turkiy elatlarning ([[Qozoqlar|qozoq]], [[Qirgʻizlar|qirg‘iz]], [[Tatarlar|tatar]], [[Turkmanlar|turkman]], [[Qoraqalpoqlar|qoraqalpoq]]) millat sifatida shakllanish jarayonida bevosita ishtirok etganlar va ular tarkibiga singib ketganlar. Arg‘inlar tarkibida arig‘ nomli kichik urug‘ ham borligi qayd qilingan. Bir narsani unutmaslik kerakki, mazkur qishloqqa nom bergan [[Urugʻ|urug‘]] vakillari o‘z nomlarini toponimga aylantirgan holda, hozirda o‘zlari yashamayotgan bo‘lishi mumkin. Bunday hodisa tarixda ko‘p uchraydi. Bu qishloq ham shu hodisadan mustasno bo‘lmasligi mumkin. == Manbalar == [[Turkum:Buxoro amirligi qishloqlari]] [[Turkum:Arg'inlar]] [[Turkum:Urug' nomi bilan atalgan qishloqlar]] [[Turkum:Qorakoʻl tumani]] {{no iwiki}} bsvdlihgfmy9f9ha2p8uj6exlquaa5d Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi 14 958408 5999955 3801900 2026-04-21T08:39:03Z Janob Mirzaolim 64438 Janob Mirzaolim [[Turkum:Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi]] sahifasini [[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy tuzilishi]]ga koʻchirdi: Notoʻgʻri yozilgan sarlavha 3801900 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Buxoro amirligi]] 3s7fk3mkqisuwghzhtjjap6aeegygsk 5999958 5999955 2026-04-21T08:39:48Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha maʼmuriy-hududiy boʻlinish]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999958 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Buxoro amirligi]] [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha maʼmuriy-hududiy boʻlinish]] jo0i1ya3wa9h3m86zycrfmoaqpz326g 5999960 5999958 2026-04-21T08:40:20Z Janob Mirzaolim 64438 Janob Mirzaolim [[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy tuzilishi]] sahifasini [[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi]]ga koʻchirdi: Notoʻgʻri yozilgan sarlavha 5999958 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Buxoro amirligi]] [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha maʼmuriy-hududiy boʻlinish]] jo0i1ya3wa9h3m86zycrfmoaqpz326g 5999981 5999960 2026-04-21T08:46:54Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] uchun yangi kalit: "maʼmuriy-hududiy boʻlinish" ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999981 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Buxoro amirligi|maʼmuriy-hududiy boʻlinish]] [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha maʼmuriy-hududiy boʻlinish]] sbrzwoo02p3vh0jy007661sui9f6adv Turkum:Buxoro amirligi amloklari 14 958409 5999943 5249220 2026-04-21T08:35:29Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999943 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi]] ibcnybzsxgxwqtj2x7frb9enuaiol5t 5999963 5999943 2026-04-21T08:40:49Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999963 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi|Amlok]] hyep0vkypr08u3sonp56wj5wef0aw4c Turkum:Buxoro amirligi qishloqlari 14 958410 5999964 5249242 2026-04-21T08:40:55Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999964 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi|Qishloq]] [[Turkum:Qishloqlar]] hh8rg2rh6m77plhi93ykqqy8vdto9cn Abdushukur ibn Abdurasul 0 959140 6000123 3808232 2026-04-21T10:27:39Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi kishilari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000123 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Abdushukur ibn Abdurasul | kasbi = shoir, qozi, mudarris | faoliyat_yillari = | fuqaroligi = [[Tasvir:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]] | otasi = Abdurasul | bolalari = [[Sharifjon Maxdum Sadr Ziyo]] | unvoni = [[Qozikalon]] | tavallud_sanasi = [[1817-yil]] | tavallud_joyi = [[Chorjoʻy]] | vafot_sanasi = [[1889-yil]] | vafot_joyi = [[Buxoro]] }} '''Abdushukur ibn Abdurasul''' yoki '''Qozikalon Abdushukur''' ([[1817|1817-yil]], [[Turkmanobod|Chorjoʻy]] — [[1889|1889-yil]], [[Buxoro]]) — shoir, mudarris, qozikalon, rais. Jadid maʼrifatparvarlaridan boʻlgan [[Sharifjon Maxdum Sadr Ziyo|Sharifjon Maxdum Sadr Ziyoning]] otasi. Abdushukur ibn Abdurasul 1817-yilda Choʻrjoʻy viloyati Ersari qishlogʻida tugʻilgan. [[Amir Haydar]] hukmronligi yillarida shoirning bobosi va otasi Buxoro shahriga kelib, Mirza Gʻafur mahallasiga joylashadilar. Abdushukur ibn Abdurasulning ustozi Oxund domla Hasan bin Bashar al-Tuntari Qiziltepa hududidagi Zarmitan qishlogʻidan boʻlgan. Abdushukur qozi [[amir Nasrulloh]] davrida madrasani tamomlab, Arab, Avazboy, Mulla Ernazar, Miskin, Muhammad Sharif va Tursunjon kabi madrasalarda dars bergan<ref>{{kitob manbasi |last1=S.Ayniy |title=Esdaliklar |publisher=Toshkent „Fan“ 1960 |page=197 |accessdate=26-iyul 2023-yil}}</ref>. Abdushukur qozi [[Naqshbandiya]] tariqatining „Dil ba yor-u, dast ba kor“ shioriga qattiq amal qilgan. Oʻzi ham ota-bobo kasbi boʻlgan ohorchilik va koʻnchilik bilan shugʻullanib roʻzgʻor tebrangan. [[Amir Muzaffar]] Abdushukur domlani dastlab Chorjoʻy viloyatiga, soʻngra [[Ziyodin|Ziyovuddin tumaniga]] qozi etib tayinlaydi. Undan soʻng Buxoro shahriga rais boʻladi. Amir Muzaffar uni 1878-yilda amirlik qozikaloni deb eʼlon qiladi. Abdushukur bu lavozimda umrining soʻnggiga qadar qolgan. 1889-yilda vaboga uchrab vafot etgan<ref>{{kitob manbasi |last1=I.Qodirov, F.Shirinova |title=Soʻnggi sulola taqdiri |publisher=Toshkent „Muharrir“ 2009 |isbn=978-9943-354-44-9 |page=80 |accessdate=26-iyul 2023-yil}}</ref>. Amir Muzaffar viloyatlarga safarga chiqqanda oʻzi bilan qozikalon Abdushukurni olib yurgan. Sadri Ziyoning „Navodiri Ziyoiya“ asarida yozilishicha, qozikalon Abdushukur hech qachon oʻzining mansabi bilan gʻururlanmagan. Kartarin, ogʻir-bosiq, ota-onasi va oilasidagilarga mehribon boʻlgan<ref>{{kitob manbasi |last1=Садр Зиё |title=Наводири Зиёия |publisher=Душанбе „Адиб“ 1991 |page=46 |accessdate=26-iyul 2023-yil}}</ref>. Shoir Iso, [[Ahmad Donish]], Mirzo Azim Somiy Boʻstoniy qozi Abdushukurning eng yaqin doʻstlari boʻlgan. Abdushukur ibn Abdurasul „Oyat“ taxallusi bilan sheʼrlar yozgan. Buxorodagi taraqqiyparvar ulamo [[Ikrom domla|Muhammad Ikromga]] ustozlik qilgan. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:1817-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1889-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Buxoro amirligi kishilari]] n092a14ojhd4mntrojejop0ff4n5pgv Karmana bekligi 0 959464 5999974 4514741 2026-04-21T08:45:15Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999974 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik|Oʻzbekcha nomi=Karmana bekligi|Tasvir=Buxoro amirligining maʼmuriy-hududiy boʻlinishi.svg|Tasvir sarlavhasi=XX asr boshlarida Buxoro amirligi bekliklarining maʼmuriy markazlari|Mamlakat=[[File:Flag_of_the_Emirate_of_Bukhara.svg|35px|]] [[Buxoro amirligi]]|Markazi=[[Karmana]]|Asos solingan=XVI asr|Bekor qilingan=[[1920-yil]]}} '''Karmana bekligi''' — XVI-XX asrlarda dastlab [[Buxoro xonligi]], soʻng [[Mangʻit|mangʻitlar]] hukmronligi yillarida [[Buxoro amirligi|Buxoro amirligidagi]] maʼmuriy birlik. Maʼmuriy markazi [[Karmana|Karmana shahri]]. Buxoro amirligi maʼmuriy jihatdan bekliklarga boʻlingan. [[Amir Abdulahadxon|Amir Abdulahad]] hukmronligi davrida amirlik 24 beklikdan iborat boʻlgan. Bekliklar oʻz navbatida amloklarga boʻlinib, ularni [[Amlokdor|amlokdor]] boshqargan. Zarafshon vodiysida joylashgan bekliklardan eng kattasi Karmana edi. Karmana bekligi hududlari hozirgi Navoiy, Navbahor, Kanimex tumani yerlaridan tashkil topgan. Karmana bekligi mangʻitlar davrida amirlikning muhim iqtisodiy-strategik hududlaridan boʻlgan<ref>{{kitob manbasi |last1=Анвар Қандаҳаров |title=Бухоро хонлиги ва унда карманалик шайхлар фаолияти |publisher=Toshkent Tafakkur qanoti 2018 |page=10 |accessdate=28-iyul 2023-yil}}</ref>. XVI asr oʻrtalarida Karmana bekligini [[Iskandarxon]] boshqargan. Iskandarxon Karmananing birinchi beklaridan boʻlgan. Iskandarxon davrigacha beklik hokimlik deb yuritilgan. XVI asr oʻrtalarida Movarounnahrda yuz bergan siyosiy kurashlarda Iskandarxonning oʻgʻli [[Abdullaxon II|Abdullaxonning]] qoʻli baland keladi. Otasi Iskandarxonni Buxoro xonligiga taxtiga oʻtqazib, amalda mamlakatni oʻzi boshqaradi. Abdullaxon II davrida Karmanada obodonchilik ishlari olib borilgan. Abdullaxon Masjidi Jome qurdirgan, unga yondosh qilib Chor Minor barpo ettirgan. Karmanadagi masjid va ziyoratgohlarni taʼmirlatgan<ref>{{kitob manbasi |last1=A.Hotamov, Sh.Halilov |title=Yillar sadosi |publisher=Toshkent Adolat 1995 |page=40 |accessdate=28-iyul 2023-yil}}</ref>. Mangʻitlar hukmronlik qilayotgan davrdan boshlab [[1920|1920-yil]] [[Buxoro inqilobi]] yuz bergunga qadar Karmana bekligini 30 ga yaqin beklar boshqargan. Bekning qarorgohi Karmana markazidagi Ark qoʻrgʻoni boʻlgan. Amlokdorlar bekning yordamchisi boʻlgan. Qishloq joylarda bekning nomidan jevachi va toʻqsobalar ish olib borgan. Soʻnggi mangʻitlar hukmdori [[Said Olimxon]] 1881-yilda Karmanada tugʻilgan. 13 yoshga toʻlguncha shu yerda yashagan. Sankt-Peterburgda oʻqishni tamomlagach Olimxon dastlab [[Qarshi|Qarshiga]], soʻng Karmanaga bek etib tayinlangan. Yavqochbek Karmananing oxirgi beklaridan boʻlib, 1910-yildan 1920-yilgacha bu lavozimda oʻtirgan. Karmana bekligi 1920-yilda tugatilgan va sovetlar hukmronligi oʻrnatilgan<ref>{{kitob manbasi |last1=O. Hayitova, X.Qurbonov |title=Karmana tarixi |publisher=Toshkent Mashhur press 2017 |isbn=978-9943-5163-5-9 |page=103 |accessdate=29-iyul 2023-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Buxoro amirligi bekliklari}} [[Turkum:Maʼmuriy birliklar]] [[Turkum:Buxoro xonligi]] [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] py6nukgf0f1wch8h3034osplw0wx0os Qorategin bekligi 0 959488 5999973 5327235 2026-04-21T08:45:11Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999973 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik|Tasvir=Административные центры бекств Бухарского эмирата по состоянию на начало XX века.jpg|Mamalakat=Flag of the Emirate of Bukhara.svg [[Buxoro amirligi]]|Aholi joyi=51 000|Tasvir sarlavhasi=XX asr boshidagi Buxoro amirligi beklarining maʼmuriy markazlari|Bekor qilingan=1920-yil|Markazi=[[Rasht|Gʻarm]]|Oʻzbekcha nomi=Qorategin bekligi|Mamlakat=[[Buxoro amirligi]]|Asos solingan=1878-yil}} '''Qorategin bekstvo''' yoki '''Qorategin vilayati''' ({{Lang-uz|Qorategin bekligi / Qorategin viloyati}}; {{Lang-tg|Бекигарии Қаротегин}}) – [[Buxoro amirligi]] tarkibidagi [[Maʼmuriy-hududiy tuzilish|maʼmuriy birlik]] (hozirgi [[Tojikiston]] hududida boʻlgan). Maʼmuriy markazi [[Rasht|Gʻarm]] shahri. == Geografiyasi == Qorategin bekligining geografik joylashuvi haqida botanik [[Vasiliy Oshanin]] quyidagilarni yozgan:{{Cquote|Qorategin togʻli oʻlka boʻlib, butun [[Vaxsh|Surxoʻba]] oʻrta oqimini egallaydi. To'g'ri chiziqda uning uzunligi taxminan 150 milya va kengligi 40 dan 50 milyagacha. Shimoli-sharqda Qorategin Rossiya mulklari bilan chegaradosh, xususan: [[Zarafshon tizmasi|Zarafshon tizmasi]] va [[Fargʻona viloyati (Rossiya imperiyasi)|Fargʻona viloyati]], janubdan [[Darvaz Bekstvo|Darvaz]] bilan chegaradosh va gʻarbdan [[Koʻlyab Bekstvo|Koʻlyab]] va [[Hisor Bekstvo|Hisor]] oʻlkasi bilan{{sfn|Искандаров|1962|p=16}}.}}Ushbu mamlakatga tashrif buyurgan [[Капитан Васильев|Kapitan Vasilev]] Qorateginning butun maydoni 9800 kvadrat metrni tashkil etishini yozgan{{sfn|Искандаров|1962|p=23}}. == Tarixi == Boshqa togʻli hududlar qatori Qorategin aholisi ham qadimdan [[Qoʻqon|Qoʻqon]] bilan yaqin munosabatda boʻlgan. Togʻli oʻlkaning tub aholisi tez-tez Qoʻqonga Otxodnichestvo deb ataladigan joyda ishlash uchun borishgan{{sfn|Искандаров|1962|p=35}}. XIX asr boshlarida Qoʻqon xonlari oʻz hududlarini kengaytirish maqsadida Qorategin va qoʻshni hududlarga bir necha bor yurishlar uyushtirgan. [[Qo‘qon]] qoʻshinlarining butun hujumi davomida togʻli hududlar aholisi ularga faol qarshilik koʻrsatgan{{sfn|Искандаров|1962|p=40}}. [[1869|1869-yil]] yozida Qorateginni [[Qoʻqon]] qoʻshinlari bosib olgan. Bu Qoʻqon qoʻshinlarining Qorateginga oxirgi va ayni paytda eng yirik hujumi edi{{sfn|Искандаров|1962|p=40}}. Oʻsha yilning kuzi oldidan Qorateginda qoʻzgʻolon koʻtarilib, Qoʻqon hokimi quvgʻin qilingan. Qorategin mustaqil boʻlgan va [[Qoʻqon xonligi|Qoʻqon xonlari]] uni butunlay boʻysundira olmagan{{sfn|Искандаров|1962|p=39}}. Bularning barchasiga qaramay, Qorategin XIX asrning 70-yillarigacha yarim mustaqil mavqeini saqlab qolgan{{sfn|Искандаров|1962|p=40—41}}. [[Amir|Amir tomonidan]] tayinlangan hokimlar butun maʼmuriy hokimiyatni oʻz qoʻliga olishgan{{sfn|Искандаров|1963|p=11}}. == Aholisi == [[Fayl:Types_of_Nationalities_in_the_Turkestan_Krai._Karategins._Mulla_Yar_WDL11058.png|right|thumb|250x250px| Qorateginlik Mulla Yar. 1840—1888-yillar]] Kapitan Vasilev XIX asrning 80-yillarida Qorategin [[Buxoro amirligi|Buxoro amirligiga]] qoʻshib olingandan soʻng Qorategin aholisi toʻgʻrisida u asosan Surxob daryosi vodiysida toʻplanganligi haqida maʼlum qilgan{{sfn|Искандаров|1962|p=22}}. Qorateginda [[tojiklar]] bilan bir qatorda [[qirgʻizlar]] ham yashagan{{sfn|Искандаров|1962|p=22}}. Vasilevning soʻzlariga koʻra, „51 ming kishidan 3 ming nafari qora-qirgʻiz, qolgan 48 ming nafari tojiklardir“{{sfn|Искандаров|1962|p=22}}. Qorategin aholisi asosan [[Surxob]], [[Obixingov|Obixingu]] va boshqa daryo vodiylarida toʻplangan{{sfn|Искандаров|1962|p=23}}. == Madaniyati == Qorategin aholisining asosiy kasbi [[dehqonchilik]] boʻlgan. Ular bilan asosan [[tojiklar]] shugʻullangan. [[Qirgʻizlar]] ham [[dehqonchilik]], ham [[chorvachilik]] bilan shugʻullangan. Qoidaga koʻra, yoz faslida qirgʻiz qishloqlarida bir necha kishi xoʻjalikni boshqarish va dalalarni sugʻorish uchun qolgan. Qolganlari esa oʻz chorvalari bilan Qorateginning baland togʻ vodiylarida joylashgan yozgi lagerlarga (yaylovlarga) ketishgan{{sfn|Искандаров|1962|p=23}}. == Manbalar == {{manbalar|4}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi |author=Искандаров Б. И. I|title=Восточная Бухара и Памир во второй половине XIX в. |date=1962 |publisher=АН Таджикской ССР|location= |pages=357 |isbn= |ref=Искандаров}} * {{Kitob manbasi |author=Искандаров Б. И. II|title=Восточная Бухара и Памир во второй половине XIX в. |date=1963 |publisher=АН Таджикской ССР|location= |pages=352 |isbn= |ref=Искандаров}} [[Turkum:Tojikiston tarixi]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] [[Turkum:Buxoro xonligi]] [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] {{Buxoro amirligi bekliklari}} qo2b2xymb98164oehajrp2yevm59m0h Xatirchi bekligi 0 959767 5999982 3853233 2026-04-21T08:47:28Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999982 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik|Oʻzbekcha nomi=Xatirchi bekligi|Tasvir=Административные_центры_бекств_Бухарского_эмирата_по_состоянию_на_начало_XX_века.jpg|Tasvir sarlavhasi=XX asr boshlarida Buxoro amirligi bekliklarining maʼmuriy markazlari|Mamlakat=[[File:Flag_of_the_Emirate_of_Bukhara.svg|35px|]] [[Buxoro amirligi]]|Markazi=[[Xatirchi]]|Asos solingan=XVIII asr|Bekor qilingan=[[31-avgust]] [[1920-yil]]}} '''Xatirchi bekligi''' — [[Mangʻit|mangʻitlar]] hukmronligi yillarida [[Buxoro amirligi|Buxoro amirligidagi]] maʼmuriy birlik. Maʼmuriy markazi Xatirchi shahri. Buxoro amirligida mangʻitlar sulolasi davrida [[Navoiy viloyati]] va unga chegaradosh hududlar [[Karmana]], [[Nurota]], Xatirchi beklik (viloyat)laridan iborat edi. Xatirchi begi oʻz qoʻl ostidagi yerlarni amlokdor, mirob, amin kabi mahalliy amaldor va diniy rahnamolar yordamida boshqargan. Buxoro amirligining Xatirchi bekligi Oltinsoy, Dami Gipan, Baloi nahri Tos, Koʻksaroy, Qaraman, Poyoni nahri Tos, Mirdasht, Shohobod singari [[Amlok yerlar|amloklardan]] iborat boʻlgan<ref>{{kitob manbasi |title=Xatirchi tumani kecha va bugun |publisher=Sahhof 2021 |isbn=978-9943-6665-3-5 |page=65 |accessdate=30-iyul 2023-yil}}</ref>. XIX asrning oxiri XX asr boshlarida Buxoro amirligiga boʻysunuvchi Xatirchi bekligi Togʻaybek, Abdurahimboy va Mamayusufboylar kabi beklar tomonidan boshqarilib, ular bevosita amir qoʻshbegisi tomonidan lavozimga tayinlangan. [[Ostonaqul qoʻshbegi]] Xatirchining soʻnggi begi sifatida 1910-yildan 1920-yilning 31-avgustigacha hududni boshqargan<ref>{{kitob manbasi |last1=Холмуродов Р |title=Хатирчи тумани тарихидан лавҳалар |publisher=Т.: “Фан”. 1996 |page=30-31 |accessdate=30-iyul 2023-yil}}</ref>. Buxoro amirligida Xatirchi bekligi boshqa bekliklardan oʻzining strategik jihatdan muhim joyda joylashganligi, hosildor yerlari, yirik chorvachilik hududi sifatida, bundan tashqari, savdo-sotiq, madaniyat, ilm-fan rivoji bilan ham ajralib turgan. Amirlik davrida Lyutkin degan rus savdogari Xatirchi bekligi markazida paxta punkti ochib, paxta xom ashyosi bilan birgalikda charm, teri, jun, meva, turshak, mayiz, poliz ekinlarini sotib olib, Rossiyaga olib borib pullagan. Xatirchi bekligining markazidagi ark saroyi yetti paxsa devor bilan himoyalangan. Shuningdek, beklikdagi har bir masjid oldida hovuz boʻlgan. Buxoro Xalq Nozirlar Kengashining 1920-yil 14-sentabrda chiqargan qarori bilan Karmana hududiy Kengashi tuzildi. Natijada Xatirchi bekligi tugatilib, uning hududlari [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]] tarkibiga kiritiladi. Buxoro XSR bir necha tumanlarni oʻz ichiga olgan 4 okrugdan iborat boʻlgan. Bulardan biri [[Zarafshon okrugi (SSSR)|Zarafshon okrugidir]]. Uning tarkibiga Buxoro, Ziyovuddin, Qorakoʻl, Karmana, Nurota, Xatirchi kabi sobiq bekliklar kirgan. Zarafshon okrugi Buxoro, Karmana, Nurota viloyatlaridan tashkil topgan boʻlib, 2202 qishloqni oʻz ichiga olgan. Karmana viloyatiga esa [[Ziyodin|Ziyovuddin]], Xatirchi, Karmana tumanlari hududlari qoʻshilgan <ref>{{kitob manbasi |last1=Ҳайитова О, Қурбонов Х |title=Кармана тарихи |publisher=Toshkent Mashhur press 2018 |isbn=978-9943-5163-5-9 |page=101 |accessdate=30-iyul 2023-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Buxoro amirligi bekliklari}} [[Turkum:Maʼmuriy birliklar]] [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] 2jvuqz9sjaluxuddru5oxocgl2c0rvw Sherobod bekligi 0 962220 5999977 3831371 2026-04-21T08:45:27Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999977 wikitext text/x-wiki '''Sherobod bekligi''' yoki '''Sherobod viloyati''' ({{Lang-uz|Sherobod bekligi / Sherobod viloyati}} ; {{Lang-tg|Бекигарии Шеробод}}) — [[Buxoro amirligi]] tarkibidagi maʼmuriy birlik, yirik bekliklaridan biri hisoblangan. Buxoro amiri Muhammad Rahimxon tomonidan 1757-yilda tashkil qilinadi<ref>S.Tursunov, A.Tursunov. M.Togʻayeva. Sherobod tarixidan lavhalar."Yangi nashr".Toshkent. 2014.B.356. 113 b. </ref>. U asosan oʻz odamlarini maʼmuriy-siyosiy boshqaruvga oʻzining sodiq odamlarini qoʻyadi. Sherobod bekligi janubda Amudaryo sohillari hamda Qorakamar kechuvidan Pattakesargacha, sharqda Surxondaryoning oʻng qirgʻogʻi va Jarq’orgʻon qishlogʻini, shimoli-gʻarbda Istara arigʻi va Sherobod shahridan Tallak, Xoʻjai togʻlarining yon bagʻrilarigacha boʻlgan hududni oʻz ichiga olgan. Hozirgi hududi Oʻzbekiston Respublikasi Surxondaryo viloyatida Sherobod tumanida joylashgan. Maʼmuriy markazi Sherobod shahri boʻlgan. '''Amlokdorlik''' Sherobod bekligi hududi oʻz ichiga oltitta amlokdorlikni olgan. Bular Tallashqon, Solihobod, Jarqoʻrgʻon, Gilambop, Saidobod nomlangan, hamda Sherobod shahrining atrofi ham alohida amlokdorlik hisoblangan. N. A. Mayevning maʼlumotlariga<ref>Materiali dlya statistiki Turkestanskogo kraya : Yejegodnik / Pod red. N. A. Maeva. Vip. 1 Materiali dlya statistiki Turkestanskogo kraya/ https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_004461113/</ref> koʻra amlokdorliklar beshta boʻlgan deb keltiriladi. XIX asr oxiri XX asr boshlariga kelib amlikdorlar soni yettitaga<ref>Djurabayev Dj. X. Buxarskiy emirat vo vtoroy polovine XVIII — pervoy polovine XIX vv. v pismennix istochnikax, https://www.dissercat.com/content/bukharskii-emirat-vo-vtoroi-polovine-xviii-pervoi-polovine-xix-vv-v-pismennykh-istochnikakh</ref> oshadi. Sherobod bekligida 1885-1886 yillarda amir siyosatiga qarshi xalq norozichilik harakatlari boʻlib oʻtgan<ref>S.Tursunov, E.Qobilov, T.Pardayev, B.Murtazoyev. Surxondaryo tarixi."Sharq".Toshkent. 2004.B.608. 182 b. </ref>. Asosiy sababi soliqlarning koʼpayib ketishi boʼlgan. Beklikdagi xususiy yer egaligi mulki hur yoki xolis deb atalgan. Bu yerlar amirga maʼlum xizmat koʼrsatgan yoki janglarda alohida jasorat koʼrsatgan shaxslarga berilgan. Sherobod bekligidagi Poshxurd, Maydon, Vandob, Sariq, Chigʼatoy qishloqlarida 100 botmon yerlar egalariga yorliqlar inʼom qilinib tarqatilgan. '''Suv islohoti''' 1912-yil 23-fevralda Buxoro amirligining Yer ishlari boʻyicha vaziri Mirza Nasrulloboy Qushbegi rus muhandisi A. G. Ananʼyevga Sherobod bekligiga tegishli boʻlgan yerlardan foydalanish haqidagi shartnomani imzolaydi. Shartnomaga koʻra 72000 desyatina yerning Qoraqamar, Beshqoʻton, Angor, Yangiariq, Amudaryo va Kattaqum hududlarida joylashgan ulushlari A. G. Ananʼyevga bepul foydalanish uchun taqdim qilinadi<ref>S.Tursunov, E.Qobilov, T.Pardayev, B.Murtazoyev. Surxondaryo tarix koʻzgusida."Sharq".Toshkent. 2001.B.384. 126 b. </ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Iskandarov B. I. I // Vostochnaya Buxara i Pamir vo vtoroy polovine XIX v. / Radjabov S. A.. — Dushanbe : AN Tadjikskoy SSR, 1962. — 357 p. * Iskandarov B. I. II // Vostochnaya Buxara i Pamir vo vtoroy polovine XIX v. / Radjabov S. A.. — Dushanbe : AN Tadjikskoy SSR, 1963. — 352 p. [[Turkum:Sherobod]] [[Turkum:Buxoro xonligi]] [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] bqiz879g5koiqo2s2k1lpruhd3piz80 Mirziyod Mirsaidov 0 963623 5999775 5726456 2026-04-21T03:24:10Z Abdulatif Botirsherov 229689 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5999775 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi | ismi = | tasvir = Mirziyod Mirsaidov.jpg | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1948|02|13}} | tavallud_joyi = {{Tavallud joyi|Yuqori Chirchiq tumani}}, [[Toshkent viloyati]], [[Oʻzbekiston SSR]] | fuqaroligi = {{UZB}} | kasbi = | sohalari = | ish_joylari = Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti | taʼlimi = Toshkent politexnika instituti | ilmiy_darajasi = texnika fanlari doktori | ilmiy_unvoni = akademik | mukofotlari = {{Doʻstlik ordeni}} {{Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi}} }} '''Mirziyod Mirsaidovich Mirsaidov''' (1948-yil 13-fevral, Yuqori Chirchiq tumani, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) – oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor. [[Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi]] akademigi (2017). == Biografiyasi == Mirziyod Mirsaidov 1948-yil 13-fevral Yuqori Chirchiq tumani Kavordon qishlogʻida tugʻilgan. 1963-yilda Toshkent aviatsiya texnikumida „Samolyot va aviadvigatellar ekspluatatsiyasi“ yoʻnalishi boʻyicha oʻqishga kirib, uni 1966-yilda tamomlagan. 1971-yilda Toshkent politexnika institutini injener-mexanik ixtisosligi, 1986-yilda Toshkent davlat universitetinini matematika ixtisosligi boʻyicha tamomlagan. Oʻzining mehnat faoliyatini 1971-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutida muhandislik lavozimidan boshlab, 1976—1980-yillarda kichik, katta ilmiy xodim, 1980—1986-yillarda yetakchi ilmiy xodim, 1986—1990-yillarda bosh ilmiy xodim, laboratoriya mudiri, 1990—1991-yillarda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Madaniyat, fan va xalq taʼlimi qoʻmitasining Fan boʻyicha kichik qoʻmita raisi lavozimida ishlagan. 1991-yildan „Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti“ (TIQXMMI) Milliy tadqiqot universitetining „Mexanika va kompyuterli modellashtirish“ kafedrasining mudiri<ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi |date=2023|url=|coauthors= |author= |language=[[oʻzbek tili|oʻzbekcha]] |isbn= |pages=383 |location=[[Toshkent]] |edition=2-tom |publisher=Science and Innovation |editor=}}</ref>. === Oilasi === Oilali, 3 nafar farzandi bor. Turmush oʻrtogʻi tibbiyot fanlari nomzodi Rasulova Tojixon<ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi |date=2023|url=|coauthors= |author= |language=[[oʻzbek tili|oʻzbekcha]] |isbn= |pages=383 |location=[[Toshkent]] |edition=2-tom |publisher=Science and Innovation |editor=}}</ref>. == Ilmiy faoliyati == 1973—1976-yillarda Moskva elektron mashinasozlik institutining aspiranturasida tahsil oldi. 1976-yilda „Deformatsiyalanuvchan qattiq jism mexanikasi“ ixtisosligi boʻyicha „Oʻqqa nisbatan simmetrik boʻlgan qovushqoq elastik qobiqlardagi chiziqsiz tebranishlarni baholash“ mavzusida fizika-matematika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish dissertatsiya ishini himoya qiladi. 1986-yilda [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] Fanlar akademiyasi Sibir boʻlimida „Deformatsiyalanuvchan qattiq jism mexanikasi“ ixtisosligi boʻyicha „Tekis va fazoviy tizmlar dinamikasida energiyaning ichki dissipatsiya va toʻlqin koʻrinishida yutilishini hisobga olgan holda baholash“ mavzusida texnika fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun doktorlik dissertatsiyaini himoya qiladi<ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi |date=2023|url=|coauthors= |author= |language=[[oʻzbek tili|oʻzbekcha]] |isbn= |pages=383 |location=[[Toshkent]] |edition=2-tom |publisher=Science and Innovation |editor=}}</ref>. 1986-yilda shu ixtisoslik boʻyicha katta ilmiy xodim, 1991-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. 400 dan ortiq ilmiy ishlar, 27 kitob, jumladan 7 ta monografiya, 20 ta darslik va oʻquv qoʻllanmalar, 40 tadan ortiq avtorlik guvohnomalarning muallifidir. [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston Respublikasi]] Prezidentining 2017-yil 29-dekabrdagi „Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzolarini tasdiqlash toʻgʻrisida“gi PF-5293 sonli Farmoniga<ref>{{Veb manbasi |url=https://lex.uz/docs/-3480542?query=Mirsaidov#sr-1 |sarlavha=O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 29.12.2017 yildagi PF-5293-son Farmoni}}</ref> muvofiq Mirziyod Mirsaidov Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib tasdiqlandi<ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi |date=2023|url=|coauthors= |author= |language=[[oʻzbek tili|oʻzbekcha]] |isbn= |pages=383 |location=[[Toshkent]] |edition=2-tom |publisher=Science and Innovation |editor=}}</ref>. == Mukofotlari == 2021-yilda „Doʻstlik“ ordeni<ref>{{Veb manbasi |url=https://president.uz/uz/lists/view/4661 |sarlavha=Ўқитувчи ва мураббийлар куни муносабати билан таълим-тарбия тизимида алоҳида ўрнак кўрсатган ходимлардан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида |sana=29.09.2021}}</ref>, 1992-yilda „Mustaqillik“ koʻkrak nishoni, 2011-yilda „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi“ esdalik nishoni bilan mukofotlangan<ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi |date=2023|url=|coauthors= |author= |language=[[oʻzbek tili|oʻzbekcha]] |isbn= |pages=383 |location=[[Toshkent]] |edition=2-tom |publisher=Science and Innovation |editor=}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://scholar.google.com/citations?user=8rNIP9gAAAAJ&hl=ru Mirziyod Mirsaidov Goofle Scholar] [[Turkum:Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari]] [[Turkum:Texnika fanlari doktorlari]] [[Turkum:Professorlar]] [[Turkum:Toshkent davlat texnika universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Doʻstlik ordeni sohiblari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi esdalik nishoni bilan taqdirlanganlar]] 9ape18f58b7d5bym65hc1kz2l7keuch Ziyovuddin bekligi 0 977226 5999983 3905357 2026-04-21T08:47:32Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999983 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik|Oʻzbekcha nomi=Ziyovuddin bekligi|Tasvir=Административные_центры_бекств_Бухарского_эмирата_по_состоянию_на_начало_XX_века.jpg|Tasvir sarlavhasi=XX asr boshlarida Buxoro amirligi bekliklarining maʼmuriy markazlari|Mamlakat=[[File:Flag_of_the_Emirate_of_Bukhara.svg|35px|]] [[Buxoro amirligi]]|Markazi=[[Ziyodin]]|Asos solingan=XVIII asr|Bekor qilingan=[[1920-yil]] [[1-sentyabr]]}} '''Ziyovuddin bekligi''' – [[Buxoro amirligi|Buxoro amirligining]] sharqiy qismida joylashgan beklik. Beklik amirlikning asosiy maʼmuriy markazlaridan biri boʻlgan. Ziyovuddin bekligi Buxoro amirligining asosiy shaharlaridan biri boʻlib, shu nomdagi temiryoʻl bekatidan 12 chaqirim uzoqlikda joylashgan. [[Mangʻit|Mangʻitlar]] davrida Oʻrta Osiyo temiryoʻli yoqasidagi va amirlik chegara hududida joylashgan oxirgi shahardir. Ziyovuddin bekligi aholisi dehqonchilik bilan shugʻullangan. Hududdan [[Zarafshon (daryo)|Zarafshon daryosi]] oqib oʻtganligi sababli paxta koʻp ekilgan. Beklik otlarga boy, shuning uchun amirlik artilleriyasining asosiy taʼminot ombori boʻlib xizmat qilib kelgan<ref>{{kitob manbasi |last1=Гейер |first1=И.И |title=Туркестан |publisher=Ташкент, 1909 |page=208 |url=https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003756450?page=222&rotate=0&theme=white |accessdate=25-sentabr 2023-yil}}</ref>. Beklik hududida [[Dabusiya]] qoʻrgʻoni joylashgan. Dobusqal’ada amirlik katta qoʻshin saqlagan. Bu qoʻshin beklikni dushman hujumlaridan himoya vazifasini bajargan. Dobusqal’a dushman hujumidan saqlanish uchun boshpana boʻlgan. Uzoq vaqt davom etgan urushlar Dobusqal’aning vayronaga aylanishiga sabab boʻlgan. Natijada xaroba qal’aning tuproq ostida qolib ketmasligi uchun uning yonida boshqa binolar qurilgan. [[XIX asr|XIX asrga]] kelib esa Dabusiya shahri oʻrnida Buxoro amirligiga qarashli Ziyovuddin bekligi tashkil etiladi<ref>{{veb manbasi |last1=Norquvvatov |first1=I |title=Dabusiya shahar bo‘lgan |url=https://uzhurriyat.uz/2017/05/03/dabusiya-shahar-bo-lgan/ |accessdate=25-sentabr 2023-yil}}</ref>. 1886-yilning 18—22-aprelida podsho Rossiyasi temiryoʻlni [[Samarqand|Samarqandga]] yetkazish maqsadida maxsus qaror qabul qiladi. Ziyovuddinda temiryoʻl qurilish ishlariga Lepinskiy rahbarlik qilgan. 1887-yil 12-iyunda temiryoʻlning Samarqand qismini qurish yuzasidan alohida yoʻriqnoma belgilanib tasdiqlangan. Buxoro temiryoʻli [[Qiziltepa]], [[Karmana|Karmanadan]] Nahripay kanalining chap qirgʻogʻidagi qadimiy, manzur va mash­hur Toshkoʻprik qishlogʻi orqali oʻtdi. Bu hududdagi temiryoʻl bekati Ziyovuddin viloyatining markazidan uzoq edi. Bekat viloyat nomi bilan „Ziyovuddin“ deb yuritildi. Birinchi poyezd Ziyovuddinga 1888-yilning 1-aprelida, shu yilning 17-aprelida [[Kattaqoʻrgʻon|Kattaqoʻrgʻonga]], 15-may kuni Samarqandga kelgan. 1888-yilda [[Turkiston general-gubernatorligi|Turkiston general-gubernatori]] bilan Buxoro amirligi oʻrtasida bitim tuzilgan. Bu hujjatga koʻra, Buxoro amirligi hududida rus qishloqlarini tashkil etish belgilangan. 1888-yil 23-iyunda [[Turkmanobod|Chorjoʻy]] va [[Kogon|Yangi Buxoro]] yoʻl bekatlari yaqinidagi qishloqlarni boshqarish, xoʻjalik va obodonlashtirish qoidalari tasdiqlangan. Yangi Buxoroda shahar boshligʻi lavozimi joriy etilgan. Bu mansabdagi shaxs zimmasiga „Eski Buxoro“, „Forob“, „Kattaqoʻrgʻon“ bekatlari oʻrtalaridagi temiryoʻl boʻyidagi qishloqlarda yashovchi rus fuqarolarini boshqarish vazifasi yuklangan<ref>{{veb manbasi |last1=Sanayev |first1=I |title=Dabusqal’a va Ziyovuddin viloyatimizdagi mo‘’tabar maskanlardan hisoblanadi |url=https://zarnews.uz/uz/post/dabusqala-va-ziyovuddin-viloyatimizdagi-motabar-maskanlardan-hisoblanadi |accessdate=25-sentabr 2023-yil |date=10.01.2019}}</ref>. „Ziyovuddin“ temiryoʻl bekati atroflari yevropacha uslubida barpo etilgan, yangi imoratlar qurilgan. XIX asr oxirlarida „Ziyovuddin“ temiryoʻli yonida qurilgan bino va suv minorasi hozirgacha mavjud. Buxoro amiri [[Amir Abdulahadxon|Abdulahadxonning]] amri bilan „Ziyovuddin“ bekatiga yaqin joyda 1894-yili istirohat bogʻi barpo etilgan. Bogʻ „Ziyovuddin“ nomi bilan atalgan. 1916-yilda Ziyovuddin viloyati Ziyovuddin, [[Xatirchi bekligi|Xatirchi bekliklariga]] ajratildi. 1920-yilning 1-sentyabrida qizil armiya Xatirchi, Ziyovuddin, Karmanani bosib olgan va bekliklar tugatilgan. 1926-yilning sentyabr oyida Ziyovuddin bekligi oʻrnida [[Narpay tumani]] tashkil etilgan. Mirbozor qishlogʻi Narpay tumanining markaz etib belgilangan. == Manbalar == {{manbalar}} {{Buxoro amirligi bekliklari}} [[Turkum:Maʼmuriy birliklar]] [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] rcy1jc6fr1qb1pxhq8ym1uznds61yd0 Samarqand bekligi 0 977295 5999976 5883618 2026-04-21T08:45:23Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999976 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik|Oʻzbekcha nomi=Samarqand bekligi|Tasvir=Административные_центры_бекств_Бухарского_эмирата_по_состоянию_на_начало_XX_века.jpg|Tasvir sarlavhasi=XX asr boshlarida Buxoro amirligi bekliklarining maʼmuriy markazlari|Mamlakat=[[File:Flag_of_the_Emirate_of_Bukhara.svg|35px|]] [[Buxoro amirligi]] |Markazi=[[Samarqand]] |Asos solingan= |Bekor qilingan=}} '''Samarqand bekligi''' – [[Buxoro amirligi|Buxoro amirligining]] sharqiy qismida joylashgan. Amirlikning asosiy bekliklaridan biri boʻlgan. [[Buxoro xonligi]], soʻngra [[Buxoro amirligi]] tarkibidagi maʼmuriy birlik. Maʼmuriy markazi [[Samarqand]] boʻlgan. == Tarixi == Ashtarxoniy [[Imomqulixon]] (1611—1642) davrida Samarqandda bir qancha mashhur meʼmorchilik durdonalari qurilgan. [[1612|1612]]—[[1656|1656-yillarda]] Samarqand hokimi boʻlgan [[Yalangtoʻsh Bahodir|Yalangtoʻsh Bahodir]] va [[Nodir devonbegi|Nodir Muhammad Devonbegi]] davrida bir qator binolar qurilgan. Jumladan, sobor masjidi va [[Tillakori madrasasi]], [[Sherdor madrasasi]]. Ushbu qurilishlardan soʻng [[Registon maydoni|Registon ansambli]] vujudga kelgan. Eron hukmdori Nodirshoh istilosidan keyin Samarqand shahri aholisi kamayib, shahar binolari yomon ahvolga kelib qolgan. Bu haqida Muhammad Kozim „Nodirnoma“ asarida quyidagilarni keltirib oʻtgan: „1740-yil Eron shohi Buxoro bilan harbiy harakatlar olib borayotgan bir paytda Samarqand shahrining istilosi uchun Lutf Alixon boshchiligida 20 ming kishilik qoʻshin joʻnatdi. Lutf Alixon Samarqanddek nomi doston boʻlgan shaharni zabt etish ishtiyoqida shaharga kelganda uning oʻrnida faqat vayronalarni kurdi“<ref>{{veb manbasi |last1=Gadayev Omon Olimjonovich |title=XVIII asr - XX asr boshlarida Samarqand shahar |url=https://conf.sciencebox.uz/index.php/ILMFAN/article/download/375/346 |website=www.sciencebox.uz |accessdate=27-sentabr 2023-yil }}{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Samarqandning qayta tiklanishi oʻzbeklarning [[mangʻitlar]] sulolasi yetakchisi Muhammad Rahimbiy (1756—1758) davrida boshlangan. Muhammad Rahimbiy Samarqandni iqtisodiy jonlantirishga oid bir qancha islohotlar qildi<ref>Materiali po istorii Sredney i Tsentralnoy Azii X—XIX vv. Tashkent: Fan, 1988,s.270-271</ref>. Amir Shohmurod (1785—1800) shaharni tiklash boʻyicha yangiliklar amalga oshirgan. 1784—1785-yillarda Samarqandda amir Shohmurod tomonidan Chorsu savdo gumbazi qurilgan. 1780-yillarda ipak toʻqishni qayta tiklash uchun [[Marv]]lik shia eronliklari shaharga koʻchirilgan. Shuningdek, amirlik davrida [[Hirot]]dan 150 nafar tikuvchilik va toʻquvchilik bilan shugʻullanuvchi oilalar Samarqandga koʻchirilgan. Samarqand bekligining soʻnggi beki [[Sherali inoq]] boʻlib, u 1868-yilda K.Kaufman qoʻshinlaridan qochib Buxoroga kelgan. 1868-yilda K.Kaufman va Buxoro elchisi Musabek tomonidan imzolangan tinchlik shartnomasiga koʻra Samarqand bekligi Kattaqoʻrgʻongacha boʻlgan hududi [[Rossiya imperiyasi]]ga vaqtinchalikka berildi<ref>{{veb manbasi |title=Mudhish yubiley. 152 yil oldin Rossiya imperiyasi Samarqandni qo‘shib olgan edi |url=https://daryo.uz/2020/05/04/mudhish-yubiley-152-yil-oldin-rossiya-imperiyasi-samarqandni-qoshib-olgan-edi |website=www.daryo.uz |accessdate=27-sentabr 2023-yil}}</ref>. == Adabiyotlar == * Тревер К. В. История народов Узбекистана. От образования государства Шейбанидов до Октябрьской Революции. : в 2 т. / Якубовский А. Ю., Воронец М.Э. — Ташкент : АН УзССР, 1947. — Т. 2. — 514 с. * История Самарканда : в 2 т. / Муминов И. М.. — Ташкент : "Фан" УзССР, 1969. — Т. 1. — 494 с. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Samarqand tarixi]] [[Turkum:Buxoro xonligi]] [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] i44rw599h26a0gg1k6hz2cg5etkawuv Andoza:Sunʼiy intellekt 10 979992 5999876 3906154 2026-04-21T07:02:41Z ~2026-24541-49 260449 5999876 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Sidebar with collapsible lists | name = Sunʼiy intellekt | bodyclass = hlist | pretitle = | title = [[Sunʼiy intellekt of Malik`s]] | expanded = {{{nomi|{{{name|{{{expanded|{{{1|none}}}}}}}}}}}} | listtitlestyle = text-align:center | image = [[Fayl:Artificial intelligence prompt completion by dalle mini.jpg|center|150px]] | caption = | list1name = Asosiy sohalari | list1title = Asosiy sohalari | list1 = * [[Kompyuter koʻrishi]] * [[Mashina oʻrganuvi]] ([[Chuqur oʻrganuv]]) * [[Tabiiy tilni qayta ishlash]] * [[Robototexnika]] }}</includeonly><noinclude>{{hujjat}} </noinclude> qo6pkjj1a0n7g2swj8qcpvm4779xea1 Turkum:Yosh buxoroliklar 14 993942 5999994 3957994 2026-04-21T09:01:22Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi kishilari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999994 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Turkum:Jadidchilik]] [[Turkum:Siyosiy harakatlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] [[Turkum:Buxoro amirligi kishilari]] oj1odgmibk8xq0g3jlq2qz6ar1m5cms Slovo patsana. Krov na asfalte 0 999532 5999551 5446945 2026-04-20T13:16:46Z UmarAli.MM 59901 Rus Vikipediyasidan tarjima qilingan yangi bo'limlar qo'shildi: Rollarda, Seriyalar ro'yxati, Yaratilish tarixi, Soundtrack, Tanqidchilar bahosi, Ommaviylik, Mukofotlar 5999551 wikitext text/x-wiki {{Telekoʻrsatuv bilgiqutisi | nomi = Слово пацана. Кровь на асфальте | tasvir = | eni = 300 | izoh = Rasmiy posteri | asl_nomi = Слово пацана. Кровь на асфальте | boshqa_nomi = | turi = | janri = Jinoyatchilik haqidagi film | janr = Kriminalistik, drama, triller | muallif = [[Jora Krijovnikov]] | asoslangan = «Слово пацана. Криминальный Татарстан 1970—2010-х» | yaratuvchi = | ssenariynavis = *Jora Krijovnikov *Andrey Zolotarev | hikoya = | rejissyor = Jora Krijovnikov | ijodiy_direktor = | rollarda = *[[Ivan Yankovskiy]] *[[Ruzil Minekayev]] *[[Leon Kemstach]] *Elizaveta Bazykina *[[Anna Peresild]] *Anastasiya Krasovskaya | hakamlar = | ovoz_berganlar = | sharhlovchi = | tematik_musiqa_bastakori = | ochilish_musiqasi = | yopilish_musiqasi = | mamlakat = Rossiya | til = Rus tili | seriyalar_soni = 1 | epizodlar_soni = 8 | ijrochi_prodyuser = *Jora Krijovnikov *Ivan Yankovskiy | prodyuser = | kinematografchi = | montajchi = | studio = Toomuch Production, NMG Studio | distributor = | kanal = [[Wink]], [[Start (onlayn-kinoteatr)|Start]] | birinchi_efir = {{Sana|2023|11|9}} | oxirgi_efir = {{Sana|2023|12|21}} | munosib_dasturlar = | tashqi_havolalar = }} "'''Slovo patsana. Krov na asfalte'''" ({{lang-ru|«Слово пацана. Кровь на асфальте»}}, o'zbekcha: ''Yigit so'zi. Asfaltdagi qon'') — [[Rossiya kinematografi|rus]] [[kriminal film|kriminal]] [[teleserial]]i. Serial [[Jora Krijovnikov]] tomonidan 2023-yilda suratga olingan bo'lib, u [[Robert Garayev]]ning «[[Slovo patsana. Kriminalniy Tatarstan 1970—2010-x]]» (''Yigit so'zi: Kriminal Tatariston 1970–2010-yillar'') [[roman]]iga asoslangan. Undagi asosiy rollarni [[Ivan Yankovskiy]], [[Ruzil Minekayev]], [[Leon Kemstach]], Elizaveta Bazykina, [[Anna Peresild]] va Anastasiya Krasovskaya ijro etadi. Serial ''Toomuch Production'' kinokompaniyasi tomonidan ''NMG Studio'' va [[NTV]] bilan birgalikda «Internetni rivojlantirish instituti» ko'magida va ''Start'' onlayn kinoteatri buyurtmasi asosida suratga olingan. Premyera 2023-yil 9-noyabrdan 21-dekabrgacha «Wink» va «Start» onlayn kinoteatrlarida bo'lib o'tdi. Chiqarilganidan keyin serial Rossiyada ham, sobiq [[SSSR]] mamlakatlarida ham keng shuhrat qozondi. Rossiya matbuotida jurnalistlar «Yigit so'zi»ni «fenomen» va 2023-yilgi asosiy rus seriali sifatida ta'kidladilar. Serial «Oq fil» mukofotining «Eng yaxshi serial» nominatsiyasida va «TEFI» mukofotining «Dramatik serial», «Serial ssenariynavisi», «Serial rejissyori», «Serial produseri» nominatsiyalarida g'olib bo'ldi. Serialning televideniyedagi premyerasi [[NTV]] kanalida 2024-yil 15-apreldan 25-aprelgacha bo'lib o'tdi. == Syujeti == Voqealar 1989-yil fevralida [[Tatariston ASSR]]ning poytaxti [[Qozon]]da kechadi. Shahar ko'chalarida o'zaro dushman yoshlar jinoyat guruhlar o'z hududlari uchun kurashmoqda, hatto o'zlarining qonun va va'dalarini ham buzmoqda. Asosiy qahramon — musiqa maktabining o'quvchisi Andrey Pozdnyakov tasodifan «Universitetskiye» guruhiga qo'shiladi. Shu bilan birga, Andrey voyaga yetmaganlar ishlari bo'yicha inspektori bilan do'stlashadi; Marat esa Andrey o'qigan musiqa maktabining o'quvchisi Aygul bilan tanishadi. Maratning ukasi Vova esa boshqa guruh bilan to'qnashuvda yaralanib kasalxonaga tushadi va u yerda hamshira Natasha bilan munosabat o'rnatadi. == Rollarda == === Asosiy rollar === {| class="wikitable" |- ! Aktyor !! Qahramonning ismi !! Tavsif |- | [[Ivan Yankovskiy]] || Andrey Pozdnyakov («Palna») || Musiqa maktabining o'quvchisi, asosiy qahramon |- | [[Ruzil Minekayev]] || Marat Islamov («Marat») || Guruh a'zosi |- | [[Leon Kemstach]] || Vladimir Adamov («Zima») || Guruh yo'lboshchisi |- | Elizaveta Bazykina || Aygul || Musiqa maktabining o'quvchisi |- | [[Anna Peresild]] || Aygyul Xarisova || Voyaga yetmaganlar inspektori |- | Anastasiya Krasovskaya || Natasha || Hamshira |} == Seriyalar ro'yxati == {| class="wikitable" |- ! # !! Sarlavha !! Premyera sanasi |- | 1 || Birinchi seriya || 2023-yil 9-noyabr |- | 2 || Ikkinchi seriya || 2023-yil 16-noyabr |- | 3 || Uchinchi seriya || 2023-yil 23-noyabr |- | 4 || To'rtinchi seriya || 2023-yil 30-noyabr |- | 5 || Beshinchi seriya || 2023-yil 7-dekabr |- | 6 || Oltinchi seriya || 2023-yil 14-dekabr |- | 7 || Yettinchi seriya || 2023-yil 14-dekabr |- | 8 || Sakkizinchi seriya || 2023-yil 21-dekabr |} == Yaratilish tarixi == === Tayyorgarlik === Serialning syujeti «[[Qozon fenomeni]]» atrofida qurilgan — bu 1970-yillarda Qozonda paydo bo'lgan, asosan voyaga yetmaganlardan iborat jinoyat guruhlarining umumiy nomi. Rejissyor va ssenariynavis Jora Krijovnikov hamda ssenariynavis Andrey Zolotarev 2020-yilda birinchi marta nashr etilgan «Slovo patsana. Kriminalniy Tatarstan 1970—2010-x» kitobiga tayandılar. Kitob muallifi Robert Garayev serialning maslahatchisi sifatida ishtirok etdi. Asosiy qahramon Andrey prototipining o'zi Garayev bo'lgan. Andrey Zolotaryovning so'zlariga ko'ra, suratga olishga tayyorgarlik deyarli yarim yil davom etdi. Ular Krijovnikov bilan birga davr matbuotini — «Vremya» va «Vzglyad» teleko'rsatuvlarini, «Ogonyok» va «Smena» jurnallarini — o'rganishdi. Davr muhitini to'g'ri aks ettirish uchun «Avito» saytidan ko'plab autentik buyumlar sotib olindi. Serialda qatnashgan barcha aktyor va aktrисalar rol uchun maxsus musobaqa sinovlaridan o'tdi. === Asosiy suratga olishlar === 2022-yil 2-fevralda Qozonda Jora Krijovnikovning «Slovo patsana» ish nomli serialiga sinovlar boshlandi. Suratga olish ishlari Qozon, [[Naberejniye Chelni]] va [[Yaroslavl]] shaharlarida olib borildi. Serial NTV va Internetni rivojlantirish instituti ko'magida ishlab chiqarildi. 2022-yil fevralda Tataristondagi bolalar huquqlari bo'yicha vakil serialni taqiqlashga harakat qilishini ma'lum qildi, agar u Qozon uyushgan jinoyat guruhlarini ulug'lasa. Boshqa tomondan esa Tatariston madaniyat vazirligi maslahatchisi va Qozon uyushgan jinoyat guruhlarini o'rganuvchilar serialning suratga olinishini qo'llab-quvvatladi. === Final seriyasini qayta suratga olish === 2023-yil 12-dekabrda yettinchi va sakkizinchi seriyalarning ishchi versiyalari internetga chiqib ketdi — ular 14 va 21-dekabrda ko'rsatilishi rejalashtirilgan edi. Serialning ijodiy jamoasi bunga javoban final seriyani qayta suratga oldi: birinchidan, ishchi versiyada kuz va qish fasllarida bo'lishi kerak bo'lgan sahnalar yoz paytida suratga olingan edi; ikkinchidan, ba'zi syujet chiziqlari to'liq yakunlanmagan edi. Natijada yettinchi seriya qisman qayta ishlandi, sakkizinchi seriya esa butunlay qayta suratga olindi. == Soundtrack == Serialning musiqa produseri Denis Dubovikningso'zlariga ko'ra, serial uchun maxsus birorta ham musiqa asari yozilmagan — deyarli barcha qo'shiqlar 1980–1990-yillardan olingan yoki «shu davrga mos atmosferasi bor zamonaviy qo'shiqlar» tanlangan. 2023-yil 21-dekabrda «Yandeks Muzika»da serialdagi qo'shiqlar to'plami chiqdi. «Aygyel» guruhining «Pyyala» qo'shig'i to'plamga kiritilmadi. Serialda qahramonlar tomonidan ijro etilgan ba'zi qo'shiqlar («Kino» guruhining «Xochu peremen!», Vladimir Visotskiyning «Pismo v redaktsiyu»si) to'plamda original versiyalarida berilgan. == Chiqarilishi va jamoatchilik munosabati == Serial sakkiz seriyadan iborat bo'lib, uning ko'rsatilishi 2023-yil 9-noyabrda «Wink» va «Start» onlayn kinoteatrlarida boshlandi. === Tanqidchilar bahosi === Serial asosan ijobiy tanqidiy baholarni to'pladi. Kino tanqidchilari serialni aktyor o'yini, rejissura va «Qozon fenomeni»ning ishonchli tasvirlanishi uchun maqtashdi. Nikolay Kornatskiy «Vedomosti» gazetasida «Slovo patsana»ni «jinoyatchilik hayot tarziga qarshi reklama» sifatida ta'rifladi. Timur Aliyev «RBK Life»da serialning «yo'qolgan avlod»ni — «davr o'zgarishi bo'sag'asida cho'chigan, asov, yangi va noma'lumni sinab ko'rayotgan» yoshlarni ajoyib ko'rsatishini yozdi. Tanqidchi Anton Xitrov Meduza nashrida «Slovo patsana»ni «tasavvur qilish mumkin bo'lgan eng dolzarb rus seriali» deb ta'rifladi va uning syujeti bilan Rossiyadagi zamonaviy vaziyat o'rtasida parallel o'tkazdi. Tanqidchi Zinaida Pronchenko «Xolod» nashridagi maqolasida serialga salbiy baho berib, uning asosiy muammosi «istalgan rivojlanishning to'liq yo'qligi» ekanini aytdi. 24 rus kino tanqidchilari o'rtasida o'tkazilgan so'rov natijalariga ko'ra, «Slovo patsana» 2023-yilning eng yaxshi seriali deb topildi. «Kinopoisk» saytida serial 9/10 reyting to'pladi (250 mingdan ortiq foydalanuvchi ovozlari asosida). === Ommaviylik === 2023-yil dekabrda serialda yangragan «Aygyel» guruhining (tatar tilidan «oyna» degan ma'noni anglatuvchi) «Pyyala» qo'shig'i «Shazam» ilovasining ko'plab mamlakatlar — Rossiya, Qozog'iston, Ukraina, Belarus, Qirg'iziston, Latviya, Estoniya — va «Spotify»ning Germaniyadagi top ro'yxatlariga kirdi. Ukrainaning «Apple Music»da esa bu qo'shiq bir necha kun davomida birinchi o'rinni egalladi. «Indeks Pro» ma'lumotlariga ko'ra, 4–10 dekabr orasida serial Rossiyada «Kalmara o'yini»dan keyin ikkinchi o'rinda turardi va «Kinopoisk»da 9/10 reyting bilan «O'yinlar taxtlari», «Hammasi og'ir» va «Bahor on yetti lahzasi»dan ham yuqori o'rinni egalladi. Yandeks Wordstat ma'lumotlariga ko'ra, Rossiya foydalanuvchilari bir oy davomida «Slovo patsana» so'rovini «Ukrainadagi urush» va «SMO» so'rovlariga qaraganda ko'proq qidirdi. VTSIOM tomonidan 2023-yil 22-dekabrda o'tkazilgan telefon so'rovida ko'rsatilishicha, serialdan 83% ruslar xabardor bo'lgan, ulardan 18% serialni ko'rgan. Serialni ko'rganlarning 80% unga ijobiy baho bergan. === Rossiyada rasmiy shaxslarning munosabati === 2023-yil 2-dekabrda Irkutskda avtobus bekatida bir guruh o'smirlar 15 yoshli tengdoshini o'ldirdi; yaqinlari bu voqeani serial ta'siri bilan bog'ladi. Davlat Dumasining bir qancha deputatlari, Tergov qo'mitasi va Roskomnadzor serialni taqiqlash yoki cheklash choralarini ko'rishni talab qildi. Rossiya madaniyat vazirligi va ichki ishlar vazirligi esa serialning yosh auditoriyaga ta'sirini o'rganishni boshladi. === Rossiyadan tashqaridagi munosabat === Ukraina OAVlarining xabariga ko'ra, serial Ukraina auditoriyasi orasida ham ma'lum ommavilikka ega bo'ldi. «Pyyala» qo'shig'i Ukrainaning «Apple Music» va «Spotify» top ro'yxatlariga kirdi. Ukrainaning bir qancha ko'ngilochar soha vakillari serialni tomosha qilmaslikkka chaqirdi. Ukraina madaniyat vazirligi ham o'z munosabatini bildirdi. 2023-yil 5-dekabrda Qozog'iston hukumati Rossiya serialining mamlakatdagi ta'sirini o'rganayotganligini ma'lum qildi. Qozog'iston madaniyat va axborot vazirligi vaziyatni kuzatayotganini ta'kidladi. === Saylov kampaniyasida foydalanilishi === «Kremlin Leaks» xalqaro jurnalistik loyihasiga ko'ra, 2023-yil bahorida Rossiya prezidenti Administratsiyasidagi yig'ilishda serial 2024-yilgi prezident saylovlari kampaniyasi uchun foydali deb topilgan. Internetni rivojlantirish instituti rahbari Aleksey Goreslavskiy ham serialni qo'llab-quvvatladi. 2024-yil oxiri fevralda internetda serialdan montaj qilingan videoroliklar tarqala boshladi va ularda saylovlarda ishtirok etishga chaqiruv bor edi. == Mukofotlar va nominatsiyalar == * 2023 — «Yangi mavsum» onlayn kinoteatrlar festivali: «Eng kutilgan serial» mukofoti; * 2023 — «Sobytiye goda» mukofoti: «Yilning aktyori» nominatsiyasida (Ivan Yankovskiy); * 2023 — «Fashion New Year Awards 2023»: «Yilning aktyor yutug'i» nominatsiyasida; * 2024 — «Oq fil» mukofoti: «Eng yaxshi serial» nominatsiyasida g'olib; * 2024 — «Kiber Best» nashri mukofoti: «Eng yaxshi rus seriali»; * 2024 — «Katta raqam» mukofoti: «O'z ishlab chiqarishning original filmlari va seriallari» kategoriyasida; * 2024 — Internet-kontent milliy mukofoti: «Avlod ovozi» (yoshlar aktyorlik ansambliyiga); * 2024 — «Eng yaxshi onlayn-serial (yetti va undan ko'p seriya)» nominatsiyasida; * 2024 — IX mukofot tahririyatining «Yilning hodisasi» sovg'asi; * 2024 — «KinoReporter» jurnalining mukofoti: «Yilning hiti» nominatsiyasida; * 2024 — «Eng yaxshi dialoglar» nominatsiyasida; * 2025 — «TEFI» mukofoti to'rtta nominatsiyada: «Dramatik serial», «Serial ssenariynavisi», «Serial rejissyori» va «Serial produseri». == Manbalar == {{Manbalar}} [[Kategoriya:2023-yil teleseriallar]] [[Kategoriya:Rus teleseriallar]] [[Kategoriya:Kriminal seriallar]] 33wq52ecmknl0ogp64ayvx7ygs4kzp6 Dono Boboxonova 0 1000138 5999741 5996842 2026-04-20T19:12:04Z Mukhammadrasul Isakov 215746 /* Biografiyasi */Aktrisaning teatr sahnasida yaratgan obrazlari maqolaga qoʻshildi 5999741 wikitext text/x-wiki {{Aktyor bilgiqutisi | Ismi = Dono Boboxonova | Asl ismi = Danisiya Dayanovna Boboxonova | tasvir =Dono Boboxonova.webp | eni = | Imzo = | Tugʻilgan paytidagi ismi = | Tavalludi sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1946|11|20}} | Tavalludi joyi = {{Tavallud joyi|Uygʻur (tuman)}}, [[Olmaota viloyati]]<ref name="hordiq">{{veb manbasi |url=https://hordiq.uz/2024/01/13/qozogistonda-tugilgan-uzbek-sanati-vakillari-foto/ |sarlavha=Қозоғистонда туғилган ўзбек санъати вакиллари (+фото) |familiya= |ism= |sana=13.01.2024 |vebsayt=hordiq.uz |til= |qaralgan sana=12.02.2024 |iqtibos= |arxivsana=2024-01-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240114022512/https://hordiq.uz/2024/01/13/qozogistonda-tugilgan-uzbek-sanati-vakillari-foto/ }}</ref>, [[Qozogʻiston SSR]], [[SSSR]] | Vafoti sanasi = | Fuqaroligi = {{SSSR}} → {{UZB}} | Kasbi = [[aktrisa]] | Faoliyat yillari = 1968-yildan | otasi = | onasi = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | qarindoshlari = | Yoʻnalish = | Mukofotlari = {{Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist}} {{ Doʻstlik ordeni}} | imdb_id = | Sayt = |vafot_sana={{vafot sanasi va yoshi|2026|04|15|1946|11|20}}|vafot_joyi={{Vafot etgan joyi|Toshkent}}, [[Oʻzbekiston]]|fuqaroligi={{UZB}}|kasbi=[[aktrisa]]}} '''Dono (Danisiya) Dayanovna Boboxonova''' ([[1946-yil]] [[20-noyabr]], [[Uygʻur (tuman)|Uygʻur tumani]], [[Olmaota viloyati]], [[Qozogʻiston SSR]], [[SSSR]] — [[2026-yil]] [[15-aprel]], [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]) – oʻzbek va sovet teatr va kino aktrisasi. [[Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist]] (1996). [[Abror Hidoyatov nomidagi oʻzbek davlat drama teatri]]ning yetakchi aktyorlaridan biri. == Biografiyasi == Danisiya Dayanovna Boboxonova 1946-yil 20-noyabrda [[Qozogʻiston SSR]]da tugʻilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://muzaffar.uz/tabriklar/2838-dono-boboxonovaga-tabrik.html |sarlavha=Доно Бобохонова (Данисия Даяновна Бабаханова)га табрик!|website=Muzaffar.uz |qaralgan sana=27-dekabr 2023-yil}}</ref>. 1970-yil Aleksandr Nikolayevich Ostrovskiy nomidagi Toshkent davlat teatr-rassomlik institutining (hozirda [[Mannon Uygʻur nomidagi Toshkent davlat sanʼat instituti]]) musiqali teatr aktyorligi boʻlimini tamomlagan. Aktyorlik faoliyatini 1968-yilda „Yosh gvardiya“ teatrida (hozirda [[Abror Hidoyatov nomidagi oʻzbek davlat drama teatri]]da) boshlagan<ref name="Kino">{{veb manbasi |url=https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/post/315691/bio/ |website=Kino-teatr.ru |sarlavha=Дана Бабаханова |qaralgan sana=26-dekabr 2023-yil |language=ru |deadlink=no}}</ref>. 1996-yili „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist“ faxriy unvoni bilan taqdirlangan<ref name="Lex">{{veb manbasi|url=https://lex.uz/docs/-2379551|website=Lex.uz|sarlavha=O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 26.08.1996 yildagi PF-1546-son|sana=1996-yil 16-avgust|qaralgan sana=26-dekabr 2023-yil|deadlink=no}}</ref>. Danisiya Babaxanovaning teatr sahnasida ijro etgan rollari: “Diydor”da Oymomo, “O‘n sakkiz yoshligim”da Muhabbat, “Birinchi bo‘sa” Charos, “Uchinchi orzu” Vera, “U odam nima-yu, bu odam nima?” birinchi guvoh, “Qaytar dunyo”da Xatira, “Checha”da ona, “So‘nayotgan yulduzlar” Sonya, “Tinmasin soz” Rahima, “Assalomu alaykum, qizlar”da Anushaxonim, “Gunohkor avliyo”da Liza, “Otasining qizi”da Hakima, “Yoshlik – beboshlik”da Lazzat, “Qirol Lir”da saroy xonimi, “Ma’mura kampir”da Saltanat, “Buxoroi sharif”da Komiljon, “Alvon gul”da enaga, “Malika”da Farog‘at, “Saratondagi izg‘irin”da Mo‘tabar, “Non, qon, inson”da ona, “Hayot baribir go‘zal”da Bahriniso, “Zaharli hayot”da Sora, “Dovyurak Van Lao”da Daxey, “Kurash momo”da Kurash momo, “Ayajonlarim”da To‘tiniso, “Ayol” ona, “Baxt eshik qoqqanda”da Barno, “Farrosh kampirning tushlari” farrosh, “Eski muhabbat”da Ra’noxon, “Ayollar saltanati”da boshliq, “Bir sevgi rivoyati”da Ildizmomo, “Arosat iztirobi”da Mohiniso, “Besh so‘m”da Salbi, “Tog‘a-jiyanlar”da Asalxon, “Tashvishlanmang, onajon”da Daduna, "Romeo va Julyetta"da enaga va yana boshqa o‘nlab obrazlari orqali el suygan san’atkorga aylangan va xalqimiz dilidan munosib joy olgan ijodkordir. Kinoda ham o‘ziga xos turfa rollarni maromiga yetkazib ijro etgan: “Bozor ko‘rmagan yigit”da ona, “Arazlasang, o‘laman”da qaynona, “Chol va nabira”da Sobira, “Tilim qursin”da sovchi va boshqalar shular jumlasidandir. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{stub}} {{tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Dono, Boboxonova}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik aktyorlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar]] 34iar596v5lsqv2b0ee4i2z36n1y7zw Hisor bekligi 0 1019546 5999971 4029613 2026-04-21T08:44:46Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999971 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik |Rang1 = {{Rang/Oʻzbekiston}} |Tasvir = Административные центры бекств Бухарского эмирата по состоянию на начало XX века.jpg |Tasvir sarlavhasi = XX asr boshlarida Buxoro amirligi bekliklarining maʼmuriy markazlari |Oʻzbekcha nomi = Hisor bekligi |Asl nomi = {{lang-tg|Бекигарии Ҳисор}} |Gerb = |Bayroq = |Gerb kengligi = |Bayroq kengligi = |Gerb taʼrifi = |Bayroq taʼrifi = |Mamlakat = [[File:Flag_of_the_Emirate_of_Bukhara.svg|35px|]] [[Buxoro amirligi]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |type = |sathi = |CoordScale = |Madhiya = |Maqomi = |Tegishli hudud = |Tarkibida = |Markazi = [[Hisor (Tojikiston)|Hisor]] |Yirik shahari = |Yirik shaharlari = |Asos solingan = |Bekor qilingan = 1920 |Rahbari = |Rahbar ismi = |Rahbari2 = |Rahbar ismi2 = |YAIM = |YAIM yil = |YAIM oʻrin = |YAIM jon boshiga = |YAIM jon boshiga oʻrinda = |Til = |Tillar = |Aholi = |Roʻyxatga olingan yil = |Aholi foizi = |Aholi oʻrinda = |Zichligi = |Zichlig oʻrinda = |Millatlar tarkibi = |Dinlar tarkibi = |Maydoni = |Maydon foizi = |Yer maydoni = |Yuqori balandligi = |Oʻrtacha balandligi = |Quyi balandligi = |Kengligi = |Uzunligi = |Xarita = |Xarita oʻlchami = |Maʼmuriy birlik xaritasi = |Xarita oʻlchami ае = |Soat mintaqasi = |Qisqacha = |ISO = |FIPS = |Telefon kodi = |Pochta indeksi = |Internet domeni = |Avtomobil raqami kodi = |Sayt = |Telegram rasmiy sahifasi = |Izoh = }} '''Hisor bekligi''' yoki '''Hisor viloyati''' ({{lang-tg|Бекигарии Ҳисор}}) – [[Buxoro amirligi]]dagi maʼmuriy birlik. Hozirgi [[Tojikiston]] hududiga toʻgʻri keladi. Maʼmuriy markazi [[Hisor (Tojikiston)|Hisor shahri]]. Hisor begi oʻz qoʻl ostidagi yerlarni amlokdor, mirob, amin kabi mahalliy amaldor va diniy rahnamolar yordamida boshqargan. Hisor bekligi oʻzining geografik joylashuviga koʻra [[Sharqiy Buxoro]]ning boshqa bekliklari orasida birinchi oʻrinni egallagan{{sfn|Искандаров|1962|p=15}}. == Geografiyasi == Hisor shimolda [[Turkiston general-gubernatorligi]], sharqda [[Qorategin bekligi|Qorategin]], janubi-sharqda [[Baljuvon bekligi|Baljuvon]], janubda [[Qoʻrgʻontepa bekligi|Qoʻrgʻontepa]], gʻarbda [[Denov bekligi|Denov bekliklari]] bilan chegaradosh boʻlgan{{sfn|Искандаров|1962|p=15—16}}. Aholi punktlari soni boʻyicha hozirgi Tojikiston va Gʻarbiy [[Pomir]]ning janubi-sharqiy tumanlari orasida birinchi oʻrinni [[Hisor vodiysi]] egallagan{{sfn|Искандаров|1962|p=20}}. == Tarixi == 19-asrning 2-yarmigacha hozirgi Tojikiston va Pomirning janubi-sharqiy hududlari [[Buxoro amirligi|Buxoro]], [[Qoʻqon xonligi|Qoʻqon]] va [[Qunduz xonligi|Qunduz]]-[[Badaxshon xonligi|Badaxshon]] hukmdorlarining koʻp marotaba hujumlariga qaramay, 19-asrning 70-80-yillarigacha yarim mustaqilligini saqlab qolgan. Rus chorizmidan farqli oʻlaroq, [[Afgʻoniston amirligi]]da ingliz mustamlakachilarining taʼsiri sezilarli darajada kuchaygach, bu hudud nihoyat qoʻshni davlatlarga boʻysundirildi{{sfn|Искандаров|1962|p=163}}. [[Fayl:Rezydencja „Bekowerach” - Hissar - 002071s.jpg|thumb|right|250px|Hisor qal’asi va Hisor beklarining qarorgohi. XV-XVII asrlarga oid obida.]] 19-asrning 2-yarmigacha hozirgi Tojikistonning janubi-sharqiy mintaqasiga hukmronlik qilish uchun eng koʻzga koʻringan daʼvogarlar Hisor bekligining yirik feodallari vakillari boʻlib, ular [[Shahrisabz bekligi|Shahrisabz]] va [[Kitob bekligi|Kitob]] beklarning yordami va qoʻllab-quvvatloviga tayanganlar. Shahrisabz va Kitob beklari ham oʻz navbatida hududlarini poytaxt Buxorodan bir muncha mustaqil idora qilganlar. Shu bilan birga, ular boshqa kichikroq bekliklar hukmdorlarini ham oʻzlariga boʻysundirishga uringanlar{{sfn|Искандаров|1962|p=161—162}}. Buxoro hukmdorlari Hisor vodiysiga bir necha bor hujumlar uyushtirdilar. Hisor bekligining Buxoro amirligiga boʻysunishi doimiy harakterga ega emas edi. Amirlik kuchsizlanishi bilanoq beklik mustaqillikka erishgan{{sfn|Искандаров|1962|p=163}}. [[Buxoro amiri]] faqat [[Rossiya imperiyasi]]ning har tomonlama yordami va qoʻllab-quvvatlovi bilan Tojikistonning janubi-sharqiy qismidagi asosiy viloyatlarni oʻz taʼsiriga toʻliq boʻysundirishga muvaffaq boʻldi, keyinchalik u [[Sharqiy Buxoro]] deb nomlandi{{sfn|Искандаров|1962|p=163}}. Beklikning yakuniy boʻysunishidan soʻng, qoida tariqasida, Hisor bekining lavozimini Buxoro amiriga eng yaqin boʻlgan oliy amaldorlardan boʻlgan shaxslar egallagan. Ular orasida eng tipik shaxs 1886-1906-yillarda Hisorda hukmronlik qilgan [[Amir Abdulahadxon|amir Sayyid Abdulahadxonning]] amakisi [[Ostanaqulbek]] edi{{sfn|Искандаров|1963|p=14}}. == Aholisi == Hozirgi Tojikiston va Gʻarbiy Pomir mintaqasida aholi zichligi boʻyicha Hisor vodiysi birinchi oʻrinni egallagan. Aholi [[Qoratogʻdaryo]] vodiysi boʻylab bir tekisda taqsimlanmagan{{sfn|Искандаров|1962|p=20}}. N. N. Pokotiloning toʻliq boʻlmagan maʼlumotlariga koʻra, Hisor bekligi Buxoro amirligiga qoʻshilganida uning aholisi 180 ming kishini tashkil qilgan. Biroq, bu maʼlumotlar sezilarli darajada kam baholandi. Bosh shtab ofitseri kapitan G. G. Liliyental „bu raqam haqiqatdan ancha past“ ekanligini aytdi{{sfn|Искандаров|1962|p=20}}. Eng yuqori aholi zichligi [[Dushanbe|Dushanbe amlokdorligida]], shuningdek, [[Kofarnihon]] va [[Vaxsh]] daryolari oraligʻida, [[Roʻdakiy tumani|Laqay]], Sultonrabod, [[Abdurahmon Jomiy tumani|Gʻozimalik]] va [[Esanboy jamoati|Sho'riyon]] amlokdorliklarida qayd etilgan{{sfn|Искандаров|1962|p=20}}. Hisor vodiysida [[tojiklar]] koʻproq boʻlgan, bundan tashqari u yerda [[oʻzbeklar]] yashagan{{sfn|Искандаров|1962|p=28}}. == Madaniyati == [[Fayl:Мадрасаи кӯҳна. Қалъаи Ҳисор (3).jpg|thumb|right|250px|Madrasayi koʻhna. Hisor qal’asi]] [[Fayl:Мадрасаи нав. Қалъаи Ҳисор.jpg|thumb|right|250px|Madrasayi nav. Hisor qal’asi]] [[Fayl:Ҳалқаи дар. Осорхонаи Қалъаи Ҳисор.jpg|right|250px|Hisor qal’asi darvozasi]] == Iqtisodiyoti == Hisor vodiysi [[Sharqiy Buxoro]]ning iqtisodiy markazi sanalgan{{sfn|Искандаров|1962|p=15}}. Uch xil turdagi feodal soliq turi boʻlgan: mehnat, oziq-ovqat va pul koʻrinishida. Sharqiy Buxoro bekliklaridan Hisorda pul koʻrinishidagi soliq keng tarqalgan{{sfn|Искандаров|1962|p=100}}. === Sanoati === Hisor vodiysida [[Temir rudalari|temir rudasi]] qazib olingan{{sfn|Искандаров|1962|p=15}}. === Qishloq xoʻjaligi === Hisor vodiysi dehqonchilikning rivojlangani bilan ajralib turgan. Madaniy ekinlar orasida sholi muhim oʻrin tutgan{{sfn|Искандаров|1962|p=15}}. Shu munosabat bilan [[Katta oʻyin (siyosat)|Katta oʻyinda]] qatnashgan ingliz sayyohi va tadqiqotchisi leytenant [[Alexander Burnes|Byorns]]: „Hisor yaxshi sugʻoriladi va sholi koʻp hosil beradi“, deb yozgan{{sfn|Искандаров|1962|p=42}}. Beklikda [[Amlok yerlar|amlok]], mulk va [[vaqf]] yerlari bilan bir qatorda boʻsh yerlar va yaylovlardan ham ommaviy foydalanish amalga oshirilgan{{sfn|Искандаров|1962|p=88}}. Obigʻarm daryosining yuqori oqimida joylashgan Qorateginning gʻarbiy qismi, asosan, Hisor viloyatida chorvachilik uchun yozgi oromgoh sifatida foydalanilgan{{sfn|Искандаров|1962|p=23}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == * {{книга|автор=Искандаров Б. И.|заглавие=Восточная Бухара и Памир во второй половине XIX в.|часть=I|ответственный=Раджабов С. А.|место=Душанбе|издательство=АН Таджикской ССР|год=1962|allpages=357|ref=Искандаров}} * {{книга|автор=Искандаров Б. И.|заглавие=Восточная Бухара и Памир во второй половине XIX в.|часть=II|ответственный=Раджабов С. А.|место=Душанбе|издательство=АН Таджикской ССР|год=1963|allpages=352|ref=Искандаров}} {{Buxoro amirligi bekliklari}} [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] [[Turkum:Buxoro xonligi]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] [[Turkum:Tojikiston tarixi]] [[Turkum:Afgʻoniston tarixi]] [[Turkum:Hisor beklari|*]] [[Turkum:Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi]] 5ydclwdnxzqypg3y3a7fuhor7yehpe1 5999972 5999971 2026-04-21T08:45:06Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999972 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik |Rang1 = {{Rang/Oʻzbekiston}} |Tasvir = Административные центры бекств Бухарского эмирата по состоянию на начало XX века.jpg |Tasvir sarlavhasi = XX asr boshlarida Buxoro amirligi bekliklarining maʼmuriy markazlari |Oʻzbekcha nomi = Hisor bekligi |Asl nomi = {{lang-tg|Бекигарии Ҳисор}} |Gerb = |Bayroq = |Gerb kengligi = |Bayroq kengligi = |Gerb taʼrifi = |Bayroq taʼrifi = |Mamlakat = [[File:Flag_of_the_Emirate_of_Bukhara.svg|35px|]] [[Buxoro amirligi]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |type = |sathi = |CoordScale = |Madhiya = |Maqomi = |Tegishli hudud = |Tarkibida = |Markazi = [[Hisor (Tojikiston)|Hisor]] |Yirik shahari = |Yirik shaharlari = |Asos solingan = |Bekor qilingan = 1920 |Rahbari = |Rahbar ismi = |Rahbari2 = |Rahbar ismi2 = |YAIM = |YAIM yil = |YAIM oʻrin = |YAIM jon boshiga = |YAIM jon boshiga oʻrinda = |Til = |Tillar = |Aholi = |Roʻyxatga olingan yil = |Aholi foizi = |Aholi oʻrinda = |Zichligi = |Zichlig oʻrinda = |Millatlar tarkibi = |Dinlar tarkibi = |Maydoni = |Maydon foizi = |Yer maydoni = |Yuqori balandligi = |Oʻrtacha balandligi = |Quyi balandligi = |Kengligi = |Uzunligi = |Xarita = |Xarita oʻlchami = |Maʼmuriy birlik xaritasi = |Xarita oʻlchami ае = |Soat mintaqasi = |Qisqacha = |ISO = |FIPS = |Telefon kodi = |Pochta indeksi = |Internet domeni = |Avtomobil raqami kodi = |Sayt = |Telegram rasmiy sahifasi = |Izoh = }} '''Hisor bekligi''' yoki '''Hisor viloyati''' ({{lang-tg|Бекигарии Ҳисор}}) – [[Buxoro amirligi]]dagi maʼmuriy birlik. Hozirgi [[Tojikiston]] hududiga toʻgʻri keladi. Maʼmuriy markazi [[Hisor (Tojikiston)|Hisor shahri]]. Hisor begi oʻz qoʻl ostidagi yerlarni amlokdor, mirob, amin kabi mahalliy amaldor va diniy rahnamolar yordamida boshqargan. Hisor bekligi oʻzining geografik joylashuviga koʻra [[Sharqiy Buxoro]]ning boshqa bekliklari orasida birinchi oʻrinni egallagan{{sfn|Искандаров|1962|p=15}}. == Geografiyasi == Hisor shimolda [[Turkiston general-gubernatorligi]], sharqda [[Qorategin bekligi|Qorategin]], janubi-sharqda [[Baljuvon bekligi|Baljuvon]], janubda [[Qoʻrgʻontepa bekligi|Qoʻrgʻontepa]], gʻarbda [[Denov bekligi|Denov bekliklari]] bilan chegaradosh boʻlgan{{sfn|Искандаров|1962|p=15—16}}. Aholi punktlari soni boʻyicha hozirgi Tojikiston va Gʻarbiy [[Pomir]]ning janubi-sharqiy tumanlari orasida birinchi oʻrinni [[Hisor vodiysi]] egallagan{{sfn|Искандаров|1962|p=20}}. == Tarixi == 19-asrning 2-yarmigacha hozirgi Tojikiston va Pomirning janubi-sharqiy hududlari [[Buxoro amirligi|Buxoro]], [[Qoʻqon xonligi|Qoʻqon]] va [[Qunduz xonligi|Qunduz]]-[[Badaxshon xonligi|Badaxshon]] hukmdorlarining koʻp marotaba hujumlariga qaramay, 19-asrning 70-80-yillarigacha yarim mustaqilligini saqlab qolgan. Rus chorizmidan farqli oʻlaroq, [[Afgʻoniston amirligi]]da ingliz mustamlakachilarining taʼsiri sezilarli darajada kuchaygach, bu hudud nihoyat qoʻshni davlatlarga boʻysundirildi{{sfn|Искандаров|1962|p=163}}. [[Fayl:Rezydencja „Bekowerach” - Hissar - 002071s.jpg|thumb|right|250px|Hisor qal’asi va Hisor beklarining qarorgohi. XV-XVII asrlarga oid obida.]] 19-asrning 2-yarmigacha hozirgi Tojikistonning janubi-sharqiy mintaqasiga hukmronlik qilish uchun eng koʻzga koʻringan daʼvogarlar Hisor bekligining yirik feodallari vakillari boʻlib, ular [[Shahrisabz bekligi|Shahrisabz]] va [[Kitob bekligi|Kitob]] beklarning yordami va qoʻllab-quvvatloviga tayanganlar. Shahrisabz va Kitob beklari ham oʻz navbatida hududlarini poytaxt Buxorodan bir muncha mustaqil idora qilganlar. Shu bilan birga, ular boshqa kichikroq bekliklar hukmdorlarini ham oʻzlariga boʻysundirishga uringanlar{{sfn|Искандаров|1962|p=161—162}}. Buxoro hukmdorlari Hisor vodiysiga bir necha bor hujumlar uyushtirdilar. Hisor bekligining Buxoro amirligiga boʻysunishi doimiy harakterga ega emas edi. Amirlik kuchsizlanishi bilanoq beklik mustaqillikka erishgan{{sfn|Искандаров|1962|p=163}}. [[Buxoro amiri]] faqat [[Rossiya imperiyasi]]ning har tomonlama yordami va qoʻllab-quvvatlovi bilan Tojikistonning janubi-sharqiy qismidagi asosiy viloyatlarni oʻz taʼsiriga toʻliq boʻysundirishga muvaffaq boʻldi, keyinchalik u [[Sharqiy Buxoro]] deb nomlandi{{sfn|Искандаров|1962|p=163}}. Beklikning yakuniy boʻysunishidan soʻng, qoida tariqasida, Hisor bekining lavozimini Buxoro amiriga eng yaqin boʻlgan oliy amaldorlardan boʻlgan shaxslar egallagan. Ular orasida eng tipik shaxs 1886-1906-yillarda Hisorda hukmronlik qilgan [[Amir Abdulahadxon|amir Sayyid Abdulahadxonning]] amakisi [[Ostanaqulbek]] edi{{sfn|Искандаров|1963|p=14}}. == Aholisi == Hozirgi Tojikiston va Gʻarbiy Pomir mintaqasida aholi zichligi boʻyicha Hisor vodiysi birinchi oʻrinni egallagan. Aholi [[Qoratogʻdaryo]] vodiysi boʻylab bir tekisda taqsimlanmagan{{sfn|Искандаров|1962|p=20}}. N. N. Pokotiloning toʻliq boʻlmagan maʼlumotlariga koʻra, Hisor bekligi Buxoro amirligiga qoʻshilganida uning aholisi 180 ming kishini tashkil qilgan. Biroq, bu maʼlumotlar sezilarli darajada kam baholandi. Bosh shtab ofitseri kapitan G. G. Liliyental „bu raqam haqiqatdan ancha past“ ekanligini aytdi{{sfn|Искандаров|1962|p=20}}. Eng yuqori aholi zichligi [[Dushanbe|Dushanbe amlokdorligida]], shuningdek, [[Kofarnihon]] va [[Vaxsh]] daryolari oraligʻida, [[Roʻdakiy tumani|Laqay]], Sultonrabod, [[Abdurahmon Jomiy tumani|Gʻozimalik]] va [[Esanboy jamoati|Sho'riyon]] amlokdorliklarida qayd etilgan{{sfn|Искандаров|1962|p=20}}. Hisor vodiysida [[tojiklar]] koʻproq boʻlgan, bundan tashqari u yerda [[oʻzbeklar]] yashagan{{sfn|Искандаров|1962|p=28}}. == Madaniyati == [[Fayl:Мадрасаи кӯҳна. Қалъаи Ҳисор (3).jpg|thumb|right|250px|Madrasayi koʻhna. Hisor qal’asi]] [[Fayl:Мадрасаи нав. Қалъаи Ҳисор.jpg|thumb|right|250px|Madrasayi nav. Hisor qal’asi]] [[Fayl:Ҳалқаи дар. Осорхонаи Қалъаи Ҳисор.jpg|right|250px|Hisor qal’asi darvozasi]] == Iqtisodiyoti == Hisor vodiysi [[Sharqiy Buxoro]]ning iqtisodiy markazi sanalgan{{sfn|Искандаров|1962|p=15}}. Uch xil turdagi feodal soliq turi boʻlgan: mehnat, oziq-ovqat va pul koʻrinishida. Sharqiy Buxoro bekliklaridan Hisorda pul koʻrinishidagi soliq keng tarqalgan{{sfn|Искандаров|1962|p=100}}. === Sanoati === Hisor vodiysida [[Temir rudalari|temir rudasi]] qazib olingan{{sfn|Искандаров|1962|p=15}}. === Qishloq xoʻjaligi === Hisor vodiysi dehqonchilikning rivojlangani bilan ajralib turgan. Madaniy ekinlar orasida sholi muhim oʻrin tutgan{{sfn|Искандаров|1962|p=15}}. Shu munosabat bilan [[Katta oʻyin (siyosat)|Katta oʻyinda]] qatnashgan ingliz sayyohi va tadqiqotchisi leytenant [[Alexander Burnes|Byorns]]: „Hisor yaxshi sugʻoriladi va sholi koʻp hosil beradi“, deb yozgan{{sfn|Искандаров|1962|p=42}}. Beklikda [[Amlok yerlar|amlok]], mulk va [[vaqf]] yerlari bilan bir qatorda boʻsh yerlar va yaylovlardan ham ommaviy foydalanish amalga oshirilgan{{sfn|Искандаров|1962|p=88}}. Obigʻarm daryosining yuqori oqimida joylashgan Qorateginning gʻarbiy qismi, asosan, Hisor viloyatida chorvachilik uchun yozgi oromgoh sifatida foydalanilgan{{sfn|Искандаров|1962|p=23}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == * {{книга|автор=Искандаров Б. И.|заглавие=Восточная Бухара и Памир во второй половине XIX в.|часть=I|ответственный=Раджабов С. А.|место=Душанбе|издательство=АН Таджикской ССР|год=1962|allpages=357|ref=Искандаров}} * {{книга|автор=Искандаров Б. И.|заглавие=Восточная Бухара и Памир во второй половине XIX в.|часть=II|ответственный=Раджабов С. А.|место=Душанбе|издательство=АН Таджикской ССР|год=1963|allpages=352|ref=Искандаров}} {{Buxoro amirligi bekliklari}} [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] [[Turkum:Buxoro xonligi]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] [[Turkum:Tojikiston tarixi]] [[Turkum:Afgʻoniston tarixi]] [[Turkum:Hisor beklari|*]] l55r8earqg1b1cop2ajucrrg03nk9fk Baljuvon bekligi 0 1019592 5999966 4029604 2026-04-21T08:41:42Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999966 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik |Rang1 = {{Rang/Oʻzbekiston}} |Tasvir = Административные центры бекств Бухарского эмирата по состоянию на начало XX века.jpg |Tasvir sarlavhasi = XX asr boshlarida Buxoro amirligi bekliklarining maʼmuriy markazlari |Oʻzbekcha nomi = Baljuvon bekligi |Asl nomi = {{lang-tg|Бекигарии Балҷувон}} |Gerb = |Bayroq = |Gerb kengligi = |Bayroq kengligi = |Gerb taʼrifi = |Bayroq taʼrifi = |Mamlakat = [[File:Flag_of_the_Emirate_of_Bukhara.svg|35px|]] [[Buxoro amirligi]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |type = |sathi = |CoordScale = |Madhiya = |Maqomi = |Tegishli hudud = |Tarkibida = |Markazi = [[Baljuvon]] |Yirik shahari = |Yirik shaharlari = |Asos solingan = |Bekor qilingan = 1920 |Rahbari = |Rahbar ismi = |Rahbari2 = |Rahbar ismi2 = |YAIM = |YAIM yil = |YAIM oʻrin = |YAIM jon boshiga = |YAIM jon boshiga oʻrinda = |Til = |Tillar = |Aholi = |Roʻyxatga olingan yil = |Aholi foizi = |Aholi oʻrinda = |Zichligi = |Zichlig oʻrinda = |Millatlar tarkibi = |Dinlar tarkibi = |Maydoni = |Maydon foizi = |Yer maydoni = |Yuqori balandligi = |Oʻrtacha balandligi = |Quyi balandligi = |Kengligi = |Uzunligi = |Xarita = |Xarita oʻlchami = |Maʼmuriy birlik xaritasi = |Xarita oʻlchami ае = |Soat mintaqasi = |Qisqacha = |ISO = |FIPS = |Telefon kodi = |Pochta indeksi = |Internet domeni = |Avtomobil raqami kodi = |Sayt = |Telegram rasmiy sahifasi = |Izoh = }} '''Baljuvon bekligi''' yoki '''Baljuvon viloyati''' ({{lang-tg|Бекигарии Балҷувон}}) – [[Buxoro amirligi]]dagi maʼmuriy birlik. Hozirgi [[Tojikiston]] hududiga toʻgʻri keladi. Maʼmuriy markazi [[Baljuvon]] shahri. Baljuvon begi oʻz qoʻl ostidagi yerlarni amlokdor, mirob, amin kabi mahalliy amaldor va diniy rahnamolar yordamida boshqargan. == Tarixi == [[Sharqiy Buxoro]] [[Buxoro amirligi]]ga qoʻshib olingandan soʻng Baljuvon beklikka aylantirildi va bu yerda tez orada „buxorocha tartib“ joriy etildi. Amir tomonidan tayinlangan beklar butun maʼmuriy hokimiyatni oʻz qoʻllarida toʻplashdi{{sfn|Искандаров|1963|p=11}}. === Vose qoʻzgʻoloni === {{Asosiy maqola|Vose qoʻzgʻoloni}} 1887—1888-yillarda [[Sharqiy Buxoro]]da Vose boshchiligida dehqonlar qoʻzgʻoloni boʻlib oʻtadi. Qoʻzgʻolonga ogʻir soliqlar, qurgʻoqchilikdan keyin ekinlarning nobud boʻlishi va xalqning ogʻir iqtisodiy ahvoli sabab boʻladi. Qoʻzgʻolon vaqtida Abdulqodir Baljuvon begi edi. U [[Hisor bekligi|Hisor begi]] [[Ostanaqulbek]] yordamida qoʻzgʻolon bostiriladi. Qoʻzgʻolon rahbari Vose [[Shahrisabz]]da [[Amir Abdulahadxon]] tarafidan qatl ettiriladi<ref>{{OʻzME manba|maqola=[[Vose qoʻzgʻoloni]]|jild=2}}</ref>. == Aholisi == Aholi zichligi boʻyicha [[Hisor bekligi|Hisor]] va [[Koʻlob bekligi|Koʻlob bekliklaridan]] keyin Baljuvon bekligi oʻrin egallagan. [[Fargʻona viloyati (Rossiya imperiyasi)|Fargʻona viloyati]] gubernatori [[Georgiy Arandarenko]]ning maʼlum qilishicha, Baljuvonda Koʻlobga nisbatan kamroq aholi yashagan{{sfn|Искандаров|1962|p=21—22}}. == Iqtisodiyoti == Baljuvon bekligida, asosan, [[Yaxsuv]] daryosi boʻyida sugʻoriladigan dalalarning katta maydoni mavjud boʻlib, chorvachilikni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar boʻlgan{{sfn|Искандаров|1962|p=15}}{{sfn|Искандаров|1962|p=109}}. 1896—1917-yillarda beklik hududida rus kon muhandisi va tadbirkor A. P. Juravko-Pokorskiyning korxonasi ishlagan, u yerda mahalliy va rus fuqarolari mehnat qilgan{{sfn|Искандаров|1963|p=252}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == * {{книга|автор=Искандаров Б. И.|заглавие=Восточная Бухара и Памир во второй половине XIX в.|часть=I|ответственный=Раджабов С. А.|место=Душанбе|издательство=АН Таджикской ССР|год=1962|allpages=357|ref=Искандаров}} * {{книга|автор=Искандаров Б. И.|заглавие=Восточная Бухара и Памир во второй половине XIX в.|часть=II|ответственный=Раджабов С. А.|место=Душанбе|издательство=АН Таджикской ССР|год=1963|allpages=352|ref=Искандаров}} {{Buxoro amirligi bekliklari}} [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] [[Turkum:Buxoro xonligi]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] [[Turkum:Tojikiston tarixi]] [[Turkum:Afgʻoniston tarixi]] [[Turkum:Baljuvon bekligi|*]] [[Turkum:Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi]] r8m70jkququ7kuujps1pdogw0rzcmzf Ilyos Afandiyev 0 1039700 5999733 4455469 2026-04-20T18:35:52Z InternetArchiveBot 58913 2 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 5999733 wikitext text/x-wiki {{AT}} {{Yozuvchi bilgiqutisi | ismi = Ilyas Afandiyev | tasvir = Stamps of Azerbaijan, 2014-1157.jpg | izoh = | tavallud_sanasi = {{Birth date|1914|5|26|df=y}} | tavallud_joyi = [[Fuzuli Tumani]], [[Ozarbayjan]] | vafot_sanasi = {{Death date and age|1996|10|3|1914|5|26|df=y}} | vafot_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjan]] | bolalari = [[Elchin Afandiyev]] va Timuchin Afandiyev| }} '''Ilyos Muhammad o'g'li Afandiyev''' ( {{Lang-az|Əfəndiyev İlyas Məhəmməd oğlu}}) [[ozarbayjon]] va [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] yozuvchisi, Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1940), Ozarbayjonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1960), Ozarbayjon Davlat mukofoti laureati (1972) <ref name="dm1972">[http://www.anl.az/down/he_serencamlar.pdf Ədəbiyyat, incəsənət və arxitektura sahəsində 1972-ci il Azərbaycan SSR Dövlət mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan KP MK-nın və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 1972-ci il tarixli '''Qərarı'''] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200116071306/http://www.anl.az/down/he_serencamlar.pdf |date=2020-01-16 }} — '''anl.az'''</ref> va Ozarbayjon xalq yozuvchisi (1979)<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2012-02-21 |title=ЭФЕНДИ́ЕВ, Ильяс Магомед оглы |publisher=news.az |url=http://feb-web.ru/feb/kle/kle-abc/ke8/ke8-9884.htm}}</ref><ref name="30.07.1979">[http://www.anl.az/down/he_serencamlar.pdf Respublikanın ədəbiyyat xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 30 iyul 1979-cu il tarixli '''Fərmanı'''] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200116071306/http://www.anl.az/down/he_serencamlar.pdf |date=2020-01-16 }} — '''anl.az'''</ref>. == Biografiyasi == Ilyos Afandiyev 1914-yil 26-mayda [[Rossiya imperiyasi|Rossiya imperiyasining]] Karyagino shahrida (hozirgi [[Ozarbayjon]], [[Fuzuliy tumani]] ) tug‘ilgan. 1938-yilda [[Boku|Bokudagi]] Lenin nomidagi Ozarbayjon davlat pedagogika institutini tamomlagan. 1939-yilda uning "Letters from the village" to'plami nashrdan chiqdi. 1945-yilda uning “Serene nights” hikoyalar to‘plami nashr etildi. To'plamlar sovet ziyolilariga bag'ishlangan. Afandiyev hozirgacha sahnalashtirilgan psixologik mavzularni yorituvchi dramaturg sifatida ham qayd etildi. Romanlar, eskizlar va adabiy-tanqidiy maqolalar muallifi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=İlyas Əfəndiyev |publisher=adam.az |url=http://www.adam.az/az.php?subaction=showfull&id=1209045684&archive=&start_from=&ucat=20,48&}}</ref>. Afandiyev 1996-yil 3-oktabrda Bokuda vafot etdi va shahardagi Faxriy xiyobonga dafn qilindi. === Drammalari === * Expectation (1940) * Bright ways (1947) * Spring floods (1948) * The Atayevs’ family (1954) * You are always with me (1965) * My guilt (1969) * A devil came from a fiery desert * A chandelier for ten mantas * Believe in us * I can’t forget (1968) * Erased diaries (1970) * The song stayed in the mountains (1971) * Weird boy (1973) * Voice coming from the gardens (1976) * [[Xurshidbonu Notavon|Khurshidbanu Natavan]] (1980) * In the crystal palace * Shaikh Khiyabani (1986) * Our strange destiny (1988) * Sweethearts coupling in the hell (1989) * A single [[Jiyda|oleaster]] tree (1991) * Sensible and mad men (1992) * The ruler and a girl (1994)<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=İlyas Əfəndiyev |publisher=azerbaijans.com |url=http://www.azerbaijans.com/content_1046_az.html}}</ref> === Romanlari === * [[Tol|Willow]] channel (1958) * [[Cornus mas|Cornel]] bridge (1960) * Three friends beyond mountains (1964) * Plane tree of khan * Fairy tale of [[:en:Bulbul|bulbul]] and Valeh (1976-1978) * Old man, don’t look back (1980) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Sovet yozuvchilari]] [[Turkum:Ozarbayjon adabiy tanqidchilari]] [[Turkum:Ozarbayjonlik yozuvchilar]] [[Turkum:1996-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1914-yilda tugʻilganlar]] pggn4bntqewpb1wwpjkd0bg91hby276 Karabörk (Çanakçı) 0 1040748 5999442 5420842 2026-04-20T12:12:42Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Giresun viloyati qishloqlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999442 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Karabörk|province=Giresun|district=Çanakçı|population_total=745|population_as_of=2022|coordinates={{coord|40|53|N|39|02|E|region:TR|display=inline,title}}|elevation_m=310|postal_code=28815|area_code=0454}}'''Karabörk''' [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Giresun (viloyat)|Giresun viloyati]] [[Çanakçı tumani|Canakci tumaniga]] qarashli qishloq<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.</ref>. Aholisi 745 nafar (2022)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=13 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Giresun viloyati qishloqlari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] [[Turkum:Turkiya geografiyasiga oid chala maqolalar]] 3e7etejvif636i5wj56ly8oirhdxbni 5999443 5999442 2026-04-20T12:12:49Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya geografiyasiga oid chala maqolalar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999443 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Karabörk|province=Giresun|district=Çanakçı|population_total=745|population_as_of=2022|coordinates={{coord|40|53|N|39|02|E|region:TR|display=inline,title}}|elevation_m=310|postal_code=28815|area_code=0454}}'''Karabörk''' [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Giresun (viloyat)|Giresun viloyati]] [[Çanakçı tumani|Canakci tumaniga]] qarashli qishloq<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.</ref>. Aholisi 745 nafar (2022)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=13 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Giresun viloyati qishloqlari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 4qm3acx2g7map6equshtxeczt41kuzh Kadiköy 0 1041937 5999445 5420514 2026-04-20T12:13:10Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999445 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=Mart 2024}} {{Orphan|date=Mart 2024}} {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=municipality|name=Kadıköy|province=Yalova|district=Yalova|population_total=9543|population_as_of=2022|image_skyline=|image_caption=|coordinates={{coord|40|37|N|29|14|E|region:TR|display=inline,title}}|population_footnotes=<ref name=tuik/>|elevation_m=5|postal_code=77210|area_code=0226}}'''Kadiköy''' – Turkiyaning [[Yalova (viloyat)|Yalova viloyati]] Yalova tumanidagi shaharcha<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Belde Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2023-03-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 22 May 2023.</ref>. Aholisi 9,543 nafar (2022)<ref name="tuik">{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=22 May 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] [[Turkum:Yalova tumani shaharlari]] ch6nmsm5o0hbjsvn0b3tsomis1t7qo3 Muhiddin Poʻlatov 0 1078697 5999864 4553103 2026-04-21T06:58:07Z ~2026-24509-75 260447 2025 5999864 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Olim bilgiqutisi | ismi = Poʻlatov Muhiddin Egamberdiyevich | tasvir = Po'latov_Muhiddin_Egamberdiyevich.jpg | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1978|01|03}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Ishtixon tumani}}, Samarqand viloyati | fuqaroligi = Oʻzbekiston | ish_joylari = [[Samarqand iqtisodiyot va servis instituti]] | ilmiy_darajasi = Iqtisodiyot fanlari doktori | ilmiy_unvoni = Professor }} '''Poʻlatov Muhiddin Egamberdiyevich''' – 1978-yil, [[Samarqand viloyati]], [[Ishtixon tumani]]<nowiki/>da tugʻilgan. [[Samarqand iqtisodiyot va servis instituti]] rektori. == Mehnat faoliyati == * 1998-1999 yy. – Xususiy aksiyadorlik tijorat Xif bank amaliyot boʻlimi birinchi toifali mutaxassisi, hisobchisi * 1999-2000 yy. – [[Fideliti-RAM]] mas’uliyati cheklangan jamiyati bosh buxgalteri * 2000-2002 yy. – [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] oʻquv boʻlimi nazoratchisi * 2002-2003 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti buxgalteriya hisobi kafedrasi katta oʻqituvchisi * 2002-2005 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti aspiranti * 2005-2007 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti sirtqi taʼlim boʻlimi boshligʻi muovini * 2007-2008 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti qurilish direksiyasi direktori * 2008-2008 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti innovatsion taʼlim texnologiyalari markazi direktori * 2009-2010 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti oʻquv-uslubiy boshqarma boshligʻi * 2010-2011 yy. – [[Toshkent tibbiyot akademiyasi]] moliya va iqtisodiyot ishlar boʻyicha prorektori * 2011-2011 yy. – Oʻzbekiston Respublikasi [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi]] ilmiy-tadqiqot faoliyatini muvofiqlashtirish boshqarmasi bosh mutaxassisi * 2011-2016 yy. – Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi kadrlar boshkarmasi boshligʻi * 2016-2016 yy. – [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Oʻzbekiston milliy universiteti]] iqtisodiyot fakulteti dekani * 2016-2016 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti buxgalteriya hisobi va audit fakulteti dekani * 2016-2017 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti ilmiy ishlar boʻyicha prorektori{{Manba?}} * 2017 y. – 2025 yy. – Samarqand iqtisodiyot va servis instituti rektori<ref>{{Veb manbasi |url=https://sies.uz/#/pagesView/rektor |sarlavha=https://sies.uz/#/pagesView/rektor}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Samarqand iqtisodiyot va servis instituti]] [[Turkum:Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari]] [[Turkum:Samarqand universitetlari professor-o‘qituvchilari]] hxwyxbg6tlt5zyoj8zluk8b8myrfnko 5999865 5999864 2026-04-21T06:58:43Z ~2026-24509-75 260447 hv 5999865 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Olim bilgiqutisi | ismi = Poʻlatov Muhiddin Egamberdiyevich | tasvir = Po'latov_Muhiddin_Egamberdiyevich.jpg | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1978|01|03}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Ishtixon tumani}}, Samarqand viloyati | fuqaroligi = Oʻzbekiston | ish_joylari = [[Samarqand iqtisodiyot va servis instituti]] | ilmiy_darajasi = Iqtisodiyot fanlari doktori | ilmiy_unvoni = Professor }} '''Poʻlatov Muhiddin Egamberdiyevich''' – 1978-yil, [[Samarqand viloyati]], [[Ishtixon tumani]]<nowiki/>da tugʻilgan. [[Samarqand iqtisodiyot va servis instituti]] rektori. == Mehnat faoliyati == * 1998-1999 yy. – Xususiy aksiyadorlik tijorat Xif bank amaliyot boʻlimi birinchi toifali mutaxassisi, hisobchisi * 1999-2000 yy. – [[Fideliti-RAM]] mas’uliyati cheklangan jamiyati bosh buxgalteri * 2000-2002 yy. – [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] oʻquv boʻlimi nazoratchisi * 2002-2003 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti buxgalteriya hisobi kafedrasi katta oʻqituvchisi * 2002-2005 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti aspiranti * 2005-2007 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti sirtqi taʼlim boʻlimi boshligʻi muovini * 2007-2008 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti qurilish direksiyasi direktori * 2008-2008 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti innovatsion taʼlim texnologiyalari markazi direktori * 2009-2010 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti oʻquv-uslubiy boshqarma boshligʻi * 2010-2011 yy. – [[Toshkent tibbiyot akademiyasi]] moliya va iqtisodiyot ishlar boʻyicha prorektori * 2011-2011 yy. – Oʻzbekiston Respublikasi [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi]] ilmiy-tadqiqot faoliyatini muvofiqlashtirish boshqarmasi bosh mutaxassisi * 2011-2016 yy. – Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi kadrlar boshkarmasi boshligʻi * 2016-2016 yy. – [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Oʻzbekiston milliy universiteti]] iqtisodiyot fakulteti dekani * 2016-2016 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti buxgalteriya hisobi va audit fakulteti dekani * 2016-2017 yy. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti ilmiy ishlar boʻyicha prorektori{{Manba?}} * 2017 y. – h.v. – Samarqand iqtisodiyot va servis instituti rektori<ref>{{Veb manbasi |url=https://sies.uz/#/pagesView/rektor |sarlavha=https://sies.uz/#/pagesView/rektor}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Samarqand iqtisodiyot va servis instituti]] [[Turkum:Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari]] [[Turkum:Samarqand universitetlari professor-o‘qituvchilari]] 4nhtf7jmqggl3lnt4rmi97qgiujvyrl Turkum:Turkiyaning metropolitan tuman munisipalitetlari 14 1080076 5999491 4195994 2026-04-20T12:24:50Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999491 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Turkiya munisipalitetlari]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari| Metropolitan tuman]] j8p590rjfd3o2vjrbkwzyvn1se9gjen Uzunada 0 1080909 5999545 4374028 2026-04-20T13:13:08Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Orollar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999545 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2024 |foydalanuvchi=Divergent08 |mavzu=Uzunada|mavzu2= |mavzu3= |mamlakat=Turkiya |mamlakat2= |mamlakat3= }} [[Image:Karaburun Peninsula.png|300px|thumb|Turkiyaning gʻarbiy tomonidagi Karaburun yarim orolining xaritasi. Uzunada — Izmir koʻrfazining chap tomonida joylashgan orol.]] '''Uzunada''' yoki '''Uzun ada''' (tarjimasi: uzun orol) — [[Turkiya]]ning gʻarbiy sohilida joylashgan [[Izmir|Izmir koʻrfaziga]] kirish joyidagi orol. Hududi 26,8 km<sup>2</sup>. U Gʻarbda Turkiyaning [[Karaburun]] yarim oroli, sharqda [[Foça]] tumani orasida joylashgan. Orol Turkiyada toʻrtinchi, [[Egey dengizi]] boʻyicha esa uchinchi yirik orol hisoblanadi. Nomlari bir qancha boʻlib, qadimda nomi ''Drymoussa'' (Δρυμούσσα) deb atalgan<ref>{{kitob manbasi |title="Turkey's Statistical Yearbook 2013" |publisher=Turkish Statistical Institute |url=https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0022025.pdf |accessdate=2014. p. 7.}}</ref>. Keyinchalik ''Makronisi'' (uzun orol) hamda ''Englezonisi'' (inglizlar oroli) deb ham yunonchada nomlangan<ref>{{yangiliklar manbasi |first1=(article in Turkish re island ownership, notes prior name of "Englezonisi (İngilizlerin adası)") |title=UZUNADA KİMİN?|url=http://www.yeniasir.com.tr/yasam/2012/11/16/uzunada-kimin |publisher=Yeni Asır (article in Turkish re island ownership, notes prior name of "Englezonisi (İngilizlerin adası)")|date=16 Nov 2012}}</ref>. Enclazomenisi nomi qadimgi shahardan, Clazomenae esa qarama-qarshi tomonidagi [[qirgʻoq]] nomidan olib qoʻyilgan<ref>{{veb manbasi |title=US GeoNames database |url=http://geonames.nga.mil/ggmagaz/}}</ref>. Janubiy tomonida bir nechta kichik orollar boʻlib, [[Yassıca]] oroli ham shu jumlaga kiradi, uni ''Chustan'' oroli deb ham atashadi<ref>{{veb manbasi |title=Mediterranean Pilot, Volume 4 |url=https://books.google.com/books?id=ADqwAAAAMAAJ&pg=PA191 |accessdate=pp. 191-92 (4th ed. 1908)}}</ref>. Uzunada soʻzi Turkiyaning boshqa Egey dengizi [[sohil]]idagi orollarining nomida ham mavjud. Hozirda [[harbiy harakatlar]] tufayli Uzunadaga tashrif buyurish aholi uchun taqiqlangan<ref>{{veb manbasi |title=US GeoNames database |url=US GeoNames database}}</ref>. == Tarixi == Tarixiy hujjatlarda Uzunada nomini tarixchi [[Thucydides]] tomonidan [[Peloponnes urushi|Peloponnes]] urushi 20-yilidagi kuchli shamol boʻlganida [[Sparta (davlat)|spartalik]] [[navarx]] [[Astyochus]] kemalarini sakkiz kun shu orolga qoʻygani haqida eslab oʻtilgan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Thucydides, 8.31 |url=http://www.classicpersuasion.org/pw/thucydides/thucydides-passages.php?pleaseget=8.31-35 |agency=(" He was himself carried to Phocaea and Cymè, and the remainder of the fleet put into the islands, Marathussa, Pelè, and Drymussa, which lie off Clazomenae. There, being detained eight days by the weather, they spoiled and destroyed part of the property of the Clazomenians which had been deposited in the islands") |access-date=2024-04-07 |archive-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190727200649/http://www.classicpersuasion.org/pw/thucydides/thucydides-passages.php%3Fpleaseget%3D8.31-35 |url-status=dead }}</ref>. [[File:Stamp Long Island 1916 1 2d on 20pa.jpg|thumb|Britaniya tomonidan Uzunadani bosib olgani uchun chiqarilgan marka koʻrinishi, 1916-yil, Usmonlilar imperiyasi.]] Milodddan avvalgi 188-yilda [[Apamea shartnomasi]] tuzilib, orol [[Klazomena]] shahri tasarrufiga oʻtkazilgan<ref>{{kitob manbasi |title=A Dictionary of Greek and Roman Geography, Volume 1 |url=https://books.google.com/books?id=wB0QAAAAYAAJ&pg=PA632 |accessdate=p. 632 (1872)}}</ref><ref>{{kitob manbasi |title=Pinkerton, John |url=https://books.google.com/books?id=HWEOAAAAQAAJ&pg=PA653 |accessdate=p. 653 (1811)}}</ref>. 1914-yilga kelib bu hududda 2000 ga yaqin [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonlilar]] istiqomat qilgan. Ammo XIX asrda [[inglizlar]] ham orolga daʼvogarlik qilishgan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Turkish Island Romance |url=Turkish Island Romance, |accessdate=10 December 1926, Page 1 |agency=Akaroa Mail and Banks Peninsula Advertiser, Volume LI, Issue 5241, 10 December 1926, Page 1 (reprinted from The London Times)}}</ref>. [[Birinchi jahon urushi]] davrida [[Birlashgan Qirollik|Britaniyaning]] [[Oʻrta yer dengizi|Oʻrta Yer dengizi floti]] 1916-yilda orolni egallab oladi va nomini Chustan deb oʻzgartiradi. Ular bu yerda [[pochta markalari]] chiqara boshlaydi<ref>{{kitob manbasi |title=Stamp Collectors will be Kept Busy |publisher=The Tomahawk |url=http://navsource.org/archives/08/pdf/0836045k.pdf}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |title=SMALL ISLANDS IN THE NEAR EAST |url=http://www.filatelia.fi/articles/neareast.html#long |accessdate=22 May 2015 |agency=PHILATELIC EXPERTS}}</ref>. [[Gretsiya]] va Turkiya oʻrtasida aholi almashinuvidan keyin orolning koʻpchilik aholisi [[Magnesia]]dagi [[Nea Ionia]]ga koʻchib oʻtgan<ref>{{veb manbasi |title="Εγγλεζονήσι, πολιτιστικός σύλλογος Νέας Ιωνίας Μαγνησίας |url=http://www.eglezonissi.greatnow.com/ |website=http://www.eglezonissi.greatnow.com/ |accessdate=2013-07-16. |arxivsana=2013-07-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130716023407/http://www.eglezonissi.greatnow.com/ }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Manzarali joylar]] [[Turkum:Turkiya orollari]] [[Turkum:Egey orollari]] [[Turkum:Izmir orollari]] 34015y8dttykj8c4p494pd3jmnrifpl Foydalanuvchi munozarasi:Umidjon Mamarasulov 3 1085893 5999750 5321444 2026-04-20T21:36:38Z Komilkhuja 95036 [[VP:TOʻM|TOʻM]]: [[:Gulsanam Xasanova]] sahifasi tezda oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi 5999750 wikitext text/x-wiki {{Hello}} == "MASHINASOZLIK" ILMIY-TEXNIKA JURNALI == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:"MASHINASOZLIK" ILMIY-TEXNIKA JURNALI]]“ maqolasi [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:U2|U2]]: Test sahifa“) binoan oʻchirildi. Agar maqolani qoidalarga mos keladi, deb oʻylasangiz, [[Vikipediya:Tiklashga|mana bu sahifada]] soʻrov qoldirishingiz yoki [[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara sahifamda]] xabar qoldirishingiz mumkin. Rahmat. [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 13:03, 20-Aprel 2024 (UTC) :nega asossiz ravishda o‘chirdingiz? [[Maxsus:Contributions/95.214.210.188|95.214.210.188]] 13:09, 20-Aprel 2024 (UTC) == [[:Umidjon Mamarasulov]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi == <div class="afd-notice"> <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Umidjon Mamarasulov]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Umidjon Mamarasulov]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz. Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 08:15, 6-Iyul 2024 (UTC) </div> == [[:Malika Yusupova]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi == <div class="afd-notice"> <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Malika Yusupova]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Malika Yusupova]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz. Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Axadjon1|Axadjon1]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Axadjon1|munozara]]) 16:14, 8-Iyul 2024 (UTC) </div> == Masjidlar == Salom, siz yaratgan [[Abdusalom xoji jome masjidi]], [[Yorqishloq jome masjidi]] va shunga o'xshash masjidlar haqida maqola yaratyapsiz va har doim qaysidur masjid rasmini barchasiga ishlatyapsiz. Bunaqasi ketmaydi, boshqa joyga oid rasmni umuman boshqa joyda ishlatmang! '''[[User:Mrshaxas|<span style="color:orange;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:green">Mr</span><span style="color:blue">Shaxa</span><span style="color:red">s</span>]]''' [[User talk:Mrshaxas|<sup>#Munozaracha</sup>]] 17:09, 2024-yil 5-oktyabr (UTC) :@[[Foydalanuvchi:Mrshaxas|Mrshaxas]] e'tibor uchun rahmat. Rasmlarni bugun o‘zgartirib qoyaman. [[Maxsus:Contributions/95.214.211.131|95.214.211.131]] 01:41, 2024-yil 6-oktyabr (UTC) ::Yaxshi! Ko'pini olib tashlagandim. Agarda mos suratlari bo'lsa qo'shib qo'ysangiz ham bo'ladi. '''[[User:Mrshaxas|<span style="color:orange;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:green">Mr</span><span style="color:blue">Shaxa</span><span style="color:red">s</span>]]''' [[User talk:Mrshaxas|<sup>#Munozaracha</sup>]] 14:06, 2024-yil 6-oktyabr (UTC) == Mualliflik huquqlarini buzmang! == Hormang! [[Oʻzbekiston parlament saylovi (2019)]] kabi maqolalaringizda [[Vikipediya:Mualliflik huquqlarining buzilishi|mualliflik huquqlari buzilgan]]. Shuning uchun maqola tezda oʻchirildi. Bu qatʼiyan man etiladi. Qoidalarni buzishda davom etsangiz, sizga qarshi keskin chora koʻriladi. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]</sup> 20:13, 2024-yil 5-noyabr (UTC) :@[[Foydalanuvchi:Nataev|Nataev]] hech qanday mualliflik huquqi buzilmagan [[Maxsus:Contributions/95.214.210.108|95.214.210.108]] 09:18, 2024-yil 7-noyabr (UTC) ::Bu kim? IP adresdan emas, hisobingizga kirib, keyin javob bering. Masalan, [https://uz.wikipedia.org/wiki/O%CA%BBzbekiston_parlament_saylovi_%282019%29 mana bu] maqolangizda kamida 67 foiz mualliflik huquqlari buzilgan. Yana takrorlasangiz, bloklanasiz. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]</sup> 12:42, 2024-yil 7-noyabr (UTC) == [[:Nasiba Mamaraimova]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi == <div class="afd-notice"> <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Nasiba Mamaraimova]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Nasiba Mamaraimova]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz. Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 18:11, 2024-yil 23-noyabr (UTC) </div> == [[:Gulistan Orazimbetova]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi == <div class="afd-notice"> <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Gulistan Orazimbetova]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Gulistan Orazimbetova]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz. Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 18:11, 2024-yil 23-noyabr (UTC) </div> == „[[:Gulsanam Xasanova]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Gulsanam Xasanova]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:U10|U10]]: Reklama“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Komilkhuja|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Komilkhuja|Komilkhuja]] 21:36, 2026-yil 20-aprel (UTC) 40bz1qqaj28c13u8nnatpesllvxnowq 5999754 5999750 2026-04-21T00:25:35Z ~2026-24394-34 260403 /* „Gulsanam Xasanova“ sahifasi tezda oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi */ Javob 5999754 wikitext text/x-wiki {{Hello}} == "MASHINASOZLIK" ILMIY-TEXNIKA JURNALI == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:"MASHINASOZLIK" ILMIY-TEXNIKA JURNALI]]“ maqolasi [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:U2|U2]]: Test sahifa“) binoan oʻchirildi. Agar maqolani qoidalarga mos keladi, deb oʻylasangiz, [[Vikipediya:Tiklashga|mana bu sahifada]] soʻrov qoldirishingiz yoki [[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara sahifamda]] xabar qoldirishingiz mumkin. Rahmat. [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 13:03, 20-Aprel 2024 (UTC) :nega asossiz ravishda o‘chirdingiz? [[Maxsus:Contributions/95.214.210.188|95.214.210.188]] 13:09, 20-Aprel 2024 (UTC) == [[:Umidjon Mamarasulov]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi == <div class="afd-notice"> <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Umidjon Mamarasulov]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Umidjon Mamarasulov]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz. Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 08:15, 6-Iyul 2024 (UTC) </div> == [[:Malika Yusupova]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi == <div class="afd-notice"> <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Malika Yusupova]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Malika Yusupova]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz. Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Axadjon1|Axadjon1]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Axadjon1|munozara]]) 16:14, 8-Iyul 2024 (UTC) </div> == Masjidlar == Salom, siz yaratgan [[Abdusalom xoji jome masjidi]], [[Yorqishloq jome masjidi]] va shunga o'xshash masjidlar haqida maqola yaratyapsiz va har doim qaysidur masjid rasmini barchasiga ishlatyapsiz. Bunaqasi ketmaydi, boshqa joyga oid rasmni umuman boshqa joyda ishlatmang! '''[[User:Mrshaxas|<span style="color:orange;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:green">Mr</span><span style="color:blue">Shaxa</span><span style="color:red">s</span>]]''' [[User talk:Mrshaxas|<sup>#Munozaracha</sup>]] 17:09, 2024-yil 5-oktyabr (UTC) :@[[Foydalanuvchi:Mrshaxas|Mrshaxas]] e'tibor uchun rahmat. Rasmlarni bugun o‘zgartirib qoyaman. [[Maxsus:Contributions/95.214.211.131|95.214.211.131]] 01:41, 2024-yil 6-oktyabr (UTC) ::Yaxshi! Ko'pini olib tashlagandim. Agarda mos suratlari bo'lsa qo'shib qo'ysangiz ham bo'ladi. '''[[User:Mrshaxas|<span style="color:orange;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:green">Mr</span><span style="color:blue">Shaxa</span><span style="color:red">s</span>]]''' [[User talk:Mrshaxas|<sup>#Munozaracha</sup>]] 14:06, 2024-yil 6-oktyabr (UTC) == Mualliflik huquqlarini buzmang! == Hormang! [[Oʻzbekiston parlament saylovi (2019)]] kabi maqolalaringizda [[Vikipediya:Mualliflik huquqlarining buzilishi|mualliflik huquqlari buzilgan]]. Shuning uchun maqola tezda oʻchirildi. Bu qatʼiyan man etiladi. Qoidalarni buzishda davom etsangiz, sizga qarshi keskin chora koʻriladi. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]</sup> 20:13, 2024-yil 5-noyabr (UTC) :@[[Foydalanuvchi:Nataev|Nataev]] hech qanday mualliflik huquqi buzilmagan [[Maxsus:Contributions/95.214.210.108|95.214.210.108]] 09:18, 2024-yil 7-noyabr (UTC) ::Bu kim? IP adresdan emas, hisobingizga kirib, keyin javob bering. Masalan, [https://uz.wikipedia.org/wiki/O%CA%BBzbekiston_parlament_saylovi_%282019%29 mana bu] maqolangizda kamida 67 foiz mualliflik huquqlari buzilgan. Yana takrorlasangiz, bloklanasiz. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]</sup> 12:42, 2024-yil 7-noyabr (UTC) == [[:Nasiba Mamaraimova]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi == <div class="afd-notice"> <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Nasiba Mamaraimova]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Nasiba Mamaraimova]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz. Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 18:11, 2024-yil 23-noyabr (UTC) </div> == [[:Gulistan Orazimbetova]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi == <div class="afd-notice"> <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Gulistan Orazimbetova]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Gulistan Orazimbetova]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz. Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 18:11, 2024-yil 23-noyabr (UTC) </div> == „[[:Gulsanam Xasanova]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Gulsanam Xasanova]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:U10|U10]]: Reklama“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Komilkhuja|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Komilkhuja|Komilkhuja]] 21:36, 2026-yil 20-aprel (UTC) :@[[Foydalanuvchi:Komilkhuja|Komilkhuja]] qanday qilib reklama deb atayapsiz? Bu hech qanday reklama emasku [[Maxsus:Contributions/&#126;2026-24394-34|&#126;2026-24394-34]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&#126;2026-24394-34|talk]]) 00:25, 2026-yil 21-aprel (UTC) rxpxht2w9b6aavq4y9zt2bfc6nuj3fz Mezraa (Doğanyol) 0 1098785 5999587 4285828 2026-04-20T13:32:59Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya mahallalari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999587 wikitext text/x-wiki   '''Mezraa''' — Malatya viloyatining Doğanyol tumanidagi mahalla. == Tarixi == Qishloq avval [[Turkiya hududiy boʻlinishi|maʼmuriy boʻlinma]] boʻlgan, 2012-yilgi qonun oʻzgarishidan keyin mahallaga aylandi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha= "O‘n to‘rtta viloyatda shahar hokimliklari tashkillash va yigirma yetti tuman tashkil etish, hamda ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartishlar kiritish to‘g‘risida”gi qonun|url=https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6360.pdf |nashriyot=Resmigazete.gov.tr |sana=2012-yil 12-noyabr |qaralgan sana=2024-yil 27-aprel|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200804092840/https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6360.pdf |arxivsana=2020-yil 4-avgust}}</ref>. == Hudud aholisi == {| class="wikitable" width="250" ! colspan="3" |'''Yillar kesimida mahalla aholisining statistikasi''' |- | align="center" | 2019-yil | align="right" | 53 kishi |- | align="center" | 2018-yil | align="right" | 62 kishi |- | align="center" | 2017-yil | align="right" | 50 kishi |- | align="center" | 2016-yil | align="right" | 54 kishi |- | align="center" | 2015-yil | align="right" | 48 kishi |- | align="center" | 2014-yil | align="right" | 52 kishi |- | align="center" | 2013-yil | align="right" | 58 kishi |- | align="center" | 2012-yil | align="right" | 65 kishi |- | align="center" | 2011-yil | align="right" | 54 kishi |- | align="center" | 2010-yil | align="right" | 59 kishi |- | align="center" | 2009-yil | align="right" | 61 kishi |- | align="center" | 2008-yil | align="right" | 61 kishi |- | align="center" | 2007-yil | align="right" | 65 kishi |} == '''Manba''' == # {{Manbalar}} [[Turkum:Dog'anyo'l]] [[Turkum:Dog'anyo'l mahallalari]] [[Turkum:Turkiya mahallalari]] oix6xf6oni9rrvsvtlktmibmh4lu1te 5999588 5999587 2026-04-20T13:33:16Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Malatya viloyati aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999588 wikitext text/x-wiki   '''Mezraa''' — Malatya viloyatining Doğanyol tumanidagi mahalla. == Tarixi == Qishloq avval [[Turkiya hududiy boʻlinishi|maʼmuriy boʻlinma]] boʻlgan, 2012-yilgi qonun oʻzgarishidan keyin mahallaga aylandi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha= "O‘n to‘rtta viloyatda shahar hokimliklari tashkillash va yigirma yetti tuman tashkil etish, hamda ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartishlar kiritish to‘g‘risida”gi qonun|url=https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6360.pdf |nashriyot=Resmigazete.gov.tr |sana=2012-yil 12-noyabr |qaralgan sana=2024-yil 27-aprel|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200804092840/https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6360.pdf |arxivsana=2020-yil 4-avgust}}</ref>. == Hudud aholisi == {| class="wikitable" width="250" ! colspan="3" |'''Yillar kesimida mahalla aholisining statistikasi''' |- | align="center" | 2019-yil | align="right" | 53 kishi |- | align="center" | 2018-yil | align="right" | 62 kishi |- | align="center" | 2017-yil | align="right" | 50 kishi |- | align="center" | 2016-yil | align="right" | 54 kishi |- | align="center" | 2015-yil | align="right" | 48 kishi |- | align="center" | 2014-yil | align="right" | 52 kishi |- | align="center" | 2013-yil | align="right" | 58 kishi |- | align="center" | 2012-yil | align="right" | 65 kishi |- | align="center" | 2011-yil | align="right" | 54 kishi |- | align="center" | 2010-yil | align="right" | 59 kishi |- | align="center" | 2009-yil | align="right" | 61 kishi |- | align="center" | 2008-yil | align="right" | 61 kishi |- | align="center" | 2007-yil | align="right" | 65 kishi |} == '''Manba''' == # {{Manbalar}} [[Turkum:Dog'anyo'l]] [[Turkum:Dog'anyo'l mahallalari]] [[Turkum:Turkiya mahallalari]] [[Turkum:Malatya viloyati aholi punktlari]] gl8pznm7qfxuxrzgvpkqaobsxxn539t Orollar, Eskishahar 0 1098866 5999529 4285596 2026-04-20T12:56:02Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999529 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Adalar_porsuk1.JPG|right|thumb| Orollardan ko'rinishi]] '''Adalar ya'ni Orollar,''' [[Eskishehir|Eskishahardagi]] Otaturk ko'chasidan o'tuvchi ko'prik va Ko'prikboshi ko'prigi o'rtasidagi Porsuk oqimi qirg'og'ida joylashgan kichik hududga berilgan nom. == '''Tarixi''' == 3 katta mavzeni birlashtiradigan: Shoir Fuzuliy, Otaturk ko'chalari va Porsuk irmog'i orasidagi joylashgan hudud qadim zamonlarda shaharning taniqli oilalaridan biriga tegishli bo'lgan. Tub aholi tomonidan "'''Yalaman oroli'''" deb nomlangan. Keyinchalik ushbu mintaqaning Badger chekkasida sayohat va ko'ngilochar hududga aylantirilgandan so'ng, uning nomi "'''Adalar'''" ya'ni "'''Orollar'''" deb atala boshlandi. Bu shaharchada ya'ni Porsuk chekkasida 1960-yillarda yozgi kinoteatrlar keyinchalik, 1970-yillarda kazinolar, 1980-yillarda istirohat bogʻlari odamlar bilan gavjum bo'lgan. Keyinchalik,1980-yillarning oxiriga kelib, istirohat bogʻlari oʻz oʻrnini kafelarga boʻshatib, orollar sayrgohga aylangan. 1980-yillarning oxirigacha Porsukning bu qismida qayiqlar ijaraga berilgan. Daryo sanoat ob'yektlarining kimyoviy chiqindilari va shahar [[Kanalizatsiya|oqova]] suvlari bilan ifloslanganidan so‘ng qayiqda sayr qilish tizimi bekor qilingan va shaharga katta zarar berayotgan kanalizatsiya infratuzilmasi tugatilgan. Biroz vaqt o'tib daryo qayta tiklandi. Daryo qayta tiklanganidan keyin ham bu an’ana qaytmadi. So'nggi yillarda amalga oshirilgan obodonlashtirish va ko'kalamzorlashtirish ishlari sabab Porsukning shahar markazidan o'tadigan qismida [[Gondola|gondollar]], shahar odamlari va tashrif buyurayotgan mehmonlarga diqqatga sazovor joylarni tomosha qilish uchun qayiqlar qatnovi yo'lga qo'yildi. Bundan tashqari, bugungi kunda Eskishehir avtovokzalining ro'parasida Kent Park nomli istirohat bog'i qurib bitkazildi. Bog' ichida Porsuk oqimining bir tarmog'ida sun'iy hovuz va plyaj yaratilgan.<gallery> Fayl:Veduta_Eskisehir.jpg|link=Dosya:Veduta_Eskisehir.jpg Fayl:Fiume2_Eskisehir.jpg|link=Dosya:Fiume2_Eskisehir.jpg|alt='''Kasım 2006, Porsuk Çayı|2006-yil noyabr, Porsuk irmog'i''' </gallery> == '''Havolalar''' == * Shifokorlar ko'chasi * [http://www.yigithan.com/panoramics.asp Eskishehir orollarining keng panoramali fotosuratlari] 3-noyabr 2013-yilda tahrirlangan [[Turkum:Orollar]] [[Turkum:Turkiya orollari]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] rcb90vp8ibwp2bvf3wokyeabk4v7t53 Foydalanuvchi munozarasi:HACKER GAMER Z7 3 1100052 5999863 4289315 2026-04-21T06:56:27Z ~2026-24553-45 260445 /* DLS 26 */ yangi mavzu 5999863 wikitext text/x-wiki {{Hello}} [[Foydalanuvchi:ShohjahonSobirov|<span style="font-family:Old English Text MT;color:#000000;background-color:#fafafa;text-align:center;">Programmer</span>]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:ShohjahonSobirov|munozara]]) 05:55, 2-May 2024 (UTC) == DLS 26 == 100k coins 100k gems [[Maxsus:Contributions/&#126;2026-24553-45|&#126;2026-24553-45]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&#126;2026-24553-45|talk]]) 06:56, 2026-yil 21-aprel (UTC) kmh2ndv7rtbaq4q3znzeg58bpj88lk9 Sivas qatliomi 0 1112105 5999538 4594277 2026-04-20T13:06:23Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999538 wikitext text/x-wiki '''Sivas qatliomi''', '''Sivas qirgʻini''', '''Sivas voqealari''', '''Madimak qirgʻini''' yoki '''Madimak voqealari''' – 1993-yil 2-iyulda [[Sivas]]da oʻtkazilgan [[Pir Sulton Abdal festivali]] vaqtida [[islom fundamentalizmi|radikal islomchi]] guruh tomonidan Madimak mehmonxonasining yoqib yuborilishi oqibatida asosiy qismi [[Turkiya alaviylari|turk alaviylari]]dan boʻlgan 33 nafar [[yozuvchi]], [[shoir]]lar hamda [[faylasuf]]lar, mehmonxona xodimlarining oʻlimi hamda tutundan boʻgʻilib hushlarini yoʻqotishiga olib kelgan hodisa<ref name="euronews">{{veb manbasi |title=Sivas Katliamı'nın 30. yılı: Madımak Oteli'nde neler yaşandı? |url=https://tr.euronews.com/2023/07/02/sivas-katliaminin-26-yili-madimak-insanlik-tarihinde-kara-bir-leke |website=tr.euronews.com |accessdate=30-may 2024-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240530131622/https://tr.euronews.com/2023/07/02/sivas-katliaminin-26-yili-madimak-insanlik-tarihinde-kara-bir-leke |archivedate=2024-05-30 |date=2-iyul 2023-yil }}</ref>. Qatliom vaqtida tashqariga toʻplangan hujumchilardan 2 nafari halok boʻldi. Aholining koʻpchilik qismi politsiya va nazoratchilar qarshilik koʻrsatmay, qirgʻinga imkon bergan, degan fikrni yoqlaydi. Qirgʻinda ogʻir jarohatlar bilan qutulib qolgan yozuvchi va publitsist [[Aziz Nesin]] mojarolardan keyingi intervyuda oʻsha vaqtdagi Turkiya prezidenti [[Süleyman Demirel]] hamda koalitsiyon hukumat rahbarlari [[Tansu Çiller]] bilan [[Erdal İnönü]]ni qattiq qoralab, „Bir davlat bor, derdim men. Bir davlat bor, ishonish mumkin boʻlgan bir davlat. Yaxshimi-yomon, xato qiladimi-toʻgʻrimi – ammo davlat bor. Albatta, buning oldini oladi. Bunchalar toqat qilinmaydi, deb oʻylardim. Adashibman!“ degan<ref name="Pir1">{{veb manbasi |title=Pir Sultan Abdal Kültür Derneği | url = http://www.pirsultan.net/kategori.asp?KID=6&ID=56 |website=pirsultan.net|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160305110514/http://pirsultan.net/kategori.asp?id=56&kid=6 | archivedate= 5-mart 2016-yil |date= 18-iyun 2010-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|title= Aziz Nesin - Sivas Katliamı'ndan Sonra Yaptığı Basın Açıklaması | url = https://www.youtube.com/watch?v=R5a9n9IJKZg | website=youtube.com | archiveurl= https://web.archive.org/web/20210321145239/https://www.youtube.com/watch?v=R5a9n9IJKZg | archivedate= 21-mart 2021-yil}}</ref>. == Qatliom == [[Pir Sulton Abdal madaniyat jamiyati]] tomonidan uyushtirilgan Pir Sulton Abdal festivallari doirasida koʻplab sanʼatkorlar va ziyolilar oʻsha paytdagi Sivas gubernatori Ahmet Karabilginning maxsus mehmoni sifatida Sivasga kelishdi. Madaniyat markazi ichida qarama-qarshi guruh bilan kelib chiqqan tosh va tayoqlar bilan toʻqnashuv kuchayib ketmay turib politsiya tomonidan kuch bilan bostirildi<ref>{{veb manbasi |title=Sivas katliamı kurbanlarını anıyoruz |url=http://www.cnnturk.com/2009/turkiye/07/02/sivas.katliami.kurbanlarini.aniyoruz/533360.0/index.html |website=CNNturk |accessdate=11-iyun 2024-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304132235/http://www.cnnturk.com/2009/turkiye/07/02/sivas.katliami.kurbanlarini.aniyoruz/533360.0/index.html |archivedate=4-mart 2016-yil}}</ref>. Aziz Nesin tomonidan ''"Nega ming yillik Qur’onga ishonishim kerak? Shuning uchun men musulmon emasman"'' deya aytilgan soʻzlar gazetalarda aks-sado berib, voqeani yanada jadallashtirib, keskinlikni kuchaytirdi. Minglab odamlardan iborat muxolif guruh Madaniyat markazini tark etib, Hukumat maydoniga qaytib keldi. Hukumat saroyini toshboʻron qilib, shiorlar ayta boshlagan hujumchilar, soʻng Madimak mehmonxonasi yaqiniga yetib, „Shayton Aziz!“, „Sivas Azizning qabri boʻladi!“ shiorlari bilan shovqin koʻtarishda davom etdi. Bu kabi soʻzlardan soʻng davlat va rejimga qaratilgan „Dunyoviylik laʼnat boʻlsin!“, „Musulmon Turkiya!“, „Yashasin shariat!“ shiorlari yangradi<ref>{{veb manbasi |title=Madımak katliamının ardından hangi gazete ne yazmıştı? |url=https://t24.com.tr/haber/madimak-katliaminin-ardindan-hangi-gazete-ne-yazmisti,263080 |website=T24 |accessdate=11-iyun 2024-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140706122750/https://t24.com.tr/haber/madimak-katliaminin-ardindan-hangi-gazete-ne-yazmisti,263080 |archivedate=6-iyul 2014-yil |language=turkcha}}</ref>. Olomon dastlab Madimak mehmonxonasi oldidagi mashinalarga oʻt qoʻydi va mehmonxonani toshboʻron qildi. Mehmonxonadagilar qutqarilishni kutishgan. Hujumchilar hali Madimak mehmonxonasini yoqib yubormagan vaqtdayoq Aziz Nesin Anqaraga, Bosh vazir oʻrinbosari Erdal İnönüga qoʻngʻiroq qilib, ''„Bizni qutqaring“'' deb yordam soʻradi. Inönü esa ''„Xavotir olmang, kerakli chora-tadbirlarni boshladik“'' deb javob berdi. Ammo keyinroq Madimak mehmonxonasi pardalar va pastki qavatidagi buyumlari bilan birga yondirilgan. Hujumchilardan baʼzilari ''„Allohim, bu sening oloving! Ichkariga yubor!“, „Bu doʻzax olovi!“, „Shayton Aziz!“'' deganiga guvoh boʻlindi. Uzoq kutish sabab qarshi choralar koʻrilmagani tufayli mehmonxonadagi odamlarni qutqarib boʻlmadi. Oralarida [[Asım Bezirci]], [[Nesimi Çimen]], [[Muhlis Akarsu]], [[Metin Altıok]] ve [[Hasret Gültekin]] boʻlgan mehmonxonada qoʻnim topganlarning 35 nafari tutundan yonib yoki boʻgʻilib hayotdan koʻz yumdi. 51 kishi, jumladan Aziz Nesin ham, oʻz harakatlari bilan ogʻir tan jarohatlari olib qutulib qolgan. Oʻt oʻchiruvchi narvoni bilan yong‘indan qochmoqchi boʻlgan Aziz Nesin zinapoyadagi ofitser tomonidan kaltaklangan hamda zinapoyadan oʻt oʻchiruvchi mashina atrofida toʻplangan tajovuzkor olomon tomon itarilgan. Politsiya aralashuvi bilan boshidan yaralangan Aziz Nesin [[Linch sudi|linch]]ga urinishdan qutqarib qolindi. Jarohatlanganlar politsiya mashinalarida tibbiyot fakulteti kasalxonasiga yetkazilgan<ref>{{veb manbasi |title=28 Şubat Belgeseli - 1. Bölüm |url=https://www.youtube.com/watch?v=0WgMlVFljV4 |accessdate=11-iyun 2024-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200809043305/https://www.youtube.com/watch?v=0WgMlVFljV4 |archivedate=9-avgust 2020-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=Bir Mazlum'un 'feryad-ı isyan'ı |url= http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=36176&tarih=29/04/2002 |website=radikal.com.tr |publisher=Radikal Gazetesi |accessdate=11-iyun 2024-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208063042/http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=36176&tarih=29%2F04%2F2002 |archivedate=8-dekabr 2015-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=Can Dündar - "O" gün |url=http://www.youtube.com/watch?v=rMpA-qFmOOE |accessdate=11-iyun 2024-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703202716/http://www.youtube.com/watch?v=rMpA-qFmOOE&gl=US&hl=en |archivedate=3-iyul 2013-yil}}</ref>. Qatliom va tartibsizliklar natijasida 33 mehmon, 2 mehmonxona xodimi va 2 hujum qatnashchisi oʻldi. Kechasi mahalliy hukumat tomonidan eʼlon qilingan „2 kunlik komendantlik tartibi“ bilan harbiylar shaharda hukmronlik qildi. Iddaolardan biriga koʻra, Sivas qatliomi Maxsus kuchlar tomonidan rejalashtirilgan<ref>{{veb manbasi |title=Bu kadarını biz bile beklemiyorduk |url=https://www.sabah.com.tr/gundem/2011/07/02/bu-kadarini-biz-bile-beklemiyorduk |website=sabah.com.tr |accessdate=11-iyun 2024-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110703062831/https://www.sabah.com.tr/gundem/2011/07/02/bu-kadarini-biz-bile-beklemiyorduk |archivedate=3-iyul 2011-yil}}</ref>. === Qurbonlar === ==== Festival qatnashchilari ==== *[[Muhlis Akarsu]] - 45 yoshda, sanʼatkor<ref>{{kitob manbasi |title=Madımak Yangını Sivas Katliamı Davası |publisher=Ankara Barosu Yayınları |page=109-110}}</ref> * Muhibe Akarsu - 44 yoshda, Muhlis Akarsuning rafiqasi * Gülender Akça - 25 yoshda * [[Metin Altıok]] - 53 yoshda, shoir, yozuvchi, faylasuf * [[Mehmet Atay]] - 25 yoshda, jurnalist, fotograf sanatçısı * Sehergül Ateş - 30 yoshda * [[Behçet Sefa Aysan]] - 44 yoshda, shoir * Erdal Ayrancı - 35 yoshda * [[Asım Bezirci]] - 66 yoshda, tadqiqotchi, yozuvchi <ref>{{veb manbasi |title=Sivas 1993: Madımak Oteli'nde ne oldu? |url=http://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/07/150702_sivas_1993 |website=bbc.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160910133845/http://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/07/150702_sivas_1993 |archivedate=10-sentyabr 2016 |date=4-sentyabr 2016-yil}}</ref> * [[Belkıs Çakır]] - 18 yoshda * [[Serpil Canik]] - 19 yoshda * [[Muammer Çiçek]] - 26 yoshda, aktyor * [[Nesimi Çimen]] - 62 yoshda, shoir, sanʼatkor * [[Carina Cuanna Thuijs]] - 23 yoshda, niderlandiyalik akademik <ref>{{veb manbasi |title=Sivas'ta ne olmuştu? |url=https://t24.com.tr/yazarlar/ozge-mumcu/sivasta-ne-olmustu,4771 |website=T24 |accessdate=8-iyul 2024-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160414202632/https://t24.com.tr/yazarlar/ozge-mumcu/sivasta-ne-olmustu,4771 |archivedate=14-aprel 2016-yil |date=4-iyul 2020-yil}}</ref> * Serkan Doğan - 19 yoshda * [[Hasret Gültekin]] - 22 yoshda, shoir, sanʼatkor * Murat Gündüz - 22 yoshda * Gülsüm Karababa - 22 yoshda * [[Uğur Kaynar]] - 37 yoshda, shoir * [[Asaf Koçak]] - 35 yoshda, karikaturachi * Koray Kaya - 12 yoshda * Menekşe Kaya - 15 yoshda * Handan Metin - 20 yoshda * Sait Metin - 23 yoshda * Huriye Özkan - 22 yoshda * Yeşim Özkan - 20 yoshda * Ahmet Özyurt - 21 yoshda * Nurcan Şahin - 18 yoshda * Özlem Şahin - 17 yoshda * Asuman Sivri - 16 yoshda * Yasemin Sivri - 19 yoshda * [[Edibe Sulari]] - 40 yoshda, sanʼatkor * İnci Türk - 22 yoshda, Gazi universiteti Farmatsevtika fakulteti talabasi ==== Mehmonxona xodimlari ==== * Ahmet Öztürk - 21 yoshda * Kenan Yılmaz - 21 yoshda ==== Qatliom ishtirokchilari==== * Ahmet Turan Kılıç <ref>{{veb manbasi |title=Sivas Katliamı'nın faili Ahmet Turan Kılıç öldü |url=https://www.birgun.net/haber/sivas-katliami-nin-faili-ahmet-turan-kilic-oldu-352320 |website=birgun.net |accessdate=8-iyul 2024-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230626085835/https://www.birgun.net/haber/sivas-katliami-nin-faili-ahmet-turan-kilic-oldu-352320 |archivedate=26-iyun 2023-yil |language=turkcha |date=26-iyun 2023-yil}}</ref> * Hakan Türkgil <ref name="qatliomchilar">{{veb manbasi |title=Madımak Oteli’ni yakmaya gelen iki kişi, dokuz yıl sonra anıttan kaldırıldı |url=url=https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/madimak-otelini-yakmaya-gelen-iki-kisi-dokuz-yil-sonra-anittan-kaldirildi-1934680 |website=cumhuriyet.com |accessdate=8-iyul 2024-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230626085836/https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/madimak-otelini-yakmaya-gelen-iki-kisi-dokuz-yil-sonra-anittan-kaldirildi-1934680 |archivedate=26-iyun 2023-yil |language=turkcha |date=5-noyabr 2022-yil}}</ref> * Ahmet Alan <ref name="qatliomchilar"></ref> == Qoʻzgʻolondan keyingi voqealar == === Bayonotlar === Oʻsha vaqtdagi prezident [[Süleyman Demirel]] qirgʻinni == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Turkiya tarixi]] [[Turkum:Turkiyadagi qoʻzgʻolonlar]] f23jpdrng46x5za31s3xwk52ba71p4g Turkum:Yunon raqslari 14 1114368 5999564 4346547 2026-04-20T13:23:51Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Raqslar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999564 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Dance in Greece}} {{Cat main|Greek dances}} [[Turkum:Gretsiya musiqasi|raqslar]] [[Turkum:Gretsiya raqslari]] [[Turkum:Yevropa raqslari]] [[Turkum:Raqslar]] 725hfjy5nfp55jtou6pwrfmr04hbhb8 Isaura Palaea 0 1121058 5999599 5431101 2026-04-20T13:38:39Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999599 wikitext text/x-wiki [[File:Location of Isauria-Asia Minor Map, Classical Atlas, 1886, Keith Johnston.jpg|thumb|right|250px|Isaura Palaea joylashuvi]] '''Isaura Palaea''' ({{lang-grc|Ἴσαυρα Παλαιά|Isaura Palaia}}) — „Eski Isaura“ degan maʼnoni anglatadi va Izauropolis bilan bir xil geografik kenglikda joylashgan. Qadimda shahar hozirgi [[Turkiya]]ning janubidagi Likaoniyaning Isauria (Ἰsaria) tumanida hududida boʻlib, Bozqir yaqinida joylashgan. == Tarix == [[File:DAVIS(1879) p469 PLAN OF THE RUINES OF THE CITY OF ISAURA.jpg|thumbnail|300px|Isaura bosh rejasi (Davis, 1879)]] [[Rim]]liklar kelguniga qadar shahar, Toros togʻining etagida joylashgan Isauriansning kuchli mustahkamlangan shahri edi. [[Aleksandr]] vafotidan keyin [[Makedoniya]] regenti Perdikka tomonidan qamal qilingan, isavriyaliklar bu joyni yoqib yuborishgan va qoʻlga olishdan koʻra alangada vayron boʻlishini afzal bilishgan. Keyinchalik makedoniyaliklar tomonidan kul va xarobalar orasidan katta miqdorda eritilgan oltin topilgan<ref>{{cite book |last1= Rogers |first1= Clifford |date=June 2010 |title=The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology, Volume 1 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-1953-3403-6 |pages=42}}</ref>. Shahar qayta qurildi, lekin [[rim]]liklar Servilius Isaurikus tomonidan ikkinchi marta vayron qilingan va bundan buyon u xarobalar uyumi sifatida qolib ketgan. [[Strabon]]ning taʼkidlashicha, bu joy rimliklar tomonidan [[Galatiya]]dagi Amintasga berilgan. U Amintas tomonidan yangi joyda qayta qurilgan va Isaura Nea („Yangi Isaura“) deb nomlangan. 492—496-yillarda bu hudud [[imperator]] [[Anastasiya I]] va mahalliy qoʻzgʻolonchilar oʻrtasida Isauriya deb nomlanishi kerak edi. [[Saljuq]]iy turklari XI asr oxirida, [[Malazgirt jangi]]dan soʻng hududni oʻz nazoratiga olishga muvaffaq boʻldilar. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Turkiya tarixi]] [[Turkum:Qadimiy shaharlar]] c9erremc8u0m69iwzv78oot5gq0huad Halkapınar (Konya) 0 1123737 5999567 5419122 2026-04-20T13:24:23Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999567 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=metro district|name=Halkapınar|image_map=Konya location Halkapınar.PNG|map_caption=Map showing Halkapınar District in Konya Province|province=Konya|area_total_km2=605|population_total=3909|population_as_of=2022|leader_party=MHP|image_skyline=|image_caption=|website=|leader_name=Mehmet Bakkal|coordinates={{coord|37|26|06|N|34|11|19|E|region:TR_type:city|display=it}}|population_footnotes=<ref name=tuik/>|elevation_m=1160|postal_code=42980|area_code=0332}}'''Halkapınar''' [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Konya (viloyat)|Konya viloyatidagi]] munisipalitet va [[Turkiyaning tumanlari haqida|qishloq]]<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Büyükşehir İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>. Uning maydoni 605 ga teng&nbsp;km <sup>2</sup><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.harita.gov.tr/uploads/files-folder/il_ilce_alanlari.xlsx |sarlavha=İl ve İlçe Yüz ölçümleri |nashriyot=General Directorate of Mapping |qaralgan sana=19 September 2023}}</ref>, aholisi 3909 kishi (2022)<ref name="tuik">{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=19 September 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. == Tarkibi == Halkapinar tumanida 17 ta [[mahalla]] bor<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Mahalle] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>.   == Manbalar == == Tashqi havolalar == * [http://www.halkapinar.gov.tr/ Tuman hokimining rasmiy sayti] {{In lang|tr}} * [http://www.halkapinar.bel.tr/ Tuman hokimligining rasmiy sayti] {{In lang|tr}} {{Ahırlı|provname=Konya}} [[Turkum:Turkiyaning metropolitan tuman munisipalitetlari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] 77g4srb63d7engeobsdnh694zvlytbh Savur 0 1123815 5999548 5399818 2026-04-20T13:13:31Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999548 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=metro district|name=Savur|image_map=Mardin location Savur.PNG|map_caption=Map showing Savur District in Mardin Province|province=Mardin|area_total_km2=962|population_total=24821|population_as_of=2022|leader_party=|image_skyline=Savur crop-fm.jpg|image_caption=|website={{url|http://www.savur.bel.tr/}}|leader_name=|coordinates={{coord|37|32|15|N|40|53|21|E|format=dms|display=inline,title}}|population_footnotes=<ref name=tuik/>|elevation_m=|postal_code=|area_code=0482}} [[Fayl:Stewr.jpg|thumb| Savur]] '''Savur''' ( {{Lang-syr|ܨܰܘܪܳܐ|Ṣawro}} <ref>{{Veb manbasi |sana=2022-04-30 |sarlavha=The Mhalmoyto city of Sawro ܨܰܘܪܐ |url=https://syriacpress.com/blog/2022/04/30/the-mhalmoyto-city-of-sawro-ܨܰܘܪܐ/ |qaralgan sana=2022-05-12 |ish=SyriacPress |til=en-US}}</ref>; {{Lang-ar|صور|Ṣawr}}<ref>{{Kitob manbasi |last=al-Hamawi |first=Yaqut |authorlink=Yaqut al-Hamawi |title=Kitāb Mu'jam al-Buldān |date=1220}}</ref>; {{Lang-ku|Stewr}}<ref>{{Kitob manbasi |last=Avcıkıran |first=Adem |url= |title=Kürtçe Anamnez, Anamneza bi Kurmancî |year=2009 |page=55 |language=ku, tr}}</ref>), sobiq nomi '''Savor''', [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Mardin (viloyat)|Mardin viloyatidagi]] munisipalitet va [[Turkiyaning tumanlari haqida|tuman]]<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Büyükşehir İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>. Uning maydoni 962 ga teng&nbsp;km <sup>2</sup><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.harita.gov.tr/uploads/files-folder/il_ilce_alanlari.xlsx |sarlavha=İl ve İlçe Yüz ölçümleri |nashriyot=General Directorate of Mapping |qaralgan sana=19 September 2023}}</ref>, aholisi 24821 kishi (2022)<ref name="tuik">{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=19 September 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. == Demografiya == Konstantinopol arman patriarxiyasining ma'lumotlariga ko'ra, birinchi jahon urushi arafasida Savurda 1032 kishi yashagan. Uyerda bitta cherkov va ikkita maktab bo'lgan. Ular [[arman genotsidi]] paytida qirib tashlangan. Og‘a Petros suriyaliklarning 200 kishilik aholisini tilga oladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Kaza Savur / Sur / ܨܘܪܐ - Ṣawro |url=https://virtual-genocide-memorial.de/region/the-six-provinces/diyarbakir-vilayet/sancak-mardin/kaza-savur-sawro-sur/ |qaralgan sana=2023-09-18 |ish=Virtual Genocide Memorial |til=en-US}}</ref>. {| class="wikitable" |+Ona tili, Savur tumani, 1927 yilgi turk aholini ro‘yxatga olish <ref name="1927census">https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/mardin-population-census-republic-of-turkey-by-first-results.pdf</ref> ! [[Turk tili|turkcha]] ! [[Arab tili|arabcha]] ! [[Kurd tili|kurd]] ! cherkes ! [[Arman tili|arman]] ! Noma'lum yoki boshqa til |- | 387 | 8443 | 18 749 | - | - | 7 |} {| class="wikitable" |+Din, Savur tumani, 1927 yil Turkiya aholini ro'yxatga olish <ref name="1927census"/> ! [[Turkiyada islom|musulmon]] ! xristian ! yahudiy ! Noma'lum yoki boshqa din |- | 27 203 | 48 | - | 335 |} Bugungi kunda shaharda [[arablar]], [[Ossuriylar|ossuriyaliklar]] va [[kurdlar]] istiqomat qiladi<ref name=":0">{{Kitob manbasi |last=Tan |first=Altan |title=Turabidin'den Berriye'ye & Aşiretler |publisher=[[Nûbihar]] |year=2011 |pages=271 |language=tr}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |last=Özdem |first=Filiz |title=Taşın belleği Mardin |publisher=Yapı Kredi Yayınları |year=2005 |pages=297 |language=tr}}</ref>. [[Fayl:Mor_Yuhanun_Church_in_Savur.jpg|thumb| Mor Yuxanun [[Suryoniy pravoslav cherkovi|suriyalik pravoslav cherkovi]]]] == Siyosat == 2019-yil mart oyida boʻlib [[2019-yil Turkiyadagi mahalliy saylovlar|oʻtgan mahalliy saylovlarda]] ozchilik tarafdori HDPdan Guliston Öncü shahar hokimi etib saylanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.yenisafak.com/yerel-secim-2019/mardin-savur-ilcesi-secim-sonuclari |sarlavha=Mardin Savur Seçim Sonuçları – Savur Yerel Seçim Sonuçları |muallif=Şafak |ism=Yeni |sana=2019-11-16 |ish=Yeni Şafak |til=tr-TR |qaralgan sana=2019-11-16}}</ref>. 2019-yilning 15-noyabrida u terrorizmga oid tergov harakatlari sababli qo'lga olingan. Ertasi kuni u ishdan bo'shatildi va tuman hokimi Bayram Turker ishonchli vakil etib tayinlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.dailysabah.com/war-on-terror/2019/11/16/4-hdp-mayors-in-southeastern-turkey-dismissed-on-terror-charges |sarlavha=4 HDP mayors in southeastern Turkey dismissed on terror charges |ish=DailySabah |qaralgan sana=2019-11-16}}</ref>. == Tarkibi == Savur tumanida 41 ta [[mahalla]] bor<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Mahalle] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>: == Taniqli odamlar == * [[Aziz Sancar]], asli arab boʻlgan turk olimi, ikkinchi turk [[Nobel mukofoti sovrindorlari roʻyxati|nobel mukofoti sovrindori]] <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2015/sancar/facts/ |sarlavha=The Nobel Prize in Chemistry 2015 |ish=NobelPrize.org |til=en-US |qaralgan sana=2019-11-16}}</ref> == Manbalar == [[Turkum:Turkiyaning metropolitan tuman munisipalitetlari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Mardin viloyati aholi punktlari]] 0ko4f2lm31uez10x1dx1sb7qrz86qvi Nurdağı 0 1123860 5999534 5456335 2026-04-20T12:58:43Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya tumanlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999534 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=metro district|name=Nurdağı|image_map=Gaziantep location Nurdağı.png|map_caption=Map showing Nurdağı District in Gaziantep Province|province=Gaziantep|area_total_km2=697|population_total=41322|population_as_of=2022|leader_party=AKP|image_skyline=Nurdağı - panoramio.jpg|image_caption=|website={{url|http://www.nurdagi.bel.tr/}}|leader_name=Yakup Bahar|coordinates={{coord|37|10|44|N|36|44|23|E|format=dms|display=inline,title}}|population_footnotes=<ref name=tuik/>|elevation_m=|postal_code=27840|area_code=0342}}'''Nurdagi''', ilgari '''Kurudere''' nomi bilan atalgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Nişanyan Yeradları - Türkiye ve Çevre Ülkeler Yerleşim Birimleri Envanteri |url=https://www.nisanyanyeradlari.com/ |qaralgan sana=2024-06-16 |ish=Nişanyan Yeradları |til=tr |arxivsana=2024-02-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240209112520/https://www.nisanyanyeradlari.com/ }}</ref>, [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Gaziantep (viloyat)|Gaziantep viloyatidagi]] munisipalitet va [[Turkiyaning tumanlari haqida|qishloq]]<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Büyükşehir İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 12 July 2023.</ref>. Uning maydoni 697&nbsp;km <sup>2</sup><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.harita.gov.tr/uploads/files-folder/il_ilce_alanlari.xlsx |sarlavha=İl ve İlçe Yüz ölçümleri |nashriyot=General Directorate of Mapping |qaralgan sana=12 July 2023}}</ref>, aholisi 41322 kishi (2022)<ref name="tuik">{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=12 July 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. Nurdag'i {{Convert|45|km}} [[Gaziantep]] shahridan g'arbda. Kurudere, Turkiyaning katta Turklashtirish siyosatining bir qismi sifatida Nurdagi nomini oldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=POLITICS OF TURKIFICATION DURING THE SINGLE PARTY PERIOD |url=https://www.rifatbali.com/images/stories/dokumanlar/basel.pdf |qaralgan sana=2024-06-16}}</ref>. [[Turkiya—Suriya zilzilasi|7,8 magnitudali zilzila]] {{Convert|6|km}} 2023-yil 6-fevralda Nurdag‘idan, tumanda keng ko‘lamli vayronagarchilikka va 2500 ga yaqin kishining o‘limiga sabab bo‘ldi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.trthaber.com/haber/gundem/nurdagindaki-hasar-havadan-goruntulendi-744607.html |sarlavha=Nurdağı'ndaki hasar havadan görüntülendi |nashriyot=[[TRT Haber]] |sana=2023-02-08 |til=tr}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/gaziantepin-nurdagi-ilcesinde-arama-kurtarma-calismalari-tamamlandi/2820728 |sarlavha=Gaziantep'in Nurdağı ilçesinde arama kurtarma çalışmaları |nashriyot=[[Anadolu Agency]] |sana=2023-02-15 |til=tr}}</ref>. Hududda halok bo'lganlarning ko'p qismini ko'mish uchun ommaviy qabrlar yaratilgan<ref name="massgrave1">{{Yangiliklar manbasi |last=Tondo |first=L. |last2=Narlı |first2=D. B. |last3=Michaelson |first3=R. |last4=Hezaber |first4=H. |date=10 February 2023 |title=No room for the dead as cemeteries in earthquake-hit Turkey and Syria fill up |agency=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2023/feb/10/cemeteries-earthquake-turkey-syria-fill-up |access-date=10 February 2023}}</ref>. == Tarkibi == Nurdagʻi tumanida 48 ta [[mahalla]] bor<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Mahalle] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 12 July 2023.</ref>. == Manbalar == [[Turkum:Turkiyaning metropolitan tuman munisipalitetlari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Turkiya tumanlari]] h960i560vuxevnatx8wqvjl0t3fmrvn Domaniç 0 1124560 5999607 5415820 2026-04-20T13:43:27Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999607 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=municipality|name=Domaniç|province=Kütahya|district=Domaniç|area_total_km2=|population_total=4855|population_as_of=2022|leader_party=MHP|image_skyline=|image_caption=|image_shield=|website={{url|http://www.domanic.bel.tr/}}|leader_name=Sahvet Ertürk|coordinates={{coord|39|48|12|N|29|37|04|E|format=dms|display=inline,title}}|population_footnotes=<ref name=tuik/>|other_name=|elevation_m=|area_footnotes=|postal_code=|area_code=0274}} [[Fayl:Kütahya_location_Domaniç.png|right|thumb]] '''Domaniç -''' [[Turkiya|Turkiyaning]] [[:en:Aegean_Region,_Turkey|Aegean]] [[Egey mintaqasi|dengizi]] mintaqasida joylashgan [[Kütahya (viloyat)|Kutahya viloyatidagi]] shaharcha. Domaniç tumanining markazi<ref name="ilce">[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 22 May 2023.</ref>. Aholisi 2022-yil hisobotiga koʻra 4855 kishini tashkil qiladi<ref name="tuik">{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=22 May 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. Usmonli Beyligi Domaniç va [[Söğüt]] atrofida [[Kayı qabilasi|Kayi qabilasining]] rahbari [[Usmon I]] tomonidan tashkil etilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.domanic.bel.tr/onPage.php?pageId=14 |sarlavha=Domaniç Belediyesi |qaralgan sana=2016-03-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151231123307/http://domanic.bel.tr/onPage.php?pageId=14 |arxivsana=2015-12-31}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] op2xw8ajy9yu4c6eoib3zgvjvjt5nys Hayrat 0 1125028 5999420 5419352 2026-04-20T12:09:09Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya tumanlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999420 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=metro district|name=Hayrat|image_map=Trabzon location Hayrat.PNG|map_caption=Map showing Hayrat District in Trabzon Province|province=Trabzon|area_total_km2=244|population_total=7667|population_as_of=2022|leader_party=AKP|image_skyline=|image_caption=|website={{url|http://www.hayrat.bel.tr/}}|leader_name=Mehmet Nuhoğlu|coordinates={{coord|40|53|21|N|40|22|04|E|format=dms|display=inline,title}}|population_footnotes=<ref name=tuik/>|elevation_m=|postal_code=61450|area_code=0462|blank1_name=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank1_info=[[Humid subtropical climate|Cfa]]}}'''Hayrat''' [[Turkiya|- Turkiyaning]] [[Trabzon (viloyat)|Trabzon viloyatidagi]] tuman<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Büyükşehir İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>. Maydoni 244 km<sup>2</sup><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.harita.gov.tr/uploads/files-folder/il_ilce_alanlari.xlsx |sarlavha=İl ve İlçe Yüz ölçümleri |nashriyot=General Directorate of Mapping |qaralgan sana=19 September 2023}}</ref>. Aholisi 2022-yil hisobotiga koʻra 7667 kishini tashkil qiladi<ref name="tuik">{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=19 September 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. Shahar hokimi – Mehmet Nuhoğlu ([[Adolat va Taraqqiyot partiyasi|AKP]]). == Tarixi == Birinchi jahon urushi davrida ruslar tomonidan bosib olingan boʻlib, keyinchalik Hayrat 1918-yil 28-fevralda qamaldan ozod qilingan. == Tarkibi == Hayrat tumanida 35 ta [[mahalla]] bor<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Mahalle] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>.  == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Turkiyaning metropolitan tuman munisipalitetlari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Turkiya tumanlari]] 2ptacegv6mj2r1qqruyclss363iaxxi Gülyalı 0 1126285 5999392 5418703 2026-04-20T12:04:35Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999392 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=metro district|name=Gülyalı|image_map=Districts of Ordu.png|map_caption=Map showing Gülyalı District in Ordu Province|province=Ordu|area_total_km2=62|population_total=8425|population_as_of=2022|leader_party=CHP|image_skyline=Kestanekoyu.jpg|image_caption=Kestane, a village in Gülyalı district|website={{url|http://www.gulyali.bel.tr/}}|leader_name=Ulaş Tepe|coordinates={{Coord|40|58|00|N|38|03|25|E|display=it|region:TR_type:city}}|population_footnotes=<ref name=tuik/>|elevation_m=10|postal_code=|area_code=0452|blank1_name=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank1_info=[[Humid subtropical climate|Cfa]]}}'''Gulyalı''' – [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Ordu (viloyat)|Ordu viloyatidagi]] munisipalitet va tuman<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Büyükşehir İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>. Maydoni 62 km <sup>2</sup><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.harita.gov.tr/uploads/files-folder/il_ilce_alanlari.xlsx |sarlavha=İl ve İlçe Yüz ölçümleri |nashriyot=General Directorate of Mapping |qaralgan sana=19 September 2023}}</ref>. Aholisi 2022-yil hisobotiga koʻra 8425 kishini tashkil qiladi<ref name="tuik">{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=19 September 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. [[2019-yil Turkiyadagi mahalliy saylovlar|2019-yilgi mahalliy saylovlarda]] [[Respublika Xalq partiyasi|Respublika Xalq partiyasidan]] Ulaş Tepe shahar hokimi etib saylangan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Ordu Gülyalı Seçim Sonuçları - 31 Mart Ordu Gülyalı Yerel Seçim Sonuçları |url=https://www.haberler.com/secim/2019/yerel-secimler/ordu-gulyali-secim-sonuclari/ |qaralgan sana=2021-08-15 |ish=www.haberler.com |til=tr-TR}}</ref>. == Tarkibi == Gülyalı tumanida 13 ta [[mahalla]] mavjud<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Mahalle] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Turkiyaning metropolitan tuman munisipalitetlari]] [[Turkum:Turkiyadagi baliqchilik jamoalari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] lw2akph34c3e43h8bvmmjn7d0iylenk Güce 0 1126404 5999559 5537320 2026-04-20T13:21:14Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Giresun viloyati aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999559 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=municipality|name=Güce|province=Giresun|district=Güce|area_total_km2=|population_total=3978|population_as_of=2022|leader_party=[[Justice and Development Party (Turkey)|AKP]]|image_skyline=Güce Meydan.jpg|image_caption=|image_shield=|website={{url|https://www.guce.bel.tr/}}|leader_name=Aytekin Boduroğlu|coordinates={{coord|40|53|40|N|38|48|30|E|display=it}}|population_footnotes=<ref name=tuik/>|other_name=|elevation_m=340|area_footnotes=|postal_code=28520|area_code=0454|blank1_name=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank1_info=[[Humid subtropical climate|Cfa]]}}'''Güce -''' [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Qora dengiz mintaqasi|Qoradengiz]] mintaqasida joylashgan [[Giresun (viloyat)|Giresun viloyatidagi]] shaharcha. Shahar Güce tumanining markazi hisoblanadi<ref name="ilce">[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2023-03-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.</ref>. Aholisi 2022-yil hisobotiga koʻra 3978 kishini tashkil qiladi<ref name="tuik">{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=13 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. == Manbalar == [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Turkiya shaharchalari]] [[Turkum:Turkiya shaharlari]] [[Turkum:Giresun viloyati aholi punktlari]] {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 7ue8b1snssa33nvomstlt3r8fowc1a0 Yeşilhisar 0 1133063 5999492 5406125 2026-04-20T12:24:54Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999492 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=metro district|name=Yeşilhisar|image_map=Kayseri location Yeşilhisar.svg|map_caption=Map showing Yeşilhisar District in Kayseri Province|province=Kayseri|area_total_km2=913|population_total=15531|population_as_of=2022|leader_party=AKP|image_skyline=Yeşilhisar 20180411 155733.jpg|image_caption=|website={{url|http://www.yesilhisar.bel.tr/}}|leader_name=Halit Taşyapan|coordinates={{coord|38|21|0|N|35|5|12|E|format=dms|display=inline,title}}|population_footnotes=<ref name=tuik/>|elevation_m=|postal_code=|area_code=0352}}'''Yeşilhisar''', sobiq nomi '''Kbistra''', [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Kayseri (viloyat)|Kayseri viloyatidagi]] munisipalitet va [[Turkiyaning tumanlari haqida|qishloq]]<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Büyükşehir İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>. Uning maydoni 913 ga teng&nbsp;km <sup>2</sup><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.harita.gov.tr/uploads/files-folder/il_ilce_alanlari.xlsx |sarlavha=İl ve İlçe Yüz ölçümleri |nashriyot=General Directorate of Mapping |qaralgan sana=19 September 2023}}</ref> va aholisi 15531 kishi (2022)<ref name="tuik">{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=19 September 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. [[Fayl:Pumpkin_field_in_Yeşilhisar_01-2.jpg|thumb| Yeşilhisardagi qovoq maydoni]] == Tarix == Qishloqning tashkil topgan sanasi haqida to'liq ma'lumot boʻlmasada, miloddan avvalgi 3500-yillarda dastlab [[xettlar]], keyin esa [[forslar]] Iskandar qoʻmondonligi ostiga oʻtgan. Miloddan avvalgi 317-yilda bu hududni [[Rim imperiyasi]] qo'lga oladi. [[Kappadokiya|Kapadokiya]] mintaqasining sakkizta yirik shaharlari orasida tilga olingan '''Kbistra''' yoki ''Siyiera'' bugungi Yeşilhisardir. U ba'zan Cyzistra deb ham ataladi. Miloddan avvalgi 256-yilda [[Eron]] va keyin yana [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya]] imperiyasi qo'liga oʻtgan '''Kbistra''' 672-yilda Battal Gʻoziyning zabt etilishi bilan birinchi marotaba musulmonlar hokimiyat tepsiga kelishadi. Yeşilhisor 1114-yilda [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar]], [[Donishmandiya davlati|Danishmendlar]] va [[Saljuqiylar imperiyasi|Saljuqiylar]], İlhanlilar va Karamanoʻgʻullari, Yildirim Boyazid davrida Yeşilhisor [[Usmoniylar davlati|Usmonlilar]] hukmronligi ostiga oʻtgan. Fotih Sulton Mehmet Kochi beyni Yeşilhisorni zabt etish uchun buyruq berdi. == Tarkibi == Yeşilhisar tumanida 35 ta [[mahalla]] bor<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Mahalle] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.</ref>: {{Div col|colwidth=12em}} * Akköy * Araplı * Başköy * Beyleryukarı * Büğet * Çadırkaya * Camikebir * Cumhuriyet * Derbentbaşı * Doğanlı * Erdemli * Fatih * Fevzioğlu * Gülbayır * Güney * Güzelöz * İçmece * İdris * Kaleköy * Karacabey * Kavakköy * Kayadibi * Keler * Keşlik * Köşk * Kovalı * Kuşçu * Kuzey * Mahmudiye * Musahacılı * Ovaçiftlikköy * Soğanlı * Yavuz Selim * Yenişehir * Yeşilova {{Div col end}} == Iqtisodiyot == Hudud iqtisodiyoti qishloq xoʻjaligiga asoslangan. Ekin yerning 500 ming dektarining 60 foizida sugʻorma dehqonchilik amalga oshiriladi. Sugʻoriladigan yerlarda olma, oʻrik va boshqa turli xil ekinlar, mevalar yetishtiriladi. Qand lavlagi va kartoshka yetakchi sanoat korxonalari hisoblanadi. == E'tiborli joylar == * Güzelözdagi Agios Eustatios cherkovi == Manbalar == [[Turkum:Turkiyaning metropolitan tuman munisipalitetlari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] r8q8at3vnl5f6e5az6lv6myh08b9kgr Aksu (Isparta) 0 1133109 5999647 5409570 2026-04-20T14:14:05Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999647 wikitext text/x-wiki {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=municipality|name=Aksu|province=Isparta|district=[[Aksu District, Isparta|Aksu]]|area_total_km2=|population_total=1898|population_as_of=2022|leader_party=|image_skyline=Aksu (Isparta, Türkei).jpg|image_caption=Aksu, view to the northeast.|image_shield=|website=|leader_name=Veli Kahraman|coordinates={{coord|37|47|56|N|31|04|16|E|format=dms|display=inline,title}}|population_footnotes=<ref name=tuik/>|other_name=|elevation_m=|area_footnotes=|postal_code=32510|area_code=0246}}'''Aksu''' [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Oʻrta Yer dengizi mintaqasi|Oʻrta yer dengizi mintaqasida]] joylashgan [[Isparta (viloyat)|Isparta viloyatidagi]] shaharchadir. Bu Aksuv tumanining markazidir<ref name="ilce">[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.</ref>. Aholisi 1898 nafar (2022)<ref name="tuik">{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |qaralgan sana=13 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}</ref>. == Manbalar == [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Turkiya aholi punktlari]] puanhjt4aspirfgby1q3n28ttku9s64 Kuşköy 0 1134777 5999464 5875678 2026-04-20T12:16:44Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Giresun viloyati qishloqlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999464 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Kuşköy|province=Giresun|district=Çanakçı|population_total=393|population_as_of=2022|coordinates={{coord|40.8763056|N|39.025493|E|display=it}}}}'''Kuşköy''' (inglizcha maʼnosi „Qushlar qishlogʻi“) – [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Qora dengiz mintaqasi|Qora dengiz mintaqasidagi]] [[Giresun (viloyat)|Giresun viloyatining]] [[Çanakçı tumani|Chanakchi tumani]]<nowiki/>dagi qishloq<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.</ref>. 2022-yildagi aholisi 393 nafarni tashkil etgan. Qishloq mahalliy aholi tomonidan ishlatiladigan 400 yillik hushtakboz tili bilan mashhur<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=8 December 2019 |title=The whistled 'bird language' of Northern Turkey |language=en |work=TRT World |url=https://www.trtworld.com/video/showcase/the-whistled-bird-language-of-northern-turkey/5a40bcd541736a1f528acfdd |access-date=15 July 2020 |archive-date=2023-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423004918/https://www.trtworld.com/video/showcase/the-whistled-bird-language-of-northern-turkey/5a40bcd541736a1f528acfdd |url-status=dead }}</ref>. == Aholisi == {{Historical populations|1997|713|2007|573|2012|440|2017|405|2022|393}} == Manbalar == <references responsive="1"></references> {{Manbalar}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Giresun viloyati qishloqlari]] {{Turkiya-geo-stub}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] py8mk10afg21qcv5b6qgxj1r47rjlv2 Nemrut (vulqon) 0 1173385 5999530 5914960 2026-04-20T12:57:14Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya togʻlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999530 wikitext text/x-wiki '''Nemrut''' ({{Lang-tr|Nemrut Dağı}}; {{Lang-hy|Սարակն}}, ''Sarakn''; {{Lang-ku|Çiyayê Nemrud}}) – [[Turkiya|Turkiyaning]] sharqiy qismida, [[Van]] koʻli yaqinida joylashgan faol stratovulqon. Nemrutning eng kuchli otilishi [[Pleystotsen|Pleystotsen davrida]] sodir boʻlgan, koʻplab kichik otilishlar keyinchalik [[Golotsen|Holotsen]] davrida, oxirgisi 1692-yilda sodir boʻlgan. Vulqonning choʻqqisida [[Nemrut koʻli]] shakllangan katta [[Kaldera|kaldera]]dan iborat. Nemrut vulqoni baʼzan Turkiyada joylashgan va [[Ellinizm|ellinistik davrdagi]] tosh haykallar qoldiqlari bilan mashhur boʻlgan [[Nemrut togʻi]] bilan adashtiriladi. Balandligi 2935 m<ref name="Высота">Ranee schitalos, chto visota Nemruta sostavlyaet 2948 m. Poslednie issledovaniya 2006—2008 gg utochnili etu sifru. Sm. {{Статья|автор=Ulusoy İ., Labazuy Ph., Aydar E., Ersoy O., Çubukçu E.|заглавие=Structure of the Nemrut caldera (Eastern Anatolia, Turkey) and associated hydrothermal fluid circulation|год=2008|издание=Journal of Volcanology & Geothermal Research|выпуск=|номер=4|pages=269–283|volume=174|doi=10.1016/j.jvolgeores.2008.02.012|bibcode=2008JVGR..174..269U}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == *{{книга |автор = Матвеев С. Н. |язык = ru |заглавие = Турция (Азиатская часть — Анатолия). Физико-географическое описание |ссылка = https://elib.rgo.ru/handle/123456789/227062 |ответственный = |место = Москва — Ленинград |издательство = Издательство Академии Наук СССР |год = 1946 |страниц = |страницы = |isbn = }} * ''Даркот, Бесим'' География Турции. Издательство иностранной литературы, Москва, 1959 == Havolalar == * {{cite web |author = |url = http://volcanolive.com/nemrut.html |title = Volcano Live |lang = en |website = www.volcanolive.com |date = |access-date = 2021-09-15 |deadlink = no |archive-url = https://web.archive.org/web/20210915191944/http://volcanolive.com/nemrut.html |archive-date = 2021-09-15 }} * {{cite web |author = |lang = en |title = Crater lakes in Turkey |url = http://www.youngreporters.org/article.php3?id_article=3365 |deadlink = yes |archive-url = https://web.archive.org/web/20121014065904/http://www.youngreporters.org/article.php3?id_article=3365 |archive-date = 2012-10-14 }} * {{cite web |author = |url = https://www.birdlife.org/datazone/sites/index.html?action=SitHTMDetails.asp&sid=831&m=0 |title = Птицы в окрестностях вулкана Немрут |lang = ru |website = www.birdlife.org |date = |access-date = 2021-09-15 |deadlink = no |archive-url = https://web.archive.org/web/20090103010030/https://www.birdlife.org/datazone/sites/index.html?action=SitHTMDetails.asp&sid=831&m=0 |archive-date = 2009-01-03 }} * {{cite web |author = |url = https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=213020 |title = Nemrut Dagi |website = Global Volcanism program |publisher = Smithsonian Institution |access-date = 2013-06-08 |lang = en |archive-url = |archive-date = |deadlink = no }} [[Turkum:VEI-6 vulqonlari]] [[Turkum:Faol vulqonlar]] [[Turkum:Turkiya togʻlari]] {{geo-stub}} 9kfiqso37b4b9qtprc0takwqgpnd8z0 Boysun bekligi 0 1200124 5999970 4573380 2026-04-21T08:44:40Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Buxoro amirligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999970 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik|Oʻzbekcha nomi=Boysun bekligi|Tasvir=Административные_центры_бекств_Бухарского_эмирата_по_состоянию_на_начало_XX_века.jpg|Tasvir sarlavhasi=XX asr boshlarida Buxoro amirligi bekliklarining maʼmuriy markazlari|Mamlakat=[[File:Flag_of_the_Emirate_of_Bukhara.svg|35px|]] [[Buxoro amirligi]]|Markazi=[[Boysun]]|Asos solingan=|Bekor qilingan=[[1920-yil]]|Tegishli hudud=[[Sharqiy Buxoro]]|Tarkibida=Boysun, Yaumchi, Rabot, Darband, Sayrob, Xatak, Zarabogʻ, Poshxurd, Buzravot, Kakaydi}} '''Boysun bekligi''' yoki '''Boysun viloyati''' – [[Buxoro amirligi|Buxoro amirligining]] [[Sharqiy Buxoro|Sharqiy Buxorodagi]] maʼmuriy-hududiy birligi (hozirgi [[Oʻzbekiston]] hududi), markazi [[Boysun]] shahri boʻlgan. Dastlab mustaqil boʻlgan, XIX asrning 2-yarmida [[amir Muzaffar]] tomonidan amirlik tarkibiga qoʻshib olingan. Boysun bekligi tarkibiga: Boysun, Yaumchi, Rabot, Darband, Sayrob, Xatak, Zarabogʻ, Poshxurd, Buzravot, Kakaydi amlokliklaridan iborat boʻlgan<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=https://inscience.uz/index.php/socinov/article/view/753 |sarlavha=XIX асрнинг иккинчи ярми –XX аср бошларида Сурхон воҳаси бекликларининг мамурий бўлиниши ва бошқарув тизими |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231219072838/https://inscience.uz/index.php/socinov/article/view/753 |arxivsana=2023-12-19 |sana=2021-05-20 |qaralgan sana=17.07.2024 |muallif=Файзулла Очилдиев }}</ref>. Boysun bekligi hududining kattaligi jihatidan vohada yetakchi oʻrinda turgan<ref>{{Jurnal manbasi |last=Рашидов |first=Юсуф |last2=Файзиев |first2=Зафар |last3=Рашидов |first3=Карим |date=2020-10-17 |title=Расчёт гидравлического удара в самодренируемых гелиоустановках |url=http://dx.doi.org/10.47689/2181-1415-vol1-iss1/s-pp16-29 |magazine=Общество и инновации |volume=1 |issue=1/s |pages=16–29 |doi=10.47689/2181-1415-vol1-iss1/s-pp16-29 |issn=2181-1415}}</ref>. XIX arning 70-yillarida beklikda amirlikning 300 navkari joylashtirilgan<ref name=":0" />. XIX asr 80-yillarida Boysun, Sherobod, Denov, Baljuvon, Koʻlob, Qoʻrgʻontepa va Qabodiyon bekliklari amirning qarindoshi Hisor begi Ostonaqulbekka boʻysungan<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} {{Buxoro amirligi bekliklari}} [[Turkum:Maʼmuriy birliklar]] [[Turkum:Buxoro xonligi]] [[Turkum:Buxoro amirligi bekliklari]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] h8k80551jjqgddptmcjwi67zeosj5mm Hasanoğlan Köy Enstitüsü 0 1206493 5999571 5398470 2026-04-20T13:25:16Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiyada ta’lim]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999571 wikitext text/x-wiki '''Hasanoğlan Köy Enstitüsü''' (Hasanoʻgʻlon qishloq instituti) Turkiyada ochilgan oʻn beshinchi qishloq instituti hisoblanadi. Bu institutdan 1941-1947-yillar orasida foydalanilgan. == Tashkil topishi == Turkiya respublikasi Milliy taʼlim vazirligining [[Anqara]] atrofida qishloq instituti tashkil etish toʻgʻrisidagi qaroridan soʻng uning joylashuvi Boshlangʻich taʼlim direktori [[Ismail Hakki Tonguch]], Anqara milliy taʼlim direktori Rasim Arslan, inspektor Hayrulloh Örs va Ali Rizo Tumer tomonidan tuzilgan komissiya tomonidan aniqlandi va 1941-yil aprel oyida 266 [[Kepirtepe qishloq instituti]] talabasi Hasanoʻgʻlanga kelib oʻrnashib olgandan soʻng uning tashkil etilishi boshlandi. Oliy institut sifatida boshqa qishloq institutlaridan farqi shundaki u boshqa institutlarga professor-oʻqituvchilar yoki inspektorlar tayyorlash maqsadi bilan tashkil qilinganligi hisoblanadi. Buning birinchi talabalari maktablarni, masjidlarni va chodirlarni boshpana qilishgan, institut binosida ishlashgan va bir tarafdan taʼlimlarini ham davom ettirishgan. Vaqtinchalik foydalanilgan binolardan keyin 1941-yil 10-iyulda institiut binolarining poydevori qoʻyildi va 1942-yilda bitta yotoqxona, bitta omborxona, oʻnta oʻqituvchilar uyi, ikkita oʻquv binosi, bitta tovuqxona qurish rejalashtirildi. Jami oʻn bitta qishloq institutidan kelgan va rejadan oʻrin olgan bitta binoning qurilishini amalga oshiruvchi guruhlar bunday qishloq institutlari orasida birinchi va eng katta hamkorlikni amalga oshirishdi. Oʻquvchilar tomonidan qilingan binolarning umumiy soni 1945-yilda 43taga yetdi va bularning orasidan kino, musiqa zali va amfiteatr oʻrin olgan. Oʻrmonzorlashtirish ishlari, shimolda 3 km masofadagi Hasan daryosidan suv olib kelish ishlari, chorvachilik va bogʻdorchilik ishlari uchun tayyorgarlik ishlari shular jumlasidandir. == Taʼlimi == 1942-yil 2-yanvarda institutga ilk talabalar keldi, bitiruvchi kurs talabalari soni 66ta boʻlib, (bitta ayol, 45ta erkak hisobida Pazarorendan 21ta, [[Çifteler]]dan 45 ta talaba) 1943-1944-oʻquv yillarida bitirishdi. Institutda jami 678ta oʻqituvchi, 774 ta tibbiyot xodimi, 213 ta yuqori qism va 102 ta vaqtnichalik kurs bitiruvchilarini tayyorladi. Oliy qishloq instituti bitiruvchilarindan 18 tasi ayol va 195 tasi erkak edi. 1943-yilning iyun oyida chiqarilgan nizom bilan oliy qishloq instituti (3 yillik), 1944-yil 10-yanvarda esa qishloq tibbiy xodimi tayyorlashga yoʻnaltirilgan sogʻliqni saqlash filiali (2 yillik) ochilgan. Institutda [[Enver Ziya Karal]] (tarix), [[Ruhi Su]] va [[Aşık Veysel]] (musiqa), [[Selahattin Batu]] (zootexnika), [[Muhlis Ete]] (iqtisod), [[Sabahattin Eyüboğlu]] (til-adabiyot), [[Kazım Köylü]] (qishloq xoʻjaligi), [[Ferruh Sanır]] (geografiya), [[Mahir Canova]] (teatr), [[Faik Canselen]] (garmoniya), Dotsent. Dr. [[İbrahim Yasa]] (sotsiologiya), [[Halil Demircioğlu]] (tarix), [[Mualla Eyüboğlu]] (meʼmor, qurilish menejeri) va [[Rauf İnan]] (oʻqituvchi, maʼmur) kabi taʼlim xodimlari ham xizmat qilgan. Oliy qishloq instituti 1947-yil 27-oktabrda vazir [[Reşat Şemsettin Sirer]] tomonidan qabul qilingan qarorga koʻra yopildi. Taʼlim olayotgan talabalar Anqara oʻgʻil bolalar texnik kasb-hunar oʻqituvchilari maktabi, [[Gazi ta'lim instituti]] kabi taʼlim tashkilotlariga yuborildi. == Qayta tiklash ishlari == Anqara shahar hokimiyat hokimi [[Mansur Yavaş]] Hasanoʻgʻlon qishloq institutining tarixiy tuzilishiga mos shaklda qayta tiklash uchun 2021-yil 17-aprelda ish boshlaganini maʼlum qildi. <ref>{{web manbasi | url = https://www.birgun.net/haber/mansur-yavas-hasanoglan-koy-enstitusu-nu-restore-etmek-icin-calismalara-basladik-341637 | sarlavha = Mansur Yavaş: Hasanoğlan Köy Enstitüsü'nü restore etmek için çalışmalara başladık | erişimtarihi = 2024-yil 28-iyul | dil = Türkçe | çalışma = birgun.net | arşivurl = https://web.archive.org/web/20210417103403/https://www.birgun.net/haber/mansur-yavas-hasanoglan-koy-enstitusu-nu-restore-etmek-icin-calismalara-basladik-341637 | arşivtarihi = 17 Nisan 2021}}</ref>. Biroq, milliy taʼlim vazirligi tomonidan berilgan ruxsat bir oydan keyin bekor qilindi<ref>{{Web manbasi | url = https://tr.sputniknews.com/turkiye/202105171044527408-yavas-meb-hasanoglan-koy-enstitusunun-restorasyonu-icin-belediyemize-verdigi-izni-iptal-etti/ | sarlavha = Yavaş: MEB, Hasanoğlan Köy Enstitüsü’nün restorasyonu için belediyemize verdiği izni iptal etti | erişimtarihi = 2024-yil 28-iyul | dil = Türkçe | çalışma = tr.sputniknews.com | arşivurl = https://web.archive.org/web/20210517184532/https://tr.sputniknews.com/turkiye/202105171044527408-yavas-meb-hasanoglan-koy-enstitusunun-restorasyonu-icin-belediyemize-verdigi-izni-iptal-etti/ | arşivtarihi = 17 Mayıs 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Institutlar]] [[Turkum:Turkiyada ta’lim]] jzk0ti53jah7ncm4a1wh9cntt3niiwm Modul:Transclusion count/data/F 828 1239601 5999769 5973320 2026-04-21T03:00:54Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 5999769 Scribunto text/plain return { ["Find sources"] = 230000, ["For loop"] = 230000, ["Modul:Find sources"] = 230000, ["Modul:Find sources/config"] = 230000, ["Modul:Find sources/links"] = 230000, ["Modul:Find sources/templates/Find general sources"] = 230000, ["Modul:ForLoop"] = 230000, ["Fmbox"] = 40000, ["Flagicon"] = 30000, ["Flagicon/core"] = 30000, ["France-geo-stub"] = 30000, ["Fransiya loyihasi"] = 30000, ["Fransiya kommunasi aholi grafigi"] = 20000, ["Fransiya kommunasi xaritasi"] = 20000, ["Film bilgiqutisi"] = 10000, ["Flag/core"] = 10000, ["Flagdeco"] = 10000, ["Flagdeco/core"] = 10000, ["Futbolchi bilgiqutisi"] = 10000, ["Modul:FilmMamlakat"] = 10000, ["Flag"] = 8000, ["Modul:Footnotes"] = 6000, ["Modul:Footnotes/anchor id list"] = 6000, ["Modul:Footnotes/anchor id list/data"] = 6000, ["Modul:Footnotes/whitelist"] = 6000, ["Faqat shu maqolalardagi turkum"] = 5000, ["Filmlar loyihasi"] = 5000, ["File other"] = 3000, ["Flaglink/core"] = 3000, ["Flatlist"] = 3000, ["Faqat maqolalarda turkumi"] = 2000, ["Fb"] = 2000, ["First word"] = 2000, ["FRA"] = 2000, ["Fransiya bayrogʻi"] = 2000, ["Futbol loyihasi"] = 2000, ["Futbolchi"] = 2000, ["Flagcountry"] = 1000, ["Flagcountry/core"] = 1000, ["Football squad"] = 1000, ["Football squad manager"] = 1000, ["Football squad2 player"] = 1000, ["Four digit"] = 1000, ["Modul:Flagg"] = 1000, ["Float right"] = 900, ["Football kit"] = 900, ["Futbol formasi"] = 900, ["Modul:Faktorizatsiya"] = 900, ["Fba/list"] = 600, ["Film-stub"] = 600, ["Flagicon image"] = 600, ["Football manager history"] = 600, ["Futbol jamoasi murabbiylari"] = 600, ["Modul:Football manager history"] = 600, ["Familiyadoshlar"] = 500, ["Flagright/core"] = 500, } 1fbjn88csqfo6pwjxmqy4wjk3ok30gp Foydalanuvchi munozarasi:V12U253 3 1240361 5999667 5995490 2026-04-20T15:01:01Z MediaWiki message delivery 15253 /* Tech News: 2026-17 */ yangi mavzu 5999667 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:06, 2025-yil 22-mart (UTC) == Avtomatik tarjima == Hurmatli foydalanuvchi, avtomatik tarjima qilingan jumlalarni qoʻshishni bas qiling, aks holda chetlatilasiz. Misol: [[Kim Stolz]] - 2005 yil kuzida Stolz ( Kassandra Jan , Nik Peys, Kayl Kavana, Eshli Blek va Bre Skullarkdan keyin) Amerikaning navbatdagi top modeli UPN realiti-shousining beshinchi siklida ishtirok etish uchun tanlangan oltinchi qiz edi . U lezbiyen, ayniqsa Stolz o'zining birinchi pastki ikki ko'rinishidan omon qolgan Sara Roadsni o'padi.[8] Keyinchalik uning turar joyi davomida Stolz ikkita birinchi chaqiruv oldi. Hakamlar Stolzni sakkizinchi o'yindan chiqarib yuborishdi (chunki hamkasbi Kassandra Jan to'rtinchi epizodda musobaqani tark etgan) Londonda ikkinchi pastki ikki chiqishida.[9] --[[Foydalanuvchi:Casual|Casual]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Casual|munozara]]) 07:41, 2025-yil 22-mart (UTC). :Ha, sizni hurmat qilaman, tushunarli. ([[Foydalanuvchi:V12U253|V12U253]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:V12U253|munozara]]) 10:15, 2025-yil 22-mart (UTC)) == Munozara == Munozaralarda boshqa foydalanuvchilar yozgan fikrlarni tahrirlamang. --[[Foydalanuvchi:Casual|Casual]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Casual|munozara]]) 18:29, 2025-yil 24-mart (UTC). :Kechirasiz, xatoliklarni toʻgʻriladim, xolos. Rahmat. ([[Foydalanuvchi:V12U253|V12U253]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:V12U253|munozara]]) 18:33, 2025-yil 24-mart (UTC) ::Xatoliklarni faqat maqolalarda to'g'rilang. Munozaralarda foydalanuvchilar o'z xohishlariga ko'ra o'zligi to'g'rilashadi. --[[Foydalanuvchi:Casual|Casual]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Casual|munozara]]) 18:36, 2025-yil 24-mart (UTC). :::Ha, tushunarli. Aytganingiz uchun rahmat. ([[Foydalanuvchi:V12U253|V12U253]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:V12U253|munozara]]) 18:40, 2025-yil 24-mart (UTC) == „[[:Iqtidor IT akademiyasi]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Iqtidor IT akademiyasi]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:TOʻM#M1]] va [[VP:TOʻM#M6]]“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, iltimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 19:40, 2025-yil 25-mart (UTC) == Iqtidor IT akademiyasi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Iqtidor IT akademiyasi]]“ maqolasi [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M6|M6]]: Keng ommaga mashhur boʻlmagan kishi, tashkilot, veb-sayt yoki hodisa haqidagi maqola“) binoan oʻchirildi. Agar maqolani qoidalarga mos keladi, deb oʻylasangiz, [[Vikipediya:Tiklashga|mana bu sahifada]] soʻrov qoldirishingiz yoki [[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara sahifamda]] xabar qoldirishingiz mumkin. Rahmat. [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 03:17, 2025-yil 26-mart (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:05, 2025-yil 1-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 2025-yil 7-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 2025-yil 15-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:01, 2025-yil 21-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == „[[:5G]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:5G]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Bekipediya|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 11:45, 2025-yil 26-aprel (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 2025-yil 28-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 2025-yil 6-may (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:38, 2025-yil 12-may (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:13, 2025-yil 19-may (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:05, 2025-yil 26-may (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:55, 2025-yil 2-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:17, 2025-yil 10-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:39, 2025-yil 16-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 2025-yil 23-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:41, 2025-yil 30-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:06, 2025-yil 8-iyul (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:10, 2025-yil 14-iyul (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:43, 2025-yil 21-iyul (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:27, 2025-yil 29-iyul (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:41, 2025-yil 5-avgust (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 2025-yil 11-avgust (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:39, 2025-yil 19-avgust (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 2025-yil 26-avgust (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:51, 2025-yil 1-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 2025-yil 9-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:08, 2025-yil 15-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:56, 2025-yil 22-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:53, 2025-yil 29-sentyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:24, 2025-yil 6-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:00, 2025-yil 13-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:37, 2025-yil 20-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 2025-yil 27-oktyabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 2025-yil 3-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:38, 2025-yil 10-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:26, 2025-yil 17-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:57, 2025-yil 24-noyabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 2025-yil 1-dekabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:46, 2025-yil 8-dekabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 2025-yil 15-dekabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 2025-yil 22-dekabr (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 2026-yil 12-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:30, 2026-yil 19-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:18, 2026-yil 26-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 2026-yil 2-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:31, 2026-yil 9-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:17, 2026-yil 16-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:04, 2026-yil 23-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:52, 2026-yil 2-mart (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 2026-yil 9-mart (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:36, 2026-yil 16-mart (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 2026-yil 23-mart (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:26, 2026-yil 30-mart (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 2026-yil 6-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:19, 2026-yil 13-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:01, 2026-yil 20-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> pkvat0xivj9vj311ffof55c4cffwvt9 Shaxmat boʻyicha Kolumbiya chempionati 0 1250914 5999755 5764916 2026-04-21T00:34:49Z Juan carlos perez rodriguez 135630 /* Gʻoliblar */ 5999755 wikitext text/x-wiki Quyida 1928-yildan hozirgi kungacha boʻlgan '''shaxmat boʻyicha Kolumbiya chempionatlarining''' rasmiy gʻoliblari keltirilgan. Birinchi erkaklar oʻrtasida chempionat 1928-yilda [[Kali]] shahrida, birinchi ayollar oʻrtasida chempionat esa 1965-yilda [[Bogota]] shahrida oʻtkazilgan<ref>[http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/America/Colombia.htm Campeonato Colombia ajedrez<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ajedrezencolombia.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.ajedrezencolombia.com/campeones%20col.htm |qaralgan sana=2025-07-29 |arxivsana=2017-09-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170924134819/http://www.ajedrezencolombia.com/campeones }}</ref>. == Gʻoliblar == : {| class="sortable wikitable" ! Year !! City !! Winner |- | 1928 || [[Kali]] || [[Alfonso Herrera (chess player)|Alfonso Herrera]] |- | 1938 || [[Bogotá]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1941 || [[Bucaramanga]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1946 || [[Bogotá]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1947 || [[Bogotá]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1948 || [[Bogotá]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1951 || [[Bogotá]] || [[Boris de Greiff]] |- | 1953 || [[Bogotá]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1954 || [[Kali]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1955 || [[Manizales]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1956 || [[Ibagué]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1957 || [[Montería]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1958 || [[Pereira (Kolumbiya)|Pereira]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1959 || [[Barranquilla]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1961 || [[Medellín]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1962 || [[Buga, Valle del Cauca|Buga]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1963 || [[Cúcuta]] || [[Juan Minaya Molano]] |- | 1964 || [[Villavicencio]] || [[José Salvador Rodríguez]] |- | 1965 || [[Belencito]] ([[Nobsa]]) || [[Carlos Cuartas]] |- | 1967 || [[Bucaramanga]] || [[Carlos Cuartas]] |- | 1968 || [[Medellín]] || [[Carlos Cuartas]] |- | 1969 || [[Bogotá]] || [[José Salvador Rodríguez]] |- | 1970 || [[Bogotá]] || [[Carlos Cuartas]] |- | 1971 || [[Bucaramanga]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1972 || [[Barranquilla]] || [[Oscar Castro (shaxmatchi)|Oscar Castro]] |- | 1974 || [[Medellín]]–[[Bogotá]] || [[Oscar Castro (shaxmatchi)|Oscar Castro]] |- | 1975 || [[Bogotá]] || [[Carlos Cuartas]] |- | 1976 || [[Kali]] || [[carlos cuartas]] |- | 1977 || [[Medellín]] || [[Gildardo García]] |- | 1978 || [[Envigado]] || [[Gildardo García]] |- | 1979 || [[Manizales]] || [[Jorge González (shaxmatchi)|Jorge González]] |- | 1980 || [[Pereira (Colombia)|Pereira]] || [[Alonso Zapata]] |- | 1981 || [[Bogotá]] || [[Alonso Zapata]] |- | 1983 || [[Envigado]] || [[Carlos Cuartas]] |- | 1985 || [[Bucaramanga]] || [[Gildardo García]] |- | 1986 || [[Bogotá]] || [[Gildardo García]] |- | 1987 || [[Kali]] || [[Gildardo García]] |- | 1988 || [[Bogotá]] || [[Luis Baquero]] |- | 1989 || [[Manizales]] || [[Darío Alzate]] |- | 1990 || [[Bucaramanga]] || [[Gildardo García]] |- | 1991 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Gildardo García]] |- | 1992 || [[Armenia (Colombia)|Armenia]] || [[Oscar Castro (shaxmatchi)|Oscar Castro]] |- | 1993 || [[Chía (Cundinamarca)|Chía]] || [[Jorge González (shaxmatchi)|Jorge González]] |- | 1994 || [[Medellín]] || [[Oscar Castro (chess player)|Oscar Castro]] |- | 1995 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Gildardo García]] & [[Alonso Zapata]] |- | 1996 || [[Bucaramanga]] || [[Alonso Zapata]] |- | 1997 || [[Bogotá]] || [[Jorge Mario Clavijo]] |- | 1998 || [[Pensilvania]] || [[Darío Alzate]] |- | 1999 || [[Fusagasugá]] || [[Oscar Castro (shaxmatchi)|Oscar Castro]] |- | 2000 || [[Bogotá]] || [[Alonso Zapata]] |- | 2001 || [[Medellín]] || [[Darío Alzate]] |- | 2002 || [[Bogotá]] || [[Alonso Zapata]] |- | 2003 || [[Kali]] || [[Gildardo García]] |- | 2004 || [[Girardot (Cundinamarca)|Girardot]] || [[Alonso Zapata]] |- | 2005 || [[Medellín]] || [[Darío Alzate]] |- | 2006 || [[Arauca (Arauca)|Arauca]] || [[Gildardo García]] |- | 2007 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Alder Escobar Forero]] |- | 2008 || [[San Andrés (San Andrés y Providencia)|San Andrés]] || [[Alonso Zapata]] |- | 2009 || [[Buga (Valle del Cauca)|Buga]] || [[Castano Duvan]] |- | 2010 || [[El Bagre]] || [[David Arenas]] |- | 2011 || [[Pereira (Kolumbiya))|Pereira]]|| [[Sergio Barrientos]] |- | 2012 || [[Pamplona]]|| [[Miguel Mosquera]] |- | 2013 || [[Tolima Department|Tolima]] || [[Juan Camilo Torres]] |- | 2014 || [[El Bagre]] || [[Joshua Daniel Ruiz Castillo]] |- | 2015 || [[Quibdo]] || [[David Arenas]] |- | 2016 || [[La Dorada (Caldas)|La Dorada]] || [[Cristian Camilo Ríos]] |- | 2017 || [[Palmira (Valle del Cauca)|Palmira Valle del Cauca]] || [[Joshua Daniel Ruiz Castillo]] |- | 2018 || [[Bogotá]] || [[Alder Escobar]] |- | 2019 || [[El Bagre]] || [[Joshua Ruiz]] |- | 2020 || [[Fusagasuga]] || [[Sergio Barrientos]]<ref name="fide2020" /> |- | 2021 || [[Cali]] || [[José Gabriel Cardoso]] |- | 2022 || [[Puerto Boyacá]] || [[Andrés Escobar]] |- | 2023 || [[Cartagena]] || [[Sergio Barrientos]] |- | 2024 || [[Cali]] || [[Santiago Avila Pavas]] |- | 2025 || [[Pereira]] || [[Cristhian Ríos]] |- |} == Ayollar == : {| class="sortable wikitable" ! Year !! City !! Winner |- | 1965 || [[Bogotá]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1972 || [[Bogotá]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1974 || [[Bogotá]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1975 || [[Bogotá]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1976 || [[Moniquirá]] || [[Teresa Leyva]] |- | 1977 || [[Bogotá]] || [[Rosalba Patiño]] |- | 1978 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1979 || [[Girardot (Cundinamarca)|Girardot]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1980 || [[Bucaramanga]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1981 || [[Riohacha]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1982 || [[Sevilla (Valle del Cauca)|Sevilla]] || [[Teresa Leyva]] |- | 1983 || [[Bucaramanga]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1984 || [[Bucaramanga]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1985 || [[Bogotá]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1986 || [[Bogotá]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1987 || [[Ibagué]] || [[Isolina Majul]] |- | 1988 || [[Bogotá]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1989 || [[Armenia (Colombia)|Armenia]] || [[Isolina Majul]] |- | 1990 || [[Bogotá]] || [[Isolina Majul]] |- | 1991 || [[Bogotá]] || [[Isolina Majul]] |- | 1992 || [[Medellín]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1993 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1994 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1995 || [[Saravena]] || [[Martha Liliana García]] |- | 1996 || [[Bucaramanga]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1997 || [[Bogotá]] || [[Isolina Majul]] |- | 1998 || [[Pensilvania (Caldas)]] || [[Isolina Majul]] |- | 1999 || [[Kali]] || [[Isolina Majul]] |- | 2000 || [[Bogotá]] || [[Martha Mateus]] |- | 2001 || [[Kali]] || [[Nadya Karolina Ortíz]] |- | 2002 || [[Bogotá]] || [[Marisela Palao]] |- | 2003 || [[Bogotá]] || [[Martha Mateus]] |- | 2004 || ? || [[Angela María Franco]] |- | 2005 || [[Medellín]] || [[Ingris Rivera]] |- | 2006 || [[Arauca (Arauca)|Arauca]] || [[Nadya Carolina Ortiz]] |- | 2007 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Martha Mateus]] |- | 2008 || [[Yopal]] || [[Marisela Palao]] |- | 2009 || [[Buga (Valle del Cauca)|Buga]] || [[Angela Maria Franco Valencia]] |- | 2010 || [[El Bagre]] || [[Jenny Astrid Chirivi Castiblanco]] |- | 2011 || [[Pereira (Colombia)|Pereira]] || [[Aura Cristina Salazar]] |- | 2012 || [[El Bagre]] || [[Angela Maria Franco Valencia]] |- | 2013 || [[Ibagué]] || [[Paula Andrea Rodriguez Rueda]] |- | 2014 || [[El Bagre]] || [[Beatriz Irene Franco Valencia]] |- | 2015 || [[Quibdo]] || [[Ingris Rivera]] |- | 2016 || [[La Dorada (Caldas)|La Dorada]] || [[Paula Andrea Rodriguez Rueda]] |- | 2017 || || |- | 2018 || || |- | 2019 || || |- | 2020 || [[Fusagasuga]] || [[Melissa Castrillón Gómez]]<ref name="fide2020">{{Cite web |title=Barrientos and Castrillon Gomez win Colombian Championship |url=https://www.fide.com/news/844 |access-date=2021-07-26 |website=www.fide.com }}</ref> |- |} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == * [http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/America/Colombia.htm Campeonato de Colombia] * [http://www.ajedrezencolombia.com/campeones%20col.htm Campeones y Campeonas Nacionales de Colombia] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170924134819/http://www.ajedrezencolombia.com/campeones |date=2017-09-24 }} * [https://web.archive.org/web/20120206092058/http://www.elabedul.net/Ajedrez/Documentos/campeones_colombianos.php Campeones Colombianos de ajedrez] * [https://web.archive.org/web/20090901154919/https://theweekinchess.com/html/twic405.html#20 Results 2002 from TWIC] * [https://theweekinchess.com/html/twic457.html#27 Results 2003 from TWIC] * [http://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=30899&t=0 FIDE report National Championship Greater COL Men 2004]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/America/Colombia.htm Campeonato de Colombia] * [http://www.ajedrezencolombia.com/ligaantioquiatorneos.htm Results 2005 from the national federation] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220127233222/https://ajedrezencolombia.com/ligaantioquiatorneos.htm |date=2022-01-27 }} * [http://www.ajedrezencolombia.com/fecodaz1_06%20Campeonatos%20Nacionales%20Mayores.htm Results 2006 from the national federation] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160303171344/http://www.ajedrezencolombia.com/fecodaz1_06%20Campeonatos%20Nacionales%20Mayores.htm |date=2016-03-03 }} * [https://theweekinchess.com/html/twic662.html#19 Results 2007 from TWIC] [[Turkum: Shaxmat bo‘yicha milliy chempionatlar]] e35il5ffbtvvto9hhcjb79i2ueetz3i 5999756 5999755 2026-04-21T00:39:39Z Juan carlos perez rodriguez 135630 /* Ayollar */ 5999756 wikitext text/x-wiki Quyida 1928-yildan hozirgi kungacha boʻlgan '''shaxmat boʻyicha Kolumbiya chempionatlarining''' rasmiy gʻoliblari keltirilgan. Birinchi erkaklar oʻrtasida chempionat 1928-yilda [[Kali]] shahrida, birinchi ayollar oʻrtasida chempionat esa 1965-yilda [[Bogota]] shahrida oʻtkazilgan<ref>[http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/America/Colombia.htm Campeonato Colombia ajedrez<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ajedrezencolombia.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.ajedrezencolombia.com/campeones%20col.htm |qaralgan sana=2025-07-29 |arxivsana=2017-09-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170924134819/http://www.ajedrezencolombia.com/campeones }}</ref>. == Gʻoliblar == : {| class="sortable wikitable" ! Year !! City !! Winner |- | 1928 || [[Kali]] || [[Alfonso Herrera (chess player)|Alfonso Herrera]] |- | 1938 || [[Bogotá]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1941 || [[Bucaramanga]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1946 || [[Bogotá]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1947 || [[Bogotá]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1948 || [[Bogotá]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1951 || [[Bogotá]] || [[Boris de Greiff]] |- | 1953 || [[Bogotá]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1954 || [[Kali]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1955 || [[Manizales]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1956 || [[Ibagué]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1957 || [[Montería]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1958 || [[Pereira (Kolumbiya)|Pereira]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1959 || [[Barranquilla]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1961 || [[Medellín]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1962 || [[Buga, Valle del Cauca|Buga]] || [[Luis Augusto Sánchez]] |- | 1963 || [[Cúcuta]] || [[Juan Minaya Molano]] |- | 1964 || [[Villavicencio]] || [[José Salvador Rodríguez]] |- | 1965 || [[Belencito]] ([[Nobsa]]) || [[Carlos Cuartas]] |- | 1967 || [[Bucaramanga]] || [[Carlos Cuartas]] |- | 1968 || [[Medellín]] || [[Carlos Cuartas]] |- | 1969 || [[Bogotá]] || [[José Salvador Rodríguez]] |- | 1970 || [[Bogotá]] || [[Carlos Cuartas]] |- | 1971 || [[Bucaramanga]] || [[Miguel Cuéllar]] |- | 1972 || [[Barranquilla]] || [[Oscar Castro (shaxmatchi)|Oscar Castro]] |- | 1974 || [[Medellín]]–[[Bogotá]] || [[Oscar Castro (shaxmatchi)|Oscar Castro]] |- | 1975 || [[Bogotá]] || [[Carlos Cuartas]] |- | 1976 || [[Kali]] || [[carlos cuartas]] |- | 1977 || [[Medellín]] || [[Gildardo García]] |- | 1978 || [[Envigado]] || [[Gildardo García]] |- | 1979 || [[Manizales]] || [[Jorge González (shaxmatchi)|Jorge González]] |- | 1980 || [[Pereira (Colombia)|Pereira]] || [[Alonso Zapata]] |- | 1981 || [[Bogotá]] || [[Alonso Zapata]] |- | 1983 || [[Envigado]] || [[Carlos Cuartas]] |- | 1985 || [[Bucaramanga]] || [[Gildardo García]] |- | 1986 || [[Bogotá]] || [[Gildardo García]] |- | 1987 || [[Kali]] || [[Gildardo García]] |- | 1988 || [[Bogotá]] || [[Luis Baquero]] |- | 1989 || [[Manizales]] || [[Darío Alzate]] |- | 1990 || [[Bucaramanga]] || [[Gildardo García]] |- | 1991 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Gildardo García]] |- | 1992 || [[Armenia (Colombia)|Armenia]] || [[Oscar Castro (shaxmatchi)|Oscar Castro]] |- | 1993 || [[Chía (Cundinamarca)|Chía]] || [[Jorge González (shaxmatchi)|Jorge González]] |- | 1994 || [[Medellín]] || [[Oscar Castro (chess player)|Oscar Castro]] |- | 1995 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Gildardo García]] & [[Alonso Zapata]] |- | 1996 || [[Bucaramanga]] || [[Alonso Zapata]] |- | 1997 || [[Bogotá]] || [[Jorge Mario Clavijo]] |- | 1998 || [[Pensilvania]] || [[Darío Alzate]] |- | 1999 || [[Fusagasugá]] || [[Oscar Castro (shaxmatchi)|Oscar Castro]] |- | 2000 || [[Bogotá]] || [[Alonso Zapata]] |- | 2001 || [[Medellín]] || [[Darío Alzate]] |- | 2002 || [[Bogotá]] || [[Alonso Zapata]] |- | 2003 || [[Kali]] || [[Gildardo García]] |- | 2004 || [[Girardot (Cundinamarca)|Girardot]] || [[Alonso Zapata]] |- | 2005 || [[Medellín]] || [[Darío Alzate]] |- | 2006 || [[Arauca (Arauca)|Arauca]] || [[Gildardo García]] |- | 2007 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Alder Escobar Forero]] |- | 2008 || [[San Andrés (San Andrés y Providencia)|San Andrés]] || [[Alonso Zapata]] |- | 2009 || [[Buga (Valle del Cauca)|Buga]] || [[Castano Duvan]] |- | 2010 || [[El Bagre]] || [[David Arenas]] |- | 2011 || [[Pereira (Kolumbiya))|Pereira]]|| [[Sergio Barrientos]] |- | 2012 || [[Pamplona]]|| [[Miguel Mosquera]] |- | 2013 || [[Tolima Department|Tolima]] || [[Juan Camilo Torres]] |- | 2014 || [[El Bagre]] || [[Joshua Daniel Ruiz Castillo]] |- | 2015 || [[Quibdo]] || [[David Arenas]] |- | 2016 || [[La Dorada (Caldas)|La Dorada]] || [[Cristian Camilo Ríos]] |- | 2017 || [[Palmira (Valle del Cauca)|Palmira Valle del Cauca]] || [[Joshua Daniel Ruiz Castillo]] |- | 2018 || [[Bogotá]] || [[Alder Escobar]] |- | 2019 || [[El Bagre]] || [[Joshua Ruiz]] |- | 2020 || [[Fusagasuga]] || [[Sergio Barrientos]]<ref name="fide2020" /> |- | 2021 || [[Cali]] || [[José Gabriel Cardoso]] |- | 2022 || [[Puerto Boyacá]] || [[Andrés Escobar]] |- | 2023 || [[Cartagena]] || [[Sergio Barrientos]] |- | 2024 || [[Cali]] || [[Santiago Avila Pavas]] |- | 2025 || [[Pereira]] || [[Cristhian Ríos]] |- |} == Ayollar == : {| class="sortable wikitable" ! Year !! City !! Winner |- | 1965 || [[Bogotá]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1972 || [[Bogotá]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1974 || [[Bogotá]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1975 || [[Bogotá]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1976 || [[Moniquirá]] || [[Teresa Leyva]] |- | 1977 || [[Bogotá]] || [[Rosalba Patiño]] |- | 1978 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1979 || [[Girardot (Cundinamarca)|Girardot]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1980 || [[Bucaramanga]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1981 || [[Riohacha]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1982 || [[Sevilla (Valle del Cauca)|Sevilla]] || [[Teresa Leyva]] |- | 1983 || [[Bucaramanga]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1984 || [[Bucaramanga]] || [[Ilse Guggenberger]] |- | 1985 || [[Bogotá]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1986 || [[Bogotá]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1987 || [[Ibagué]] || [[Isolina Majul]] |- | 1988 || [[Bogotá]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1989 || [[Armenia (Colombia)|Armenia]] || [[Isolina Majul]] |- | 1990 || [[Bogotá]] || [[Isolina Majul]] |- | 1991 || [[Bogotá]] || [[Isolina Majul]] |- | 1992 || [[Medellín]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1993 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1994 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1995 || [[Saravena]] || [[Martha Liliana García]] |- | 1996 || [[Bucaramanga]] || [[Adriana Salazar Varón]] |- | 1997 || [[Bogotá]] || [[Isolina Majul]] |- | 1998 || [[Pensilvania (Caldas)]] || [[Isolina Majul]] |- | 1999 || [[Kali]] || [[Isolina Majul]] |- | 2000 || [[Bogotá]] || [[Martha Mateus]] |- | 2001 || [[Kali]] || [[Nadya Karolina Ortíz]] |- | 2002 || [[Bogotá]] || [[Marisela Palao]] |- | 2003 || [[Bogotá]] || [[Martha Mateus]] |- | 2004 || [[Girardot]] || [[Angela María Franco]] |- | 2005 || [[Medellín]] || [[Ingris Rivera]] |- | 2006 || [[Arauca (Arauca)|Arauca]] || [[Nadya Carolina Ortiz]] |- | 2007 || [[Cartagena (Colombia)|Cartagena]] || [[Martha Mateus]] |- | 2008 || [[Yopal]] || [[Marisela Palao]] |- | 2009 || [[Buga (Valle del Cauca)|Buga]] || [[Angela Maria Franco Valencia]] |- | 2010 || [[El Bagre]] || [[Jenny Astrid Chirivi Castiblanco]] |- | 2011 || [[Pereira (Colombia)|Pereira]] || [[Aura Cristina Salazar]] |- | 2012 || [[El Bagre]] || [[Angela Maria Franco Valencia]] |- | 2013 || [[Ibagué]] || [[Paula Andrea Rodriguez Rueda]] |- | 2014 || [[El Bagre]] || [[Beatriz Irene Franco Valencia]] |- | 2015 || [[Quibdo]] || [[Ingris Rivera]] |- | 2016 || [[La Dorada (Caldas)|La Dorada]] || [[Paula Andrea Rodriguez Rueda]] |- | 2017 || [[Palmira]] || [[Melissa Castrillon Gomez]] |- | 2018 || [[Bogotá]] || [[Paula Rodríguez Rueda]] |- | 2019 || [[El Bagre]] || [[Lina Orozco]] |- | 2020 || [[Fusagasuga]] || [[Melissa Castrillón Gómez]]<ref name="fide2020">{{Cite web |title=Barrientos and Castrillon Gomez win Colombian Championship |url=https://www.fide.com/news/844 |access-date=2021-07-26 |website=www.fide.com }}</ref> |- | 2021 || [[Cali]] || [[Jenny Chirivi Castiblanco]] |- | 2022 || [[Puerto Boyacá]] || [[Beatriz Franco Valencia]] |- | 2023 || [[Cartagena]] || [[Adriana Pachon]] |- | 2024 || [[Cali]] || [[Ingris Rivera]] |- | 2025 || [[Pereira]] || [[Sofía Mayorga Araya]] |- |} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == * [http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/America/Colombia.htm Campeonato de Colombia] * [http://www.ajedrezencolombia.com/campeones%20col.htm Campeones y Campeonas Nacionales de Colombia] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170924134819/http://www.ajedrezencolombia.com/campeones |date=2017-09-24 }} * [https://web.archive.org/web/20120206092058/http://www.elabedul.net/Ajedrez/Documentos/campeones_colombianos.php Campeones Colombianos de ajedrez] * [https://web.archive.org/web/20090901154919/https://theweekinchess.com/html/twic405.html#20 Results 2002 from TWIC] * [https://theweekinchess.com/html/twic457.html#27 Results 2003 from TWIC] * [http://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=30899&t=0 FIDE report National Championship Greater COL Men 2004]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/America/Colombia.htm Campeonato de Colombia] * [http://www.ajedrezencolombia.com/ligaantioquiatorneos.htm Results 2005 from the national federation] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220127233222/https://ajedrezencolombia.com/ligaantioquiatorneos.htm |date=2022-01-27 }} * [http://www.ajedrezencolombia.com/fecodaz1_06%20Campeonatos%20Nacionales%20Mayores.htm Results 2006 from the national federation] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160303171344/http://www.ajedrezencolombia.com/fecodaz1_06%20Campeonatos%20Nacionales%20Mayores.htm |date=2016-03-03 }} * [https://theweekinchess.com/html/twic662.html#19 Results 2007 from TWIC] [[Turkum: Shaxmat bo‘yicha milliy chempionatlar]] c1p97pdhl92ym48gqiucel4xfa7ggw2 Foydalanuvchi munozarasi:Mipiaccionoigatti 3 1251290 5999562 5736415 2026-04-20T13:23:38Z ~2026-24361-55 260270 /* test */ Javob 5999562 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:31, 2025-yil 31-iyul (UTC) == test == test [[Foydalanuvchi:Mipiaccionoigatti|Mipiaccionoigatti]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mipiaccionoigatti|munozara]]) 21:41, 2025-yil 8-oktyabr (UTC) :Hello @[[Foydalanuvchi:Mipiaccionoigatti|Mipiaccionoigatti]] , a page mover is needed on the Italian Wikipedia to move <nowiki>[[it:Pedro Juan Caballero]]</nowiki> to <nowiki>[[it:Pedro Juan Caballero (politico)]]</nowiki> so that a disambiguation page can be created. The matter has been discussed <nowiki>[[it:Discussioni_progetto:Coordinamento/Connettivit%C3%A0/Archivio/2025/04#Pedro_Juan_Caballero|here]]</nowiki>. [[Maxsus:Contributions/&#126;2026-24361-55|&#126;2026-24361-55]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&#126;2026-24361-55|talk]]) 13:23, 2026-yil 20-aprel (UTC) ckgbbuwsk7geu97iptux5yq89fw3wqq 5999568 5999562 2026-04-20T13:24:24Z ~2026-24361-55 260270 /* test */ 5999568 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:31, 2025-yil 31-iyul (UTC) == test == test [[Foydalanuvchi:Mipiaccionoigatti|Mipiaccionoigatti]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mipiaccionoigatti|munozara]]) 21:41, 2025-yil 8-oktyabr (UTC) :Hello @[[Foydalanuvchi:Mipiaccionoigatti|Mipiaccionoigatti]], a page mover is needed on the Italian Wikipedia to move [[it:Pedro Juan Caballero]] to [[it:Pedro Juan Caballero (politico)]] so that a disambiguation page can be created. The matter has been discussed [[it:Discussioni_progetto:Coordinamento/Connettivit%C3%A0/Archivio/2025/04#Pedro_Juan_Caballero|here]]. [[Maxsus:Contributions/&#126;2026-24361-55|&#126;2026-24361-55]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&#126;2026-24361-55|talk]]) 13:23, 2026-yil 20-aprel (UTC) 7okv9bgaice2pcun687dnjbc0fr1uj2 5999919 5999568 2026-04-21T07:33:14Z ~2026-24386-08 260455 /* test */ 5999919 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:31, 2025-yil 31-iyul (UTC) == test == test [[Foydalanuvchi:Mipiaccionoigatti|Mipiaccionoigatti]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mipiaccionoigatti|munozara]]) 21:41, 2025-yil 8-oktyabr (UTC) 2swj2ks4twyurc64yvorf7185e2q0bp Falaknamo saroyi 0 1306555 5999773 5896635 2026-04-21T03:23:33Z Abdulatif Botirsherov 229689 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5999773 wikitext text/x-wiki {{Bino bilgiqutisi | nomi = Falaknamo saroyi | asl_nomi = | asl_nomi_til = | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | tasvir = Falaknuma Palace 01.jpg | eni = 300px | tasvir_alt = <!-- yoki |alt= --> | izoh = Falaknamo saroyining shimoliy tomoni | map_type = India | map_alt = A map showing location of Hyderabad in Telangana, India. | map_dot_mark = | map_dot_label = Falaknuma Palace | relief = | map_caption = Location in Hyderabad, Telangana | map_size = 300 | coordinates = {{coord|17.3305|N|78.4675|E|display=inline}} <!-- {{coord|latitude|longitude|type:landmark|display=inline,title}} --> | eski_nomlari = | muqobil_nomlari = | etimologiya = | maqom = hashamatli mehmonxona | boshlangan = 1884-yil 3-mart <!-- qurilish boshlangan sana --> | tugagan = <!-- qurilish tugagan sana --> | buzilgan_sana = | turi = saroy | tasnif = | joylashuvi = [[Haydarobod (shahar)|Haydarobod]], [[Hindiston]] | manzil = | shahar = | mamlakat = | narx = [[Hindiston rupiyasi|₹]]4 million | ren_cost = | mijoz = | egasi = [[Azmet Jah]] | filial = | balandligi = | tip = | antenna_shpil = | tom = | eng_yuqori_qavati = | rasadxona = | diameter = | aylana_uzunligi = | vazni = | boshqa_oʻlchamlar = | material = | qavatlar_soni = | binoning_ichki_maydoni = | liftlar_soni = | yerlar = | meʼmor = William Ward Marrett<ref>{{cite web|title=Falaknuma palace|year=1884|url=http://dome.mit.edu/handle/1721.3/36809|access-date=3 March 2015|last1=Bahadur|first1=Nawab Vikar-ul-Umra}}</ref> | architecture_firm = | quruvchi = | muhandis = | boshqa_dizaynerlar = | main_contractor = | mukofotlar = | vebsayt = <!-- {{URL|namuna.com}} --> | modul = | manbalar = | havolalar = | Commons = }} '''Falaknamo''' – [[Hindiston]]ning Telangana shtati markazi [[Haydarobod (shahar)|Haydarobod]] shahridagi tarixiy saroy va hozirda hashamatli mehmonxona<ref name=":1" /><ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/Falaknuma-Palace-Turning-the-pages-of-history/article17366606.ece|title=Falaknuma Palace: Turning the pages of history|last=Borah|first=Prabalika M.|date=2017-02-25|work=The Hindu|access-date=2018-10-10|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref>. Dastlab Paigah oilasiga tegishli boʻlgan va keyinchalik Haydarobod nizomlari tomonidan egalik qilingan<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/india/news/affairsstate/417064/ |title=Affairs of state |newspaper=Business Standard India |date=4 December 2010 |publisher=Business-standard.com |access-date=2012-12-20}}</ref>. Bino Falaknamodagi tepalikda, [[Charminar|Chorminordan]] {{convert|5|km}} uzoqlikda joylashgan, {{convert|32|acre|adj=on|order=flip}} maydonni egallaydi. [[Haydarobod sultonligi]] bosh vaziri va oltinchi nizomning amakisi va qaynogʻasi Navob ser Viqor ul-Umra tomonidan qurilgan<ref>{{cite web|url= http://hyderabad.clickindia.com/travel/falaknumapalace.html|title= Falaknuma Palace |author = Mohammed Azam Pasha |url-status = dead |archive-url =https://web.archive.org/web/20080316040430/http://hyderabad.clickindia.com/travel/falaknumapalace.html |archive-date = 16 March 2008 |df = dmy}}</ref>. ''Falaknamo'' [[urdu tili]]da „Osmon kabi“ yoki „Osmon koʻzgusi“ degan maʼnoni anglatadi<ref name=":1" />. Saroy 1893-yilda qurib bitkazilgan va oʻsha vaqtda Haydaroboddagi eng baland bino boʻlgan<ref>{{Cite web |date=2024-10-21 |title=Largest Indian Palaces |url=https://www.indiatodayne.in/visualstories/webstories/largest-indian-palaces-180815-21-10-2024 |access-date=2025-05-30 |website=www.indiatodayne.in |language=en}}</ref>. 2010-yilda amalga oshirilgan taʼmirlash ishlaridan keyin, saroy Taj Group tarkibiga kiritilgan va '''Taj Falaknamo saroyi''' deb qayta nomlangan. == Dizayni == Ingliz meʼmori William Ward Marret saroyni loyihalashtirgan. U butunlay italyan marmaridan va vitrajlardan yasalgan. Saroy shimolda qanotlari yoyilgan ikkita chandigʻi bilan chayon shaklida qurilgan. Oʻrta qismini asosiy bino egallagan, janubda esa oshxona, ''Gol Bangla, Zenana Mehal'' va haram xonalari joylashgan. Navob sayohatchi boʻlgan va bu [[Italyanlar|italyan]] hamda [[Tyudorlar|tyudor]] taʼsirlarini birlashtirgan [[Meʼmorlik|arxitekturada]] aks etgan{{Manba kerak}}. Saroyda yongʻoqdan oʻyilgan tomli kutubxona mavjud, bu Windsor qal’asidagi nusxadir. Kutubxonada Hindistondagi eng yaxshi Qur’on toʻplamlaridan biri boʻlgan. Saroyning birinchi qavatida yashash xonalari joylashgan. Marmar zinapoya yuqori qavatga olib boradi. Unda marmar haykalchalarni vaqti-vaqti bilan shamdon bilan ushlab turadigan oʻyilgan panjaralar mavjud. Saroyning diqqatga sazovor joylaridan biri bu Davlat qabulxonasi boʻlib, u yerda shift freskalar va zarhal relyeflar bilan bezatilgan. Ball zalida dunyoda yagona boʻlgan 2 tonnalik qoʻlda boshqariladigan organ mavjud. Saroyda 60 ta hashamatli bezatilgan xona va 22 ta keng zal mavjud. Unda nizom xazinalarining eng yaxshi toʻplamlari, jumladan, rasmlar, haykallar, mebellar, qoʻlyozmalar va kitoblar mavjud. Saroydagi nefrit kolleksiyasi dunyoda noyob hisoblanadi{{Manba kerak}}. == Tarixi == [[File:Falaknuma 1900.jpg|thumb|Falaknamo saroyi, 1900-yilda Lala Din Dayal tomonidan olingan surat.|alt=|left]] [[File:Falaknuma Palace - Entrance - 2.jpg|Saroyga kirish|thumb|left]] Haydarobod bosh vaziri ser Viqor ul-Umra Yevropaga tashrif buyurganidan soʻng, oʻzi uchun Yevropa uslubidagi [[turar joy]] qurishga qaror qildi. Qurilish uchun poydevor toshi ser Viqor tomonidan 1884-yil 3-martda qoʻyilgan. Qurilishni yakunlash va saroyni jihozlash uchun toʻqqiz yil kerak boʻldi. Ser Viqor 1890-yil dekabr oyida Falaknamo saroyining ''Gol Bangla'' va ''Zanana Maheliga'' koʻchib oʻtdi va ''Mardana'' qismidagi pardozlash ishlarini diqqat bilan kuzatib bordi. U saroyni 1897—1898-yillar atrofida Haydarobodning 6-nizomiga topshirilgunga qadar shaxsiy turar joyi sifatida ishlatgan. Saroy [[Hindiston rupiyasi|₹]]4 million (2023-yilda ₹1,8 milliard yoki 22 million AQSh dollariga teng) evaziga qurilgan va jihozlangan, moliyalashtirish uchun Bengal bankidan qarz olingan. 1897-yil bahorida Haydarobodning oltinchi nizomi Mir Mahbub Alixon saroyda qolishga taklif qilindi. U qolish muddatini bir haftaga, keyin ikki haftaga va keyin bir oyga uzaytirdi, bu esa ser Viqorni saroyni nizomga tuhfa qilishga undadi. Nizom qabul qildi, lekin saroy qiymatining bir qismini toʻladi. Nizom oilasi saroydan Haydarobod sultonligiga tashrif buyurgan martabali mehmonlar uchun mehmon uyi sifatida foydalangan. Martabali mehmonlar roʻyxatiga qirol [[Georg V]], qirolicha Mary, Edward VIII va podshoh [[Nikolay II]] kirgan<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/travel/2011/feb/20/taj-falaknuma-palace-nizam|title=Jewel in the crown: a palace fit for a Nizam|date=20 Feb 2011|work=The Guardian|access-date=8 June 2018|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/nizam-and-his-diamond-paper-weight/article22815646.ece|title=The story of a Hyderabad Nizam and his diamond paper weight|last=Seshan|first=K. S. S.|date=2018-02-21|work=The Hindu|access-date=2018-10-19|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref>. Saroy 1950-yillardan keyin foydalanilmay qoldi. Oxirgi muhim mehmon 1951-yilda [[Hindiston prezidenti|Hindiston Prezidenti]] [[Rajendra Prasad]] boʻldi<ref name=":1" />. Keyin saroy Taj mehmonxonalar guruhi tomonidan ijaraga olinganidan keyin qayta tiklandi. 2000-yilda boshlangan taʼmirlash ishlari oʻn yil davom etdi va uni Mukarram Jahning birinchi rafiqasi malika Esra boshqargan. Endilikda mehmonxona yana Haydarobodda Ogʻaxon IV, [[Ivanka Trump]] va [[Narendra Modi]] kabi mehmonlarni qabul qilish uchun foydalaniladi. == Saroy meʼmorchiligi == [[File:Interiors, Falaknuma Palace - 1.jpg|thumb|right|Saroy qabulxonasi.]] Saroyning diqqatga sazovor joylaridan biri davlat qabulxonasi boʻlib, uning shiftini freskalar bezatadi. [[Ball zali]]da ikki tonnalik qoʻlda boshqariladigan organ mavjud boʻlib, u dunyoda yagona deb aytiladi<ref>{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/hyderabad-s-falaknuma-palace-where-pm-modi-ivanka-trump-will-dine-10-points-1780669|title=All About Hyderabad's Falaknuma Palace Where PM Modi, Ivanka Trump Will Dine|last=Taneja|first=Richa|date=27 November 2017|work=NDTV|access-date=7 June 2018}}</ref>. Saroyda 60 ta xona va 22 ta zal mavjud. Unda nizomning rasmlar, haykallar, mebellar, qoʻlyozmalar, kitoblar, keng nefrit kolleksiyasi va eng katta [[Venetsiya]] qandillari toʻplami, zallarda 40 ta 138 qoʻlli Osler qandillari mavjud<ref>{{cite web|url= https://www.tourism-of-india.com/falaknuma-palace.html | work=tourism-of-india | title= Architecture of Falaknuma Palace | access-date =7 June 2018}}</ref>. Ovqatlanish zali 101 kishini sigʻdira oladi<ref name=":1" />. Stullar yashil charm qoplamali oʻyilgan palisandrdan yasalgan. Unda yongʻoq yogʻochidan oʻyilgan tomli kutubxona, [[Windsor qal’asi]]dagi kutubxonaning nusxasi mavjud. Kutubxonada besh mingdan ortiq kitoblar mavjud. Kutubxonada [[Ingliz tili|ingliz]], [[Urdu tili|urdu]] va [[Fors tili|fors]] tillaridagi kitoblarning keng toʻplami, shuningdek, [[Qur’on]] nusxalari va noyob birinchi nashrlar mavjud<ref name=":0" />. [[File:Falaknuma Palace 09 - Dining table.jpg|thumb|right|Ovqatlanish zali]] Angliyalik Burroughs va Watts ikkita bir xil bilyard stolini loyihalashtirgan, ulardan biri [[Buckingham saroyi]]da, ikkinchisi esa Falaknamoning bilyard xonasida<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/variety/taj-falaknuma-palace-review-one-with-the-sky-one-with-royalty/article23029712.ece|title=Taj Falaknuma Palace review - One with the sky, one with royalty|last=Mamotra|first=Anyushi|date=2011-01-24|work=The Hindu Business Line|archive-url=https://web.archive.org/web/20190208112815/https://www.thehindubusinessline.com/news/variety/taj-falaknuma-palace-review-one-with-the-sky-one-with-royalty/article23029712.ece|archive-date=2019-02-08|url-status=live}}</ref>. Saroy nizom oilasining xususiy mulki boʻlgan va 2000-yilgacha odatda jamoatchilik uchun ochiq boʻlmagan. == Hashamatli mehmonxona sifatida renovatsiya qilinishi == 2000-yilda Taj Hotels saroyni taʼmirlash va tiklash ishlarini boshladi<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/money/report_ratan-tata-to-meet-k-rosaiah-on-november-7_1460400 |title=Ratan Tata to meet K Rosaiah on November 7 – Money – DNA |publisher=Dnaindia.com |date=2010-10-31 |access-date=2012-12-20}}</ref>. Taʼmirlangan mehmonxona 2010-yil noyabr oyida ochildi<ref>{{cite news|url=https://www.tribuneindia.com/2010/20101114/main6.htm |title=Regal splendour & luxury at Rs 5 lakh a night! | first=Suresh | last=Dharur | newspaper=The Tribune | location=Chandigarh, India |access-date=23 September 2019}}</ref>. == Ommaviy madaniyatda tilga olinishi == Radhe Shyam, K. G.F: Chapter 2 va Sikandar kabi filmlarning sahnalari Falaknamo saroyi ichida suratga olingan<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prabhas-shoots-for-radhe-shyam-at-falaknuma-palace-in-hyderabad-1756413-2021-01-06|title=Prabhas shoots for Radhe Shyam at Falaknuma Palace in Hyderabad}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/radhe-shyam-shooting-of-prabhas-starrer-at-falaknuma-palace-teaser-on-the-way/articleshow/80114495.cms|title='Radhe Shyam': Shooting of Prabhas starrer at Falaknuma Palace, teaser on the way|newspaper=The Times of India |date=5 January 2021 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/sikandar-salman-khan-poses-at-hyderabads-falaknuma-palace-during-shoot-bigg-boss-contestant-arun-mashettey-shares-inside-pic-1357751 |qaralgan sana=2025-11-24 |arxivsana=2024-11-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20241120125701/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/sikandar-salman-khan-poses-at-hyderabads-falaknuma-palace-during-shoot-bigg-boss-contestant-arun-mashettey-shares-inside-pic-1357751 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category}} * [http://www.smh.com.au/travel/touched-by-royalty-20101206-18m2u.html Sydney Morning Herald maqolasi] * [https://web.archive.org/web/20150216052453/http://www.tajhotels.com/luxury/grand-palaces-and-iconic-hotels/taj-falaknuma-palace-hyderabad/overview.html Taj Falaknuma] {{coord|17.330955|78.467504|type:landmark_region:IN|display=title}} [[Turkum:Haydarobod sultonligi]] [[Turkum:Hindiston saroylari]] n86g4xdin3wg5p27xwzq1pfbtu3e9b7 Turkum:Turkiyada sport 14 1311832 5999650 5812677 2026-04-20T14:15:04Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] uchun yangi kalit: "Sport" ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999650 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha sport]] [[Turkum:Turkiya|Sport]] msgel6b5039ydgwrfzgwgqgpfuomfri Halay 0 1330076 5999561 5878329 2026-04-20T13:23:35Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya madaniyati]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999561 wikitext text/x-wiki [[File:Kurdishfolklores.jpg|right|thumb|450 px|Xalay raqsi]] '''''Xalay''''' ([[turkcha]]: [[alay]] „[[guruh]],“ „[[olomon]]“) – [[Turkiya]]ning milliy raqsi. U mamlakatning turli hududlarida ijro etiladigan barcha anʼanaviy aylana va safli raqslarni oʻz ichiga oladi. Atama [[turklar]], [[kurdlar]] va [[Kichik Osiyo yarim oroli|Kichik Osiyo]] yunonlari (ayniqsa, [[Pontiya yunonlari]], [[Karamanlidlar]] va [[Kappadokiya yunonlari]]) orasida keng tarqalgan. Turkiyada aylanma va safli raqslar odatda [[to‘y]] va bayramlarda ijro etiladi. Anʼanaviy ravishda ularga [[zurna]] va [[dovul]] joʻr boʻladi, baʼzan esa [[raqqos|raqqoslarning]] oʻzlari qoʻshiq aytib raqsga tushadi. Soʻnggi yillarda anʼanaviy cholgʻu asboblari oʻrniga [[elektron]] asboblar tobora koʻproq ishlatilmoqda. Xalay raqsida odatda raqqoslar doira yoki saf shaklida turib, bir-birining barmoqlari, qoʻllari yoki yelkalaridan ushlab oladilar. Birinchi va oxirgi raqqoslar [[mendil]] deb ataladigan [[ro'mol|roʻmolchani]] ushlab oladilar. Bu raqslar odatda sekin tempda boshlanib, asta-sekin tezlashadi. Ularning nomi, uslubi va musiqiy xususiyatlari [[shahar]] yoki [[qishloq]]qa qarab farq qiladi<ref name="">Hartong2006">{{cite book|url=https://archive.org/details/musicaltermsworl0000hart|url-access=registration|title=Musical Terms Worldwide: A Companion for the Musical Explorer|publisher=Semar Publishers Srl|year=2006|isbn=978-88-7778-090-4|pages=[https://archive.org/details/musicaltermsworl0000hart/page/132 132]–|author=Jan Laurens Hartong}}</ref>. == Tarixi va etimologiyasi == === Tarixi === [[File:Azerbaijan netional dances - Yalli.jpg|250px|right|thumb|Xalay raqs notalari]] Halay atamasi XX asrning boshlarida [[Markaziy Anadolu mintaqasi|Markaziy Anadoluda]] (Kappadokiya)da paydo boʻlgan „Χαλάι“ (Khalái) nomli Pontiya yunon xalq raqsidan kelib chiqqan. Bu raqs Pontiya yunon konchilari [[Sharq|Sharqiy]] [[Qora dengiz]] dan [[Yo'zg'ot|Yozgat viloyatidagi]] Akdagʻmadeni tumaniga koʻchib oʻtganda yuzaga kelgan<ref name="">https://www.kallitexnikistegipontion.gr/%CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CE%B9/</ref>. Raqsning nomi unga joʻr boʻlib ijro etiladigan turk xalq qoʻshigʻining [[Naqarot|naqarotidan]] olingan. Bu esa ushbu Pontiya yunonlari turk tilida soʻzlashganligini koʻrsatgan<ref>{{cite web |title=Ο Ποντιακός χορός Χαλάι του Ακ Νταγ Ματέν |url=https://www.pontosnews.gr/291839/pontos/o-pontiakos-choros-chalai-tou-ak-ntag-mat/ |website=Pontos News |language=el}}</ref>. Bu sekin, [[yarim doira]] shaklidagi raqs boʻlib, kuchli egilish harakatlari va [[ritm|ritmik]] oyoq [[Zarba|zarbalari]] bilan ajralib turgan. [[Raqqos|Raqqosalar]] oʻng oyoqdan boshlab, dastlabki uch qadamni [[diagonal]] boʻyicha oʻngga qoʻyishgan. Toʻrtinchi qadamda oyoqlarni doira oʻrtasiga uzatib, beshinchi qadamda chap oyoq bilan orqaga qadam tashlab, oyoq uchini ichkariga, tovonni tashqariga qoʻyadilar. Ular oltinchi bosqichda toʻrtinchi bosqich holatiga qaytib, keyin [[skripka]], [[ud]], [[zurna]] va [[dovul]] kabi [[musiqa asbobi|musiqa asboblari]] joʻrligida bir maromda harakatlanib, ketma-ketlikni takrorlashadi<ref name= "Kallitexniki Stegi Pontion">{{cite web |title=Χαλάι |url=https://www.kallitexnikistegipontion.gr/%CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CE%B9/ |website=ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΣΤΕΓΗ ΠΟΝΤΙΩΝ |language=el}}</ref>. Tez orada raqs Kappadokiyadagi boshqa jamoalar orasida keng tanilgan, ular bu atamani butun mamlakat boʻylab barcha aylana va [[saf]] shaklidagi xalq raqslariga nisbatan qoʻllay boshlaganlar. Keyinchalik variantlar [[Sivas]], [[Chorum]], [[Kayseri]] viloyatlariga va Kappadokiya shimolidagi boshqa hududlarga tarqalgan, ularning har biri asl raqsning asosiy tuzilishi va ritmini saqlab qolgan holda oʻziga xos [[maha xususiyatlarni rivojlantirgan<ref>{{cite web |title=Χορός Χαλάι {{!}} Τα Καραμανλίδικα του Φάνη |url=https://www.karamanlidika.gr/choros-halai/?srsltid=AfmBOooDzoHDmP93P36RyhCf2eAWsEkTf6LIrX9DPACvydq4avy4wFSg |website=Karamanlidika |language=el}}</ref>. Xalayning tarixiy hujjatlari XX asr boshlariga toʻgʻri keladi. Halay soʻzining maʼlum boʻlgan eng qadimgi yozma taʼrifi 1932-yilda [[Hamit Zübeyir Koşay]] va [[Ishaq Işıtman]] tomonidan nashr etilgan [[Anadilden Derlemeler]] [[etnografik]] toʻplamida keltirilgan boʻlib, unda halay Markaziy Anatoliyada zurna va davul joʻrligidagi qoʻlda ijro etiladigan saf raqsi sifatida taʼriflangan<ref>{{cite book |last1=Koşay |first1=Hamit Zübeyir |last2=Işıtman |first2=İshak. |title=Anadilden Derlemeler |date=1932 |publisher=Hakimiyeti Milliye Matbaasi}}</ref><ref>{{cite web |title=halay |url=https://www.nisanyansozluk.com/kelime/halay |website=Nişanyan Sözlük |language=tr}}</ref>. Biroq, raqsning oʻziga halay sifatida aniq koʻrsatilgan oldingi havola Dârülelhan Külliyatı: Anadolu Halk Şarkıları ning [[1928-yil]]gi nashrida topilgan boʻlib, unda Sivas viloyatidan boʻlgan [[Çenber]] (shuningdek, Çember yoki Çemberim deb ham ataladi) xalq raqsi yozuvi mavjud<ref>{{cite book |last1=Erim |first1=Büşra |title=Dârülelhan Nota Külliyâtı: Anadolu Halk Şarkıları 6 ve 7 Numaralı Defterlerin Günümüz Türkçesine Çeviri Aktarımı |date=2019 |page=22 |url=https://upload.wikimedia.org/wikisource/tr/2/2c/D%C3%A2r%C3%BClelhan_nota_k%C3%BClliy%C3%A2t%C4%B1_anadolu_halk_%C5%9Fark%C4%B1lar%C4%B1_6_ve_7_numaral%C4%B1_defterlerin_g%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz_T%C3%BCrk%C3%A7esine_%C3%A7eviri_aktar%C4%B1m%C4%B1.pdf}}</ref>. [[Ozarbayjon]]da [[Yalli]] mintaqalar boʻylab tarqalgan va koʻpincha [[Naxichevanda]] va [[Armaniston]]nning [[Yeraz]] jamoasi tomonidan raqsga tushib kelishadi. Naxichevanda unga Zurna va Davul asboblari tomonidan chalingan kuylar joʻr boʻlishadi, ammo Ozarbayjonning boshqa joylarida koʻpincha [[Nog'ora]] va Zurna bilan raqsga tushishadi. Ularning aksariyati [[Quba Yallisi]], [[Şərur Yallisi]] va [[Qarabag‘ Yallisi]] kabi raqsga tushadigan mintaqa nomini olishgan. Biroq, [[Günel Yallısı]] yoki [[Ko‘çəri]] kabi mintaqa nomini olmagan turlari ham bor. Naxichevansiz Ozarbayjonda Yalli yo unutilgan yo toʻliq raqsga tushilmagan. Biroq, u qayta tiklanmoqda va raqs [[maktab]]larida oʻqitilmoqda. Naxichevandan tashqari eng koʻp Yalli raqsga tushadigan ikki viloyat [[Shamkir]] va [[Yevlax]] boʻlgan, sababi Armanistondan Ozarbayjonga [[ozarbayjonlar]]ning birinchi toʻlqini kelgan, koʻpchiligi oʻsha [[viloyat]]larga borgan. Ozarbayjonda uchta shaklga ega boʻlgan eng mashhuri Koʻchari boʻlib, u Naxichevan, [[Eron]] Ozarbayjoni va Yeraz shakli bilan birga kelgan. Yalli Ozarbayjonda uzoq vaqtdan beri mavjud boʻlib kelgan, chunki [[Gobustan]] milliy bogʻida taxminan 4500-yillik [[petrogliflar]] mavjud boʻlgan. Yalliga baʼzi ziyofatlarda raqsga tushilgan, ammo toʻylarning aksariyatida uni ijro etishgan, odamlar Kelin-kuyov atrofida [[doira]] hosil qilishadi. Bu ozarbayjonlar, Ozarbayjondagi kurdlar, Eron ozarbayjonlari, Eraz va Naxichevan aholisiga tegishli. Yalli ozarbayjon musiqasi va raqsining bir qismi boʻlib, ushbu raqsni oʻqitish [[1932-yil]]ga borib taqaladi. Yalli Ozarbayjon xalqi va Ozarbayjonda yashovchi [[etnik]] guruhlar uchun muhim raqs hisoblanib kelinmoqda. === Etimologiyasi === Halay turkcha alay soʻzidan olingan boʻlib, „[[guruh]],“ „[[olomon]]“ yoki „[[bayram]]“ degan maʼnoni anglatadi va bu kontekstda „marosim yoki namoyish uchun bir joyga toʻplangan koʻp sonli odamlar“ degan maʼnoni beradi<ref>{{cite dictionary |title=halay |dictionary=Kubbealtı Lugatı |url=http://lugatim.com/s/halay |access-date=27 January 2024}}</ref>. Turkcha alay [[Vizantiya]] yunoncha alágion (αλάγιον) atamasidan kelib chiqqan<ref>{{cite web |title=alay |url=https://en.wiktionary.org/wiki/alay#Turkish |website=Wiktionary, the free dictionary |language=en}}</ref>. [[Sevan Nisanyan]] oʻzining Zamonaviy turk tilining [[etimologik]] [[lug‘at]]ida muqobil etimologiyani taklif qilib, halay „koʻtarish“ degan maʼnoni anglatuvchi kurdcha (Kurmanji) hildan soʻzidan kelib chiqqanligini taʼkidlagan<ref>https://www.nisanyansozluk.com/kelime/halay {{Bare URL inline|date=August 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=hildan |url=https://en.wiktionary.org/wiki/hildan |website=Wiktionary, the free dictionary |language=en}}</ref>. Biroq, [[2022-yil]] [[24-iyul]]da [[Nisanyan]] bu soʻzning kelib chiqishini bilmasligini oshkor qilib, bunga shubha bildirgan<ref>{{cite video |author=Sevan Nişanyan |date=24 July 2022 |title= Pazar Sohbeti 138 - 24 Temmuz 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ipv_Dz1AAsw&t=3077s |via=YouTube |access-date=25 July 2022}}</ref>. Odatda turkcha halay nomi bilan tanilgan boʻlsa-da, xalq raqsining bu toifasi Turkiyadagi boshqa etnik guruhlar orasida ham turli nomlar bilan ataladi: [[kurd]] tilida [[govend]] yoki [[dîlan]], [[suriya]] tilida [[ḥiggā]], [[ozarbayjon]] tilida [[yallı]] va [[arman]] tilida [[šurvpar]]<ref>{{cite web |title=Halay (L*) – West Asia/Eastern Anatolia |url=https://folkdancefootnotes.org/dance/a-real-folk-dance-what-is-it/about/halay-west-asia-eastern-anatolia/ |website=Folkdance Footnotes |language=en}}</ref>. == Halay raqsiga misollar == Xalai ([[Kichik Osiyo]] yunonlari raqsga tushadi)<ref>{{cite video |author=Ακουσε Με |date=19 Oct 2021 |title= ΤΣΟΜΠΑΝΑΡ - Χορός Καππαδοκίας "Χαλάι". |url=https://www.youtube.com/watch?v=SoZlivzdgPs |via=YouTube |access-date=22 May 2025}}</ref> Elazig dik halay (turklar va kurdlar raqsga tushishadi){{citation needed |date=January 2024}} Uch Ayak (turklar raqsga tushadi) <ref name="nytimes">{{cite news|last=Gottlieb|first=Robert|title=Astaire to Zopy-Zopy|url=https://www.nytimes.com/1998/07/26/books/astaire-to-zopy-zopy.html|access-date=6 November 2013|newspaper=[[New York Times]]|date=26 July 1998|author-link=Robert Gottlieb|quote=I find it difficult to imagine someone without a predisposition to read about such matters as Azerbaijani folk dance (''One type of yally has various forms known as kochari, uchayag, tello, and galadangalaya; another type is a dance mixed with games called gazy-gazy, zopy-zopy, and chopu-chopu'') browsing profitably through Oxford's many hundreds of pages of such information.}}</ref><ref name = "foo">{{cite journal |last1=Şener |first1=Dr.Gültekin |title=GAZİANTEP HALK DANSI EZGİLERİNDE MÜZİKAL ANALİZ |journal=Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi |date=11 March 2019 |volume=12 |issue=25 |pages=91–104 |doi=10.12981/mahder.520814 |s2cid=189162362 |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/668154 |access-date=4 October 2021|doi-access=free }}</ref> Kaba (turklar raqsga tushadi)<ref name = "foo"/> Afshar (turklar raqsga tushadi)<ref name = "foo"/> Halabi (turklar, kurdlar va arablar raqsga tushishadi)<ref name = "foo"/> Dunnik (kurdlar raqsga tushadi){{citation needed |date=January 2024}} Yalli (ozarbayjonlar raqsga tushadi){{citation needed |date=January 2024}} == Yana qarang == • [[Ossuriya]] xalq raqsi • [[Attan]] (afgʻonlar raqsga tushadi) • [[Kolo]] (Janubiy slavyanlar raqsga tushadi) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Turkiya madaniyati]] [[Turkum:Raqslar]] mzd0vl0ullmf2kexeylz7ewt52u1kzf 5999563 5999561 2026-04-20T13:23:44Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Yunon raqslari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999563 wikitext text/x-wiki [[File:Kurdishfolklores.jpg|right|thumb|450 px|Xalay raqsi]] '''''Xalay''''' ([[turkcha]]: [[alay]] „[[guruh]],“ „[[olomon]]“) – [[Turkiya]]ning milliy raqsi. U mamlakatning turli hududlarida ijro etiladigan barcha anʼanaviy aylana va safli raqslarni oʻz ichiga oladi. Atama [[turklar]], [[kurdlar]] va [[Kichik Osiyo yarim oroli|Kichik Osiyo]] yunonlari (ayniqsa, [[Pontiya yunonlari]], [[Karamanlidlar]] va [[Kappadokiya yunonlari]]) orasida keng tarqalgan. Turkiyada aylanma va safli raqslar odatda [[to‘y]] va bayramlarda ijro etiladi. Anʼanaviy ravishda ularga [[zurna]] va [[dovul]] joʻr boʻladi, baʼzan esa [[raqqos|raqqoslarning]] oʻzlari qoʻshiq aytib raqsga tushadi. Soʻnggi yillarda anʼanaviy cholgʻu asboblari oʻrniga [[elektron]] asboblar tobora koʻproq ishlatilmoqda. Xalay raqsida odatda raqqoslar doira yoki saf shaklida turib, bir-birining barmoqlari, qoʻllari yoki yelkalaridan ushlab oladilar. Birinchi va oxirgi raqqoslar [[mendil]] deb ataladigan [[ro'mol|roʻmolchani]] ushlab oladilar. Bu raqslar odatda sekin tempda boshlanib, asta-sekin tezlashadi. Ularning nomi, uslubi va musiqiy xususiyatlari [[shahar]] yoki [[qishloq]]qa qarab farq qiladi<ref name="">Hartong2006">{{cite book|url=https://archive.org/details/musicaltermsworl0000hart|url-access=registration|title=Musical Terms Worldwide: A Companion for the Musical Explorer|publisher=Semar Publishers Srl|year=2006|isbn=978-88-7778-090-4|pages=[https://archive.org/details/musicaltermsworl0000hart/page/132 132]–|author=Jan Laurens Hartong}}</ref>. == Tarixi va etimologiyasi == === Tarixi === [[File:Azerbaijan netional dances - Yalli.jpg|250px|right|thumb|Xalay raqs notalari]] Halay atamasi XX asrning boshlarida [[Markaziy Anadolu mintaqasi|Markaziy Anadoluda]] (Kappadokiya)da paydo boʻlgan „Χαλάι“ (Khalái) nomli Pontiya yunon xalq raqsidan kelib chiqqan. Bu raqs Pontiya yunon konchilari [[Sharq|Sharqiy]] [[Qora dengiz]] dan [[Yo'zg'ot|Yozgat viloyatidagi]] Akdagʻmadeni tumaniga koʻchib oʻtganda yuzaga kelgan<ref name="">https://www.kallitexnikistegipontion.gr/%CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CE%B9/</ref>. Raqsning nomi unga joʻr boʻlib ijro etiladigan turk xalq qoʻshigʻining [[Naqarot|naqarotidan]] olingan. Bu esa ushbu Pontiya yunonlari turk tilida soʻzlashganligini koʻrsatgan<ref>{{cite web |title=Ο Ποντιακός χορός Χαλάι του Ακ Νταγ Ματέν |url=https://www.pontosnews.gr/291839/pontos/o-pontiakos-choros-chalai-tou-ak-ntag-mat/ |website=Pontos News |language=el}}</ref>. Bu sekin, [[yarim doira]] shaklidagi raqs boʻlib, kuchli egilish harakatlari va [[ritm|ritmik]] oyoq [[Zarba|zarbalari]] bilan ajralib turgan. [[Raqqos|Raqqosalar]] oʻng oyoqdan boshlab, dastlabki uch qadamni [[diagonal]] boʻyicha oʻngga qoʻyishgan. Toʻrtinchi qadamda oyoqlarni doira oʻrtasiga uzatib, beshinchi qadamda chap oyoq bilan orqaga qadam tashlab, oyoq uchini ichkariga, tovonni tashqariga qoʻyadilar. Ular oltinchi bosqichda toʻrtinchi bosqich holatiga qaytib, keyin [[skripka]], [[ud]], [[zurna]] va [[dovul]] kabi [[musiqa asbobi|musiqa asboblari]] joʻrligida bir maromda harakatlanib, ketma-ketlikni takrorlashadi<ref name= "Kallitexniki Stegi Pontion">{{cite web |title=Χαλάι |url=https://www.kallitexnikistegipontion.gr/%CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CE%B9/ |website=ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΣΤΕΓΗ ΠΟΝΤΙΩΝ |language=el}}</ref>. Tez orada raqs Kappadokiyadagi boshqa jamoalar orasida keng tanilgan, ular bu atamani butun mamlakat boʻylab barcha aylana va [[saf]] shaklidagi xalq raqslariga nisbatan qoʻllay boshlaganlar. Keyinchalik variantlar [[Sivas]], [[Chorum]], [[Kayseri]] viloyatlariga va Kappadokiya shimolidagi boshqa hududlarga tarqalgan, ularning har biri asl raqsning asosiy tuzilishi va ritmini saqlab qolgan holda oʻziga xos [[maha xususiyatlarni rivojlantirgan<ref>{{cite web |title=Χορός Χαλάι {{!}} Τα Καραμανλίδικα του Φάνη |url=https://www.karamanlidika.gr/choros-halai/?srsltid=AfmBOooDzoHDmP93P36RyhCf2eAWsEkTf6LIrX9DPACvydq4avy4wFSg |website=Karamanlidika |language=el}}</ref>. Xalayning tarixiy hujjatlari XX asr boshlariga toʻgʻri keladi. Halay soʻzining maʼlum boʻlgan eng qadimgi yozma taʼrifi 1932-yilda [[Hamit Zübeyir Koşay]] va [[Ishaq Işıtman]] tomonidan nashr etilgan [[Anadilden Derlemeler]] [[etnografik]] toʻplamida keltirilgan boʻlib, unda halay Markaziy Anatoliyada zurna va davul joʻrligidagi qoʻlda ijro etiladigan saf raqsi sifatida taʼriflangan<ref>{{cite book |last1=Koşay |first1=Hamit Zübeyir |last2=Işıtman |first2=İshak. |title=Anadilden Derlemeler |date=1932 |publisher=Hakimiyeti Milliye Matbaasi}}</ref><ref>{{cite web |title=halay |url=https://www.nisanyansozluk.com/kelime/halay |website=Nişanyan Sözlük |language=tr}}</ref>. Biroq, raqsning oʻziga halay sifatida aniq koʻrsatilgan oldingi havola Dârülelhan Külliyatı: Anadolu Halk Şarkıları ning [[1928-yil]]gi nashrida topilgan boʻlib, unda Sivas viloyatidan boʻlgan [[Çenber]] (shuningdek, Çember yoki Çemberim deb ham ataladi) xalq raqsi yozuvi mavjud<ref>{{cite book |last1=Erim |first1=Büşra |title=Dârülelhan Nota Külliyâtı: Anadolu Halk Şarkıları 6 ve 7 Numaralı Defterlerin Günümüz Türkçesine Çeviri Aktarımı |date=2019 |page=22 |url=https://upload.wikimedia.org/wikisource/tr/2/2c/D%C3%A2r%C3%BClelhan_nota_k%C3%BClliy%C3%A2t%C4%B1_anadolu_halk_%C5%9Fark%C4%B1lar%C4%B1_6_ve_7_numaral%C4%B1_defterlerin_g%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz_T%C3%BCrk%C3%A7esine_%C3%A7eviri_aktar%C4%B1m%C4%B1.pdf}}</ref>. [[Ozarbayjon]]da [[Yalli]] mintaqalar boʻylab tarqalgan va koʻpincha [[Naxichevanda]] va [[Armaniston]]nning [[Yeraz]] jamoasi tomonidan raqsga tushib kelishadi. Naxichevanda unga Zurna va Davul asboblari tomonidan chalingan kuylar joʻr boʻlishadi, ammo Ozarbayjonning boshqa joylarida koʻpincha [[Nog'ora]] va Zurna bilan raqsga tushishadi. Ularning aksariyati [[Quba Yallisi]], [[Şərur Yallisi]] va [[Qarabag‘ Yallisi]] kabi raqsga tushadigan mintaqa nomini olishgan. Biroq, [[Günel Yallısı]] yoki [[Ko‘çəri]] kabi mintaqa nomini olmagan turlari ham bor. Naxichevansiz Ozarbayjonda Yalli yo unutilgan yo toʻliq raqsga tushilmagan. Biroq, u qayta tiklanmoqda va raqs [[maktab]]larida oʻqitilmoqda. Naxichevandan tashqari eng koʻp Yalli raqsga tushadigan ikki viloyat [[Shamkir]] va [[Yevlax]] boʻlgan, sababi Armanistondan Ozarbayjonga [[ozarbayjonlar]]ning birinchi toʻlqini kelgan, koʻpchiligi oʻsha [[viloyat]]larga borgan. Ozarbayjonda uchta shaklga ega boʻlgan eng mashhuri Koʻchari boʻlib, u Naxichevan, [[Eron]] Ozarbayjoni va Yeraz shakli bilan birga kelgan. Yalli Ozarbayjonda uzoq vaqtdan beri mavjud boʻlib kelgan, chunki [[Gobustan]] milliy bogʻida taxminan 4500-yillik [[petrogliflar]] mavjud boʻlgan. Yalliga baʼzi ziyofatlarda raqsga tushilgan, ammo toʻylarning aksariyatida uni ijro etishgan, odamlar Kelin-kuyov atrofida [[doira]] hosil qilishadi. Bu ozarbayjonlar, Ozarbayjondagi kurdlar, Eron ozarbayjonlari, Eraz va Naxichevan aholisiga tegishli. Yalli ozarbayjon musiqasi va raqsining bir qismi boʻlib, ushbu raqsni oʻqitish [[1932-yil]]ga borib taqaladi. Yalli Ozarbayjon xalqi va Ozarbayjonda yashovchi [[etnik]] guruhlar uchun muhim raqs hisoblanib kelinmoqda. === Etimologiyasi === Halay turkcha alay soʻzidan olingan boʻlib, „[[guruh]],“ „[[olomon]]“ yoki „[[bayram]]“ degan maʼnoni anglatadi va bu kontekstda „marosim yoki namoyish uchun bir joyga toʻplangan koʻp sonli odamlar“ degan maʼnoni beradi<ref>{{cite dictionary |title=halay |dictionary=Kubbealtı Lugatı |url=http://lugatim.com/s/halay |access-date=27 January 2024}}</ref>. Turkcha alay [[Vizantiya]] yunoncha alágion (αλάγιον) atamasidan kelib chiqqan<ref>{{cite web |title=alay |url=https://en.wiktionary.org/wiki/alay#Turkish |website=Wiktionary, the free dictionary |language=en}}</ref>. [[Sevan Nisanyan]] oʻzining Zamonaviy turk tilining [[etimologik]] [[lug‘at]]ida muqobil etimologiyani taklif qilib, halay „koʻtarish“ degan maʼnoni anglatuvchi kurdcha (Kurmanji) hildan soʻzidan kelib chiqqanligini taʼkidlagan<ref>https://www.nisanyansozluk.com/kelime/halay {{Bare URL inline|date=August 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=hildan |url=https://en.wiktionary.org/wiki/hildan |website=Wiktionary, the free dictionary |language=en}}</ref>. Biroq, [[2022-yil]] [[24-iyul]]da [[Nisanyan]] bu soʻzning kelib chiqishini bilmasligini oshkor qilib, bunga shubha bildirgan<ref>{{cite video |author=Sevan Nişanyan |date=24 July 2022 |title= Pazar Sohbeti 138 - 24 Temmuz 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ipv_Dz1AAsw&t=3077s |via=YouTube |access-date=25 July 2022}}</ref>. Odatda turkcha halay nomi bilan tanilgan boʻlsa-da, xalq raqsining bu toifasi Turkiyadagi boshqa etnik guruhlar orasida ham turli nomlar bilan ataladi: [[kurd]] tilida [[govend]] yoki [[dîlan]], [[suriya]] tilida [[ḥiggā]], [[ozarbayjon]] tilida [[yallı]] va [[arman]] tilida [[šurvpar]]<ref>{{cite web |title=Halay (L*) – West Asia/Eastern Anatolia |url=https://folkdancefootnotes.org/dance/a-real-folk-dance-what-is-it/about/halay-west-asia-eastern-anatolia/ |website=Folkdance Footnotes |language=en}}</ref>. == Halay raqsiga misollar == Xalai ([[Kichik Osiyo]] yunonlari raqsga tushadi)<ref>{{cite video |author=Ακουσε Με |date=19 Oct 2021 |title= ΤΣΟΜΠΑΝΑΡ - Χορός Καππαδοκίας "Χαλάι". |url=https://www.youtube.com/watch?v=SoZlivzdgPs |via=YouTube |access-date=22 May 2025}}</ref> Elazig dik halay (turklar va kurdlar raqsga tushishadi){{citation needed |date=January 2024}} Uch Ayak (turklar raqsga tushadi) <ref name="nytimes">{{cite news|last=Gottlieb|first=Robert|title=Astaire to Zopy-Zopy|url=https://www.nytimes.com/1998/07/26/books/astaire-to-zopy-zopy.html|access-date=6 November 2013|newspaper=[[New York Times]]|date=26 July 1998|author-link=Robert Gottlieb|quote=I find it difficult to imagine someone without a predisposition to read about such matters as Azerbaijani folk dance (''One type of yally has various forms known as kochari, uchayag, tello, and galadangalaya; another type is a dance mixed with games called gazy-gazy, zopy-zopy, and chopu-chopu'') browsing profitably through Oxford's many hundreds of pages of such information.}}</ref><ref name = "foo">{{cite journal |last1=Şener |first1=Dr.Gültekin |title=GAZİANTEP HALK DANSI EZGİLERİNDE MÜZİKAL ANALİZ |journal=Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi |date=11 March 2019 |volume=12 |issue=25 |pages=91–104 |doi=10.12981/mahder.520814 |s2cid=189162362 |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/668154 |access-date=4 October 2021|doi-access=free }}</ref> Kaba (turklar raqsga tushadi)<ref name = "foo"/> Afshar (turklar raqsga tushadi)<ref name = "foo"/> Halabi (turklar, kurdlar va arablar raqsga tushishadi)<ref name = "foo"/> Dunnik (kurdlar raqsga tushadi){{citation needed |date=January 2024}} Yalli (ozarbayjonlar raqsga tushadi){{citation needed |date=January 2024}} == Yana qarang == • [[Ossuriya]] xalq raqsi • [[Attan]] (afgʻonlar raqsga tushadi) • [[Kolo]] (Janubiy slavyanlar raqsga tushadi) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Turkiya madaniyati]] [[Turkum:Raqslar]] [[Turkum:Yunon raqslari]] fs19rq6q481ojs4o39tu5tk7mqjyr5d 5999565 5999563 2026-04-20T13:23:59Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Ozarbayjon raqslari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999565 wikitext text/x-wiki [[File:Kurdishfolklores.jpg|right|thumb|450 px|Xalay raqsi]] '''''Xalay''''' ([[turkcha]]: [[alay]] „[[guruh]],“ „[[olomon]]“) – [[Turkiya]]ning milliy raqsi. U mamlakatning turli hududlarida ijro etiladigan barcha anʼanaviy aylana va safli raqslarni oʻz ichiga oladi. Atama [[turklar]], [[kurdlar]] va [[Kichik Osiyo yarim oroli|Kichik Osiyo]] yunonlari (ayniqsa, [[Pontiya yunonlari]], [[Karamanlidlar]] va [[Kappadokiya yunonlari]]) orasida keng tarqalgan. Turkiyada aylanma va safli raqslar odatda [[to‘y]] va bayramlarda ijro etiladi. Anʼanaviy ravishda ularga [[zurna]] va [[dovul]] joʻr boʻladi, baʼzan esa [[raqqos|raqqoslarning]] oʻzlari qoʻshiq aytib raqsga tushadi. Soʻnggi yillarda anʼanaviy cholgʻu asboblari oʻrniga [[elektron]] asboblar tobora koʻproq ishlatilmoqda. Xalay raqsida odatda raqqoslar doira yoki saf shaklida turib, bir-birining barmoqlari, qoʻllari yoki yelkalaridan ushlab oladilar. Birinchi va oxirgi raqqoslar [[mendil]] deb ataladigan [[ro'mol|roʻmolchani]] ushlab oladilar. Bu raqslar odatda sekin tempda boshlanib, asta-sekin tezlashadi. Ularning nomi, uslubi va musiqiy xususiyatlari [[shahar]] yoki [[qishloq]]qa qarab farq qiladi<ref name="">Hartong2006">{{cite book|url=https://archive.org/details/musicaltermsworl0000hart|url-access=registration|title=Musical Terms Worldwide: A Companion for the Musical Explorer|publisher=Semar Publishers Srl|year=2006|isbn=978-88-7778-090-4|pages=[https://archive.org/details/musicaltermsworl0000hart/page/132 132]–|author=Jan Laurens Hartong}}</ref>. == Tarixi va etimologiyasi == === Tarixi === [[File:Azerbaijan netional dances - Yalli.jpg|250px|right|thumb|Xalay raqs notalari]] Halay atamasi XX asrning boshlarida [[Markaziy Anadolu mintaqasi|Markaziy Anadoluda]] (Kappadokiya)da paydo boʻlgan „Χαλάι“ (Khalái) nomli Pontiya yunon xalq raqsidan kelib chiqqan. Bu raqs Pontiya yunon konchilari [[Sharq|Sharqiy]] [[Qora dengiz]] dan [[Yo'zg'ot|Yozgat viloyatidagi]] Akdagʻmadeni tumaniga koʻchib oʻtganda yuzaga kelgan<ref name="">https://www.kallitexnikistegipontion.gr/%CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CE%B9/</ref>. Raqsning nomi unga joʻr boʻlib ijro etiladigan turk xalq qoʻshigʻining [[Naqarot|naqarotidan]] olingan. Bu esa ushbu Pontiya yunonlari turk tilida soʻzlashganligini koʻrsatgan<ref>{{cite web |title=Ο Ποντιακός χορός Χαλάι του Ακ Νταγ Ματέν |url=https://www.pontosnews.gr/291839/pontos/o-pontiakos-choros-chalai-tou-ak-ntag-mat/ |website=Pontos News |language=el}}</ref>. Bu sekin, [[yarim doira]] shaklidagi raqs boʻlib, kuchli egilish harakatlari va [[ritm|ritmik]] oyoq [[Zarba|zarbalari]] bilan ajralib turgan. [[Raqqos|Raqqosalar]] oʻng oyoqdan boshlab, dastlabki uch qadamni [[diagonal]] boʻyicha oʻngga qoʻyishgan. Toʻrtinchi qadamda oyoqlarni doira oʻrtasiga uzatib, beshinchi qadamda chap oyoq bilan orqaga qadam tashlab, oyoq uchini ichkariga, tovonni tashqariga qoʻyadilar. Ular oltinchi bosqichda toʻrtinchi bosqich holatiga qaytib, keyin [[skripka]], [[ud]], [[zurna]] va [[dovul]] kabi [[musiqa asbobi|musiqa asboblari]] joʻrligida bir maromda harakatlanib, ketma-ketlikni takrorlashadi<ref name= "Kallitexniki Stegi Pontion">{{cite web |title=Χαλάι |url=https://www.kallitexnikistegipontion.gr/%CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CE%B9/ |website=ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΣΤΕΓΗ ΠΟΝΤΙΩΝ |language=el}}</ref>. Tez orada raqs Kappadokiyadagi boshqa jamoalar orasida keng tanilgan, ular bu atamani butun mamlakat boʻylab barcha aylana va [[saf]] shaklidagi xalq raqslariga nisbatan qoʻllay boshlaganlar. Keyinchalik variantlar [[Sivas]], [[Chorum]], [[Kayseri]] viloyatlariga va Kappadokiya shimolidagi boshqa hududlarga tarqalgan, ularning har biri asl raqsning asosiy tuzilishi va ritmini saqlab qolgan holda oʻziga xos [[maha xususiyatlarni rivojlantirgan<ref>{{cite web |title=Χορός Χαλάι {{!}} Τα Καραμανλίδικα του Φάνη |url=https://www.karamanlidika.gr/choros-halai/?srsltid=AfmBOooDzoHDmP93P36RyhCf2eAWsEkTf6LIrX9DPACvydq4avy4wFSg |website=Karamanlidika |language=el}}</ref>. Xalayning tarixiy hujjatlari XX asr boshlariga toʻgʻri keladi. Halay soʻzining maʼlum boʻlgan eng qadimgi yozma taʼrifi 1932-yilda [[Hamit Zübeyir Koşay]] va [[Ishaq Işıtman]] tomonidan nashr etilgan [[Anadilden Derlemeler]] [[etnografik]] toʻplamida keltirilgan boʻlib, unda halay Markaziy Anatoliyada zurna va davul joʻrligidagi qoʻlda ijro etiladigan saf raqsi sifatida taʼriflangan<ref>{{cite book |last1=Koşay |first1=Hamit Zübeyir |last2=Işıtman |first2=İshak. |title=Anadilden Derlemeler |date=1932 |publisher=Hakimiyeti Milliye Matbaasi}}</ref><ref>{{cite web |title=halay |url=https://www.nisanyansozluk.com/kelime/halay |website=Nişanyan Sözlük |language=tr}}</ref>. Biroq, raqsning oʻziga halay sifatida aniq koʻrsatilgan oldingi havola Dârülelhan Külliyatı: Anadolu Halk Şarkıları ning [[1928-yil]]gi nashrida topilgan boʻlib, unda Sivas viloyatidan boʻlgan [[Çenber]] (shuningdek, Çember yoki Çemberim deb ham ataladi) xalq raqsi yozuvi mavjud<ref>{{cite book |last1=Erim |first1=Büşra |title=Dârülelhan Nota Külliyâtı: Anadolu Halk Şarkıları 6 ve 7 Numaralı Defterlerin Günümüz Türkçesine Çeviri Aktarımı |date=2019 |page=22 |url=https://upload.wikimedia.org/wikisource/tr/2/2c/D%C3%A2r%C3%BClelhan_nota_k%C3%BClliy%C3%A2t%C4%B1_anadolu_halk_%C5%9Fark%C4%B1lar%C4%B1_6_ve_7_numaral%C4%B1_defterlerin_g%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz_T%C3%BCrk%C3%A7esine_%C3%A7eviri_aktar%C4%B1m%C4%B1.pdf}}</ref>. [[Ozarbayjon]]da [[Yalli]] mintaqalar boʻylab tarqalgan va koʻpincha [[Naxichevanda]] va [[Armaniston]]nning [[Yeraz]] jamoasi tomonidan raqsga tushib kelishadi. Naxichevanda unga Zurna va Davul asboblari tomonidan chalingan kuylar joʻr boʻlishadi, ammo Ozarbayjonning boshqa joylarida koʻpincha [[Nog'ora]] va Zurna bilan raqsga tushishadi. Ularning aksariyati [[Quba Yallisi]], [[Şərur Yallisi]] va [[Qarabag‘ Yallisi]] kabi raqsga tushadigan mintaqa nomini olishgan. Biroq, [[Günel Yallısı]] yoki [[Ko‘çəri]] kabi mintaqa nomini olmagan turlari ham bor. Naxichevansiz Ozarbayjonda Yalli yo unutilgan yo toʻliq raqsga tushilmagan. Biroq, u qayta tiklanmoqda va raqs [[maktab]]larida oʻqitilmoqda. Naxichevandan tashqari eng koʻp Yalli raqsga tushadigan ikki viloyat [[Shamkir]] va [[Yevlax]] boʻlgan, sababi Armanistondan Ozarbayjonga [[ozarbayjonlar]]ning birinchi toʻlqini kelgan, koʻpchiligi oʻsha [[viloyat]]larga borgan. Ozarbayjonda uchta shaklga ega boʻlgan eng mashhuri Koʻchari boʻlib, u Naxichevan, [[Eron]] Ozarbayjoni va Yeraz shakli bilan birga kelgan. Yalli Ozarbayjonda uzoq vaqtdan beri mavjud boʻlib kelgan, chunki [[Gobustan]] milliy bogʻida taxminan 4500-yillik [[petrogliflar]] mavjud boʻlgan. Yalliga baʼzi ziyofatlarda raqsga tushilgan, ammo toʻylarning aksariyatida uni ijro etishgan, odamlar Kelin-kuyov atrofida [[doira]] hosil qilishadi. Bu ozarbayjonlar, Ozarbayjondagi kurdlar, Eron ozarbayjonlari, Eraz va Naxichevan aholisiga tegishli. Yalli ozarbayjon musiqasi va raqsining bir qismi boʻlib, ushbu raqsni oʻqitish [[1932-yil]]ga borib taqaladi. Yalli Ozarbayjon xalqi va Ozarbayjonda yashovchi [[etnik]] guruhlar uchun muhim raqs hisoblanib kelinmoqda. === Etimologiyasi === Halay turkcha alay soʻzidan olingan boʻlib, „[[guruh]],“ „[[olomon]]“ yoki „[[bayram]]“ degan maʼnoni anglatadi va bu kontekstda „marosim yoki namoyish uchun bir joyga toʻplangan koʻp sonli odamlar“ degan maʼnoni beradi<ref>{{cite dictionary |title=halay |dictionary=Kubbealtı Lugatı |url=http://lugatim.com/s/halay |access-date=27 January 2024}}</ref>. Turkcha alay [[Vizantiya]] yunoncha alágion (αλάγιον) atamasidan kelib chiqqan<ref>{{cite web |title=alay |url=https://en.wiktionary.org/wiki/alay#Turkish |website=Wiktionary, the free dictionary |language=en}}</ref>. [[Sevan Nisanyan]] oʻzining Zamonaviy turk tilining [[etimologik]] [[lug‘at]]ida muqobil etimologiyani taklif qilib, halay „koʻtarish“ degan maʼnoni anglatuvchi kurdcha (Kurmanji) hildan soʻzidan kelib chiqqanligini taʼkidlagan<ref>https://www.nisanyansozluk.com/kelime/halay {{Bare URL inline|date=August 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=hildan |url=https://en.wiktionary.org/wiki/hildan |website=Wiktionary, the free dictionary |language=en}}</ref>. Biroq, [[2022-yil]] [[24-iyul]]da [[Nisanyan]] bu soʻzning kelib chiqishini bilmasligini oshkor qilib, bunga shubha bildirgan<ref>{{cite video |author=Sevan Nişanyan |date=24 July 2022 |title= Pazar Sohbeti 138 - 24 Temmuz 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ipv_Dz1AAsw&t=3077s |via=YouTube |access-date=25 July 2022}}</ref>. Odatda turkcha halay nomi bilan tanilgan boʻlsa-da, xalq raqsining bu toifasi Turkiyadagi boshqa etnik guruhlar orasida ham turli nomlar bilan ataladi: [[kurd]] tilida [[govend]] yoki [[dîlan]], [[suriya]] tilida [[ḥiggā]], [[ozarbayjon]] tilida [[yallı]] va [[arman]] tilida [[šurvpar]]<ref>{{cite web |title=Halay (L*) – West Asia/Eastern Anatolia |url=https://folkdancefootnotes.org/dance/a-real-folk-dance-what-is-it/about/halay-west-asia-eastern-anatolia/ |website=Folkdance Footnotes |language=en}}</ref>. == Halay raqsiga misollar == Xalai ([[Kichik Osiyo]] yunonlari raqsga tushadi)<ref>{{cite video |author=Ακουσε Με |date=19 Oct 2021 |title= ΤΣΟΜΠΑΝΑΡ - Χορός Καππαδοκίας "Χαλάι". |url=https://www.youtube.com/watch?v=SoZlivzdgPs |via=YouTube |access-date=22 May 2025}}</ref> Elazig dik halay (turklar va kurdlar raqsga tushishadi){{citation needed |date=January 2024}} Uch Ayak (turklar raqsga tushadi) <ref name="nytimes">{{cite news|last=Gottlieb|first=Robert|title=Astaire to Zopy-Zopy|url=https://www.nytimes.com/1998/07/26/books/astaire-to-zopy-zopy.html|access-date=6 November 2013|newspaper=[[New York Times]]|date=26 July 1998|author-link=Robert Gottlieb|quote=I find it difficult to imagine someone without a predisposition to read about such matters as Azerbaijani folk dance (''One type of yally has various forms known as kochari, uchayag, tello, and galadangalaya; another type is a dance mixed with games called gazy-gazy, zopy-zopy, and chopu-chopu'') browsing profitably through Oxford's many hundreds of pages of such information.}}</ref><ref name = "foo">{{cite journal |last1=Şener |first1=Dr.Gültekin |title=GAZİANTEP HALK DANSI EZGİLERİNDE MÜZİKAL ANALİZ |journal=Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi |date=11 March 2019 |volume=12 |issue=25 |pages=91–104 |doi=10.12981/mahder.520814 |s2cid=189162362 |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/668154 |access-date=4 October 2021|doi-access=free }}</ref> Kaba (turklar raqsga tushadi)<ref name = "foo"/> Afshar (turklar raqsga tushadi)<ref name = "foo"/> Halabi (turklar, kurdlar va arablar raqsga tushishadi)<ref name = "foo"/> Dunnik (kurdlar raqsga tushadi){{citation needed |date=January 2024}} Yalli (ozarbayjonlar raqsga tushadi){{citation needed |date=January 2024}} == Yana qarang == • [[Ossuriya]] xalq raqsi • [[Attan]] (afgʻonlar raqsga tushadi) • [[Kolo]] (Janubiy slavyanlar raqsga tushadi) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Turkiya madaniyati]] [[Turkum:Raqslar]] [[Turkum:Yunon raqslari]] [[Turkum:Ozarbayjon raqslari]] 9wr1h386neujks87rr8b1rqcznwugln 5999566 5999565 2026-04-20T13:24:08Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Arman raqslari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999566 wikitext text/x-wiki [[File:Kurdishfolklores.jpg|right|thumb|450 px|Xalay raqsi]] '''''Xalay''''' ([[turkcha]]: [[alay]] „[[guruh]],“ „[[olomon]]“) – [[Turkiya]]ning milliy raqsi. U mamlakatning turli hududlarida ijro etiladigan barcha anʼanaviy aylana va safli raqslarni oʻz ichiga oladi. Atama [[turklar]], [[kurdlar]] va [[Kichik Osiyo yarim oroli|Kichik Osiyo]] yunonlari (ayniqsa, [[Pontiya yunonlari]], [[Karamanlidlar]] va [[Kappadokiya yunonlari]]) orasida keng tarqalgan. Turkiyada aylanma va safli raqslar odatda [[to‘y]] va bayramlarda ijro etiladi. Anʼanaviy ravishda ularga [[zurna]] va [[dovul]] joʻr boʻladi, baʼzan esa [[raqqos|raqqoslarning]] oʻzlari qoʻshiq aytib raqsga tushadi. Soʻnggi yillarda anʼanaviy cholgʻu asboblari oʻrniga [[elektron]] asboblar tobora koʻproq ishlatilmoqda. Xalay raqsida odatda raqqoslar doira yoki saf shaklida turib, bir-birining barmoqlari, qoʻllari yoki yelkalaridan ushlab oladilar. Birinchi va oxirgi raqqoslar [[mendil]] deb ataladigan [[ro'mol|roʻmolchani]] ushlab oladilar. Bu raqslar odatda sekin tempda boshlanib, asta-sekin tezlashadi. Ularning nomi, uslubi va musiqiy xususiyatlari [[shahar]] yoki [[qishloq]]qa qarab farq qiladi<ref name="">Hartong2006">{{cite book|url=https://archive.org/details/musicaltermsworl0000hart|url-access=registration|title=Musical Terms Worldwide: A Companion for the Musical Explorer|publisher=Semar Publishers Srl|year=2006|isbn=978-88-7778-090-4|pages=[https://archive.org/details/musicaltermsworl0000hart/page/132 132]–|author=Jan Laurens Hartong}}</ref>. == Tarixi va etimologiyasi == === Tarixi === [[File:Azerbaijan netional dances - Yalli.jpg|250px|right|thumb|Xalay raqs notalari]] Halay atamasi XX asrning boshlarida [[Markaziy Anadolu mintaqasi|Markaziy Anadoluda]] (Kappadokiya)da paydo boʻlgan „Χαλάι“ (Khalái) nomli Pontiya yunon xalq raqsidan kelib chiqqan. Bu raqs Pontiya yunon konchilari [[Sharq|Sharqiy]] [[Qora dengiz]] dan [[Yo'zg'ot|Yozgat viloyatidagi]] Akdagʻmadeni tumaniga koʻchib oʻtganda yuzaga kelgan<ref name="">https://www.kallitexnikistegipontion.gr/%CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CE%B9/</ref>. Raqsning nomi unga joʻr boʻlib ijro etiladigan turk xalq qoʻshigʻining [[Naqarot|naqarotidan]] olingan. Bu esa ushbu Pontiya yunonlari turk tilida soʻzlashganligini koʻrsatgan<ref>{{cite web |title=Ο Ποντιακός χορός Χαλάι του Ακ Νταγ Ματέν |url=https://www.pontosnews.gr/291839/pontos/o-pontiakos-choros-chalai-tou-ak-ntag-mat/ |website=Pontos News |language=el}}</ref>. Bu sekin, [[yarim doira]] shaklidagi raqs boʻlib, kuchli egilish harakatlari va [[ritm|ritmik]] oyoq [[Zarba|zarbalari]] bilan ajralib turgan. [[Raqqos|Raqqosalar]] oʻng oyoqdan boshlab, dastlabki uch qadamni [[diagonal]] boʻyicha oʻngga qoʻyishgan. Toʻrtinchi qadamda oyoqlarni doira oʻrtasiga uzatib, beshinchi qadamda chap oyoq bilan orqaga qadam tashlab, oyoq uchini ichkariga, tovonni tashqariga qoʻyadilar. Ular oltinchi bosqichda toʻrtinchi bosqich holatiga qaytib, keyin [[skripka]], [[ud]], [[zurna]] va [[dovul]] kabi [[musiqa asbobi|musiqa asboblari]] joʻrligida bir maromda harakatlanib, ketma-ketlikni takrorlashadi<ref name= "Kallitexniki Stegi Pontion">{{cite web |title=Χαλάι |url=https://www.kallitexnikistegipontion.gr/%CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CE%B9/ |website=ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΣΤΕΓΗ ΠΟΝΤΙΩΝ |language=el}}</ref>. Tez orada raqs Kappadokiyadagi boshqa jamoalar orasida keng tanilgan, ular bu atamani butun mamlakat boʻylab barcha aylana va [[saf]] shaklidagi xalq raqslariga nisbatan qoʻllay boshlaganlar. Keyinchalik variantlar [[Sivas]], [[Chorum]], [[Kayseri]] viloyatlariga va Kappadokiya shimolidagi boshqa hududlarga tarqalgan, ularning har biri asl raqsning asosiy tuzilishi va ritmini saqlab qolgan holda oʻziga xos [[maha xususiyatlarni rivojlantirgan<ref>{{cite web |title=Χορός Χαλάι {{!}} Τα Καραμανλίδικα του Φάνη |url=https://www.karamanlidika.gr/choros-halai/?srsltid=AfmBOooDzoHDmP93P36RyhCf2eAWsEkTf6LIrX9DPACvydq4avy4wFSg |website=Karamanlidika |language=el}}</ref>. Xalayning tarixiy hujjatlari XX asr boshlariga toʻgʻri keladi. Halay soʻzining maʼlum boʻlgan eng qadimgi yozma taʼrifi 1932-yilda [[Hamit Zübeyir Koşay]] va [[Ishaq Işıtman]] tomonidan nashr etilgan [[Anadilden Derlemeler]] [[etnografik]] toʻplamida keltirilgan boʻlib, unda halay Markaziy Anatoliyada zurna va davul joʻrligidagi qoʻlda ijro etiladigan saf raqsi sifatida taʼriflangan<ref>{{cite book |last1=Koşay |first1=Hamit Zübeyir |last2=Işıtman |first2=İshak. |title=Anadilden Derlemeler |date=1932 |publisher=Hakimiyeti Milliye Matbaasi}}</ref><ref>{{cite web |title=halay |url=https://www.nisanyansozluk.com/kelime/halay |website=Nişanyan Sözlük |language=tr}}</ref>. Biroq, raqsning oʻziga halay sifatida aniq koʻrsatilgan oldingi havola Dârülelhan Külliyatı: Anadolu Halk Şarkıları ning [[1928-yil]]gi nashrida topilgan boʻlib, unda Sivas viloyatidan boʻlgan [[Çenber]] (shuningdek, Çember yoki Çemberim deb ham ataladi) xalq raqsi yozuvi mavjud<ref>{{cite book |last1=Erim |first1=Büşra |title=Dârülelhan Nota Külliyâtı: Anadolu Halk Şarkıları 6 ve 7 Numaralı Defterlerin Günümüz Türkçesine Çeviri Aktarımı |date=2019 |page=22 |url=https://upload.wikimedia.org/wikisource/tr/2/2c/D%C3%A2r%C3%BClelhan_nota_k%C3%BClliy%C3%A2t%C4%B1_anadolu_halk_%C5%9Fark%C4%B1lar%C4%B1_6_ve_7_numaral%C4%B1_defterlerin_g%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz_T%C3%BCrk%C3%A7esine_%C3%A7eviri_aktar%C4%B1m%C4%B1.pdf}}</ref>. [[Ozarbayjon]]da [[Yalli]] mintaqalar boʻylab tarqalgan va koʻpincha [[Naxichevanda]] va [[Armaniston]]nning [[Yeraz]] jamoasi tomonidan raqsga tushib kelishadi. Naxichevanda unga Zurna va Davul asboblari tomonidan chalingan kuylar joʻr boʻlishadi, ammo Ozarbayjonning boshqa joylarida koʻpincha [[Nog'ora]] va Zurna bilan raqsga tushishadi. Ularning aksariyati [[Quba Yallisi]], [[Şərur Yallisi]] va [[Qarabag‘ Yallisi]] kabi raqsga tushadigan mintaqa nomini olishgan. Biroq, [[Günel Yallısı]] yoki [[Ko‘çəri]] kabi mintaqa nomini olmagan turlari ham bor. Naxichevansiz Ozarbayjonda Yalli yo unutilgan yo toʻliq raqsga tushilmagan. Biroq, u qayta tiklanmoqda va raqs [[maktab]]larida oʻqitilmoqda. Naxichevandan tashqari eng koʻp Yalli raqsga tushadigan ikki viloyat [[Shamkir]] va [[Yevlax]] boʻlgan, sababi Armanistondan Ozarbayjonga [[ozarbayjonlar]]ning birinchi toʻlqini kelgan, koʻpchiligi oʻsha [[viloyat]]larga borgan. Ozarbayjonda uchta shaklga ega boʻlgan eng mashhuri Koʻchari boʻlib, u Naxichevan, [[Eron]] Ozarbayjoni va Yeraz shakli bilan birga kelgan. Yalli Ozarbayjonda uzoq vaqtdan beri mavjud boʻlib kelgan, chunki [[Gobustan]] milliy bogʻida taxminan 4500-yillik [[petrogliflar]] mavjud boʻlgan. Yalliga baʼzi ziyofatlarda raqsga tushilgan, ammo toʻylarning aksariyatida uni ijro etishgan, odamlar Kelin-kuyov atrofida [[doira]] hosil qilishadi. Bu ozarbayjonlar, Ozarbayjondagi kurdlar, Eron ozarbayjonlari, Eraz va Naxichevan aholisiga tegishli. Yalli ozarbayjon musiqasi va raqsining bir qismi boʻlib, ushbu raqsni oʻqitish [[1932-yil]]ga borib taqaladi. Yalli Ozarbayjon xalqi va Ozarbayjonda yashovchi [[etnik]] guruhlar uchun muhim raqs hisoblanib kelinmoqda. === Etimologiyasi === Halay turkcha alay soʻzidan olingan boʻlib, „[[guruh]],“ „[[olomon]]“ yoki „[[bayram]]“ degan maʼnoni anglatadi va bu kontekstda „marosim yoki namoyish uchun bir joyga toʻplangan koʻp sonli odamlar“ degan maʼnoni beradi<ref>{{cite dictionary |title=halay |dictionary=Kubbealtı Lugatı |url=http://lugatim.com/s/halay |access-date=27 January 2024}}</ref>. Turkcha alay [[Vizantiya]] yunoncha alágion (αλάγιον) atamasidan kelib chiqqan<ref>{{cite web |title=alay |url=https://en.wiktionary.org/wiki/alay#Turkish |website=Wiktionary, the free dictionary |language=en}}</ref>. [[Sevan Nisanyan]] oʻzining Zamonaviy turk tilining [[etimologik]] [[lug‘at]]ida muqobil etimologiyani taklif qilib, halay „koʻtarish“ degan maʼnoni anglatuvchi kurdcha (Kurmanji) hildan soʻzidan kelib chiqqanligini taʼkidlagan<ref>https://www.nisanyansozluk.com/kelime/halay {{Bare URL inline|date=August 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=hildan |url=https://en.wiktionary.org/wiki/hildan |website=Wiktionary, the free dictionary |language=en}}</ref>. Biroq, [[2022-yil]] [[24-iyul]]da [[Nisanyan]] bu soʻzning kelib chiqishini bilmasligini oshkor qilib, bunga shubha bildirgan<ref>{{cite video |author=Sevan Nişanyan |date=24 July 2022 |title= Pazar Sohbeti 138 - 24 Temmuz 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ipv_Dz1AAsw&t=3077s |via=YouTube |access-date=25 July 2022}}</ref>. Odatda turkcha halay nomi bilan tanilgan boʻlsa-da, xalq raqsining bu toifasi Turkiyadagi boshqa etnik guruhlar orasida ham turli nomlar bilan ataladi: [[kurd]] tilida [[govend]] yoki [[dîlan]], [[suriya]] tilida [[ḥiggā]], [[ozarbayjon]] tilida [[yallı]] va [[arman]] tilida [[šurvpar]]<ref>{{cite web |title=Halay (L*) – West Asia/Eastern Anatolia |url=https://folkdancefootnotes.org/dance/a-real-folk-dance-what-is-it/about/halay-west-asia-eastern-anatolia/ |website=Folkdance Footnotes |language=en}}</ref>. == Halay raqsiga misollar == Xalai ([[Kichik Osiyo]] yunonlari raqsga tushadi)<ref>{{cite video |author=Ακουσε Με |date=19 Oct 2021 |title= ΤΣΟΜΠΑΝΑΡ - Χορός Καππαδοκίας "Χαλάι". |url=https://www.youtube.com/watch?v=SoZlivzdgPs |via=YouTube |access-date=22 May 2025}}</ref> Elazig dik halay (turklar va kurdlar raqsga tushishadi){{citation needed |date=January 2024}} Uch Ayak (turklar raqsga tushadi) <ref name="nytimes">{{cite news|last=Gottlieb|first=Robert|title=Astaire to Zopy-Zopy|url=https://www.nytimes.com/1998/07/26/books/astaire-to-zopy-zopy.html|access-date=6 November 2013|newspaper=[[New York Times]]|date=26 July 1998|author-link=Robert Gottlieb|quote=I find it difficult to imagine someone without a predisposition to read about such matters as Azerbaijani folk dance (''One type of yally has various forms known as kochari, uchayag, tello, and galadangalaya; another type is a dance mixed with games called gazy-gazy, zopy-zopy, and chopu-chopu'') browsing profitably through Oxford's many hundreds of pages of such information.}}</ref><ref name = "foo">{{cite journal |last1=Şener |first1=Dr.Gültekin |title=GAZİANTEP HALK DANSI EZGİLERİNDE MÜZİKAL ANALİZ |journal=Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi |date=11 March 2019 |volume=12 |issue=25 |pages=91–104 |doi=10.12981/mahder.520814 |s2cid=189162362 |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/668154 |access-date=4 October 2021|doi-access=free }}</ref> Kaba (turklar raqsga tushadi)<ref name = "foo"/> Afshar (turklar raqsga tushadi)<ref name = "foo"/> Halabi (turklar, kurdlar va arablar raqsga tushishadi)<ref name = "foo"/> Dunnik (kurdlar raqsga tushadi){{citation needed |date=January 2024}} Yalli (ozarbayjonlar raqsga tushadi){{citation needed |date=January 2024}} == Yana qarang == • [[Ossuriya]] xalq raqsi • [[Attan]] (afgʻonlar raqsga tushadi) • [[Kolo]] (Janubiy slavyanlar raqsga tushadi) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Turkiya madaniyati]] [[Turkum:Raqslar]] [[Turkum:Yunon raqslari]] [[Turkum:Ozarbayjon raqslari]] [[Turkum:Arman raqslari]] mpw7f2znufjoa326c1a0yqqxuhvfgxp Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi 0 1331367 5999615 5998943 2026-04-20T13:52:06Z AnvarxonM 75105 /* Turnir jadvali */ 5999615 wikitext text/x-wiki {{infobox football league season | image = [[Fayl:Photo 2024-02-13 13-09-35.jpg|300px]] | caption = | competition = [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | season = 2026-yil (mart-noyabr) | winners = | promoted = | relegated = | matches = | total goals = | league topscorer = | biggest home win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | biggest away win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | highest scoring = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | lowest attendance ={{nowrap|}} | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2025]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2027]] | updated = 07.01.2026 }} '''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Про лигаси</nowiki>) – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan 2-divizion musobaqasi. Ikkinchi divizion klublari oʻrtasida oʻtkaziladigan 35-Oʻzbekiston chempionati<ref>[https://championat.asia/oz/news/pro-liga-2026-ishtirokchilari-organilmoqda Pro liga-2026 ishtirokchilari o'rganilmoqda]</ref>. == Klublar == {{Location map+|Uzbekistan|width=400|float=right|caption=2026-yilgi Oʻzbekiston Pro-ligasidagi uy stadionlari|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Tashkent''' |position=left}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.88635 |long=59.19362 |label=Jayxun}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.46667 |long=59.6 |label=Aral}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.37355 |long=71.79786 |label=FarDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.762443 |long=64.420935 |label=BuxDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.571624 |long=69.767568 |label=Gʻazalkent}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.905592 |long=66.261212 |label=Kattaqoʻrgʻon}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.858696 |long=65.808000 |label=Lochin}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.229943 |long=69.270608 |label=Metallurg}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.232069 |long=67.287604 |label=TerDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.376500 |long=70.825551 |label=Yaypan}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.618489 |long=66.259296 |label=Shoʻrtan}} {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label='''Toshkent&nbsp;klublari:'''<br>Olimpik MobiUz<br>Paxtakor Farm<br>Respublika FA}}}} === Murabbiylar va homiylar === {| class="wikitable sortable" !Klub !Murabbiy !Joylashuv !Stadion !Klub homiysi |- |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral Nukus]] |{{Flagicon|UZB}} [[Vadim Shodimatov]] |[[Nukus]] |NOPSTTM | |- |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Azamat Sharipov]] |[[Buxoro]] | | |- |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |[[Gʻazalkent]] |Gʻazalkent stadioni | |- |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Moyliyev]] |[[Qarshi]] |[[Geolog stadioni]] | |- |[[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]] |{{Flagicon|UZB}} [[Aybek Nurbayev]] |[[Nukus]] |BOʻFA | |- |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Nishonov]] |[[Toshkent]] |[[Jar (sport majmuasi)|Jar stadioni]] | |- |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Shavkat Yusupov]] |[[Fargʻona]] |FarDU | |- |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|UZB}} [[Yorqin Nazarov]] |[[Kattaqoʻrgʻon]] |Dinamo | |- |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |[[Bekobod]] |[[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg]] | |- |[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |{{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abdurahmonov]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |{{Flagicon|UZB}} [[Jamoliddin Rahmatullayev]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]] |[[Gʻuzor]] |[[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] | |- |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Boymatov]] |[[Termiz]] | | |- |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Rashid Gʻofurov]] |[[Yaypan]] | | |} == Chet ellik futbolchilar == {{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}} '''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" !№ !Klub !Futbolchi 1 !Futbolchi 2 !Futbolchi 3 !Futbolchi 4 !Futbolchi 5 !Futbolchi 6 |- |1 |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |{{Flagicon|TKM}} [[Vepa Jumayev]] |{{Flagicon|RUS}} [[Mark Krasnov]] | | | | |- |2 |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] | | | | | | |- |3 |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] | | | | | | |- |4 |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|SLO}} [[Almin Kurtović]] |{{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] |{{Flagicon|BRA}} [[Isac Martins Silva]] |{{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] | | |- |5 |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] | | | | | | |- |6 |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] |{{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]] |{{Flagicon|MNE}} [[Armin Bošnjak]] |{{Flagicon|BRA}} [[Maxuel Cássio]] | | |- |7 |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] | | | | | | |- |8 |[[Paxtakor-2|Paxtakor Farm]] |{{Flagicon|RUS}} [[Stepan Suslov]] | | | | | |- |9 |[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] | | | | | | |- |10 |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] | | | | | | |- |11 |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] | | | | | | |- |12 |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] | | | | | | |- |13 |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|RUS}} [[Ivan Korshunov]] |{{Flagicon|RUS}} [[Timofey Postnikov]] |{{Flagicon|UKR}} [[Ivan Podtinniy]] | | | |- |14 |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] |{{Flagicon|GEO}} [[Levan Barabadze]] |{{Flagicon|BLR}} [[Roman Vegerya]] |{{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] |{{Flagicon|CIV}} [[Muhamed Olawale]] | |} == Turnir jadvali == <onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz OʻzPFL] <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang --> |team_order= SHU, ARA, FAR, LOC, MET, KAT, PAX, GAZ, RES, YAY, MOB, BUX, TER, JAY, <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=A |result2=P <!--Oʻzaro oʻyinlar--> <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=P |result2=PO |result3=PO |result4=PO |result5=PO <!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update= 2026-yil 20-aprel |win_ARA=3 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=6 |ga_ARA=2 <!-- Aral --> |win_BUX= |draw_BUX= |loss_BUX=3 |gf_BUX=1 |ga_BUX=7 <!-- BuxDU --> |win_FAR=2 |draw_FAR=1 |loss_FAR= |gf_FAR=7 |ga_FAR=2 <!-- FarDU--> |win_JAY= |draw_JAY= |loss_JAY=3 |gf_JAY= |ga_JAY=8 <!-- Jayxun --> |win_KAT=2 |draw_KAT= |loss_KAT=1 |gf_KAT=4 |ga_KAT=2 <!-- Kattaqoʻrgʻon --> |win_LOC=2 |draw_LOC=1 |loss_LOC=1 |gf_LOC=6 |ga_LOC=3 <!-- Lochin --> |win_MET=2 |draw_MET=1 |loss_MET= |gf_MET=6 |ga_MET=3 <!-- Metallurg --> |win_MOB= |draw_MOB=1 |loss_MOB=2 |gf_MOB=2 |ga_MOB=4 <!-- Olimpik MobiUZ --> |win_PAX=1 |draw_PAX=1 |loss_PAX=1 |gf_PAX=5 |ga_PAX=4 <!-- Paxtakor FM --> |win_RES=1 |draw_RES=1 |loss_RES=1 |gf_RES=3 |ga_RES=3 <!-- Respublika FA --> |win_TER= |draw_TER= |loss_TER=4 |gf_TER=4 |ga_TER=11<!-- TerDU --> |win_YAY=1 |draw_YAY= |loss_YAY=1 |gf_YAY=3 |ga_YAY=3 <!-- Yaypan--> |win_GAZ=1 |draw_GAZ=1 |loss_GAZ=1 |gf_GAZ=5 |ga_GAZ=4 <!-- Gʻazalkent --> |win_SHU=3 |draw_SHU=1 |loss_SHU= |gf_SHU=7 |ga_SHU=3 <!-- Shoʻrtan --> <!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Rules--> |class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar; <!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari--> |res_col_header=PQR |col_P=green1 |text_P=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Oʻzbekiston Superligasi]] ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish }} == Natijalar == === Qayd etilgan hisoblar === {{#invoke:sports results|main | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] | update = 2026-yil 19-aprel | matches_style = FBR |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | match_ARA_BUX = | match_ARA_FAR = | match_ARA_JAY = | match_ARA_KAT = | match_ARA_LOC = 2-0 | match_ARA_MET = | match_ARA_MOB = | match_ARA_PAX = | match_ARA_RES = 2-1 | match_ARA_TER = | match_ARA_YAY = | match_ARA_GAZ = | match_ARA_SHU = | match_BUX_ARA = 1-3 | match_BUX_FAR = | match_BUX_JAY = | match_BUX_KAT = | match_BUX_LOC = | match_BUX_MET = | match_BUX_MOB = | match_BUX_PAX = | match_BUX_RES = | match_BUX_TER = | match_BUX_YAY = | match_BUX_GAZ = | match_BUX_SHU = | match_FAR_ARA = | match_FAR_BUX = | match_FAR_JAY = 4-0 | match_FAR_KAT = | match_FAR_LOC = | match_FAR_MET = | match_FAR_MOB = | match_FAR_PAX = | match_FAR_RES = | match_FAR_TER = | match_FAR_YAY = | match_FAR_GAZ = | match_FAR_SHU = | match_JAY_ARA = | match_JAY_BUX = | match_JAY_FAR = | match_JAY_KAT = 0-2 | match_JAY_LOC = 0-2 | match_JAY_MET = | match_JAY_MOB = | match_JAY_PAX = | match_JAY_RES = | match_JAY_TER = | match_JAY_YAY = | match_JAY_GAZ = | match_JAY_SHU = | match_KAT_ARA = | match_KAT_BUX = | match_KAT_FAR = | match_KAT_JAY = | match_KAT_LOC = | match_KAT_MET = | match_KAT_MOB = | match_LOK_PAX = | match_KAT_RES = | match_KAT_TER = | match_KAT_YAY = | match_KAT_GAZ = | match_KAT_SHU = 0-2 | match_LOC_ARA = | match_LOC_BUX = | match_LOC_FAR = | match_LOC_JAY = | match_LOC_KAT = | match_LOC_MET = | match_LOC_MOB = | match_LOC_PAX = 1-1 | match_LOC_RES = | match_LOC_TER = | match_LOC_YAY = | match_LOC_GAZ = | match_LOC_SHU = | match_MET_ARA = | match_MET_BUX = | match_MET_FAR = | match_MET_JAY = | match_MET_KAT = | match_MET_LOC = | match_MET_MOB = | match_MET_PAX = | match_MET_RES = 1-1 | match_MET_TER = 3-1 | match_MET_YAY = | match_MET_GAZ = | match_MET_SHU = | match_MOB_ARA = | match_MOB_BUX = | match_MOB_FAR = | match_MOB_JAY = | match_MOB_KAT = | match_MOB_LOC = | match_MOB_MET = | match_MOB_PAX = | match_MOB_RES = | match_MOB_TER = | match_MOB_YAY = | match_MOB_GAZ = 2-2 | match_MOB_SHU = | match_PAX_ARA = | match_PAX_BUX = | match_PAX_FAR = 0-1 | match_PAX_JAY = | match_PAX_KAT = | match_PAX_LOC = | match_PAX_MET = | match_PAX_MOB = | match_PAX_RES = | match_PAX_TER = | match_PAX_YAY = 22-may | match_PAX_GAZ = | match_PAX_SHU = | match_RES_ARA = | match_RES_BUX = 1-0 | match_RES_FAR = | match_RES_JAY = | match_RES_KAT = | match_RES_LOC = | match_RES_MET = | match_RES_MOB = | match_RES_PAX = | match_RES_TER = | match_RES_YAY = | match_RES_GAZ = | match_RES_SHU = | match_TER_ARA = | match_TER_BUX = | match_TER_FAR = | match_TER_JAY = | match_TER_KAT = | match_TER_LOC = 0-2 | match_TER_MET = | match_TER_MOB = | match_TER_PAX = 2-4 | match_TER_RES = | match_TER_YAY = | match_TER_GAZ = | match_TER_SHU = | match_YAY_ARA = | match_YAY_BUX = | match_YAY_FAR = | match_YAY_JAY = | match_YAY_KAT = | match_YAY_LOC = | match_YAY_MET = 1-2 | match_YAY_MOB = | match_YAY_PAX = | match_YAY_RES = | match_YAY_TER = 2-1 | match_YAY_GAZ = | match_YAY_SHU = | match_GAZ_ARA = | match_GAZ_BUX = 3-0 | match_GAZ_FAR = | match_GAZ_JAY = | match_GAZ_KAT = 0-2 | match_GAZ_LOC = | match_GAZ_MET = | match_GAZ_MOB = | match_GAZ_PAX = | match_GAZ_RES = | match_GAZ_TER = | match_GAZ_YAY = | match_GAZ_SHU = | match_SHU_ARA = | match_SHU_BUX = | match_SHU_FAR = 2-2 | match_SHU_JAY = | match_SHU_KAT = | match_SHU_LOC = | match_SHU_MET = | match_SHU_MOB = 1-0 | match_SHU_PAX = | match_SHU_RES = | match_SHU_TER = | match_SHU_YAY = | match_SHU_GAZ = }} === 1-tur === {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 1 |score = 2–1 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4d7ad07a-a902-48dc-b190-f23c659bf98c-318954e6-61b7-41e8-a857-1b84fd298301.pdf Hisobot] |team1 = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |goals1 = * [[Ruslan Qalmagambetov|Qalmagambetov]] {{goal|56||68}} |team2 = [[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |goals2 = * [[Ozodbek Odiljonov|Odiljonov]] {{goal|90+3}} |stadium = NOPSTTM |location = [[Nukus]] |referee = Feruzbek Hidoyatov }} {{Football box collapsible |date= {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 2 |score = 1–2 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6beb145a-eeae-45a3-9b3f-33bef4f87e59-b745b98b-f077-474b-be79-8e15d5ff6b18.pdf Hisobot] |team1 = [[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |goals1 = * [[Muzaffar Moʻminov|Moʻminov]] {{goal|6}} |team2 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |goals2 = * [[Komiljon Tojiddinov|Tojiddinov]] {{goal|17}} * [[Branimir Jočić|Jočić]] {{goal|67}} |stadium = [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]] |location = [[Qoʻqon]] |referee =Xushnud Suyunboyev }} {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 3 |score = 1–0 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0219013c-4a0a-4325-b978-bc5256260263-7ce0cf71-da13-4d21-9bde-0ff0998b0e8b.pdf Hisobot] |team1 = [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |goals1 = * [[Muhammadali Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|36}} |team2 = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik Mobiuz]] |goals2 = |stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] |location = [[Gʻuzor]] |referee =[[Olim Toʻychiboyev]] }} === Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar === {{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update = 2026-yil 18-aprel |res_ARA = W/W/W/////////////////////////// |res_BUX = L/L/L/////////////////////////// |res_FAR = W/W/D/////////////////////////// |res_JAY = L/L/L/////////////////////////// |res_KAT = W/L/W/////////////////////////// |res_LOC = W/D/W/////////////////////////// |res_MET = W/D/W/////////////////////////// |res_MOB = L/D/L/////////////////////////// |res_PAX = L/D//W////////////////////////// |res_RES = L/D/W/////////////////////////// |res_TER = L/L/L/L////////////////////////// |res_YAY = L/W//////////////////////////// |res_GAZ = W/D/L/////////////////////////// |res_SHU = W/W/D/////////////////////////// |legendpos = b |color_W = green1 |color_D = yellow1 |color_L = red1 |color_P = grey |text_W = Gʻalaba |text_D = Durang |text_L = Magʻlubiyat |text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan |source =[http://PFL.uz OʻzPFL] }} === Turlar boʻyicha pozitsiyalar === {{#invoke:sports rbr table |table |sortable = y |legendpos = br |update= 2026-yil 19-aprel <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--> |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU |pos_ARA = 5 /2 /1 / |pos_BUX = 14/13/13/ |pos_FAR = 7 /1 /2 / |pos_JAY = 13/14/14/ |pos_KAT = 2 /8 /6 / |pos_LOC = 3 /5 /3 / |pos_MET = 4 /6 /4 / |pos_MOB = 11/9 /11/ |pos_PAX = 10/11/10/ |pos_RES = 9 /10/8 / |pos_TER = 12/12/12/ |pos_YAY = 8 /7 /9 / |pos_GAZ = 1 /4 /7 / |pos_SHU = 6 /3 /5 / <!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1 = <!--Depending on cup winners--> <!--|result=--> |result2 = |result12 = |result13 = |result14 = <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | color_1 = gold |text_1 = | color_2 = green1 |text_2 = | color_3-4 = green3 |text_3-4 = | color_12 = red3 |text_12 = | color_13 = red3 |text_13 = | color_14 = red3 |text_13 = | color_15 = red3 |text_13 = | color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | color_16 = red1 |text_14 = | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] }} <!--- == Chiqib ketish pley-offi == {{OneLegStart}} {{OneLegResult | || || ||winner=1}} |} ---> == Mavsum statistikasi == * '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Muzaffar Moʻminov]] [[Yaypan]]nning „[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]“ klubi tarkibida „[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 5-aprel'''). === Gol mualliflari === {{updated|2026-yil 19-aprel holatiga koʻra}} {{Goalscorers |goals= 56 |ongoing=yes |matches= 21 |updated= 2026-yil 19-aprel |3 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Ruslan Qalmagambetov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Abdurahmonov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |2 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Zulpuqar Kuanishbayev]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Rizo Ayvazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sherali Rasulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Navroʻzbek Iminjonov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Qodirbek Mamasov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Bozorov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadyusuf Fayzullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) |1 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Otamurodov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Suhrobbek Rahimov]] ([[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muharram Abelfazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nodirbek Karimov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Murodjon Komilov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sanjarbek Zokirov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sirojiddin Bashriddinov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Izzatullo Abdulhaqov]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Mirjalol Qosimov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Elbek Otaqulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Mavlonov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Komiljon Tojiddinov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Saidumarxon Saidnurullayev]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Azim Ahmedov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Moʻminjon Shuhratov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdusamat Saidov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirsolih Fatxullayev]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Ozodbek Odiljonov}} ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdulvosid Soliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Asilbek Aliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Umaraliyev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muslim Habibullayev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muzaffar Moʻminov]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Feruzbek Olimov]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Diyorbek Tojiyev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Ozodbek Ibodullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Joʻrabek Joʻrayev]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdugʻafur Haydarov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nurmuhammad Nomozov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdumalik Norqobilov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) |1 own goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Jasur Jumayev (futbolchi)|Jasur Jumayev]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) Shoʻrtan jamoasi foydasiga }} === Quruq oʻyin === {{updated|2025-yil 18-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !№ !Futbolchi !Jamoa !{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}} |- |1 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shoxrux Eshboʻtayev]] | align="left" |Shoʻrtan |2 |- |2 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Javohir Maqsudov]] | align="left" |FarDU |2 |- |3 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Akmal Rahimov]] | align="left" |Lochin |2 |- |4 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sardor Qobuljonov]] | align="left" |Kattaqoʻrgʻon |2 |- |5 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Asrorbek Kenjayev]] | align="left" |Gʻazalkent |1 |- |6 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} Alishan Abutalipov | align="left" |Respublika FA |1 |- |7 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shohjahon Nasimov]] | align="left" |Aral |1 |} === Muxlislar tashrifi === {{updated|2026-yil 13-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}} ==== Turlar boʻyicha ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;" |+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi !Turlar !Umumiy !{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}} !Oʻrtacha oʻyinda |- ! scope="row" |1-tur |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)/7) round 0)}}}} |- ! scope="row" |2-tur |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)/7) round 0)}}}} |- |-style="background:#f4faff;" | Jami | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)) round 0)}}}} | 14 | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)/14) round 0)}}}} |} {{notelist}} ==== Jamoalar tartibida ==== Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;" ! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari ! align="center" |1 ! align="center" |2 ! align="center" |3 ! align="center" |4 ! align="center" |5 ! align="center" |6 ! align="center" |7 ! align="center" |8 ! align="center" |9 ! align="center" |10 ! align="center" |11 ! align="center" |12 ! align="center" |13 ! align="center" |14 ! align="center" |15 ! align="center" |Jami ! align="center" |Oʻrtacha |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]}} |368 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((368)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((368)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]}} |230 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((230)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((230)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]}} |1013 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1013)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1013)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]}} |335 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((335)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((335)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]}} |859 |1285 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]}} |568 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((568)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((568)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]}} |4231 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((4231)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((4231)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]}} |7256 |3251 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]}} |581 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((581)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((581)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]}} |205 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((205)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((205)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]}} |327 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((327)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((327)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]}} |7821 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7821)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7821)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]}} |1253 |453 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]}} |1142 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1142)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1142)/1) round 0)}}}} |} == Yana qarang == * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi mavsumlari}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi}} [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi]] [[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]] ji21283lf64aekpdys9e5t31cbwv04g 5999617 5999615 2026-04-20T13:53:03Z AnvarxonM 75105 /* Natijalar */ 5999617 wikitext text/x-wiki {{infobox football league season | image = [[Fayl:Photo 2024-02-13 13-09-35.jpg|300px]] | caption = | competition = [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | season = 2026-yil (mart-noyabr) | winners = | promoted = | relegated = | matches = | total goals = | league topscorer = | biggest home win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | biggest away win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | highest scoring = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | lowest attendance ={{nowrap|}} | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2025]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2027]] | updated = 07.01.2026 }} '''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Про лигаси</nowiki>) – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan 2-divizion musobaqasi. Ikkinchi divizion klublari oʻrtasida oʻtkaziladigan 35-Oʻzbekiston chempionati<ref>[https://championat.asia/oz/news/pro-liga-2026-ishtirokchilari-organilmoqda Pro liga-2026 ishtirokchilari o'rganilmoqda]</ref>. == Klublar == {{Location map+|Uzbekistan|width=400|float=right|caption=2026-yilgi Oʻzbekiston Pro-ligasidagi uy stadionlari|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Tashkent''' |position=left}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.88635 |long=59.19362 |label=Jayxun}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.46667 |long=59.6 |label=Aral}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.37355 |long=71.79786 |label=FarDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.762443 |long=64.420935 |label=BuxDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.571624 |long=69.767568 |label=Gʻazalkent}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.905592 |long=66.261212 |label=Kattaqoʻrgʻon}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.858696 |long=65.808000 |label=Lochin}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.229943 |long=69.270608 |label=Metallurg}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.232069 |long=67.287604 |label=TerDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.376500 |long=70.825551 |label=Yaypan}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.618489 |long=66.259296 |label=Shoʻrtan}} {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label='''Toshkent&nbsp;klublari:'''<br>Olimpik MobiUz<br>Paxtakor Farm<br>Respublika FA}}}} === Murabbiylar va homiylar === {| class="wikitable sortable" !Klub !Murabbiy !Joylashuv !Stadion !Klub homiysi |- |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral Nukus]] |{{Flagicon|UZB}} [[Vadim Shodimatov]] |[[Nukus]] |NOPSTTM | |- |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Azamat Sharipov]] |[[Buxoro]] | | |- |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |[[Gʻazalkent]] |Gʻazalkent stadioni | |- |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Moyliyev]] |[[Qarshi]] |[[Geolog stadioni]] | |- |[[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]] |{{Flagicon|UZB}} [[Aybek Nurbayev]] |[[Nukus]] |BOʻFA | |- |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Nishonov]] |[[Toshkent]] |[[Jar (sport majmuasi)|Jar stadioni]] | |- |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Shavkat Yusupov]] |[[Fargʻona]] |FarDU | |- |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|UZB}} [[Yorqin Nazarov]] |[[Kattaqoʻrgʻon]] |Dinamo | |- |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |[[Bekobod]] |[[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg]] | |- |[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |{{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abdurahmonov]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |{{Flagicon|UZB}} [[Jamoliddin Rahmatullayev]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]] |[[Gʻuzor]] |[[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] | |- |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Boymatov]] |[[Termiz]] | | |- |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Rashid Gʻofurov]] |[[Yaypan]] | | |} == Chet ellik futbolchilar == {{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}} '''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" !№ !Klub !Futbolchi 1 !Futbolchi 2 !Futbolchi 3 !Futbolchi 4 !Futbolchi 5 !Futbolchi 6 |- |1 |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |{{Flagicon|TKM}} [[Vepa Jumayev]] |{{Flagicon|RUS}} [[Mark Krasnov]] | | | | |- |2 |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] | | | | | | |- |3 |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] | | | | | | |- |4 |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|SLO}} [[Almin Kurtović]] |{{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] |{{Flagicon|BRA}} [[Isac Martins Silva]] |{{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] | | |- |5 |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] | | | | | | |- |6 |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] |{{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]] |{{Flagicon|MNE}} [[Armin Bošnjak]] |{{Flagicon|BRA}} [[Maxuel Cássio]] | | |- |7 |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] | | | | | | |- |8 |[[Paxtakor-2|Paxtakor Farm]] |{{Flagicon|RUS}} [[Stepan Suslov]] | | | | | |- |9 |[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] | | | | | | |- |10 |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] | | | | | | |- |11 |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] | | | | | | |- |12 |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] | | | | | | |- |13 |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|RUS}} [[Ivan Korshunov]] |{{Flagicon|RUS}} [[Timofey Postnikov]] |{{Flagicon|UKR}} [[Ivan Podtinniy]] | | | |- |14 |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] |{{Flagicon|GEO}} [[Levan Barabadze]] |{{Flagicon|BLR}} [[Roman Vegerya]] |{{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] |{{Flagicon|CIV}} [[Muhamed Olawale]] | |} == Turnir jadvali == <onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz OʻzPFL] <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang --> |team_order= SHU, ARA, FAR, LOC, MET, KAT, PAX, GAZ, RES, YAY, MOB, BUX, TER, JAY, <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=A |result2=P <!--Oʻzaro oʻyinlar--> <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=P |result2=PO |result3=PO |result4=PO |result5=PO <!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update= 2026-yil 20-aprel |win_ARA=3 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=6 |ga_ARA=2 <!-- Aral --> |win_BUX= |draw_BUX= |loss_BUX=3 |gf_BUX=1 |ga_BUX=7 <!-- BuxDU --> |win_FAR=2 |draw_FAR=1 |loss_FAR= |gf_FAR=7 |ga_FAR=2 <!-- FarDU--> |win_JAY= |draw_JAY= |loss_JAY=3 |gf_JAY= |ga_JAY=8 <!-- Jayxun --> |win_KAT=2 |draw_KAT= |loss_KAT=1 |gf_KAT=4 |ga_KAT=2 <!-- Kattaqoʻrgʻon --> |win_LOC=2 |draw_LOC=1 |loss_LOC=1 |gf_LOC=6 |ga_LOC=3 <!-- Lochin --> |win_MET=2 |draw_MET=1 |loss_MET= |gf_MET=6 |ga_MET=3 <!-- Metallurg --> |win_MOB= |draw_MOB=1 |loss_MOB=2 |gf_MOB=2 |ga_MOB=4 <!-- Olimpik MobiUZ --> |win_PAX=1 |draw_PAX=1 |loss_PAX=1 |gf_PAX=5 |ga_PAX=4 <!-- Paxtakor FM --> |win_RES=1 |draw_RES=1 |loss_RES=1 |gf_RES=3 |ga_RES=3 <!-- Respublika FA --> |win_TER= |draw_TER= |loss_TER=4 |gf_TER=4 |ga_TER=11<!-- TerDU --> |win_YAY=1 |draw_YAY= |loss_YAY=1 |gf_YAY=3 |ga_YAY=3 <!-- Yaypan--> |win_GAZ=1 |draw_GAZ=1 |loss_GAZ=1 |gf_GAZ=5 |ga_GAZ=4 <!-- Gʻazalkent --> |win_SHU=3 |draw_SHU=1 |loss_SHU= |gf_SHU=7 |ga_SHU=3 <!-- Shoʻrtan --> <!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Rules--> |class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar; <!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari--> |res_col_header=PQR |col_P=green1 |text_P=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Oʻzbekiston Superligasi]] ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish }} == Natijalar == === Qayd etilgan hisoblar === {{#invoke:sports results|main | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] | update = 2026-yil 20-aprel | matches_style = FBR |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | match_ARA_BUX = | match_ARA_FAR = | match_ARA_JAY = | match_ARA_KAT = | match_ARA_LOC = 2-0 | match_ARA_MET = | match_ARA_MOB = | match_ARA_PAX = | match_ARA_RES = 2-1 | match_ARA_TER = | match_ARA_YAY = | match_ARA_GAZ = | match_ARA_SHU = | match_BUX_ARA = 1-3 | match_BUX_FAR = | match_BUX_JAY = | match_BUX_KAT = | match_BUX_LOC = | match_BUX_MET = | match_BUX_MOB = | match_BUX_PAX = | match_BUX_RES = | match_BUX_TER = | match_BUX_YAY = | match_BUX_GAZ = | match_BUX_SHU = | match_FAR_ARA = | match_FAR_BUX = | match_FAR_JAY = 4-0 | match_FAR_KAT = | match_FAR_LOC = | match_FAR_MET = | match_FAR_MOB = | match_FAR_PAX = | match_FAR_RES = | match_FAR_TER = | match_FAR_YAY = | match_FAR_GAZ = | match_FAR_SHU = | match_JAY_ARA = | match_JAY_BUX = | match_JAY_FAR = | match_JAY_KAT = 0-2 | match_JAY_LOC = 0-2 | match_JAY_MET = | match_JAY_MOB = | match_JAY_PAX = | match_JAY_RES = | match_JAY_TER = | match_JAY_YAY = | match_JAY_GAZ = | match_JAY_SHU = | match_KAT_ARA = | match_KAT_BUX = | match_KAT_FAR = | match_KAT_JAY = | match_KAT_LOC = | match_KAT_MET = | match_KAT_MOB = | match_LOK_PAX = | match_KAT_RES = | match_KAT_TER = | match_KAT_YAY = | match_KAT_GAZ = | match_KAT_SHU = 0-2 | match_LOC_ARA = | match_LOC_BUX = | match_LOC_FAR = | match_LOC_JAY = | match_LOC_KAT = | match_LOC_MET = | match_LOC_MOB = | match_LOC_PAX = 1-1 | match_LOC_RES = | match_LOC_TER = | match_LOC_YAY = | match_LOC_GAZ = | match_LOC_SHU = 1-2 | match_MET_ARA = | match_MET_BUX = | match_MET_FAR = | match_MET_JAY = | match_MET_KAT = | match_MET_LOC = | match_MET_MOB = | match_MET_PAX = | match_MET_RES = 1-1 | match_MET_TER = 3-1 | match_MET_YAY = | match_MET_GAZ = | match_MET_SHU = | match_MOB_ARA = | match_MOB_BUX = | match_MOB_FAR = | match_MOB_JAY = | match_MOB_KAT = | match_MOB_LOC = | match_MOB_MET = | match_MOB_PAX = | match_MOB_RES = | match_MOB_TER = | match_MOB_YAY = | match_MOB_GAZ = 2-2 | match_MOB_SHU = | match_PAX_ARA = | match_PAX_BUX = | match_PAX_FAR = 0-1 | match_PAX_JAY = | match_PAX_KAT = | match_PAX_LOC = | match_PAX_MET = | match_PAX_MOB = | match_PAX_RES = | match_PAX_TER = | match_PAX_YAY = 22-may | match_PAX_GAZ = | match_PAX_SHU = | match_RES_ARA = | match_RES_BUX = 1-0 | match_RES_FAR = | match_RES_JAY = | match_RES_KAT = | match_RES_LOC = | match_RES_MET = | match_RES_MOB = | match_RES_PAX = | match_RES_TER = | match_RES_YAY = | match_RES_GAZ = | match_RES_SHU = | match_TER_ARA = | match_TER_BUX = | match_TER_FAR = | match_TER_JAY = | match_TER_KAT = | match_TER_LOC = 0-2 | match_TER_MET = | match_TER_MOB = | match_TER_PAX = 2-4 | match_TER_RES = | match_TER_YAY = | match_TER_GAZ = | match_TER_SHU = | match_YAY_ARA = | match_YAY_BUX = | match_YAY_FAR = | match_YAY_JAY = | match_YAY_KAT = | match_YAY_LOC = | match_YAY_MET = 1-2 | match_YAY_MOB = | match_YAY_PAX = | match_YAY_RES = | match_YAY_TER = 2-1 | match_YAY_GAZ = | match_YAY_SHU = | match_GAZ_ARA = | match_GAZ_BUX = 3-0 | match_GAZ_FAR = | match_GAZ_JAY = | match_GAZ_KAT = 0-2 | match_GAZ_LOC = | match_GAZ_MET = | match_GAZ_MOB = | match_GAZ_PAX = | match_GAZ_RES = | match_GAZ_TER = | match_GAZ_YAY = | match_GAZ_SHU = | match_SHU_ARA = | match_SHU_BUX = | match_SHU_FAR = 2-2 | match_SHU_JAY = | match_SHU_KAT = | match_SHU_LOC = | match_SHU_MET = | match_SHU_MOB = 1-0 | match_SHU_PAX = | match_SHU_RES = | match_SHU_TER = | match_SHU_YAY = | match_SHU_GAZ = }} === 1-tur === {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 1 |score = 2–1 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4d7ad07a-a902-48dc-b190-f23c659bf98c-318954e6-61b7-41e8-a857-1b84fd298301.pdf Hisobot] |team1 = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |goals1 = * [[Ruslan Qalmagambetov|Qalmagambetov]] {{goal|56||68}} |team2 = [[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |goals2 = * [[Ozodbek Odiljonov|Odiljonov]] {{goal|90+3}} |stadium = NOPSTTM |location = [[Nukus]] |referee = Feruzbek Hidoyatov }} {{Football box collapsible |date= {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 2 |score = 1–2 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6beb145a-eeae-45a3-9b3f-33bef4f87e59-b745b98b-f077-474b-be79-8e15d5ff6b18.pdf Hisobot] |team1 = [[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |goals1 = * [[Muzaffar Moʻminov|Moʻminov]] {{goal|6}} |team2 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |goals2 = * [[Komiljon Tojiddinov|Tojiddinov]] {{goal|17}} * [[Branimir Jočić|Jočić]] {{goal|67}} |stadium = [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]] |location = [[Qoʻqon]] |referee =Xushnud Suyunboyev }} {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 3 |score = 1–0 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0219013c-4a0a-4325-b978-bc5256260263-7ce0cf71-da13-4d21-9bde-0ff0998b0e8b.pdf Hisobot] |team1 = [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |goals1 = * [[Muhammadali Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|36}} |team2 = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik Mobiuz]] |goals2 = |stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] |location = [[Gʻuzor]] |referee =[[Olim Toʻychiboyev]] }} === Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar === {{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update = 2026-yil 20-aprel |res_ARA = W/W/W/////////////////////////// |res_BUX = L/L/L/////////////////////////// |res_FAR = W/W/D/////////////////////////// |res_JAY = L/L/L/////////////////////////// |res_KAT = W/L/W/////////////////////////// |res_LOC = W/D/W/L////////////////////////// |res_MET = W/D/W/////////////////////////// |res_MOB = L/D/L/////////////////////////// |res_PAX = L/D//W////////////////////////// |res_RES = L/D/W/////////////////////////// |res_TER = L/L/L/L////////////////////////// |res_YAY = L/W//////////////////////////// |res_GAZ = W/D/L/////////////////////////// |res_SHU = W/W/D/W////////////////////////// |legendpos = b |color_W = green1 |color_D = yellow1 |color_L = red1 |color_P = grey |text_W = Gʻalaba |text_D = Durang |text_L = Magʻlubiyat |text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan |source =[http://PFL.uz OʻzPFL] }} === Turlar boʻyicha pozitsiyalar === {{#invoke:sports rbr table |table |sortable = y |legendpos = br |update= 2026-yil 19-aprel <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--> |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU |pos_ARA = 5 /2 /1 / |pos_BUX = 14/13/13/ |pos_FAR = 7 /1 /2 / |pos_JAY = 13/14/14/ |pos_KAT = 2 /8 /6 / |pos_LOC = 3 /5 /3 / |pos_MET = 4 /6 /4 / |pos_MOB = 11/9 /11/ |pos_PAX = 10/11/10/ |pos_RES = 9 /10/8 / |pos_TER = 12/12/12/ |pos_YAY = 8 /7 /9 / |pos_GAZ = 1 /4 /7 / |pos_SHU = 6 /3 /5 / <!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1 = <!--Depending on cup winners--> <!--|result=--> |result2 = |result12 = |result13 = |result14 = <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | color_1 = gold |text_1 = | color_2 = green1 |text_2 = | color_3-4 = green3 |text_3-4 = | color_12 = red3 |text_12 = | color_13 = red3 |text_13 = | color_14 = red3 |text_13 = | color_15 = red3 |text_13 = | color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | color_16 = red1 |text_14 = | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] }} <!--- == Chiqib ketish pley-offi == {{OneLegStart}} {{OneLegResult | || || ||winner=1}} |} ---> == Mavsum statistikasi == * '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Muzaffar Moʻminov]] [[Yaypan]]nning „[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]“ klubi tarkibida „[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 5-aprel'''). === Gol mualliflari === {{updated|2026-yil 19-aprel holatiga koʻra}} {{Goalscorers |goals= 56 |ongoing=yes |matches= 21 |updated= 2026-yil 19-aprel |3 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Ruslan Qalmagambetov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Abdurahmonov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |2 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Zulpuqar Kuanishbayev]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Rizo Ayvazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sherali Rasulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Navroʻzbek Iminjonov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Qodirbek Mamasov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Bozorov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadyusuf Fayzullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) |1 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Otamurodov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Suhrobbek Rahimov]] ([[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muharram Abelfazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nodirbek Karimov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Murodjon Komilov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sanjarbek Zokirov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sirojiddin Bashriddinov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Izzatullo Abdulhaqov]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Mirjalol Qosimov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Elbek Otaqulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Mavlonov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Komiljon Tojiddinov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Saidumarxon Saidnurullayev]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Azim Ahmedov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Moʻminjon Shuhratov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdusamat Saidov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirsolih Fatxullayev]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Ozodbek Odiljonov}} ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdulvosid Soliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Asilbek Aliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Umaraliyev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muslim Habibullayev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muzaffar Moʻminov]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Feruzbek Olimov]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Diyorbek Tojiyev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Ozodbek Ibodullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Joʻrabek Joʻrayev]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdugʻafur Haydarov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nurmuhammad Nomozov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdumalik Norqobilov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) |1 own goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Jasur Jumayev (futbolchi)|Jasur Jumayev]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) Shoʻrtan jamoasi foydasiga }} === Quruq oʻyin === {{updated|2025-yil 18-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !№ !Futbolchi !Jamoa !{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}} |- |1 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shoxrux Eshboʻtayev]] | align="left" |Shoʻrtan |2 |- |2 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Javohir Maqsudov]] | align="left" |FarDU |2 |- |3 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Akmal Rahimov]] | align="left" |Lochin |2 |- |4 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sardor Qobuljonov]] | align="left" |Kattaqoʻrgʻon |2 |- |5 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Asrorbek Kenjayev]] | align="left" |Gʻazalkent |1 |- |6 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} Alishan Abutalipov | align="left" |Respublika FA |1 |- |7 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shohjahon Nasimov]] | align="left" |Aral |1 |} === Muxlislar tashrifi === {{updated|2026-yil 13-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}} ==== Turlar boʻyicha ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;" |+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi !Turlar !Umumiy !{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}} !Oʻrtacha oʻyinda |- ! scope="row" |1-tur |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)/7) round 0)}}}} |- ! scope="row" |2-tur |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)/7) round 0)}}}} |- |-style="background:#f4faff;" | Jami | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)) round 0)}}}} | 14 | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)/14) round 0)}}}} |} {{notelist}} ==== Jamoalar tartibida ==== Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;" ! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari ! align="center" |1 ! align="center" |2 ! align="center" |3 ! align="center" |4 ! align="center" |5 ! align="center" |6 ! align="center" |7 ! align="center" |8 ! align="center" |9 ! align="center" |10 ! align="center" |11 ! align="center" |12 ! align="center" |13 ! align="center" |14 ! align="center" |15 ! align="center" |Jami ! align="center" |Oʻrtacha |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]}} |368 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((368)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((368)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]}} |230 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((230)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((230)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]}} |1013 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1013)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1013)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]}} |335 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((335)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((335)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]}} |859 |1285 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]}} |568 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((568)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((568)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]}} |4231 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((4231)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((4231)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]}} |7256 |3251 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]}} |581 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((581)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((581)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]}} |205 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((205)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((205)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]}} |327 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((327)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((327)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]}} |7821 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7821)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7821)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]}} |1253 |453 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]}} |1142 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1142)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1142)/1) round 0)}}}} |} == Yana qarang == * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi mavsumlari}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi}} [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi]] [[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]] k35n57ho9px1t1lbfboj5kqbex00c14 5999619 5999617 2026-04-20T13:55:34Z AnvarxonM 75105 /* Gol mualliflari */ 5999619 wikitext text/x-wiki {{infobox football league season | image = [[Fayl:Photo 2024-02-13 13-09-35.jpg|300px]] | caption = | competition = [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | season = 2026-yil (mart-noyabr) | winners = | promoted = | relegated = | matches = | total goals = | league topscorer = | biggest home win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | biggest away win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | highest scoring = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | lowest attendance ={{nowrap|}} | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2025]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2027]] | updated = 07.01.2026 }} '''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Про лигаси</nowiki>) – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan 2-divizion musobaqasi. Ikkinchi divizion klublari oʻrtasida oʻtkaziladigan 35-Oʻzbekiston chempionati<ref>[https://championat.asia/oz/news/pro-liga-2026-ishtirokchilari-organilmoqda Pro liga-2026 ishtirokchilari o'rganilmoqda]</ref>. == Klublar == {{Location map+|Uzbekistan|width=400|float=right|caption=2026-yilgi Oʻzbekiston Pro-ligasidagi uy stadionlari|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Tashkent''' |position=left}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.88635 |long=59.19362 |label=Jayxun}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.46667 |long=59.6 |label=Aral}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.37355 |long=71.79786 |label=FarDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.762443 |long=64.420935 |label=BuxDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.571624 |long=69.767568 |label=Gʻazalkent}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.905592 |long=66.261212 |label=Kattaqoʻrgʻon}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.858696 |long=65.808000 |label=Lochin}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.229943 |long=69.270608 |label=Metallurg}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.232069 |long=67.287604 |label=TerDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.376500 |long=70.825551 |label=Yaypan}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.618489 |long=66.259296 |label=Shoʻrtan}} {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label='''Toshkent&nbsp;klublari:'''<br>Olimpik MobiUz<br>Paxtakor Farm<br>Respublika FA}}}} === Murabbiylar va homiylar === {| class="wikitable sortable" !Klub !Murabbiy !Joylashuv !Stadion !Klub homiysi |- |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral Nukus]] |{{Flagicon|UZB}} [[Vadim Shodimatov]] |[[Nukus]] |NOPSTTM | |- |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Azamat Sharipov]] |[[Buxoro]] | | |- |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |[[Gʻazalkent]] |Gʻazalkent stadioni | |- |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Moyliyev]] |[[Qarshi]] |[[Geolog stadioni]] | |- |[[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]] |{{Flagicon|UZB}} [[Aybek Nurbayev]] |[[Nukus]] |BOʻFA | |- |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Nishonov]] |[[Toshkent]] |[[Jar (sport majmuasi)|Jar stadioni]] | |- |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Shavkat Yusupov]] |[[Fargʻona]] |FarDU | |- |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|UZB}} [[Yorqin Nazarov]] |[[Kattaqoʻrgʻon]] |Dinamo | |- |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |[[Bekobod]] |[[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg]] | |- |[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |{{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abdurahmonov]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |{{Flagicon|UZB}} [[Jamoliddin Rahmatullayev]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]] |[[Gʻuzor]] |[[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] | |- |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Boymatov]] |[[Termiz]] | | |- |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Rashid Gʻofurov]] |[[Yaypan]] | | |} == Chet ellik futbolchilar == {{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}} '''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" !№ !Klub !Futbolchi 1 !Futbolchi 2 !Futbolchi 3 !Futbolchi 4 !Futbolchi 5 !Futbolchi 6 |- |1 |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |{{Flagicon|TKM}} [[Vepa Jumayev]] |{{Flagicon|RUS}} [[Mark Krasnov]] | | | | |- |2 |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] | | | | | | |- |3 |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] | | | | | | |- |4 |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|SLO}} [[Almin Kurtović]] |{{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] |{{Flagicon|BRA}} [[Isac Martins Silva]] |{{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] | | |- |5 |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] | | | | | | |- |6 |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] |{{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]] |{{Flagicon|MNE}} [[Armin Bošnjak]] |{{Flagicon|BRA}} [[Maxuel Cássio]] | | |- |7 |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] | | | | | | |- |8 |[[Paxtakor-2|Paxtakor Farm]] |{{Flagicon|RUS}} [[Stepan Suslov]] | | | | | |- |9 |[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] | | | | | | |- |10 |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] | | | | | | |- |11 |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] | | | | | | |- |12 |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] | | | | | | |- |13 |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|RUS}} [[Ivan Korshunov]] |{{Flagicon|RUS}} [[Timofey Postnikov]] |{{Flagicon|UKR}} [[Ivan Podtinniy]] | | | |- |14 |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] |{{Flagicon|GEO}} [[Levan Barabadze]] |{{Flagicon|BLR}} [[Roman Vegerya]] |{{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] |{{Flagicon|CIV}} [[Muhamed Olawale]] | |} == Turnir jadvali == <onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz OʻzPFL] <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang --> |team_order= SHU, ARA, FAR, LOC, MET, KAT, PAX, GAZ, RES, YAY, MOB, BUX, TER, JAY, <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=A |result2=P <!--Oʻzaro oʻyinlar--> <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=P |result2=PO |result3=PO |result4=PO |result5=PO <!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update= 2026-yil 20-aprel |win_ARA=3 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=6 |ga_ARA=2 <!-- Aral --> |win_BUX= |draw_BUX= |loss_BUX=3 |gf_BUX=1 |ga_BUX=7 <!-- BuxDU --> |win_FAR=2 |draw_FAR=1 |loss_FAR= |gf_FAR=7 |ga_FAR=2 <!-- FarDU--> |win_JAY= |draw_JAY= |loss_JAY=3 |gf_JAY= |ga_JAY=8 <!-- Jayxun --> |win_KAT=2 |draw_KAT= |loss_KAT=1 |gf_KAT=4 |ga_KAT=2 <!-- Kattaqoʻrgʻon --> |win_LOC=2 |draw_LOC=1 |loss_LOC=1 |gf_LOC=6 |ga_LOC=3 <!-- Lochin --> |win_MET=2 |draw_MET=1 |loss_MET= |gf_MET=6 |ga_MET=3 <!-- Metallurg --> |win_MOB= |draw_MOB=1 |loss_MOB=2 |gf_MOB=2 |ga_MOB=4 <!-- Olimpik MobiUZ --> |win_PAX=1 |draw_PAX=1 |loss_PAX=1 |gf_PAX=5 |ga_PAX=4 <!-- Paxtakor FM --> |win_RES=1 |draw_RES=1 |loss_RES=1 |gf_RES=3 |ga_RES=3 <!-- Respublika FA --> |win_TER= |draw_TER= |loss_TER=4 |gf_TER=4 |ga_TER=11<!-- TerDU --> |win_YAY=1 |draw_YAY= |loss_YAY=1 |gf_YAY=3 |ga_YAY=3 <!-- Yaypan--> |win_GAZ=1 |draw_GAZ=1 |loss_GAZ=1 |gf_GAZ=5 |ga_GAZ=4 <!-- Gʻazalkent --> |win_SHU=3 |draw_SHU=1 |loss_SHU= |gf_SHU=7 |ga_SHU=3 <!-- Shoʻrtan --> <!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Rules--> |class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar; <!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari--> |res_col_header=PQR |col_P=green1 |text_P=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Oʻzbekiston Superligasi]] ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish }} == Natijalar == === Qayd etilgan hisoblar === {{#invoke:sports results|main | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] | update = 2026-yil 20-aprel | matches_style = FBR |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | match_ARA_BUX = | match_ARA_FAR = | match_ARA_JAY = | match_ARA_KAT = | match_ARA_LOC = 2-0 | match_ARA_MET = | match_ARA_MOB = | match_ARA_PAX = | match_ARA_RES = 2-1 | match_ARA_TER = | match_ARA_YAY = | match_ARA_GAZ = | match_ARA_SHU = | match_BUX_ARA = 1-3 | match_BUX_FAR = | match_BUX_JAY = | match_BUX_KAT = | match_BUX_LOC = | match_BUX_MET = | match_BUX_MOB = | match_BUX_PAX = | match_BUX_RES = | match_BUX_TER = | match_BUX_YAY = | match_BUX_GAZ = | match_BUX_SHU = | match_FAR_ARA = | match_FAR_BUX = | match_FAR_JAY = 4-0 | match_FAR_KAT = | match_FAR_LOC = | match_FAR_MET = | match_FAR_MOB = | match_FAR_PAX = | match_FAR_RES = | match_FAR_TER = | match_FAR_YAY = | match_FAR_GAZ = | match_FAR_SHU = | match_JAY_ARA = | match_JAY_BUX = | match_JAY_FAR = | match_JAY_KAT = 0-2 | match_JAY_LOC = 0-2 | match_JAY_MET = | match_JAY_MOB = | match_JAY_PAX = | match_JAY_RES = | match_JAY_TER = | match_JAY_YAY = | match_JAY_GAZ = | match_JAY_SHU = | match_KAT_ARA = | match_KAT_BUX = | match_KAT_FAR = | match_KAT_JAY = | match_KAT_LOC = | match_KAT_MET = | match_KAT_MOB = | match_LOK_PAX = | match_KAT_RES = | match_KAT_TER = | match_KAT_YAY = | match_KAT_GAZ = | match_KAT_SHU = 0-2 | match_LOC_ARA = | match_LOC_BUX = | match_LOC_FAR = | match_LOC_JAY = | match_LOC_KAT = | match_LOC_MET = | match_LOC_MOB = | match_LOC_PAX = 1-1 | match_LOC_RES = | match_LOC_TER = | match_LOC_YAY = | match_LOC_GAZ = | match_LOC_SHU = 1-2 | match_MET_ARA = | match_MET_BUX = | match_MET_FAR = | match_MET_JAY = | match_MET_KAT = | match_MET_LOC = | match_MET_MOB = | match_MET_PAX = | match_MET_RES = 1-1 | match_MET_TER = 3-1 | match_MET_YAY = | match_MET_GAZ = | match_MET_SHU = | match_MOB_ARA = | match_MOB_BUX = | match_MOB_FAR = | match_MOB_JAY = | match_MOB_KAT = | match_MOB_LOC = | match_MOB_MET = | match_MOB_PAX = | match_MOB_RES = | match_MOB_TER = | match_MOB_YAY = | match_MOB_GAZ = 2-2 | match_MOB_SHU = | match_PAX_ARA = | match_PAX_BUX = | match_PAX_FAR = 0-1 | match_PAX_JAY = | match_PAX_KAT = | match_PAX_LOC = | match_PAX_MET = | match_PAX_MOB = | match_PAX_RES = | match_PAX_TER = | match_PAX_YAY = 22-may | match_PAX_GAZ = | match_PAX_SHU = | match_RES_ARA = | match_RES_BUX = 1-0 | match_RES_FAR = | match_RES_JAY = | match_RES_KAT = | match_RES_LOC = | match_RES_MET = | match_RES_MOB = | match_RES_PAX = | match_RES_TER = | match_RES_YAY = | match_RES_GAZ = | match_RES_SHU = | match_TER_ARA = | match_TER_BUX = | match_TER_FAR = | match_TER_JAY = | match_TER_KAT = | match_TER_LOC = 0-2 | match_TER_MET = | match_TER_MOB = | match_TER_PAX = 2-4 | match_TER_RES = | match_TER_YAY = | match_TER_GAZ = | match_TER_SHU = | match_YAY_ARA = | match_YAY_BUX = | match_YAY_FAR = | match_YAY_JAY = | match_YAY_KAT = | match_YAY_LOC = | match_YAY_MET = 1-2 | match_YAY_MOB = | match_YAY_PAX = | match_YAY_RES = | match_YAY_TER = 2-1 | match_YAY_GAZ = | match_YAY_SHU = | match_GAZ_ARA = | match_GAZ_BUX = 3-0 | match_GAZ_FAR = | match_GAZ_JAY = | match_GAZ_KAT = 0-2 | match_GAZ_LOC = | match_GAZ_MET = | match_GAZ_MOB = | match_GAZ_PAX = | match_GAZ_RES = | match_GAZ_TER = | match_GAZ_YAY = | match_GAZ_SHU = | match_SHU_ARA = | match_SHU_BUX = | match_SHU_FAR = 2-2 | match_SHU_JAY = | match_SHU_KAT = | match_SHU_LOC = | match_SHU_MET = | match_SHU_MOB = 1-0 | match_SHU_PAX = | match_SHU_RES = | match_SHU_TER = | match_SHU_YAY = | match_SHU_GAZ = }} === 1-tur === {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 1 |score = 2–1 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4d7ad07a-a902-48dc-b190-f23c659bf98c-318954e6-61b7-41e8-a857-1b84fd298301.pdf Hisobot] |team1 = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |goals1 = * [[Ruslan Qalmagambetov|Qalmagambetov]] {{goal|56||68}} |team2 = [[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |goals2 = * [[Ozodbek Odiljonov|Odiljonov]] {{goal|90+3}} |stadium = NOPSTTM |location = [[Nukus]] |referee = Feruzbek Hidoyatov }} {{Football box collapsible |date= {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 2 |score = 1–2 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6beb145a-eeae-45a3-9b3f-33bef4f87e59-b745b98b-f077-474b-be79-8e15d5ff6b18.pdf Hisobot] |team1 = [[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |goals1 = * [[Muzaffar Moʻminov|Moʻminov]] {{goal|6}} |team2 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |goals2 = * [[Komiljon Tojiddinov|Tojiddinov]] {{goal|17}} * [[Branimir Jočić|Jočić]] {{goal|67}} |stadium = [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]] |location = [[Qoʻqon]] |referee =Xushnud Suyunboyev }} {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 3 |score = 1–0 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0219013c-4a0a-4325-b978-bc5256260263-7ce0cf71-da13-4d21-9bde-0ff0998b0e8b.pdf Hisobot] |team1 = [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |goals1 = * [[Muhammadali Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|36}} |team2 = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik Mobiuz]] |goals2 = |stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] |location = [[Gʻuzor]] |referee =[[Olim Toʻychiboyev]] }} === Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar === {{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update = 2026-yil 20-aprel |res_ARA = W/W/W/////////////////////////// |res_BUX = L/L/L/////////////////////////// |res_FAR = W/W/D/////////////////////////// |res_JAY = L/L/L/////////////////////////// |res_KAT = W/L/W/////////////////////////// |res_LOC = W/D/W/L////////////////////////// |res_MET = W/D/W/////////////////////////// |res_MOB = L/D/L/////////////////////////// |res_PAX = L/D//W////////////////////////// |res_RES = L/D/W/////////////////////////// |res_TER = L/L/L/L////////////////////////// |res_YAY = L/W//////////////////////////// |res_GAZ = W/D/L/////////////////////////// |res_SHU = W/W/D/W////////////////////////// |legendpos = b |color_W = green1 |color_D = yellow1 |color_L = red1 |color_P = grey |text_W = Gʻalaba |text_D = Durang |text_L = Magʻlubiyat |text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan |source =[http://PFL.uz OʻzPFL] }} === Turlar boʻyicha pozitsiyalar === {{#invoke:sports rbr table |table |sortable = y |legendpos = br |update= 2026-yil 19-aprel <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--> |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU |pos_ARA = 5 /2 /1 / |pos_BUX = 14/13/13/ |pos_FAR = 7 /1 /2 / |pos_JAY = 13/14/14/ |pos_KAT = 2 /8 /6 / |pos_LOC = 3 /5 /3 / |pos_MET = 4 /6 /4 / |pos_MOB = 11/9 /11/ |pos_PAX = 10/11/10/ |pos_RES = 9 /10/8 / |pos_TER = 12/12/12/ |pos_YAY = 8 /7 /9 / |pos_GAZ = 1 /4 /7 / |pos_SHU = 6 /3 /5 / <!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1 = <!--Depending on cup winners--> <!--|result=--> |result2 = |result12 = |result13 = |result14 = <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | color_1 = gold |text_1 = | color_2 = green1 |text_2 = | color_3-4 = green3 |text_3-4 = | color_12 = red3 |text_12 = | color_13 = red3 |text_13 = | color_14 = red3 |text_13 = | color_15 = red3 |text_13 = | color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | color_16 = red1 |text_14 = | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] }} <!--- == Chiqib ketish pley-offi == {{OneLegStart}} {{OneLegResult | || || ||winner=1}} |} ---> == Mavsum statistikasi == * '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Muzaffar Moʻminov]] [[Yaypan]]nning „[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]“ klubi tarkibida „[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 5-aprel'''). === Gol mualliflari === {{updated|2026-yil 21-aprel holatiga koʻra}} {{Goalscorers |goals= 59 |ongoing=yes |matches= 22 |updated= 2026-yil 21-aprel |3 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Ruslan Qalmagambetov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Abdurahmonov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |2 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Zulpuqar Kuanishbayev]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Rizo Ayvazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sherali Rasulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Navroʻzbek Iminjonov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Qodirbek Mamasov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Bozorov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadyusuf Fayzullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |1 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Otamurodov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Suhrobbek Rahimov]] ([[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muharram Abelfazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nodirbek Karimov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Murodjon Komilov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sanjarbek Zokirov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sirojiddin Bashriddinov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Izzatullo Abdulhaqov]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Mirjalol Qosimov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Elbek Otaqulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Hasanov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Mavlonov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Komiljon Tojiddinov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Saidumarxon Saidnurullayev]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Azim Ahmedov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Moʻminjon Shuhratov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdusamat Saidov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirsolih Fatxullayev]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Ozodbek Odiljonov}} ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdulvosid Soliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Asilbek Aliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Umaraliyev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muslim Habibullayev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muzaffar Moʻminov]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Feruzbek Olimov]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Diyorbek Tojiyev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Ozodbek Ibodullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Joʻrabek Joʻrayev]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdugʻafur Haydarov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nurmuhammad Nomozov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdumalik Norqobilov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |1 own goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Jasur Jumayev (futbolchi)|Jasur Jumayev]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) Shoʻrtan jamoasi foydasiga }} === Quruq oʻyin === {{updated|2025-yil 18-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !№ !Futbolchi !Jamoa !{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}} |- |1 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shoxrux Eshboʻtayev]] | align="left" |Shoʻrtan |2 |- |2 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Javohir Maqsudov]] | align="left" |FarDU |2 |- |3 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Akmal Rahimov]] | align="left" |Lochin |2 |- |4 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sardor Qobuljonov]] | align="left" |Kattaqoʻrgʻon |2 |- |5 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Asrorbek Kenjayev]] | align="left" |Gʻazalkent |1 |- |6 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} Alishan Abutalipov | align="left" |Respublika FA |1 |- |7 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shohjahon Nasimov]] | align="left" |Aral |1 |} === Muxlislar tashrifi === {{updated|2026-yil 13-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}} ==== Turlar boʻyicha ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;" |+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi !Turlar !Umumiy !{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}} !Oʻrtacha oʻyinda |- ! scope="row" |1-tur |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)/7) round 0)}}}} |- ! scope="row" |2-tur |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)/7) round 0)}}}} |- |-style="background:#f4faff;" | Jami | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)) round 0)}}}} | 14 | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)/14) round 0)}}}} |} {{notelist}} ==== Jamoalar tartibida ==== Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;" ! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari ! align="center" |1 ! align="center" |2 ! align="center" |3 ! align="center" |4 ! align="center" |5 ! align="center" |6 ! align="center" |7 ! align="center" |8 ! align="center" |9 ! align="center" |10 ! align="center" |11 ! align="center" |12 ! align="center" |13 ! align="center" |14 ! align="center" |15 ! align="center" |Jami ! align="center" |Oʻrtacha |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]}} |368 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((368)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((368)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]}} |230 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((230)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((230)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]}} |1013 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1013)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1013)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]}} |335 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((335)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((335)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]}} |859 |1285 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]}} |568 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((568)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((568)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]}} |4231 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((4231)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((4231)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]}} |7256 |3251 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]}} |581 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((581)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((581)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]}} |205 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((205)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((205)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]}} |327 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((327)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((327)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]}} |7821 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7821)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7821)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]}} |1253 |453 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]}} |1142 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1142)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1142)/1) round 0)}}}} |} == Yana qarang == * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi mavsumlari}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi}} [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi]] [[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]] 69aucgrcuh42btabh7ij6r1vi0mxx87 5999623 5999619 2026-04-20T13:57:59Z AnvarxonM 75105 /* Gol mualliflari */ 5999623 wikitext text/x-wiki {{infobox football league season | image = [[Fayl:Photo 2024-02-13 13-09-35.jpg|300px]] | caption = | competition = [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | season = 2026-yil (mart-noyabr) | winners = | promoted = | relegated = | matches = | total goals = | league topscorer = | biggest home win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | biggest away win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | highest scoring = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | lowest attendance ={{nowrap|}} | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2025]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2027]] | updated = 07.01.2026 }} '''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Про лигаси</nowiki>) – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan 2-divizion musobaqasi. Ikkinchi divizion klublari oʻrtasida oʻtkaziladigan 35-Oʻzbekiston chempionati<ref>[https://championat.asia/oz/news/pro-liga-2026-ishtirokchilari-organilmoqda Pro liga-2026 ishtirokchilari o'rganilmoqda]</ref>. == Klublar == {{Location map+|Uzbekistan|width=400|float=right|caption=2026-yilgi Oʻzbekiston Pro-ligasidagi uy stadionlari|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Tashkent''' |position=left}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.88635 |long=59.19362 |label=Jayxun}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.46667 |long=59.6 |label=Aral}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.37355 |long=71.79786 |label=FarDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.762443 |long=64.420935 |label=BuxDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.571624 |long=69.767568 |label=Gʻazalkent}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.905592 |long=66.261212 |label=Kattaqoʻrgʻon}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.858696 |long=65.808000 |label=Lochin}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.229943 |long=69.270608 |label=Metallurg}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.232069 |long=67.287604 |label=TerDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.376500 |long=70.825551 |label=Yaypan}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.618489 |long=66.259296 |label=Shoʻrtan}} {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label='''Toshkent&nbsp;klublari:'''<br>Olimpik MobiUz<br>Paxtakor Farm<br>Respublika FA}}}} === Murabbiylar va homiylar === {| class="wikitable sortable" !Klub !Murabbiy !Joylashuv !Stadion !Klub homiysi |- |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral Nukus]] |{{Flagicon|UZB}} [[Vadim Shodimatov]] |[[Nukus]] |NOPSTTM | |- |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Azamat Sharipov]] |[[Buxoro]] | | |- |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |[[Gʻazalkent]] |Gʻazalkent stadioni | |- |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Moyliyev]] |[[Qarshi]] |[[Geolog stadioni]] | |- |[[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]] |{{Flagicon|UZB}} [[Aybek Nurbayev]] |[[Nukus]] |BOʻFA | |- |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Nishonov]] |[[Toshkent]] |[[Jar (sport majmuasi)|Jar stadioni]] | |- |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Shavkat Yusupov]] |[[Fargʻona]] |FarDU | |- |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|UZB}} [[Yorqin Nazarov]] |[[Kattaqoʻrgʻon]] |Dinamo | |- |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |[[Bekobod]] |[[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg]] | |- |[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |{{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abdurahmonov]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |{{Flagicon|UZB}} [[Jamoliddin Rahmatullayev]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]] |[[Gʻuzor]] |[[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] | |- |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Boymatov]] |[[Termiz]] | | |- |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Rashid Gʻofurov]] |[[Yaypan]] | | |} == Chet ellik futbolchilar == {{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}} '''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" !№ !Klub !Futbolchi 1 !Futbolchi 2 !Futbolchi 3 !Futbolchi 4 !Futbolchi 5 !Futbolchi 6 |- |1 |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |{{Flagicon|TKM}} [[Vepa Jumayev]] |{{Flagicon|RUS}} [[Mark Krasnov]] | | | | |- |2 |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] | | | | | | |- |3 |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] | | | | | | |- |4 |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|SLO}} [[Almin Kurtović]] |{{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] |{{Flagicon|BRA}} [[Isac Martins Silva]] |{{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] | | |- |5 |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] | | | | | | |- |6 |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] |{{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]] |{{Flagicon|MNE}} [[Armin Bošnjak]] |{{Flagicon|BRA}} [[Maxuel Cássio]] | | |- |7 |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] | | | | | | |- |8 |[[Paxtakor-2|Paxtakor Farm]] |{{Flagicon|RUS}} [[Stepan Suslov]] | | | | | |- |9 |[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] | | | | | | |- |10 |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] | | | | | | |- |11 |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] | | | | | | |- |12 |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] | | | | | | |- |13 |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|RUS}} [[Ivan Korshunov]] |{{Flagicon|RUS}} [[Timofey Postnikov]] |{{Flagicon|UKR}} [[Ivan Podtinniy]] | | | |- |14 |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] |{{Flagicon|GEO}} [[Levan Barabadze]] |{{Flagicon|BLR}} [[Roman Vegerya]] |{{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] |{{Flagicon|CIV}} [[Muhamed Olawale]] | |} == Turnir jadvali == <onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz OʻzPFL] <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang --> |team_order= SHU, ARA, FAR, LOC, MET, KAT, PAX, GAZ, RES, YAY, MOB, BUX, TER, JAY, <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=A |result2=P <!--Oʻzaro oʻyinlar--> <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=P |result2=PO |result3=PO |result4=PO |result5=PO <!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update= 2026-yil 20-aprel |win_ARA=3 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=6 |ga_ARA=2 <!-- Aral --> |win_BUX= |draw_BUX= |loss_BUX=3 |gf_BUX=1 |ga_BUX=7 <!-- BuxDU --> |win_FAR=2 |draw_FAR=1 |loss_FAR= |gf_FAR=7 |ga_FAR=2 <!-- FarDU--> |win_JAY= |draw_JAY= |loss_JAY=3 |gf_JAY= |ga_JAY=8 <!-- Jayxun --> |win_KAT=2 |draw_KAT= |loss_KAT=1 |gf_KAT=4 |ga_KAT=2 <!-- Kattaqoʻrgʻon --> |win_LOC=2 |draw_LOC=1 |loss_LOC=1 |gf_LOC=6 |ga_LOC=3 <!-- Lochin --> |win_MET=2 |draw_MET=1 |loss_MET= |gf_MET=6 |ga_MET=3 <!-- Metallurg --> |win_MOB= |draw_MOB=1 |loss_MOB=2 |gf_MOB=2 |ga_MOB=4 <!-- Olimpik MobiUZ --> |win_PAX=1 |draw_PAX=1 |loss_PAX=1 |gf_PAX=5 |ga_PAX=4 <!-- Paxtakor FM --> |win_RES=1 |draw_RES=1 |loss_RES=1 |gf_RES=3 |ga_RES=3 <!-- Respublika FA --> |win_TER= |draw_TER= |loss_TER=4 |gf_TER=4 |ga_TER=11<!-- TerDU --> |win_YAY=1 |draw_YAY= |loss_YAY=1 |gf_YAY=3 |ga_YAY=3 <!-- Yaypan--> |win_GAZ=1 |draw_GAZ=1 |loss_GAZ=1 |gf_GAZ=5 |ga_GAZ=4 <!-- Gʻazalkent --> |win_SHU=3 |draw_SHU=1 |loss_SHU= |gf_SHU=7 |ga_SHU=3 <!-- Shoʻrtan --> <!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Rules--> |class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar; <!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari--> |res_col_header=PQR |col_P=green1 |text_P=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Oʻzbekiston Superligasi]] ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish }} == Natijalar == === Qayd etilgan hisoblar === {{#invoke:sports results|main | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] | update = 2026-yil 20-aprel | matches_style = FBR |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | match_ARA_BUX = | match_ARA_FAR = | match_ARA_JAY = | match_ARA_KAT = | match_ARA_LOC = 2-0 | match_ARA_MET = | match_ARA_MOB = | match_ARA_PAX = | match_ARA_RES = 2-1 | match_ARA_TER = | match_ARA_YAY = | match_ARA_GAZ = | match_ARA_SHU = | match_BUX_ARA = 1-3 | match_BUX_FAR = | match_BUX_JAY = | match_BUX_KAT = | match_BUX_LOC = | match_BUX_MET = | match_BUX_MOB = | match_BUX_PAX = | match_BUX_RES = | match_BUX_TER = | match_BUX_YAY = | match_BUX_GAZ = | match_BUX_SHU = | match_FAR_ARA = | match_FAR_BUX = | match_FAR_JAY = 4-0 | match_FAR_KAT = | match_FAR_LOC = | match_FAR_MET = | match_FAR_MOB = | match_FAR_PAX = | match_FAR_RES = | match_FAR_TER = | match_FAR_YAY = | match_FAR_GAZ = | match_FAR_SHU = | match_JAY_ARA = | match_JAY_BUX = | match_JAY_FAR = | match_JAY_KAT = 0-2 | match_JAY_LOC = 0-2 | match_JAY_MET = | match_JAY_MOB = | match_JAY_PAX = | match_JAY_RES = | match_JAY_TER = | match_JAY_YAY = | match_JAY_GAZ = | match_JAY_SHU = | match_KAT_ARA = | match_KAT_BUX = | match_KAT_FAR = | match_KAT_JAY = | match_KAT_LOC = | match_KAT_MET = | match_KAT_MOB = | match_LOK_PAX = | match_KAT_RES = | match_KAT_TER = | match_KAT_YAY = | match_KAT_GAZ = | match_KAT_SHU = 0-2 | match_LOC_ARA = | match_LOC_BUX = | match_LOC_FAR = | match_LOC_JAY = | match_LOC_KAT = | match_LOC_MET = | match_LOC_MOB = | match_LOC_PAX = 1-1 | match_LOC_RES = | match_LOC_TER = | match_LOC_YAY = | match_LOC_GAZ = | match_LOC_SHU = 1-2 | match_MET_ARA = | match_MET_BUX = | match_MET_FAR = | match_MET_JAY = | match_MET_KAT = | match_MET_LOC = | match_MET_MOB = | match_MET_PAX = | match_MET_RES = 1-1 | match_MET_TER = 3-1 | match_MET_YAY = | match_MET_GAZ = | match_MET_SHU = | match_MOB_ARA = | match_MOB_BUX = | match_MOB_FAR = | match_MOB_JAY = | match_MOB_KAT = | match_MOB_LOC = | match_MOB_MET = | match_MOB_PAX = | match_MOB_RES = | match_MOB_TER = | match_MOB_YAY = | match_MOB_GAZ = 2-2 | match_MOB_SHU = | match_PAX_ARA = | match_PAX_BUX = | match_PAX_FAR = 0-1 | match_PAX_JAY = | match_PAX_KAT = | match_PAX_LOC = | match_PAX_MET = | match_PAX_MOB = | match_PAX_RES = | match_PAX_TER = | match_PAX_YAY = 22-may | match_PAX_GAZ = | match_PAX_SHU = | match_RES_ARA = | match_RES_BUX = 1-0 | match_RES_FAR = | match_RES_JAY = | match_RES_KAT = | match_RES_LOC = | match_RES_MET = | match_RES_MOB = | match_RES_PAX = | match_RES_TER = | match_RES_YAY = | match_RES_GAZ = | match_RES_SHU = | match_TER_ARA = | match_TER_BUX = | match_TER_FAR = | match_TER_JAY = | match_TER_KAT = | match_TER_LOC = 0-2 | match_TER_MET = | match_TER_MOB = | match_TER_PAX = 2-4 | match_TER_RES = | match_TER_YAY = | match_TER_GAZ = | match_TER_SHU = | match_YAY_ARA = | match_YAY_BUX = | match_YAY_FAR = | match_YAY_JAY = | match_YAY_KAT = | match_YAY_LOC = | match_YAY_MET = 1-2 | match_YAY_MOB = | match_YAY_PAX = | match_YAY_RES = | match_YAY_TER = 2-1 | match_YAY_GAZ = | match_YAY_SHU = | match_GAZ_ARA = | match_GAZ_BUX = 3-0 | match_GAZ_FAR = | match_GAZ_JAY = | match_GAZ_KAT = 0-2 | match_GAZ_LOC = | match_GAZ_MET = | match_GAZ_MOB = | match_GAZ_PAX = | match_GAZ_RES = | match_GAZ_TER = | match_GAZ_YAY = | match_GAZ_SHU = | match_SHU_ARA = | match_SHU_BUX = | match_SHU_FAR = 2-2 | match_SHU_JAY = | match_SHU_KAT = | match_SHU_LOC = | match_SHU_MET = | match_SHU_MOB = 1-0 | match_SHU_PAX = | match_SHU_RES = | match_SHU_TER = | match_SHU_YAY = | match_SHU_GAZ = }} === 1-tur === {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 1 |score = 2–1 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4d7ad07a-a902-48dc-b190-f23c659bf98c-318954e6-61b7-41e8-a857-1b84fd298301.pdf Hisobot] |team1 = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |goals1 = * [[Ruslan Qalmagambetov|Qalmagambetov]] {{goal|56||68}} |team2 = [[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |goals2 = * [[Ozodbek Odiljonov|Odiljonov]] {{goal|90+3}} |stadium = NOPSTTM |location = [[Nukus]] |referee = Feruzbek Hidoyatov }} {{Football box collapsible |date= {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 2 |score = 1–2 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6beb145a-eeae-45a3-9b3f-33bef4f87e59-b745b98b-f077-474b-be79-8e15d5ff6b18.pdf Hisobot] |team1 = [[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |goals1 = * [[Muzaffar Moʻminov|Moʻminov]] {{goal|6}} |team2 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |goals2 = * [[Komiljon Tojiddinov|Tojiddinov]] {{goal|17}} * [[Branimir Jočić|Jočić]] {{goal|67}} |stadium = [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]] |location = [[Qoʻqon]] |referee =Xushnud Suyunboyev }} {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 3 |score = 1–0 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0219013c-4a0a-4325-b978-bc5256260263-7ce0cf71-da13-4d21-9bde-0ff0998b0e8b.pdf Hisobot] |team1 = [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |goals1 = * [[Muhammadali Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|36}} |team2 = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik Mobiuz]] |goals2 = |stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] |location = [[Gʻuzor]] |referee =[[Olim Toʻychiboyev]] }} === Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar === {{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update = 2026-yil 20-aprel |res_ARA = W/W/W/////////////////////////// |res_BUX = L/L/L/////////////////////////// |res_FAR = W/W/D/////////////////////////// |res_JAY = L/L/L/////////////////////////// |res_KAT = W/L/W/////////////////////////// |res_LOC = W/D/W/L////////////////////////// |res_MET = W/D/W/////////////////////////// |res_MOB = L/D/L/////////////////////////// |res_PAX = L/D//W////////////////////////// |res_RES = L/D/W/////////////////////////// |res_TER = L/L/L/L////////////////////////// |res_YAY = L/W//////////////////////////// |res_GAZ = W/D/L/////////////////////////// |res_SHU = W/W/D/W////////////////////////// |legendpos = b |color_W = green1 |color_D = yellow1 |color_L = red1 |color_P = grey |text_W = Gʻalaba |text_D = Durang |text_L = Magʻlubiyat |text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan |source =[http://PFL.uz OʻzPFL] }} === Turlar boʻyicha pozitsiyalar === {{#invoke:sports rbr table |table |sortable = y |legendpos = br |update= 2026-yil 19-aprel <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--> |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU |pos_ARA = 5 /2 /1 / |pos_BUX = 14/13/13/ |pos_FAR = 7 /1 /2 / |pos_JAY = 13/14/14/ |pos_KAT = 2 /8 /6 / |pos_LOC = 3 /5 /3 / |pos_MET = 4 /6 /4 / |pos_MOB = 11/9 /11/ |pos_PAX = 10/11/10/ |pos_RES = 9 /10/8 / |pos_TER = 12/12/12/ |pos_YAY = 8 /7 /9 / |pos_GAZ = 1 /4 /7 / |pos_SHU = 6 /3 /5 / <!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1 = <!--Depending on cup winners--> <!--|result=--> |result2 = |result12 = |result13 = |result14 = <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | color_1 = gold |text_1 = | color_2 = green1 |text_2 = | color_3-4 = green3 |text_3-4 = | color_12 = red3 |text_12 = | color_13 = red3 |text_13 = | color_14 = red3 |text_13 = | color_15 = red3 |text_13 = | color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | color_16 = red1 |text_14 = | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] }} <!--- == Chiqib ketish pley-offi == {{OneLegStart}} {{OneLegResult | || || ||winner=1}} |} ---> == Mavsum statistikasi == * '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Muzaffar Moʻminov]] [[Yaypan]]nning „[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]“ klubi tarkibida „[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 5-aprel'''). === Gol mualliflari === {{updated|2026-yil 20-aprel holatiga koʻra}} {{Goalscorers |goals= 63 |ongoing=yes |matches= 24 |updated= 2026-yil 20-aprel |3 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Ruslan Qalmagambetov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muslim Habibullayev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Abdurahmonov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |2 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Zulpuqar Kuanishbayev]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Rizo Ayvazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sherali Rasulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Navroʻzbek Iminjonov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Azim Ahmedov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Qodirbek Mamasov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Bozorov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadyusuf Fayzullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |1 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Otamurodov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Suhrobbek Rahimov]] ([[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muharram Abelfazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nodirbek Karimov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Murodjon Komilov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sanjarbek Zokirov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sirojiddin Bashriddinov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Izzatullo Abdulhaqov]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Mirjalol Qosimov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Elbek Otaqulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Hasanov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Mavlonov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Komiljon Tojiddinov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Saidumarxon Saidnurullayev]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Moʻminjon Shuhratov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdusamat Saidov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirsolih Fatxullayev]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Ozodbek Odiljonov}} ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdulvosid Soliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Asilbek Aliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Umaraliyev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muzaffar Moʻminov]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Feruzbek Olimov]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Diyorbek Tojiyev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Ozodbek Ibodullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Joʻrabek Joʻrayev]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdugʻafur Haydarov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nurmuhammad Nomozov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdumalik Norqobilov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |1 own goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Jasur Jumayev (futbolchi)|Jasur Jumayev]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) Shoʻrtan jamoasi foydasiga }} === Quruq oʻyin === {{updated|2025-yil 18-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !№ !Futbolchi !Jamoa !{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}} |- |1 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shoxrux Eshboʻtayev]] | align="left" |Shoʻrtan |2 |- |2 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Javohir Maqsudov]] | align="left" |FarDU |2 |- |3 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Akmal Rahimov]] | align="left" |Lochin |2 |- |4 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sardor Qobuljonov]] | align="left" |Kattaqoʻrgʻon |2 |- |5 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Asrorbek Kenjayev]] | align="left" |Gʻazalkent |1 |- |6 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} Alishan Abutalipov | align="left" |Respublika FA |1 |- |7 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shohjahon Nasimov]] | align="left" |Aral |1 |} === Muxlislar tashrifi === {{updated|2026-yil 13-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}} ==== Turlar boʻyicha ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;" |+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi !Turlar !Umumiy !{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}} !Oʻrtacha oʻyinda |- ! scope="row" |1-tur |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)/7) round 0)}}}} |- ! scope="row" |2-tur |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)/7) round 0)}}}} |- |-style="background:#f4faff;" | Jami | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)) round 0)}}}} | 14 | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)/14) round 0)}}}} |} {{notelist}} ==== Jamoalar tartibida ==== Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;" ! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari ! align="center" |1 ! align="center" |2 ! align="center" |3 ! align="center" |4 ! align="center" |5 ! align="center" |6 ! align="center" |7 ! align="center" |8 ! align="center" |9 ! align="center" |10 ! align="center" |11 ! align="center" |12 ! align="center" |13 ! align="center" |14 ! align="center" |15 ! align="center" |Jami ! align="center" |Oʻrtacha |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]}} |368 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((368)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((368)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]}} |230 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((230)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((230)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]}} |1013 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1013)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1013)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]}} |335 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((335)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((335)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]}} |859 |1285 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]}} |568 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((568)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((568)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]}} |4231 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((4231)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((4231)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]}} |7256 |3251 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]}} |581 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((581)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((581)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]}} |205 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((205)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((205)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]}} |327 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((327)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((327)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]}} |7821 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7821)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7821)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]}} |1253 |453 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]}} |1142 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1142)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1142)/1) round 0)}}}} |} == Yana qarang == * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi mavsumlari}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi}} [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi]] [[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]] 3kslx85pgzlp5b50ax6rmse3ldsfpta 5999664 5999623 2026-04-20T14:55:16Z AnvarxonM 75105 /* Gol mualliflari */ 5999664 wikitext text/x-wiki {{infobox football league season | image = [[Fayl:Photo 2024-02-13 13-09-35.jpg|300px]] | caption = | competition = [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | season = 2026-yil (mart-noyabr) | winners = | promoted = | relegated = | matches = | total goals = | league topscorer = | biggest home win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | biggest away win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | highest scoring = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | lowest attendance ={{nowrap|}} | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2025]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2027]] | updated = 07.01.2026 }} '''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Про лигаси</nowiki>) – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan 2-divizion musobaqasi. Ikkinchi divizion klublari oʻrtasida oʻtkaziladigan 35-Oʻzbekiston chempionati<ref>[https://championat.asia/oz/news/pro-liga-2026-ishtirokchilari-organilmoqda Pro liga-2026 ishtirokchilari o'rganilmoqda]</ref>. == Klublar == {{Location map+|Uzbekistan|width=400|float=right|caption=2026-yilgi Oʻzbekiston Pro-ligasidagi uy stadionlari|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Tashkent''' |position=left}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.88635 |long=59.19362 |label=Jayxun}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.46667 |long=59.6 |label=Aral}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.37355 |long=71.79786 |label=FarDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.762443 |long=64.420935 |label=BuxDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.571624 |long=69.767568 |label=Gʻazalkent}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.905592 |long=66.261212 |label=Kattaqoʻrgʻon}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.858696 |long=65.808000 |label=Lochin}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.229943 |long=69.270608 |label=Metallurg}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.232069 |long=67.287604 |label=TerDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.376500 |long=70.825551 |label=Yaypan}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.618489 |long=66.259296 |label=Shoʻrtan}} {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label='''Toshkent&nbsp;klublari:'''<br>Olimpik MobiUz<br>Paxtakor Farm<br>Respublika FA}}}} === Murabbiylar va homiylar === {| class="wikitable sortable" !Klub !Murabbiy !Joylashuv !Stadion !Klub homiysi |- |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral Nukus]] |{{Flagicon|UZB}} [[Vadim Shodimatov]] |[[Nukus]] |NOPSTTM | |- |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Azamat Sharipov]] |[[Buxoro]] | | |- |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |[[Gʻazalkent]] |Gʻazalkent stadioni | |- |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Moyliyev]] |[[Qarshi]] |[[Geolog stadioni]] | |- |[[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]] |{{Flagicon|UZB}} [[Aybek Nurbayev]] |[[Nukus]] |BOʻFA | |- |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Nishonov]] |[[Toshkent]] |[[Jar (sport majmuasi)|Jar stadioni]] | |- |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Shavkat Yusupov]] |[[Fargʻona]] |FarDU | |- |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|UZB}} [[Yorqin Nazarov]] |[[Kattaqoʻrgʻon]] |Dinamo | |- |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |[[Bekobod]] |[[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg]] | |- |[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |{{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abdurahmonov]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |{{Flagicon|UZB}} [[Jamoliddin Rahmatullayev]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]] |[[Gʻuzor]] |[[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] | |- |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Boymatov]] |[[Termiz]] | | |- |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Rashid Gʻofurov]] |[[Yaypan]] | | |} == Chet ellik futbolchilar == {{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}} '''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" !№ !Klub !Futbolchi 1 !Futbolchi 2 !Futbolchi 3 !Futbolchi 4 !Futbolchi 5 !Futbolchi 6 |- |1 |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |{{Flagicon|TKM}} [[Vepa Jumayev]] |{{Flagicon|RUS}} [[Mark Krasnov]] | | | | |- |2 |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] | | | | | | |- |3 |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] | | | | | | |- |4 |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|SLO}} [[Almin Kurtović]] |{{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] |{{Flagicon|BRA}} [[Isac Martins Silva]] |{{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] | | |- |5 |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] | | | | | | |- |6 |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] |{{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]] |{{Flagicon|MNE}} [[Armin Bošnjak]] |{{Flagicon|BRA}} [[Maxuel Cássio]] | | |- |7 |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] | | | | | | |- |8 |[[Paxtakor-2|Paxtakor Farm]] |{{Flagicon|RUS}} [[Stepan Suslov]] | | | | | |- |9 |[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] | | | | | | |- |10 |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] | | | | | | |- |11 |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] | | | | | | |- |12 |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] | | | | | | |- |13 |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|RUS}} [[Ivan Korshunov]] |{{Flagicon|RUS}} [[Timofey Postnikov]] |{{Flagicon|UKR}} [[Ivan Podtinniy]] | | | |- |14 |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] |{{Flagicon|GEO}} [[Levan Barabadze]] |{{Flagicon|BLR}} [[Roman Vegerya]] |{{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] |{{Flagicon|CIV}} [[Muhamed Olawale]] | |} == Turnir jadvali == <onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz OʻzPFL] <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang --> |team_order= SHU, ARA, FAR, LOC, MET, KAT, PAX, GAZ, RES, YAY, MOB, BUX, TER, JAY, <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=A |result2=P <!--Oʻzaro oʻyinlar--> <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=P |result2=PO |result3=PO |result4=PO |result5=PO <!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update= 2026-yil 20-aprel |win_ARA=3 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=6 |ga_ARA=2 <!-- Aral --> |win_BUX= |draw_BUX= |loss_BUX=3 |gf_BUX=1 |ga_BUX=7 <!-- BuxDU --> |win_FAR=2 |draw_FAR=1 |loss_FAR= |gf_FAR=7 |ga_FAR=2 <!-- FarDU--> |win_JAY= |draw_JAY= |loss_JAY=3 |gf_JAY= |ga_JAY=8 <!-- Jayxun --> |win_KAT=2 |draw_KAT= |loss_KAT=1 |gf_KAT=4 |ga_KAT=2 <!-- Kattaqoʻrgʻon --> |win_LOC=2 |draw_LOC=1 |loss_LOC=1 |gf_LOC=6 |ga_LOC=3 <!-- Lochin --> |win_MET=2 |draw_MET=1 |loss_MET= |gf_MET=6 |ga_MET=3 <!-- Metallurg --> |win_MOB= |draw_MOB=1 |loss_MOB=2 |gf_MOB=2 |ga_MOB=4 <!-- Olimpik MobiUZ --> |win_PAX=1 |draw_PAX=1 |loss_PAX=1 |gf_PAX=5 |ga_PAX=4 <!-- Paxtakor FM --> |win_RES=1 |draw_RES=1 |loss_RES=1 |gf_RES=3 |ga_RES=3 <!-- Respublika FA --> |win_TER= |draw_TER= |loss_TER=4 |gf_TER=4 |ga_TER=11<!-- TerDU --> |win_YAY=1 |draw_YAY= |loss_YAY=1 |gf_YAY=3 |ga_YAY=3 <!-- Yaypan--> |win_GAZ=1 |draw_GAZ=1 |loss_GAZ=1 |gf_GAZ=5 |ga_GAZ=4 <!-- Gʻazalkent --> |win_SHU=3 |draw_SHU=1 |loss_SHU= |gf_SHU=7 |ga_SHU=3 <!-- Shoʻrtan --> <!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Rules--> |class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar; <!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari--> |res_col_header=PQR |col_P=green1 |text_P=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Oʻzbekiston Superligasi]] ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish }} == Natijalar == === Qayd etilgan hisoblar === {{#invoke:sports results|main | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] | update = 2026-yil 20-aprel | matches_style = FBR |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | match_ARA_BUX = | match_ARA_FAR = | match_ARA_JAY = | match_ARA_KAT = | match_ARA_LOC = 2-0 | match_ARA_MET = | match_ARA_MOB = | match_ARA_PAX = | match_ARA_RES = 2-1 | match_ARA_TER = | match_ARA_YAY = | match_ARA_GAZ = | match_ARA_SHU = | match_BUX_ARA = 1-3 | match_BUX_FAR = | match_BUX_JAY = | match_BUX_KAT = | match_BUX_LOC = | match_BUX_MET = | match_BUX_MOB = | match_BUX_PAX = | match_BUX_RES = | match_BUX_TER = | match_BUX_YAY = | match_BUX_GAZ = | match_BUX_SHU = | match_FAR_ARA = | match_FAR_BUX = | match_FAR_JAY = 4-0 | match_FAR_KAT = | match_FAR_LOC = | match_FAR_MET = | match_FAR_MOB = | match_FAR_PAX = | match_FAR_RES = | match_FAR_TER = | match_FAR_YAY = | match_FAR_GAZ = | match_FAR_SHU = | match_JAY_ARA = | match_JAY_BUX = | match_JAY_FAR = | match_JAY_KAT = 0-2 | match_JAY_LOC = 0-2 | match_JAY_MET = | match_JAY_MOB = | match_JAY_PAX = | match_JAY_RES = | match_JAY_TER = | match_JAY_YAY = | match_JAY_GAZ = | match_JAY_SHU = | match_KAT_ARA = | match_KAT_BUX = | match_KAT_FAR = | match_KAT_JAY = | match_KAT_LOC = | match_KAT_MET = | match_KAT_MOB = | match_LOK_PAX = | match_KAT_RES = | match_KAT_TER = | match_KAT_YAY = | match_KAT_GAZ = | match_KAT_SHU = 0-2 | match_LOC_ARA = | match_LOC_BUX = | match_LOC_FAR = | match_LOC_JAY = | match_LOC_KAT = | match_LOC_MET = | match_LOC_MOB = | match_LOC_PAX = 1-1 | match_LOC_RES = | match_LOC_TER = | match_LOC_YAY = | match_LOC_GAZ = | match_LOC_SHU = 1-2 | match_MET_ARA = | match_MET_BUX = | match_MET_FAR = | match_MET_JAY = | match_MET_KAT = | match_MET_LOC = | match_MET_MOB = | match_MET_PAX = | match_MET_RES = 1-1 | match_MET_TER = 3-1 | match_MET_YAY = | match_MET_GAZ = | match_MET_SHU = | match_MOB_ARA = | match_MOB_BUX = | match_MOB_FAR = | match_MOB_JAY = | match_MOB_KAT = | match_MOB_LOC = | match_MOB_MET = | match_MOB_PAX = | match_MOB_RES = | match_MOB_TER = | match_MOB_YAY = | match_MOB_GAZ = 2-2 | match_MOB_SHU = | match_PAX_ARA = | match_PAX_BUX = | match_PAX_FAR = 0-1 | match_PAX_JAY = | match_PAX_KAT = | match_PAX_LOC = | match_PAX_MET = | match_PAX_MOB = | match_PAX_RES = | match_PAX_TER = | match_PAX_YAY = 22-may | match_PAX_GAZ = | match_PAX_SHU = | match_RES_ARA = | match_RES_BUX = 1-0 | match_RES_FAR = | match_RES_JAY = | match_RES_KAT = | match_RES_LOC = | match_RES_MET = | match_RES_MOB = | match_RES_PAX = | match_RES_TER = | match_RES_YAY = | match_RES_GAZ = | match_RES_SHU = | match_TER_ARA = | match_TER_BUX = | match_TER_FAR = | match_TER_JAY = | match_TER_KAT = | match_TER_LOC = 0-2 | match_TER_MET = | match_TER_MOB = | match_TER_PAX = 2-4 | match_TER_RES = | match_TER_YAY = | match_TER_GAZ = | match_TER_SHU = | match_YAY_ARA = | match_YAY_BUX = | match_YAY_FAR = | match_YAY_JAY = | match_YAY_KAT = | match_YAY_LOC = | match_YAY_MET = 1-2 | match_YAY_MOB = | match_YAY_PAX = | match_YAY_RES = | match_YAY_TER = 2-1 | match_YAY_GAZ = | match_YAY_SHU = | match_GAZ_ARA = | match_GAZ_BUX = 3-0 | match_GAZ_FAR = | match_GAZ_JAY = | match_GAZ_KAT = 0-2 | match_GAZ_LOC = | match_GAZ_MET = | match_GAZ_MOB = | match_GAZ_PAX = | match_GAZ_RES = | match_GAZ_TER = | match_GAZ_YAY = | match_GAZ_SHU = | match_SHU_ARA = | match_SHU_BUX = | match_SHU_FAR = 2-2 | match_SHU_JAY = | match_SHU_KAT = | match_SHU_LOC = | match_SHU_MET = | match_SHU_MOB = 1-0 | match_SHU_PAX = | match_SHU_RES = | match_SHU_TER = | match_SHU_YAY = | match_SHU_GAZ = }} === 1-tur === {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 1 |score = 2–1 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4d7ad07a-a902-48dc-b190-f23c659bf98c-318954e6-61b7-41e8-a857-1b84fd298301.pdf Hisobot] |team1 = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |goals1 = * [[Ruslan Qalmagambetov|Qalmagambetov]] {{goal|56||68}} |team2 = [[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |goals2 = * [[Ozodbek Odiljonov|Odiljonov]] {{goal|90+3}} |stadium = NOPSTTM |location = [[Nukus]] |referee = Feruzbek Hidoyatov }} {{Football box collapsible |date= {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 2 |score = 1–2 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6beb145a-eeae-45a3-9b3f-33bef4f87e59-b745b98b-f077-474b-be79-8e15d5ff6b18.pdf Hisobot] |team1 = [[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |goals1 = * [[Muzaffar Moʻminov|Moʻminov]] {{goal|6}} |team2 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |goals2 = * [[Komiljon Tojiddinov|Tojiddinov]] {{goal|17}} * [[Branimir Jočić|Jočić]] {{goal|67}} |stadium = [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]] |location = [[Qoʻqon]] |referee =Xushnud Suyunboyev }} {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 3 |score = 1–0 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0219013c-4a0a-4325-b978-bc5256260263-7ce0cf71-da13-4d21-9bde-0ff0998b0e8b.pdf Hisobot] |team1 = [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |goals1 = * [[Muhammadali Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|36}} |team2 = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik Mobiuz]] |goals2 = |stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] |location = [[Gʻuzor]] |referee =[[Olim Toʻychiboyev]] }} === Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar === {{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update = 2026-yil 20-aprel |res_ARA = W/W/W/////////////////////////// |res_BUX = L/L/L/////////////////////////// |res_FAR = W/W/D/////////////////////////// |res_JAY = L/L/L/////////////////////////// |res_KAT = W/L/W/////////////////////////// |res_LOC = W/D/W/L////////////////////////// |res_MET = W/D/W/////////////////////////// |res_MOB = L/D/L/////////////////////////// |res_PAX = L/D//W////////////////////////// |res_RES = L/D/W/////////////////////////// |res_TER = L/L/L/L////////////////////////// |res_YAY = L/W//////////////////////////// |res_GAZ = W/D/L/////////////////////////// |res_SHU = W/W/D/W////////////////////////// |legendpos = b |color_W = green1 |color_D = yellow1 |color_L = red1 |color_P = grey |text_W = Gʻalaba |text_D = Durang |text_L = Magʻlubiyat |text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan |source =[http://PFL.uz OʻzPFL] }} === Turlar boʻyicha pozitsiyalar === {{#invoke:sports rbr table |table |sortable = y |legendpos = br |update= 2026-yil 19-aprel <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--> |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU |pos_ARA = 5 /2 /1 / |pos_BUX = 14/13/13/ |pos_FAR = 7 /1 /2 / |pos_JAY = 13/14/14/ |pos_KAT = 2 /8 /6 / |pos_LOC = 3 /5 /3 / |pos_MET = 4 /6 /4 / |pos_MOB = 11/9 /11/ |pos_PAX = 10/11/10/ |pos_RES = 9 /10/8 / |pos_TER = 12/12/12/ |pos_YAY = 8 /7 /9 / |pos_GAZ = 1 /4 /7 / |pos_SHU = 6 /3 /5 / <!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1 = <!--Depending on cup winners--> <!--|result=--> |result2 = |result12 = |result13 = |result14 = <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | color_1 = gold |text_1 = | color_2 = green1 |text_2 = | color_3-4 = green3 |text_3-4 = | color_12 = red3 |text_12 = | color_13 = red3 |text_13 = | color_14 = red3 |text_13 = | color_15 = red3 |text_13 = | color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | color_16 = red1 |text_14 = | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] }} <!--- == Chiqib ketish pley-offi == {{OneLegStart}} {{OneLegResult | || || ||winner=1}} |} ---> == Mavsum statistikasi == * '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Muzaffar Moʻminov]] [[Yaypan]]nning „[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]“ klubi tarkibida „[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 5-aprel'''). === Gol mualliflari === {{updated|2026-yil 20-aprel holatiga koʻra}} {{Goalscorers |goals= 64 |ongoing=yes |matches= 24 |updated= 2026-yil 20-aprel |3 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Ruslan Qalmagambetov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Navroʻzbek Iminjonov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muslim Habibullayev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Abdurahmonov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |2 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Zulpuqar Kuanishbayev]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Rizo Ayvazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sherali Rasulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Azim Ahmedov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Qodirbek Mamasov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Bozorov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadyusuf Fayzullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |1 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Otamurodov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Suhrobbek Rahimov]] ([[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muharram Abelfazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nodirbek Karimov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Murodjon Komilov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sanjarbek Zokirov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sirojiddin Bashriddinov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Izzatullo Abdulhaqov]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Mirjalol Qosimov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Elbek Otaqulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Hasanov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Mavlonov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Komiljon Tojiddinov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Saidumarxon Saidnurullayev]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Moʻminjon Shuhratov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdusamat Saidov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirsolih Fatxullayev]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Ozodbek Odiljonov}} ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdulvosid Soliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Asilbek Aliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Umaraliyev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muzaffar Moʻminov]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Feruzbek Olimov]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Diyorbek Tojiyev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Ozodbek Ibodullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Joʻrabek Joʻrayev]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdugʻafur Haydarov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nurmuhammad Nomozov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdumalik Norqobilov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |1 own goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Jasur Jumayev (futbolchi)|Jasur Jumayev]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) Shoʻrtan jamoasi foydasiga }} === Quruq oʻyin === {{updated|2025-yil 18-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !№ !Futbolchi !Jamoa !{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}} |- |1 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shoxrux Eshboʻtayev]] | align="left" |Shoʻrtan |2 |- |2 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Javohir Maqsudov]] | align="left" |FarDU |2 |- |3 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Akmal Rahimov]] | align="left" |Lochin |2 |- |4 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sardor Qobuljonov]] | align="left" |Kattaqoʻrgʻon |2 |- |5 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Asrorbek Kenjayev]] | align="left" |Gʻazalkent |1 |- |6 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} Alishan Abutalipov | align="left" |Respublika FA |1 |- |7 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shohjahon Nasimov]] | align="left" |Aral |1 |} === Muxlislar tashrifi === {{updated|2026-yil 13-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}} ==== Turlar boʻyicha ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;" |+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi !Turlar !Umumiy !{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}} !Oʻrtacha oʻyinda |- ! scope="row" |1-tur |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)/7) round 0)}}}} |- ! scope="row" |2-tur |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)/7) round 0)}}}} |- |-style="background:#f4faff;" | Jami | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)) round 0)}}}} | 14 | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)/14) round 0)}}}} |} {{notelist}} ==== Jamoalar tartibida ==== Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;" ! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari ! align="center" |1 ! align="center" |2 ! align="center" |3 ! align="center" |4 ! align="center" |5 ! align="center" |6 ! align="center" |7 ! align="center" |8 ! align="center" |9 ! align="center" |10 ! align="center" |11 ! align="center" |12 ! align="center" |13 ! align="center" |14 ! align="center" |15 ! align="center" |Jami ! align="center" |Oʻrtacha |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]}} |368 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((368)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((368)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]}} |230 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((230)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((230)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]}} |1013 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1013)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1013)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]}} |335 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((335)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((335)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]}} |859 |1285 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]}} |568 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((568)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((568)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]}} |4231 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((4231)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((4231)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]}} |7256 |3251 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]}} |581 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((581)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((581)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]}} |205 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((205)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((205)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]}} |327 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((327)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((327)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]}} |7821 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7821)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7821)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]}} |1253 |453 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]}} |1142 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1142)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1142)/1) round 0)}}}} |} == Yana qarang == * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi mavsumlari}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi}} [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi]] [[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]] cp4m7dctr7ih11fbdkoujqwlisr2ldt 5999665 5999664 2026-04-20T14:57:26Z AnvarxonM 75105 /* Turnir jadvali */ 5999665 wikitext text/x-wiki {{infobox football league season | image = [[Fayl:Photo 2024-02-13 13-09-35.jpg|300px]] | caption = | competition = [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | season = 2026-yil (mart-noyabr) | winners = | promoted = | relegated = | matches = | total goals = | league topscorer = | biggest home win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | biggest away win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | highest scoring = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | lowest attendance ={{nowrap|}} | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2025]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2027]] | updated = 07.01.2026 }} '''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Про лигаси</nowiki>) – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan 2-divizion musobaqasi. Ikkinchi divizion klublari oʻrtasida oʻtkaziladigan 35-Oʻzbekiston chempionati<ref>[https://championat.asia/oz/news/pro-liga-2026-ishtirokchilari-organilmoqda Pro liga-2026 ishtirokchilari o'rganilmoqda]</ref>. == Klublar == {{Location map+|Uzbekistan|width=400|float=right|caption=2026-yilgi Oʻzbekiston Pro-ligasidagi uy stadionlari|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Tashkent''' |position=left}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.88635 |long=59.19362 |label=Jayxun}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.46667 |long=59.6 |label=Aral}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.37355 |long=71.79786 |label=FarDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.762443 |long=64.420935 |label=BuxDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.571624 |long=69.767568 |label=Gʻazalkent}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.905592 |long=66.261212 |label=Kattaqoʻrgʻon}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.858696 |long=65.808000 |label=Lochin}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.229943 |long=69.270608 |label=Metallurg}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.232069 |long=67.287604 |label=TerDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.376500 |long=70.825551 |label=Yaypan}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.618489 |long=66.259296 |label=Shoʻrtan}} {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label='''Toshkent&nbsp;klublari:'''<br>Olimpik MobiUz<br>Paxtakor Farm<br>Respublika FA}}}} === Murabbiylar va homiylar === {| class="wikitable sortable" !Klub !Murabbiy !Joylashuv !Stadion !Klub homiysi |- |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral Nukus]] |{{Flagicon|UZB}} [[Vadim Shodimatov]] |[[Nukus]] |NOPSTTM | |- |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Azamat Sharipov]] |[[Buxoro]] | | |- |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |[[Gʻazalkent]] |Gʻazalkent stadioni | |- |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Moyliyev]] |[[Qarshi]] |[[Geolog stadioni]] | |- |[[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]] |{{Flagicon|UZB}} [[Aybek Nurbayev]] |[[Nukus]] |BOʻFA | |- |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Nishonov]] |[[Toshkent]] |[[Jar (sport majmuasi)|Jar stadioni]] | |- |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Shavkat Yusupov]] |[[Fargʻona]] |FarDU | |- |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|UZB}} [[Yorqin Nazarov]] |[[Kattaqoʻrgʻon]] |Dinamo | |- |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |[[Bekobod]] |[[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg]] | |- |[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |{{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abdurahmonov]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |{{Flagicon|UZB}} [[Jamoliddin Rahmatullayev]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]] |[[Gʻuzor]] |[[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] | |- |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Boymatov]] |[[Termiz]] | | |- |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Rashid Gʻofurov]] |[[Yaypan]] | | |} == Chet ellik futbolchilar == {{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}} '''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" !№ !Klub !Futbolchi 1 !Futbolchi 2 !Futbolchi 3 !Futbolchi 4 !Futbolchi 5 !Futbolchi 6 |- |1 |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |{{Flagicon|TKM}} [[Vepa Jumayev]] |{{Flagicon|RUS}} [[Mark Krasnov]] | | | | |- |2 |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] | | | | | | |- |3 |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] | | | | | | |- |4 |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|SLO}} [[Almin Kurtović]] |{{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] |{{Flagicon|BRA}} [[Isac Martins Silva]] |{{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] | | |- |5 |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] | | | | | | |- |6 |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] |{{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]] |{{Flagicon|MNE}} [[Armin Bošnjak]] |{{Flagicon|BRA}} [[Maxuel Cássio]] | | |- |7 |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] | | | | | | |- |8 |[[Paxtakor-2|Paxtakor Farm]] |{{Flagicon|RUS}} [[Stepan Suslov]] | | | | | |- |9 |[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] | | | | | | |- |10 |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] | | | | | | |- |11 |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] | | | | | | |- |12 |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] | | | | | | |- |13 |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|RUS}} [[Ivan Korshunov]] |{{Flagicon|RUS}} [[Timofey Postnikov]] |{{Flagicon|UKR}} [[Ivan Podtinniy]] | | | |- |14 |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] |{{Flagicon|GEO}} [[Levan Barabadze]] |{{Flagicon|BLR}} [[Roman Vegerya]] |{{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] |{{Flagicon|CIV}} [[Muhamed Olawale]] | |} == Turnir jadvali == <onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz OʻzPFL] <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang --> |team_order= MET, SHU, ARA, FAR, LOC, KAT, YAY, PAX, GAZ, RES, MOB, BUX, TER, JAY, <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=A |result2=P <!--Oʻzaro oʻyinlar--> <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=P |result2=PO |result3=PO |result4=PO |result5=PO <!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update= 2026-yil 20-aprel |win_ARA=3 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=6 |ga_ARA=2 <!-- Aral --> |win_BUX= |draw_BUX= |loss_BUX=4 |gf_BUX=1 |ga_BUX=10<!-- BuxDU --> |win_FAR=2 |draw_FAR=1 |loss_FAR= |gf_FAR=7 |ga_FAR=2 <!-- FarDU--> |win_JAY= |draw_JAY= |loss_JAY=4 |gf_JAY= |ga_JAY=10<!-- Jayxun --> |win_KAT=2 |draw_KAT= |loss_KAT=1 |gf_KAT=4 |ga_KAT=2 <!-- Kattaqoʻrgʻon --> |win_LOC=2 |draw_LOC=1 |loss_LOC=1 |gf_LOC=6 |ga_LOC=3 <!-- Lochin --> |win_MET=3 |draw_MET=1 |loss_MET= |gf_MET=9 |ga_MET=3 <!-- Metallurg --> |win_MOB= |draw_MOB=1 |loss_MOB=2 |gf_MOB=2 |ga_MOB=4 <!-- Olimpik MobiUZ --> |win_PAX=1 |draw_PAX=1 |loss_PAX=1 |gf_PAX=5 |ga_PAX=4 <!-- Paxtakor FM --> |win_RES=1 |draw_RES=1 |loss_RES=1 |gf_RES=3 |ga_RES=3 <!-- Respublika FA --> |win_TER= |draw_TER= |loss_TER=4 |gf_TER=4 |ga_TER=11<!-- TerDU --> |win_YAY=2 |draw_YAY= |loss_YAY=1 |gf_YAY=5 |ga_YAY=3 <!-- Yaypan--> |win_GAZ=1 |draw_GAZ=1 |loss_GAZ=1 |gf_GAZ=5 |ga_GAZ=4 <!-- Gʻazalkent --> |win_SHU=3 |draw_SHU=1 |loss_SHU= |gf_SHU=7 |ga_SHU=3 <!-- Shoʻrtan --> <!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Rules--> |class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar; <!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari--> |res_col_header=PQR |col_P=green1 |text_P=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Oʻzbekiston Superligasi]] ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish }} == Natijalar == === Qayd etilgan hisoblar === {{#invoke:sports results|main | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] | update = 2026-yil 20-aprel | matches_style = FBR |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | match_ARA_BUX = | match_ARA_FAR = | match_ARA_JAY = | match_ARA_KAT = | match_ARA_LOC = 2-0 | match_ARA_MET = | match_ARA_MOB = | match_ARA_PAX = | match_ARA_RES = 2-1 | match_ARA_TER = | match_ARA_YAY = | match_ARA_GAZ = | match_ARA_SHU = | match_BUX_ARA = 1-3 | match_BUX_FAR = | match_BUX_JAY = | match_BUX_KAT = | match_BUX_LOC = | match_BUX_MET = | match_BUX_MOB = | match_BUX_PAX = | match_BUX_RES = | match_BUX_TER = | match_BUX_YAY = | match_BUX_GAZ = | match_BUX_SHU = | match_FAR_ARA = | match_FAR_BUX = | match_FAR_JAY = 4-0 | match_FAR_KAT = | match_FAR_LOC = | match_FAR_MET = | match_FAR_MOB = | match_FAR_PAX = | match_FAR_RES = | match_FAR_TER = | match_FAR_YAY = | match_FAR_GAZ = | match_FAR_SHU = | match_JAY_ARA = | match_JAY_BUX = | match_JAY_FAR = | match_JAY_KAT = 0-2 | match_JAY_LOC = 0-2 | match_JAY_MET = | match_JAY_MOB = | match_JAY_PAX = | match_JAY_RES = | match_JAY_TER = | match_JAY_YAY = | match_JAY_GAZ = | match_JAY_SHU = | match_KAT_ARA = | match_KAT_BUX = | match_KAT_FAR = | match_KAT_JAY = | match_KAT_LOC = | match_KAT_MET = | match_KAT_MOB = | match_LOK_PAX = | match_KAT_RES = | match_KAT_TER = | match_KAT_YAY = | match_KAT_GAZ = | match_KAT_SHU = 0-2 | match_LOC_ARA = | match_LOC_BUX = | match_LOC_FAR = | match_LOC_JAY = | match_LOC_KAT = | match_LOC_MET = | match_LOC_MOB = | match_LOC_PAX = 1-1 | match_LOC_RES = | match_LOC_TER = | match_LOC_YAY = | match_LOC_GAZ = | match_LOC_SHU = 1-2 | match_MET_ARA = | match_MET_BUX = | match_MET_FAR = | match_MET_JAY = | match_MET_KAT = | match_MET_LOC = | match_MET_MOB = | match_MET_PAX = | match_MET_RES = 1-1 | match_MET_TER = 3-1 | match_MET_YAY = | match_MET_GAZ = | match_MET_SHU = | match_MOB_ARA = | match_MOB_BUX = | match_MOB_FAR = | match_MOB_JAY = | match_MOB_KAT = | match_MOB_LOC = | match_MOB_MET = | match_MOB_PAX = | match_MOB_RES = | match_MOB_TER = | match_MOB_YAY = | match_MOB_GAZ = 2-2 | match_MOB_SHU = | match_PAX_ARA = | match_PAX_BUX = | match_PAX_FAR = 0-1 | match_PAX_JAY = | match_PAX_KAT = | match_PAX_LOC = | match_PAX_MET = | match_PAX_MOB = | match_PAX_RES = | match_PAX_TER = | match_PAX_YAY = 22-may | match_PAX_GAZ = | match_PAX_SHU = | match_RES_ARA = | match_RES_BUX = 1-0 | match_RES_FAR = | match_RES_JAY = | match_RES_KAT = | match_RES_LOC = | match_RES_MET = | match_RES_MOB = | match_RES_PAX = | match_RES_TER = | match_RES_YAY = | match_RES_GAZ = | match_RES_SHU = | match_TER_ARA = | match_TER_BUX = | match_TER_FAR = | match_TER_JAY = | match_TER_KAT = | match_TER_LOC = 0-2 | match_TER_MET = | match_TER_MOB = | match_TER_PAX = 2-4 | match_TER_RES = | match_TER_YAY = | match_TER_GAZ = | match_TER_SHU = | match_YAY_ARA = | match_YAY_BUX = | match_YAY_FAR = | match_YAY_JAY = | match_YAY_KAT = | match_YAY_LOC = | match_YAY_MET = 1-2 | match_YAY_MOB = | match_YAY_PAX = | match_YAY_RES = | match_YAY_TER = 2-1 | match_YAY_GAZ = | match_YAY_SHU = | match_GAZ_ARA = | match_GAZ_BUX = 3-0 | match_GAZ_FAR = | match_GAZ_JAY = | match_GAZ_KAT = 0-2 | match_GAZ_LOC = | match_GAZ_MET = | match_GAZ_MOB = | match_GAZ_PAX = | match_GAZ_RES = | match_GAZ_TER = | match_GAZ_YAY = | match_GAZ_SHU = | match_SHU_ARA = | match_SHU_BUX = | match_SHU_FAR = 2-2 | match_SHU_JAY = | match_SHU_KAT = | match_SHU_LOC = | match_SHU_MET = | match_SHU_MOB = 1-0 | match_SHU_PAX = | match_SHU_RES = | match_SHU_TER = | match_SHU_YAY = | match_SHU_GAZ = }} === 1-tur === {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 1 |score = 2–1 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4d7ad07a-a902-48dc-b190-f23c659bf98c-318954e6-61b7-41e8-a857-1b84fd298301.pdf Hisobot] |team1 = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |goals1 = * [[Ruslan Qalmagambetov|Qalmagambetov]] {{goal|56||68}} |team2 = [[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |goals2 = * [[Ozodbek Odiljonov|Odiljonov]] {{goal|90+3}} |stadium = NOPSTTM |location = [[Nukus]] |referee = Feruzbek Hidoyatov }} {{Football box collapsible |date= {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 2 |score = 1–2 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6beb145a-eeae-45a3-9b3f-33bef4f87e59-b745b98b-f077-474b-be79-8e15d5ff6b18.pdf Hisobot] |team1 = [[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |goals1 = * [[Muzaffar Moʻminov|Moʻminov]] {{goal|6}} |team2 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |goals2 = * [[Komiljon Tojiddinov|Tojiddinov]] {{goal|17}} * [[Branimir Jočić|Jočić]] {{goal|67}} |stadium = [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]] |location = [[Qoʻqon]] |referee =Xushnud Suyunboyev }} {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 3 |score = 1–0 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0219013c-4a0a-4325-b978-bc5256260263-7ce0cf71-da13-4d21-9bde-0ff0998b0e8b.pdf Hisobot] |team1 = [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |goals1 = * [[Muhammadali Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|36}} |team2 = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik Mobiuz]] |goals2 = |stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] |location = [[Gʻuzor]] |referee =[[Olim Toʻychiboyev]] }} === Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar === {{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update = 2026-yil 20-aprel |res_ARA = W/W/W/////////////////////////// |res_BUX = L/L/L/////////////////////////// |res_FAR = W/W/D/////////////////////////// |res_JAY = L/L/L/////////////////////////// |res_KAT = W/L/W/////////////////////////// |res_LOC = W/D/W/L////////////////////////// |res_MET = W/D/W/////////////////////////// |res_MOB = L/D/L/////////////////////////// |res_PAX = L/D//W////////////////////////// |res_RES = L/D/W/////////////////////////// |res_TER = L/L/L/L////////////////////////// |res_YAY = L/W//////////////////////////// |res_GAZ = W/D/L/////////////////////////// |res_SHU = W/W/D/W////////////////////////// |legendpos = b |color_W = green1 |color_D = yellow1 |color_L = red1 |color_P = grey |text_W = Gʻalaba |text_D = Durang |text_L = Magʻlubiyat |text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan |source =[http://PFL.uz OʻzPFL] }} === Turlar boʻyicha pozitsiyalar === {{#invoke:sports rbr table |table |sortable = y |legendpos = br |update= 2026-yil 19-aprel <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--> |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU |pos_ARA = 5 /2 /1 / |pos_BUX = 14/13/13/ |pos_FAR = 7 /1 /2 / |pos_JAY = 13/14/14/ |pos_KAT = 2 /8 /6 / |pos_LOC = 3 /5 /3 / |pos_MET = 4 /6 /4 / |pos_MOB = 11/9 /11/ |pos_PAX = 10/11/10/ |pos_RES = 9 /10/8 / |pos_TER = 12/12/12/ |pos_YAY = 8 /7 /9 / |pos_GAZ = 1 /4 /7 / |pos_SHU = 6 /3 /5 / <!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1 = <!--Depending on cup winners--> <!--|result=--> |result2 = |result12 = |result13 = |result14 = <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | color_1 = gold |text_1 = | color_2 = green1 |text_2 = | color_3-4 = green3 |text_3-4 = | color_12 = red3 |text_12 = | color_13 = red3 |text_13 = | color_14 = red3 |text_13 = | color_15 = red3 |text_13 = | color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | color_16 = red1 |text_14 = | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] }} <!--- == Chiqib ketish pley-offi == {{OneLegStart}} {{OneLegResult | || || ||winner=1}} |} ---> == Mavsum statistikasi == * '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Muzaffar Moʻminov]] [[Yaypan]]nning „[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]“ klubi tarkibida „[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 5-aprel'''). === Gol mualliflari === {{updated|2026-yil 20-aprel holatiga koʻra}} {{Goalscorers |goals= 64 |ongoing=yes |matches= 24 |updated= 2026-yil 20-aprel |3 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Ruslan Qalmagambetov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Navroʻzbek Iminjonov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muslim Habibullayev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Abdurahmonov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |2 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Zulpuqar Kuanishbayev]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Rizo Ayvazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sherali Rasulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Azim Ahmedov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Qodirbek Mamasov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Bozorov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadyusuf Fayzullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |1 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Otamurodov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Suhrobbek Rahimov]] ([[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muharram Abelfazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nodirbek Karimov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Murodjon Komilov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sanjarbek Zokirov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sirojiddin Bashriddinov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Izzatullo Abdulhaqov]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Mirjalol Qosimov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Elbek Otaqulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Hasanov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Mavlonov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Komiljon Tojiddinov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Saidumarxon Saidnurullayev]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Moʻminjon Shuhratov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdusamat Saidov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirsolih Fatxullayev]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Ozodbek Odiljonov}} ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdulvosid Soliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Asilbek Aliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Umaraliyev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muzaffar Moʻminov]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Feruzbek Olimov]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Diyorbek Tojiyev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Ozodbek Ibodullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Joʻrabek Joʻrayev]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdugʻafur Haydarov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nurmuhammad Nomozov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdumalik Norqobilov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |1 own goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Jasur Jumayev (futbolchi)|Jasur Jumayev]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) Shoʻrtan jamoasi foydasiga }} === Quruq oʻyin === {{updated|2025-yil 18-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !№ !Futbolchi !Jamoa !{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}} |- |1 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shoxrux Eshboʻtayev]] | align="left" |Shoʻrtan |2 |- |2 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Javohir Maqsudov]] | align="left" |FarDU |2 |- |3 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Akmal Rahimov]] | align="left" |Lochin |2 |- |4 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sardor Qobuljonov]] | align="left" |Kattaqoʻrgʻon |2 |- |5 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Asrorbek Kenjayev]] | align="left" |Gʻazalkent |1 |- |6 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} Alishan Abutalipov | align="left" |Respublika FA |1 |- |7 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shohjahon Nasimov]] | align="left" |Aral |1 |} === Muxlislar tashrifi === {{updated|2026-yil 13-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}} ==== Turlar boʻyicha ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;" |+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi !Turlar !Umumiy !{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}} !Oʻrtacha oʻyinda |- ! scope="row" |1-tur |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)/7) round 0)}}}} |- ! scope="row" |2-tur |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)/7) round 0)}}}} |- |-style="background:#f4faff;" | Jami | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)) round 0)}}}} | 14 | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)/14) round 0)}}}} |} {{notelist}} ==== Jamoalar tartibida ==== Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;" ! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari ! align="center" |1 ! align="center" |2 ! align="center" |3 ! align="center" |4 ! align="center" |5 ! align="center" |6 ! align="center" |7 ! align="center" |8 ! align="center" |9 ! align="center" |10 ! align="center" |11 ! align="center" |12 ! align="center" |13 ! align="center" |14 ! align="center" |15 ! align="center" |Jami ! align="center" |Oʻrtacha |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]}} |368 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((368)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((368)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]}} |230 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((230)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((230)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]}} |1013 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1013)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1013)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]}} |335 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((335)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((335)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]}} |859 |1285 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]}} |568 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((568)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((568)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]}} |4231 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((4231)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((4231)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]}} |7256 |3251 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]}} |581 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((581)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((581)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]}} |205 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((205)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((205)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]}} |327 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((327)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((327)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]}} |7821 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7821)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7821)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]}} |1253 |453 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]}} |1142 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1142)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1142)/1) round 0)}}}} |} == Yana qarang == * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi mavsumlari}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi}} [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi]] [[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]] 2sx3cpy56bme2bqqqbd8raftuqj78n7 5999666 5999665 2026-04-20T14:59:24Z AnvarxonM 75105 /* Natijalar */ 5999666 wikitext text/x-wiki {{infobox football league season | image = [[Fayl:Photo 2024-02-13 13-09-35.jpg|300px]] | caption = | competition = [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | season = 2026-yil (mart-noyabr) | winners = | promoted = | relegated = | matches = | total goals = | league topscorer = | biggest home win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | biggest away win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | highest scoring = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance = {{nowrap|}} <br /> {{small|}} | lowest attendance ={{nowrap|}} | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2025]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2027]] | updated = 07.01.2026 }} '''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Про лигаси</nowiki>) – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan 2-divizion musobaqasi. Ikkinchi divizion klublari oʻrtasida oʻtkaziladigan 35-Oʻzbekiston chempionati<ref>[https://championat.asia/oz/news/pro-liga-2026-ishtirokchilari-organilmoqda Pro liga-2026 ishtirokchilari o'rganilmoqda]</ref>. == Klublar == {{Location map+|Uzbekistan|width=400|float=right|caption=2026-yilgi Oʻzbekiston Pro-ligasidagi uy stadionlari|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Tashkent''' |position=left}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.88635 |long=59.19362 |label=Jayxun}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.46667 |long=59.6 |label=Aral}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.37355 |long=71.79786 |label=FarDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.762443 |long=64.420935 |label=BuxDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.571624 |long=69.767568 |label=Gʻazalkent}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.905592 |long=66.261212 |label=Kattaqoʻrgʻon}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.858696 |long=65.808000 |label=Lochin}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.229943 |long=69.270608 |label=Metallurg}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.232069 |long=67.287604 |label=TerDU}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.376500 |long=70.825551 |label=Yaypan}} {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.618489 |long=66.259296 |label=Shoʻrtan}} {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label='''Toshkent&nbsp;klublari:'''<br>Olimpik MobiUz<br>Paxtakor Farm<br>Respublika FA}}}} === Murabbiylar va homiylar === {| class="wikitable sortable" !Klub !Murabbiy !Joylashuv !Stadion !Klub homiysi |- |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral Nukus]] |{{Flagicon|UZB}} [[Vadim Shodimatov]] |[[Nukus]] |NOPSTTM | |- |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Azamat Sharipov]] |[[Buxoro]] | | |- |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |[[Gʻazalkent]] |Gʻazalkent stadioni | |- |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Moyliyev]] |[[Qarshi]] |[[Geolog stadioni]] | |- |[[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]] |{{Flagicon|UZB}} [[Aybek Nurbayev]] |[[Nukus]] |BOʻFA | |- |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Nishonov]] |[[Toshkent]] |[[Jar (sport majmuasi)|Jar stadioni]] | |- |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Shavkat Yusupov]] |[[Fargʻona]] |FarDU | |- |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|UZB}} [[Yorqin Nazarov]] |[[Kattaqoʻrgʻon]] |Dinamo | |- |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |[[Bekobod]] |[[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg]] | |- |[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |{{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abdurahmonov]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |{{Flagicon|UZB}} [[Jamoliddin Rahmatullayev]] |[[Toshkent]] | | |- |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]] |[[Gʻuzor]] |[[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] | |- |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Boymatov]] |[[Termiz]] | | |- |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |{{Flagicon|UZB}} [[Rashid Gʻofurov]] |[[Yaypan]] | | |} == Chet ellik futbolchilar == {{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}} '''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" !№ !Klub !Futbolchi 1 !Futbolchi 2 !Futbolchi 3 !Futbolchi 4 !Futbolchi 5 !Futbolchi 6 |- |1 |[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |{{Flagicon|TKM}} [[Vepa Jumayev]] |{{Flagicon|RUS}} [[Mark Krasnov]] | | | | |- |2 |[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] | | | | | | |- |3 |[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] | | | | | | |- |4 |[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |{{Flagicon|SLO}} [[Almin Kurtović]] |{{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] |{{Flagicon|BRA}} [[Isac Martins Silva]] |{{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] | | |- |5 |[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] | | | | | | |- |6 |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |{{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] |{{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]] |{{Flagicon|MNE}} [[Armin Bošnjak]] |{{Flagicon|BRA}} [[Maxuel Cássio]] | | |- |7 |[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] | | | | | | |- |8 |[[Paxtakor-2|Paxtakor Farm]] |{{Flagicon|RUS}} [[Stepan Suslov]] | | | | | |- |9 |[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] | | | | | | |- |10 |[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] | | | | | | |- |11 |[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] | | | | | | |- |12 |[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] | | | | | | |- |13 |[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |{{Flagicon|RUS}} [[Ivan Korshunov]] |{{Flagicon|RUS}} [[Timofey Postnikov]] |{{Flagicon|UKR}} [[Ivan Podtinniy]] | | | |- |14 |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |{{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] |{{Flagicon|GEO}} [[Levan Barabadze]] |{{Flagicon|BLR}} [[Roman Vegerya]] |{{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] |{{Flagicon|CIV}} [[Muhamed Olawale]] | |} == Turnir jadvali == <onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz OʻzPFL] <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang --> |team_order= MET, SHU, ARA, FAR, LOC, KAT, YAY, PAX, GAZ, RES, MOB, BUX, TER, JAY, <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=A |result2=P <!--Oʻzaro oʻyinlar--> <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=P |result2=PO |result3=PO |result4=PO |result5=PO <!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update= 2026-yil 20-aprel |win_ARA=3 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=6 |ga_ARA=2 <!-- Aral --> |win_BUX= |draw_BUX= |loss_BUX=4 |gf_BUX=1 |ga_BUX=10<!-- BuxDU --> |win_FAR=2 |draw_FAR=1 |loss_FAR= |gf_FAR=7 |ga_FAR=2 <!-- FarDU--> |win_JAY= |draw_JAY= |loss_JAY=4 |gf_JAY= |ga_JAY=10<!-- Jayxun --> |win_KAT=2 |draw_KAT= |loss_KAT=1 |gf_KAT=4 |ga_KAT=2 <!-- Kattaqoʻrgʻon --> |win_LOC=2 |draw_LOC=1 |loss_LOC=1 |gf_LOC=6 |ga_LOC=3 <!-- Lochin --> |win_MET=3 |draw_MET=1 |loss_MET= |gf_MET=9 |ga_MET=3 <!-- Metallurg --> |win_MOB= |draw_MOB=1 |loss_MOB=2 |gf_MOB=2 |ga_MOB=4 <!-- Olimpik MobiUZ --> |win_PAX=1 |draw_PAX=1 |loss_PAX=1 |gf_PAX=5 |ga_PAX=4 <!-- Paxtakor FM --> |win_RES=1 |draw_RES=1 |loss_RES=1 |gf_RES=3 |ga_RES=3 <!-- Respublika FA --> |win_TER= |draw_TER= |loss_TER=4 |gf_TER=4 |ga_TER=11<!-- TerDU --> |win_YAY=2 |draw_YAY= |loss_YAY=1 |gf_YAY=5 |ga_YAY=3 <!-- Yaypan--> |win_GAZ=1 |draw_GAZ=1 |loss_GAZ=1 |gf_GAZ=5 |ga_GAZ=4 <!-- Gʻazalkent --> |win_SHU=3 |draw_SHU=1 |loss_SHU= |gf_SHU=7 |ga_SHU=3 <!-- Shoʻrtan --> <!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Rules--> |class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar; <!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari--> |res_col_header=PQR |col_P=green1 |text_P=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Oʻzbekiston Superligasi]] ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish |col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]]ga koʻtarilish }} == Natijalar == === Qayd etilgan hisoblar === {{#invoke:sports results|main | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] | update = 2026-yil 20-aprel | matches_style = FBR |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | match_ARA_BUX = | match_ARA_FAR = | match_ARA_JAY = | match_ARA_KAT = | match_ARA_LOC = 2-0 | match_ARA_MET = | match_ARA_MOB = | match_ARA_PAX = | match_ARA_RES = 2-1 | match_ARA_TER = | match_ARA_YAY = | match_ARA_GAZ = | match_ARA_SHU = | match_BUX_ARA = 1-3 | match_BUX_FAR = | match_BUX_JAY = | match_BUX_KAT = | match_BUX_LOC = | match_BUX_MET = | match_BUX_MOB = | match_BUX_PAX = | match_BUX_RES = | match_BUX_TER = | match_BUX_YAY = | match_BUX_GAZ = | match_BUX_SHU = | match_FAR_ARA = | match_FAR_BUX = | match_FAR_JAY = 4-0 | match_FAR_KAT = | match_FAR_LOC = | match_FAR_MET = | match_FAR_MOB = | match_FAR_PAX = | match_FAR_RES = | match_FAR_TER = | match_FAR_YAY = | match_FAR_GAZ = | match_FAR_SHU = | match_JAY_ARA = | match_JAY_BUX = | match_JAY_FAR = | match_JAY_KAT = 0-2 | match_JAY_LOC = 0-2 | match_JAY_MET = | match_JAY_MOB = | match_JAY_PAX = | match_JAY_RES = | match_JAY_TER = | match_JAY_YAY = | match_JAY_GAZ = | match_JAY_SHU = | match_KAT_ARA = | match_KAT_BUX = | match_KAT_FAR = | match_KAT_JAY = | match_KAT_LOC = | match_KAT_MET = | match_KAT_MOB = | match_LOK_PAX = | match_KAT_RES = | match_KAT_TER = | match_KAT_YAY = | match_KAT_GAZ = | match_KAT_SHU = 0-2 | match_LOC_ARA = | match_LOC_BUX = | match_LOC_FAR = | match_LOC_JAY = | match_LOC_KAT = | match_LOC_MET = | match_LOC_MOB = | match_LOC_PAX = 1-1 | match_LOC_RES = | match_LOC_TER = | match_LOC_YAY = | match_LOC_GAZ = | match_LOC_SHU = 1-2 | match_MET_ARA = | match_MET_BUX = 3-0 | match_MET_FAR = | match_MET_JAY = | match_MET_KAT = | match_MET_LOC = | match_MET_MOB = | match_MET_PAX = | match_MET_RES = 1-1 | match_MET_TER = 3-1 | match_MET_YAY = | match_MET_GAZ = | match_MET_SHU = | match_MOB_ARA = | match_MOB_BUX = | match_MOB_FAR = | match_MOB_JAY = | match_MOB_KAT = | match_MOB_LOC = | match_MOB_MET = | match_MOB_PAX = | match_MOB_RES = | match_MOB_TER = | match_MOB_YAY = | match_MOB_GAZ = 2-2 | match_MOB_SHU = | match_PAX_ARA = | match_PAX_BUX = | match_PAX_FAR = 0-1 | match_PAX_JAY = | match_PAX_KAT = | match_PAX_LOC = | match_PAX_MET = | match_PAX_MOB = | match_PAX_RES = | match_PAX_TER = | match_PAX_YAY = 22-may | match_PAX_GAZ = | match_PAX_SHU = | match_RES_ARA = | match_RES_BUX = 1-0 | match_RES_FAR = | match_RES_JAY = | match_RES_KAT = | match_RES_LOC = | match_RES_MET = | match_RES_MOB = | match_RES_PAX = | match_RES_TER = | match_RES_YAY = | match_RES_GAZ = | match_RES_SHU = | match_TER_ARA = | match_TER_BUX = | match_TER_FAR = | match_TER_JAY = | match_TER_KAT = | match_TER_LOC = 0-2 | match_TER_MET = | match_TER_MOB = | match_TER_PAX = 2-4 | match_TER_RES = | match_TER_YAY = | match_TER_GAZ = | match_TER_SHU = | match_YAY_ARA = | match_YAY_BUX = | match_YAY_FAR = | match_YAY_JAY = 2-0 | match_YAY_KAT = | match_YAY_LOC = | match_YAY_MET = 1-2 | match_YAY_MOB = | match_YAY_PAX = | match_YAY_RES = | match_YAY_TER = 2-1 | match_YAY_GAZ = | match_YAY_SHU = | match_GAZ_ARA = | match_GAZ_BUX = 3-0 | match_GAZ_FAR = | match_GAZ_JAY = | match_GAZ_KAT = 0-2 | match_GAZ_LOC = | match_GAZ_MET = | match_GAZ_MOB = | match_GAZ_PAX = | match_GAZ_RES = | match_GAZ_TER = | match_GAZ_YAY = | match_GAZ_SHU = | match_SHU_ARA = | match_SHU_BUX = | match_SHU_FAR = 2-2 | match_SHU_JAY = | match_SHU_KAT = | match_SHU_LOC = | match_SHU_MET = | match_SHU_MOB = 1-0 | match_SHU_PAX = | match_SHU_RES = | match_SHU_TER = | match_SHU_YAY = | match_SHU_GAZ = }} === 1-tur === {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 1 |score = 2–1 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4d7ad07a-a902-48dc-b190-f23c659bf98c-318954e6-61b7-41e8-a857-1b84fd298301.pdf Hisobot] |team1 = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] |goals1 = * [[Ruslan Qalmagambetov|Qalmagambetov]] {{goal|56||68}} |team2 = [[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |goals2 = * [[Ozodbek Odiljonov|Odiljonov]] {{goal|90+3}} |stadium = NOPSTTM |location = [[Nukus]] |referee = Feruzbek Hidoyatov }} {{Football box collapsible |date= {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 2 |score = 1–2 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6beb145a-eeae-45a3-9b3f-33bef4f87e59-b745b98b-f077-474b-be79-8e15d5ff6b18.pdf Hisobot] |team1 = [[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |goals1 = * [[Muzaffar Moʻminov|Moʻminov]] {{goal|6}} |team2 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |goals2 = * [[Komiljon Tojiddinov|Tojiddinov]] {{goal|17}} * [[Branimir Jočić|Jočić]] {{goal|67}} |stadium = [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]] |location = [[Qoʻqon]] |referee =Xushnud Suyunboyev }} {{Football box collapsible |date = {{Start date|2026|4|5|df=y}} |round = 3 |score = 1–0 |report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0219013c-4a0a-4325-b978-bc5256260263-7ce0cf71-da13-4d21-9bde-0ff0998b0e8b.pdf Hisobot] |team1 = [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |goals1 = * [[Muhammadali Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|36}} |team2 = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik Mobiuz]] |goals2 = |stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]] |location = [[Gʻuzor]] |referee =[[Olim Toʻychiboyev]] }} === Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar === {{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] <!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update = 2026-yil 20-aprel |res_ARA = W/W/W/////////////////////////// |res_BUX = L/L/L/L////////////////////////// |res_FAR = W/W/D/////////////////////////// |res_JAY = L/L/L/L////////////////////////// |res_KAT = W/L/W/////////////////////////// |res_LOC = W/D/W/L////////////////////////// |res_MET = W/D/W/W////////////////////////// |res_MOB = L/D/L/////////////////////////// |res_PAX = L/D//W////////////////////////// |res_RES = L/D/W/////////////////////////// |res_TER = L/L/L/L////////////////////////// |res_YAY = L/W//W////////////////////////// |res_GAZ = W/D/L/////////////////////////// |res_SHU = W/W/D/W////////////////////////// |legendpos = b |color_W = green1 |color_D = yellow1 |color_L = red1 |color_P = grey |text_W = Gʻalaba |text_D = Durang |text_L = Magʻlubiyat |text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan |source =[http://PFL.uz OʻzPFL] }} === Turlar boʻyicha pozitsiyalar === {{#invoke:sports rbr table |table |sortable = y |legendpos = br |update= 2026-yil 19-aprel <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--> |team1 =ARA |team2 =BUX |team3 =FAR |team4 =JAY |team5 =KAT |team6 =LOC |team7 =MET |team8 =MOB |team9 =PAX |team10=RES |team11=TER |team12=YAY |team13=GAZ |team14=SHU |pos_ARA = 5 /2 /1 / |pos_BUX = 14/13/13/ |pos_FAR = 7 /1 /2 / |pos_JAY = 13/14/14/ |pos_KAT = 2 /8 /6 / |pos_LOC = 3 /5 /3 / |pos_MET = 4 /6 /4 / |pos_MOB = 11/9 /11/ |pos_PAX = 10/11/10/ |pos_RES = 9 /10/8 / |pos_TER = 12/12/12/ |pos_YAY = 8 /7 /9 / |pos_GAZ = 1 /4 /7 / |pos_SHU = 6 /3 /5 / <!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1 = <!--Depending on cup winners--> <!--|result=--> |result2 = |result12 = |result13 = |result14 = <!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--> |name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]] |name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]] |name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]] |name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]] |name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]] |name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]] |name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]] |name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] |name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]] |name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]] |name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]] |name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]] |name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | color_1 = gold |text_1 = | color_2 = green1 |text_2 = | color_3-4 = green3 |text_3-4 = | color_12 = red3 |text_12 = | color_13 = red3 |text_13 = | color_14 = red3 |text_13 = | color_15 = red3 |text_13 = | color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] | color_16 = red1 |text_14 = | source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL] }} <!--- == Chiqib ketish pley-offi == {{OneLegStart}} {{OneLegResult | || || ||winner=1}} |} ---> == Mavsum statistikasi == * '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Muzaffar Moʻminov]] [[Yaypan]]nning „[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]“ klubi tarkibida „[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 5-aprel'''). === Gol mualliflari === {{updated|2026-yil 20-aprel holatiga koʻra}} {{Goalscorers |goals= 64 |ongoing=yes |matches= 24 |updated= 2026-yil 20-aprel |3 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Ruslan Qalmagambetov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Navroʻzbek Iminjonov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muslim Habibullayev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Abdurahmonov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |2 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Zulpuqar Kuanishbayev]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Rizo Ayvazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sherali Rasulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Azim Ahmedov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Qodirbek Mamasov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Bozorov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadyusuf Fayzullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |1 goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Otamurodov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Suhrobbek Rahimov]] ([[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muharram Abelfazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nodirbek Karimov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Murodjon Komilov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sanjarbek Zokirov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Sirojiddin Bashriddinov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Izzatullo Abdulhaqov]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Mirjalol Qosimov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Elbek Otaqulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Hasanov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Mavlonov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]) * {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Komiljon Tojiddinov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Saidumarxon Saidnurullayev]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Moʻminjon Shuhratov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdusamat Saidov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Mirsolih Fatxullayev]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]) * {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Ozodbek Odiljonov}} ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdulvosid Soliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Asilbek Aliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Umaraliyev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Muzaffar Moʻminov]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Feruzbek Olimov]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Diyorbek Tojiyev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Ozodbek Ibodullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Joʻrabek Joʻrayev]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdugʻafur Haydarov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Nurmuhammad Nomozov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|UZB}} [[Abdumalik Norqobilov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]) * {{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]) |1 own goals= * {{Flagicon|UZB}} [[Jasur Jumayev (futbolchi)|Jasur Jumayev]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) Shoʻrtan jamoasi foydasiga }} === Quruq oʻyin === {{updated|2025-yil 18-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !№ !Futbolchi !Jamoa !{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}} |- |1 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shoxrux Eshboʻtayev]] | align="left" |Shoʻrtan |2 |- |2 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Javohir Maqsudov]] | align="left" |FarDU |2 |- |3 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Akmal Rahimov]] | align="left" |Lochin |2 |- |4 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sardor Qobuljonov]] | align="left" |Kattaqoʻrgʻon |2 |- |5 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Asrorbek Kenjayev]] | align="left" |Gʻazalkent |1 |- |6 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} Alishan Abutalipov | align="left" |Respublika FA |1 |- |7 | align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shohjahon Nasimov]] | align="left" |Aral |1 |} === Muxlislar tashrifi === {{updated|2026-yil 13-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}} ==== Turlar boʻyicha ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;" |+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi !Turlar !Umumiy !{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}} !Oʻrtacha oʻyinda |- ! scope="row" |1-tur |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)/7) round 0)}}}} |- ! scope="row" |2-tur |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)) round 0)}}}} |7 |{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)/7) round 0)}}}} |- |-style="background:#f4faff;" | Jami | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)) round 0)}}}} | 14 | {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)/14) round 0)}}}} |} {{notelist}} ==== Jamoalar tartibida ==== Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;" ! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari ! align="center" |1 ! align="center" |2 ! align="center" |3 ! align="center" |4 ! align="center" |5 ! align="center" |6 ! align="center" |7 ! align="center" |8 ! align="center" |9 ! align="center" |10 ! align="center" |11 ! align="center" |12 ! align="center" |13 ! align="center" |14 ! align="center" |15 ! align="center" |Jami ! align="center" |Oʻrtacha |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]}} |368 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((368)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((368)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]}} |230 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((230)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((230)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]}} |1013 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1013)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1013)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]}} |335 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((335)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((335)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]}} |859 |1285 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((859+1285)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]}} |568 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((568)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((568)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]}} |4231 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((4231)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((4231)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]}} |7256 |3251 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7256+3251)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]}} |581 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((581)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((581)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]}} |205 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((205)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((205)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]}} |327 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((327)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((327)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]}} |7821 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((7821)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((7821)/1) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]}} |1253 |453 | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)/2) round 0)}}}} |- align="center" | align="left" |{{nowrap|[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]}} |1142 | | | | | | | | | | | | | | |'''{{formatnum:{{#expr: (((1142)) round 0)}}}}''' |{{formatnum:{{#expr: (((1142)/1) round 0)}}}} |} == Yana qarang == * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi mavsumlari}} {{Oʻzbekiston Pro ligasi}} [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi]] [[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]] e6szi6jbnam7rrk9lvj4tebhgsfrhnb Turkiyada Ramazon 0 1350086 5999618 5914921 2026-04-20T13:53:06Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkiya]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiya madaniyati]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999618 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Turkiyada diniy amallar}} [[Turkiya]] muqaddas [[Ramazon]] oyini bayramona kayfiyat va ijtimoiy birdamlik ruhi bilan nishonlaydi. Turkiyada Ramazon muhim va oʻziga xos davr hisoblanadi, chunki musulmonlar kunduzgi roʻzani tutadilar hamda koʻplab diniy va ijtimoiy tadbirlar va anʼanaviy marosimlarda qatnashadilar. Turkiyadagi musulmonlar Ramazon oyini „Oylarning sultoni“ deb ataydilar<ref>{{Cite web |last=السياحية |first=سفرك |date=2023-04-13 |title=رمضان في تركيا: ما أهم ما يميزه؟ |url=https://www.safaraq.com/ar/blog/ramadan-in-turkey |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607124242/https://www.safaraq.com/ar/blog/ramadan-in-turkey |archive-date=2023-06-07 |access-date=2023-06-07 |website=سفرك السياحية |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rouba.Abuamu |title=رمضان تركيا... حزنٌ لا يلغي تزيين المساجد بالمحيّا |url=https://www.alaraby.co.uk/society/%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D8%B2%D9%86%D9%8C-%D9%84%D8%A7-%D9%8A%D9%84%D8%BA%D9%8A-%D8%AA%D8%B2%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AD%D9%8A%D9%91%D8%A7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230509221657/https://www.alaraby.co.uk/society/%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D8%B2%D9%86%D9%8C-%D9%84%D8%A7-%D9%8A%D9%84%D8%BA%D9%8A-%D8%AA%D8%B2%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AD%D9%8A%D9%91%D8%A7 |archive-date=2023-05-09 |access-date=2023-06-07 |website=www.alaraby.co.uk/ |language=ar}}</ref>. == Turkiyada Ramazon anʼanalari == === Azon bilan saharlik va iftor === [[Saharlik]] va [[Iftor|iftorlik]]ni [[Azon|azon]] bilan qilish Turkiyada mashhur anʼanadir. Musulmonlar saharlikda [[Bomdod namozi|bomdod namozi]]dan oldin yengil taom yeyish uchun uygʻonadilar, iftorda esa toʻplanib iftorlikni tayyorlaydilar va birga ogʻiz ochadilar – [[xurmo]] yoki zaytun bilan roʻzani ochib, soʻng asosiy taom tanovul qiladilar<ref>{{Cite web |last=سبق |date=2023-03-19 |title=رمضان في تركيا.. عادات وثقافة وتقاليد ممزوجة بأجواء عائلية وروحانية |url=https://sabq.org/tourism/et849scdsm |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412210833/https://sabq.org/tourism/et849scdsm |archive-date=2023-04-12 |access-date=2023-06-07 |website=صحيفة سبق الالكترونية |language=ar |url-status=bot: unknown }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFسبق2023">سبق (19 مارس 2023). . ''صحيفة سبق الالكترونية''. مؤرشف من [https://sabq.org/tourism/et849scdsm الأصل] في 2023-04-12<span class="reference-accessdate">. اطلع عليه بتاريخ <span class="nowrap">2023-06-07</span></span>.</cite></ref>. === Masjidlarda umumiy iftor === Turkiyadagi musulmonlar Ramazon oyida [[Masjid|masjidlar]]da jamoaviy iftorliklarni tashkil etadilar. Turkiya muqaddas Ramazon oyida [[Minora|minora]]larni bezashi bilan mashhur: ular [[Shom namozi|shom namozi]]dan keyin toʻplanib yeb-ichadilar. Umumiy iftorda qatnashchilarga turli xil taomlar tortiq etiladi va bu insonlar orasida hamjihatlik hamda yaqinlik ruhini kuchaytiradi<ref>{{Cite web |url=https://www.fccproperty.com/new-ar/ramadan-in-turkey |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607124320/https://www.fccproperty.com/new-ar/ramadan-in-turkey |archive-date=2023-06-07 |access-date=2023-06-07 |website=www.fccproperty.com |sarlavha=Archived copy |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{Cite web|sarlavha=Ramadan in Turkey |url=https://www.fccproperty.com/new-ar/ramadan-in-turkey |access-date=2023-06-07 |website=www.fccproperty.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">''www.fccproperty.com'' https://web.archive.org/web/20230607124320/https://www.fccproperty.com/new-ar/ramadan-in-turkey. مؤرشف من [https://www.fccproperty.com/new-ar/ramadan-in-turkey الأصل] في 2023-06-07<span class="reference-accessdate">. اطلع عليه بتاريخ <span class="nowrap">2023-06-07</span></span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Cite web|استشهاد ويب]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">الوسيط <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> غير موجود أو فارغ ([[Help:CS1 errors|مساعدة]])</span> [[تصنيف:أخطاء الاستشهاد: الافتقار إلى عنوان]] [[تصنيف:أخطاء الاستشهاد: قصور في مسار]]</ref><ref>{{Cite web |title=أجواء شهر رمضان في تركيا {{!}} Al Huda Real Estate |url=https://www.alhudarealestate.com/news/%D8%A3%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928224019/https://www.alhudarealestate.com/news/%D8%A3%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7 |archive-date=2022-09-28 |access-date=2023-06-07 |website=Alhuda Real Estate |url-status=bot: unknown }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. ''Alhuda Real Estate''. مؤرشف من [https://www.alhudarealestate.com/news/%D8%A3%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7 الأصل] في 2022-09-28<span class="reference-accessdate">. اطلع عليه بتاريخ <span class="nowrap">2023-06-07</span></span>.</cite></ref>. === Qurʼoni karim musobaqalari === Turkiyada Ramazon oyida Qur’onni yod olish va tilovat qilish boʻyicha musobaqalar oʻtkaziladi. Bolalar ham, kattalar ham unda Qur’on tilovatidagi mahoratini namoyish etish uchun qatnashadilar va gʻoliblarga sovrinlar topshiriladi<ref>{{Cite web |last=الاخبارية |first=وكالة نيو ترك بوست |date=2020-02-18 |title=تركيا تعلن عن مسابقة دولية لحفظ القرآن الكريم في رمضان |url=https://newturkpost.com/news/60112-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D9%84%D9%86-%D8%B9%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607124339/https://newturkpost.com/news/60112-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D9%84%D9%86-%D8%B9%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 |archive-date=2023-06-07 |access-date=2023-06-07 |website=newturkpost.com |language=ar |url-status=bot: unknown }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFالاخبارية2020">الاخبارية، وكالة نيو ترك بوست (18 فبراير 2020). . ''newturkpost.com''. مؤرشف من [https://newturkpost.com/news/60112-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D9%84%D9%86-%D8%B9%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 الأصل] في 2023-06-07<span class="reference-accessdate">. اطلع عليه بتاريخ <span class="nowrap">2023-06-07</span></span>.</cite></ref>. === Ramazon xayriya iftorliklari === Xayriya maqsadidagi Ramazon iftorliklarini uyushtirish Turkiyadagi Ramazon anʼanalarining muhim qismidir. Xayriya muassasalari va tashkilotlar guruh boʻlib iftorliklar uyushtiradilar, bu yerda muhtojlarga taom tarqatiladi<ref>{{Cite web |last=«عكاظ» (الوكالات) |date=2023-03-17 |title=رمضان في تركيا.. أجواء عائلية وعادات وتقاليد مميزة |url=https://www.okaz.com.sa/economy/saudi/2129137 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430053017/https://www.okaz.com.sa/economy/saudi/2129137 |archive-date=2023-04-30 |access-date=2023-06-07 |website=Okaz |language=Arabic |url-status=bot: unknown }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREF«عكاظ»_(الوكالات)2023">"عكاظ" (الوكالات) (17 مارس 2023). . ''Okaz''. مؤرشف من [https://www.okaz.com.sa/economy/saudi/2129137 الأصل] في 2023-04-30<span class="reference-accessdate">. اطلع عليه بتاريخ <span class="nowrap">2023-06-07</span></span>.</cite></ref>. === Ijtimoiy tashriflar === Turkiyada Ramazon oyida oila aʼzolari, doʻstlar va qoʻshnilar oʻrtasida ijtimoiy tashriflar boʻlib turadi. Tabriklar aytiladi, sovgʻalar beriladi, ijtimoiy yigʻinlar va maxsus dasturxonlar yoyiladi; bular ushbu muborak oyda samimiyat va mehr-muhabbat ruhini mustahkamlaydi<ref>{{Cite web |last=الوطن |first=جريدة |last2=webmaster |date=2022-04-06 |title=أجــــواء رمضـــان في تركـــيا |url=https://www.al-watan.com/article/293559/LastPage/أجــــواء-رمضـــان-في-تركـــيا |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607124359/https://www.al-watan.com/article/293559/LastPage/%D8%A3%D8%AC%D9%80%D9%80%D9%80%D9%80%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D9%80%D9%80%D9%80%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%80%D9%80%D9%80%D9%8A%D8%A7 |archive-date=2023-06-07 |access-date=2023-06-07 |website=جريدة الوطن |language=ar}}</ref>. == Ramazondagi taomlar == [[File:Qatayef2.jpg|alt=Ramazonda mashhur boʻlgan, grek yongʻogʻi, pishloq yoki qaymoq bilan toʻldiriladigan qatoyif shirinligi surati|thumb|Qatoyif – grek yongʻogʻi, pishloq yoki qaymoq bilan toʻldiriladigan, Ramazonda mashhur boʻladigan shirinlik.]] Turkiyada Ramazon ushbu muqaddas oyga xos taomlar bilan ham mashhur. Ramazon oyida isteʼmol qilinadigan taomlar orasida quyidagilar bor:<ref>{{Cite web |title=أطباق تاريخية لا تخلو منها موائد الأتراك في رمضان |url=https://www.aljazeera.net/lifestyle/2020/5/1/%d8%a3%d8%b7%d8%a8%d8%a7%d9%82-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%d9%8a%d8%ae%d9%8a%d8%a9-%d9%84%d8%a7-%d8%aa%d8%ae%d9%84%d9%88-%d9%85%d9%86%d9%87%d8%a7-%d9%85%d9%88%d8%a7%d8%a6%d8%af |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607124442/https://www.aljazeera.net/lifestyle/2020/5/1/%D8%A3%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D9%82-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D8%A7-%D8%AA%D8%AE%D9%84%D9%88-%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%A6%D8%AF |archive-date=2023-06-07 |access-date=2023-06-07 |website=www.aljazeera.net |language=ar |url-status=bot: unknown }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. ''www.aljazeera.net''. مؤرشف من [https://www.aljazeera.net/lifestyle/2020/5/1/%d8%a3%d8%b7%d8%a8%d8%a7%d9%82-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%d9%8a%d8%ae%d9%8a%d8%a9-%d9%84%d8%a7-%d8%aa%d8%ae%d9%84%d9%88-%d9%85%d9%86%d9%87%d8%a7-%d9%85%d9%88%d8%a7%d8%a6%d8%af الأصل] في 2023-06-07<span class="reference-accessdate">. اطلع عليه بتاريخ <span class="nowrap">2023-06-07</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-16 |title=مأكولات رمضانية في تركيا {{!}} ومازالت {{!}} تركيا شقة الاحلام |url=https://www.tdapartment.com/post/%D9%85%D8%A3%D9%83%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812144246/https://www.tdapartment.com/post/%D9%85%D8%A3%D9%83%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7 |archive-date=2022-08-12 |access-date=2023-06-07 |website=تركيا شقة الأحلام |language=ar |url-status=bot: unknown }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. ''تركيا شقة الأحلام''. 16 أبريل 2021. مؤرشف من [https://www.tdapartment.com/post/مأكولات-رمضانية-في-تركيا الأصل] في 2022-08-12<span class="reference-accessdate">. اطلع عليه بتاريخ <span class="nowrap">2023-06-07</span></span>.</cite></ref> [https://ar.e-leath.net/%D8%A3%D9%83%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A9-2022/ <nowiki>[1]</nowiki>] <ref>{{Cite web |title=أكلات رمضانية تركية |url=https://ar.e-leath.net/%D8%A3%D9%83%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A9-2022/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607123912/https://ar.e-leath.net/%D8%A3%D9%83%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A9-2022/ |archive-date=2023-06-07}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20230607123912/https://ar.e-leath.net/%D8%A3%D9%83%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A9-2022/ „أكلات رمضانية تركية“]. مؤرشف من [https://ar.e-leath.net/%D8%A3%D9%83%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A9-2022/ الأصل] في 2023-06-07.</cite></ref><ref>{{Cite web |last=الاخبارية |first=وكالة نيو ترك بوست |date=2023-03-26 |title=أكلات سهلة التحضير من المطبخ التركي في شهر رمضان |url=https://newturkpost.com/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507041648/https://www.newturkpost.com/ |archive-date=2023-05-07 |access-date=2023-06-07 |website=وكالة نيو ترك بوست الاخبارية |language=ar |url-status=bot: unknown }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFالاخبارية2023">الاخبارية، وكالة نيو ترك بوست (26 مارس 2023). . ''وكالة نيو ترك بوست الاخبارية''. مؤرشف من [https://newturkpost.com/ الأصل] في 2023-05-07<span class="reference-accessdate">. اطلع عليه بتاريخ <span class="nowrap">2023-06-07</span></span>.</cite></ref>. * Ishli Kebab: koʻmirda grilda pishirilgan goʻsht boʻlaklari, grilda pishirilgan piyoz va non bilan tortiladi. * Etli Kofte: ziravorlangan qiymalangan [[mol go‘shti]] uzun barmoqqa oʻxshash shaklda yasab, soʻng qovuriladi yoki grilda pishiriladi. Odatda guruch va salatlar bilan tortiladi. * Borek: qatlamali xamir ichiga qiymali goʻsht, ismaloq yoki pishloq solinib, soʻng qovuriladi. * Lahmacun: qovurilgan xamir shakar siropiga botirilib, soʻng yongʻoqlar bilan bezatiladi. * Yasmiq shoʻrva: yasmiq shoʻrva Ramazon saharligi uchun asosiy taomlardan biri hisoblanadi. * Qatoyif : Ramazon oyida ayniqsa koʻp tayyorlanadigan turk shirinligi. U yupqa xamir boʻlaklaridan iborat boʻlib, [[Yongʻoq|grek yongʻogʻi]] yoki [[pista]] bilan toʻldiriladi va shakar siropi bilan shirin qilinadi. == Yana qarang == * [[Pokistonda Ramazon]] * [[Hindistonda Ramazon]] * [[Rossiyada Ramazon]] == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == {{Commons category-inline}} {{Ramazon}} [[Turkum:Turkiyada islom]] [[Turkum:Turkiya madaniyati]] [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha Ramazon]] kvqa9ij3gk6wxfk0kj1apb36b53k9nj Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi 0 1355878 5999627 5998910 2026-04-20T13:59:41Z AnvarxonM 75105 /* Markaziy mintaqa */ 5999627 wikitext text/x-wiki {{ infobox football league season | image = 1 LIGA logo.png | pixels = | caption = | competition = [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] | season = 2026-yil | winners = | relegated = | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches = | total goals = | league topscorer = | biggest home win = | biggest away win = | highest scoring = | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance = | lowest attendance = | average attendance = | prevseason =[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2025]] | nextseason =[[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2027]] | updated = }} '''Futbol boʻyicha 2026-yilgi [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Биринчи лигаси</nowiki>) — [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan uchinchi divizion musobaqasining yettinchi mavsumi. == Mavsum voqealari == Birinchi liganing 2026-yilgi mavsumida 29 ta jamoa ishtirok etadi. Birinchi liganing minimal talablarini lozim darajada bajara olmagan klublar — „[[Bagʻdod (futbol klubi)|Bogʻdodchi]]“, „[[Qumqoʻrgʻon-1977|Qumqoʻrgʻon]]“, „[[Chigʻatoy (futbol klubi)|Chigʻatoy]]“, „[[Ishtixon (futbol klubi)|Ishtixon]]“, „[[Zamin (futbol klubi)|Zamin]]“ klublari faoliyatini [[Oʻzbekiston ikkinchi ligasi|hududiy ikkinchi liga]] musobaqalarida davom ettiradi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-6-ta-jamoa-musobaqadan-chiqib-ketdi-10-ta-yangi-jamoa-qoshildi |sarlavha=Birinchi liga. 6 ta jamoa musobaqadan chiqib ketdi, 10 ta yangi jamoa qo‘shildi |sana=25.03.2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports24.uz/football/news/birinchi-liganing-yangi-mavsumida-29-ta-jamoa-ishtirok-etadi/|title=Birinchi liganing yangi mavsumida 29 ta jamoa ishtirok etadi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://championat.asia/news/birinchi-ligada-29-ta-jamoa-ishtirok-etadi-samarqanddan-3-ta-klub|title=Birinchi ligada 29 ta jamoa ishtirok etadi: Samarqanddan 3 ta klub}}</ref>. 2026-yil 28-martda yangi mavsumida ishtirokchilarning qaysi mintaqalarda ishtirok etishi aniqlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-mintaqalarning-barcha-ishtirokchilari-aniqland |sarlavha=Birinchi liga. Mintaqalarning barcha ishtirokchilari aniqland |sana=28.03.2026}}</ref>. 31-martda qur'a tashlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-yangi-mavsumga-qura-tashlandi |sarlavha=Birinchi liga. Yangi mavsumga qur’a tashlandi}}</ref>. == Ishtirokchilar == {| class="wikitable" !Klub !Shahar (tuman) !Viloyat (hudud) !Stadion !Bosh murabbiy |- |[[Andijon FA (futbol klubi)|Andijon FA]] |[[Andijon (shahar)|Andijon]] |[[Andijon viloyati]] |Andijon FA stadioni |[[Islom Ahmedov]] |- |[[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]] |[[Toshkent]] |[[Toshkent]] |Ahmedov FA stadioni |[[Qahramon Mahamadjonov]] |- |[[Azur (futbol klubi)|Azur]] |[[Samarqand]] |[[Samarqand viloyati]] |SamDU stadioni |[[Andrey Pyatnitskiy]] |- |[[Buxoro FA (futbol klubi)|Buxoro FA]] |[[Buxoro]] |[[Buxoro viloyati]] |Buxoro FA stadioni |[[Abdurasul Rashidov]] |- |[[Bunyodkor-2|Bunyodkor FM]] |[[Toshkent]] |[[Toshkent]] |Bunyodkor FA stadioni |[[Lutfulla Toʻrayev]] |- |[[Barkamol (futbol klubi)|Barkamol]] |[[Namangan]] |[[Namangan viloyati]] |Namangan FA |Dilmurod Nizomboyev |- |[[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik]] |[[Toshkent]] |[[Toshkent]] |Lokomotiv |[[Samugʻ Dadayev]] |- |[[Fargʻona FA (futbol klubi)|Fargʻona FA]] |[[Fargʻona]] |[[Fargʻona viloyati]] |Fargʻona FA stadioni |[[Hasanboy Ergashev]] |- |[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]] |[[Guliston]] |[[Sirdaryo (viloyat)|Sirdaryo]] |[[Guliston Stadioni|Guliston]]<br />[[Yangiyer (stadion)|Yangiyer]] |Abbos Ergashboyev |- |[[Havokand (futbol klubi)|Havokand]] |[[Qoʻqon]] |[[Fargʻona viloyati]] |Qoʻqon stadioni |[[Samandar Meliboyev]] |- |[[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]] |[[Jizzax (shahar)|Jizzax]] |[[Jizzax viloyati]] |Jizzax FA stadioni |[[Iftixor Oʻrinov]] |- |[[Lokomotiv Farm (futbol klubi)|Lokomotiv FM]] |[[Toshkent]] |[[Toshkent]] |Lokomotiv FA stadioni |[[Sobir Usmonxoʻjayev]] |- |[[Lokomotiv BFK]] |[[Toshkent]] |[[Toshkent]] |Lokomotiv |[[Shahboz Tojiyev]] |- |[[Namangan FA (futbol klubi)|Namangan FA]] |[[Namangan]] |[[Namangan viloyati]] |Namangan FA stadioni | |- |[[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]] |[[Karmana]] |[[Navoiy viloyati]] |Navoiy FA stadioni |[[Timur Sultonov]] |- |[[Nasaf-2 (futbol klubi)|Nasaf FM]] |[[Qarshi]] |[[Qashqadaryo viloyati]] |Nasaf FA stadioni |[[Denis Kayumov]] |- |[[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]] |[[Chilonzor tumani]] |[[Toshkent]] |Oqtepa stadioni |[[Server Jeparov]] |- |[[OKMK Semurgʻ (futbol klubi)|OKMK Semurgʻ]] |[[Angren]] |[[Toshkent viloyati]] |Angren stadioni |[[Rinat Miftaxutdinov]] |- |[[Qashqadaryo FA (futbol klubi)|Qashqadaryo FA]] |[[Qarshi]] |[[Qashqadaryo viloyati]] |Qashqadaryo FA stadioni | |- |[[Aral akademiya (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]] |Nukus |[[Qoraqalpogʻiston]] |Qoraqalpogʻiston FA stadioni |[[Navroʻz Alimov]] |- |[[Respublika FA-2 (futbol klubi)|Respublika FA-2]] |[[Toshkent]] |[[Toshkent]] |Respublika FA stadioni | |- |[[Sirdaryo FA (futbol klubi)|Sirdaryo FA]] |[[Guliston]] |[[Sirdaryo (viloyat)|Sirdaryo]] [[Sirdaryo (viloyat)|viloyati]] |Sirdaryo FA stadioni | |- |[[Samarqand FA (futbol klubi)|Samarqand FA]] |[[Samarqand]] |[[Samarqand viloyati]] |Samarqand FA stadioni | |- |[[Surxondaryo FA (futbol klubi)|Surxondaryo FA]] |Termiz |[[Surxondaryo viloyati]] |Surxondaryo FA stadioni | |- |[[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]] |[[Quvasoy]] |[[Fargʻona viloyati]] |[[Sementchi stadioni (Quvasoy)|Sementchi stadioni]] |[[Murod Ismoilov|Murodbek Ismoilov]] |- |[[Toshkent FA (futbol klubi)|Toshkent FA]] |[[Toshkent]] |[[Toshkent]] |Toshkent FA stadioni |[[Jasur Hasanov]] |- |[[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]] |[[Yangiyoʻl]] |[[Toshkent viloyati]] |Toshkent VFA stadioni |[[Ravshan Joʻrayev (futbol murabbiy)|Ravshan Joʻrayev]] |- |[[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm FA]] |[[Urganch]] |[[Xorazm viloyati]] |Xorazm FA | |- |[[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]] |[[Samarqand]] |[[Samarqand viloyati]] |Samarqand FA |[[Feruzbek Mahmudjonov]] |} == Natijalar jadvali == === Gʻarbiy mintaqa === <onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi] <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang --> |team_order= ARA, XOR, NAS, NAV, QAS, AZU, BUX, SAM, SUR, <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=A |result2=P <!--Oʻzaro oʻyinlar--> <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=P |result2=PO <!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update= 2026-yil 19-aprel |win_ARA=2 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=7 |ga_ARA=2 <!-- Qoraqalpogʻiston FA --> |win_AZU=1 |draw_AZU= |loss_AZU=1 |gf_AZU=2 |ga_AZU=3 <!-- Aral akademiya --> |win_BUX= |draw_BUX=1 |loss_BUX=1 |gf_BUX=1 |ga_BUX=2 <!-- Buxoro FA --> |win_NAS=1 |draw_NAS= |loss_NAS= |gf_NAS=3 |ga_NAS= <!-- Nasaf Farm --> |win_NAV=1 |draw_NAV= |loss_NAV= |gf_NAV=4 |ga_NAV=1 <!-- Navoiy FA --> |win_QAS=1 |draw_QAS= |loss_QAS=1 |gf_QAS=4 |ga_QAS=4 <!-- Qashqadaryo FA --> |win_SAM= |draw_SAM= |loss_SAM=2 |gf_SAM=1 |ga_SAM=7 <!-- Samarqand FA --> |win_SUR= |draw_SUR= |loss_SUR=2 |gf_SUR= |ga_SUR=6 <!-- Surxondaryo FA --> |win_XOR=1 |draw_XOR=1 |loss_XOR= |gf_XOR=4 |ga_XOR=1 <!-- Xorazm FA --> <!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)--> |name_AZU=[[Azur (futbol klubi)|Azur]] |name_BUX=[[Buxoro FA (futbol klubi)|Buxoro FA]] |name_NAS=[[Nasaf-2 (futbol klubi)|Nasaf Farm]] |name_NAV=[[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]] |name_QAS=[[Qashqadaryo FA (futbol klubi)|Qashqadaryo FA]] |name_ARA=[[Qoraqalpogʻiston FA (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]] |name_SAM=[[Samarqand FA (futbol klubi)|Samarqand FA]] |name_SUR=[[Surxondaryo FA (futbol klubi)|Surxondaryo FA]] |name_XOR=[[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm FA]] <!--Rules--> |class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar; <!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari--> |res_col_header=PQR |col_P=green1 |text_P= |col_PO=green2 |text_PO= }} === Sharqiy mintaqa === <onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi] <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang --> |team_order= SEM, DOS, OKM, NAM, BAR, AND, TOS, HAV, LOK, FAR, <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=A |result2=P <!--Oʻzaro oʻyinlar--> <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=P |result2=PO <!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update= 2026-yil 19-aprel |win_AND= |draw_AND=2 |loss_AND= |gf_AND=2 |ga_AND=2 <!-- Andijon FA --> |win_BAR=1 |draw_BAR= |loss_BAR=1 |gf_BAR=4 |ga_BAR=6 <!-- Barkamol--> |win_DOS=2 |draw_DOS= |loss_DOS= |gf_DOS=7 |ga_DOS=3 <!-- Doʻstlik --> |win_FAR= |draw_FAR= |loss_FAR=2 |gf_FAR=1 |ga_FAR=5 <!-- Fargʻona FA --> |win_HAV= |draw_HAV= |loss_HAV=2 |gf_HAV=3 |ga_HAV=5 <!-- Navbahor Farm --> |win_LOK= |draw_LOK= |loss_LOK=2 |gf_LOK=5 |ga_LOK=8 <!-- Lokomotiv Farm --> |win_NAM=1 |draw_NAM=1 |loss_NAM= |gf_NAM=3 |ga_NAM=2 <!-- Namangan FA --> |win_OKM=2 |draw_OKM= |loss_OKM= |gf_OKM=8 |ga_OKM=4 <!-- OKMK Semurgʻ --> |win_SEM=2 |draw_SEM= |loss_SEM= |gf_SEM=9 |ga_SEM=4 <!-- Sementchi --> |win_TOS= |draw_TOS=1 |loss_TOS=1 |gf_TOS=2 |ga_TOS=5 <!-- Toshkent FA --> <!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)--> |name_AND=[[Andijon FA (futbol klubi)|Andijon FA]] |name_BAR=[[Barkamol (futbol klubi)|Barkamol]] |name_DOS=[[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik]] |name_HAV=[[Havokand (futbol klubi)|Havokand]] |name_FAR=[[Fargʻona FA (futbol klubi)|Fargʻona FA]] |name_LOK=[[Lokomotiv Farm (futbol klubi)|Lokomotiv FM]] |name_NAM=[[Namangan FA (futbol klubi)|Namangan FA]] |name_OKM=[[OKMK Semurgʻ (futbol klubi)|OKMK Semurgʻ]] |name_SEM=[[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]] |name_TOS=[[Toshkent FA (futbol klubi)|Toshkent FA]] <!--Rules--> |class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar; <!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari taʼriflari--> |res_col_header=PQR |col_P=green1 |text_P= |col_PO=green2 |text_PO= }} === Markaziy mintaqa === <onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi] <!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang --> |team_order= GUL, RES, BUN, JIZ, LBF, AHM, SHE, OQT, SIR, TOS, <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=A |result2=P <!--Oʻzaro oʻyinlar--> <!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)--> |result1=P |result2=PO <!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--> |update= 2026-yil 20-aprel |win_AHM=1 |draw_AHM= |loss_AHM=1 |gf_AHM=2 |ga_AHM=2 <!-- Ahmedov --> |win_BUN=1 |draw_BUN=1 |loss_BUN= |gf_BUN=5 |ga_BUN=2 <!-- Bunyodkor --> |win_GUL=2 |draw_GUL= |loss_GUL= |gf_GUL=4 |ga_GUL=1 <!-- Guliston --> |win_JIZ=1 |draw_JIZ= |loss_JIZ=1 |gf_JIZ=4 |ga_JIZ=4 <!-- Jizzax FA --> |win_LBF=1 |draw_LBF= |loss_LBF=1 |gf_LBF=9 |ga_LBF=5 <!-- Lokomotiv BFK --> |win_OQT= |draw_OQT=2 |loss_OQT= |gf_OQT=4 |ga_OQT=4 <!-- Oqtepa --> |win_RES=1 |draw_RES=1 |loss_RES= |gf_RES=6 |ga_RES=2 <!-- Respublika FA --> |win_SIR= |draw_SIR= |loss_SIR=2 |gf_SIR=1 |ga_SIR=5 <!-- Sirdaryo FA --> |win_TOS= |draw_TOS= |loss_TOS=2 |gf_TOS=1 |ga_TOS=10<!-- Toshkent VFA --> |win_SHE=1 |draw_SHE= |loss_SHE=1 |gf_SHE=2 |ga_SHE=3 <!-- Sherdor --> <!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)--> |name_AHM=[[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]] |name_BUN=[[Bunyodkor-2|Bunyodkor FJ]] |name_GUL=[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]] |name_JIZ=[[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]] |name_LBF=[[Lokomotiv BFK]] |name_OQT=[[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]] |name_RES=[[Respublika FA-2 (futbol klubi)|Respublika FA-2]] |name_SIR=[[Sirdaryo FA (futbol klubi)|Sirdaryo FA]] |name_TOS=[[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]] |name_SHE=[[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]] <!--Rules--> |class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar; <!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari taʼriflari--> |res_col_header=PQR |col_P=green1 |text_P= |col_PO=green2 |text_PO= }} == Yana qarang == * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]] * [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Telegram|uzpfl}} * {{Instagram|uzpfl}} * {{Facebook|pfluzb}} * {{Twitter|pfl_uz}} * {{Youtube channel|@uzbekistanpfl}} * {{TikTok|uzpfl}} * [https://uz.linkedin.com/company/uzpfl Oʻzbekiston Professional futbol ligasi // LinkedIn] * [https://whatsapp.com/channel/0029VaQGMYzDOQIUAYZwTu2P Oʻzbekiston Professional futbol ligasi // WhatsApp] {{2026-yilda Oʻzbekiston futboli}} {{Oʻzbekiston Birinchi ligasi mavsumlari}} [[Turkum:Oʻzbekiston Birinchi ligasi]] [[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli|Birinchi liga]] ghwqdtqe4qtx2kwopejjo86a6pup38f Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi 102 1359544 5999679 5999010 2026-04-20T16:01:48Z Doctormeee 105908 /* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5999679 wikitext text/x-wiki ---- „Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi. Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan. Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]] Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. #[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC) #[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC) #[[User:YOSOYSERIO|YOSOYSERIO]] 12:21,2026-yill 18-aprel (UTC) # [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 21:08, 2026-yil 19-aprel (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bog‘liqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | „Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning! == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Doctormeee}} |Kishilar: [[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]] • [[Gurbannazar Ezizow]] Sogʻliqni saqlash: [[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] Madaniyat: [[Ashxobod (kinoteatr)]] • [[Turkman adabiyoti]] Taʼlim: [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] • [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] • [[Turkman milliy konservatoriyasi]] • [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] |19 |- |[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]]•[[Betaraflik yodgorligi]]•[[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]]•[[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] |7 |- |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] |2 |- |- |[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]] |[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] • [[Turkmanistonda vaqt]] • [[Gara Altyn (futbol klubi)]] • [[Rejepbaý Arazow]] |4 |- |[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] |[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] • [[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi]] • [[Turkmaniston kubogi]] • [[Murgʻob tumani (Turkmaniston)]] • [[Sakarchaga tumani]] • [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi]] • [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi]] • [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi]] • [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi]] • [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi]] • [[Turkmanistonda parlament saylovlari (2018)]] • [[Turkmaniston Moliya va iqtisodiyot vazirligi]] |15 |- |[[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] |[[Turkmaniston Superkubogi]] • [[Şagadam (futbol klubi)]] • [[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)]] • [[Buzmeyin (futbol klubi)]] • [[Gazchi (futbol klubi)]] • [[Energetik Mary (futbol klubi)]] • [[Xazina (futbol klubi)]] • [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] • [[Turkmanistonda futbol]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]] |[[Turkmanistonda taʼlim]] |1 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] • [[Andoza:Turkmaniston saylovlari]] |2 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Tahrirlangan maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Bolqon viloyati]] • |1 |- |{{u|YOSOYSERIO}} |[[Turkmaniston viloyatlari]] • |1 |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]]) * [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]]) * [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]]) * [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]]) {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]]) * [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]]) * [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]]) * [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]]) * [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]]) * [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]]) * [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]]) * [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]]) * [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]]) * [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]]) * [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]]) * [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]]) * [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]]) * [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]]) * [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]]) * [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]]) * [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]]) * [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]]) * [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]]) * [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]]) * [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]]) * [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]]) * [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]]) * [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]]) * [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]]) * [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]]) * [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]]) * [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]]) * [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]]) * [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]]) * [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} *[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]]) *[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]]) *[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]]) *[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]]) *[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]]) *[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]]) *[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]]) * [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]]) * [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]]) * [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]]) * [[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]]) * [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]]) * [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]]) * [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]]) * [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]]) * [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]]) * [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]]) * [[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]]) * [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]]) * [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]]) * [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]]) * [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]]) * [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]]) * [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]]) * [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]]) * [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]]) * [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]]) * [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]]) * [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]]) * [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]]) * [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]]) * [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]]) * [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]]) * [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]]) * [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]]) * [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]]) * [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]]) * [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]]) * [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]]) * [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]]) * [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]]) * [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]]) * [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]]) * [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]]) * [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]]) * [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]]) * [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]]) * [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]]) * [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]]) * [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]]) * [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]]) * [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]] * [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]]) {{colend}} == Havolalar == {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} 6hv3b8blt13bwiukvkgvfol6hcmq81z 5999765 5999679 2026-04-21T02:02:43Z Mirzoulugʻbek 8698 5999765 wikitext text/x-wiki <div style="display:flex; justify-content:space-between; align-items:center"> <div>[[File:Flag of Turkmenistan.svg|center|200px|alt=Turkmaniston bayrogʻi]]</div> <div style="display:flex; flex-direction:column; align-items:center; justify-content:center; line-height:110%; margin:0.5em 0;"> <div style="text-align: center; color: #007F66; font-size: 32pt; line-height: 110%;margin-top:0.5em;">'''Turkmaniston oyligi''' </div> <div style="text-align: center; font-size: 24pt; line-height: 110%;margin-bottom:0.5em;">Türkmenistan aýlygy </div> </div> <div>[[File:Emblem of Turkmenistan.svg|center|120px|alt=Turkmaniston gerbi]]</div> </div> ---- '''Turkmaniston oyligi''' — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi. Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan. Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]] Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. #[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC) #[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC) #[[User:YOSOYSERIO|YOSOYSERIO]] 12:21,2026-yill 18-aprel (UTC) # [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 21:08, 2026-yil 19-aprel (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bog‘liqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | „Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning! == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Doctormeee}} |Kishilar: [[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]] • [[Gurbannazar Ezizow]] Sogʻliqni saqlash: [[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] Madaniyat: [[Ashxobod (kinoteatr)]] • [[Turkman adabiyoti]] Taʼlim: [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] • [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] • [[Turkman milliy konservatoriyasi]] • [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] |19 |- |[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]]•[[Betaraflik yodgorligi]]•[[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]]•[[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] |7 |- |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] |2 |- |- |[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]] |[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] • [[Turkmanistonda vaqt]] • [[Gara Altyn (futbol klubi)]] • [[Rejepbaý Arazow]] |4 |- |[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] |[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] • [[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi]] • [[Turkmaniston kubogi]] • [[Murgʻob tumani (Turkmaniston)]] • [[Sakarchaga tumani]] • [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi]] • [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi]] • [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi]] • [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi]] • [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi]] • [[Turkmanistonda parlament saylovlari (2018)]] • [[Turkmaniston Moliya va iqtisodiyot vazirligi]] |15 |- |[[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] |[[Turkmaniston Superkubogi]] • [[Şagadam (futbol klubi)]] • [[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)]] • [[Buzmeyin (futbol klubi)]] • [[Gazchi (futbol klubi)]] • [[Energetik Mary (futbol klubi)]] • [[Xazina (futbol klubi)]] • [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] • [[Turkmanistonda futbol]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]] |[[Turkmanistonda taʼlim]] |1 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] • [[Andoza:Turkmaniston saylovlari]] |2 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Tahrirlangan maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Bolqon viloyati]] • |1 |- |{{u|YOSOYSERIO}} |[[Turkmaniston viloyatlari]] • |1 |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]]) * [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]]) * [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]]) * [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]]) {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]]) * [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]]) * [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]]) * [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]]) * [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]]) * [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]]) * [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]]) * [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]]) * [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]]) * [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]]) * [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]]) * [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]]) * [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]]) * [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]]) * [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]]) * [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]]) * [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]]) * [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]]) * [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]]) * [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]]) * [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]]) * [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]]) * [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]]) * [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]]) * [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]]) * [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]]) * [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]]) * [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]]) * [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]]) * [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]]) * [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} *[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]]) *[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]]) *[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]]) *[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]]) *[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]]) *[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]]) *[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]]) * [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]]) * [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]]) * [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]]) * [[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]]) * [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]]) * [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]]) * [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]]) * [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]]) * [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]]) * [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]]) * [[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]]) * [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]]) * [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]]) * [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]]) * [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]]) * [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]]) * [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]]) * [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]]) * [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]]) * [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]]) * [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]]) * [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]]) * [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]]) * [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]]) * [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]]) * [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]]) * [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]]) * [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]]) * [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]]) * [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]]) * [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]]) * [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]]) * [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]]) * [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]]) * [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]]) * [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]]) * [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]]) * [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]]) * [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]]) * [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]]) * [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]]) * [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]]) * [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]]) * [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]]) * [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]] * [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]]) {{colend}} == Havolalar == {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} ol5artkvgp4zd05xq9pyozsblkevjus Modul:Transclusion count/data/L 828 1360468 5999770 5988318 2026-04-21T03:01:04Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 5999770 Scribunto text/plain return { ["LASTYEAR"] = 230000, ["Lang"] = 160000, ["Loop15"] = 110000, ["Modul:Location map"] = 20000, ["Location map"] = 10000, ["Longitem"] = 10000, ["Modul:Location map/styles.css"] = 10000, ["Modul:List"] = 9000, ["Modul:Location map/data/Turkiya"] = 8000, ["Lang-ar"] = 6000, ["Lang-fa"] = 6000, ["Lang-ru"] = 6000, ["Lepidoptera loyihasi"] = 6000, ["Modul:Lang"] = 6000, ["Modul:Lang/data"] = 6000, ["Modul:Lang/ISO 639 synonyms"] = 6000, ["Modul:Language/data/iana languages"] = 6000, ["Modul:Language/data/iana regions"] = 6000, ["Modul:Language/data/iana scripts"] = 6000, ["Modul:Language/data/iana suppressed scripts"] = 6000, ["Modul:Language/data/iana variants"] = 6000, ["Modul:Location map/data/doc"] = 5000, ["Modul:Location map/info"] = 5000, ["Lang-en"] = 4000, ["Lang-kk"] = 3000, ["Lang-tg"] = 3000, ["Lang-ja"] = 2000, ["Lang-ku"] = 2000, ["Lang-ky"] = 2000, ["Lang-kz"] = 2000, ["Lang-la"] = 2000, ["Lang-uk"] = 2000, ["Larger"] = 2000, ["LepIndex"] = 2000, ["Modul:Location map/data/Azerbaijan"] = 2000, ["Lang-de"] = 1000, ["Lang-fr"] = 1000, ["Lang-grc"] = 1000, ["Lang-tr"] = 1000, ["La"] = 900, ["Lua"] = 900, ["Modul:Location map/data/Czech Republic"] = 900, ["Modul:Location map/multi"] = 900, ["Modul:Lua banner"] = 900, ["Lang-az"] = 800, ["Modul:Languages"] = 800, ["Modul:Languages/data"] = 800, ["Lenin ordeni"] = 700, ["Location map many"] = 700, ["Location map+"] = 700, ["Location map~"] = 700, ["Modul:Location map/data/Turkiya Aegean"] = 700, ["Lang-el"] = 600, ["Lang-es"] = 600, ["Languageicon"] = 600, ["Loyiha"] = 600, ["Modul:Location map/data/Turkiya Marmara"] = 600, ["LoyihaTasvir"] = 500, ["LoyihaTasvir/andoza"] = 500, ["LoyihaTasvir/Default"] = 500, } eb6tl5r5p1f6m81s6yk83io57xj8d7j Modul:Transclusion count/data/T 828 1360474 5999771 5998065 2026-04-21T03:01:14Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 5999771 Scribunto text/plain return { ["Template other"] = 250000, ["Tashqi havolalar"] = 80000, ["Trim"] = 50000, ["Tmbox"] = 40000, ["Type"] = 30000, ["Modul:Taxonbar"] = 20000, ["Modul:Taxonbar/conf"] = 20000, ["Modul:TaxonItalics"] = 20000, ["Taxonbar"] = 20000, ["Tugʻilgan sanasi va yoshi"] = 20000, ["Modul:TableTools"] = 10000, ["Turar-joy bilgiqutisi"] = 10000, ["Turar-joy bilgiqutisi/densdisp"] = 10000, ["Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi"] = 10000, ["Turkiya-geo-stub"] = 10000, ["Turkumsiz"] = 10000, ["Modul:Template link general"] = 6000, ["Tlx"] = 6000, ["Modul:TemplateStyle"] = 5000, ["Talaffuz"] = 5000, ["TavalludJoyi"] = 5000, ["Tl"] = 5000, ["Turkiya loyihasi"] = 5000, ["Title number"] = 4000, ["Tugʻilgan sanasi"] = 4000, ["Turkum faqat maqola uchun"] = 4000, ["Tajikistan-geo-stub"] = 3000, ["Taqqoslash"] = 3000, ["Tasvirni Wikidata bilan taqqoslash"] = 3000, ["Modul:TimeAgo"] = 2000, ["Telekoʻrsatuv bilgiqutisi"] = 2000, ["Time ago"] = 2000, ["Tojikiston loyihasi"] = 2000, ["TUR"] = 2000, ["Turar-joy bilgiqutisi/lengthdisp"] = 2000, ["Turar-joy bilgiqutisi/metric"] = 2000, ["Turar-joy bilgiqutisi/pref"] = 2000, ["Turkiya bayrogʻi"] = 2000, ["Tillararo havola"] = 1000, ["Toshkent oyligi"] = 1000, ["Turar-joy bilgiqutisi/areadisp"] = 1000, ["Turkum mavzusi boʻyicha asosiy maqola"] = 1000, ["Taʼlim muassasasi bilgiqutisi"] = 900, ["Tarjima qilinmagan 5"] = 700, ["Taʼlim muassasasi"] = 700, ["Title year"] = 700, ["Tooltip"] = 600, ["Transl"] = 600, ["Tarixiy mamlakat"] = 500, ["Tarjima"] = 500, } n16eplbof4m0i71entv7vpggfp0zujr Andréa Maechler 0 1361543 6000199 5977394 2026-04-21T11:57:13Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:1969-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000199 wikitext text/x-wiki '''Andréa M. Maechler''' (1969-yilda [[Jeneva]]da tugʻilgan) — [[shveytsariya]]lik iqtisodchi va xalqaro moliya sohasida yetuk mutaxassis hisoblanadi. == Faoliyati == Maechler [[Toronto universiteti]]da, [[Jeneva]]dagi [[Xalqaro va taraqqiyot tadqiqotlari oliy instituti]]da (xalqaro munosabatlar boʻyicha diplom olgan), [[Lozanna]]dagi Davlat boshqaruvi boʻyicha oliy tadqiqotlar institutida hamda Kaliforniya universitetining Santa-Kruz kampusida tahsil olgan va aynan shu yerda 2000-yilda xalqaro iqtisodiyot boʻyicha doktorlik darajasini muvaffaqiyatli himoya qilgan<ref>{{cite news |last1=Zoe |first1=Schneeweiss |title=SNB Gets First Female Board Member as IMF’s Maechler Appointed |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-12-17/snb-get-first-female-board-member-as-imf-s-maechler-appointed |publisher=Bloomberg |date=17 December 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Andréa M Maechler - Deputy General Manager |url=https://www.bis.org/about/bioam.htm |access-date=2025-05-02 |website=BIS}}</ref>. U [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD), [[BMT Savdo va taraqqiyot konferensiyasi]] (UNCTAD) hamda [[Jahon savdo tashkiloti]] (WTO)da ishlagan. 2013–2014-yillarda Maechler [[Frankfurt]]da joylashgan Yevropa tizimli xavflar kengashida kotibiyat rahbari oʻrinbosari boʻlgan. Shuningdek, u [[Vashington]]dagi [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi]]da Global bozorlar tahlili boʻlimi rahbari oʻrinbosari lavozimida ishlagan. Ushbu boʻlim xalqaro kapital bozorlarini chuqur tahlil qilish va tizimli moliyaviy xatarlarni baholash bilan shugʻullanadi<ref>{{Cite web|url=https://www.handelszeitung.ch/konjunktur/erstmals-zieht-eine-frau-ins-snb-direktorium-ein-714133|title=Erstmals zieht eine Frau ins SNB-Direktorium ein|website=Handelszeitung}}</ref>. Maechler 2014-yil 17-dekabrda Federal kengash tomonidan [[Shveysariya Milliy banki]] boshqaruv kengashiga aʼzo etib saylangan birinchi ayol boʻldi<ref>{{cite web |last1=Revill |first1=John |title=Swiss Name First Woman to Central Bank’s Governing Board |url=https://www.wsj.com/articles/swiss-name-first-woman-to-central-banks-governing-board-1418826039 |publisher=The Wall Street Journal}}</ref>. U 2015-yil 1-iyuldan 2021-yil 30-iyungacha boʻlgan muddat uchun 2015-yil 1-iyulda Jean-Pierre Danthine oʻrnini egallagan. Boshqaruv kengashida u asosan [[Syurix]]da joylashgan 3-departamentni boshqargan. Ushbu departament bankning moliyaviy bozorlar va valyuta savdosi, operatsion bank faoliyati hamda IT yoʻnalishlari, moliyaviy bozorlar, valyuta operatsiyalari, bank xizmatlari hamda axborot texnologiyalari yoʻnalishlarini oʻz ichiga oladi<ref>{{Cite web|url=https://www.nzz.ch/wirtschaft/erste-frau-in-der-snb-fuehrung-ld.1041473?reduced=true|title=Zeitenwende bei der SNB &#124; NZZ}}</ref>. 2023-yilda u [[Xalqaro hisob-kitoblar banki]]ga oʻtish uchun [[Shveysariya Milliy banki]]dagi faoliyatini yakunladi<ref>{{cite web |title=Andrea Maechler Quits SNB to Become BIS’s Most Senior Woman Ever |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-03-13/maechler-to-leave-swiss-national-bank-for-bis-deputy-job#xj4y7vzkg |website=Bloomberg.com |language=en |date=13 March 2023}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Ayollar]] [[Turkum:1969-yilda tugʻilganlar]] hpwau7jrelt7ex1mipf7smvzt16yeat Foydalanuvchi munozarasi:Сохибжонов Сардор 3 1364201 5999686 5998947 2026-04-20T16:25:09Z Sardor Sokhibjonov Doniyor ogli 260061 /* „Сохибжонов Сардор“ sahifasi tezda oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi */ Javob 5999686 wikitext text/x-wiki == „[[:Sokhibjоnov Sardor Doniyor o‘g‘li]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Sokhibjоnov Sardor Doniyor o‘g‘li]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M6|M6]]: Keng ommaga mashhur boʻlmagan kishilar, tashkilotlar, veb-saytlar, hodisalar haqidagi maqola“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 15:33, 2026-yil 11-aprel (UTC). == „[[:Сохибжонов Сардор]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Сохибжонов Сардор]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:TOʻM#M1]] va [[VP:TOʻM#M6]]“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 10:40, 2026-yil 19-aprel (UTC) :Ushbu maqola subyekti (Sardor Soxibjanov) ijtimoiy va ilmiy faol shaxs bo'lib, 'Yuksak ehtirom' ko'krak nishoni bilan taqdirlangan. Maqola reklama maqsadida emas, balki shaxsning ilmiy va ijtimoiy yutuqlarini yoritish uchun yaratilgan. Maqolaga ishonchli manbalarni qo'shishda davom etaman. Iltimos, tezda o'chirmasligingizni so'rayman." [[Foydalanuvchi:Сохибжонов Сардор|Сохибжонов Сардор]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Сохибжонов Сардор|munozara]]) 11:09, 2026-yil 19-aprel (UTC) :Assalomu alaykum. Ushbu sahifa o‘chirilmasligini so‘rayman. Bu shaxs — tibbiyot sohasida izlanish olib borayotgan yosh olim, 'Yuksak ehtirom' ko‘krak nishoni sohibi va 'SanoCardio' innovatsion loyihasi muallifi. Maqola ensiklopedik ahamiyatga ega va barcha ma'lumotlar ishonchli manbalar bilan tasdiqlanadi. Maqolani boyitishda davom etaman." [[Foydalanuvchi:Сохибжонов Сардор|Сохибжонов Сардор]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Сохибжонов Сардор|munozara]]) 11:10, 2026-yil 19-aprel (UTC) :bu sahifa ochirimlmidii [[Foydalanuvchi:Sardor Sokhibjonov Doniyor ogli|Sardor Sokhibjonov Doniyor ogli]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Sardor Sokhibjonov Doniyor ogli|munozara]]) 16:25, 2026-yil 20-aprel (UTC) == „[[:Munozara:Сохибжонов Сардор]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Munozara:Сохибжонов Сардор]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:TOʻM#U1]] va [[VP:TOʻM#U4]]“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Divandagi ekspert|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Divandagi ekspert|munozara]]) 16:44, 2026-yil 19-aprel (UTC) == Bloklash == [[Foydalanuvchi:Malikxan|Malikxan]], [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ushbu foydalanuvchi ogohlantirishlarga qaramasdan vandallik qilishda davom etmoqda. Nomaqbul tahrirlar qilishda davom etmoqda. Chora koʻrishni soʻrayman [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 16:51, 2026-yil 19-aprel (UTC) fyubznchgh2mmclucu048xi3m3qpbwn Marta Bogachevska-Xomyak 0 1365528 5999583 5996475 2026-04-20T13:31:12Z Tosi27 260268 5999583 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Marta Bogachevska-Xomyak | native_name = Марта Богачевська-Хомяк | native_name_lang = uk | birth_date = {{Birth date|1938|6|24|df=y}} | birth_place = [[Sokal]], [[Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ukraina SSR]] | occupation = tarixchi, feminist faol | known_for = Ukrainada feminizm mavzusidagi tadqiqotlari | awards = 3-darajali Olga malikasi ordeni }} '''Marta Danilovna Bogachevska-Xomyak''' ({{Lang-uk|Марта Богаче́вська-Хомя́к}}; 1938-yilda [[Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ukraina SSR]]ning [[Sokal]] shahrida tugʻilgan) — ukrainalik va amerikalik tarixchi va [[Ukraina ayollari|ukrainalik feminist]] faoldir. == Shaxsiy hayoti == Marta Danilovna Bogachevska-Xomyak 1938-yil 24-iyunda [[Sokal]]da, oʻsha paytda [[Polsha]] tarkibida boʻlgan, hozirda esa [[Ukraina]]ning [[Lvov viloyati]] hududida tugʻilgan<ref name="Dict">O. O. Kovalchuk. [http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Bogachevska_Khomiak_M BOGACHEVSKA-KHOMYAK Marta], ''[[Encyclopedia of History of Ukraine]]'': 10 volumes: [ ukr. ] / editor: V. A. Smoliy (head) and in. ; Institute of History of Ukraine NAS of Ukraine . — K.: Naukova Dumka , 2003. — T. 1: A — V. — 688 p. : ill. — ISBN 966-00-0734-5 . Available under the [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.ru Creative Commons BY-SA 3.0 Unported license].</ref>. == Ilmiy faoliyati == 1940-yillardan beri Marta Danilovna Bogachevska-Xomyak AQShda yashaydi. U Nyu-Yorkdagi kollejni tamomlagan. 1960-yilda u [[Pensilvaniya universiteti]]ni, 1961-yilda esa XIX asr rus falsafiy fikri tarixi boʻyicha doktorlik darajasi bilan [[Columbia universiteti|Kolumbiya universiteti]]ni tamomlagan<ref name="Dict" />. 1964-yildan 1968-yilgacha Marta Danilovna Bogachevska-Xomyak AQShning yetakchi universitetlarida Sharqiy Yevropa tarixidan dars bergan; keyinchalik Nyu-York, Nyu-Jersi, Vashington universitetlarida, shuningdek Garvard universitetida tarix professori boʻlgan. 1968-yildan u Manhattanville kollejida professor boʻlib ishlaydi. 1976–1977-yillarda u Polshaga ilmiy safarga borgan, soʻngra Kiyevga borib, ukrainalik feministlar harakati tarixini tadqiq qilgan. Marta Danilovna Bogachevska-Xomyak Nyu-York, Vashington, Nyu-Jersi, Garvard universitetlarida, shuningdek [[Kiyev-Mogila milliy akademiyasi]]da tarix fanidan dars bergan. U [[George Washington universiteti]]dagi [[Fulbright dasturi|Fulbright dasturi]] direktori boʻlgan. Ilmiy yutuqlari uchun u Heldt mukofoti (1988) va [[Antonovich jamgʻarmasi mukofoti]] (1990) bilan taqdirlangan. U Lvovdagi [[Shevchenko ilmiy jamiyati]] aʼzosi va [[Amerika Ukraina milliy ayollar ligasi]]ning sobiq vitse-prezidentidir<ref name="Dict" />. 2006-yil 28-noyabrda Bogachevska-Xomyak 3-darajali Olga malikasi ordeni bilan mukofotlangan<ref>{{Cite web |title=Про відзначення державними нагородами України |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1004/2006 |access-date=2025-02-01 |website=Офіційний вебпортал парламенту України |language=uk}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Ukrainalik feministlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ukrainalik ayol aktivistlar]] [[Turkum:Ukrainalik ayol tarixchilar]] l91ggetwjaskzek2a7xa6ak2if6zz0t Shahzoda Umar Hilmi 0 1365968 5999917 5998083 2026-04-21T07:31:41Z Oblakulova 111326 [[Turkum:Usmoniylar armiyasi ofitserlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999917 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Umar Hilmi | tasvir = Şehzade Ömer Hilmi 2.jpg | tugʻilgan_sanasi = 1886-yil 2-mart | tugʻilgan_joyi = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | vafot_sanasi = {{Vafot sanasi va yoshi|1935|4|6|1886|3|2|df=y}} | vafot_joyi = [[Iskandariya]], [[Misr Qirolligi|Misr]] | dafn_etilgan_joy = Xediv [[Tavfiq posho]] maqbarasi, Qohira | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | house-type = Sulola | father = [[Mehmed V]] | mother = [[Mihrengiz Kadın]] | issue = {{Unbulleted list|[[Mukbile Sulton|Emine Mukbile sulton]]|[[Shahzoda Mahmud Namik]]}} | spouse = {{Unbulleted list| {{Nikoh|Faika xonim|1907|1907|end=div}} * {{Nikoh|Nesimter xonim<br>| |1915|end=div}} * {{Nikoh|Hadicha Firdavs Gülnev xonim|1910|1919|end=died}} * {{Nikoh|Başter xonim<ref name="kirpik"/>|1914}} * {{Nikoh|Mediha xonim|1921}}}} | religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]] | module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi| embed = yes | allegiance = {{Flagu|Usmoniylar imperiyasi}} | branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}} | rank = [[#Harbiy lavozimlari|Roʻyxatga qarang]] | serviceyears = 1916–1922 (faoliyat yillari) | servicenumber = | awards = }} }} '''Shahzoda Umar Hilmi afandi''' ({{Lang-ota|شہزادہ عمر حلمى}}; 1885-yil 2-martda tugʻilgan — 1935-yil 6-aprelda vafot etgan)<ref name=adg>{{cite book |year=2000 |publisher=Almanach de Gotha |edition=184th |title=[[Almanach de Gotha]] |pages=365, 912–915 }}</ref> — [[Usmoniylar]] shahzodasi, sulton [[Mehmed V]] va uning xotini [[Mihrengiz Kadın]]ning oʻgʻli<ref>[[Ali Vâsib]], ''Bir Şehzadenin Hâtırâtı: Vatan ve Menfâda Gördüklerim ve İşittiklerim'', Yapı Kredi Kültür Yayınları, 2004, {{ISBN|978-975-08-0878-4}}, [https://books.google.com/books?id=sEJpAAAAMAAJ&q=%22Sultan+Re%C5%9Fad%27%C4%B1n+%C3%BC%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC+zevcesi+Mihrengiz+Kad%C4%B1nefendi.+o%C4%9Flu+%C3%96mer+Hilmi+Efendi%22 p. 205]</ref>. Chevarasi Oysha Gülnev Osmanoğlu hozirda Usmoniylar sulolasi tarixi haqida tarixiy romanlar yozuvchisi. == Yoshligi == Shahzoda Umar Hilmi 1886-yil 2-martda [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan<ref name="Omer">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|year=2005|pages=33}}</ref>. Uning otasi sulton [[Mehmed V]] sulton [[Abdulmajid I]] va [[Gülcemal Kadın]]ning oʻgʻli boʻlgan<ref name="Omer"/>. Onasi esa [[Mihrengiz Kadın]] edi{{Sfn|Brookes|2010|p=287}}{{Sfn|Gün|2018|p=141}}. 1911–1912-yillar oraligʻida Umar Hilmi akasi [[Shahzoda Mehmed Ziyoyiddin]] bilan birga imperiya harbiy kollejida tahsil oldi. 1916-yilda [[Birinchi Jahon urushi]] paytida u [[Usmoniylar armiyasi]] [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]]ining faxriy [[Polkovnik|polkovnigi]] sifatida xizmat qildi{{Sfn|Gün|2018|pp=141–142}}<ref>Hugh Montgomery-Massingberd, ''Burkeʼs Royal Families of the World, Africa & the Middle East'', Burkeʼs Peerage, 1980, [https://books.google.com/books?id=bnsUAQAAIAAJ&q=%22Omer+Hilmi%22 p. 247.]</ref>. 1909-yil 2-sentyabrda Umar Hilmi otasi Mehmed Rashod va aka-ukalari Shahzoda Ziyoyiddin hamda [[Shahzoda Mahmud Najmiddin]] bilan [[Bursa]]ga safar qildi{{Sfn|Alp|2018|p=125}}. 1910-yil 13-iyunda u va aka-ukalari [[Yevropa]]ga birinchi tashrifidan qaytayotgan [[Shahzoda Yusuf Izzeddin]]ni Sirkeci temir yoʻl vokzalida kutib oldilar{{Sfn|Alp|2018|p=229}}. 1911-yil 5-iyunda ham u va boshqa shahzodalar Izzeddinni Yevropaga ikkinchi safaridan qaytgach, vokzalda kutib olishdi{{Sfn|Alp|2018|p=238}}. 1911-yil 5–26-iyun oraligʻida u otasi va aka-ukalari bilan [[Rumelia]]ga safar qildi{{Sfn|Gün|2018|p=144}}{{Sfn|Alp|2018|p=130}}. 1917-yil 15-oktyabrda Umar Hilmi [[Istanbul]]ga tashrif buyurgan Germaniya imperatori [[Wilhelm II (Germaniya imperatori)|Vilgelm II]] bilan uchrashdi{{Sfn|Alp|2018|pp=131–132}}. 1918-yil 9-mayda u Istanbulga kelgan imperator [[Karl I]] bilan ham uchrashdi{{Sfn|Gün|2018|pp=154–155}}, u bilan birga mamlakatga imperatrisa Zita Burbon-Parma ham boʻlgan<ref>{{cite book|first=Leyla|last=Açba|title=Bir Çerkes prensesinin harem hatıraları|year=2004|publisher=L & M|page=58|isbn=978-9-756-49131-7}}</ref>. Shahzoda Umar Hilmi millatchilarni oshkora qoʻllab-quvvatlagani va otasining siyosatiga qarshi boʻlgani bilan tanilgan<ref>{{cite book|first=Stanford Jay|last=Shaw|title=From empire to republic: the Turkish war of national liberation, 1918-1923 : a documentary study|year=2000|publisher=Turkish Historical Society|page=1382|isbn=978-9-751-61228-1}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == [[File:Şehzade Ömer Hilmi.jpg|thumb|200px|left]] Umar Hilmining birinchi xotini Faika xonim edi. U Mehmed bey va Oysha xonimning qizi boʻlgan. Faika qishloq asoschilaridan sanalgan taʼsirli va zodagon Hunç urugʻiga mansub edi. Shu sababli qishloq Hunça Hable nomi bilan ham tanilgan. Uning Naciye xonim va [[Hayriya Malak xonim]] ikki opasi boʻlgan. Faika [[Turkiya]]da kelib chiqishi [[Cherkaslar|cherkelardan]] boʻlganbirinchi ayol yozuvchi deb hisoblanadi<ref>{{cite thesis|first=Cemile|last=Atlı|title=Circassian Nationalism in the Writings of Hayriye Melek Hunç|year=2019|pages=35–36|publisher=Sabancı University|url=https://research.sabanciuniv.edu/39708/|type=Postgraguate Thesis}}</ref>{{Sfn|Çare|2018|p=4}}. U oʻrtacha boʻyli, ozgʻin, sariq sochli, moviy koʻzli va yoqimli tashqi koʻrinishga ega ayol edi{{Sfn|Arslan|2008|p=179}}. Faika opa-singillari orasida eng goʻzali boʻlgan{{Sfn|Arslan|2008|p=174}}. Umar Hilmi va Faika 1907-yil 10-noyabrda turmush qurishgan{{Sfn|Çare|2018|p=6}}. Faika Umar Hilmi bilan chiqisha olmagan{{Sfn|Arslan|2008|p=174}}, Umar esa xotinini ikki marta taloq qilgan. Biroq juftlik yana yarashishgan. Ammo Umar xotinini keyinchalik uchinchi marta [[taloq]] qilgani sababli ''hülle'' (taloq qilingan ayol qayta turmush qurishi uchun zarur boʻlgan oraliq nikoh) talab qilingan. Saroyda erkaklar yoʻqligi sababli Faika ''hülleni'' qabul qilmagan va shu bois shahzoda Mehmed Rashod saroyidan chiqarib yuborilgan{{Sfn|Arslan|2008|p=172}}. 1907-yil 20-dekabrdagi ajrashuvdan soʻng{{Sfn|Çare|2018|p=6}}{{Sfn|Arslan|2008|p=173}} Faika muntazam maosh olib turgan, biroq keyinchalik uning ustidan xabar yetkazishlaridan qoʻrqib maoshini ololmay qolgan{{Sfn|Arslan|2008|p=174}}. Faika va uning opa-singillari sulton [[Abdulhamid II]] tomonidan [[Bursa]]ga surgun qilingan boʻlib, 1908-yilda Ikkinchi konstitutsiyaviy davr eʼlon qilinguncha oʻsha yerda yashashgan. Konstitutsiya eʼlon qilingach, darhol Bursadan ketishgan{{Sfn|Arslan|2008|p=181}}. Shahzoda Umar Hilmining ikkinchi xotini Nesimter xonim edi. Juftlik 1915-yil yanvar oyida ajrashgan<ref name="kirpik">{{cite book|first=Cevdet|last=Kırpık|title=Şehzade Evliliklerinde Değişim|publisher=OTAM|year=2011|pages=184, 187}}</ref>. Umarning uchinchi xotini Hadicha Firdavs Gülnev xonim edi. U 1890-yil 21-fevralda tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=282}}. Gülnev xonimning otasi ayvalıklik [[Turklar|turk]] [[ofitser]]i<ref name="ekinci">{{cite web|first=Ekrem Buğra|last=Ekinci|title=Saraydan Zindana: Şehzade Nâmuk Efendi|url=https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1148&saraydan-zindana:-%C5%9Fehzade-n%C3%A2muk-efendi|date=3 May 2021|access-date=5 February 2022}}</ref>, onasi esa Oysha xonim boʻlgan<ref>{{cite web | title=Son Osmanlı | website=Milliyet | date=2015-08-07 | url=https://www.milliyet.com.tr/gundem/son-osmanli-2098740 | language=tr | access-date=2022-01-25}}</ref><ref>{{cite web | title=İşte son Osmanlı | website=Haber7 | date=2015-08-07 | url=https://www.haber7.com/guncel/haber/1496405-iste-son-osmanli | language=tr | access-date=2022-01-25}}</ref>. Juftlik 1910-yil 3-oktyabrda turmush qurishgan va ikki farzand koʻrishgan. Birinchi farzandi [[Mukbile Sulton|Emine Mukbile Sulton]] 1911-yilda tugʻilgan. 1913-yilda esa ularning ikkinchi farzandi [[Shahzoda Mahmud Namik]] dunyoga kelgan. Gülnev xonim 1919-yil 31-dekabrda 29 yoshida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=282}}. Umar Hilmining toʻrtinchi xotini Başter xonim boʻlib, ular 1914-yil 16-iyunda turmush qurishgan<ref name="kirpik"/>. U beshinchi xotini Mediha xonim bilan 1921-yil 12-iyulda turmush qurgan<ref name="kirpik"/>. Umar Hilmiga Dolmabahçe saroyida xonalar ajratilgan edi<ref name="emel">{{cite book|first=Zeynep Emel|last=Ekim|title=Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi – Cilt 3: Sultan Mehmed Reşad'ın Oğlu Necmeddin Efendi'nın Kuruçeşme'deki Yalısı|publisher=TBMM Milli Saraylar|year=2018|isbn=978-9-752-46418-6|page=1248}}</ref>. 1910-yilda{{Sfn|Brookes|2010|p=208}} u [[Üsküdar|Bağlarbaşı]]dagi villaga egalik qila boshladi<ref name="emel"/>. Bu villa [[Istanbul]]ning [[Osiyo]] tomonida, [[Bosfor]] boʻgʻozi boʻyidagi [[Üsküdar]] tepaliklarida Misr xedivi [[Ismoil Posho|Ismoil posho]] tomonidan qurdirilgan edi{{Sfn|Brookes|2010|p=208}}. Shuningdek, shahzoda [[Nişantaşı]]da ham yana bir villaga egalik qilgan<ref name="emel"/>. Shahzoda Umar jozibali, tetik va suhbatdan qochadigan odam sifatida tasvirlangan<ref>{{cite book|first=Douglas S.|last=Brookes|title=On the Sultan's Service: Halid Ziya Uşaklıgil's Memoir of the Ottoman Palace, 1909–1912|publisher=Indiana University Press|date=4 February 2020|page=65|isbn=978-0-253-04553-9}}</ref>. == Surgun qilinishi va vafoti == 1924-yil mart oyida Usmoniylar sulolasi oilasi surgun qilinganda Umar Hilmi{{Sfn|Brookes|2010|p=287}}, uning onasi{{Sfn|Brookes|2010|p=284}} va ikki farzandi avval [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahriga, soʻng [[Fransiya]]ning [[Nice]] shahriga<ref>{{cite book|first1=Ali|last1=Vâsıb|first2=Osman Selaheddin|last2=Osmanoğlu|title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim|publisher=YKY|year=2004|pages=204, 210, 224|isbn=978-9-750-80878-4}}</ref> va nihoyat [[Misr Qirolligi|Misr]]ning [[Iskandariya]] shahriga joylashishdi. Umar Hilmi 1935-yil 6-aprelda Iskandariyada 49 yoshida vafot etdi va oʻsha yerda dafn qilindi. Keyinchalik uning jasadi Misrning [[Qohira]] shahrida xediv [[Tavfiq posho]] maqbarasiga koʻchirib dafn etildi{{Sfn|Brookes|2010|p=287}}. Onasi undan 3 yil koʻproq yashab, 1938-yilda vafot etdi{{Sfn|Brookes|2010|pp=284, 287}}. == Unvon va mukofotlari == * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * 1-darajali Usmoniyea <ref name="Öztuna1978"/>; qimmatbaho toshlar bilan bezatilgan<ref name="salname"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Hijoz temiryoʻli oltin medali<ref name="Öztuna1978"/> * Liakat urush oltin medali<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=66–67}}</ref> * [[Imtiyoz medali|Imtiyoz kumush medali]]<ref name="salname"/> === Harbiy lavozimlari === ;Faxriy harbiy unvonlari va armiyadagi lavozimlari * Usmoniylar armiyasi piyoda qoʻshinlari polkovnigi, 1916-yil * Usmoniylar imperiyasi sultoni adyutanti == Farzandlari == {| class="wikitable" |- ! Ismi !! Tavalludi !! Vafoti !! style="width:40%;" |Izohlar |- ! colspan="4" | Gülnev xonimdan (1910-yil oktyabrda turmush qurgan) |- | [[Mukbile Sulton|Emine Mukbile Sulton]] | 1911-yil 17-sentyabr | 1995-yil 21-may | [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan. [[Shahzoda Ali Vosib]]ga turmushga chiqqan va bir oʻgʻil farzandli boʻlgan. Vafotidan keyin sulton [[Mehmed V]] maqbarasiga dafn etilgan. |- | [[Shahzoda Mahmud Namik]] | 1913-yil 23-dekabr | 1963-yil 13-noyabr | Dolmabahçe saroyida tugʻilgan. Uylangan va bir oʻgʻil farzandli boʻlgan. Misrning Qohira shahrida vafot etgan va Qohiradagi xediv Tavfiq maqbarasiga dafn etilgan, keyinroq 1987-yilda sulton [[Mahmud II]] maqbarasiga koʻchirilgan. |- |} == Nasabi == {{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Shahzoda Umar Hilmi''' | 2 = 2. [[Mehmed V]] | 3 = 3. [[Mihrengiz Kadın]] | 4 = 4. [[Abdulmajid I]] | 5 = 5. [[Gülcemal Kadın]] | 8 = 8. [[Mahmud II]] | 9 = 9. [[Bezmiâlem Sulton]] }} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Ruhat|last=Alp|title=Osmanlı Devleti'nde Veliahtlık Kurumu (1908–1922)|year=2018|publisher=Hacettepe University Institute of Social Sciences|type=PhD Thesis|url=http://www.openaccess.hacettepe.edu.tr:8080/xmlui/handle/11655/5417|language=tr}} * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Kitob manbasi|first=Fahrettin|last=Gün|title=Sultan V. Mehmed Reşad ve dönemi|publisher=TBMM Milli Saraylar|year=2018|isbn=978-9-752-46418-6}} * {{Tezis manbasi|first=Elmas Zeynep (Aksoy) |last=Arslan |title=Circassian Organizations in the Ottoman Empire (1908-1923) |year=2008 |degree=MA in History |publisher=Boğaziçi University |url=https://www.circassianworld.com/pdf/THES_Circassian-Organizations-in-the-Ottoman-Empire-1908-1923.-Elmas-Zeynep-Aksoy.pdf |access-date=26 September 2023}} * {{Kitob manbasi|first=Mêral (Çizemuğ) |last=Çare |title=Bir Çerkes Ubıh Yazar Kadın Portresi: Hayriye Melek Hunç |year=2018 |url=https://turkiyekulturleri.org/en/Digital-Publications-Details/44/Bir-Ubih-Yazar-Kadin-Portresi-Hayriye-Melek-Hunc |access-date=26 September 2023}} == Havolalar == * {{Veb manbasi| title = Usmonlilar oilasi | publisher = Usmonli sulolasining hozir yashayotgan yaqin avlodlari rasmiy veb-sayti | url = http://www.ottomanfamily.com/ | access-date = 14 February 2010}} * {{Veb manbasi| title = Usmonlilar oilasining shajarasi | url = http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html | access-date = 19 August 2008}} * [http://tarihvemedeniyet.org/wp-content/uploads/2009/08/Hanedan-bu-g%C3%BCnk%C3%BC-Osmanoglu-ailesii.png Shajara], sulton [[Mahmud II]] avlodlari. Olingan sana: 2011-02-28. * [http://heirsofeurope.blogspot.com/search/label/Turkey Heirs of Europe, Turkey]. Olingan sana: 2019-06-09. {{DEFAULTSORT:Hilmi, Omer}} [[Turkum:1886-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1935-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] [[Turkum:Sultonlarning oʻgʻillari]] [[Turkum:Xalifalarning oʻgʻillari]] [[Turkum:Usmoniylar armiyasi ofitserlari]] jeiqvoykkkb2it8jcanjo3hwxyzik4h Foydalanuvchi:Asqariy/qumloq 2 1366157 5999507 5998920 2026-04-20T12:35:30Z ~2026-24063-78 260259 5999507 wikitext text/x-wiki O'zbektosh To'raxonli haqida Qlichev Asqar Abdumavlonovich. O'zbek Milliy Akademik drama teatri xodimi. Uzbektosh Turaxonli (Qilichev A. A.) 1986 yil Sirdaryo viloyatida ziyoli oilasida tavallud topgan. 2018 yil Uzbekiston Davlat sanat va madaniyat institining musiqali teatr rejissurasi fakultetini bitirgan. 2016 yil ushbu institutning talabalar forumiga bag‘ishlangan kitobga “Alisher Navoiy va badiiy suz” maqolasi kiritilgan. 2006 yil “Quvonch” hikoyalar tuplami, 2009 yil “Oq va qora”, 2011 yil “Qochoq kuyov” qissalar tuplami nashr etilgan. 2022 yil "Ertaklar tuplami" kitobi, 2024 yil Kuksimdagi tumorim Vatan kitoblari nashr etilgan. 2007 yil “Zomin” seminari nasr yunalishi ishtirokchisi. 2010-15 yillarda Olim Xujaev nomidagi Sirdaryo viloyat musiqali drama teatrida faoliyat yuritgan.   “A” saroyi sirlari” ertagi ustoz Hayitmat Rasul aytganlaridek, “teatr ne dokazat, a pokazat” iboralariga amal qilib, yozishga harakat qilingan va bunda qaysidir manoda maqsadga erishilgan va 2016 yil sahnalashtirilgan. 2018 yil Toshkent musiqali (operetta) teatrida rus tilida “Jonim dadam” spektaklini sahnalashtirgan. Akademik Naim Karimov, Uzbekistonda xizmat kursatgan madaniyat xodimi Erkin Xushvaqtov, ustoz dramaturg Hayitmat Rasul, Quchqor Norqobil kabi ijodkorlar dramatik asarlari haqida iliq taqrizlar yozib katta ishonch bilan Uzbekiston Yozuvchilar uyushmasiga tavsiya etilgan va 2020 yil azolikka qabul qilingan. UZBEKTOSH Turaxonli hozirgi kundauzdsmi dramatik teatr rejissyorligi yunalishida ilmiy va ijodiy faoliyatini davom ettirmoqda. https://uzhurriyat.uz/2024/07/03/bir-sirli-nigohdan-boshlanar-hayot/ https://itv.uz/ru/person/199190 https://hujjat24.uz/product/uzbektosh-turakhonli-izhodi-va-millii-adabiet mx8ipq7n8ayjchvxbl2sfixv5o8xxce Oʻzbekiston Superligasidagi xet-triklar roʻyxati 0 1366173 5999496 5999343 2026-04-20T12:26:32Z AnvarxonM 75105 /* Klublar kesimida xet-triklar */ 5999496 wikitext text/x-wiki Quyida 1992-yilda liga tashkil etilganidan beri Oʻzbekiston Superligasining bitta oʻyinida uchta yoki undan koʻp gol urgan (xet-trik) futbolchilarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. == Xet-triklar == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! colspan="2" scope="col"|Kalit |- !align="left" scope="row"|Futbolchi <small>(X)</small> |align="left"|Futbolchi ismi (agar mavjud boʻlsa, xet-triklar soni) |- !align="left" scope="row"|'''Qalin''' |align="left"|Xet-trik qayd etgan jamoaning hisobi |- !align="left" scope="row"|<sup>4, 5, 6, 7</sup> |align="left"|Futbolchi toʻrt, besh, olti yoki yettita gol urgan |- !align="left" scope="row"|<sup>D M</sup> |align="left"|Futbolchi gʻolib jamoa tarkibida emas edi (oʻyin durang yoki magʻlubiyat bilan tugagan) |- !align="left" scope="row"|{{dagger|alt=Zaxiradan maydonga tushib, xet-trik qayd etdi}} |align="left"|Zaxiradan maydonga tushgan futbolchi xet-trik qayd etgan. |- !align="left" scope="row"|<sup>P</sup> |align="left"|Futbolchi oʻng oyoq, chap oyoq va boshi bilan bittadan gol urib, [[Xet-trik#Mukammal xet-trik|mukammal xet-trik]] qayd etgan. |} {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Oʻzbekiston Superligasida xet-trik qayd etgan futbolchilar !scope="col"|Futbolchi !scope="col"|Millati !scope="col"|Mezbon jamoa !scope="col"|Natija !scope="col"|Mehmon jamoa !scope="col"|Sana !scope="col" class="unsortable" align="center"|Man. |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 15-mart|| |- !scope="row"|[[Timur Oblaqulov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2004-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Leonid Koshelev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Vladimir Shishelov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''8'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Abduqahhor Marifaliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 13-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||0–'''5'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ilya Kovalenko]] |{{KGZ}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''8'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 30-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||4–'''3'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2004-yil 20-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''4'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2005-yil 19-mart|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 10-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''8'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 11-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Qodirov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 15-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''3'''–1||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2005-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 13-iyun|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''5'''||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2005-yil 1-iyul|| |- !scope="row"|[[Toʻlqin Mirzoyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2005-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Kamoliddin Murzoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 1-aprel|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''4'''–0||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2006-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2006-yil 21-aprel|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Hamidullayev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–3||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 20-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Hamdam Rahmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''6'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2006-yil 24-iyun|| |- !scope="row"|[[Pavel Solomin]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''6'''||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||1–'''9'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''7'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 19-avgust|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 24-avgust|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2–'''8'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2006-yil 23-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2006-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahrom Umarov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 30-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Aleksey Klikunov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2006-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]]<sup>5</sup> |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 21-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''6'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang ]]||2006-yil 11-noyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2007-yil 4-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2007-yil 19-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2007-yil 9-iyun|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2007-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||2007-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''6'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2007-yil 6-dekabr|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2008-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Viktor Karpenko]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||'''7'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2008-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Levan Mdivnishvili]] |{{GEO}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2008-yil 25-iyun|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2008-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Lochinbek Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''3'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 5-iyul|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2008-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Artūras Fomenka]] |{{LIT}}||[[OKMK (futbol klubi)|OTMK]]||'''5'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 23-avgust|| |- !scope="row"|[[Server Jeparov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Marsel Idiatullin]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–1||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]] |{{BRA}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2009-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]]<sup>4</sup> |{{BRA}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2009-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2009-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Yuriy Selix]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2010-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Stevica Ristić]] |{{MKD}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2010-yil 28-iyul|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–1||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2010-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Shomurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–0||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''5'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 18-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 2-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Pavel Smolyachenko]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2011-yil 29-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2011-yil 15-iyun|| |- !scope="row"|[[Muydin Mamazulunov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahodir Pardayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''5'''–2||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Roʻzimboy Ahmedov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2012-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 4-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2012-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 21-noyabr|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor ]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 4-mart|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||1–5||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''7'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Shahzodbek Nurmatov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2013-yil 3-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 8-noyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–2||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2014-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Sardor Rashidov]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Ruslan Kachur]]<sup>4</sup> |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||5–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2014-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''4'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2015-yil 14-mart|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''3'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2015-yil 3-aprel|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2015-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Ulugʻbek Baqoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2015-yil 26-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Taran]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2016-yil 7-may|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2016-yil 14-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''3'''–1||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2016-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Aziz Ibragimov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||1–'''4'''||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2016-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Kenja Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2016-yil 24-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||0–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2016-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Suhrob Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Qoʻqon 1912]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 22-aprel|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Obod (futbol klubi)|Obod]]||1–'''4'''||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 14-iyul|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1–'''5'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2017-yil 19-noyabr|| |- !scope="row"|[[Elguja Grigalashvili]] |{{GEO}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2018-yil 29-mart|| |- !scope="row"|[[Azamat Allaniyozov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2018-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-iyul|| |- !scope="row"|[[Esmaël Gonçalves]] |{{GNB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-avgust|| |- !scope="row"|[[Tiago Bezerra]] |{{BRA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2018-yil 30-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''7'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2019-yil 7-aprel|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2019-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''8'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 21-iyun|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2019-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 27-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''3'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2020-yil 8-mart|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2020-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2021-yil 16-oktyabr||<ref>[https://www.transfermarkt.com/ozbekiston-superligasi/spieltag/wettbewerb/UZ1/plus/?saison_id=2020&spieltag=22 (1.) Pakhtakor Pakhtakor Tashkent 4:2 FC Qizilqum Qizilqum (7.)]</ref> |- !scope="row"|[[Hojimat Erkinov]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||0–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2021-yil 20-noyabr||<ref>[https://championat.asia/news/superliga-lokomotiv-paxtakor-asosiy-tarkiblar-malum-2 Superliga. "Paxtakor" "Lokomotiv"ni yirik hisobda taslim qildi, Erkinovdan xet-trik!]</ref> |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]]<sup>4</sup> |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–2||[[Qoʻqon 1912]]||2022-yil 18-oktyabr||<ref>[https://championat.asia/news/dragan-cheran-superligada-ushbu-mavsumdagi-ilk-pokerni-qayd-etdi Dragan Cheran Superligada ushbu mavsumdagi ilk pokerni qayd etdi]</ref> |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||1–'''4'''||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2022-yil 7-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2023-yil 2-aprel||<ref>{{cite web|title=Metallurg Bekabad 1-3 Pakhtakor Tashkent|url=https://www.pfl.uz/uzb/match/15217|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=4 April 2023|date=2 April 2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !scope="row"|[[Rubin Hebaj]] |{{ALB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2023-yil 24-aprel||<ref>{{cite web|title=ANDIJON 5-0 METALLURG|url=https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=24 April 2023|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529045029/https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf}}</ref> |- !scope="row"|[[Shohruxbek Abdurahmonov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''3'''–2||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2024-yil 30-mart|| |- !scope="row"|[[Ljupcho Doriyev]] |{{MKD}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2024-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Bobur Abduholiqov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2024-yil 2-iyun||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/dinamo-osmonida-oq-bulutlar-bobir-abdixoliqovda-birinchi-xet-trik-bobur-arenada-sherlar-bunyodkorda-neftchi-golib-superliga-10-turi-haqida |sarlavha="Dinamo" osmonida "oq bulutlar". Bobir Abdixoliqovda birinchi xet-trik. "Bobur Arena"da "sherlar", "Bunyodkor"da "Neftchi" g'olib - Superliganing 10-turi haqida |sana=3 jun 2024}}</ref> |- !scope="row"|[[Vladimir Jovović]] |{{MNE}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2024-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor ]]||'''4'''–2||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2024-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Abdugʻafur Haydarov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''4'''||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2024-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Xurshid Gʻiyosov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]||'''4'''–3||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2025-yil 3-may||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Dominik Begić]] |{{BIH}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''5'''–0||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2025-yil 20-sentyabr||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Bilolxon Toshmirzayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''3'''||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2026-yil 19-aprel||<ref>{{cite news|url=https://tribuna.uz/news/superliga-bunyodkor-mehmonda-sogdiyonadan-ustun-keldi-1172432/|work=Tribuna.uz|title=Superliga. «Bunyodkor» mehmonda «So‘g‘diyona»dan ustun keldi (videosharh)|date=2026-yil 19-aprel|first=Ikrom|last=Roʻzimurodov|access-date=2026-yil 19-aprel|location=Toshkent}}</ref> |- |} == Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} Quyidagi jadvalda kamida ikkita xet-trik qayd etgan futbolchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni keltirilgan. '''Qalin shrift''' bilan yozilgan futbolchilar hali ham Superligada faol. ''Kursiv'' bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham Superligadan tashqarida faol. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+Superligada bir nechta oʻyinchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni ! scope="col" |№ ! scope="col" |Futbolchi ! scope="col" |Xet-triklar ! scope="col" |Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |{{flagicon|SRB}} '''[[Dragan Ćeran]]''' |8 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Soliyev]] |7 |2009-yil 9-sentyabr |- |3 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Xolmurodov]] |7 |2005-yil 18-iyun |- |4 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |5 |2011-yil 15-iyun |- |5 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |5 |2010-yil 5-avgust |- |6 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shahboz Erkinov]] |4 |2014-yil 12-sentyabr |- |7 ! scope="row" |{{flagicon|TJK}} [[Akmal Xolmatov]] |4 |2013-yil 14-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|NGA}} [[Uche Iheruome]] |4 |2007-yil 25-noyabr |- |9 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]] |3 |2022-yil 7-noyabr |- |10 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Polvonov]] |3 |2019-yil 27-noyabr |- |11 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} '''[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]''' |3 |2016-yil 18-oktyabr |- |12 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]] |3 |2015-yil 18-iyun |- |13 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]] |3 |2014-yil 26-aprel |- |14 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Farhod Tojiyev]] |3 |2013-yil 20-iyun |- |15 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Berdiyev]] |3 |2012-yil 21-noyabr |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Orif Mirzoyev]] |3 |2006-yil 21-oktyabr |- |17 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} ''[[Igor Sergeyev]]'' |2 |2019-yil 21-iyun |- |18 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zohid Abdullayev]] |2 |2017-yil 14-iyul |- |19 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]] |2 |2010-yil 2-oktyabr |- |20 ! scope="row" |{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] |2 |2009-yil 29-iyun |- |21 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilyos Qurbonov]] |2 |2008-yil 30-iyun |- |22 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |2 |2008-yil 17-avgust |- |23 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |2 |2007-yil 6-oktyabr |- |24 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]] |2 |2006-yil 19-avgust |} == Klublar kesimida xet-triklar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Oʻzbekiston Superligasidagi klublar kesimida xet-triklar !scope="col"|№ !scope="col"|Klub !scope="col"|Xet-triklar !scope="col"|Oxirgi xet-trik |- |1 ![[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] |31 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |13 |2018-yil 15-may |- |3 ![[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |13 |2012-yil 21-noyabr |- |4 ![[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |12 |2024-yil 2-iyun |- |5 ![[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |10 |2026-yil 19-aprel |- |6 ![[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] |7 |2022-yil 7-noyabr |- |7 ![[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] |8 |2018-yil 18-iyul |- |8 ![[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] |7 |2025-yil 3-may |- |9 ![[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |5 |2017-yil 14-iyul |- |10 ![[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] |5 |2023-yil 24-aprel |- |11 ![[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] |5 |2018-yil 29-mart |- |12 ![[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] |4 |2016-yil 24-sentyabr |- |13 ![[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] |4 |2025-yil 20-sentyabr |- |14 ![[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] |4 |2024-yil 26-sentyabr |- |15 ![[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |4 |2016-yil 20-iyun |- |16 ![[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]] |2 |2006-yil 10-iyun |- |17 ![[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]] |1 |2005-yil 5-avgust |- |18 ![[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] |1 |2024-yil 1-noyabr |- |19 ![[Qoʻqon 1912]] |1 |2017-yil 22-aprel |} == Qayd etilgan xet-triklar davlatlar kesimida == == Klub oʻtkazib yuborgan xet-triklar == == Galereya == == Yana qarang == * [[Premyer-ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] * [[La Ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] == Izohlar == == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Superligasi}} {{Oʻzbekistonda futbol}} [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari roʻyxati]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi]] [[Turkum:O‘zbekistonda futbolga oid ro‘yxatlar]] [[Turkum:Futbol jamoalarining xet-triklari roʻyxati]] bsccizut82gud6c2wbu2wmgkqex2vjh 5999504 5999496 2026-04-20T12:31:26Z AnvarxonM 75105 /* Klublar kesimida xet-triklar */ 5999504 wikitext text/x-wiki Quyida 1992-yilda liga tashkil etilganidan beri Oʻzbekiston Superligasining bitta oʻyinida uchta yoki undan koʻp gol urgan (xet-trik) futbolchilarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. == Xet-triklar == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! colspan="2" scope="col"|Kalit |- !align="left" scope="row"|Futbolchi <small>(X)</small> |align="left"|Futbolchi ismi (agar mavjud boʻlsa, xet-triklar soni) |- !align="left" scope="row"|'''Qalin''' |align="left"|Xet-trik qayd etgan jamoaning hisobi |- !align="left" scope="row"|<sup>4, 5, 6, 7</sup> |align="left"|Futbolchi toʻrt, besh, olti yoki yettita gol urgan |- !align="left" scope="row"|<sup>D M</sup> |align="left"|Futbolchi gʻolib jamoa tarkibida emas edi (oʻyin durang yoki magʻlubiyat bilan tugagan) |- !align="left" scope="row"|{{dagger|alt=Zaxiradan maydonga tushib, xet-trik qayd etdi}} |align="left"|Zaxiradan maydonga tushgan futbolchi xet-trik qayd etgan. |- !align="left" scope="row"|<sup>P</sup> |align="left"|Futbolchi oʻng oyoq, chap oyoq va boshi bilan bittadan gol urib, [[Xet-trik#Mukammal xet-trik|mukammal xet-trik]] qayd etgan. |} {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Oʻzbekiston Superligasida xet-trik qayd etgan futbolchilar !scope="col"|Futbolchi !scope="col"|Millati !scope="col"|Mezbon jamoa !scope="col"|Natija !scope="col"|Mehmon jamoa !scope="col"|Sana !scope="col" class="unsortable" align="center"|Man. |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 15-mart|| |- !scope="row"|[[Timur Oblaqulov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2004-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Leonid Koshelev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Vladimir Shishelov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''8'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Abduqahhor Marifaliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 13-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||0–'''5'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ilya Kovalenko]] |{{KGZ}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''8'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 30-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||4–'''3'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2004-yil 20-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''4'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2005-yil 19-mart|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 10-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''8'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 11-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Qodirov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 15-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''3'''–1||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2005-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 13-iyun|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''5'''||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2005-yil 1-iyul|| |- !scope="row"|[[Toʻlqin Mirzoyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2005-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Kamoliddin Murzoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 1-aprel|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''4'''–0||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2006-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2006-yil 21-aprel|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Hamidullayev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–3||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 20-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Hamdam Rahmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''6'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2006-yil 24-iyun|| |- !scope="row"|[[Pavel Solomin]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''6'''||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||1–'''9'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''7'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 19-avgust|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 24-avgust|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2–'''8'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2006-yil 23-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2006-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahrom Umarov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 30-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Aleksey Klikunov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2006-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]]<sup>5</sup> |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 21-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''6'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang ]]||2006-yil 11-noyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2007-yil 4-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2007-yil 19-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2007-yil 9-iyun|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2007-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||2007-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''6'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2007-yil 6-dekabr|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2008-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Viktor Karpenko]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||'''7'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2008-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Levan Mdivnishvili]] |{{GEO}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2008-yil 25-iyun|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2008-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Lochinbek Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''3'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 5-iyul|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2008-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Artūras Fomenka]] |{{LIT}}||[[OKMK (futbol klubi)|OTMK]]||'''5'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 23-avgust|| |- !scope="row"|[[Server Jeparov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Marsel Idiatullin]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–1||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]] |{{BRA}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2009-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]]<sup>4</sup> |{{BRA}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2009-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2009-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Yuriy Selix]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2010-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Stevica Ristić]] |{{MKD}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2010-yil 28-iyul|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–1||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2010-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Shomurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–0||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''5'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 18-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 2-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Pavel Smolyachenko]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2011-yil 29-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2011-yil 15-iyun|| |- !scope="row"|[[Muydin Mamazulunov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahodir Pardayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''5'''–2||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Roʻzimboy Ahmedov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2012-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 4-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2012-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 21-noyabr|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor ]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 4-mart|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||1–5||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''7'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Shahzodbek Nurmatov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2013-yil 3-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 8-noyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–2||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2014-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Sardor Rashidov]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Ruslan Kachur]]<sup>4</sup> |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||5–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2014-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''4'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2015-yil 14-mart|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''3'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2015-yil 3-aprel|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2015-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Ulugʻbek Baqoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2015-yil 26-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Taran]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2016-yil 7-may|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2016-yil 14-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''3'''–1||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2016-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Aziz Ibragimov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||1–'''4'''||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2016-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Kenja Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2016-yil 24-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||0–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2016-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Suhrob Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Qoʻqon 1912]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 22-aprel|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Obod (futbol klubi)|Obod]]||1–'''4'''||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 14-iyul|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1–'''5'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2017-yil 19-noyabr|| |- !scope="row"|[[Elguja Grigalashvili]] |{{GEO}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2018-yil 29-mart|| |- !scope="row"|[[Azamat Allaniyozov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2018-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-iyul|| |- !scope="row"|[[Esmaël Gonçalves]] |{{GNB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-avgust|| |- !scope="row"|[[Tiago Bezerra]] |{{BRA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2018-yil 30-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''7'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2019-yil 7-aprel|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2019-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''8'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 21-iyun|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2019-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 27-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''3'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2020-yil 8-mart|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2020-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2021-yil 16-oktyabr||<ref>[https://www.transfermarkt.com/ozbekiston-superligasi/spieltag/wettbewerb/UZ1/plus/?saison_id=2020&spieltag=22 (1.) Pakhtakor Pakhtakor Tashkent 4:2 FC Qizilqum Qizilqum (7.)]</ref> |- !scope="row"|[[Hojimat Erkinov]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||0–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2021-yil 20-noyabr||<ref>[https://championat.asia/news/superliga-lokomotiv-paxtakor-asosiy-tarkiblar-malum-2 Superliga. "Paxtakor" "Lokomotiv"ni yirik hisobda taslim qildi, Erkinovdan xet-trik!]</ref> |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]]<sup>4</sup> |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–2||[[Qoʻqon 1912]]||2022-yil 18-oktyabr||<ref>[https://championat.asia/news/dragan-cheran-superligada-ushbu-mavsumdagi-ilk-pokerni-qayd-etdi Dragan Cheran Superligada ushbu mavsumdagi ilk pokerni qayd etdi]</ref> |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||1–'''4'''||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2022-yil 7-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2023-yil 2-aprel||<ref>{{cite web|title=Metallurg Bekabad 1-3 Pakhtakor Tashkent|url=https://www.pfl.uz/uzb/match/15217|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=4 April 2023|date=2 April 2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !scope="row"|[[Rubin Hebaj]] |{{ALB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2023-yil 24-aprel||<ref>{{cite web|title=ANDIJON 5-0 METALLURG|url=https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=24 April 2023|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529045029/https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf}}</ref> |- !scope="row"|[[Shohruxbek Abdurahmonov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''3'''–2||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2024-yil 30-mart|| |- !scope="row"|[[Ljupcho Doriyev]] |{{MKD}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2024-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Bobur Abduholiqov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2024-yil 2-iyun||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/dinamo-osmonida-oq-bulutlar-bobir-abdixoliqovda-birinchi-xet-trik-bobur-arenada-sherlar-bunyodkorda-neftchi-golib-superliga-10-turi-haqida |sarlavha="Dinamo" osmonida "oq bulutlar". Bobir Abdixoliqovda birinchi xet-trik. "Bobur Arena"da "sherlar", "Bunyodkor"da "Neftchi" g'olib - Superliganing 10-turi haqida |sana=3 jun 2024}}</ref> |- !scope="row"|[[Vladimir Jovović]] |{{MNE}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2024-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor ]]||'''4'''–2||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2024-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Abdugʻafur Haydarov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''4'''||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2024-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Xurshid Gʻiyosov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]||'''4'''–3||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2025-yil 3-may||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Dominik Begić]] |{{BIH}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''5'''–0||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2025-yil 20-sentyabr||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Bilolxon Toshmirzayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''3'''||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2026-yil 19-aprel||<ref>{{cite news|url=https://tribuna.uz/news/superliga-bunyodkor-mehmonda-sogdiyonadan-ustun-keldi-1172432/|work=Tribuna.uz|title=Superliga. «Bunyodkor» mehmonda «So‘g‘diyona»dan ustun keldi (videosharh)|date=2026-yil 19-aprel|first=Ikrom|last=Roʻzimurodov|access-date=2026-yil 19-aprel|location=Toshkent}}</ref> |- |} == Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} Quyidagi jadvalda kamida ikkita xet-trik qayd etgan futbolchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni keltirilgan. '''Qalin shrift''' bilan yozilgan futbolchilar hali ham Superligada faol. ''Kursiv'' bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham Superligadan tashqarida faol. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+Superligada bir nechta oʻyinchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni ! scope="col" |№ ! scope="col" |Futbolchi ! scope="col" |Xet-triklar ! scope="col" |Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |{{flagicon|SRB}} '''[[Dragan Ćeran]]''' |8 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Soliyev]] |7 |2009-yil 9-sentyabr |- |3 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Xolmurodov]] |7 |2005-yil 18-iyun |- |4 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |5 |2011-yil 15-iyun |- |5 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |5 |2010-yil 5-avgust |- |6 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shahboz Erkinov]] |4 |2014-yil 12-sentyabr |- |7 ! scope="row" |{{flagicon|TJK}} [[Akmal Xolmatov]] |4 |2013-yil 14-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|NGA}} [[Uche Iheruome]] |4 |2007-yil 25-noyabr |- |9 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]] |3 |2022-yil 7-noyabr |- |10 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Polvonov]] |3 |2019-yil 27-noyabr |- |11 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} '''[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]''' |3 |2016-yil 18-oktyabr |- |12 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]] |3 |2015-yil 18-iyun |- |13 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]] |3 |2014-yil 26-aprel |- |14 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Farhod Tojiyev]] |3 |2013-yil 20-iyun |- |15 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Berdiyev]] |3 |2012-yil 21-noyabr |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Orif Mirzoyev]] |3 |2006-yil 21-oktyabr |- |17 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} ''[[Igor Sergeyev]]'' |2 |2019-yil 21-iyun |- |18 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zohid Abdullayev]] |2 |2017-yil 14-iyul |- |19 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]] |2 |2010-yil 2-oktyabr |- |20 ! scope="row" |{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] |2 |2009-yil 29-iyun |- |21 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilyos Qurbonov]] |2 |2008-yil 30-iyun |- |22 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |2 |2008-yil 17-avgust |- |23 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |2 |2007-yil 6-oktyabr |- |24 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]] |2 |2006-yil 19-avgust |} == Klublar kesimida xet-triklar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Oʻzbekiston Superligasidagi klublar kesimida xet-triklar !scope="col"|Oʻrin !scope="col"|Klub !scope="col"|Xet-triklar !scope="col"|Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] |31 |2024-yil 6-oktyabr |- | rowspan="2" |2 ! scope="row" |[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] | rowspan="2" |13 |2018-yil 15-may |- ! scope="row" |[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |2012-yil 21-noyabr |- |4 ! scope="row" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |12 |2024-yil 2-iyun |- |5 ! scope="row" |[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |10 |2026-yil 19-aprel |- |6 ! scope="row" |[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] |8 |2018-yil 18-iyul |- | rowspan="2" |7 ! scope="row" |[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] | rowspan="2" |7 |2022-yil 7-noyabr |- ! scope="row" |[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] |2025-yil 3-may |- | rowspan="3" |8 ! scope="row" |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] | rowspan="3" |5 |2017-yil 14-iyul |- ! scope="row" |[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] |2023-yil 24-aprel |- ! scope="row" |[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] |2018-yil 29-mart |- | rowspan="4" |9 ! scope="row" |[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] | rowspan="4" |4 |2016-yil 24-sentyabr |- ! scope="row" |[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] |2025-yil 20-sentyabr |- ! scope="row" |[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] |2024-yil 26-sentyabr |- ! scope="row" |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |2016-yil 20-iyun |- |10 ! scope="row" |[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]] |2 |2006-yil 10-iyun |- | rowspan="3" |11 ! scope="row" |[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]] | rowspan="3" |1 |2005-yil 5-avgust |- ! scope="row" |[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] |2024-yil 1-noyabr |- ! scope="row" |[[Qoʻqon 1912]] |2017-yil 22-aprel |} == Qayd etilgan xet-triklar davlatlar kesimida == == Klub oʻtkazib yuborgan xet-triklar == == Galereya == == Yana qarang == * [[Premyer-ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] * [[La Ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] == Izohlar == == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Superligasi}} {{Oʻzbekistonda futbol}} [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari roʻyxati]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi]] [[Turkum:O‘zbekistonda futbolga oid ro‘yxatlar]] [[Turkum:Futbol jamoalarining xet-triklari roʻyxati]] 7j4qzjai7v7u17w7exym5j0bhjpo6z2 5999671 5999504 2026-04-20T15:16:03Z AnvarxonM 75105 /* Xet-triklar */ 5999671 wikitext text/x-wiki Quyida 1992-yilda liga tashkil etilganidan beri Oʻzbekiston Superligasining bitta oʻyinida uchta yoki undan koʻp gol urgan (xet-trik) futbolchilarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. == Xet-triklar == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! colspan="2" scope="col"|Kalit |- !align="left" scope="row"|Futbolchi <small>(X)</small> |align="left"|Futbolchi ismi (agar mavjud boʻlsa, xet-triklar soni) |- !align="left" scope="row"|'''Qalin''' |align="left"|Xet-trik qayd etgan jamoaning hisobi |- !align="left" scope="row"|<sup>4, 5, 6, 7</sup> |align="left"|Futbolchi toʻrt, besh, olti yoki yettita gol urgan |- !align="left" scope="row"|<sup>D M</sup> |align="left"|Futbolchi gʻolib jamoa tarkibida emas edi (oʻyin durang yoki magʻlubiyat bilan tugagan) |- !align="left" scope="row"|{{dagger|alt=Zaxiradan maydonga tushib, xet-trik qayd etdi}} |align="left"|Zaxiradan maydonga tushgan futbolchi xet-trik qayd etgan. |- !align="left" scope="row"|<sup>P</sup> |align="left"|Futbolchi oʻng oyoq, chap oyoq va boshi bilan bittadan gol urib, [[Xet-trik#Mukammal xet-trik|mukammal xet-trik]] qayd etgan. |} {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Oʻzbekiston Superligasida xet-trik qayd etgan futbolchilar !scope="col"|Futbolchi !scope="col"|Millati !scope="col"|Mezbon jamoa !scope="col"|Natija !scope="col"|Mehmon jamoa !scope="col"|Sana !scope="col" class="unsortable" align="center"|Man. |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 15-mart|| |- !scope="row"|[[Timur Oblaqulov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2004-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Leonid Koshelev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Vladimir Shishelov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''8'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Abduqahhor Marifaliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 13-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||0–'''5'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ilya Kovalenko]] |{{KGZ}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''8'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 30-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||4–'''3'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2004-yil 20-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''4'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2005-yil 19-mart|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 10-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''8'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 11-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Qodirov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 15-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''3'''–1||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2005-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 13-iyun|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''5'''||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2005-yil 1-iyul|| |- !scope="row"|[[Toʻlqin Mirzoyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2005-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Kamoliddin Murzoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 1-aprel|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''4'''–0||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2006-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2006-yil 21-aprel|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Hamidullayev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–3||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 20-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Hamdam Rahmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''6'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2006-yil 24-iyun|| |- !scope="row"|[[Pavel Solomin]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''6'''||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||1–'''9'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''7'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 19-avgust|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 24-avgust|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2–'''8'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2006-yil 23-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2006-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahrom Umarov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 30-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Aleksey Klikunov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2006-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]]<sup>5</sup> |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 21-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''6'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang ]]||2006-yil 11-noyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2007-yil 4-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2007-yil 19-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2007-yil 9-iyun|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2007-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||2007-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''6'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2007-yil 6-dekabr|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2008-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Viktor Karpenko]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||'''7'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2008-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Levan Mdivnishvili]] |{{GEO}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2008-yil 25-iyun|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2008-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Lochinbek Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''3'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 5-iyul|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2008-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Artūras Fomenka]] |{{LIT}}||[[OKMK (futbol klubi)|OTMK]]||'''5'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 23-avgust|| |- !scope="row"|[[Server Jeparov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Marsel Idiatullin]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–1||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]] |{{BRA}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2009-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]]<sup>4</sup> |{{BRA}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2009-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2009-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Yuriy Selix]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2010-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Stevica Ristić]] |{{MKD}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2010-yil 28-iyul|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–1||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2010-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Shomurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–0||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''5'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 18-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 2-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Pavel Smolyachenko]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2011-yil 29-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2011-yil 15-iyun|| |- !scope="row"|[[Muydin Mamazulunov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahodir Pardayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''5'''–2||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Roʻzimboy Ahmedov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2012-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 4-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2012-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 21-noyabr|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor ]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 4-mart|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||1–5||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''7'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Shahzodbek Nurmatov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2013-yil 3-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 8-noyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–2||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2014-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Sardor Rashidov]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Ruslan Kachur]]<sup>4</sup> |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||5–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2014-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''4'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2015-yil 14-mart|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''3'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2015-yil 3-aprel|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2015-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Ulugʻbek Baqoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2015-yil 26-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Taran]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2016-yil 7-may|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2016-yil 14-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''3'''–1||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2016-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Aziz Ibragimov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||1–'''4'''||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2016-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Kenja Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2016-yil 24-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||0–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2016-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Suhrob Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Qoʻqon 1912]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 22-aprel|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Obod (futbol klubi)|Obod]]||1–'''4'''||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 14-iyul|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1–'''5'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2017-yil 19-noyabr|| |- !scope="row"|[[Elguja Grigalashvili]] |{{GEO}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2018-yil 29-mart|| |- !scope="row"|[[Azamat Allaniyozov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2018-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-iyul|| |- !scope="row"|[[Esmaël Gonçalves]] |{{GNB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-avgust|| |- !scope="row"|[[Tiago Bezerra]] |{{BRA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2018-yil 30-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''7'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2019-yil 7-aprel|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2019-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''8'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 21-iyun|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2019-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 27-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''3'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2020-yil 8-mart|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2020-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2021-yil 16-oktyabr||<ref>[https://www.transfermarkt.com/ozbekiston-superligasi/spieltag/wettbewerb/UZ1/plus/?saison_id=2020&spieltag=22 (1.) Pakhtakor Pakhtakor Tashkent 4:2 FC Qizilqum Qizilqum (7.)]</ref> |- !scope="row"|[[Hojimat Erkinov]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||0–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2021-yil 20-noyabr||<ref>[https://championat.asia/news/superliga-lokomotiv-paxtakor-asosiy-tarkiblar-malum-2 Superliga. "Paxtakor" "Lokomotiv"ni yirik hisobda taslim qildi, Erkinovdan xet-trik!]</ref> |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]]<sup>4</sup> |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–2||[[Qoʻqon 1912]]||2022-yil 18-oktyabr||<ref>[https://championat.asia/news/dragan-cheran-superligada-ushbu-mavsumdagi-ilk-pokerni-qayd-etdi Dragan Cheran Superligada ushbu mavsumdagi ilk pokerni qayd etdi]</ref> |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||1–'''4'''||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2022-yil 7-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2023-yil 2-aprel||<ref>{{cite web|title=Metallurg Bekabad 1-3 Pakhtakor Tashkent|url=https://www.pfl.uz/uzb/match/15217|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=4 April 2023|date=2 April 2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !scope="row"|[[Rubin Hebaj]] |{{ALB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2023-yil 24-aprel||<ref>{{cite web|title=ANDIJON 5-0 METALLURG|url=https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=24 April 2023|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529045029/https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf}}</ref> |- !scope="row"|[[Shohruxbek Abdurahmonov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''3'''–2||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2024-yil 30-mart|| |- !scope="row"|[[Ljupcho Doriyev]] |{{MKD}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2024-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Bobur Abduholiqov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2024-yil 2-iyun||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/dinamo-osmonida-oq-bulutlar-bobir-abdixoliqovda-birinchi-xet-trik-bobur-arenada-sherlar-bunyodkorda-neftchi-golib-superliga-10-turi-haqida |sarlavha="Dinamo" osmonida "oq bulutlar". Bobir Abdixoliqovda birinchi xet-trik. "Bobur Arena"da "sherlar", "Bunyodkor"da "Neftchi" g'olib - Superliganing 10-turi haqida |sana=3 jun 2024}}</ref> |- !scope="row"|[[Vladimir Jovović]] |{{MNE}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2024-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor ]]||'''4'''–2||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2024-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Abdugʻafur Haydarov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''4'''||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2024-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Xurshid Gʻiyosov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]||'''4'''–3||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2025-yil 3-may||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Dominik Begić]] |{{BIH}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''5'''–0||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2025-yil 20-sentyabr||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Bilolxon Toshmirzayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''3'''||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2026-yil 19-aprel||<ref>{{cite news|url=https://tribuna.uz/news/superliga-bunyodkor-mehmonda-sogdiyonadan-ustun-keldi-1172432/|work=Tribuna.uz|title=Superliga. «Bunyodkor» mehmonda «So‘g‘diyona»dan ustun keldi (videosharh)|date=2026-yil 19-aprel|first=Ikrom|last=Roʻzimurodov|access-date=2026-yil 19-aprel|location=Toshkent}}</ref> |- |} == Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} Quyidagi jadvalda kamida ikkita xet-trik qayd etgan futbolchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni keltirilgan. '''Qalin shrift''' bilan yozilgan futbolchilar hali ham Superligada faol. ''Kursiv'' bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham Superligadan tashqarida faol. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+Superligada bir nechta oʻyinchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni ! scope="col" |№ ! scope="col" |Futbolchi ! scope="col" |Xet-triklar ! scope="col" |Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |{{flagicon|SRB}} '''[[Dragan Ćeran]]''' |8 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Soliyev]] |7 |2009-yil 9-sentyabr |- |3 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Xolmurodov]] |7 |2005-yil 18-iyun |- |4 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |5 |2011-yil 15-iyun |- |5 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |5 |2010-yil 5-avgust |- |6 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shahboz Erkinov]] |4 |2014-yil 12-sentyabr |- |7 ! scope="row" |{{flagicon|TJK}} [[Akmal Xolmatov]] |4 |2013-yil 14-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|NGA}} [[Uche Iheruome]] |4 |2007-yil 25-noyabr |- |9 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]] |3 |2022-yil 7-noyabr |- |10 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Polvonov]] |3 |2019-yil 27-noyabr |- |11 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} '''[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]''' |3 |2016-yil 18-oktyabr |- |12 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]] |3 |2015-yil 18-iyun |- |13 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]] |3 |2014-yil 26-aprel |- |14 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Farhod Tojiyev]] |3 |2013-yil 20-iyun |- |15 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Berdiyev]] |3 |2012-yil 21-noyabr |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Orif Mirzoyev]] |3 |2006-yil 21-oktyabr |- |17 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} ''[[Igor Sergeyev]]'' |2 |2019-yil 21-iyun |- |18 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zohid Abdullayev]] |2 |2017-yil 14-iyul |- |19 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]] |2 |2010-yil 2-oktyabr |- |20 ! scope="row" |{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] |2 |2009-yil 29-iyun |- |21 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilyos Qurbonov]] |2 |2008-yil 30-iyun |- |22 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |2 |2008-yil 17-avgust |- |23 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |2 |2007-yil 6-oktyabr |- |24 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]] |2 |2006-yil 19-avgust |} == Klublar kesimida xet-triklar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Oʻzbekiston Superligasidagi klublar kesimida xet-triklar !scope="col"|Oʻrin !scope="col"|Klub !scope="col"|Xet-triklar !scope="col"|Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] |31 |2024-yil 6-oktyabr |- | rowspan="2" |2 ! scope="row" |[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] | rowspan="2" |13 |2018-yil 15-may |- ! scope="row" |[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |2012-yil 21-noyabr |- |4 ! scope="row" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |12 |2024-yil 2-iyun |- |5 ! scope="row" |[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |10 |2026-yil 19-aprel |- |6 ! scope="row" |[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] |8 |2018-yil 18-iyul |- | rowspan="2" |7 ! scope="row" |[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] | rowspan="2" |7 |2022-yil 7-noyabr |- ! scope="row" |[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] |2025-yil 3-may |- | rowspan="3" |8 ! scope="row" |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] | rowspan="3" |5 |2017-yil 14-iyul |- ! scope="row" |[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] |2023-yil 24-aprel |- ! scope="row" |[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] |2018-yil 29-mart |- | rowspan="4" |9 ! scope="row" |[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] | rowspan="4" |4 |2016-yil 24-sentyabr |- ! scope="row" |[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] |2025-yil 20-sentyabr |- ! scope="row" |[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] |2024-yil 26-sentyabr |- ! scope="row" |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |2016-yil 20-iyun |- |10 ! scope="row" |[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]] |2 |2006-yil 10-iyun |- | rowspan="3" |11 ! scope="row" |[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]] | rowspan="3" |1 |2005-yil 5-avgust |- ! scope="row" |[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] |2024-yil 1-noyabr |- ! scope="row" |[[Qoʻqon 1912]] |2017-yil 22-aprel |} == Qayd etilgan xet-triklar davlatlar kesimida == == Klub oʻtkazib yuborgan xet-triklar == == Galereya == == Yana qarang == * [[Premyer-ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] * [[La Ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] == Izohlar == == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Superligasi}} {{Oʻzbekistonda futbol}} [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari roʻyxati]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi]] [[Turkum:O‘zbekistonda futbolga oid ro‘yxatlar]] [[Turkum:Futbol jamoalarining xet-triklari roʻyxati]] 0ewx0wuqc1gzrfz7upje7xj6hmiro3v 5999807 5999671 2026-04-21T05:57:41Z AnvarxonM 75105 /* Xet-triklar */ 5999807 wikitext text/x-wiki Quyida 1992-yilda liga tashkil etilganidan beri Oʻzbekiston Superligasining bitta oʻyinida uchta yoki undan koʻp gol urgan (xet-trik) futbolchilarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. == Xet-triklar == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! colspan="2" scope="col"|Kalit |- !align="left" scope="row"|Futbolchi <small>(X)</small> |align="left"|Futbolchi ismi (agar mavjud boʻlsa, xet-triklar soni) |- !align="left" scope="row"|'''Qalin''' |align="left"|Xet-trik qayd etgan jamoaning hisobi |- !align="left" scope="row"|<sup>4, 5, 6, 7</sup> |align="left"|Futbolchi toʻrt, besh, olti yoki yettita gol urgan |- !align="left" scope="row"|<sup>D M</sup> |align="left"|Futbolchi gʻolib jamoa tarkibida emas edi (oʻyin durang yoki magʻlubiyat bilan tugagan) |- !align="left" scope="row"|{{dagger|alt=Zaxiradan maydonga tushib, xet-trik qayd etdi}} |align="left"|Zaxiradan maydonga tushgan futbolchi xet-trik qayd etgan. |- !align="left" scope="row"|<sup>P</sup> |align="left"|Futbolchi oʻng oyoq, chap oyoq va boshi bilan bittadan gol urib, [[Xet-trik#Mukammal xet-trik|mukammal xet-trik]] qayd etgan. |} {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Oʻzbekiston Superligasida xet-trik qayd etgan futbolchilar !scope="col"|Futbolchi !scope="col"|Millati !scope="col"|Mezbon jamoa !scope="col"|Natija !scope="col"|Mehmon jamoa !scope="col"|Sana !scope="col" class="unsortable" align="center"|Man. |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Sobir Xodiyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1992-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]] |{{UZB}}||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||0–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Sinelobov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Nikolay Susskiy]] |{{UZB}}||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1–'''6'''||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1992-yil 15-avgust|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''4'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Gennadiy Skripnik]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Shamsiyev]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''5'''–1||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''7'''–0||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 20-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Xolmirzayev]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||'''3'''–0||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–4||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 7-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–3||[[Qoʻqon 1912|Temiryoʻlchi]]||1992-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Kariy]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Maroqand]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–2||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoychi]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]]||2–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 5-aprel|| |- !scope="row"|[[Mixail Fomin]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Nurafshon]]||'''8'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 2-iyun|| |- !scope="row"|[[Yorjon Yoraliyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–0||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 8-iyun|| |- !scope="row"|[[Vasiliy Drozdenko]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 11-iyun|| |- !scope="row"|[[Azamat Abduraimov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1993-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Farid Xabibulin]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]|||2–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1993-yil 31-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||3–'''6'''||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]||1993-yil 22-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Davlatov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''4'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokot]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''6'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 28-aprel|| |- !scope="row"|[[Aleksandr Xvostunov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1996-yil 12-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Rahmonqulov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''7'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||1996-yil 31-may|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–0||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''5'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1996-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''6'''–0||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 11-avgust|| |- !scope="row"|[[Dilshod Oʻrmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''6'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 16-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Lebedev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 12-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''4'''–3||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||4–'''3'''||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1996-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 15-mart|| |- !scope="row"|[[Timur Oblaqulov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2004-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Leonid Koshelev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Vladimir Shishelov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''8'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Abduqahhor Marifaliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 13-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||0–'''5'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ilya Kovalenko]] |{{KGZ}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''8'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 30-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||4–'''3'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2004-yil 20-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''4'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2005-yil 19-mart|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 10-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''8'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 11-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Qodirov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 15-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''3'''–1||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2005-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 13-iyun|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''5'''||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2005-yil 1-iyul|| |- !scope="row"|[[Toʻlqin Mirzoyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2005-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Kamoliddin Murzoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 1-aprel|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''4'''–0||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2006-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2006-yil 21-aprel|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Hamidullayev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–3||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 20-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Hamdam Rahmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''6'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2006-yil 24-iyun|| |- !scope="row"|[[Pavel Solomin]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''6'''||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||1–'''9'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''7'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 19-avgust|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 24-avgust|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2–'''8'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2006-yil 23-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2006-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahrom Umarov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 30-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Aleksey Klikunov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2006-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]]<sup>5</sup> |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 21-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''6'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang ]]||2006-yil 11-noyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2007-yil 4-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2007-yil 19-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2007-yil 9-iyun|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2007-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||2007-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''6'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2007-yil 6-dekabr|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2008-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Viktor Karpenko]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||'''7'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2008-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Levan Mdivnishvili]] |{{GEO}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2008-yil 25-iyun|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2008-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Lochinbek Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''3'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 5-iyul|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2008-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Artūras Fomenka]] |{{LIT}}||[[OKMK (futbol klubi)|OTMK]]||'''5'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 23-avgust|| |- !scope="row"|[[Server Jeparov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Marsel Idiatullin]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–1||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]] |{{BRA}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2009-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]]<sup>4</sup> |{{BRA}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2009-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2009-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Yuriy Selix]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2010-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Stevica Ristić]] |{{MKD}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2010-yil 28-iyul|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–1||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2010-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Shomurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–0||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''5'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 18-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 2-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Pavel Smolyachenko]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2011-yil 29-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2011-yil 15-iyun|| |- !scope="row"|[[Muydin Mamazulunov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahodir Pardayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''5'''–2||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Roʻzimboy Ahmedov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2012-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 4-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2012-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 21-noyabr|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor ]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 4-mart|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||1–5||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''7'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Shahzodbek Nurmatov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2013-yil 3-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 8-noyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–2||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2014-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Sardor Rashidov]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Ruslan Kachur]]<sup>4</sup> |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||5–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2014-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''4'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2015-yil 14-mart|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''3'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2015-yil 3-aprel|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2015-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Ulugʻbek Baqoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2015-yil 26-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Taran]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2016-yil 7-may|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2016-yil 14-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''3'''–1||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2016-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Aziz Ibragimov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||1–'''4'''||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2016-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Kenja Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2016-yil 24-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||0–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2016-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Suhrob Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Qoʻqon 1912]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 22-aprel|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Obod (futbol klubi)|Obod]]||1–'''4'''||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 14-iyul|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1–'''5'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2017-yil 19-noyabr|| |- !scope="row"|[[Elguja Grigalashvili]] |{{GEO}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2018-yil 29-mart|| |- !scope="row"|[[Azamat Allaniyozov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2018-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-iyul|| |- !scope="row"|[[Esmaël Gonçalves]] |{{GNB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-avgust|| |- !scope="row"|[[Tiago Bezerra]] |{{BRA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2018-yil 30-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''7'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2019-yil 7-aprel|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2019-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''8'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 21-iyun|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2019-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 27-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''3'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2020-yil 8-mart|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2020-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2021-yil 16-oktyabr||<ref>[https://www.transfermarkt.com/ozbekiston-superligasi/spieltag/wettbewerb/UZ1/plus/?saison_id=2020&spieltag=22 (1.) Pakhtakor Pakhtakor Tashkent 4:2 FC Qizilqum Qizilqum (7.)]</ref> |- !scope="row"|[[Hojimat Erkinov]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||0–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2021-yil 20-noyabr||<ref>[https://championat.asia/news/superliga-lokomotiv-paxtakor-asosiy-tarkiblar-malum-2 Superliga. "Paxtakor" "Lokomotiv"ni yirik hisobda taslim qildi, Erkinovdan xet-trik!]</ref> |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]]<sup>4</sup> |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–2||[[Qoʻqon 1912]]||2022-yil 18-oktyabr||<ref>[https://championat.asia/news/dragan-cheran-superligada-ushbu-mavsumdagi-ilk-pokerni-qayd-etdi Dragan Cheran Superligada ushbu mavsumdagi ilk pokerni qayd etdi]</ref> |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||1–'''4'''||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2022-yil 7-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2023-yil 2-aprel||<ref>{{cite web|title=Metallurg Bekabad 1-3 Pakhtakor Tashkent|url=https://www.pfl.uz/uzb/match/15217|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=4 April 2023|date=2 April 2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !scope="row"|[[Rubin Hebaj]] |{{ALB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2023-yil 24-aprel||<ref>{{cite web|title=ANDIJON 5-0 METALLURG|url=https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=24 April 2023|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529045029/https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf}}</ref> |- !scope="row"|[[Shohruxbek Abdurahmonov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''3'''–2||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2024-yil 30-mart|| |- !scope="row"|[[Ljupcho Doriyev]] |{{MKD}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2024-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Bobur Abduholiqov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2024-yil 2-iyun||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/dinamo-osmonida-oq-bulutlar-bobir-abdixoliqovda-birinchi-xet-trik-bobur-arenada-sherlar-bunyodkorda-neftchi-golib-superliga-10-turi-haqida |sarlavha="Dinamo" osmonida "oq bulutlar". Bobir Abdixoliqovda birinchi xet-trik. "Bobur Arena"da "sherlar", "Bunyodkor"da "Neftchi" g'olib - Superliganing 10-turi haqida |sana=3 jun 2024}}</ref> |- !scope="row"|[[Vladimir Jovović]] |{{MNE}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2024-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor ]]||'''4'''–2||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2024-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Abdugʻafur Haydarov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''4'''||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2024-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Xurshid Gʻiyosov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]||'''4'''–3||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2025-yil 3-may||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Dominik Begić]] |{{BIH}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''5'''–0||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2025-yil 20-sentyabr||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Bilolxon Toshmirzayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''3'''||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2026-yil 19-aprel||<ref>{{cite news|url=https://tribuna.uz/news/superliga-bunyodkor-mehmonda-sogdiyonadan-ustun-keldi-1172432/|work=Tribuna.uz|title=Superliga. «Bunyodkor» mehmonda «So‘g‘diyona»dan ustun keldi (videosharh)|date=2026-yil 19-aprel|first=Ikrom|last=Roʻzimurodov|access-date=2026-yil 19-aprel|location=Toshkent}}</ref> |- |} == Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} Quyidagi jadvalda kamida ikkita xet-trik qayd etgan futbolchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni keltirilgan. '''Qalin shrift''' bilan yozilgan futbolchilar hali ham Superligada faol. ''Kursiv'' bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham Superligadan tashqarida faol. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+Superligada bir nechta oʻyinchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni ! scope="col" |№ ! scope="col" |Futbolchi ! scope="col" |Xet-triklar ! scope="col" |Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |{{flagicon|SRB}} '''[[Dragan Ćeran]]''' |8 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Soliyev]] |7 |2009-yil 9-sentyabr |- |3 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Xolmurodov]] |7 |2005-yil 18-iyun |- |4 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |5 |2011-yil 15-iyun |- |5 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |5 |2010-yil 5-avgust |- |6 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shahboz Erkinov]] |4 |2014-yil 12-sentyabr |- |7 ! scope="row" |{{flagicon|TJK}} [[Akmal Xolmatov]] |4 |2013-yil 14-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|NGA}} [[Uche Iheruome]] |4 |2007-yil 25-noyabr |- |9 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]] |3 |2022-yil 7-noyabr |- |10 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Polvonov]] |3 |2019-yil 27-noyabr |- |11 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} '''[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]''' |3 |2016-yil 18-oktyabr |- |12 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]] |3 |2015-yil 18-iyun |- |13 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]] |3 |2014-yil 26-aprel |- |14 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Farhod Tojiyev]] |3 |2013-yil 20-iyun |- |15 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Berdiyev]] |3 |2012-yil 21-noyabr |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Orif Mirzoyev]] |3 |2006-yil 21-oktyabr |- |17 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} ''[[Igor Sergeyev]]'' |2 |2019-yil 21-iyun |- |18 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zohid Abdullayev]] |2 |2017-yil 14-iyul |- |19 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]] |2 |2010-yil 2-oktyabr |- |20 ! scope="row" |{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] |2 |2009-yil 29-iyun |- |21 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilyos Qurbonov]] |2 |2008-yil 30-iyun |- |22 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |2 |2008-yil 17-avgust |- |23 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |2 |2007-yil 6-oktyabr |- |24 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]] |2 |2006-yil 19-avgust |} == Klublar kesimida xet-triklar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Oʻzbekiston Superligasidagi klublar kesimida xet-triklar !scope="col"|Oʻrin !scope="col"|Klub !scope="col"|Xet-triklar !scope="col"|Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] |31 |2024-yil 6-oktyabr |- | rowspan="2" |2 ! scope="row" |[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] | rowspan="2" |13 |2018-yil 15-may |- ! scope="row" |[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |2012-yil 21-noyabr |- |4 ! scope="row" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |12 |2024-yil 2-iyun |- |5 ! scope="row" |[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |10 |2026-yil 19-aprel |- |6 ! scope="row" |[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] |8 |2018-yil 18-iyul |- | rowspan="2" |7 ! scope="row" |[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] | rowspan="2" |7 |2022-yil 7-noyabr |- ! scope="row" |[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] |2025-yil 3-may |- | rowspan="3" |8 ! scope="row" |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] | rowspan="3" |5 |2017-yil 14-iyul |- ! scope="row" |[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] |2023-yil 24-aprel |- ! scope="row" |[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] |2018-yil 29-mart |- | rowspan="4" |9 ! scope="row" |[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] | rowspan="4" |4 |2016-yil 24-sentyabr |- ! scope="row" |[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] |2025-yil 20-sentyabr |- ! scope="row" |[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] |2024-yil 26-sentyabr |- ! scope="row" |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |2016-yil 20-iyun |- |10 ! scope="row" |[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]] |2 |2006-yil 10-iyun |- | rowspan="3" |11 ! scope="row" |[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]] | rowspan="3" |1 |2005-yil 5-avgust |- ! scope="row" |[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] |2024-yil 1-noyabr |- ! scope="row" |[[Qoʻqon 1912]] |2017-yil 22-aprel |} == Qayd etilgan xet-triklar davlatlar kesimida == == Klub oʻtkazib yuborgan xet-triklar == == Galereya == == Yana qarang == * [[Premyer-ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] * [[La Ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] == Izohlar == == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Superligasi}} {{Oʻzbekistonda futbol}} [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari roʻyxati]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi]] [[Turkum:O‘zbekistonda futbolga oid ro‘yxatlar]] [[Turkum:Futbol jamoalarining xet-triklari roʻyxati]] 3bl17gwkrghtr7oy9o6wxmc2x3xqpbg 5999809 5999807 2026-04-21T06:00:13Z AnvarxonM 75105 /* Xet-triklar */ 5999809 wikitext text/x-wiki Quyida 1992-yilda liga tashkil etilganidan beri Oʻzbekiston Superligasining bitta oʻyinida uchta yoki undan koʻp gol urgan (xet-trik) futbolchilarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. == Xet-triklar == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! colspan="2" scope="col"|Kalit |- !align="left" scope="row"|Futbolchi <small>(X)</small> |align="left"|Futbolchi ismi (agar mavjud boʻlsa, xet-triklar soni) |- !align="left" scope="row"|'''Qalin''' |align="left"|Xet-trik qayd etgan jamoaning hisobi |- !align="left" scope="row"|<sup>4, 5, 6, 7</sup> |align="left"|Futbolchi toʻrt, besh, olti yoki yettita gol urgan |- !align="left" scope="row"|<sup>D M</sup> |align="left"|Futbolchi gʻolib jamoa tarkibida emas edi (oʻyin durang yoki magʻlubiyat bilan tugagan) |- !align="left" scope="row"|{{dagger|alt=Zaxiradan maydonga tushib, xet-trik qayd etdi}} |align="left"|Zaxiradan maydonga tushgan futbolchi xet-trik qayd etgan. |- !align="left" scope="row"|<sup>P</sup> |align="left"|Futbolchi oʻng oyoq, chap oyoq va boshi bilan bittadan gol urib, [[Xet-trik#Mukammal xet-trik|mukammal xet-trik]] qayd etgan. |} {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Oʻzbekiston Superligasida xet-trik qayd etgan futbolchilar !scope="col"|Futbolchi !scope="col"|Millati !scope="col"|Mezbon jamoa !scope="col"|Natija !scope="col"|Mehmon jamoa !scope="col"|Sana !scope="col" class="unsortable" align="center"|Man. |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Sobir Xodiyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1992-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]] |{{UZB}}||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||0–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Sinelobov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Nikolay Susskiy]] |{{UZB}}||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1–'''6'''||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1992-yil 15-avgust|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''4'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Gennadiy Skripnik]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Shamsiyev]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''5'''–1||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''7'''–0||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 20-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Xolmirzayev]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||'''3'''–0||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–4||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 7-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–3||[[Qoʻqon 1912|Temiryoʻlchi]]||1992-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Kariy]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Maroqand]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–2||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoychi]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]]||2–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 5-aprel|| |- !scope="row"|[[Mixail Fomin]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Nurafshon]]||'''8'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 2-iyun|| |- !scope="row"|[[Yorjon Yoraliyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–0||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 8-iyun|| |- !scope="row"|[[Vasiliy Drozdenko]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 11-iyun|| |- !scope="row"|[[Azamat Abduraimov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1993-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Farid Xabibulin]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]|||2–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1993-yil 31-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||3–'''6'''||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]||1993-yil 22-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Davlatov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''4'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokot]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''6'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 28-aprel|| |- !scope="row"|[[Aleksandr Xvostunov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1996-yil 12-may|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Rahmonqulov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''7'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||1996-yil 31-may|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–0||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''5'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1996-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''6'''–0||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 11-avgust|| |- !scope="row"|[[Dilshod Oʻrmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''6'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 16-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Lebedev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 12-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''4'''–3||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||4–'''3'''||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1996-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 15-mart|| |- !scope="row"|[[Timur Oblaqulov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2004-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Leonid Koshelev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Vladimir Shishelov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''8'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Abduqahhor Marifaliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 13-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||0–'''5'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ilya Kovalenko]] |{{KGZ}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''8'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 30-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||4–'''3'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2004-yil 20-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''4'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2005-yil 19-mart|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 10-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''8'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 11-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Qodirov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 15-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''3'''–1||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2005-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 13-iyun|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''5'''||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2005-yil 1-iyul|| |- !scope="row"|[[Toʻlqin Mirzoyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2005-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Kamoliddin Murzoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 1-aprel|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''4'''–0||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2006-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2006-yil 21-aprel|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Hamidullayev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–3||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 20-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Hamdam Rahmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''6'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2006-yil 24-iyun|| |- !scope="row"|[[Pavel Solomin]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''6'''||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||1–'''9'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''7'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 19-avgust|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 24-avgust|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2–'''8'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2006-yil 23-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2006-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahrom Umarov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 30-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Aleksey Klikunov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2006-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]]<sup>5</sup> |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 21-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''6'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang ]]||2006-yil 11-noyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2007-yil 4-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2007-yil 19-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2007-yil 9-iyun|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2007-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||2007-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''6'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2007-yil 6-dekabr|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2008-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Viktor Karpenko]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||'''7'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2008-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Levan Mdivnishvili]] |{{GEO}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2008-yil 25-iyun|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2008-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Lochinbek Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''3'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 5-iyul|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2008-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Artūras Fomenka]] |{{LIT}}||[[OKMK (futbol klubi)|OTMK]]||'''5'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 23-avgust|| |- !scope="row"|[[Server Jeparov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Marsel Idiatullin]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–1||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]] |{{BRA}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2009-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]]<sup>4</sup> |{{BRA}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2009-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2009-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Yuriy Selix]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2010-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Stevica Ristić]] |{{MKD}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2010-yil 28-iyul|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–1||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2010-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Shomurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–0||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''5'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 18-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 2-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Pavel Smolyachenko]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2011-yil 29-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2011-yil 15-iyun|| |- !scope="row"|[[Muydin Mamazulunov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahodir Pardayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''5'''–2||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Roʻzimboy Ahmedov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2012-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 4-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2012-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 21-noyabr|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor ]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 4-mart|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||1–5||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''7'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Shahzodbek Nurmatov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2013-yil 3-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 8-noyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–2||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2014-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Sardor Rashidov]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Ruslan Kachur]]<sup>4</sup> |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||5–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2014-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''4'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2015-yil 14-mart|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''3'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2015-yil 3-aprel|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2015-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Ulugʻbek Baqoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2015-yil 26-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Taran]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2016-yil 7-may|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2016-yil 14-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''3'''–1||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2016-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Aziz Ibragimov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||1–'''4'''||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2016-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Kenja Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2016-yil 24-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||0–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2016-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Suhrob Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Qoʻqon 1912]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 22-aprel|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Obod (futbol klubi)|Obod]]||1–'''4'''||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 14-iyul|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1–'''5'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2017-yil 19-noyabr|| |- !scope="row"|[[Elguja Grigalashvili]] |{{GEO}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2018-yil 29-mart|| |- !scope="row"|[[Azamat Allaniyozov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2018-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-iyul|| |- !scope="row"|[[Esmaël Gonçalves]] |{{GNB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-avgust|| |- !scope="row"|[[Tiago Bezerra]] |{{BRA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2018-yil 30-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''7'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2019-yil 7-aprel|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2019-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''8'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 21-iyun|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2019-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 27-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''3'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2020-yil 8-mart|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2020-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2021-yil 16-oktyabr||<ref>[https://www.transfermarkt.com/ozbekiston-superligasi/spieltag/wettbewerb/UZ1/plus/?saison_id=2020&spieltag=22 (1.) Pakhtakor Pakhtakor Tashkent 4:2 FC Qizilqum Qizilqum (7.)]</ref> |- !scope="row"|[[Hojimat Erkinov]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||0–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2021-yil 20-noyabr||<ref>[https://championat.asia/news/superliga-lokomotiv-paxtakor-asosiy-tarkiblar-malum-2 Superliga. "Paxtakor" "Lokomotiv"ni yirik hisobda taslim qildi, Erkinovdan xet-trik!]</ref> |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]]<sup>4</sup> |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–2||[[Qoʻqon 1912]]||2022-yil 18-oktyabr||<ref>[https://championat.asia/news/dragan-cheran-superligada-ushbu-mavsumdagi-ilk-pokerni-qayd-etdi Dragan Cheran Superligada ushbu mavsumdagi ilk pokerni qayd etdi]</ref> |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||1–'''4'''||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2022-yil 7-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2023-yil 2-aprel||<ref>{{cite web|title=Metallurg Bekabad 1-3 Pakhtakor Tashkent|url=https://www.pfl.uz/uzb/match/15217|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=4 April 2023|date=2 April 2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !scope="row"|[[Rubin Hebaj]] |{{ALB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2023-yil 24-aprel||<ref>{{cite web|title=ANDIJON 5-0 METALLURG|url=https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=24 April 2023|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529045029/https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf}}</ref> |- !scope="row"|[[Shohruxbek Abdurahmonov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''3'''–2||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2024-yil 30-mart|| |- !scope="row"|[[Ljupcho Doriyev]] |{{MKD}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2024-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Bobur Abduholiqov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2024-yil 2-iyun||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/dinamo-osmonida-oq-bulutlar-bobir-abdixoliqovda-birinchi-xet-trik-bobur-arenada-sherlar-bunyodkorda-neftchi-golib-superliga-10-turi-haqida |sarlavha="Dinamo" osmonida "oq bulutlar". Bobir Abdixoliqovda birinchi xet-trik. "Bobur Arena"da "sherlar", "Bunyodkor"da "Neftchi" g'olib - Superliganing 10-turi haqida |sana=3 jun 2024}}</ref> |- !scope="row"|[[Vladimir Jovović]] |{{MNE}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2024-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor ]]||'''4'''–2||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2024-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Abdugʻafur Haydarov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''4'''||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2024-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Xurshid Gʻiyosov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]||'''4'''–3||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2025-yil 3-may||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Dominik Begić]] |{{BIH}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''5'''–0||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2025-yil 20-sentyabr||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Bilolxon Toshmirzayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''3'''||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2026-yil 19-aprel||<ref>{{cite news|url=https://tribuna.uz/news/superliga-bunyodkor-mehmonda-sogdiyonadan-ustun-keldi-1172432/|work=Tribuna.uz|title=Superliga. «Bunyodkor» mehmonda «So‘g‘diyona»dan ustun keldi (videosharh)|date=2026-yil 19-aprel|first=Ikrom|last=Roʻzimurodov|access-date=2026-yil 19-aprel|location=Toshkent}}</ref> |- |} == Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} Quyidagi jadvalda kamida ikkita xet-trik qayd etgan futbolchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni keltirilgan. '''Qalin shrift''' bilan yozilgan futbolchilar hali ham Superligada faol. ''Kursiv'' bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham Superligadan tashqarida faol. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+Superligada bir nechta oʻyinchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni ! scope="col" |№ ! scope="col" |Futbolchi ! scope="col" |Xet-triklar ! scope="col" |Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |{{flagicon|SRB}} '''[[Dragan Ćeran]]''' |8 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Soliyev]] |7 |2009-yil 9-sentyabr |- |3 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Xolmurodov]] |7 |2005-yil 18-iyun |- |4 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |5 |2011-yil 15-iyun |- |5 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |5 |2010-yil 5-avgust |- |6 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shahboz Erkinov]] |4 |2014-yil 12-sentyabr |- |7 ! scope="row" |{{flagicon|TJK}} [[Akmal Xolmatov]] |4 |2013-yil 14-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|NGA}} [[Uche Iheruome]] |4 |2007-yil 25-noyabr |- |9 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]] |3 |2022-yil 7-noyabr |- |10 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Polvonov]] |3 |2019-yil 27-noyabr |- |11 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} '''[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]''' |3 |2016-yil 18-oktyabr |- |12 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]] |3 |2015-yil 18-iyun |- |13 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]] |3 |2014-yil 26-aprel |- |14 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Farhod Tojiyev]] |3 |2013-yil 20-iyun |- |15 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Berdiyev]] |3 |2012-yil 21-noyabr |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Orif Mirzoyev]] |3 |2006-yil 21-oktyabr |- |17 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} ''[[Igor Sergeyev]]'' |2 |2019-yil 21-iyun |- |18 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zohid Abdullayev]] |2 |2017-yil 14-iyul |- |19 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]] |2 |2010-yil 2-oktyabr |- |20 ! scope="row" |{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] |2 |2009-yil 29-iyun |- |21 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilyos Qurbonov]] |2 |2008-yil 30-iyun |- |22 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |2 |2008-yil 17-avgust |- |23 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |2 |2007-yil 6-oktyabr |- |24 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]] |2 |2006-yil 19-avgust |} == Klublar kesimida xet-triklar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Oʻzbekiston Superligasidagi klublar kesimida xet-triklar !scope="col"|Oʻrin !scope="col"|Klub !scope="col"|Xet-triklar !scope="col"|Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] |31 |2024-yil 6-oktyabr |- | rowspan="2" |2 ! scope="row" |[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] | rowspan="2" |13 |2018-yil 15-may |- ! scope="row" |[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |2012-yil 21-noyabr |- |4 ! scope="row" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |12 |2024-yil 2-iyun |- |5 ! scope="row" |[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |10 |2026-yil 19-aprel |- |6 ! scope="row" |[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] |8 |2018-yil 18-iyul |- | rowspan="2" |7 ! scope="row" |[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] | rowspan="2" |7 |2022-yil 7-noyabr |- ! scope="row" |[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] |2025-yil 3-may |- | rowspan="3" |8 ! scope="row" |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] | rowspan="3" |5 |2017-yil 14-iyul |- ! scope="row" |[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] |2023-yil 24-aprel |- ! scope="row" |[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] |2018-yil 29-mart |- | rowspan="4" |9 ! scope="row" |[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] | rowspan="4" |4 |2016-yil 24-sentyabr |- ! scope="row" |[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] |2025-yil 20-sentyabr |- ! scope="row" |[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] |2024-yil 26-sentyabr |- ! scope="row" |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |2016-yil 20-iyun |- |10 ! scope="row" |[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]] |2 |2006-yil 10-iyun |- | rowspan="3" |11 ! scope="row" |[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]] | rowspan="3" |1 |2005-yil 5-avgust |- ! scope="row" |[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] |2024-yil 1-noyabr |- ! scope="row" |[[Qoʻqon 1912]] |2017-yil 22-aprel |} == Qayd etilgan xet-triklar davlatlar kesimida == == Klub oʻtkazib yuborgan xet-triklar == == Galereya == == Yana qarang == * [[Premyer-ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] * [[La Ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] == Izohlar == == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Superligasi}} {{Oʻzbekistonda futbol}} [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari roʻyxati]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi]] [[Turkum:O‘zbekistonda futbolga oid ro‘yxatlar]] [[Turkum:Futbol jamoalarining xet-triklari roʻyxati]] p28ojyu7kjhgiej9bw6qbsx0fsah769 5999812 5999809 2026-04-21T06:20:27Z AnvarxonM 75105 /* Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar */ 5999812 wikitext text/x-wiki Quyida 1992-yilda liga tashkil etilganidan beri Oʻzbekiston Superligasining bitta oʻyinida uchta yoki undan koʻp gol urgan (xet-trik) futbolchilarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. == Xet-triklar == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! colspan="2" scope="col"|Kalit |- !align="left" scope="row"|Futbolchi <small>(X)</small> |align="left"|Futbolchi ismi (agar mavjud boʻlsa, xet-triklar soni) |- !align="left" scope="row"|'''Qalin''' |align="left"|Xet-trik qayd etgan jamoaning hisobi |- !align="left" scope="row"|<sup>4, 5, 6, 7</sup> |align="left"|Futbolchi toʻrt, besh, olti yoki yettita gol urgan |- !align="left" scope="row"|<sup>D M</sup> |align="left"|Futbolchi gʻolib jamoa tarkibida emas edi (oʻyin durang yoki magʻlubiyat bilan tugagan) |- !align="left" scope="row"|{{dagger|alt=Zaxiradan maydonga tushib, xet-trik qayd etdi}} |align="left"|Zaxiradan maydonga tushgan futbolchi xet-trik qayd etgan. |- !align="left" scope="row"|<sup>P</sup> |align="left"|Futbolchi oʻng oyoq, chap oyoq va boshi bilan bittadan gol urib, [[Xet-trik#Mukammal xet-trik|mukammal xet-trik]] qayd etgan. |} {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Oʻzbekiston Superligasida xet-trik qayd etgan futbolchilar !scope="col"|Futbolchi !scope="col"|Millati !scope="col"|Mezbon jamoa !scope="col"|Natija !scope="col"|Mehmon jamoa !scope="col"|Sana !scope="col" class="unsortable" align="center"|Man. |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Sobir Xodiyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1992-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]] |{{UZB}}||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||0–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Sinelobov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Nikolay Susskiy]] |{{UZB}}||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1–'''6'''||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1992-yil 15-avgust|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''4'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Gennadiy Skripnik]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Shamsiyev]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''5'''–1||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''7'''–0||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 20-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Xolmirzayev]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||'''3'''–0||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–4||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 7-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–3||[[Qoʻqon 1912|Temiryoʻlchi]]||1992-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Kariy]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Maroqand]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–2||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoychi]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]]||2–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 5-aprel|| |- !scope="row"|[[Mixail Fomin]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Nurafshon]]||'''8'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 2-iyun|| |- !scope="row"|[[Yorjon Yoraliyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–0||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 8-iyun|| |- !scope="row"|[[Vasiliy Drozdenko]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 11-iyun|| |- !scope="row"|[[Azamat Abduraimov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1993-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Farid Xabibulin]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]|||2–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1993-yil 31-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||3–'''6'''||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]||1993-yil 22-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Davlatov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''4'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokot]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''6'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 28-aprel|| |- !scope="row"|[[Aleksandr Xvostunov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1996-yil 12-may|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Rahmonqulov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''7'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||1996-yil 31-may|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–0||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''5'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1996-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''6'''–0||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 11-avgust|| |- !scope="row"|[[Dilshod Oʻrmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''6'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 16-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Lebedev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 12-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''4'''–3||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||4–'''3'''||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1996-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 15-mart|| |- !scope="row"|[[Timur Oblaqulov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2004-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Leonid Koshelev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Vladimir Shishelov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''8'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Abduqahhor Marifaliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 13-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||0–'''5'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ilya Kovalenko]] |{{KGZ}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''8'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 30-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||4–'''3'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2004-yil 20-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''4'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2005-yil 19-mart|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 10-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''8'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 11-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Qodirov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 15-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''3'''–1||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2005-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 13-iyun|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''5'''||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2005-yil 1-iyul|| |- !scope="row"|[[Toʻlqin Mirzoyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2005-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Kamoliddin Murzoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 1-aprel|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''4'''–0||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2006-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2006-yil 21-aprel|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Hamidullayev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–3||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 20-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Hamdam Rahmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''6'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2006-yil 24-iyun|| |- !scope="row"|[[Pavel Solomin]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''6'''||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||1–'''9'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''7'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 19-avgust|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 24-avgust|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2–'''8'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2006-yil 23-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2006-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahrom Umarov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 30-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Aleksey Klikunov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2006-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]]<sup>5</sup> |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 21-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''6'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang ]]||2006-yil 11-noyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2007-yil 4-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2007-yil 19-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2007-yil 9-iyun|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2007-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||2007-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''6'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2007-yil 6-dekabr|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2008-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Viktor Karpenko]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||'''7'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2008-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Levan Mdivnishvili]] |{{GEO}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2008-yil 25-iyun|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2008-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Lochinbek Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''3'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 5-iyul|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2008-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Artūras Fomenka]] |{{LIT}}||[[OKMK (futbol klubi)|OTMK]]||'''5'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 23-avgust|| |- !scope="row"|[[Server Jeparov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Marsel Idiatullin]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–1||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]] |{{BRA}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2009-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]]<sup>4</sup> |{{BRA}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2009-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2009-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Yuriy Selix]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2010-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Stevica Ristić]] |{{MKD}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2010-yil 28-iyul|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–1||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2010-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Shomurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–0||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''5'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 18-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 2-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Pavel Smolyachenko]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2011-yil 29-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2011-yil 15-iyun|| |- !scope="row"|[[Muydin Mamazulunov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahodir Pardayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''5'''–2||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Roʻzimboy Ahmedov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2012-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 4-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2012-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 21-noyabr|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor ]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 4-mart|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||1–5||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''7'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Shahzodbek Nurmatov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2013-yil 3-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 8-noyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–2||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2014-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Sardor Rashidov]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Ruslan Kachur]]<sup>4</sup> |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||5–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2014-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''4'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2015-yil 14-mart|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''3'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2015-yil 3-aprel|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2015-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Ulugʻbek Baqoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2015-yil 26-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Taran]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2016-yil 7-may|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2016-yil 14-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''3'''–1||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2016-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Aziz Ibragimov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||1–'''4'''||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2016-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Kenja Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2016-yil 24-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||0–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2016-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Suhrob Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Qoʻqon 1912]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 22-aprel|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Obod (futbol klubi)|Obod]]||1–'''4'''||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 14-iyul|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1–'''5'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2017-yil 19-noyabr|| |- !scope="row"|[[Elguja Grigalashvili]] |{{GEO}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2018-yil 29-mart|| |- !scope="row"|[[Azamat Allaniyozov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2018-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-iyul|| |- !scope="row"|[[Esmaël Gonçalves]] |{{GNB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-avgust|| |- !scope="row"|[[Tiago Bezerra]] |{{BRA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2018-yil 30-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''7'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2019-yil 7-aprel|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2019-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''8'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 21-iyun|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2019-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 27-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''3'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2020-yil 8-mart|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2020-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2021-yil 16-oktyabr||<ref>[https://www.transfermarkt.com/ozbekiston-superligasi/spieltag/wettbewerb/UZ1/plus/?saison_id=2020&spieltag=22 (1.) Pakhtakor Pakhtakor Tashkent 4:2 FC Qizilqum Qizilqum (7.)]</ref> |- !scope="row"|[[Hojimat Erkinov]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||0–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2021-yil 20-noyabr||<ref>[https://championat.asia/news/superliga-lokomotiv-paxtakor-asosiy-tarkiblar-malum-2 Superliga. "Paxtakor" "Lokomotiv"ni yirik hisobda taslim qildi, Erkinovdan xet-trik!]</ref> |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]]<sup>4</sup> |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–2||[[Qoʻqon 1912]]||2022-yil 18-oktyabr||<ref>[https://championat.asia/news/dragan-cheran-superligada-ushbu-mavsumdagi-ilk-pokerni-qayd-etdi Dragan Cheran Superligada ushbu mavsumdagi ilk pokerni qayd etdi]</ref> |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||1–'''4'''||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2022-yil 7-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2023-yil 2-aprel||<ref>{{cite web|title=Metallurg Bekabad 1-3 Pakhtakor Tashkent|url=https://www.pfl.uz/uzb/match/15217|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=4 April 2023|date=2 April 2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !scope="row"|[[Rubin Hebaj]] |{{ALB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2023-yil 24-aprel||<ref>{{cite web|title=ANDIJON 5-0 METALLURG|url=https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=24 April 2023|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529045029/https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf}}</ref> |- !scope="row"|[[Shohruxbek Abdurahmonov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''3'''–2||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2024-yil 30-mart|| |- !scope="row"|[[Ljupcho Doriyev]] |{{MKD}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2024-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Bobur Abduholiqov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2024-yil 2-iyun||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/dinamo-osmonida-oq-bulutlar-bobir-abdixoliqovda-birinchi-xet-trik-bobur-arenada-sherlar-bunyodkorda-neftchi-golib-superliga-10-turi-haqida |sarlavha="Dinamo" osmonida "oq bulutlar". Bobir Abdixoliqovda birinchi xet-trik. "Bobur Arena"da "sherlar", "Bunyodkor"da "Neftchi" g'olib - Superliganing 10-turi haqida |sana=3 jun 2024}}</ref> |- !scope="row"|[[Vladimir Jovović]] |{{MNE}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2024-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor ]]||'''4'''–2||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2024-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Abdugʻafur Haydarov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''4'''||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2024-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Xurshid Gʻiyosov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]||'''4'''–3||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2025-yil 3-may||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Dominik Begić]] |{{BIH}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''5'''–0||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2025-yil 20-sentyabr||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Bilolxon Toshmirzayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''3'''||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2026-yil 19-aprel||<ref>{{cite news|url=https://tribuna.uz/news/superliga-bunyodkor-mehmonda-sogdiyonadan-ustun-keldi-1172432/|work=Tribuna.uz|title=Superliga. «Bunyodkor» mehmonda «So‘g‘diyona»dan ustun keldi (videosharh)|date=2026-yil 19-aprel|first=Ikrom|last=Roʻzimurodov|access-date=2026-yil 19-aprel|location=Toshkent}}</ref> |- |} == Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} Quyidagi jadvalda kamida ikkita xet-trik qayd etgan futbolchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni keltirilgan. '''Qalin shrift''' bilan yozilgan futbolchilar hali ham Superligada faol. ''Kursiv'' bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham Superligadan tashqarida faol. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+Superligada bir nechta oʻyinchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni ! scope="col" |№ ! scope="col" |Futbolchi ! scope="col" |Xet-triklar ! scope="col" |Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |{{flagicon|SRB}} '''[[Dragan Ćeran]]''' |8 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Soliyev]] |7 |2009-yil 9-sentyabr |- |3 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Xolmurodov]] |7 |2005-yil 18-iyun |- |4 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |5 |2011-yil 15-iyun |- |5 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |5 |2010-yil 5-avgust |- | !{{flagicon|UZB}} [[Oleg Shatskix]] |5 |1996-yil 28-oktyabr |- |6 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shahboz Erkinov]] |4 |2014-yil 12-sentyabr |- |7 ! scope="row" |{{flagicon|TJK}} [[Akmal Xolmatov]] |4 |2013-yil 14-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|NGA}} [[Uche Iheruome]] |4 |2007-yil 25-noyabr |- | !{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Maqsudov]] |4 |1993-yil 2-iyun |- |9 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]] |3 |2022-yil 7-noyabr |- |10 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Polvonov]] |3 |2019-yil 27-noyabr |- |11 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} '''[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]''' |3 |2016-yil 18-oktyabr |- |12 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]] |3 |2015-yil 18-iyun |- |13 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]] |3 |2014-yil 26-aprel |- |14 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Farhod Tojiyev]] |3 |2013-yil 20-iyun |- |15 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Berdiyev]] |3 |2012-yil 21-noyabr |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Orif Mirzoyev]] |3 |2006-yil 21-oktyabr |- | !{{flagicon|UZB}} [[Jaʼfar Irismetov]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- | !{{flagicon|UZB}} [[Oydinbek Aliyev]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |17 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} ''[[Igor Sergeyev]]'' |2 |2019-yil 21-iyun |- |18 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zohid Abdullayev]] |2 |2017-yil 14-iyul |- |19 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]] |2 |2010-yil 2-oktyabr |- |20 ! scope="row" |{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] |2 |2009-yil 29-iyun |- |21 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilyos Qurbonov]] |2 |2008-yil 30-iyun |- |22 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |2 |2008-yil 17-avgust |- |23 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |2 |2007-yil 6-oktyabr |- |24 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]] |2 |2006-yil 19-avgust |- | !{{flagicon|UZB}} [[Rustam Doʻrmonov]] |2 |1992-yil 10-iyun |- | !{{flagicon|UZB}} [[Furqat Esonboyev]] |2 |1992-yil 20-sentyabr |- | !{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Bozorov]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- | !{{flagicon|UZB}} [[Valeriy Kechinov]] |2 |1992-yil 1-noyabr |- | !{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]] |2 |1993-yil 29-oktyabr |- | !{{flagicon|UZB}} [[Zafarjon Musaboyev]] |2 |1996-yil 6-sentyabr |} == Klublar kesimida xet-triklar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Oʻzbekiston Superligasidagi klublar kesimida xet-triklar !scope="col"|Oʻrin !scope="col"|Klub !scope="col"|Xet-triklar !scope="col"|Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] |40 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |22 |2018-yil 15-may |- | ! scope="row" |[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |18 |2012-yil 21-noyabr |- |4 ! scope="row" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |12 |2024-yil 2-iyun |- |5 ! scope="row" |[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |10 |2026-yil 19-aprel |- |6 ! scope="row" |[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] |8 |2018-yil 18-iyul |- |7 ! scope="row" |[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] | rowspan="3" |7 |2022-yil 7-noyabr |- | ! scope="row" |[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] |2025-yil 3-may |- | ! scope="row" |[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] |2023-yil 24-aprel |- | ! scope="row" |[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]] |6 |2006-yil 10-iyun |- |8 ! scope="row" |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |5 |2017-yil 14-iyul |- | ! scope="row" |[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] |5 |2018-yil 29-mart |- | ! scope="row" |[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] |5 |2025-yil 20-sentyabr |- |9 ! scope="row" |[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] |4 |2016-yil 24-sentyabr |- | ! scope="row" |[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] |5 |2024-yil 26-sentyabr |- | ! scope="row" |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |4 |2016-yil 20-iyun |- |11 ! scope="row" |[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]] | rowspan="3" |1 |2005-yil 5-avgust |- | ! scope="row" |[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] |2024-yil 1-noyabr |- | ! scope="row" |[[Qoʻqon 1912]] |2017-yil 22-aprel |- | ![[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- | ![[MHSK (futbol klubi)|MHSK]] |4 |1996-yil 12-iyun |- | ![[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]] |1 |1993-yil 11-iyun |- | ![[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |} == Qayd etilgan xet-triklar davlatlar kesimida == == Klub oʻtkazib yuborgan xet-triklar == == Galereya == == Yana qarang == * [[Premyer-ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] * [[La Ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] == Izohlar == == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Superligasi}} {{Oʻzbekistonda futbol}} [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari roʻyxati]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi]] [[Turkum:O‘zbekistonda futbolga oid ro‘yxatlar]] [[Turkum:Futbol jamoalarining xet-triklari roʻyxati]] rj83v0929tnn12ee4rkzwt0q2bu6u7x 5999815 5999812 2026-04-21T06:24:00Z AnvarxonM 75105 /* Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar */ 5999815 wikitext text/x-wiki Quyida 1992-yilda liga tashkil etilganidan beri Oʻzbekiston Superligasining bitta oʻyinida uchta yoki undan koʻp gol urgan (xet-trik) futbolchilarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. == Xet-triklar == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! colspan="2" scope="col"|Kalit |- !align="left" scope="row"|Futbolchi <small>(X)</small> |align="left"|Futbolchi ismi (agar mavjud boʻlsa, xet-triklar soni) |- !align="left" scope="row"|'''Qalin''' |align="left"|Xet-trik qayd etgan jamoaning hisobi |- !align="left" scope="row"|<sup>4, 5, 6, 7</sup> |align="left"|Futbolchi toʻrt, besh, olti yoki yettita gol urgan |- !align="left" scope="row"|<sup>D M</sup> |align="left"|Futbolchi gʻolib jamoa tarkibida emas edi (oʻyin durang yoki magʻlubiyat bilan tugagan) |- !align="left" scope="row"|{{dagger|alt=Zaxiradan maydonga tushib, xet-trik qayd etdi}} |align="left"|Zaxiradan maydonga tushgan futbolchi xet-trik qayd etgan. |- !align="left" scope="row"|<sup>P</sup> |align="left"|Futbolchi oʻng oyoq, chap oyoq va boshi bilan bittadan gol urib, [[Xet-trik#Mukammal xet-trik|mukammal xet-trik]] qayd etgan. |} {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Oʻzbekiston Superligasida xet-trik qayd etgan futbolchilar !scope="col"|Futbolchi !scope="col"|Millati !scope="col"|Mezbon jamoa !scope="col"|Natija !scope="col"|Mehmon jamoa !scope="col"|Sana !scope="col" class="unsortable" align="center"|Man. |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Sobir Xodiyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1992-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]] |{{UZB}}||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||0–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Sinelobov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Nikolay Susskiy]] |{{UZB}}||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1–'''6'''||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1992-yil 15-avgust|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''4'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Gennadiy Skripnik]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Shamsiyev]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''5'''–1||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''7'''–0||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 20-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Xolmirzayev]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||'''3'''–0||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–4||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 7-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–3||[[Qoʻqon 1912|Temiryoʻlchi]]||1992-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Kariy]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Maroqand]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–2||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoychi]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]]||2–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 5-aprel|| |- !scope="row"|[[Mixail Fomin]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Nurafshon]]||'''8'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 2-iyun|| |- !scope="row"|[[Yorjon Yoraliyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–0||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 8-iyun|| |- !scope="row"|[[Vasiliy Drozdenko]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 11-iyun|| |- !scope="row"|[[Azamat Abduraimov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1993-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Farid Xabibulin]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]|||2–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1993-yil 31-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||3–'''6'''||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]||1993-yil 22-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Davlatov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''4'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokot]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''6'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 28-aprel|| |- !scope="row"|[[Aleksandr Xvostunov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1996-yil 12-may|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Rahmonqulov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''7'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||1996-yil 31-may|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–0||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''5'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1996-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''6'''–0||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 11-avgust|| |- !scope="row"|[[Dilshod Oʻrmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''6'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 16-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Lebedev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 12-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''4'''–3||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||4–'''3'''||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1996-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 15-mart|| |- !scope="row"|[[Timur Oblaqulov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2004-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Leonid Koshelev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Vladimir Shishelov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''8'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Abduqahhor Marifaliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 13-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||0–'''5'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ilya Kovalenko]] |{{KGZ}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''8'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 30-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||4–'''3'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2004-yil 20-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''4'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2005-yil 19-mart|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 10-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''8'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 11-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Qodirov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 15-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''3'''–1||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2005-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 13-iyun|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''5'''||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2005-yil 1-iyul|| |- !scope="row"|[[Toʻlqin Mirzoyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2005-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Kamoliddin Murzoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 1-aprel|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''4'''–0||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2006-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2006-yil 21-aprel|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Hamidullayev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–3||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 20-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Hamdam Rahmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''6'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2006-yil 24-iyun|| |- !scope="row"|[[Pavel Solomin]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''6'''||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||1–'''9'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''7'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 19-avgust|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 24-avgust|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2–'''8'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2006-yil 23-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2006-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahrom Umarov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 30-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Aleksey Klikunov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2006-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]]<sup>5</sup> |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 21-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''6'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang ]]||2006-yil 11-noyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2007-yil 4-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2007-yil 19-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2007-yil 9-iyun|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2007-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||2007-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''6'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2007-yil 6-dekabr|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2008-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Viktor Karpenko]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||'''7'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2008-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Levan Mdivnishvili]] |{{GEO}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2008-yil 25-iyun|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2008-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Lochinbek Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''3'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 5-iyul|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2008-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Artūras Fomenka]] |{{LIT}}||[[OKMK (futbol klubi)|OTMK]]||'''5'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 23-avgust|| |- !scope="row"|[[Server Jeparov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Marsel Idiatullin]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–1||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]] |{{BRA}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2009-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]]<sup>4</sup> |{{BRA}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2009-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2009-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Yuriy Selix]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2010-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Stevica Ristić]] |{{MKD}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2010-yil 28-iyul|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–1||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2010-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Shomurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–0||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''5'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 18-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 2-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Pavel Smolyachenko]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2011-yil 29-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2011-yil 15-iyun|| |- !scope="row"|[[Muydin Mamazulunov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahodir Pardayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''5'''–2||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Roʻzimboy Ahmedov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2012-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 4-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2012-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 21-noyabr|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor ]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 4-mart|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||1–5||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''7'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Shahzodbek Nurmatov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2013-yil 3-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 8-noyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–2||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2014-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Sardor Rashidov]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Ruslan Kachur]]<sup>4</sup> |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||5–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2014-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''4'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2015-yil 14-mart|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''3'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2015-yil 3-aprel|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2015-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Ulugʻbek Baqoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2015-yil 26-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Taran]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2016-yil 7-may|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2016-yil 14-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''3'''–1||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2016-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Aziz Ibragimov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||1–'''4'''||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2016-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Kenja Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2016-yil 24-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||0–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2016-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Suhrob Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Qoʻqon 1912]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 22-aprel|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Obod (futbol klubi)|Obod]]||1–'''4'''||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 14-iyul|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1–'''5'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2017-yil 19-noyabr|| |- !scope="row"|[[Elguja Grigalashvili]] |{{GEO}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2018-yil 29-mart|| |- !scope="row"|[[Azamat Allaniyozov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2018-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-iyul|| |- !scope="row"|[[Esmaël Gonçalves]] |{{GNB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-avgust|| |- !scope="row"|[[Tiago Bezerra]] |{{BRA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2018-yil 30-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''7'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2019-yil 7-aprel|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2019-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''8'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 21-iyun|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2019-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 27-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''3'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2020-yil 8-mart|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2020-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2021-yil 16-oktyabr||<ref>[https://www.transfermarkt.com/ozbekiston-superligasi/spieltag/wettbewerb/UZ1/plus/?saison_id=2020&spieltag=22 (1.) Pakhtakor Pakhtakor Tashkent 4:2 FC Qizilqum Qizilqum (7.)]</ref> |- !scope="row"|[[Hojimat Erkinov]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||0–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2021-yil 20-noyabr||<ref>[https://championat.asia/news/superliga-lokomotiv-paxtakor-asosiy-tarkiblar-malum-2 Superliga. "Paxtakor" "Lokomotiv"ni yirik hisobda taslim qildi, Erkinovdan xet-trik!]</ref> |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]]<sup>4</sup> |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–2||[[Qoʻqon 1912]]||2022-yil 18-oktyabr||<ref>[https://championat.asia/news/dragan-cheran-superligada-ushbu-mavsumdagi-ilk-pokerni-qayd-etdi Dragan Cheran Superligada ushbu mavsumdagi ilk pokerni qayd etdi]</ref> |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||1–'''4'''||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2022-yil 7-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2023-yil 2-aprel||<ref>{{cite web|title=Metallurg Bekabad 1-3 Pakhtakor Tashkent|url=https://www.pfl.uz/uzb/match/15217|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=4 April 2023|date=2 April 2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !scope="row"|[[Rubin Hebaj]] |{{ALB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2023-yil 24-aprel||<ref>{{cite web|title=ANDIJON 5-0 METALLURG|url=https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=24 April 2023|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529045029/https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf}}</ref> |- !scope="row"|[[Shohruxbek Abdurahmonov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''3'''–2||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2024-yil 30-mart|| |- !scope="row"|[[Ljupcho Doriyev]] |{{MKD}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2024-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Bobur Abduholiqov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2024-yil 2-iyun||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/dinamo-osmonida-oq-bulutlar-bobir-abdixoliqovda-birinchi-xet-trik-bobur-arenada-sherlar-bunyodkorda-neftchi-golib-superliga-10-turi-haqida |sarlavha="Dinamo" osmonida "oq bulutlar". Bobir Abdixoliqovda birinchi xet-trik. "Bobur Arena"da "sherlar", "Bunyodkor"da "Neftchi" g'olib - Superliganing 10-turi haqida |sana=3 jun 2024}}</ref> |- !scope="row"|[[Vladimir Jovović]] |{{MNE}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2024-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor ]]||'''4'''–2||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2024-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Abdugʻafur Haydarov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''4'''||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2024-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Xurshid Gʻiyosov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]||'''4'''–3||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2025-yil 3-may||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Dominik Begić]] |{{BIH}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''5'''–0||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2025-yil 20-sentyabr||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Bilolxon Toshmirzayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''3'''||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2026-yil 19-aprel||<ref>{{cite news|url=https://tribuna.uz/news/superliga-bunyodkor-mehmonda-sogdiyonadan-ustun-keldi-1172432/|work=Tribuna.uz|title=Superliga. «Bunyodkor» mehmonda «So‘g‘diyona»dan ustun keldi (videosharh)|date=2026-yil 19-aprel|first=Ikrom|last=Roʻzimurodov|access-date=2026-yil 19-aprel|location=Toshkent}}</ref> |- |} == Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar == {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} Quyidagi jadvalda kamida ikkita xet-trik qayd etgan futbolchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni keltirilgan. '''Qalin shrift''' bilan yozilgan futbolchilar hali ham Superligada faol. ''Kursiv'' bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham Superligadan tashqarida faol. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+Superligada bir nechta oʻyinchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni ! scope="col" |№ ! scope="col" |Futbolchi ! scope="col" |Xet-triklar ! scope="col" |Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |{{flagicon|SRB}} '''[[Dragan Ćeran]]''' |8 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Soliyev]] |7 |2009-yil 9-sentyabr |- |3 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Xolmurodov]] |7 |2005-yil 18-iyun |- |4 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |5 |2011-yil 15-iyun |- |5 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |5 |2010-yil 5-avgust |- |6 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Oleg Shatskix]] |5 |1996-yil 28-oktyabr |- |7 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shahboz Erkinov]] |4 |2014-yil 12-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|TJK}} [[Akmal Xolmatov]] |4 |2013-yil 14-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|NGA}} [[Uche Iheruome]] |4 |2007-yil 25-noyabr |- |9 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Maqsudov]] |4 |1993-yil 2-iyun |- |10 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]] |3 |2022-yil 7-noyabr |- |11 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Polvonov]] |3 |2019-yil 27-noyabr |- |12 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} '''[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]''' |3 |2016-yil 18-oktyabr |- |13 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]] |3 |2015-yil 18-iyun |- |14 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]] |3 |2014-yil 26-aprel |- |15 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Farhod Tojiyev]] |3 |2013-yil 20-iyun |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Berdiyev]] |3 |2012-yil 21-noyabr |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Orif Mirzoyev]] |3 |2006-yil 21-oktyabr |- |17 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Jaʼfar Irismetov]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |18 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Oydinbek Aliyev]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |19 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} ''[[Igor Sergeyev]]'' |2 |2019-yil 21-iyun |- |20 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zohid Abdullayev]] |2 |2017-yil 14-iyul |- |21 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]] |2 |2010-yil 2-oktyabr |- |22 ! scope="row" |{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] |2 |2009-yil 29-iyun |- |23 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilyos Qurbonov]] |2 |2008-yil 30-iyun |- |24 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |2 |2008-yil 17-avgust |- |25 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |2 |2007-yil 6-oktyabr |- |26 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]] |2 |2006-yil 19-avgust |- |27 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Rustam Doʻrmonov]] |2 |1992-yil 10-iyun |- |28 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Furqat Esonboyev]] |2 |1992-yil 20-sentyabr |- |29 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Bozorov]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- |30 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Valeriy Kechinov]] |2 |1992-yil 1-noyabr |- |31 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]] |2 |1993-yil 29-oktyabr |- |32 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafarjon Musaboyev]] |2 |1996-yil 6-sentyabr |} == Klublar kesimida xet-triklar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Oʻzbekiston Superligasidagi klublar kesimida xet-triklar !scope="col"|Oʻrin !scope="col"|Klub !scope="col"|Xet-triklar !scope="col"|Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] |40 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |22 |2018-yil 15-may |- | ! scope="row" |[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |18 |2012-yil 21-noyabr |- |4 ! scope="row" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |12 |2024-yil 2-iyun |- |5 ! scope="row" |[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |10 |2026-yil 19-aprel |- |6 ! scope="row" |[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] |8 |2018-yil 18-iyul |- |7 ! scope="row" |[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] | rowspan="3" |7 |2022-yil 7-noyabr |- | ! scope="row" |[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] |2025-yil 3-may |- | ! scope="row" |[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] |2023-yil 24-aprel |- | ! scope="row" |[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]] |6 |2006-yil 10-iyun |- |8 ! scope="row" |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] |5 |2017-yil 14-iyul |- | ! scope="row" |[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] |5 |2018-yil 29-mart |- | ! scope="row" |[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] |5 |2025-yil 20-sentyabr |- | ! scope="row" |[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] |5 |2024-yil 26-sentyabr |- |9 ! scope="row" |[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] |4 |2016-yil 24-sentyabr |- | ! scope="row" |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |4 |2016-yil 20-iyun |- | ![[MHSK (futbol klubi)|MHSK]] |4 |1996-yil 12-iyun |- |11 ! scope="row" |[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]] |1 |2005-yil 5-avgust |- | ! scope="row" |[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] | |2024-yil 1-noyabr |- | ! scope="row" |[[Qoʻqon 1912]] | |2017-yil 22-aprel |- | ![[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- | ![[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]] |1 |1993-yil 11-iyun |- | ![[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |} == Qayd etilgan xet-triklar davlatlar kesimida == == Klub oʻtkazib yuborgan xet-triklar == == Galereya == == Yana qarang == * [[Premyer-ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] * [[La Ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] == Izohlar == == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Superligasi}} {{Oʻzbekistonda futbol}} [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari roʻyxati]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi]] [[Turkum:O‘zbekistonda futbolga oid ro‘yxatlar]] [[Turkum:Futbol jamoalarining xet-triklari roʻyxati]] q9qo18mf9ezo0wjktb7di514thlfdy5 5999818 5999815 2026-04-21T06:25:48Z AnvarxonM 75105 /* Klublar kesimida xet-triklar */ 5999818 wikitext text/x-wiki Quyida 1992-yilda liga tashkil etilganidan beri Oʻzbekiston Superligasining bitta oʻyinida uchta yoki undan koʻp gol urgan (xet-trik) futbolchilarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. == Xet-triklar == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! colspan="2" scope="col"|Kalit |- !align="left" scope="row"|Futbolchi <small>(X)</small> |align="left"|Futbolchi ismi (agar mavjud boʻlsa, xet-triklar soni) |- !align="left" scope="row"|'''Qalin''' |align="left"|Xet-trik qayd etgan jamoaning hisobi |- !align="left" scope="row"|<sup>4, 5, 6, 7</sup> |align="left"|Futbolchi toʻrt, besh, olti yoki yettita gol urgan |- !align="left" scope="row"|<sup>D M</sup> |align="left"|Futbolchi gʻolib jamoa tarkibida emas edi (oʻyin durang yoki magʻlubiyat bilan tugagan) |- !align="left" scope="row"|{{dagger|alt=Zaxiradan maydonga tushib, xet-trik qayd etdi}} |align="left"|Zaxiradan maydonga tushgan futbolchi xet-trik qayd etgan. |- !align="left" scope="row"|<sup>P</sup> |align="left"|Futbolchi oʻng oyoq, chap oyoq va boshi bilan bittadan gol urib, [[Xet-trik#Mukammal xet-trik|mukammal xet-trik]] qayd etgan. |} {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Oʻzbekiston Superligasida xet-trik qayd etgan futbolchilar !scope="col"|Futbolchi !scope="col"|Millati !scope="col"|Mezbon jamoa !scope="col"|Natija !scope="col"|Mehmon jamoa !scope="col"|Sana !scope="col" class="unsortable" align="center"|Man. |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Sobir Xodiyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1992-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]] |{{UZB}}||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||0–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Sinelobov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Nikolay Susskiy]] |{{UZB}}||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1–'''6'''||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1992-yil 15-avgust|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''4'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Gennadiy Skripnik]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Shamsiyev]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''5'''–1||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''7'''–0||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 20-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Xolmirzayev]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||'''3'''–0||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–4||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 7-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–3||[[Qoʻqon 1912|Temiryoʻlchi]]||1992-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Kariy]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Maroqand]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–2||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoychi]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]]||2–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 5-aprel|| |- !scope="row"|[[Mixail Fomin]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Nurafshon]]||'''8'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 2-iyun|| |- !scope="row"|[[Yorjon Yoraliyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–0||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 8-iyun|| |- !scope="row"|[[Vasiliy Drozdenko]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 11-iyun|| |- !scope="row"|[[Azamat Abduraimov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1993-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Farid Xabibulin]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]|||2–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1993-yil 31-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||3–'''6'''||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]||1993-yil 22-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Davlatov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''4'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokot]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''6'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 28-aprel|| |- !scope="row"|[[Aleksandr Xvostunov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1996-yil 12-may|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Rahmonqulov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''7'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||1996-yil 31-may|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–0||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''5'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1996-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''6'''–0||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 11-avgust|| |- !scope="row"|[[Dilshod Oʻrmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''6'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 16-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Lebedev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 12-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''4'''–3||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||4–'''3'''||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1996-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 15-mart|| |- !scope="row"|[[Timur Oblaqulov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2004-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Leonid Koshelev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Vladimir Shishelov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''8'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Abduqahhor Marifaliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 13-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||0–'''5'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ilya Kovalenko]] |{{KGZ}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''8'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 30-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||4–'''3'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2004-yil 20-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''4'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2005-yil 19-mart|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 10-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''8'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 11-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Qodirov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 15-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''3'''–1||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2005-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 13-iyun|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''5'''||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2005-yil 1-iyul|| |- !scope="row"|[[Toʻlqin Mirzoyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2005-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Kamoliddin Murzoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 1-aprel|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''4'''–0||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2006-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2006-yil 21-aprel|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Hamidullayev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–3||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 20-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Hamdam Rahmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''6'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2006-yil 24-iyun|| |- !scope="row"|[[Pavel Solomin]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''6'''||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||1–'''9'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''7'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 19-avgust|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 24-avgust|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2–'''8'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2006-yil 23-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2006-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahrom Umarov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 30-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Aleksey Klikunov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2006-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]]<sup>5</sup> |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 21-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''6'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang ]]||2006-yil 11-noyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2007-yil 4-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2007-yil 19-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2007-yil 9-iyun|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2007-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||2007-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''6'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2007-yil 6-dekabr|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2008-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Viktor Karpenko]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||'''7'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2008-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Levan Mdivnishvili]] |{{GEO}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2008-yil 25-iyun|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2008-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Lochinbek Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''3'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 5-iyul|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2008-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Artūras Fomenka]] |{{LIT}}||[[OKMK (futbol klubi)|OTMK]]||'''5'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 23-avgust|| |- !scope="row"|[[Server Jeparov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Marsel Idiatullin]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–1||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]] |{{BRA}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2009-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]]<sup>4</sup> |{{BRA}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2009-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2009-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Yuriy Selix]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2010-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Stevica Ristić]] |{{MKD}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2010-yil 28-iyul|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–1||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2010-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Shomurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–0||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''5'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 18-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 2-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Pavel Smolyachenko]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2011-yil 29-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2011-yil 15-iyun|| |- !scope="row"|[[Muydin Mamazulunov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahodir Pardayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''5'''–2||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Roʻzimboy Ahmedov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2012-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 4-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2012-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 21-noyabr|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor ]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 4-mart|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||1–5||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''7'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Shahzodbek Nurmatov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2013-yil 3-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 8-noyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–2||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2014-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Sardor Rashidov]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Ruslan Kachur]]<sup>4</sup> |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||5–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2014-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''4'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2015-yil 14-mart|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''3'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2015-yil 3-aprel|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2015-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Ulugʻbek Baqoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2015-yil 26-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Taran]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2016-yil 7-may|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2016-yil 14-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''3'''–1||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2016-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Aziz Ibragimov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||1–'''4'''||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2016-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Kenja Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2016-yil 24-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||0–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2016-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Suhrob Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Qoʻqon 1912]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 22-aprel|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Obod (futbol klubi)|Obod]]||1–'''4'''||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 14-iyul|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1–'''5'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2017-yil 19-noyabr|| |- !scope="row"|[[Elguja Grigalashvili]] |{{GEO}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2018-yil 29-mart|| |- !scope="row"|[[Azamat Allaniyozov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2018-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-iyul|| |- !scope="row"|[[Esmaël Gonçalves]] |{{GNB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-avgust|| |- !scope="row"|[[Tiago Bezerra]] |{{BRA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2018-yil 30-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''7'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2019-yil 7-aprel|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2019-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''8'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 21-iyun|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2019-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 27-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''3'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2020-yil 8-mart|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2020-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2021-yil 16-oktyabr||<ref>[https://www.transfermarkt.com/ozbekiston-superligasi/spieltag/wettbewerb/UZ1/plus/?saison_id=2020&spieltag=22 (1.) Pakhtakor Pakhtakor Tashkent 4:2 FC Qizilqum Qizilqum (7.)]</ref> |- !scope="row"|[[Hojimat Erkinov]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||0–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2021-yil 20-noyabr||<ref>[https://championat.asia/news/superliga-lokomotiv-paxtakor-asosiy-tarkiblar-malum-2 Superliga. "Paxtakor" "Lokomotiv"ni yirik hisobda taslim qildi, Erkinovdan xet-trik!]</ref> |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]]<sup>4</sup> |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–2||[[Qoʻqon 1912]]||2022-yil 18-oktyabr||<ref>[https://championat.asia/news/dragan-cheran-superligada-ushbu-mavsumdagi-ilk-pokerni-qayd-etdi Dragan Cheran Superligada ushbu mavsumdagi ilk pokerni qayd etdi]</ref> |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||1–'''4'''||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2022-yil 7-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2023-yil 2-aprel||<ref>{{cite web|title=Metallurg Bekabad 1-3 Pakhtakor Tashkent|url=https://www.pfl.uz/uzb/match/15217|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=4 April 2023|date=2 April 2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !scope="row"|[[Rubin Hebaj]] |{{ALB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2023-yil 24-aprel||<ref>{{cite web|title=ANDIJON 5-0 METALLURG|url=https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=24 April 2023|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529045029/https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf}}</ref> |- !scope="row"|[[Shohruxbek Abdurahmonov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''3'''–2||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2024-yil 30-mart|| |- !scope="row"|[[Ljupcho Doriyev]] |{{MKD}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2024-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Bobur Abduholiqov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2024-yil 2-iyun||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/dinamo-osmonida-oq-bulutlar-bobir-abdixoliqovda-birinchi-xet-trik-bobur-arenada-sherlar-bunyodkorda-neftchi-golib-superliga-10-turi-haqida |sarlavha="Dinamo" osmonida "oq bulutlar". Bobir Abdixoliqovda birinchi xet-trik. "Bobur Arena"da "sherlar", "Bunyodkor"da "Neftchi" g'olib - Superliganing 10-turi haqida |sana=3 jun 2024}}</ref> |- !scope="row"|[[Vladimir Jovović]] |{{MNE}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2024-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor ]]||'''4'''–2||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2024-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Abdugʻafur Haydarov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''4'''||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2024-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Xurshid Gʻiyosov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]||'''4'''–3||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2025-yil 3-may||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Dominik Begić]] |{{BIH}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''5'''–0||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2025-yil 20-sentyabr||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Bilolxon Toshmirzayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''3'''||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2026-yil 19-aprel||<ref>{{cite news|url=https://tribuna.uz/news/superliga-bunyodkor-mehmonda-sogdiyonadan-ustun-keldi-1172432/|work=Tribuna.uz|title=Superliga. «Bunyodkor» mehmonda «So‘g‘diyona»dan ustun keldi (videosharh)|date=2026-yil 19-aprel|first=Ikrom|last=Roʻzimurodov|access-date=2026-yil 19-aprel|location=Toshkent}}</ref> |- |} == Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar == {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} Quyidagi jadvalda kamida ikkita xet-trik qayd etgan futbolchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni keltirilgan. '''Qalin shrift''' bilan yozilgan futbolchilar hali ham Superligada faol. ''Kursiv'' bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham Superligadan tashqarida faol. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+Superligada bir nechta oʻyinchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni ! scope="col" |№ ! scope="col" |Futbolchi ! scope="col" |Xet-triklar ! scope="col" |Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |{{flagicon|SRB}} '''[[Dragan Ćeran]]''' |8 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Soliyev]] |7 |2009-yil 9-sentyabr |- |3 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Xolmurodov]] |7 |2005-yil 18-iyun |- |4 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |5 |2011-yil 15-iyun |- |5 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |5 |2010-yil 5-avgust |- |6 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Oleg Shatskix]] |5 |1996-yil 28-oktyabr |- |7 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shahboz Erkinov]] |4 |2014-yil 12-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|TJK}} [[Akmal Xolmatov]] |4 |2013-yil 14-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|NGA}} [[Uche Iheruome]] |4 |2007-yil 25-noyabr |- |9 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Maqsudov]] |4 |1993-yil 2-iyun |- |10 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]] |3 |2022-yil 7-noyabr |- |11 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Polvonov]] |3 |2019-yil 27-noyabr |- |12 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} '''[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]''' |3 |2016-yil 18-oktyabr |- |13 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]] |3 |2015-yil 18-iyun |- |14 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]] |3 |2014-yil 26-aprel |- |15 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Farhod Tojiyev]] |3 |2013-yil 20-iyun |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Berdiyev]] |3 |2012-yil 21-noyabr |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Orif Mirzoyev]] |3 |2006-yil 21-oktyabr |- |17 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Jaʼfar Irismetov]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |18 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Oydinbek Aliyev]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |19 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} ''[[Igor Sergeyev]]'' |2 |2019-yil 21-iyun |- |20 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zohid Abdullayev]] |2 |2017-yil 14-iyul |- |21 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]] |2 |2010-yil 2-oktyabr |- |22 ! scope="row" |{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] |2 |2009-yil 29-iyun |- |23 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilyos Qurbonov]] |2 |2008-yil 30-iyun |- |24 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |2 |2008-yil 17-avgust |- |25 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |2 |2007-yil 6-oktyabr |- |26 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]] |2 |2006-yil 19-avgust |- |27 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Rustam Doʻrmonov]] |2 |1992-yil 10-iyun |- |28 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Furqat Esonboyev]] |2 |1992-yil 20-sentyabr |- |29 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Bozorov]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- |30 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Valeriy Kechinov]] |2 |1992-yil 1-noyabr |- |31 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]] |2 |1993-yil 29-oktyabr |- |32 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafarjon Musaboyev]] |2 |1996-yil 6-sentyabr |} == Klublar kesimida xet-triklar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Oʻzbekiston Superligasidagi klublar kesimida xet-triklar !scope="col"|Oʻrin !scope="col"|Klub !scope="col"|Xet-triklar !scope="col"|Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] |40 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |22 |2018-yil 15-may |- |3 ! scope="row" |[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |18 |2012-yil 21-noyabr |- |4 ! scope="row" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |12 |2024-yil 2-iyun |- |5 ! scope="row" |[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |10 |2026-yil 19-aprel |- |6 ! scope="row" |[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] |8 |2018-yil 18-iyul |- | rowspan="3" |7 ! scope="row" |[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] | rowspan="3" |7 |2022-yil 7-noyabr |- ! scope="row" |[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] |2025-yil 3-may |- ! scope="row" |[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] |2023-yil 24-aprel |- |8 ! scope="row" |[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]] |6 |2006-yil 10-iyun |- | rowspan="4" |9 ! scope="row" |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] | rowspan="4" |5 |2017-yil 14-iyul |- ! scope="row" |[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] |2018-yil 29-mart |- ! scope="row" |[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] |2025-yil 20-sentyabr |- ! scope="row" |[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] |2024-yil 26-sentyabr |- | rowspan="3" |10 ! scope="row" |[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] | rowspan="3" |4 |2016-yil 24-sentyabr |- ! scope="row" |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |2016-yil 20-iyun |- ![[MHSK (futbol klubi)|MHSK]] |1996-yil 12-iyun |- |11 ![[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |12 ![[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- | rowspan="4" |13 ! scope="row" |[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]] | rowspan="4" |1 |2005-yil 5-avgust |- ! scope="row" |[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] |2024-yil 1-noyabr |- ! scope="row" |[[Qoʻqon 1912]] |2017-yil 22-aprel |- ![[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]] |1993-yil 11-iyun |} == Qayd etilgan xet-triklar davlatlar kesimida == == Klub oʻtkazib yuborgan xet-triklar == == Galereya == == Yana qarang == * [[Premyer-ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] * [[La Ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] == Izohlar == == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Superligasi}} {{Oʻzbekistonda futbol}} [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari roʻyxati]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi]] [[Turkum:O‘zbekistonda futbolga oid ro‘yxatlar]] [[Turkum:Futbol jamoalarining xet-triklari roʻyxati]] 0lozpdcwbcj7shs1ho81hgzulx34se8 5999819 5999818 2026-04-21T06:27:14Z AnvarxonM 75105 /* Klublar kesimida xet-triklar */ 5999819 wikitext text/x-wiki Quyida 1992-yilda liga tashkil etilganidan beri Oʻzbekiston Superligasining bitta oʻyinida uchta yoki undan koʻp gol urgan (xet-trik) futbolchilarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. == Xet-triklar == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! colspan="2" scope="col"|Kalit |- !align="left" scope="row"|Futbolchi <small>(X)</small> |align="left"|Futbolchi ismi (agar mavjud boʻlsa, xet-triklar soni) |- !align="left" scope="row"|'''Qalin''' |align="left"|Xet-trik qayd etgan jamoaning hisobi |- !align="left" scope="row"|<sup>4, 5, 6, 7</sup> |align="left"|Futbolchi toʻrt, besh, olti yoki yettita gol urgan |- !align="left" scope="row"|<sup>D M</sup> |align="left"|Futbolchi gʻolib jamoa tarkibida emas edi (oʻyin durang yoki magʻlubiyat bilan tugagan) |- !align="left" scope="row"|{{dagger|alt=Zaxiradan maydonga tushib, xet-trik qayd etdi}} |align="left"|Zaxiradan maydonga tushgan futbolchi xet-trik qayd etgan. |- !align="left" scope="row"|<sup>P</sup> |align="left"|Futbolchi oʻng oyoq, chap oyoq va boshi bilan bittadan gol urib, [[Xet-trik#Mukammal xet-trik|mukammal xet-trik]] qayd etgan. |} {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Oʻzbekiston Superligasida xet-trik qayd etgan futbolchilar !scope="col"|Futbolchi !scope="col"|Millati !scope="col"|Mezbon jamoa !scope="col"|Natija !scope="col"|Mehmon jamoa !scope="col"|Sana !scope="col" class="unsortable" align="center"|Man. |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Sobir Xodiyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1992-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]] |{{UZB}}||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||0–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Sinelobov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Nikolay Susskiy]] |{{UZB}}||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1–'''6'''||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1992-yil 15-avgust|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''4'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Gennadiy Skripnik]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Shamsiyev]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''5'''–1||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''7'''–0||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 20-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Xolmirzayev]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||'''3'''–0||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–4||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 7-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–3||[[Qoʻqon 1912|Temiryoʻlchi]]||1992-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Kariy]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Maroqand]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–2||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoychi]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]]||2–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 5-aprel|| |- !scope="row"|[[Mixail Fomin]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Nurafshon]]||'''8'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 2-iyun|| |- !scope="row"|[[Yorjon Yoraliyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–0||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 8-iyun|| |- !scope="row"|[[Vasiliy Drozdenko]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 11-iyun|| |- !scope="row"|[[Azamat Abduraimov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1993-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Farid Xabibulin]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]|||2–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1993-yil 31-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||3–'''6'''||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]||1993-yil 22-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Davlatov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''4'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokot]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''6'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 28-aprel|| |- !scope="row"|[[Aleksandr Xvostunov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1996-yil 12-may|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Rahmonqulov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''7'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||1996-yil 31-may|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–0||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''5'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1996-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''6'''–0||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 11-avgust|| |- !scope="row"|[[Dilshod Oʻrmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''6'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 16-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Lebedev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 12-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''4'''–3||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||4–'''3'''||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1996-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 15-mart|| |- !scope="row"|[[Timur Oblaqulov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2004-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Leonid Koshelev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Vladimir Shishelov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''8'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Abduqahhor Marifaliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 13-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||0–'''5'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ilya Kovalenko]] |{{KGZ}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''8'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 30-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||4–'''3'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2004-yil 20-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''4'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2005-yil 19-mart|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 10-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''8'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 11-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Qodirov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 15-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''3'''–1||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2005-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 13-iyun|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''5'''||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2005-yil 1-iyul|| |- !scope="row"|[[Toʻlqin Mirzoyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2005-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Kamoliddin Murzoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 1-aprel|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''4'''–0||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2006-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2006-yil 21-aprel|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Hamidullayev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–3||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 20-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Hamdam Rahmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''6'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2006-yil 24-iyun|| |- !scope="row"|[[Pavel Solomin]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''6'''||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||1–'''9'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''7'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 19-avgust|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 24-avgust|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2–'''8'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2006-yil 23-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2006-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahrom Umarov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 30-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Aleksey Klikunov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2006-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]]<sup>5</sup> |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 21-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''6'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang ]]||2006-yil 11-noyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2007-yil 4-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2007-yil 19-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2007-yil 9-iyun|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2007-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||2007-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''6'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2007-yil 6-dekabr|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2008-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Viktor Karpenko]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||'''7'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2008-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Levan Mdivnishvili]] |{{GEO}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2008-yil 25-iyun|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2008-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Lochinbek Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''3'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 5-iyul|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2008-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Artūras Fomenka]] |{{LIT}}||[[OKMK (futbol klubi)|OTMK]]||'''5'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 23-avgust|| |- !scope="row"|[[Server Jeparov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Marsel Idiatullin]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–1||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]] |{{BRA}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2009-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]]<sup>4</sup> |{{BRA}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2009-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2009-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Yuriy Selix]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2010-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Stevica Ristić]] |{{MKD}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2010-yil 28-iyul|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–1||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2010-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Shomurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–0||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''5'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 18-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 2-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Pavel Smolyachenko]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2011-yil 29-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2011-yil 15-iyun|| |- !scope="row"|[[Muydin Mamazulunov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahodir Pardayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''5'''–2||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Roʻzimboy Ahmedov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2012-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 4-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2012-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 21-noyabr|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor ]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 4-mart|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||1–5||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''7'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Shahzodbek Nurmatov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2013-yil 3-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 8-noyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–2||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2014-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Sardor Rashidov]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Ruslan Kachur]]<sup>4</sup> |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||5–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2014-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''4'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2015-yil 14-mart|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''3'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2015-yil 3-aprel|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2015-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Ulugʻbek Baqoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2015-yil 26-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Taran]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2016-yil 7-may|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2016-yil 14-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''3'''–1||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2016-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Aziz Ibragimov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||1–'''4'''||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2016-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Kenja Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2016-yil 24-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||0–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2016-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Suhrob Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Qoʻqon 1912]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 22-aprel|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Obod (futbol klubi)|Obod]]||1–'''4'''||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 14-iyul|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1–'''5'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2017-yil 19-noyabr|| |- !scope="row"|[[Elguja Grigalashvili]] |{{GEO}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2018-yil 29-mart|| |- !scope="row"|[[Azamat Allaniyozov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2018-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-iyul|| |- !scope="row"|[[Esmaël Gonçalves]] |{{GNB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-avgust|| |- !scope="row"|[[Tiago Bezerra]] |{{BRA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2018-yil 30-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''7'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2019-yil 7-aprel|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2019-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''8'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 21-iyun|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2019-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 27-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''3'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2020-yil 8-mart|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2020-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2021-yil 16-oktyabr||<ref>[https://www.transfermarkt.com/ozbekiston-superligasi/spieltag/wettbewerb/UZ1/plus/?saison_id=2020&spieltag=22 (1.) Pakhtakor Pakhtakor Tashkent 4:2 FC Qizilqum Qizilqum (7.)]</ref> |- !scope="row"|[[Hojimat Erkinov]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||0–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2021-yil 20-noyabr||<ref>[https://championat.asia/news/superliga-lokomotiv-paxtakor-asosiy-tarkiblar-malum-2 Superliga. "Paxtakor" "Lokomotiv"ni yirik hisobda taslim qildi, Erkinovdan xet-trik!]</ref> |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]]<sup>4</sup> |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–2||[[Qoʻqon 1912]]||2022-yil 18-oktyabr||<ref>[https://championat.asia/news/dragan-cheran-superligada-ushbu-mavsumdagi-ilk-pokerni-qayd-etdi Dragan Cheran Superligada ushbu mavsumdagi ilk pokerni qayd etdi]</ref> |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||1–'''4'''||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2022-yil 7-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2023-yil 2-aprel||<ref>{{cite web|title=Metallurg Bekabad 1-3 Pakhtakor Tashkent|url=https://www.pfl.uz/uzb/match/15217|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=4 April 2023|date=2 April 2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !scope="row"|[[Rubin Hebaj]] |{{ALB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2023-yil 24-aprel||<ref>{{cite web|title=ANDIJON 5-0 METALLURG|url=https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=24 April 2023|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529045029/https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf}}</ref> |- !scope="row"|[[Shohruxbek Abdurahmonov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''3'''–2||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2024-yil 30-mart|| |- !scope="row"|[[Ljupcho Doriyev]] |{{MKD}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2024-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Bobur Abduholiqov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2024-yil 2-iyun||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/dinamo-osmonida-oq-bulutlar-bobir-abdixoliqovda-birinchi-xet-trik-bobur-arenada-sherlar-bunyodkorda-neftchi-golib-superliga-10-turi-haqida |sarlavha="Dinamo" osmonida "oq bulutlar". Bobir Abdixoliqovda birinchi xet-trik. "Bobur Arena"da "sherlar", "Bunyodkor"da "Neftchi" g'olib - Superliganing 10-turi haqida |sana=3 jun 2024}}</ref> |- !scope="row"|[[Vladimir Jovović]] |{{MNE}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2024-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor ]]||'''4'''–2||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2024-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Abdugʻafur Haydarov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''4'''||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2024-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Xurshid Gʻiyosov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]||'''4'''–3||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2025-yil 3-may||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Dominik Begić]] |{{BIH}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''5'''–0||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2025-yil 20-sentyabr||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Bilolxon Toshmirzayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''3'''||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2026-yil 19-aprel||<ref>{{cite news|url=https://tribuna.uz/news/superliga-bunyodkor-mehmonda-sogdiyonadan-ustun-keldi-1172432/|work=Tribuna.uz|title=Superliga. «Bunyodkor» mehmonda «So‘g‘diyona»dan ustun keldi (videosharh)|date=2026-yil 19-aprel|first=Ikrom|last=Roʻzimurodov|access-date=2026-yil 19-aprel|location=Toshkent}}</ref> |- |} == Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar == {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} Quyidagi jadvalda kamida ikkita xet-trik qayd etgan futbolchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni keltirilgan. '''Qalin shrift''' bilan yozilgan futbolchilar hali ham Superligada faol. ''Kursiv'' bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham Superligadan tashqarida faol. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+Superligada bir nechta oʻyinchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni ! scope="col" |№ ! scope="col" |Futbolchi ! scope="col" |Xet-triklar ! scope="col" |Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |{{flagicon|SRB}} '''[[Dragan Ćeran]]''' |8 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Soliyev]] |7 |2009-yil 9-sentyabr |- |3 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Xolmurodov]] |7 |2005-yil 18-iyun |- |4 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |5 |2011-yil 15-iyun |- |5 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |5 |2010-yil 5-avgust |- |6 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Oleg Shatskix]] |5 |1996-yil 28-oktyabr |- |7 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shahboz Erkinov]] |4 |2014-yil 12-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|TJK}} [[Akmal Xolmatov]] |4 |2013-yil 14-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|NGA}} [[Uche Iheruome]] |4 |2007-yil 25-noyabr |- |9 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Maqsudov]] |4 |1993-yil 2-iyun |- |10 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]] |3 |2022-yil 7-noyabr |- |11 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Polvonov]] |3 |2019-yil 27-noyabr |- |12 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} '''[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]''' |3 |2016-yil 18-oktyabr |- |13 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]] |3 |2015-yil 18-iyun |- |14 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]] |3 |2014-yil 26-aprel |- |15 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Farhod Tojiyev]] |3 |2013-yil 20-iyun |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Berdiyev]] |3 |2012-yil 21-noyabr |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Orif Mirzoyev]] |3 |2006-yil 21-oktyabr |- |17 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Jaʼfar Irismetov]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |18 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Oydinbek Aliyev]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |19 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} ''[[Igor Sergeyev]]'' |2 |2019-yil 21-iyun |- |20 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zohid Abdullayev]] |2 |2017-yil 14-iyul |- |21 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]] |2 |2010-yil 2-oktyabr |- |22 ! scope="row" |{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] |2 |2009-yil 29-iyun |- |23 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilyos Qurbonov]] |2 |2008-yil 30-iyun |- |24 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |2 |2008-yil 17-avgust |- |25 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |2 |2007-yil 6-oktyabr |- |26 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]] |2 |2006-yil 19-avgust |- |27 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Rustam Doʻrmonov]] |2 |1992-yil 10-iyun |- |28 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Furqat Esonboyev]] |2 |1992-yil 20-sentyabr |- |29 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Bozorov]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- |30 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Valeriy Kechinov]] |2 |1992-yil 1-noyabr |- |31 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]] |2 |1993-yil 29-oktyabr |- |32 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafarjon Musaboyev]] |2 |1996-yil 6-sentyabr |} == Klublar kesimida xet-triklar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Oʻzbekiston Superligasidagi klublar kesimida xet-triklar !scope="col"|Oʻrin !scope="col"|Klub !scope="col"|Xet-triklar !scope="col"|Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] |40 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |22 |2018-yil 15-may |- |3 ! scope="row" |[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |18 |2012-yil 21-noyabr |- |4 ! scope="row" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |12 |2024-yil 2-iyun |- |5 ! scope="row" |[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |10 |2026-yil 19-aprel |- |6 ! scope="row" |[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] |8 |2018-yil 18-iyul |- | rowspan="3" |7 ! scope="row" |[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] | rowspan="3" |7 |2022-yil 7-noyabr |- ! scope="row" |[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] |2025-yil 3-may |- ! scope="row" |[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] |2023-yil 24-aprel |- |8 ! scope="row" |[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]] |6 |2006-yil 10-iyun |- | rowspan="4" |9 ! scope="row" |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] | rowspan="4" |5 |2017-yil 14-iyul |- ! scope="row" |[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] |2018-yil 29-mart |- ! scope="row" |[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] |2025-yil 20-sentyabr |- ! scope="row" |[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] |2024-yil 26-sentyabr |- | rowspan="3" |10 ! scope="row" |[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] | rowspan="3" |4 |2016-yil 24-sentyabr |- ! scope="row" |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |2016-yil 20-iyun |- ! scope="row" |[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]] |1996-yil 12-iyun |- | rowspan="2" |11 ! scope="row" |[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]] | rowspan="2" |3 |1996-yil 17-oktyabr |- !Atlaschi |1996-yil 17-oktyabr |- |12 ! scope="row" |[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- | rowspan="4" |13 ! scope="row" |[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]] | rowspan="4" |1 |2005-yil 5-avgust |- ! scope="row" |[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] |2024-yil 1-noyabr |- ! scope="row" |[[Qoʻqon 1912]] |2017-yil 22-aprel |- ! scope="row" |[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]] |1993-yil 11-iyun |} == Qayd etilgan xet-triklar davlatlar kesimida == == Klub oʻtkazib yuborgan xet-triklar == == Galereya == == Yana qarang == * [[Premyer-ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] * [[La Ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] == Izohlar == == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Superligasi}} {{Oʻzbekistonda futbol}} [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari roʻyxati]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi]] [[Turkum:O‘zbekistonda futbolga oid ro‘yxatlar]] [[Turkum:Futbol jamoalarining xet-triklari roʻyxati]] 6sd96cxju4umtzu565f6sthmu1yvrqb 5999822 5999819 2026-04-21T06:28:15Z AnvarxonM 75105 /* Klublar kesimida xet-triklar */ 5999822 wikitext text/x-wiki Quyida 1992-yilda liga tashkil etilganidan beri Oʻzbekiston Superligasining bitta oʻyinida uchta yoki undan koʻp gol urgan (xet-trik) futbolchilarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. == Xet-triklar == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! colspan="2" scope="col"|Kalit |- !align="left" scope="row"|Futbolchi <small>(X)</small> |align="left"|Futbolchi ismi (agar mavjud boʻlsa, xet-triklar soni) |- !align="left" scope="row"|'''Qalin''' |align="left"|Xet-trik qayd etgan jamoaning hisobi |- !align="left" scope="row"|<sup>4, 5, 6, 7</sup> |align="left"|Futbolchi toʻrt, besh, olti yoki yettita gol urgan |- !align="left" scope="row"|<sup>D M</sup> |align="left"|Futbolchi gʻolib jamoa tarkibida emas edi (oʻyin durang yoki magʻlubiyat bilan tugagan) |- !align="left" scope="row"|{{dagger|alt=Zaxiradan maydonga tushib, xet-trik qayd etdi}} |align="left"|Zaxiradan maydonga tushgan futbolchi xet-trik qayd etgan. |- !align="left" scope="row"|<sup>P</sup> |align="left"|Futbolchi oʻng oyoq, chap oyoq va boshi bilan bittadan gol urib, [[Xet-trik#Mukammal xet-trik|mukammal xet-trik]] qayd etgan. |} {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Oʻzbekiston Superligasida xet-trik qayd etgan futbolchilar !scope="col"|Futbolchi !scope="col"|Millati !scope="col"|Mezbon jamoa !scope="col"|Natija !scope="col"|Mehmon jamoa !scope="col"|Sana !scope="col" class="unsortable" align="center"|Man. |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Sobir Xodiyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1992-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]] |{{UZB}}||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||0–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Sinelobov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Nikolay Susskiy]] |{{UZB}}||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1–'''6'''||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1992-yil 15-avgust|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''4'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Gennadiy Skripnik]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Shamsiyev]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''5'''–1||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''7'''–0||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 20-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Xolmirzayev]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||'''3'''–0||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–4||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 7-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–3||[[Qoʻqon 1912|Temiryoʻlchi]]||1992-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Kariy]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Maroqand]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–2||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoychi]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]]||2–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 5-aprel|| |- !scope="row"|[[Mixail Fomin]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Nurafshon]]||'''8'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 2-iyun|| |- !scope="row"|[[Yorjon Yoraliyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–0||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 8-iyun|| |- !scope="row"|[[Vasiliy Drozdenko]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 11-iyun|| |- !scope="row"|[[Azamat Abduraimov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1993-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Farid Xabibulin]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]|||2–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1993-yil 31-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||3–'''6'''||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]||1993-yil 22-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Davlatov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''4'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokot]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''6'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 28-aprel|| |- !scope="row"|[[Aleksandr Xvostunov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1996-yil 12-may|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Rahmonqulov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''7'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||1996-yil 31-may|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–0||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''5'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1996-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''6'''–0||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 11-avgust|| |- !scope="row"|[[Dilshod Oʻrmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''6'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 16-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Lebedev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 12-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''4'''–3||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||4–'''3'''||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1996-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 15-mart|| |- !scope="row"|[[Timur Oblaqulov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2004-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Leonid Koshelev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Vladimir Shishelov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''8'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Abduqahhor Marifaliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 13-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||0–'''5'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ilya Kovalenko]] |{{KGZ}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''8'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 30-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||4–'''3'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2004-yil 20-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''4'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2005-yil 19-mart|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 10-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''8'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 11-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Qodirov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 15-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''3'''–1||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2005-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 13-iyun|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''5'''||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2005-yil 1-iyul|| |- !scope="row"|[[Toʻlqin Mirzoyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2005-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Kamoliddin Murzoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 1-aprel|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''4'''–0||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2006-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2006-yil 21-aprel|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Hamidullayev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–3||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 20-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Hamdam Rahmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''6'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2006-yil 24-iyun|| |- !scope="row"|[[Pavel Solomin]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''6'''||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||1–'''9'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''7'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 19-avgust|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 24-avgust|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2–'''8'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2006-yil 23-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2006-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahrom Umarov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 30-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Aleksey Klikunov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2006-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]]<sup>5</sup> |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 21-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''6'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang ]]||2006-yil 11-noyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2007-yil 4-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2007-yil 19-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2007-yil 9-iyun|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2007-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||2007-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''6'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2007-yil 6-dekabr|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2008-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Viktor Karpenko]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||'''7'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2008-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Levan Mdivnishvili]] |{{GEO}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2008-yil 25-iyun|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2008-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Lochinbek Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''3'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 5-iyul|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2008-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Artūras Fomenka]] |{{LIT}}||[[OKMK (futbol klubi)|OTMK]]||'''5'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 23-avgust|| |- !scope="row"|[[Server Jeparov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Marsel Idiatullin]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–1||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]] |{{BRA}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2009-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]]<sup>4</sup> |{{BRA}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2009-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2009-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Yuriy Selix]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2010-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Stevica Ristić]] |{{MKD}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2010-yil 28-iyul|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–1||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2010-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Shomurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–0||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''5'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 18-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 2-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Pavel Smolyachenko]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2011-yil 29-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2011-yil 15-iyun|| |- !scope="row"|[[Muydin Mamazulunov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahodir Pardayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''5'''–2||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Roʻzimboy Ahmedov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2012-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 4-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2012-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 21-noyabr|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor ]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 4-mart|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||1–5||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''7'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Shahzodbek Nurmatov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2013-yil 3-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 8-noyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–2||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2014-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Sardor Rashidov]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Ruslan Kachur]]<sup>4</sup> |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||5–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2014-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''4'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2015-yil 14-mart|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''3'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2015-yil 3-aprel|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2015-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Ulugʻbek Baqoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2015-yil 26-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Taran]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2016-yil 7-may|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2016-yil 14-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''3'''–1||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2016-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Aziz Ibragimov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||1–'''4'''||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2016-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Kenja Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2016-yil 24-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||0–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2016-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Suhrob Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Qoʻqon 1912]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 22-aprel|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Obod (futbol klubi)|Obod]]||1–'''4'''||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 14-iyul|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1–'''5'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2017-yil 19-noyabr|| |- !scope="row"|[[Elguja Grigalashvili]] |{{GEO}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2018-yil 29-mart|| |- !scope="row"|[[Azamat Allaniyozov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2018-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-iyul|| |- !scope="row"|[[Esmaël Gonçalves]] |{{GNB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-avgust|| |- !scope="row"|[[Tiago Bezerra]] |{{BRA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2018-yil 30-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''7'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2019-yil 7-aprel|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2019-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''8'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 21-iyun|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2019-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 27-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''3'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2020-yil 8-mart|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2020-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2021-yil 16-oktyabr||<ref>[https://www.transfermarkt.com/ozbekiston-superligasi/spieltag/wettbewerb/UZ1/plus/?saison_id=2020&spieltag=22 (1.) Pakhtakor Pakhtakor Tashkent 4:2 FC Qizilqum Qizilqum (7.)]</ref> |- !scope="row"|[[Hojimat Erkinov]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||0–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2021-yil 20-noyabr||<ref>[https://championat.asia/news/superliga-lokomotiv-paxtakor-asosiy-tarkiblar-malum-2 Superliga. "Paxtakor" "Lokomotiv"ni yirik hisobda taslim qildi, Erkinovdan xet-trik!]</ref> |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]]<sup>4</sup> |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–2||[[Qoʻqon 1912]]||2022-yil 18-oktyabr||<ref>[https://championat.asia/news/dragan-cheran-superligada-ushbu-mavsumdagi-ilk-pokerni-qayd-etdi Dragan Cheran Superligada ushbu mavsumdagi ilk pokerni qayd etdi]</ref> |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||1–'''4'''||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2022-yil 7-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2023-yil 2-aprel||<ref>{{cite web|title=Metallurg Bekabad 1-3 Pakhtakor Tashkent|url=https://www.pfl.uz/uzb/match/15217|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=4 April 2023|date=2 April 2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !scope="row"|[[Rubin Hebaj]] |{{ALB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2023-yil 24-aprel||<ref>{{cite web|title=ANDIJON 5-0 METALLURG|url=https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=24 April 2023|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529045029/https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf}}</ref> |- !scope="row"|[[Shohruxbek Abdurahmonov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''3'''–2||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2024-yil 30-mart|| |- !scope="row"|[[Ljupcho Doriyev]] |{{MKD}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2024-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Bobur Abduholiqov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2024-yil 2-iyun||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/dinamo-osmonida-oq-bulutlar-bobir-abdixoliqovda-birinchi-xet-trik-bobur-arenada-sherlar-bunyodkorda-neftchi-golib-superliga-10-turi-haqida |sarlavha="Dinamo" osmonida "oq bulutlar". Bobir Abdixoliqovda birinchi xet-trik. "Bobur Arena"da "sherlar", "Bunyodkor"da "Neftchi" g'olib - Superliganing 10-turi haqida |sana=3 jun 2024}}</ref> |- !scope="row"|[[Vladimir Jovović]] |{{MNE}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2024-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor ]]||'''4'''–2||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2024-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Abdugʻafur Haydarov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''4'''||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2024-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Xurshid Gʻiyosov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]||'''4'''–3||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2025-yil 3-may||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Dominik Begić]] |{{BIH}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''5'''–0||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2025-yil 20-sentyabr||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Bilolxon Toshmirzayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''3'''||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2026-yil 19-aprel||<ref>{{cite news|url=https://tribuna.uz/news/superliga-bunyodkor-mehmonda-sogdiyonadan-ustun-keldi-1172432/|work=Tribuna.uz|title=Superliga. «Bunyodkor» mehmonda «So‘g‘diyona»dan ustun keldi (videosharh)|date=2026-yil 19-aprel|first=Ikrom|last=Roʻzimurodov|access-date=2026-yil 19-aprel|location=Toshkent}}</ref> |- |} == Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar == {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} Quyidagi jadvalda kamida ikkita xet-trik qayd etgan futbolchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni keltirilgan. '''Qalin shrift''' bilan yozilgan futbolchilar hali ham Superligada faol. ''Kursiv'' bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham Superligadan tashqarida faol. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+Superligada bir nechta oʻyinchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni ! scope="col" |№ ! scope="col" |Futbolchi ! scope="col" |Xet-triklar ! scope="col" |Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |{{flagicon|SRB}} '''[[Dragan Ćeran]]''' |8 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Soliyev]] |7 |2009-yil 9-sentyabr |- |3 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Xolmurodov]] |7 |2005-yil 18-iyun |- |4 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |5 |2011-yil 15-iyun |- |5 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |5 |2010-yil 5-avgust |- |6 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Oleg Shatskix]] |5 |1996-yil 28-oktyabr |- |7 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shahboz Erkinov]] |4 |2014-yil 12-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|TJK}} [[Akmal Xolmatov]] |4 |2013-yil 14-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|NGA}} [[Uche Iheruome]] |4 |2007-yil 25-noyabr |- |9 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Maqsudov]] |4 |1993-yil 2-iyun |- |10 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]] |3 |2022-yil 7-noyabr |- |11 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Polvonov]] |3 |2019-yil 27-noyabr |- |12 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} '''[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]''' |3 |2016-yil 18-oktyabr |- |13 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]] |3 |2015-yil 18-iyun |- |14 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]] |3 |2014-yil 26-aprel |- |15 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Farhod Tojiyev]] |3 |2013-yil 20-iyun |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Berdiyev]] |3 |2012-yil 21-noyabr |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Orif Mirzoyev]] |3 |2006-yil 21-oktyabr |- |17 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Jaʼfar Irismetov]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |18 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Oydinbek Aliyev]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |19 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} ''[[Igor Sergeyev]]'' |2 |2019-yil 21-iyun |- |20 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zohid Abdullayev]] |2 |2017-yil 14-iyul |- |21 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]] |2 |2010-yil 2-oktyabr |- |22 ! scope="row" |{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] |2 |2009-yil 29-iyun |- |23 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilyos Qurbonov]] |2 |2008-yil 30-iyun |- |24 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |2 |2008-yil 17-avgust |- |25 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |2 |2007-yil 6-oktyabr |- |26 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]] |2 |2006-yil 19-avgust |- |27 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Rustam Doʻrmonov]] |2 |1992-yil 10-iyun |- |28 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Furqat Esonboyev]] |2 |1992-yil 20-sentyabr |- |29 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Bozorov]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- |30 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Valeriy Kechinov]] |2 |1992-yil 1-noyabr |- |31 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]] |2 |1993-yil 29-oktyabr |- |32 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafarjon Musaboyev]] |2 |1996-yil 6-sentyabr |} == Klublar kesimida xet-triklar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Oʻzbekiston Superligasidagi klublar kesimida xet-triklar !scope="col"|Oʻrin !scope="col"|Klub !scope="col"|Xet-triklar !scope="col"|Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] |40 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |22 |2018-yil 15-may |- |3 ! scope="row" |[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |18 |2012-yil 21-noyabr |- |4 ! scope="row" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |12 |2024-yil 2-iyun |- |5 ! scope="row" |[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |10 |2026-yil 19-aprel |- |6 ! scope="row" |[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] |8 |2018-yil 18-iyul |- | rowspan="3" |7 ! scope="row" |[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] | rowspan="3" |7 |2022-yil 7-noyabr |- ! scope="row" |[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] |2025-yil 3-may |- ! scope="row" |[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] |2023-yil 24-aprel |- |8 ! scope="row" |[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]] |6 |2006-yil 10-iyun |- | rowspan="4" |9 ! scope="row" |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] | rowspan="4" |5 |2017-yil 14-iyul |- ! scope="row" |[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] |2018-yil 29-mart |- ! scope="row" |[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] |2025-yil 20-sentyabr |- ! scope="row" |[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] |2024-yil 26-sentyabr |- | rowspan="3" |10 ! scope="row" |[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] | rowspan="3" |4 |2016-yil 24-sentyabr |- ! scope="row" |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |2016-yil 20-iyun |- ! scope="row" |[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]] |1996-yil 12-iyun |- | rowspan="2" |11 ! scope="row" |[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]] | rowspan="2" |3 |1996-yil 17-oktyabr |- ! scope="row" |[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]] |1996-yil 17-oktyabr |- |12 ! scope="row" |[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- | rowspan="4" |13 ! scope="row" |[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]] | rowspan="4" |1 |2005-yil 5-avgust |- ! scope="row" |[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] |2024-yil 1-noyabr |- ! scope="row" |[[Qoʻqon 1912]] |2017-yil 22-aprel |- ! scope="row" |[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]] |1993-yil 11-iyun |} == Qayd etilgan xet-triklar davlatlar kesimida == == Klub oʻtkazib yuborgan xet-triklar == == Galereya == == Yana qarang == * [[Premyer-ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] * [[La Ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] == Izohlar == == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Superligasi}} {{Oʻzbekistonda futbol}} [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari roʻyxati]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi]] [[Turkum:O‘zbekistonda futbolga oid ro‘yxatlar]] [[Turkum:Futbol jamoalarining xet-triklari roʻyxati]] 1gjjuimh4ib5eabkb0o0l07ykkkr6gy 5999837 5999822 2026-04-21T06:45:04Z AnvarxonM 75105 /* Galereya */ 5999837 wikitext text/x-wiki Quyida 1992-yilda liga tashkil etilganidan beri Oʻzbekiston Superligasining bitta oʻyinida uchta yoki undan koʻp gol urgan (xet-trik) futbolchilarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. == Xet-triklar == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! colspan="2" scope="col"|Kalit |- !align="left" scope="row"|Futbolchi <small>(X)</small> |align="left"|Futbolchi ismi (agar mavjud boʻlsa, xet-triklar soni) |- !align="left" scope="row"|'''Qalin''' |align="left"|Xet-trik qayd etgan jamoaning hisobi |- !align="left" scope="row"|<sup>4, 5, 6, 7</sup> |align="left"|Futbolchi toʻrt, besh, olti yoki yettita gol urgan |- !align="left" scope="row"|<sup>D M</sup> |align="left"|Futbolchi gʻolib jamoa tarkibida emas edi (oʻyin durang yoki magʻlubiyat bilan tugagan) |- !align="left" scope="row"|{{dagger|alt=Zaxiradan maydonga tushib, xet-trik qayd etdi}} |align="left"|Zaxiradan maydonga tushgan futbolchi xet-trik qayd etgan. |- !align="left" scope="row"|<sup>P</sup> |align="left"|Futbolchi oʻng oyoq, chap oyoq va boshi bilan bittadan gol urib, [[Xet-trik#Mukammal xet-trik|mukammal xet-trik]] qayd etgan. |} {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Oʻzbekiston Superligasida xet-trik qayd etgan futbolchilar !scope="col"|Futbolchi !scope="col"|Millati !scope="col"|Mezbon jamoa !scope="col"|Natija !scope="col"|Mehmon jamoa !scope="col"|Sana !scope="col" class="unsortable" align="center"|Man. |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Sobir Xodiyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1992-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Rustam Doʻrmonov]] |{{UZB}}||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||0–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Sinelobov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1992-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Nikolay Susskiy]] |{{UZB}}||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1–'''6'''||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1992-yil 15-avgust|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''4'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Gennadiy Skripnik]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Shamsiyev]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''5'''–1||[[Kimyogar (futbol klubi, Chirchiq)|Kimyogar]]||1992-yil 17-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Furqat Esonboyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||'''7'''–0||[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonchi]]||1992-yil 20-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Xolmirzayev]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||'''3'''–0||[[Aral samali|Orol]]||1992-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–4||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 7-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[MHSK (futbol klubi)|Paxtakor-79]]||1992-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–3||[[Qoʻqon 1912|Temiryoʻlchi]]||1992-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Kariy]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Maroqand]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Valeriy Kechinov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–2||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoychi]]||1992-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Chirchiq (futbol klubi)|Chirchiq]]||2–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 5-aprel|| |- !scope="row"|[[Mixail Fomin]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Nurafshon]]||'''8'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Maqsudov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 2-iyun|| |- !scope="row"|[[Yorjon Yoraliyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–0||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 8-iyun|| |- !scope="row"|[[Vasiliy Drozdenko]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||'''6'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]||1993-yil 11-iyun|| |- !scope="row"|[[Azamat Abduraimov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1993-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Farid Xabibulin]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]|||2–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Aral samali|Orol]]||1993-yil 31-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kushon]]||3–'''6'''||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]||1993-yil 22-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Davlatov]] |{{UZB}}||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||'''4'''–1||[[Guliston (futbol klubi)|Shifokot]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ravshan Bozorov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1993-yil 8-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Mirjalol Qosimov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||1993-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''6'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 28-aprel|| |- !scope="row"|[[Aleksandr Xvostunov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1996-yil 12-may|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Rahmonqulov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''7'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Navroʻz]]||1996-yil 31-may|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]]||'''5'''–0||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 12-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''5'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1996-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||'''6'''–0||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||1996-yil 11-avgust|| |- !scope="row"|[[Dilshod Oʻrmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''6'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 16-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|A.S.K]]||1–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||1996-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Zafarjon Musaboyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–3||[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]]||1996-yil 6-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Sergey Lebedev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Dinamo (Urganch)]]||1996-yil 12-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Jaʼfar Irismetov]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||'''4'''–3||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oydinbek Aliyev]] |{{UZB}}||[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]||4–'''3'''||[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]||1996-yil 17-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Oleg Shatskix]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]||1996-yil 28-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 15-mart|| |- !scope="row"|[[Timur Oblaqulov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2004-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Leonid Koshelev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''6'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 14-avgust|| |- !scope="row"|[[Vladimir Shishelov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''8'''–0||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2004-yil 28-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Abduqahhor Marifaliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2004-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||'''4'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 13-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||0–'''5'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Ilya Kovalenko]] |{{KGZ}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||2004-yil 23-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''8'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2004-yil 30-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||4–'''3'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2004-yil 13-noyabr|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2004-yil 20-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''4'''||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2005-yil 19-mart|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 10-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''8'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 11-aprel|| |- !scope="row"|[[Rustam Qodirov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 15-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 25-aprel|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''3'''–1||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2005-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||1–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2005-yil 13-iyun|| |- !scope="row"|[[Zafar Xolmurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||2005-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 27-iyun|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||0–'''5'''||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2005-yil 1-iyul|| |- !scope="row"|[[Toʻlqin Mirzoyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2005-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–2||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2005-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''5'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2005-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Kamoliddin Murzoyev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 1-aprel|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''4'''–0||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2006-yil 8-aprel|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2006-yil 21-aprel|| |- !scope="row"|[[Baxtiyor Hamidullayev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–3||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2006-yil 20-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Hamdam Rahmonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Samarqand]]||'''6'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2006-yil 24-iyun|| |- !scope="row"|[[Pavel Solomin]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''6'''||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 10-iyun|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||1–'''9'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Umid Isoqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''7'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 19-avgust|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]] |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]||2006-yil 24-avgust|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||1–'''6'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2006-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2–'''8'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2006-yil 23-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''7'''–1||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2006-yil 25-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahrom Umarov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''6'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 30-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Aleksey Klikunov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2006-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Orif Mirzoyev]]<sup>5</sup> |{{TKM}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''10'''–0||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2006-yil 21-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''6'''–1||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang ]]||2006-yil 11-noyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2007-yil 4-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2007-yil 19-may|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2007-yil 9-iyun|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''3'''||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2007-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Moʻminjonov]] |{{UZB}}||[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]]||1–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||2007-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Uche Iheruome]] |{{NGA}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||0–'''11'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2007-yil 25-noyabr|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''6'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2007-yil 6-dekabr|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2008-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Viktor Karpenko]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Quruvchi]]||'''7'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2008-yil 16-may|| |- !scope="row"|[[Levan Mdivnishvili]] |{{GEO}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''4'''–1||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2008-yil 25-iyun|| |- !scope="row"|[[Ilyos Qurbonov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2008-yil 30-iyun|| |- !scope="row"|[[Lochinbek Soliyev]] |{{UZB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''3'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 5-iyul|| |- !scope="row"|[[Zayniddin Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''6'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2008-yil 17-avgust|| |- !scope="row"|[[Artūras Fomenka]] |{{LIT}}||[[OKMK (futbol klubi)|OTMK]]||'''5'''–1||[[UzDongJu (futbol klubi)|UzDongJu]]||2008-yil 23-avgust|| |- !scope="row"|[[Server Jeparov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Marsel Idiatullin]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''4'''–1||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||2008-yil 26-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]] |{{BRA}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||0–'''4'''||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||2009-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Rivaldo]]<sup>4</sup> |{{BRA}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2009-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Anvar Soliyev]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]||2009-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Yuriy Selix]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2010-yil 18-aprel|| |- !scope="row"|[[Stevica Ristić]] |{{MKD}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2010-yil 28-iyul|| |- !scope="row"|[[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–1||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2010-yil 5-avgust|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Ilhom Shomurodov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–0||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>4</sup> |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''5'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2010-yil 18-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Alisher Xoliqov]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2010-yil 2-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Pavel Smolyachenko]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''3'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2011-yil 29-may|| |- !scope="row"|[[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''5'''–0||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2011-yil 15-iyun|| |- !scope="row"|[[Muydin Mamazulunov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||4–'''3'''||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 9-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahodir Pardayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''5'''–2||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2011-yil 15-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Roʻzimboy Ahmedov]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||'''3'''–2||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2012-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''4'''–3||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 4-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2–'''4'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||2012-yil 21-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Anvar Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]||'''4'''–1||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||2012-yil 21-noyabr|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor ]]||'''5'''–0||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 4-mart|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2013-yil 13-may|| |- !scope="row"|[[Farhod Tojiyev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||1–5||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''7'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 29-iyun|| |- !scope="row"|[[Shahzodbek Nurmatov]] |{{UZB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Akmal Xolmatov]] |{{TJK}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2013-yil 14-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]||'''5'''–3||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2013-yil 29-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''4'''–1||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2013-yil 3-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]||2–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2013-yil 8-noyabr|| |- !scope="row"|[[Artur Gevorkyan]] |{{TKM}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''4'''–2||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 26-aprel|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2014-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Sardor Rashidov]] |{{UZB}}||[[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]||'''5'''–1||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Ruslan Kachur]]<sup>4</sup> |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2014-yil 10-avgust|| |- !scope="row"|[[Shahboz Erkinov]]<sup>M</sup> |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||5–'''4'''||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2014-yil 12-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''4'''–1||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2015-yil 14-mart|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]||'''3'''–1||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2015-yil 3-aprel|| |- !scope="row"|[[Bahriddin Vahobov]] |{{UZB}}||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||'''3'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2015-yil 18-iyun|| |- !scope="row"|[[Ulugʻbek Baqoyev]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''4'''–2||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||2015-yil 26-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Taran]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''4'''–2||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2016-yil 7-may|| |- !scope="row"|[[Oleksandr Pishchur]] |{{UKR}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''5'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2016-yil 14-may|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]||'''3'''–1||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2016-yil 20-iyun|| |- !scope="row"|[[Aziz Ibragimov]] |{{UZB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||1–'''4'''||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2016-yil 26-avgust|| |- !scope="row"|[[Kenja Toʻrayev]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||'''5'''–0||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2016-yil 24-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Temurxoʻja Abduxoliqov]] |{{UZB}}||[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]||0–'''4'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2016-yil 18-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Suhrob Berdiyev]] |{{UZB}}||[[Qoʻqon 1912]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 22-aprel|| |- !scope="row"|[[Zohid Abdullayev]] |{{UZB}}||[[Obod (futbol klubi)|Obod]]||1–'''4'''||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2017-yil 14-iyul|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||1–'''5'''||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2017-yil 19-noyabr|| |- !scope="row"|[[Elguja Grigalashvili]] |{{GEO}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||1–'''3'''||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2018-yil 29-mart|| |- !scope="row"|[[Azamat Allaniyozov]] |{{UZB}}||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||'''3'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2018-yil 15-may|| |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||'''3'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-iyul|| |- !scope="row"|[[Esmaël Gonçalves]] |{{GNB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2018-yil 18-avgust|| |- !scope="row"|[[Tiago Bezerra]] |{{BRA}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2018-yil 30-noyabr|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]]<sup>5</sup> |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''7'''–1||[[Qoʻqon 1912]]||2019-yil 7-aprel|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||0–'''5'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2019-yil 14-iyun|| |- !scope="row"|[[Igor Sergeyev]] |{{UZB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''8'''–0||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 21-iyun|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–1||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2019-yil 27-avgust|| |- !scope="row"|[[Zafar Polvonov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|AGMK]]||'''4'''–1||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2019-yil 27-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''3'''–0||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||2020-yil 8-mart|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–1||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||2020-yil 21-avgust|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''4'''–2||[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]||2021-yil 16-oktyabr||<ref>[https://www.transfermarkt.com/ozbekiston-superligasi/spieltag/wettbewerb/UZ1/plus/?saison_id=2020&spieltag=22 (1.) Pakhtakor Pakhtakor Tashkent 4:2 FC Qizilqum Qizilqum (7.)]</ref> |- !scope="row"|[[Hojimat Erkinov]] |{{UZB}}||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||0–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2021-yil 20-noyabr||<ref>[https://championat.asia/news/superliga-lokomotiv-paxtakor-asosiy-tarkiblar-malum-2 Superliga. "Paxtakor" "Lokomotiv"ni yirik hisobda taslim qildi, Erkinovdan xet-trik!]</ref> |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]]<sup>4</sup> |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||'''5'''–2||[[Qoʻqon 1912]]||2022-yil 18-oktyabr||<ref>[https://championat.asia/news/dragan-cheran-superligada-ushbu-mavsumdagi-ilk-pokerni-qayd-etdi Dragan Cheran Superligada ushbu mavsumdagi ilk pokerni qayd etdi]</ref> |- !scope="row"|[[Marat Bikmayev]] |{{UZB}}||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||1–'''4'''||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2022-yil 7-noyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||1–'''3'''||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2023-yil 2-aprel||<ref>{{cite web|title=Metallurg Bekabad 1-3 Pakhtakor Tashkent|url=https://www.pfl.uz/uzb/match/15217|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=4 April 2023|date=2 April 2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !scope="row"|[[Rubin Hebaj]] |{{ALB}}||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||'''5'''–0||[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]||2023-yil 24-aprel||<ref>{{cite web|title=ANDIJON 5-0 METALLURG|url=https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf|website=pfl.uz/|publisher=Uzbekistan Professional Football League|access-date=24 April 2023|arxivsana=2023-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230529045029/https://pfl.uz/docs/Qaydnomalar-2022/Superliga-2023/7-TUR%20ANDIJON%20-%20METALLURG.pdf}}</ref> |- !scope="row"|[[Shohruxbek Abdurahmonov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''3'''–2||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]||2024-yil 30-mart|| |- !scope="row"|[[Ljupcho Doriyev]] |{{MKD}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–0||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2024-yil 26-may|| |- !scope="row"|[[Bobur Abduholiqov]] |{{UZB}}||[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]||'''3'''–0||[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]||2024-yil 2-iyun||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/dinamo-osmonida-oq-bulutlar-bobir-abdixoliqovda-birinchi-xet-trik-bobur-arenada-sherlar-bunyodkorda-neftchi-golib-superliga-10-turi-haqida |sarlavha="Dinamo" osmonida "oq bulutlar". Bobir Abdixoliqovda birinchi xet-trik. "Bobur Arena"da "sherlar", "Bunyodkor"da "Neftchi" g'olib - Superliganing 10-turi haqida |sana=3 jun 2024}}</ref> |- !scope="row"|[[Vladimir Jovović]] |{{MNE}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||'''4'''–2||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2024-yil 26-sentyabr|| |- !scope="row"|[[Dragan Ćeran]] |{{SRB}}||[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor ]]||'''4'''–2||[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]||2024-yil 6-oktyabr|| |- !scope="row"|[[Abdugʻafur Haydarov]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''4'''||[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]||2024-yil 1-noyabr|| |- !scope="row"|[[Xurshid Gʻiyosov]] |{{UZB}}||[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]||'''4'''–3||[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]||2025-yil 3-may||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Dominik Begić]] |{{BIH}}||[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]||'''5'''–0||[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]||2025-yil 20-sentyabr||<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/superliga-2025-mavsum-yakunlari-dubllar-yomgirdek-yogdi-xet-trik-esa |sarlavha=Superliga-2025: mavsum yakunlari - dubllar yomg'irdek yog'di, xet-trik esa... |sana=16 dec 2025}}</ref> |- !scope="row"|[[Bilolxon Toshmirzayev]] |{{UZB}}||[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]||2–'''3'''||[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]||2026-yil 19-aprel||<ref>{{cite news|url=https://tribuna.uz/news/superliga-bunyodkor-mehmonda-sogdiyonadan-ustun-keldi-1172432/|work=Tribuna.uz|title=Superliga. «Bunyodkor» mehmonda «So‘g‘diyona»dan ustun keldi (videosharh)|date=2026-yil 19-aprel|first=Ikrom|last=Roʻzimurodov|access-date=2026-yil 19-aprel|location=Toshkent}}</ref> |- |} == Bir necha bor xet-trik qayd etgan futbolchilar == {{Updated|1992—1993, 1996 va 2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} Quyidagi jadvalda kamida ikkita xet-trik qayd etgan futbolchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni keltirilgan. '''Qalin shrift''' bilan yozilgan futbolchilar hali ham Superligada faol. ''Kursiv'' bilan yozilgan oʻyinchilar hali ham Superligadan tashqarida faol. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+Superligada bir nechta oʻyinchilar tomonidan kiritilgan xet-triklar soni ! scope="col" |№ ! scope="col" |Futbolchi ! scope="col" |Xet-triklar ! scope="col" |Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |{{flagicon|SRB}} '''[[Dragan Ćeran]]''' |8 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Soliyev]] |7 |2009-yil 9-sentyabr |- |3 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Xolmurodov]] |7 |2005-yil 18-iyun |- |4 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Nosirbek Otaqoʻziyev]] |5 |2011-yil 15-iyun |- |5 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Mirxoldorshoyev]] |5 |2010-yil 5-avgust |- |6 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Oleg Shatskix]] |5 |1996-yil 28-oktyabr |- |7 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shahboz Erkinov]] |4 |2014-yil 12-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|TJK}} [[Akmal Xolmatov]] |4 |2013-yil 14-sentyabr |- |8 ! scope="row" |{{flagicon|NGA}} [[Uche Iheruome]] |4 |2007-yil 25-noyabr |- |9 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Maqsudov]] |4 |1993-yil 2-iyun |- |10 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]] |3 |2022-yil 7-noyabr |- |11 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafar Polvonov]] |3 |2019-yil 27-noyabr |- |12 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} '''[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]''' |3 |2016-yil 18-oktyabr |- |13 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]] |3 |2015-yil 18-iyun |- |14 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]] |3 |2014-yil 26-aprel |- |15 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Farhod Tojiyev]] |3 |2013-yil 20-iyun |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Anvar Berdiyev]] |3 |2012-yil 21-noyabr |- |16 ! scope="row" |{{flagicon|TKM}} [[Orif Mirzoyev]] |3 |2006-yil 21-oktyabr |- |17 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Jaʼfar Irismetov]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |18 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Oydinbek Aliyev]] |3 |1996-yil 17-oktyabr |- |19 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} ''[[Igor Sergeyev]]'' |2 |2019-yil 21-iyun |- |20 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zohid Abdullayev]] |2 |2017-yil 14-iyul |- |21 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]] |2 |2010-yil 2-oktyabr |- |22 ! scope="row" |{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] |2 |2009-yil 29-iyun |- |23 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilyos Qurbonov]] |2 |2008-yil 30-iyun |- |24 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]] |2 |2008-yil 17-avgust |- |25 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]] |2 |2007-yil 6-oktyabr |- |26 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]] |2 |2006-yil 19-avgust |- |27 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Rustam Doʻrmonov]] |2 |1992-yil 10-iyun |- |28 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Furqat Esonboyev]] |2 |1992-yil 20-sentyabr |- |29 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Bozorov]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- |30 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Valeriy Kechinov]] |2 |1992-yil 1-noyabr |- |31 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]] |2 |1993-yil 29-oktyabr |- |32 ! scope="row" |{{flagicon|UZB}} [[Zafarjon Musaboyev]] |2 |1996-yil 6-sentyabr |} == Klublar kesimida xet-triklar == {{Updated|2004—2026-yillar oraligʻi kiritilgan}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Oʻzbekiston Superligasidagi klublar kesimida xet-triklar !scope="col"|Oʻrin !scope="col"|Klub !scope="col"|Xet-triklar !scope="col"|Oxirgi xet-trik |- |1 ! scope="row" |[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] |40 |2024-yil 6-oktyabr |- |2 ! scope="row" |[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |22 |2018-yil 15-may |- |3 ! scope="row" |[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |18 |2012-yil 21-noyabr |- |4 ! scope="row" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |12 |2024-yil 2-iyun |- |5 ! scope="row" |[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |10 |2026-yil 19-aprel |- |6 ! scope="row" |[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] |8 |2018-yil 18-iyul |- | rowspan="3" |7 ! scope="row" |[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] | rowspan="3" |7 |2022-yil 7-noyabr |- ! scope="row" |[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]] |2025-yil 3-may |- ! scope="row" |[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] |2023-yil 24-aprel |- |8 ! scope="row" |[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]] |6 |2006-yil 10-iyun |- | rowspan="4" |9 ! scope="row" |[[Metallurg Bekobod|Metallurg]] | rowspan="4" |5 |2017-yil 14-iyul |- ! scope="row" |[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] |2018-yil 29-mart |- ! scope="row" |[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] |2025-yil 20-sentyabr |- ! scope="row" |[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] |2024-yil 26-sentyabr |- | rowspan="3" |10 ! scope="row" |[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] | rowspan="3" |4 |2016-yil 24-sentyabr |- ! scope="row" |[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] |2016-yil 20-iyun |- ! scope="row" |[[MHSK (futbol klubi)|MHSK]] |1996-yil 12-iyun |- | rowspan="2" |11 ! scope="row" |[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]] | rowspan="2" |3 |1996-yil 17-oktyabr |- ! scope="row" |[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]] |1996-yil 17-oktyabr |- |12 ! scope="row" |[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] |2 |1993-yil 8-oktyabr |- | rowspan="4" |13 ! scope="row" |[[Toʻpalang (futbol klubi)|Toʻpalang]] | rowspan="4" |1 |2005-yil 5-avgust |- ! scope="row" |[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] |2024-yil 1-noyabr |- ! scope="row" |[[Qoʻqon 1912]] |2017-yil 22-aprel |- ! scope="row" |[[Kosonsoy (futbol klubi)|Kosonsoy]] |1993-yil 11-iyun |} == Qayd etilgan xet-triklar davlatlar kesimida == == Klub oʻtkazib yuborgan xet-triklar == == Galereya == <gallery> Кечинов Валерий - Valery Kechinov.JPG|alt=A man in a bow tie File:Stamps of Uzbekistan, 2006-031.jpg|alt=A man in a training top File:Shishelov.jpg|alt=A man with curly blonde hair File:Solomin Pavel Pavlovich.jpg|alt=A man wearing a headband, being interviewed File:Zaynitdin Tadjiyev Tianjin Teda.jpg|alt=A footballer playing for Blackburn Rovers File:Djeparov 1.jpg|alt=Israeli midfielder Yossi Benayoun became the first Asian player to score a hat-trick in the Premier League, doing so in September 2009. File:Rivaldo bunyodkor 2010.jpg|alt=A black man with very short hair and a diamond earring in his left ear File:Stevica Ristić IMG 3535.jpg|alt=England player Steven Gerrard became the first player to score a Premier League hat-trick in the Merseyside derby in March 2012. File:Pyschur.jpg|alt=Japanese player Shinji Kagawa became the first player from an Asian Football Confederation member country to score a hat-trick in the Premier League, doing so in March 2013. File:Igor Sergeev Persepolis v Sepahan 23 January 2026.jpg|alt=Luis Suárez scored three hat-tricks for Liverpool within a calendar year from April 2012. In December 2013, he became the first player in the Premier League to score three hat-tricks against the same team (Norwich City). File:Marat Bikmaev in FC Pakhtakor in 2019.jpg|alt=Sadio Mané's hat-trick in 2 minutes and 56 seconds against Aston Villa in May 2015 is the fastest in Premier League history. File:Esmaël Gonçalves Esteghlal-Esteghlal Khuzestan 20190501.jpg|alt=Algerian player Riyad Mahrez became the first Arabian player in Premier League history to score a hat-trick in December 2015. File:FC Pakhtakor player Dragan Ceran vs FC Persepolis players.jpg|alt=South Korean international Son Heung-min became the first Asian player to score four or more goals in a single Premier League match, having done so in September 2020. File:Khojimat Erkinov 2022 (1).jpg|alt=Erling Haaland scored three hat-tricks in his first eight Premier League appearances, the fewest ever needed to reach this benchmark. He also became the first player to score a hat-trick in three consecutive home matches. File:Vladimir Jovović 2025.jpg|alt=Justin Kluivert became the first player to score a hat-trick of penalties in a Premier League match against Wolverhampton Wanderers in November 2024. </gallery> == Yana qarang == * [[Premyer-ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] * [[La Ligadagi xet-triklar ro‘yxati]] == Izohlar == == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston Superligasi}} {{Oʻzbekistonda futbol}} [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari roʻyxati]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi rekordlari va statistikasi]] [[Turkum:O‘zbekistonda futbolga oid ro‘yxatlar]] [[Turkum:Futbol jamoalarining xet-triklari roʻyxati]] kuu1341cus4d5avdzbt4a6t6vm7jdsw Loyiha:Mavzuli oylik/Avstraliya oyligi 102 1366174 5999766 5999015 2026-04-21T02:12:15Z Mirzoulugʻbek 8698 5999766 wikitext text/x-wiki <div style="display:flex; justify-content:space-between; align-items:center"> <div>[[File:Flag of Australia (converted).svg|center|170px|alt=Avstraliya bayrogʻi]]</div> <div style="display:flex; flex-direction:column; align-items:center; justify-content:center; line-height:110%; margin:0.5em 0;"> <div style="text-align: center; color: #0018A8; font-size: 32pt; line-height: 110%;margin-top:0.5em;">'''Avstraliya oyligi''' </div> <div style="text-align: center; font-size: 24pt; line-height: 110%;margin-bottom:0.5em;">Australia Month </div> </div> <div>[[File:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|center|120px|alt=Avstraliya gerbi]]</div> </div> ---- '''Avstraliya oyligi''' — [[ Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasining]] bir qismi sifatida [[Avstraliya]], uning o‘ziga xos tabiati, boy madaniyati, qadimiy va zamonaviy tarixi hamda boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi. Loyiha O‘zbekcha Vikipediyadagi [[Avstraliya |Avstraliya qit’asi]] va Ittifoqi haqida yozilgan maqolalardagi bo‘shliqlarni to‘ldirish, ayniqsa, mintaqaning endemik florasi va faunasi, [[Aborigenlar|tub aholisi]] madaniyati, shuningdek, yirik shaharlar va zamonaviy iqtisodiy-ijtimoiy hayotiga oid ma’lumotlarni ko‘paytirishni maqsad qilgan. '''Muddat:''' [[2026-yil|2026-yil]] [[1-may|1-maydan]] [[30-may|30-maygacha]]. '''Yo‘nalish:''' [[Ingliz tili|Ingliz]], [[Nemis tili|nemis]] va [[Rus tili|rus tillaridagi]] Vikipediyalardan ma’lumotlarni [[Oʻzbek tili|o‘zbek tiliga]] mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. == Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bog‘liqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Avstraliya oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Avstraliya oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Avstraliya oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar insoniyat sivilizatsiyasining eng qadimgi madaniyatlaridan biri bo‘lgan [[aborigenlar|avstraliya aborigenlari]] merosi, dunyo ilm-fani rivojiga ulkan hissa qo‘shgan Nobel mukofoti sovrindorlari, okean ortining betakror tabiatini kashf etgan [[James Cook|Jeyms Kuk]] va Mettyu Flinders kabi buyuk sayyohlar hamda "yashil qit’a"ning sirli geografiyasi haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag map of Australia (United Kingdom).png|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Avstraliya oyligi|Avstraliya oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Avstraliya oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Avstraliya oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == 4ukkfk3pxrq1kvy7yhnx2qc2fh7dczf 5999767 5999766 2026-04-21T02:14:53Z Mirzoulugʻbek 8698 /* Avstraliya oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5999767 wikitext text/x-wiki <div style="display:flex; justify-content:space-between; align-items:center"> <div>[[File:Flag of Australia (converted).svg|center|170px|alt=Avstraliya bayrogʻi]]</div> <div style="display:flex; flex-direction:column; align-items:center; justify-content:center; line-height:110%; margin:0.5em 0;"> <div style="text-align: center; color: #0018A8; font-size: 32pt; line-height: 110%;margin-top:0.5em;">'''Avstraliya oyligi''' </div> <div style="text-align: center; font-size: 24pt; line-height: 110%;margin-bottom:0.5em;">Australia Month </div> </div> <div>[[File:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|center|120px|alt=Avstraliya gerbi]]</div> </div> ---- '''Avstraliya oyligi''' — [[ Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasining]] bir qismi sifatida [[Avstraliya]], uning o‘ziga xos tabiati, boy madaniyati, qadimiy va zamonaviy tarixi hamda boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi. Loyiha O‘zbekcha Vikipediyadagi [[Avstraliya |Avstraliya qit’asi]] va Ittifoqi haqida yozilgan maqolalardagi bo‘shliqlarni to‘ldirish, ayniqsa, mintaqaning endemik florasi va faunasi, [[Aborigenlar|tub aholisi]] madaniyati, shuningdek, yirik shaharlar va zamonaviy iqtisodiy-ijtimoiy hayotiga oid ma’lumotlarni ko‘paytirishni maqsad qilgan. '''Muddat:''' [[2026-yil|2026-yil]] [[1-may|1-maydan]] [[30-may|30-maygacha]]. '''Yo‘nalish:''' [[Ingliz tili|Ingliz]], [[Nemis tili|nemis]] va [[Rus tili|rus tillaridagi]] Vikipediyalardan ma’lumotlarni [[Oʻzbek tili|o‘zbek tiliga]] mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. == Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bog‘liqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Avstraliya oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Avstraliya oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Avstraliya oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar insoniyat sivilizatsiyasining eng qadimgi madaniyatlaridan biri bo‘lgan [[aborigenlar|avstraliya aborigenlari]] merosi, dunyo ilm-fani rivojiga ulkan hissa qo‘shgan Nobel mukofoti sovrindorlari, okean ortining betakror tabiatini kashf etgan [[James Cook|Jeyms Kuk]] va Mettyu Flinders kabi buyuk sayyohlar hamda "yashil qit’a"ning sirli geografiyasi haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag map of Australia (United Kingdom).png|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Avstraliya oyligi|Avstraliya oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Avstraliya oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Avstraliya oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == == Avstraliya oyligi doirasida yaratilgan andozalar == == Avstraliya oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == == Roʻyxatlar == == Tarix == == Geografiya == == Siyosat == == Iqtisod == == Sport == == Bino va inshootlar == == Madaniyat == == Kishilar == == Taʼlim == == Sogʻliqni saqlash == t3z6ema0eru8akh0lukh9o190xm43ml 5999768 5999767 2026-04-21T02:15:25Z Mirzoulugʻbek 8698 /* Sogʻliqni saqlash */ 5999768 wikitext text/x-wiki <div style="display:flex; justify-content:space-between; align-items:center"> <div>[[File:Flag of Australia (converted).svg|center|170px|alt=Avstraliya bayrogʻi]]</div> <div style="display:flex; flex-direction:column; align-items:center; justify-content:center; line-height:110%; margin:0.5em 0;"> <div style="text-align: center; color: #0018A8; font-size: 32pt; line-height: 110%;margin-top:0.5em;">'''Avstraliya oyligi''' </div> <div style="text-align: center; font-size: 24pt; line-height: 110%;margin-bottom:0.5em;">Australia Month </div> </div> <div>[[File:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|center|120px|alt=Avstraliya gerbi]]</div> </div> ---- '''Avstraliya oyligi''' — [[ Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasining]] bir qismi sifatida [[Avstraliya]], uning o‘ziga xos tabiati, boy madaniyati, qadimiy va zamonaviy tarixi hamda boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi. Loyiha O‘zbekcha Vikipediyadagi [[Avstraliya |Avstraliya qit’asi]] va Ittifoqi haqida yozilgan maqolalardagi bo‘shliqlarni to‘ldirish, ayniqsa, mintaqaning endemik florasi va faunasi, [[Aborigenlar|tub aholisi]] madaniyati, shuningdek, yirik shaharlar va zamonaviy iqtisodiy-ijtimoiy hayotiga oid ma’lumotlarni ko‘paytirishni maqsad qilgan. '''Muddat:''' [[2026-yil|2026-yil]] [[1-may|1-maydan]] [[30-may|30-maygacha]]. '''Yo‘nalish:''' [[Ingliz tili|Ingliz]], [[Nemis tili|nemis]] va [[Rus tili|rus tillaridagi]] Vikipediyalardan ma’lumotlarni [[Oʻzbek tili|o‘zbek tiliga]] mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. == Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bog‘liqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Avstraliya oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Avstraliya oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Avstraliya oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar insoniyat sivilizatsiyasining eng qadimgi madaniyatlaridan biri bo‘lgan [[aborigenlar|avstraliya aborigenlari]] merosi, dunyo ilm-fani rivojiga ulkan hissa qo‘shgan Nobel mukofoti sovrindorlari, okean ortining betakror tabiatini kashf etgan [[James Cook|Jeyms Kuk]] va Mettyu Flinders kabi buyuk sayyohlar hamda "yashil qit’a"ning sirli geografiyasi haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag map of Australia (United Kingdom).png|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Avstraliya oyligi|Avstraliya oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Avstraliya oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Avstraliya oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == == Avstraliya oyligi doirasida yaratilgan andozalar == == Avstraliya oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == == Roʻyxatlar == == Tarix == == Geografiya == == Siyosat == == Iqtisod == == Sport == == Bino va inshootlar == == Madaniyat == == Kishilar == == Taʼlim == == Sogʻliqni saqlash == {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} lqi92k22ib57h4h9onm7i4zuj83m8zu Chimarra amarganth 0 1366329 5999390 2026-04-20T12:03:38Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999390 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra amarganth | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra amarganth''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Yevropa]] va [[Shimoliy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{cite web |date=2 June 2022 |title=Chimarra amarganth Malicky, 1989 |url=https://www.gbif.org/species/1431183/treatments |access-date=2 June 2022 |website=GBIF}}</ref><ref>{{cite web |date=2 June 2022 |title=ITIS - Report: Chimarra amarganth |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601883#null |access-date=2 June 2022 |website=ITIS}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2321111}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} lo0tbz4aafzedc5lx0o0fsmdqe7kwn2 Chimarra altmani 0 1366330 5999394 2026-04-20T12:05:08Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999394 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra altmani | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra altmani''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Markaziy Amerika]]da, asosan [[Panama]]da uchraydi<ref>{{Cite web|url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_altmani/classification/|title=ADW: Chimarra altmani: CLASSIFICATION|website=Animaldiversity.org|access-date=2 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601882#null|title=ITIS - Report: Chimarra altmani|website=Itis.gov|access-date=2 June 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2201623}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 9e4z8q098gh4sad9y8jsaxspch03jp7 Chimarra alticola 0 1366331 5999396 2026-04-20T12:06:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999396 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra alticola | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra alticola''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_alticola/classification/ | title=ADW: Chimarra alticola: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601881#null | title=ITIS - Report: Chimarra alticola }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2511016}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} mjs17rj7ma7990ahg0lilqozityzogo Chimarra amica 0 1366332 5999403 2026-04-20T12:07:20Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999403 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra actinifera | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra actinifera''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Markaziy Amerika]]da uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_amica/classification/#Chimarra_amica | title=ADW: Chimarra amica: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601886#null | title=ITIS - Report: Chimarra amica }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q3353281}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} bchlil9quwxch5sqf1j3zez6zh3o3ac Chimarra alleni 0 1366333 5999415 2026-04-20T12:08:26Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999415 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra alleni | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra alleni''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_alleni/classification/#Chimarra_alleni | title=ADW: Chimarra alleni: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601880#null | title=ITIS - Report: Chimarra alleni }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q4457968}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} dvtosboo7o136euupvmu0nirbkrpxv0 Chimarra aminadab 0 1366334 5999422 2026-04-20T12:09:23Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999422 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra aminadab | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra aminadab''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_aminadab/classification/#Chimarra_aminadab | title=ADW: Chimarra aminadab: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601887#null | title=ITIS - Report: Chimarra aminadab }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2782737}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} qrhqg1696414a7tie9vpln32lt7eqa3 Chimarra anakwoswasi 0 1366335 5999428 2026-04-20T12:10:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999428 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra anakwoswasi | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra anakwoswasi''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_anakwoswasi/classification/#Chimarra_anakwoswasi | title=ADW: Chimarra anakwoswasi: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601888#null | title=ITIS - Report: Chimarra anakwoswasi }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2076684}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} ed626c01zuu56lh9biz5pf92h3urcaz Chimarra aneca 0 1366336 5999451 2026-04-20T12:14:25Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999451 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra anecas | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra anecas''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi<ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601889#null | title=ITIS - Report: Chimarra aneca }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2220027}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} sic19uu9m7pebtebxbp9s8hw7k227oq Awa Chuo toʻgʻoni 0 1366337 5999458 2026-04-20T12:15:44Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999458 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 110m |dam_height = 32m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1972 |cost = |res_catchment = 14.9 sq. km |res_surface = 20 gektar | coordinates = {{coord|35|4|30|N|139|57|40|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Awa Chuo toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 14,9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Awa Chuo Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0667}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] fsllllujf8oe4tq0clpbfg04ot2rtm8 Azuma toʻgʻoni 0 1366338 5999471 2026-04-20T12:18:04Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999471 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 175m |dam_height = 22m |dam_width_base = |construction_began = 1973 |opening = 1976 |cost = |res_catchment = 5.2 sq. km |res_surface = 9 gektar | coordinates = {{coord|35|14|11|N|140|18|27|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Azuma toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 5,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Azuma Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0672}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 4c13qa8ku5k960rdz96u92ud6db5zy3 Azuma No.2 toʻgʻoni 0 1366339 5999477 2026-04-20T12:19:01Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999477 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 115m |dam_height = 21m |dam_width_base = |construction_began = 1979 |opening = 1984 |cost = |res_catchment = 4.4 sq. km |res_surface = 4 gektar | coordinates = {{coord|35|14|05|N|140|18|26|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Azuma No.2 toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 4,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Azuma No.2 Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0685}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 20b2l5142a83vuqyogl7nl93n4u77uh Bodai toʻgʻoni 0 1366340 5999481 2026-04-20T12:20:45Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999481 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 198m |dam_height = 41m |dam_width_base = |construction_began = 1983 |opening = 1998 |cost = |res_catchment = 6.7 sq. km |res_surface = 25 gektar | coordinates = {{coord|35|9|05|N|140|6|25|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Bodai toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 6,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Bodai Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0688}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] ctw5mpy6ivjw05o6huypghzzm3amh6m Chimarra alayoi 0 1366341 5999486 2026-04-20T12:22:44Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999486 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra alayoi | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra alayoi''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Karib dengizi]] hududida uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra/classification/ | title=ADW: Chimarra: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=602277#null | title=ITIS - Report: Chimarra alayoi }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2483825}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} co52h1s5ct8yn3fzx8dgwr9luivgtkj Daiyatsugawa toʻgʻoni 0 1366342 5999489 2026-04-20T12:24:00Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999489 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 50m |dam_height = 25.5m |dam_width_base = |construction_began = 1971 |opening = 1973 |cost = |res_catchment = 0.9 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|35|5|37|N|139|56|10|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Daiyatsugawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Daiyatsugawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2992}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 8a8kr1cldbty3ncoco6iuh19go724ps Gundari toʻgʻoni 0 1366343 5999490 2026-04-20T12:24:48Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999490 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 106.2m |dam_height = 15.1m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 2006 |cost = |res_catchment = 0.5 sq. km |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|35|21|00|N|140|22|10|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Gundari toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Gundari Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0651}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 1ys3lppcwrgcc3ww8csuhlw8aye4ygt Chimarra angolensis 0 1366344 5999498 2026-04-20T12:27:51Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999498 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra angolensis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra angolensis''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_angolensis/classification/#Chimarra_angolensis | title=ADW: Chimarra angolensis: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601890#null | title=ITIS - Report: Chimarra angolensis }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q1975505}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} aqff6pacmwzv8dgjt3w47em8dr6gtls Haccho-zeki toʻgʻoni 0 1366345 5999508 2026-04-20T12:35:43Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999508 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 80m |dam_height = 18m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1933 |cost = |res_catchment = |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|35|6|54|N|140|0|25|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Haccho-zeki toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi<ref>{{Cite web| title = Haccho-zeki - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0653}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] heqq1qtfg32hypuly9h2syig6b9inop Hirasawa toʻgʻoni 0 1366346 5999509 2026-04-20T12:37:00Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999509 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = {{convert|159|m|ft|abbr=on}} |dam_height = {{convert|25.6|m|ft|abbr=on}} |dam_width_base = |construction_began = 1986 |opening = 1998 |cost = |res_catchment = {{convert|2.4|km2|sqmi|abbr=on}} |res_surface = 14 gektar |coordinates = {{coord|35|13|10|N|140|13|56|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Hirasawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Hirasawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2976}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] mtpsqcd57twzcinfgc9tge2pu7fujpn Hirota-zeki toʻgʻoni 0 1366347 5999510 2026-04-20T12:37:56Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999510 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 57m |dam_height = 16.7m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1928 |cost = |res_catchment = 0.8 sq. km |res_surface = 4 gektar | coordinates = {{coord|35|3|09|N|139|54|56|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Hirota-zeki toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Hirota-zeki - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0648}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] rsgg60k7kbv0xw35hnko60g6bknh0cq Ichinosawa-zeki toʻgʻoni 0 1366348 5999511 2026-04-20T12:38:46Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999511 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 84.5m |dam_height = 19m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1951 |cost = |res_catchment = 3 sq. km |res_surface = 4 gektar | coordinates = {{coord|35|3|02|N|139|58|28|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ichinosawa-zeki toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ichinosawa-zeki - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0658}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 0uvk08abjvl1xbwggno8zdu0fp7cmr4 Kameyama toʻgʻoni 0 1366349 5999512 2026-04-20T12:39:43Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999512 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 156m |dam_height = 34.5m |dam_width_base = |construction_began = 1969 |opening = 1980 |cost = |res_catchment = 69.7 sq. km |res_surface = 139 gektar | coordinates = {{coord|35|13|48|N|140|5|08|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kameyama toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 69,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kameyama Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0676}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] iko7eprz4wli948lp71h1vhw5ynjnby Kanayama toʻgʻoni 0 1366350 5999513 2026-04-20T12:41:30Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999513 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 110m |dam_height = 28.3m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1962 |cost = |res_catchment = 5.5 sq. km |res_surface = 21 gektar | coordinates = {{coord|35|9|09|N|140|4|34|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kanayama toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 5,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kanayama Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0661}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 29kzd37o9c7zmxetite62q7ukv46f8l Katakura toʻgʻoni 0 1366351 5999515 2026-04-20T12:44:00Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999515 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 154m |dam_height = 42.7m |dam_width_base = |construction_began = 1974 |opening = 2000 |cost = |res_catchment = 18.6 sq. km |res_surface = 70 gektar | coordinates = {{coord|35|12|06|N|140|4|25|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Katakura toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 18,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Katakura Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0682}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 61cjkh5iw6e65wj8uo56m7bfpntultc Katsuura toʻgʻoni 0 1366352 5999516 2026-04-20T12:44:58Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999516 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 231.2m |dam_height = 29m |dam_width_base = |construction_began = 1966 |opening = 1975 |cost = |res_catchment = 1 sq. km |res_surface = 20 gektar | coordinates = {{coord|35|10|15|N|140|12|18|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Katsuura toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Katsuura Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0668| archive-date = 2022-04-20| archive-url = https://web.archive.org/web/20220420061205/http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0668| url-status = live}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] kgan2qz6p5hfwo3e24nwyupkheffgo1 Bobur Abdurahmonov 0 1366353 5999517 2026-04-20T12:45:05Z Umarxon III 18267 yangi 5999517 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Bobur Abdurahmonov | tasvir = | toʻliqism = | boʻyi = {{height|m=1.75}} | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|1992|4|19}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Toshkent}}, [[Oʻzbekiston]] | joriyklub = [[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] | pozitsiya = Bosh murabbiy }} '''Bobur Abdurahmonov''' — [[oʻzbekiston]]lik futbolchi. Himoyachi pozitsiyasida toʻp tepgan. [[2026-yil]]dan [[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] klubi bosh murabbiyi<ref>{{Cite web|url=https://championat.asia/news/bobur-abdurahmonov-bugun-ham-chiroyli-oyin-korsatdik-ham-galabani-qolga-kiritdik|title=Bobur Abdurahmonov: “Bugun ham chiroyli o'yin ko'rsatdik, ham g'alabani qo'lga kiritdik”}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://championat.asia/news/2024-yilning-eng-yaxshi-bolalar-murabbiyi-bobur-abdurahmonov-mavsum-boshida-yilning-trebl-bilan-yakunlashni-niyat-qilgan-edik|title=2024 yilning eng yaxshi bolalar murabbiyi Bobur Abdurahmonov: "Mavsum boshida yilni trebl bilan yakunlashni niyat qilgan edik"}}</ref><ref>{{Cite web|url=|title=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pfl.uz/en/referees/295|title=Bobur Abdurahmonov}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fminside.net/players/7-fm-26/2000302069-bobur-abdurahmonov|title=Bobur Abdurahmonov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Abdurahmonov, Bobur}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi murabbiylari]] 4w4d5r2hnpcas3obhnwicljdd5mvqwp 5999518 5999517 2026-04-20T12:45:45Z Umarxon III 18267 +tuz 5999518 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Bobur Abdurahmonov | tasvir = | toʻliqism = | boʻyi = {{height|m=1.75}} | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|1992|4|19}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Toshkent}}, [[Oʻzbekiston]] | joriyklub = [[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] | pozitsiya = Bosh murabbiy }} '''Bobur Abdurahmonov''' — [[oʻzbekiston]]lik futbolchi. Himoyachi pozitsiyasida toʻp tepgan. [[2026-yil]]dan [[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]] klubi bosh murabbiyi<ref>{{Cite web|url=https://championat.asia/news/bobur-abdurahmonov-bugun-ham-chiroyli-oyin-korsatdik-ham-galabani-qolga-kiritdik|title=Bobur Abdurahmonov: “Bugun ham chiroyli o'yin ko'rsatdik, ham g'alabani qo'lga kiritdik”}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://championat.asia/news/2024-yilning-eng-yaxshi-bolalar-murabbiyi-bobur-abdurahmonov-mavsum-boshida-yilning-trebl-bilan-yakunlashni-niyat-qilgan-edik|title=2024 yilning eng yaxshi bolalar murabbiyi Bobur Abdurahmonov: "Mavsum boshida yilni trebl bilan yakunlashni niyat qilgan edik"}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pfl.uz/en/referees/295|title=Bobur Abdurahmonov}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fminside.net/players/7-fm-26/2000302069-bobur-abdurahmonov|title=Bobur Abdurahmonov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Abdurahmonov, Bobur}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi murabbiylari]] pwaolfaiz7ytbiqw4493psmtlwposbb Komukai toʻgʻoni 0 1366354 5999519 2026-04-20T12:45:52Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999519 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 106m |dam_height = 37m |dam_width_base = |construction_began = 1972 |opening = 1975 |cost = |res_catchment = 11.3 sq. km |res_surface = 10 gektar | coordinates = {{coord|35|3|57|N|139|59|50|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Komukai toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 11,3 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Komukai Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0670}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 8l8wx7jp2ja5ulck3xu6tb2qv108pud Konaka-ike toʻgʻoni 0 1366355 5999520 2026-04-20T12:46:41Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999520 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 241.8m |dam_height = 18.9m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1947 |cost = |res_catchment = 2.8 sq. km |res_surface = 11 gektar | coordinates = {{coord|35|30|53|N|140|17|11|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Konaka-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Konaka-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0656}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 9i8xcsj9lsiro8pj8r9ytb24nwsd2ux Kuramochi toʻgʻoni 0 1366356 5999521 2026-04-20T12:47:34Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999521 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 61.7m |dam_height = 17.5m |dam_width_base = |construction_began = 1967 |opening = 1968 |cost = |res_catchment = 0.4 sq. km |res_surface = 14 gektar | coordinates = {{coord|35|22|34|N|140|12|40|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kuramochi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kuramochi Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3410}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] mvgshwsqalc5x0ri1q472neje9mfgjo Masuma toʻgʻoni 0 1366357 5999522 2026-04-20T12:49:20Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999522 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 145m |dam_height = 34m |dam_width_base = |construction_began = 1966 |opening = 1969 |cost = |res_catchment = 2.2 sq. km |res_surface = 54 gektar | coordinates = {{coord|35|4|10|N|139|55|43|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Masuma toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,2 km² ni tashkil etadi. Toʻliq holatda taxminan 54 gektar maydonni suv ostida qoldiradi va 520 ming kub metr suv sigʻimiga ega<ref>{{Cite web| title = Masuma Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0665}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] qye4xs2dtn9w7cf8hdm9tu3ej260voj Matsube toʻgʻoni 0 1366358 5999523 2026-04-20T12:50:21Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999523 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 85m |dam_height = 21.2m |dam_width_base = |construction_began = 1975 |opening = 1976 |cost = |res_catchment = 0.1 sq. km |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|35|9|35|N|140|16|54|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Matsube toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Matsube Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2990}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] sin53wgadopv3rftxxtnq30uxre18bc Misaki toʻgʻoni 0 1366359 5999524 2026-04-20T12:51:13Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999524 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 128.9m |dam_height = 23.7m |dam_width_base = |construction_began = 1985 |opening = 1989 |cost = |res_catchment = 0.8 sq. km |res_surface = 8 gektar | coordinates = {{coord|35|16|59|N|140|21|23|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Misaki toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Misaki Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3609}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 173bawhief7ax0beyiz94trr6ahlfci Mishima toʻgʻoni 0 1366360 5999525 2026-04-20T12:51:59Z Ahror Akramovich 75193 „{{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 127.7m |dam_height = 25.3m |opening = 1955 |res_catchment = 26.1 sq. km |res_surface = 72 ga | coordinates = {{coord|35|13|16|N|140|1|35|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Mishima toʻgʻoni''' — Yaponiya...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999525 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 127.7m |dam_height = 25.3m |opening = 1955 |res_catchment = 26.1 sq. km |res_surface = 72 ga | coordinates = {{coord|35|13|16|N|140|1|35|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Mishima toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 26,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Mishima Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0662}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] qtkvdr0vedwosdt7frg4vkgxr5peiy6 Motona toʻgʻoni 0 1366361 5999526 2026-04-20T12:52:51Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999526 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 69m |dam_height = 28.2m |dam_width_base = |construction_began = 1978 |opening = 1979 |cost = |res_catchment = 0.1 sq. km |res_surface = 1 ga | coordinates = {{coord|35|9|13|N|139|50|17|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Motona toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,1 km² ni tashkil etadi. Toʻliq holatda taxminan 1 gektar maydonni suv ostida qoldiradi va 77 ming kub metr suv sigʻimiga ega<ref>{{Cite web| title = Motona Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0687}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 1843htk2c0r3mf13hwshgx9xe5bbk2k Nagara toʻgʻoni (Chiba) 0 1366362 5999527 2026-04-20T12:53:56Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999527 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 250m |dam_height = 52m |dam_width_base = |construction_began = 1966 |opening = 1993 |cost = |res_catchment = 3.4 sq. km |res_surface = 81 gektar | coordinates = {{coord|35|28|36|N|140|12|06|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Nagara toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Nagara Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0679}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 37erkg8sxsbu7w4fjlwhjmd8zc6ekiu Naguma toʻgʻoni 0 1366363 5999528 2026-04-20T12:55:24Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999528 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 119m |dam_height = 18.5m |dam_width_base = |construction_began = 1974 |opening = 1979 |cost = |res_catchment = 0.7 sq. km |res_surface = 53 gektar | coordinates = {{coord|35|13|43|N|140|20|12|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Naguma toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Naguma Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0673}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 5hgur0w9tfwgau6evf7mas95z3rbwem Nakaozawa-zeki toʻgʻoni 0 1366364 5999533 2026-04-20T12:58:11Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999533 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 71m |dam_height = 15.3m |dam_width_base = |construction_began = 1934 |opening = 1938 |cost = |res_catchment = 0.9 sq. km |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|35|2|54|N|139|52|08|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Nakaozawa-zeki toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Nakaozawa-zeki - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0652}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] sdojc8merezet3f4phsy4ju1othh2n5 Turkum:Turkiya orollari 14 1366365 5999542 2026-04-20T13:12:11Z Janob Mirzaolim 64438 „ [[Turkum:Osiyo orollari]] [[Turkum:Turkiya geografiyasi]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999542 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Osiyo orollari]] [[Turkum:Turkiya geografiyasi]] 6a0gmpte7rosx9lc7qz06kf2piwjnw4 No.1 Fukurogura toʻgʻoni 0 1366366 5999547 2026-04-20T13:13:21Z Ahror Akramovich 75193 „{{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 60m |dam_height = 22m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1923 |cost = |res_catchment = 0.6 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|35|8|33|N|140|7|46|E|type:landmark_region...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999547 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 60m |dam_height = 22m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1923 |cost = |res_catchment = 0.6 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|35|8|33|N|140|7|46|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''No.1 Fukurogura toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = No.1 Fukurogura Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3608}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] mc2njjni0xesou2zlc2pll85u1vx8v4 No.2 Fukurogura toʻgʻoni 0 1366367 5999549 2026-04-20T13:14:35Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999549 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 54m |dam_height = 24.3m |dam_width_base = |construction_began = 1970 |opening = 1971 |cost = |res_catchment = 3.3 sq. km |res_surface = 6 gektar | coordinates = {{coord|35|8|49|N|140|7|39|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''No.2 Fukurogura toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3,3 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = No.2 Fukurogura Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2991}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] nklweoyce7xzyv26l2ppey09o8nbaes No.2 Okuyatsu toʻgʻoni 0 1366368 5999552 2026-04-20T13:16:52Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999552 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 52.5m |dam_height = 22.7m |dam_width_base = |construction_began = 1987 |opening = 1989 |cost = |res_catchment = 0.6 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|35|9|44|N|140|11|28|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''No.2 Okuyatsu toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = No.2 Okuyatsu Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3345}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 7jb7pzn4tk2hxr87ehnoc16degj2eyd Chimarra albomaculata 0 1366369 5999569 2026-04-20T13:24:29Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999569 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra albomaculata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra albomaculata''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Karib dengizi]] hududida uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_albomaculata/classification/#Chimarra_albomaculata | title=ADW: Chimarra albomaculata: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115286#null | title=ITIS - Report: Chimarra albomaculata }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2098826}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} nsja9nk296yep6w63jyrswlvrwh3l7x Foydalanuvchi:Sardor Sokhibjonov Doniyor ogli 2 1366370 5999570 2026-04-20T13:24:45Z Sardor Sokhibjonov Doniyor ogli 260061 Boʻsh sahifa yaratildi 5999570 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 5999638 5999570 2026-04-20T14:07:44Z Sardor Sokhibjonov Doniyor ogli 260061 5999638 wikitext text/x-wiki === To'liq ismi: Sokhibjonov Sardor Doniyor o‘g‘li === [[Fayl:Sardor Sokhibjonov Award 2025.webp|alt=2004-yil 21-mart|thumb|254x254px|'''To'liq ismi:''' Sokhibjanov [[Sardor]] Doniyor [[Oglianico|o‘g‘li]]]] <references group="Sokhibjоnov " /> fhqd2p9mh1af8fgntm121y4i4ws3bow Chimarra alcicorne 0 1366371 5999572 2026-04-20T13:25:58Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999572 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra alcicorne | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra alcicorne''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_alcicorne/classification/#Chimarra_alcicorne | title=ADW: Chimarra alcicorne: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601879#null | title=ITIS - Report: Chimarra alcicorne }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q3093207}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} p2khffknplpyrt6ijnrq1991to56cpa Chimarra alata 0 1366372 5999573 2026-04-20T13:27:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999573 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra alata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra alata''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Markaziy Amerika]]da uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_alata/classification/ | title=ADW: Chimarra alata: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601878#null | title=ITIS - Report: Chimarra alata }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q617519}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 2mckcthptjhuavq1l7re5589klmxjm4 Chimarra akkaorum 0 1366373 5999574 2026-04-20T13:28:23Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999574 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra akkaorum | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra akkaorum''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra akkaorum: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_akkaorum/classification/#Chimarra_akkaorum |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra akkaorum |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601877#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q922777}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 7pzdafgt82e9djy49q1mssf4ptu7s8v Nokogiriyama toʻgʻoni 0 1366374 5999579 2026-04-20T13:29:14Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999579 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 55m |dam_height = 19.1m |dam_width_base = |construction_began = 1960 |opening = 1962 |cost = |res_catchment = 2.5 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|35|9|10|N|139|50|46|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Nokogiriyama toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Nokogiriyama Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0686}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] nfqex8xqmebfi79q9v8rpunwdm9e3wo Chimarra akarawitta 0 1366375 5999581 2026-04-20T13:29:35Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999581 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra akarawitta | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra akarawitta''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra akarawitta: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_akarawitta/classification/ |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra akarawitta |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601876#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2495035}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} g2ozih04t8juh8417bd56t9julg1qfo Nyu-zeki toʻgʻoni 0 1366376 5999593 2026-04-20T13:35:47Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999593 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 40m |dam_height = 16.4m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1940 |cost = |res_catchment = 0.7 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|35|4|17|N|139|51|10|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Nyu-zeki toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Nyu-zeki - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0654}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] b2a7x82z1pgdwhnljmg4j1qq2bizh66 Okubo toʻgʻoni 0 1366377 5999595 2026-04-20T13:37:04Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999595 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 140m |dam_height = 29.5m |dam_width_base = |construction_began = 1972 |opening = 1981 |cost = |res_catchment = 2 sq. km |res_surface = 4 gektar | coordinates = {{coord|35|16|03|N|139|52|32|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Okubo toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Okubo Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0677}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] k7wbtwfyh91r2dv5p8advh3pkd8pq9y Onjuku toʻgʻoni 0 1366378 5999598 2026-04-20T13:38:14Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999598 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 151m |dam_height = 23.5m |dam_width_base = |construction_began = 1970 |opening = 1977 |cost = |res_catchment = 0.6 sq. km |res_surface = 12 gektar | coordinates = {{coord|35|11|44|N|140|18|38|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Onjuku toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,6 km² ni tashkil etadi. Toʻliq holatda taxminan 12 gektar maydonni suv ostida qoldiradi va 610 ming kub metr suv sigʻimiga ega<ref>{{Cite web| title = Onjuku Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0675}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] hks786fywc2utke52gtkl1dcurb851j Ozawa toʻgʻoni 0 1366379 5999600 2026-04-20T13:39:08Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999600 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 83.5m |dam_height = 23.9m |dam_width_base = |construction_began = 1989 |opening = 1992 |cost = |res_catchment = 0.7 sq. km |res_surface = 5 ga | coordinates = {{coord|35|21|33|N|140|14|50|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ozawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ozawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3606}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] cvtzqzvi0k73b4v3rbe3v2fer91rldg Sakuma toʻgʻoni (Chiba) 0 1366380 5999604 2026-04-20T13:42:00Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999604 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 186m |dam_height = 25.5m |dam_width_base = |construction_began = 1976 |opening = 1986 |cost = |res_catchment = 3 sq. km |res_surface = 16 gektar | coordinates = {{coord|35|7|26|N|139|53|49|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Sakuma toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Sakuma Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0680}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] sllwik8btam7k4p6mq3ueaphtbadjjs Sankyo Seki toʻgʻoni 0 1366381 5999608 2026-04-20T13:43:37Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999608 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 40m |dam_height = 15.4m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1939 |cost = |res_catchment = 0.2 sq. km | coordinates = {{coord|35|4|27|N|140|3|45|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Sankyo Seki toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Sankyo Seki - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3607}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] snnseceutn8tfpqfz4defwdys2ctnze Sakuna toʻgʻoni 0 1366382 5999609 2026-04-20T13:44:34Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999609 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 145m |dam_height = 24.5m |dam_width_base = |construction_began = 1971 |opening = 1977 |cost = |res_catchment = 2.1 sq. km |res_surface = 9 gektar | coordinates = {{coord|34|57|36|N|139|53|21|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Sakuna toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Sakuna Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0674}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 0lh9fi6uwe7r3wwh56xblrlwodp5o7f Hoffman san’at galereyasi 0 1366383 5999616 2026-04-20T13:53:00Z Gulzoda Abduhalilova 245101 yangi 5999616 wikitext text/x-wiki {{Bino bilgiqutisi | nomi = Hoffman Art Gallery | asl_nomi = | asl_nomi_til = | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | tasvir = Lewis & Clark College, 2017 - 107.jpg | eni = | tasvir_alt = | izoh = Binoning tashqi ko‘rinishi 2017-yil | map_type = Portland | map_alt = | map_dot_mark = | map_dot_label = | relief = | map_caption = | map_size = | coordinates = {{coord|45.45052|-122.66894|type:landmark_region:US-OR_dim:70|display=inline,title}} | eski_nomlari = | muqobil_nomlari = Hoffman sanʼat galereyasi | etimologiya = | maqom = | boshlangan = | tugagan = | buzilgan_sana = | turi = Sanʼat galereyasi | tasnif = | joylashuvi = Lewis & Clark College | manzil = | shahar = [[Portland (Oregon)|Portland]] | mamlakat =Amerika | narx = | ren_cost = | mijoz = | egasi = | filial = | balandligi = | tip = | antenna_shpil = | tom = | eng_yuqori_qavati = | rasadxona = | diameter = | aylana_uzunligi = | vazni = | boshqa_oʻlchamlar = | material = | qavatlar_soni = | binoning_ichki_maydoni = | liftlar_soni = | yerlar = | meʼmor = | architecture_firm = | quruvchi = | muhandis = | boshqa_dizaynerlar = | main_contractor = | mukofotlar = | vebsayt = | modul = | manbalar = | havolalar = | Commons = }} '''Ronna va Eric Hoffman zamonaviy sanʼat galereyasi'''<ref>{{cite web|url=https://www.lclark.edu/hoffman_gallery/|title=Ronna and Eric Hoffman Gallery - Ronna and Eric Hoffman Gallery of Contemporary Art - Lewis & Clark|website=Lclark.edu|accessdate=6 November 2017|archive-date=7 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107013239/https://www.lclark.edu/hoffman_gallery/|url-status=live}}</ref> (yoki '''Hoffman sanʼat galereyasi'''<ref name=Hoffman>{{cite web|url=http://college.lclark.edu/live/profiles/6332-hoffman-art-gallery|title=Hoffman Art Gallery - Visiting Campus - College of Arts and Sciences - Lewis & Clark|website=College.lclark.edu|accessdate=6 November 2017|archive-date=7 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107012558/http://college.lclark.edu/live/profiles/6332-hoffman-art-gallery|url-status=live}}</ref>) — Oregon shtatining Portland shahridagi Lewis & Clark kolleji kampusida joylashgan sanʼat galereyasi va bino hisoblanadi<ref>{{cite web|url=http://portlandtribune.com/lor/107-my-community/entertainment/303545-181618-lewis-and-clark-exhibit-celebrates-students-creativity|title=Lewis & Clark exhibit celebrates students' creativity|first=Andrew|last=Bantly|date=25 April 2016|website=Portlandtribune.com|access-date=6 November 2017|archive-date=7 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107021332/http://portlandtribune.com/lor/107-my-community/entertainment/303545-181618-lewis-and-clark-exhibit-celebrates-students-creativity|url-status=dead}}</ref>. Galereya 1997-yilda ochilgan. == Manbalar == {{manbalar}} 1xq7kk5hp8vfi453luz42j71gfty133 Shirahama toʻgʻoni 0 1366384 5999620 2026-04-20T13:56:28Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999620 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 62.3m |dam_height = 18.5m |dam_width_base = |construction_began = 1963 |opening = 1966 |cost = |res_catchment = 1.6 sq. km |res_surface = 1 gektar | coordinates = {{coord|34|55|49|N|139|53|44|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Shirahama toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Shirahama Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2993}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 5r9kw5qovch748lziiqa57ca7sx8598 Modul:Location map/data/Portland 828 1366385 5999621 2026-04-20T13:56:58Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 „return { name = 'Portland (Oregon)', top = 45.6358, bottom = 45.4333, left = -122.8041, right = -122.4773, image = 'Portland map 2.svg', width = 200 }“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999621 Scribunto text/plain return { name = 'Portland (Oregon)', top = 45.6358, bottom = 45.4333, left = -122.8041, right = -122.4773, image = 'Portland map 2.svg', width = 200 } 5e4xg55f5654q3bkosfdvq0t0cxksiz Shiraishi toʻgʻoni 0 1366386 5999622 2026-04-20T13:57:23Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999622 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 100.5m |dam_height = 19.5m |dam_width_base = |construction_began = 1954 |opening = 1958 |cost = |res_catchment = 13.2 sq. km | coordinates = {{coord|35|44|10|N|140|44|43|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Shiraishi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 13,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Shiraishi Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0660}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] fyq7pl25h59n9i0qyf5d7xxb0ypubea Takataki toʻgʻoni 0 1366387 5999624 2026-04-20T13:58:18Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999624 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 379m |dam_height = 24.5m |dam_width_base = |construction_began = 1970 |opening = 1990 |cost = |res_catchment = 107.1 sq. km |res_surface = 199 gektar | coordinates = {{coord|35|21|28|N|140|8|42|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Takataki toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 107,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Takataki Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0681}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] cpafmtaf8n0sydkely9ag2rw3je8znd Takinozeki toʻgʻoni 0 1366388 5999626 2026-04-20T13:59:08Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999626 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 104m |dam_height = 18m |dam_width_base = |construction_began = 1930 |opening = 1937 |cost = |res_catchment = 0.5 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|35|6|49|N|140|1|48|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Takinozeki toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Takinozeki - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3411}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] amk2okox6g47bil6gf8ytfqu8qb5tpv Togane toʻgʻoni 0 1366389 5999629 2026-04-20T14:01:30Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999629 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 248m |dam_height = 28.3m |dam_width_base = |construction_began = 1970 |opening = 1995 |cost = |res_catchment = 0.6 sq. km |res_surface = 25 gektar | coordinates = {{coord|35|34|53|N|140|21|21|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Togane toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Togane Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0678}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 6gxil93m6t9ir9r7g2kf39dg1sgz6ts Tozurahara toʻgʻoni 0 1366390 5999630 2026-04-20T14:02:27Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999630 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 115m |dam_height = 31.5m |dam_width_base = |construction_began = 1970 |opening = 1978 |cost = |res_catchment = 15 sq. km |res_surface = 45 gektar | coordinates = {{coord|35|10|43|N|139|57|34|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Tozurahara toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 15 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Tozurahara Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0669}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] jc7gbnjp5dympa42vro2pf5iwzp650c Uryu-ko toʻgʻoni 0 1366391 5999631 2026-04-20T14:03:17Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999631 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 110m |dam_height = 15m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1951 |cost = |res_catchment = 0.3 sq. km |res_surface = 4 ga | coordinates = {{coord|35|20|52|N|140|22|26|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Uryu-ko toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,3 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Uryu-ko - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0657}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] qmeycur2qpzvzj5bqnbwf97hqmgvkrx Yamauchi toʻgʻoni 0 1366392 5999633 2026-04-20T14:04:09Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999633 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 99.8m |dam_height = 21.6m |dam_width_base = |construction_began = 1997 |opening = 2004 |cost = |res_catchment = 0.6 sq. km |res_surface = 90 gektar | coordinates = {{coord|35|20|29|N|140|13|07|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yamauchi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yamauchi Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3293}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] jepbvh3kbjv11gb08myjl757008anz2 Yanagawa toʻgʻoni (Chiba) 0 1366393 5999634 2026-04-20T14:05:46Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999634 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | dam_length = 284m | dam_height = 29.3m | dam_width_base = | construction_began = 1989 | opening = 1998 | cost = | res_capacity_total = 1.72 million metr kub | res_catchment = 11.4 sq. km | res_surface = 16 gektar | coordinates = {{coord|35|20|45|N|139|59|06|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yanagawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Chiba prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 11,4 km² ni tashkil etadi. Toʻliq holatda 16 gektar maydonni egallaydi va 1,72 million kub metr suv saqlash imkoniyatiga ega. Qurilishi 1989-yilda boshlangan va 1998-yilda tugallangan<ref>{{Cite web| title = Yanagawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3035}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] tiz6e5x7feluf9rmuugdp8hzfxqhqk8 Andoza:San’at-ko‘rgazma-stub 10 1366394 5999636 2026-04-20T14:06:13Z Gulzoda Abduhalilova 245101 yangi 5999636 wikitext text/x-wiki {{Asbox | andozanomi = Andoza:San’at-ko‘rgazma-stub | tasvir = Art-gallery-2.jpg | pix =40 | tasvirtavsifi = San’at ko‘rgazma | oid = San’at ko‘rgazmasi, san’at muzeyi yoki san’at galereyasiga | turkum = San’at muzeyi va galereyalariga oid chala maqolalar | andoza turkumi = | andoza turkumi1 = }} c7hq4v81pui5zluw0fiq5bl8u0zcn26 Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati 0 1366395 5999640 2026-04-20T14:08:43Z Ahror Akramovich 75193 „Quyida [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Nomi !Joylashuv !Boshlangan !Ochiq !Balandlik !Uzunlik !Rasm {{Wdtable row/dam|qid=Q32826278<!-- Asakura Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q5555421<!-- Besshi Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112241417<!-- Bozo-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q32832966<!-- Choshi Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112241424<!-- Daimyoji...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999640 wikitext text/x-wiki Quyida [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Nomi !Joylashuv !Boshlangan !Ochiq !Balandlik !Uzunlik !Rasm {{Wdtable row/dam|qid=Q32826278<!-- Asakura Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q5555421<!-- Besshi Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112241417<!-- Bozo-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q32832966<!-- Choshi Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112241424<!-- Daimyojin-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112577795<!-- Fuchigatani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112577805<!-- Fukigawa Choseichi Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112577786<!-- Furu-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112577802<!-- Ikata Choseichi Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112577793<!-- Ikenotani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112577792<!-- Inuzuka-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112577808<!-- Ishitegawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112577790<!-- Kamiura Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q34853580<!-- Kanogawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112577784<!-- Kasen Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112577781<!-- Koda-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q34862619<!-- Kurose Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112609448<!-- Nakayamagawa Gyaku Tyouseiti Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112609434<!-- Nishiyama-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q11645532<!-- Nomura Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112609445<!-- Ohkuboyama Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112609432<!-- Ohtani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112609431<!-- Oji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q11663792<!-- Omogo Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672092<!-- Omogo No.3 Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672084<!-- Ryutakuji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672064<!-- Sakase-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112682924<!-- Sako Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q34918817<!-- Sanzai Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672074<!-- Sekiji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q11677202<!-- Shikamori Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672090<!-- Shikogawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q9068123<!-- Shingu Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672060<!-- Shin-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672070<!-- Shironotani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672088<!-- Sugagawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672065<!-- Takoutaue-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q34956370<!-- Tamagawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q34956844<!-- Tateiwa Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672087<!-- Tawarabara-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q9068126<!-- Tomisato Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672079<!-- Torenji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672051<!-- Tsuboimo-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112682931<!-- Utena Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672091<!-- Yamanokami-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672067<!-- Yamatosaka Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672080<!-- Yanadani Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q9068128<!-- Yanase-Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672071<!-- Yashiro Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672089<!-- Yokotani Choseichii Dam -->}} {{Wdtable row/dam|qid=Q112672082<!-- Yoshifuji-ike Dam -->}} |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] ir01jupg1c42f40mk2sw8x2qv9e4pw4 5999645 5999640 2026-04-20T14:11:28Z Ahror Akramovich 75193 5999645 wikitext text/x-wiki Quyida [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Name !Location !Opened !Height (metres) !Image {{Wdtable row/dam5|qid=Q32826278<!-- Asakura Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q5555421<!-- Besshi Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112241417<!-- Bozo-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q32832966<!-- Choshi Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112241424<!-- Daimyojin-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577795<!-- Fuchigatani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577805<!-- Fukigawa Choseichi Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577786<!-- Furu-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577802<!-- Ikata Choseichi Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577793<!-- Ikenotani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577792<!-- Inuzuka-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577808<!-- Ishitegawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577790<!-- Kamiura Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q34853580<!-- Kanogawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577784<!-- Kasen Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577781<!-- Koda-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q34862619<!-- Kurose Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112609448<!-- Nakayamagawa Gyaku Tyouseiti Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112609434<!-- Nishiyama-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q11645532<!-- Nomura Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112609445<!-- Ohkuboyama Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112609432<!-- Ohtani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112609431<!-- Oji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q11663792<!-- Omogo Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672092<!-- Omogo No.3 Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672084<!-- Ryutakuji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672064<!-- Sakase-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112682924<!-- Sako Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q34918817<!-- Sanzai Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672074<!-- Sekiji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q11677202<!-- Shikamori Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672090<!-- Shikogawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q9068123<!-- Shingu Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672060<!-- Shin-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672070<!-- Shironotani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672088<!-- Sugagawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672065<!-- Takoutaue-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q34956370<!-- Tamagawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q34956844<!-- Tateiwa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672087<!-- Tawarabara-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q9068126<!-- Tomisato Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672079<!-- Torenji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672051<!-- Tsuboimo-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112682931<!-- Utena Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672091<!-- Yamanokami-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672067<!-- Yamatosaka Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672080<!-- Yanadani Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q9068128<!-- Yanase-Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672071<!-- Yashiro Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672089<!-- Yokotani Choseichii Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672082<!-- Yoshifuji-ike Dam -->}} |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] j9hi1m15qp7l5bbxa7ru48bnl33vyef 5999719 5999645 2026-04-20T18:05:10Z Ahror Akramovich 75193 5999719 wikitext text/x-wiki Quyida [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Nomi !Joylashuv !Ochiq !Balandlik (metr) !Rasm {{Wdtable row/dam5|qid=Q32826278<!-- Asakura Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q5555421<!-- Besshi Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112241417<!-- Bozo-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q32832966<!-- Choshi Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112241424<!-- Daimyojin-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577795<!-- Fuchigatani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577805<!-- Fukigawa Choseichi Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577786<!-- Furu-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577802<!-- Ikata Choseichi Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577793<!-- Ikenotani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577792<!-- Inuzuka-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577808<!-- Ishitegawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577790<!-- Kamiura Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q34853580<!-- Kanogawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577784<!-- Kasen Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112577781<!-- Koda-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q34862619<!-- Kurose Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112609448<!-- Nakayamagawa Gyaku Tyouseiti Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112609434<!-- Nishiyama-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q11645532<!-- Nomura Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112609445<!-- Ohkuboyama Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112609432<!-- Ohtani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112609431<!-- Oji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q11663792<!-- Omogo Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672092<!-- Omogo No.3 Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672084<!-- Ryutakuji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672064<!-- Sakase-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112682924<!-- Sako Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q34918817<!-- Sanzai Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672074<!-- Sekiji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q11677202<!-- Shikamori Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672090<!-- Shikogawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q9068123<!-- Shingu Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672060<!-- Shin-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672070<!-- Shironotani-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672088<!-- Sugagawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672065<!-- Takoutaue-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q34956370<!-- Tamagawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q34956844<!-- Tateiwa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672087<!-- Tawarabara-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q9068126<!-- Tomisato Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672079<!-- Torenji-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672051<!-- Tsuboimo-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112682931<!-- Utena Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672091<!-- Yamanokami-ike Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672067<!-- Yamatosaka Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672080<!-- Yanadani Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q9068128<!-- Yanase-Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672071<!-- Yashiro Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672089<!-- Yokotani Choseichii Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112672082<!-- Yoshifuji-ike Dam -->}} |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] ma5hauwptja7euet0lsm6g4ovg7rvpv Turkum:San’at muzeyi va galereyalariga oid chala maqolalar 14 1366396 5999641 2026-04-20T14:09:12Z Gulzoda Abduhalilova 245101 yangi 5999641 wikitext text/x-wiki {{WPSS-cat}} [[Turkum:Tasviriy san’atga oid chala maqolalar]] [[Turkum:Muzeylarga oid chala maqolalar]] ecmn8u53k5mqaf0257e3li9mccc6m4t Chimarra argentella 0 1366397 5999651 2026-04-20T14:16:36Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999651 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra argentella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra argentella''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Yamayka]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra argentella: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_argentella/classification/#Chimarra_argentella |access-date=2022-06-04 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra argentella |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115287#null |access-date=2022-06-04 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q957791}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} aw4ynohllvsuwgf4tbh6x0ndmgla9kh Turkum:Turkiyada soʻz erkinligi 14 1366398 5999652 2026-04-20T14:18:06Z Janob Mirzaolim 64438 „{{portal|Turkiya}} [[Turkum:Fikr bildirish erkinligi]] [[Turkum:Turkiyada siyosiy qatagʻonlar|Soʻz erkinligi]] [[Turkum:Turkiyada inson huquqlari|Soʻz erkinligi]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999652 wikitext text/x-wiki {{portal|Turkiya}} [[Turkum:Fikr bildirish erkinligi]] [[Turkum:Turkiyada siyosiy qatagʻonlar|Soʻz erkinligi]] [[Turkum:Turkiyada inson huquqlari|Soʻz erkinligi]] 00tm0a8coe6s5vbevrg2qidct1xdge9 Chimarra angustipennis 0 1366399 5999653 2026-04-20T14:18:19Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999653 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra angustipennis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra angustipennis''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]]da uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_angustipennis/classification/#Chimarra_angustipennis | title=ADW: Chimarra angustipennis: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115288#null | title=ITIS - Report: Chimarra angustipennis }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2495766}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 1vm55ps0hr3rwskl3nz0vuyn87qhkr3 Asakura toʻgʻoni 0 1366400 5999654 2026-04-20T14:19:11Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999654 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Chiba prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 253m |dam_height = 47m |dam_width_base = |construction_began = 1972 |opening = 1981 |cost = |res_catchment = 7.7 sq. km |res_surface = 9 gektar | coordinates = {{coord|33|57|27|N|133|0|20|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Asakura toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 朝倉ダム, ''Asakura damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida, mamlakatning janubi-gʻarbiy qismida, poytaxt [[Tokio]]dan taxminan 600 km gʻarbda joylashgan gruntli toʻgʻon<ref>{{Cite web| title = Asakura Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2272}}</ref>. == Yana qarang == * [[Chiba prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] dqo5ixqv4k8odwg88pej07h26ibxnh0 5999672 5999654 2026-04-20T15:16:42Z Ahror Akramovich 75193 5999672 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 253m |dam_height = 47m |dam_width_base = |construction_began = 1972 |opening = 1981 |cost = |res_catchment = 7.7 sq. km |res_surface = 9 gektar | coordinates = {{coord|33|57|27|N|133|0|20|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Asakura toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 朝倉ダム, ''Asakura damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida, mamlakatning janubi-gʻarbiy qismida, poytaxt [[Tokio]]dan taxminan 600 km gʻarbda joylashgan gruntli toʻgʻon<ref>{{Cite web| title = Asakura Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2272}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 3max8gdhgvyo5syyldmy98fl0dmtuo0 Turkum:Turkiyada inson huquqlari 14 1366401 5999657 2026-04-20T14:22:01Z Janob Mirzaolim 64438 „{{Portal|Turkiya}} {{Cat main}} {{Commons category|Human rights in Turkey}} [[Turkum:Turkiya jamiyati|Inson huquqlari]] [[Turkum:Inson huquqlari]] [[Turkum:Turkiyada siyosat|Inson huquqlari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999657 wikitext text/x-wiki {{Portal|Turkiya}} {{Cat main}} {{Commons category|Human rights in Turkey}} [[Turkum:Turkiya jamiyati|Inson huquqlari]] [[Turkum:Inson huquqlari]] [[Turkum:Turkiyada siyosat|Inson huquqlari]] kwmrl41uy20t9vipfu3i49pdl65qyb8 Raja Ravi Varma san’at galereyasi 0 1366402 5999662 2026-04-20T14:44:53Z Gulzoda Abduhalilova 245101 yangi 5999662 wikitext text/x-wiki '''Raja Ravi Varma sanʼat galereyasi'''— Kerala Lalithakala Akademiyasi<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/nov/20/raja-ravi-varma-art-gallery-opened-684729.html|title=Raja Ravi Varma Art Gallery Opened|newspaper=[[The New Indian Express]]|access-date=14 December 2018}}</ref> tomonidan mashhur rassom [[Raja Ravi Varma]]ning tugʻilgan joyi [[Kilimanoor]]da tashkil etilgan. Unda rassomning 50 ga yaqin asari namoyish qilingan. Hozirda galereya butunlay yopilgan. == Manbalar == {{manbalar}} {{San’at-ko‘rgazma-stub}} [[Turkum:Tasviriy san’atga oid chala maqolalar]] [[Turkum:Muzeylarga oid chala maqolalar]] 6b1w6yidp617dz8t3v5qmzqbiwzitjq 5999663 5999662 2026-04-20T14:53:05Z Gulzoda Abduhalilova 245101 5999663 wikitext text/x-wiki '''Raja Ravi Varma sanʼat galereyasi'''— Kerala Lalithakala Akademiyasi<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/nov/20/raja-ravi-varma-art-gallery-opened-684729.html|title=Raja Ravi Varma Art Gallery Opened|newspaper=[[The New Indian Express]]|access-date=14 December 2018}}</ref> tomonidan mashhur rassom [[Raja Ravi Varma]]ning tugʻilgan joyi [[Kilimanoor]]da tashkil etilgan. Unda rassomning 50 ga yaqin asari namoyish qilingan. Hozirda galereya butunlay yopilgan. == Manbalar == {{manbalar}} {{San’at-ko‘rgazma-stub}} [[Turkum:Tasviriy san’atga oid chala maqolalar]] 7b3uiza5jmp22ddrmkppcrooshb5m7j 5999670 5999663 2026-04-20T15:03:15Z Gulzoda Abduhalilova 245101 5999670 wikitext text/x-wiki '''Raja Ravi Varma sanʼat galereyasi'''— Kerala Lalithakala Akademiyasi<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/nov/20/raja-ravi-varma-art-gallery-opened-684729.html|title=Raja Ravi Varma Art Gallery Opened|newspaper=[[The New Indian Express]]|access-date=14 December 2018}}</ref> tomonidan mashhur rassom [[Raja Ravi Varma]]ning tugʻilgan joyi [[Kilimanoor]]da tashkil etilgan. Unda rassomning 50 ga yaqin asari namoyish qilingan. Hozirda galereya butunlay yopilgan. == Manbalar == {{manbalar}} {{San’at-ko‘rgazma-stub}} pxadzyk4tvfzoxdfr1lzb2nbuy5f9iw Tabriz kulolchilik muzeyi 0 1366403 5999669 2026-04-20T15:01:30Z Gulzoda Abduhalilova 245101 yangi 5999669 wikitext text/x-wiki [[File:Pottery Museum.JPG|thumb]] '''Tabriz kulolchilik muzeyi''' ([[Fors tili|forscha]]: موزه سفال) — Eronning [[Tabriz]] shahrida joylashgan sanʼat muzeyi. U shaharning [[Qojarlar davlati|Qojarlar]] davriga oid Sarroflar uyi nomi bilan mashhur xonadonlaridan birida tashkil etilgan. == Havolalar == http://www.eachto.ir {{San’at-ko‘rgazma-stub}} dvb6ahw1c6vkk2lw9rvpwfmu1bdf5ua Bozo-ike toʻgʻoni 0 1366404 5999673 2026-04-20T15:21:32Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999673 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 68m |dam_height = 15.5m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1940 |cost = |res_catchment = 1.4 sq. km |res_surface = 1 gektar | coordinates = {{coord|34|2|43|N|132|53|42|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Bozo-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida, mamlakatning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Bozo-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2238}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 5o6obn06gv9fxjfjxlrp493e4p3dzlg Gurbannazar Ezizow 0 1366405 5999675 2026-04-20T15:57:24Z Doctormeee 105908 Yangi maqola tarjima 5999675 wikitext text/x-wiki {{Yozuvchi bilgiqutisi | ismi = Gurbannazar Ezizow | tasvir = Turkmen poet Gurbannazar Ezizow.jpg | tasvir_eni = | izoh = Ezizow | taxallusi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{birth date|1940|3|1|df=y}} | tavallud_joyi = [[Büzmeýin]], [[Turkman SSR]], SSSR (hozirgi Turkmaniston) | vafot_sanasi = {{death date and age|1975|9|20|1940|3|1|df=y}} | vafot_joyi = [[Gazanjyk]], [[Turkman SSR]], SSSR (hozirgi Turkmaniston) | kasbi = Shoir | ijod_tili = Turkman tili | fuqaroligi = Turkmaniston | taʼlimi = Filologiya | alma_mater = [[Turkmen State University]] | faoliyat_yillari = 1960-yillar – 1975 | janr = Sheʼriyat | tanlangan asarlari = | yoʻnalish = | shoh_asari = ''Türkmen sähra'' | turmush_oʻrtogʻi = Halsoltan | bolalari = 5 (Yazgul, Arzygul, Sahragul, Ogulabat, Serdar) | ota-onasi = Abdyleziz, Gulnabat | qarindoshlari = | mukofotlari = Mahtumquli davlat mukofoti | imzosi = | modul = | veb-sayt = }} '''Gurbannazar Ezizov''' yoki '''Gurbannazar Ezizow''' (1940-yil 1-mart – 1975-yil 20-sentabr) — [[Turkmens|turkman]] shoiri va [[Turkmaniston]]ning Mahtumquli davlat mukofoti sovrindori. ==Biografiya== Gurbannazar Ezizov 1940-yil 1-martda [[Büzmeýin]]da tug‘ilgan. U 1948-yilda maktabga borgan va 1959-yilda [[Ashxobod]]dagi 29-maktabni tamomlagan. O‘sha yili u [[Turkmen State University]]ning filologiya fakultetiga o‘qishga kirgan. 1964-yilda universitetni bitirib, Bolalar adabiyoti birlashgan nashriyotining tahririyatiga ishga yuborilgan. O‘sha yili u harbiy xizmatga chaqirilgan. 1965-yilda xizmatdan qaytgach, 1970-yilgacha ''Edebiýat we sungat'' (“Adabiyot va san’at”) gazetasining she’riyat bo‘limi rahbari bo‘lib ishlagan. 1972-yildan umrining oxirigacha Turkmaniston Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi sifatida faoliyat yuritgan. Ezizovning o‘z ijrosidagi arxiv she’rlari ham saqlanib qolgan.<ref>[https://www.aydym.com/?act=bagsydanny&haysy=B202006091201348&aydymlar=%C5%9Eahyr%20Gurbannazar%20Ezizow Aydym.com - Gurbannazar Ezizow - Goşgular]</ref> Gurbannazar Ezizov 1975-yil 20-sentabrda [[Gazanjyk]] yaqinidagi avtomagistralda, [[Soviet Union|Sovet]] askari tomonidan o‘q otib o‘ldirilgan. Bu voqea [[Türkmenbaşy, Turkmenistan|Turkmanboshi]] shahrida bo‘lib o‘tgan yosh yozuvchilar va shoirlarning umumittifoq yig‘ilishidan so‘ng sodir bo‘lgan. == Nury Halmammedov bilan hamkorlik == Turkman bastakori [[Nury Halmammedov]] Ezizovning she’rlarini kuyga solgan, ayniqsa ''Türkmen sähra'' (“Turkman sahrosi”) asari mashhur. == Shaxsiy hayoti == Gurbannazar zargarlar oilasida tug‘ilgan bo‘lib, otasi Abdylezizdan zargarlik san’atini o‘rgangan. Shu sababli turkman xalqi orasida u “zergär şahyr”, ya’ni “zargar shoir” nomi bilan tanilgan. Keyinchalik otasi vafotidan so‘ng, onasi Gulnabat barcha qo‘l mehnati bilan yasalgan taqinchoqlarni saqlab qolgan va ular hanuzgacha avloddan-avlodga meros sifatida o‘tib kelmoqda. Ezizov 1966-yilda, 26 yoshida turmush qurgan. Uning to‘rt nafar qizi (Yazgul, Arzygul, Sahragul, Ogulabat) va bir o‘g‘li (Serdar) bo‘lgan. Uning rafiqasi Halsoltan uy bekasi bo‘lib, eri vafot etgach, qizlari va yangi tug‘ilgan o‘g‘liga g‘amxo‘rlik qilishga majbur bo‘lgan. Ezizovning onasi Gulnabat 2017-yil 25-aprelda 97 yoshida vafot etgan. Otasi Abdyleziz esa shoirning vafotidan ko‘p o‘tmay olamdan o‘tgan. Shoirning bevasi va farzandlari hozirda Turkmanistonda yashamoqda. == Tashqi havolalar == http://e-mekdep.com/gurbannazar-ezizow-omri-doredijiligi/ Gurbannazar Ezizowyň ömri we döredijiligi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141002093549/http://e-mekdep.com/gurbannazar-ezizow-omri-doredijiligi/ |date=2014-10-02 }} http://enedilim.com/kitaphana/kitap/gurbannazar_ezizow_-_saylanan_eserler Gurbannazar Ezizowyň saýlanan eserleri [https://ertir.com/#blog.php?view=150877] ==Manbalar== {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ezizow, Gurbannazar}} [[Category:Turkmaniston erkak shoirlari]] [[Category:Turkmaniston shoirlari]] [[Category:Turkmen State University bitiruvchilari]] [[Category:1940-yilda tug‘ilganlar]] [[Category:1975-yilda vafot etganlar]] [[Category:Ahal viloyatidan bo‘lganlar]] [[Category:20-asr Turkmaniston yozuvchilari]] [[Category:20-asr shoirlari]] [[Category:20-asr erkak yozuvchilari]] [[Category:Sovet Ittifoqida o‘qotar qurol bilan o‘ldirilganlar]] hivn4l0ovx4kr5xpr3az9z4fgvbqpih 5999676 5999675 2026-04-20T15:58:34Z Doctormeee 105908 5999676 wikitext text/x-wiki {{Yozuvchi bilgiqutisi | ismi = Gurbannazar Ezizow | tasvir = Turkmen poet Gurbannazar Ezizow.jpg | tasvir_eni = | izoh = Ezizow | taxallusi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{birth date|1940|3|1|df=y}} | tavallud_joyi = [[Büzmeýin]], [[Turkman SSR]], SSSR (hozirgi Turkmaniston) | vafot_sanasi = {{death date and age|1975|9|20|1940|3|1|df=y}} | vafot_joyi = [[Gazanjyk]], [[Turkman SSR]], SSSR (hozirgi Turkmaniston) | kasbi = Shoir | ijod_tili = Turkman tili | fuqaroligi = Turkmaniston | taʼlimi = Filologiya | alma_mater = [[Turkmen State University]] | faoliyat_yillari = 1960-yillar – 1975 | janr = Sheʼriyat | tanlangan asarlari = | yoʻnalish = | shoh_asari = ''Türkmen sähra'' | turmush_oʻrtogʻi = Halsoltan | bolalari = 5 (Yazgul, Arzygul, Sahragul, Ogulabat, Serdar) | ota-onasi = Abdyleziz, Gulnabat | qarindoshlari = | mukofotlari = Mahtumquli davlat mukofoti | imzosi = | modul = | veb-sayt = }} '''Gurbannazar Ezizov''' yoki '''Gurbannazar Ezizow''' (1940-yil 1-mart – 1975-yil 20-sentabr) — [[Turkmens|turkman]] shoiri va [[Turkmaniston]]ning Mahtumquli davlat mukofoti sovrindori. ==Biografiya== Gurbannazar Ezizov 1940-yil 1-martda [[Büzmeýin]]da tug‘ilgan. U 1948-yilda maktabga borgan va 1959-yilda [[Ashxobod]]dagi 29-maktabni tamomlagan. O‘sha yili u [[Turkmen State University]]ning filologiya fakultetiga o‘qishga kirgan. 1964-yilda universitetni bitirib, Bolalar adabiyoti birlashgan nashriyotining tahririyatiga ishga yuborilgan. O‘sha yili u harbiy xizmatga chaqirilgan. 1965-yilda xizmatdan qaytgach, 1970-yilgacha ''Edebiýat we sungat'' (“Adabiyot va san’at”) gazetasining she’riyat bo‘limi rahbari bo‘lib ishlagan. 1972-yildan umrining oxirigacha Turkmaniston Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi sifatida faoliyat yuritgan. Ezizovning o‘z ijrosidagi arxiv she’rlari ham saqlanib qolgan<ref>[https://www.aydym.com/?act=bagsydanny&haysy=B202006091201348&aydymlar=%C5%9Eahyr%20Gurbannazar%20Ezizow Aydym.com - Gurbannazar Ezizow - Goşgular]</ref>. Gurbannazar Ezizov 1975-yil 20-sentabrda [[Gazanjyk]] yaqinidagi avtomagistralda, [[Soviet Union|Sovet]] askari tomonidan o‘q otib o‘ldirilgan. Bu voqea [[Türkmenbaşy, Turkmenistan|Turkmanboshi]] shahrida bo‘lib o‘tgan yosh yozuvchilar va shoirlarning umumittifoq yig‘ilishidan so‘ng sodir bo‘lgan. == Nury Halmammedov bilan hamkorlik == Turkman bastakori [[Nury Halmammedov]] Ezizovning she’rlarini kuyga solgan, ayniqsa ''Türkmen sähra'' (“Turkman sahrosi”) asari mashhur. == Shaxsiy hayoti == Gurbannazar zargarlar oilasida tug‘ilgan bo‘lib, otasi Abdylezizdan zargarlik san’atini o‘rgangan. Shu sababli turkman xalqi orasida u “zergär şahyr”, ya’ni “zargar shoir” nomi bilan tanilgan. Keyinchalik otasi vafotidan so‘ng, onasi Gulnabat barcha qo‘l mehnati bilan yasalgan taqinchoqlarni saqlab qolgan va ular hanuzgacha avloddan-avlodga meros sifatida o‘tib kelmoqda. Ezizov 1966-yilda, 26 yoshida turmush qurgan. Uning to‘rt nafar qizi (Yazgul, Arzygul, Sahragul, Ogulabat) va bir o‘g‘li (Serdar) bo‘lgan. Uning rafiqasi Halsoltan uy bekasi bo‘lib, eri vafot etgach, qizlari va yangi tug‘ilgan o‘g‘liga g‘amxo‘rlik qilishga majbur bo‘lgan. Ezizovning onasi Gulnabat 2017-yil 25-aprelda 97 yoshida vafot etgan. Otasi Abdyleziz esa shoirning vafotidan ko‘p o‘tmay olamdan o‘tgan. Shoirning bevasi va farzandlari hozirda Turkmanistonda yashamoqda. == Havolalar == http://e-mekdep.com/gurbannazar-ezizow-omri-doredijiligi/ Gurbannazar Ezizowyň ömri we döredijiligi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141002093549/http://e-mekdep.com/gurbannazar-ezizow-omri-doredijiligi/ |date=2014-10-02 }} http://enedilim.com/kitaphana/kitap/gurbannazar_ezizow_-_saylanan_eserler Gurbannazar Ezizowyň saýlanan eserleri[https://ertir.com/#blog.php?view=150877] ==Manbalar== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Ezizow, Gurbannazar}} [[Category:Turkmaniston erkak shoirlari]] [[Category:Turkmaniston shoirlari]] [[Category:Turkmen State University bitiruvchilari]] [[Category:1940-yilda tug‘ilganlar]] [[Category:1975-yilda vafot etganlar]] [[Category:Ahal viloyatidan bo‘lganlar]] [[Category:20-asr Turkmaniston yozuvchilari]] [[Category:20-asr shoirlari]] [[Category:20-asr erkak yozuvchilari]] [[Category:Sovet Ittifoqida o‘qotar qurol bilan o‘ldirilganlar]] dm1n0x65qv51ghuixko42lsimyhjbeh 5999678 5999676 2026-04-20T16:00:34Z Doctormeee 105908 5999678 wikitext text/x-wiki {{Yozuvchi bilgiqutisi | ismi = Gurbannazar Ezizow | tasvir = Turkmen poet Gurbannazar Ezizow.jpg | tasvir_eni = | izoh = Ezizow | taxallusi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{birth date|1940|3|1|df=y}} | tavallud_joyi = [[Büzmeýin]], [[Turkman SSR]], SSSR (hozirgi Turkmaniston) | vafot_sanasi = {{death date and age|1975|9|20|1940|3|1|df=y}} | vafot_joyi = [[Gazanjyk]], [[Turkman SSR]], SSSR (hozirgi Turkmaniston) | kasbi = Shoir | ijod_tili = Turkman tili | fuqaroligi = Turkmaniston | taʼlimi = Filologiya | alma_mater = [[Turkmen State University]] | faoliyat_yillari = 1960-yillar – 1975 | janr = Sheʼriyat | tanlangan asarlari = | yoʻnalish = | shoh_asari = ''Türkmen sähra'' | turmush_oʻrtogʻi = Halsoltan | bolalari = 5 (Yazgul, Arzygul, Sahragul, Ogulabat, Serdar) | ota-onasi = Abdyleziz, Gulnabat | qarindoshlari = | mukofotlari = Mahtumquli davlat mukofoti | imzosi = | modul = | veb-sayt = }} '''Gurbannazar Ezizov''' yoki '''Gurbannazar Ezizow''' (1940-yil 1-mart – 1975-yil 20-sentabr) — [[turkman]] shoiri va [[Turkmaniston]]ning Mahtumquli davlat mukofoti sovrindori. ==Biografiya== Gurbannazar Ezizov 1940-yil 1-martda [[Büzmeýin]]da tug‘ilgan. U 1948-yilda maktabga borgan va 1959-yilda [[Ashxobod]]dagi 29-maktabni tamomlagan. O‘sha yili u [[Turkmaniston davlat universiteti]] filologiya fakultetiga o‘qishga kirgan. 1964-yilda universitetni bitirib, Bolalar adabiyoti birlashgan nashriyotining tahririyatiga ishga yuborilgan. O‘sha yili u harbiy xizmatga chaqirilgan. 1965-yilda xizmatdan qaytgach, 1970-yilgacha ''Edebiýat we sungat'' (“Adabiyot va san’at”) gazetasining she’riyat bo‘limi rahbari bo‘lib ishlagan. 1972-yildan umrining oxirigacha Turkmaniston Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi sifatida faoliyat yuritgan. Ezizovning o‘z ijrosidagi arxiv she’rlari ham saqlanib qolgan<ref>[https://www.aydym.com/?act=bagsydanny&haysy=B202006091201348&aydymlar=%C5%9Eahyr%20Gurbannazar%20Ezizow Aydym.com - Gurbannazar Ezizow - Goşgular]</ref>. Gurbannazar Ezizov 1975-yil 20-sentabrda [[Gazanjyk]] yaqinidagi avtomagistralda, [[Soviet Union|Sovet]] askari tomonidan o‘q otib o‘ldirilgan. Bu voqea [[Türkmenbaşy, Turkmenistan|Turkmanboshi]] shahrida bo‘lib o‘tgan yosh yozuvchilar va shoirlarning umumittifoq yig‘ilishidan so‘ng sodir bo‘lgan. == Nury Halmammedov bilan hamkorlik == Turkman bastakori [[Nury Halmammedov]] Ezizovning she’rlarini kuyga solgan, ayniqsa ''Türkmen sähra'' (“Turkman sahrosi”) asari mashhur. == Shaxsiy hayoti == Gurbannazar zargarlar oilasida tug‘ilgan bo‘lib, otasi Abdylezizdan zargarlik san’atini o‘rgangan. Shu sababli turkman xalqi orasida u “zergär şahyr”, ya’ni “zargar shoir” nomi bilan tanilgan. Keyinchalik otasi vafotidan so‘ng, onasi Gulnabat barcha qo‘l mehnati bilan yasalgan taqinchoqlarni saqlab qolgan va ular hanuzgacha avloddan-avlodga meros sifatida o‘tib kelmoqda. Ezizov 1966-yilda, 26 yoshida turmush qurgan. Uning to‘rt nafar qizi (Yazgul, Arzygul, Sahragul, Ogulabat) va bir o‘g‘li (Serdar) bo‘lgan. Uning rafiqasi Halsoltan uy bekasi bo‘lib, eri vafot etgach, qizlari va yangi tug‘ilgan o‘g‘liga g‘amxo‘rlik qilishga majbur bo‘lgan. Ezizovning onasi Gulnabat 2017-yil 25-aprelda 97 yoshida vafot etgan. Otasi Abdyleziz esa shoirning vafotidan ko‘p o‘tmay olamdan o‘tgan. Shoirning bevasi va farzandlari hozirda Turkmanistonda yashamoqda. == Havolalar == http://e-mekdep.com/gurbannazar-ezizow-omri-doredijiligi/ Gurbannazar Ezizowyň ömri we döredijiligi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141002093549/http://e-mekdep.com/gurbannazar-ezizow-omri-doredijiligi/ |date=2014-10-02 }} http://enedilim.com/kitaphana/kitap/gurbannazar_ezizow_-_saylanan_eserler Gurbannazar Ezizowyň saýlanan eserleri[https://ertir.com/#blog.php?view=150877] ==Manbalar== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Ezizow, Gurbannazar}} [[Category:Turkmaniston erkak shoirlari]] [[Category:Turkmaniston shoirlari]] [[Category:Turkmen State University bitiruvchilari]] [[Category:1940-yilda tug‘ilganlar]] [[Category:1975-yilda vafot etganlar]] [[Category:Ahal viloyatidan bo‘lganlar]] [[Category:20-asr Turkmaniston yozuvchilari]] [[Category:20-asr shoirlari]] [[Category:20-asr erkak yozuvchilari]] [[Category:Sovet Ittifoqida o‘qotar qurol bilan o‘ldirilganlar]] 6cf76zqkcjjouxt9y0nbf1cwq2ruu4n Choshi toʻgʻoni 0 1366406 5999691 2026-04-20T17:17:56Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999691 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 142m |dam_height = 47.2m |dam_width_base = |construction_began = 1972 |opening = 1977 |cost = |res_catchment = 3.5 sq. km |res_surface = 7 ga | coordinates = {{coord|33|41|52|N|132|47|24|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Choshi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududidagi [[Shikoku]] orolida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Choshi Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2269}}</ref> . == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 08n2fqo5zr2iwivxckweo7em70nhnyx Daimyojin-ike toʻgʻoni 0 1366407 5999692 2026-04-20T17:19:02Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999692 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 212.4m |dam_height = 25.8m |dam_width_base = |construction_began = 1955 |opening = 1962 |cost = |res_catchment = 1.5 sq. km |res_surface = 5 gektar | coordinates = {{coord|33|57|06|N|133|1|45|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Daimyojin-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida, mamlakatning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Daimyojin-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2254}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 1t5jcj7xfabqgfwq3k4bjzh361arlwc Fuchigatani-ike toʻgʻoni 0 1366408 5999693 2026-04-20T17:22:17Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999693 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 37m |dam_height = 16m |dam_width_base = |construction_began = 1951 |opening = 1952 |cost = |res_catchment = 0.8 sq. km |res_surface = 1 gektar | coordinates = {{coord|33|30|01|N|132|23|34|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Fuchigatani-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Fuchigatani-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2239}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] b52xs8tbpipn1uepkuptnbxu110sn7b Ishitegawa toʻgʻoni 0 1366409 5999694 2026-04-20T17:23:48Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999694 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 277.7m |dam_height = 87m |dam_width_base = |construction_began = 1966 |opening = 1972 |cost = |res_catchment = 72.6 sq. km |res_surface = 50 gektar | coordinates = {{coord|33|52|46|N|132|50|16|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ishitegawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish, sugʻorish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 72,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ishitegawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2264}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 4031na9x036qtkqkme03i3znfshp0mx Kamiura toʻgʻoni 0 1366410 5999695 2026-04-20T17:24:36Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999695 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 161m |dam_height = 31m |dam_width_base = |construction_began = 1973 |opening = 1978 |cost = |res_catchment = 0.5 sq. km |res_surface = 2 ga | coordinates = {{coord|34|15|07|N|133|1|41|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kamiura toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kamiura Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2266}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] dln1uyfbowknng9xw07fko213bgtcw4 Kanogawa toʻgʻoni 0 1366411 5999696 2026-04-20T17:25:25Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999696 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 167.9m |dam_height = 61m |dam_width_base = |construction_began = 1953 |opening = 1958 |cost = |res_catchment = 513 sq. km |res_surface = 232 gektar | coordinates = {{coord|33|27|01|N|132|41|07|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kanogawa (Pre) toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 513 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kanogawa Dam (Pre) - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2252}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 1cxv1ykbnwinjrg4rx6e9lxsozrxik5 Kasen toʻgʻoni 0 1366412 5999697 2026-04-20T17:26:14Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999697 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 120m |dam_height = 41m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1973 |cost = |res_catchment = 3.9 sq. km |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|34|0|50|N|132|52|18|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kasen toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3,9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kasen Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2263}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] t98ny9azwqbqsbev619l12jwgorxizg Koda-ike toʻgʻoni 0 1366413 5999699 2026-04-20T17:31:25Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999699 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 76m |dam_height = 22.3m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1953 |cost = |res_catchment = 0.9 sq. km |res_surface = 1 ga | coordinates = {{coord|34|1|08|N|132|50|28|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Koda-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Koda-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2247}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 1ua04e1ufc5sp7copq5i885oi252gl9 Nakayamagawa Gyaku Tyouseiti toʻgʻoni 0 1366414 5999700 2026-04-20T17:32:44Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999700 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_height = 20.8m |opening = 1963 |res_surface = 3.18 gektar |coordinates = {{coord|33|49|22|N|132|58|51|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Nakayamagawa Gyaku Tyouseiti toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Toʻliq holatda 3,18 gektar maydonni egallaydi va 177 ming kub metr suv saqlash imkoniyatiga ega. 1963-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Nakayamagawa Gyaku Tyouseiti - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3682}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 4od4qa9zrag6ojy23v93f4y6gnzq63u Nishiyama-ike toʻgʻoni 0 1366415 5999701 2026-04-20T17:33:39Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999701 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 64m |dam_height = 24.2m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1955 |cost = |res_catchment = 0.1 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|33|54|20|N|133|1|53|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Nishiyama-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Nishiyama-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2244}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] h9lwr2bhw5f57e532n8bem6casves8z Nomura toʻgʻoni 0 1366416 5999702 2026-04-20T17:34:30Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999702 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 300m |dam_height = 60m |dam_width_base = |construction_began = 1971 |opening = 1981 |cost = |res_catchment = 168 sq. km |res_surface = 95 gektar | coordinates = {{coord|33|21|34|N|132|37|45|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Nomura toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish, sugʻorish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 168 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Nomura Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2274}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] t2gb19sue66eeoz3wa6fufui4mkyeue Ohkuboyama toʻgʻoni 0 1366417 5999703 2026-04-20T17:35:18Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999703 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 170m |dam_height = 55.8m |dam_width_base = |construction_began = 1973 |opening = 1979 |cost = |res_catchment = 5.5 sq. km |res_surface = 6 gektar | coordinates = {{coord|33|0|37|N|132|37|31|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ohkuboyama toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 5,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ohkuboyama Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2270}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 91vtsa1yeqvto7tcly6b5414kn9djb3 Ohtani-ike toʻgʻoni (Ehime) 0 1366418 5999704 2026-04-20T17:36:47Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999704 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 190m |dam_height = 37m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1944 |cost = |res_catchment = 4.6 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|33|45|18|N|132|44|35|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ohtani-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 4,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ohtani-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2237}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] c9ndoriczk569ginxy9e1wmozkbhdga Sakase-ike toʻgʻoni (Ehime) 0 1366419 5999706 2026-04-20T17:38:33Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999706 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 145m |dam_height = 24.9m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1927 |cost = |res_catchment = 5.2 sq. km |res_surface = 5 gektar | coordinates = {{coord|33|49|43|N|132|50|51|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Sakase-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 5,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Sakase-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2227}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 8owxm2e4kgmbyg3hzc57lp80oke62q3 Sekiji-ike toʻgʻoni 0 1366420 5999707 2026-04-20T17:40:43Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999707 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 155m |dam_height = 22.5m |dam_width_base = |construction_began = 1952 |opening = 1961 |cost = |res_catchment = 3.2 sq. km |res_surface = 10 gektar | coordinates = {{coord|33|25|59|N|132|31|17|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Sekiji-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3,2 km² ni tashkil etadi. Toʻliq sigʻimda 10 gektar maydonni egallaydi va 1 million kub metr suv saqlash imkoniyatiga ega<ref>{{Cite web| title = Sekiji-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2251}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 58tubzdds8lmbm9cbt2rfxurby7mmyt Shikamori toʻgʻoni 0 1366421 5999708 2026-04-20T17:41:43Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999708 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 108.6 m |dam_height = 57.9 m |dam_width_base = |construction_began = 1958 |opening = 1962 |cost = |res_catchment = 51.1 sq. km |res_surface = 8 gektar | coordinates = {{coord|33|53|38|N|133|18|36|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Shikamori toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish, sugʻorish va elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 51,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Shikamori Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2253}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 0e4qu6vhuggpmo29ax3pez9enodvfe7 Shikogawa toʻgʻoni 0 1366422 5999709 2026-04-20T17:51:58Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999709 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 117m |dam_height = 48.2m |dam_width_base = |construction_began = 1987 |opening = 2010 |cost = |res_catchment = 17.2 sq. km |res_surface = 8 gektar | coordinates = {{coord|33|51|05|N|133|1|26|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Shikogawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish va elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 17,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Shikogawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3001}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] szuqnshqo1ahu5wcnyl24unjqsjch7u Shin-ike toʻgʻoni (Ehime) 0 1366423 5999710 2026-04-20T17:53:59Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999710 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 50.5m |dam_height = 20.1m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1877 |cost = |res_catchment = sq. km |res_surface = 1 gektar | coordinates = {{coord|34|2|08|N|132|54|09|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Shin-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Toʻliq sigʻimda 1 gektar maydonni egallaydi va 31 ming kub metr suv saqlash imkoniyatiga ega. 1877-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Shin-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3659}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] t3qktc1biyq4jq8bklxjbwc9vz5u9e9 Shironotani-ike toʻgʻoni 0 1366424 5999711 2026-04-20T17:54:56Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999711 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 133m |dam_height = 27.4m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1953 |cost = |res_catchment = 2.1 sq. km |res_surface = 3 ga | coordinates = {{coord|33|53|07|N|133|7|38|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Shironotani-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Shironotani-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2241}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] pqk504t1ibkprs96uk0b4zz4mizyz26 Sugagawa toʻgʻoni 0 1366425 5999712 2026-04-20T17:56:05Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999712 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 159.5m |dam_height = 40.2m |dam_width_base = |construction_began = 1969 |opening = 1975 |cost = |res_catchment = 14 sq. km |res_surface = 22 gektar | coordinates = {{coord|33|14|31|N|132|35|28|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Sugagawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 14 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Sugagawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2268}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] cv55ys2ar3hnvxjukoh7k95rzircp19 Yanadani toʻgʻoni 0 1366426 5999713 2026-04-20T17:57:44Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999713 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 98.5m |dam_height = 28.5m |dam_width_base = |construction_began = 1984 |opening = 1989 |cost = |res_catchment = 128 sq. km |res_surface = 6 gektar | coordinates = {{coord|33|31|47|N|132|58|29|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yanadani toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 128 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yanadani Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2926}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] hswb7df088vz51v0gz099vdf7oe7hq9 Yokotani Choseichii toʻgʻoni 0 1366427 5999714 2026-04-20T17:58:36Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999714 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 74.4m |dam_height = 31m |dam_width_base = |construction_began = 1957 |opening = 1967 |cost = |res_catchment = 4.2 sq. km |res_surface = 6 gektar | coordinates = {{coord|33|51|32|N|132|49|00|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yokotani Choseichii toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 4,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yokotani Choseichii - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2260}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 5bsexqdre1hozjazeuxamync1obewyg Yashiro toʻgʻoni 0 1366428 5999715 2026-04-20T17:59:27Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999715 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 93.2m |dam_height = 24.2m |dam_width_base = |construction_began = 1973 |opening = 1975 |cost = |res_catchment = 0.6 sq. km |res_surface = 1 gektar | coordinates = {{coord|33|26|03|N|132|25|25|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yashiro toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yashiro Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2265}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 2lbf9k9yze40k3bxx1r6ygkvqf04btf Yoshifuji-ike toʻgʻoni 0 1366429 5999716 2026-04-20T18:00:17Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999716 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Ehime prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 100m |dam_height = 24.2m |dam_width_base = |construction_began = 1953 |opening = 1956 |cost = |res_catchment = 1.4 sq. km |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|33|52|17|N|132|46|02|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yoshifuji-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Ehime prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yoshifuji-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2248}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 3dkzimmc1hk5zt0lvw17rulafieulxr Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati 0 1366430 5999717 2026-04-20T18:04:03Z Ahror Akramovich 75193 „Quyida [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Name !Location !Opened !Height (metres) !Image !{{tooltip|DiJ number|Dams in Japan number}} {{wdtable row/dam5|qid=Q4811959<!-- Asuwagawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672076<!-- Busyu-ko Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11550068<!-- Eiheiji Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q5510493<!-- Futatsuya-Tōshukō Dam -...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999717 wikitext text/x-wiki Quyida [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Name !Location !Opened !Height (metres) !Image !{{tooltip|DiJ number|Dams in Japan number}} {{wdtable row/dam5|qid=Q4811959<!-- Asuwagawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672076<!-- Busyu-ko Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11550068<!-- Eiheiji Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q5510493<!-- Futatsuya-Tōshukō Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11377504<!-- Hotokebara Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6094861<!-- Itoshiro Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q17215716<!-- Jodojigawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672056<!-- Kaitani Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q15240776<!-- Kumokawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6449322<!-- Kuzuryu Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6746628<!-- Managawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11538261<!-- Masutani Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672052<!-- Ogurami Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672078<!-- Ohara Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672086<!-- Ohtsuro Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q17230730<!-- Ryugahana Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7425716<!-- Sasogawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672073<!-- Sogatani Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672077<!-- Takinami Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7971496<!-- Washi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q17061324<!-- Yanbara Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672068<!-- Yoshinosegawa Dam -->}} |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] sben4jpoulpvn9vbif58f1htp4xgtpx 5999718 5999717 2026-04-20T18:05:02Z Ahror Akramovich 75193 /* Roʻyxat */ 5999718 wikitext text/x-wiki Quyida [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Nomi !Joylashuv !Ochiq !Balandlik (metr) !Rasm !{{tooltip|DiJ number|Dams in Japan number}} {{wdtable row/dam5|qid=Q4811959<!-- Asuwagawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672076<!-- Busyu-ko Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11550068<!-- Eiheiji Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q5510493<!-- Futatsuya-Tōshukō Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11377504<!-- Hotokebara Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6094861<!-- Itoshiro Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q17215716<!-- Jodojigawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672056<!-- Kaitani Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q15240776<!-- Kumokawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6449322<!-- Kuzuryu Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6746628<!-- Managawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11538261<!-- Masutani Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672052<!-- Ogurami Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672078<!-- Ohara Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672086<!-- Ohtsuro Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q17230730<!-- Ryugahana Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7425716<!-- Sasogawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672073<!-- Sogatani Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672077<!-- Takinami Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7971496<!-- Washi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q17061324<!-- Yanbara Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112672068<!-- Yoshinosegawa Dam -->}} |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] indvdevv7pqqhlav37otipab1z2hgb5 Asuwagawa toʻgʻoni 0 1366431 5999721 2026-04-20T18:14:31Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999721 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |image =Asuwagawa-952-r1.JPG |image_caption = |name_official =足羽川ダム |dam_crosses =[[Bekogawa daryosi]] |res_name = |dam_length = 460.0 m |dam_height =96.0 m |dam_width_base = |construction_began = 2006 |opening = |cost = |res_capacity_total =28,700,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =105.2 km<sup>2</sup> |res_surface =94 gektar | coordinates = {{coord|35.934671|136.376426|format=dms|display=inline,title|type:landmark_region:JP_scale:10000}} }} '''Asuvagava toʻgʻoni''' (yaponcha: 足羽川ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududidagi [[Ikeda (Fukui)|Ikeda]] shaharchasida joylashgan, toshqinlarni nazorat qilishga moʻljallangan beton arkali-gravitatsion turdagi toʻgʻon<ref>{{veb manbasi |title=Asuwagawa Dam, Japan’s largest flow-through dam |url=https://www.shimz.co.jp/en/topics/civil/item03/ |website=www.shimz.co.jp |accessdate=2026-yil 20-aprel}}</ref>. U [[Yaponiya Yer, infratuzilma, transport va turizm vazirligi]] tasarrufiga kiradi. Asuva daryosi [[Kuzuryū daryosi]] tizimining bir qismi boʻlib, u [[Fukui (shahar)|Fukui]] shahri orqali oqadi va tez-tez yuz beradigan toshqinlari bilan ajralib turadi. Shu sababli 1900-yildan boshlab toshqinni boshqarish boʻyicha turli loyihalar rejalashtirilgan. Asuva daryosida koʻp maqsadli yordamchi toʻgʻon qurish rejasi 1967-yilda yakuniy koʻrinishga keltirilgan boʻlsa-da, amaliy ishlar faqat 1994-yilda boshlangan. Loyiha boshlanishi bilan suv ostida qolishi rejalashtirilgan hudud aholisi tomonidan kuchli qarshilikka uchragan. Taxminan 220 ta xonadon bu jarayonga jalb etilgan boʻlib, kompensatsiya boʻyicha muzokaralar uzoq davom etgan va murakkab kechgan. Shu bilan birga, butun mamlakat boʻylab davlat infratuzilma loyihalarini qayta koʻrib chiqish siyosiy jarayoni kuchayib, 1997-yilda mazkur loyiha nomaʼlum muddatga toʻxtatilgan. == Yana qarang == * [[Ehime prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 94em4xn4mdmyd9xeb9crldo5bq2e22l 5999722 5999721 2026-04-20T18:15:13Z Ahror Akramovich 75193 5999722 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |image =Asuwagawa-952-r1.JPG |image_caption = |name_official =足羽川ダム |dam_crosses =[[Bekogawa daryosi]] |res_name = |dam_length = 460.0 m |dam_height =96.0 m |dam_width_base = |construction_began = 2006 |opening = |cost = |res_capacity_total =28,700,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =105.2 km<sup>2</sup> |res_surface =94 gektar | coordinates = {{coord|35.934671|136.376426|format=dms|display=inline,title|type:landmark_region:JP_scale:10000}} }} '''Asuvagava toʻgʻoni''' (yaponcha: 足羽川ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududidagi [[Ikeda (Fukui)|Ikeda]] shaharchasida joylashgan, toshqinlarni nazorat qilishga moʻljallangan beton arkali-gravitatsion turdagi toʻgʻon<ref>{{veb manbasi |title=Asuwagawa Dam, Japan’s largest flow-through dam |url=https://www.shimz.co.jp/en/topics/civil/item03/ |website=www.shimz.co.jp |accessdate=2026-yil 20-aprel}}</ref>. U [[Yaponiya Yer, infratuzilma, transport va turizm vazirligi]] tasarrufiga kiradi. Asuva daryosi [[Kuzuryū daryosi]] tizimining bir qismi boʻlib, u [[Fukui (shahar)|Fukui]] shahri orqali oqadi va tez-tez yuz beradigan toshqinlari bilan ajralib turadi. Shu sababli 1900-yildan boshlab toshqinni boshqarish boʻyicha turli loyihalar rejalashtirilgan. Asuva daryosida koʻp maqsadli yordamchi toʻgʻon qurish rejasi 1967-yilda yakuniy koʻrinishga keltirilgan boʻlsa-da, amaliy ishlar faqat 1994-yilda boshlangan. Loyiha boshlanishi bilan suv ostida qolishi rejalashtirilgan hudud aholisi tomonidan kuchli qarshilikka uchragan. Taxminan 220 ta xonadon bu jarayonga jalb etilgan boʻlib, kompensatsiya boʻyicha muzokaralar uzoq davom etgan va murakkab kechgan. Shu bilan birga, butun mamlakat boʻylab davlat infratuzilma loyihalarini qayta koʻrib chiqish siyosiy jarayoni kuchayib, 1997-yilda mazkur loyiha nomaʼlum muddatga toʻxtatilgan. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] lkqta00vpyvzul19furoz200pl1loda Busyu-ko toʻgʻoni 0 1366432 5999723 2026-04-20T18:18:40Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999723 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 91.5m |dam_height = 20.3m |dam_width_base = |construction_began = 1916 |opening = 1920 |cost = |res_catchment = 9 sq. km |res_surface = 19 gektar | coordinates = {{coord|36|1|00|N|136|1|23|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Busyu-ko toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Suv yigʻilish havzasi maydoni 9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Busyu-ko - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0936}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] knxnjngll5n9u5rt8vyynanb1x2t2gw Eiheiji toʻgʻoni 0 1366433 5999724 2026-04-20T18:19:37Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999724 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 177m |dam_height = 55m |dam_width_base = |construction_began = 1991 |opening = 2001 |cost = |res_catchment = 3.1 sq. km |res_surface = 4 gektar | coordinates = {{coord|36|2|57|N|136|21|43|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Eiheiji toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Eiheiji Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3122}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] qmyz8ce3g6bxiyohy7yg91tg3kaer63 Hotokebara toʻgʻoni 0 1366434 5999725 2026-04-20T18:21:41Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999725 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 141m |dam_height = 48.6m |dam_width_base = |construction_began = 1965 |opening = 1968 |cost = |res_catchment = 437.9 sq. km |res_surface = 29 ga | coordinates = {{coord|35|57|17|N|136|37|23|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Hotokebara toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 437,9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Hotokebara Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0941}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] c5bq4bpbrd3lw696hv4zxecqq1a40oe Jodojigawa toʻgʻoni 0 1366435 5999726 2026-04-20T18:22:43Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999726 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 233m |dam_height = 72m |dam_width_base = |construction_began = 1989 |opening = 2008 |cost = |res_catchment = 7.7 sq. km |res_surface = 10 gektar | coordinates = {{coord|36|3|48|N|136|32|31|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Jodojigawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 7,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Jodojigawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3038}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] t4rw851ynbth2skkjb2fp5d7f8sfzr4 Kaitani toʻgʻoni 0 1366436 5999727 2026-04-20T18:24:00Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999727 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 50m |dam_height = 24.5m |dam_width_base = |construction_began = 1972 |opening = 1977 |cost = |res_catchment = 1.1 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|35|55|13|N|136|6|02|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kaitani toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,1 km² ni tashkil etadi. Toʻliq sigʻimda 2 gektar maydonni egallaydi va 107 ming kub metr suv saqlash imkoniyatiga ega. Qurilishi 1972-yilda boshlangan va 1977-yilda yakunlangan<ref>{{Cite web| title = Kaitani Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0946}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 7ghjdg33ta7o0ozcbr2iym2k5flmrf4 Kuzuryu toʻgʻoni 0 1366437 5999728 2026-04-20T18:25:34Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999728 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | dam_length = 355 m | dam_height = 128 m | dam_width_base = | construction_began = 1962 | opening = 1968 | cost = | res_capacity_total = 353,000,000 m<sup>3</sup> | res_catchment = 184.5 km<sup>2</sup> | res_surface = 890 gektar | coordinates = {{coord|35|53|22|N|136|41|17|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} [[File:Hakogase Bridge.jpg|thumb|right|Hakogase koʻprigi.]] '''Kuzuryu toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 九頭竜ダム, ''Kuzuryū-damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududidagi [[Ōno]] shahrida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon 220 MVt quvvatga ega gidroelektr stansiyani qoʻllab-quvvatlaydi<ref>{{cite web|title=Hydropower & Dams in South and East Asia|url=http://www.hydropower-dams.com/d/d_S&East_Asia_Map.pdf|publisher=Hydropower and Dams|accessdate=3 October 2010|page=9|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902183950/http://www.hydropower-dams.com/d/d_S%26East_Asia_Map.pdf|archive-date=2 September 2017|url-status=dead}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 0an6zab76wyeau6d4a8xwtvnski64m9 Managawa toʻgʻoni 0 1366438 5999729 2026-04-20T18:26:43Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999729 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length =357.0 m |dam_height =127.5 m |dam_width_base = |construction_began =1966 |opening =1977 |cost = |res_capacity_total =115,000,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =223.7 km<sup>2</sup> |res_surface =293 gektar | coordinates = {{coord|35|55|05|N|136|32|31|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Managawa toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 真名川ダム, ''Managawa-damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]]ga qarashli [[Ōno]] shahrida joylashgan toʻgʻon<ref>{{cite web|title=Hydropower & Dams in South and East Asia|url=http://www.hydropower-dams.com/d/d_S&East_Asia_Map.pdf|publisher=Hydropower and Dams|accessdate=3 October 2010|page=9|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902183950/http://www.hydropower-dams.com/d/d_S%26East_Asia_Map.pdf|archive-date=2 September 2017|url-status=dead}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] j9r9k43m33r0jbtzyfdorl9d5el6klh Masutani toʻgʻoni 0 1366439 5999730 2026-04-20T18:28:12Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999730 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length =344.8 m |dam_height =100.4 m |dam_width_base = |construction_began =1981 |opening =2005 |cost = |res_capacity_total =24,200,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =10.2 km<sup>2</sup> |res_surface =89 gektar | coordinates = {{coord|35|44|27|N|136|14|54|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Masutani toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 桝谷ダム, ''Masutani-damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududidagi [[Minamiechizen (Fukui)|Minamiechizen]] shaharchasida joylashgan toʻgʻon<ref>{{cite web|title=Hydropower & Dams in South and East Asia|url=http://www.hydropower-dams.com/d/d_S&East_Asia_Map.pdf|publisher=Hydropower and Dams|accessdate=3 October 2010|page=9|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902183950/http://www.hydropower-dams.com/d/d_S%26East_Asia_Map.pdf|archive-date=2 September 2017|url-status=dead}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] m48356pyav870v7m3e81qo0pvzr963b Ogurami toʻgʻoni 0 1366440 5999731 2026-04-20T18:30:16Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999731 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_height = 15.3m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1900 |cost = |res_catchment = 0.2 sq. km | coordinates = {{coord|35|57|32|N|136|6|49|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ogurami toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ogurami Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3430}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] tlfipb0031p6fknp2pvuf8j43ysqdwa Ohara toʻgʻoni 0 1366441 5999732 2026-04-20T18:31:22Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999732 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 77.8m |dam_height = 35.5m |dam_width_base = |construction_began = 1963 |opening = 1964 |cost = |res_catchment = 12.8 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|36|4|56|N|136|36|25|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ohara toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 12,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ohara Dam (Pre) - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0937}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 1ftwkt2d7lwvpotrp2a41rxvy2mzh4t Ohtsuro toʻgʻoni 0 1366442 5999734 2026-04-20T18:36:39Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999734 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 158.5m |dam_height = 40.6m |dam_width_base = |construction_began = 1989 |opening = 2011 |cost = |res_catchment = 1.6 sq. km |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|35|27|14|N|135|37|50|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ohtsuro toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ohtsuro Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3039}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] py2706yu7l5d4od9n8aypm1lus7weet Ryugahana toʻgʻoni 0 1366443 5999735 2026-04-20T18:37:34Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999735 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 215m |dam_height = 79.5m |dam_width_base = |construction_began = 1968 |opening = 1988 |cost = |res_catchment = 31.1 sq. km |res_surface = 38 gektar | coordinates = {{coord|36|9|07|N|136|20|47|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ryugahana toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish, suv taʼminoti va elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 31,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ryugahana Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0950}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 1jdvpo9ko1uiu83w8azvhal70hvyb4o Sogatani toʻgʻoni 0 1366444 5999736 2026-04-20T18:38:50Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999736 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 113.5m |dam_height = 31.4m |dam_width_base = |construction_began = 1975 |opening = 1980 |cost = |res_catchment = 1 sq. km |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|35|53|11|N|136|2|01|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Sogatani toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1 km² ni tashkil etadi. Toʻliq sigʻimda 3 gektar maydonni egallaydi va 230 ming kub metr suv saqlash imkoniyatiga ega. Qurilishi 1975-yilda boshlangan va 1980-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Sogatani Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0948}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 8t09xey0w9jnxmohskw19xcw0s7ca99 Takinami toʻgʻoni 0 1366445 5999737 2026-04-20T18:42:32Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999737 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 136.3m |dam_height = 30.3m |dam_width_base = |construction_began = 1978 |opening = 1986 |cost = |res_catchment = 7.5 sq. km |res_surface = 9 gektar | coordinates = {{coord|36|1|22|N|136|5|32|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Takinami toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 7,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Takinami Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0949}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] rq15rm1megex7qyf96vwoeyrtdjmls5 Washi toʻgʻoni 0 1366446 5999738 2026-04-20T18:45:01Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999738 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | dam_length =277 m | dam_height =45 m | dam_width_base = | construction_began =1965 | opening =1968 | cost = | res_capacity_total =9,650,000 m<sup>3</sup> | res_catchment =334.3 km<sup>2</sup> | res_surface =62 gektar | plant_name = Yujo elektr stansiyasi | plant_capacity = 54,000 kW | coordinates = {{coord|35.92|N|136.673|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Washi toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 鷲ダム, ''Washi damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]]ga qarashli [[Ōno]] shahrida, Kuzuryū daryosi oʻzanida joylashgan gidroelektr toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning balandligi 45 metrni tashkil etadi. Toʻgʻon Electric Power Development Company (J-Power) kompaniyasiga tegishli boʻlib, nasosli gidroakkumulyatsiya tizimi orqali Nagano elektr stansiyasi va Kuzuryu toʻgʻoni bilan bogʻlangan. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] mzxd3wn5t7xvxj08oczddj3uhp7ia68 Yanbara toʻgʻoni 0 1366447 5999739 2026-04-20T18:46:24Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999739 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | dam_length =114.6 m | dam_height =23 m | dam_width_base = | construction_began =1965 | opening =1968 | cost = | res_capacity_total =900,000 m<sup>3</sup> | res_catchment =333.6 km<sup>2</sup> | res_surface = | coordinates = {{coord|35.92018611|136.6725278|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Yanbara toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 山原ダーム, ''Yanbara-damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududidagi [[Ōno]] shahrida, Itoshiro daryosi oʻzanida joylashgan gidroelektr toʻgʻon<ref>『電発30年史』224ページより引用。</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] fn0blki938ktre9m8oewk5dai3bu8t0 Yoshinosegawa toʻgʻoni 0 1366448 5999740 2026-04-20T18:47:27Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999740 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukui prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = {{convert|190|m|ft|abbr=on}} |dam_height = {{convert|58|m|ft|abbr=on}} |dam_width_base = |construction_began = 1986 |opening = |cost = |res_capacity_total = {{convert|7800000|m3|ft3|abbr=on}} |res_catchment = {{convert|24|km2|mi2|abbr=on}} |res_surface = {{convert|51|ha|acre|abbr=on}} | coordinates = {{coord|35|53|10|N|136|6|44|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yoshinosegawa toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 吉野瀬川ダム, ''Yoshinosegawa damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukui prefekturasi]] hududida qurilayotgan toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 24 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yoshinosegawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2951}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukui prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] hb2vmqcam7hou8d1moujz3peww1iv9n Bern konvensiyasi 0 1366449 5999746 2026-04-20T20:41:17Z Divandagi ekspert 190832 „{{Shartnoma | nomi = Bern konvensiyasi | toʻliq_nomi = Adabiy va badiiy asarlarni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi Bern konvensiyasi | tasvir = Berne Convention signatories.svg | uzunlik = | izoh = Konvensiya ishtirokchilari xaritasi | turi = | tayyorlangan_kuni = | imzolangan_sanasi = 1886-yil 9-sentabr | imzolangan_joyi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999746 wikitext text/x-wiki {{Shartnoma | nomi = Bern konvensiyasi | toʻliq_nomi = Adabiy va badiiy asarlarni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi Bern konvensiyasi | tasvir = Berne Convention signatories.svg | uzunlik = | izoh = Konvensiya ishtirokchilari xaritasi | turi = | tayyorlangan_kuni = | imzolangan_sanasi = 1886-yil 9-sentabr | imzolangan_joyi = [[Bern]], Shveytsariya | muhrlangan = | kuchga_kirishi = 1887-yil 5-dekabr | shartlari = Ratifikatsiya hujjatlari almashilganidan 3 oy o‘tgach | harakatlarning_oxiri = | imzolangan = | tomonlar = 182 | saqlanadigan_joyi = Butunjahon intellektual mulk tashkiloti Bosh direktori | tillari = Fransuz (talqinlarda ustun), ingliz; rasmiy tarjimalari arab, nemis, italyan, portugal va ispan tillarida | veb-sayt = | wikisource = Adabiy va badiiy asarlarni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi Bern konvensiyasi }} Odatda '''Bern konvensiyasi''' deb yuritiladigan '''Adabiy va badiiy asarlarni muhofaza qilish boʻyicha Bern konvensiyasi''' — 1886-yilda Shveysariyaning Bern shahrida oʻnta Yevropa davlati tomonidan tuzilgan xalqaro bitim. Ushbu anjumanning maqsadi intellektual mulk va asl asarlarni himoya qilish boʻyicha yagona huquqiy tamoyillarni ishlab chiqishdan iborat edi. == Manbalar == {{manbalar|2}} r3i066txhy286b8jn0ohesuwwa44h84 5999747 5999746 2026-04-20T20:41:49Z Divandagi ekspert 190832 5999747 wikitext text/x-wiki {{thr|[[Foydalanuvchi:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Divandagi ekspert|munozara]]) 20:41, 2026-yil 20-aprel (UTC)}} {{Shartnoma | nomi = Bern konvensiyasi | toʻliq_nomi = Adabiy va badiiy asarlarni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi Bern konvensiyasi | tasvir = Berne Convention signatories.svg | uzunlik = | izoh = Konvensiya ishtirokchilari xaritasi | turi = | tayyorlangan_kuni = | imzolangan_sanasi = 1886-yil 9-sentabr | imzolangan_joyi = [[Bern]], Shveysariya | muhrlangan = | kuchga_kirishi = 1887-yil 5-dekabr | shartlari = Ratifikatsiya hujjatlari almashilganidan 3 oy o‘tgach | harakatlarning_oxiri = | imzolangan = | tomonlar = 182 | saqlanadigan_joyi = Butunjahon intellektual mulk tashkiloti Bosh direktori | tillari = Fransuz (talqinlarda ustun), ingliz; rasmiy tarjimalari arab, nemis, italyan, portugal va ispan tillarida | veb-sayt = | wikisource = Adabiy va badiiy asarlarni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi Bern konvensiyasi }} Odatda '''Bern konvensiyasi''' deb yuritiladigan '''Adabiy va badiiy asarlarni muhofaza qilish boʻyicha Bern konvensiyasi''' — 1886-yilda Shveysariyaning Bern shahrida oʻnta Yevropa davlati tomonidan tuzilgan xalqaro bitim. Ushbu anjumanning maqsadi intellektual mulk va asl asarlarni himoya qilish boʻyicha yagona huquqiy tamoyillarni ishlab chiqishdan iborat edi. == Manbalar == {{manbalar|2}} ld9tlmk4sdwv7xcc8fdjezt1rc8b10q Kichik suv parisi (haykal) 0 1366450 5999753 2026-04-21T00:04:00Z ~2026-24311-14 260395 „[[Fayl:Petite sirène de Copenhague (conforme à la loi danoise).JPG|thumb]] '''Kichik suv parisi''' ([[Dan tili|Dancha]]: ''Den lille Havfrue'') - Edvard Eriksen tomonidan yaratilgan bronza haykal bo'lib, unda suv parisining odamga aylanayotgani tasvirlangan. Haykal [[Daniya|Daniyaning]] [[Kopengagen]] shahridagi Langelinie sayrgohidagi suv bo'yidagi qoyada namoyish etilgan. Daniyalik yozuvchi [[Hans Christian Andersen|Xans Kristian Andersenning]...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999753 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Petite sirène de Copenhague (conforme à la loi danoise).JPG|thumb]] '''Kichik suv parisi''' ([[Dan tili|Dancha]]: ''Den lille Havfrue'') - Edvard Eriksen tomonidan yaratilgan bronza haykal bo'lib, unda suv parisining odamga aylanayotgani tasvirlangan. Haykal [[Daniya|Daniyaning]] [[Kopengagen]] shahridagi Langelinie sayrgohidagi suv bo'yidagi qoyada namoyish etilgan. Daniyalik yozuvchi [[Hans Christian Andersen|Xans Kristian Andersenning]] 1837-yildagi shu nomdagi ertagi asosida yaratilgan kichik va betakror haykal Kopengagen ramzi bo'lib, 1913-yilda ochilganidan beri asosiy sayyohlik maskani bo'lib kelgan. So'nggi o'n yilliklarda u vandallar va siyosiy faollar tomonidan buzib ko'rsatiladigan mashhur nishonga aylandi. [[Turkum:Daniya]] 33ag3qp2a5in57seve04an44uf4u3az Renat Sayfutdinov 0 1366451 5999781 2026-04-21T04:09:50Z AnvarxonM 75105 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Renat Saifutdinov | tavallud_sana = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1967|8|8}} | toʻliqism = Renat Kasipovich Saifutdinov | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|SSSR}} | boʻyi = {{boʻy|cm=189}} | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]], [[yarim himoyachi]], [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] | yillar1 = 1985 | klublar1 = Xiva (futbol k...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999781 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Renat Saifutdinov | tavallud_sana = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1967|8|8}} | toʻliqism = Renat Kasipovich Saifutdinov | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|SSSR}} | boʻyi = {{boʻy|cm=189}} | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]], [[yarim himoyachi]], [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] | yillar1 = 1985 | klublar1 = [[Xiva (futbol klubi)|Xiva]] | isht1 = 21 | gollar1 = 1 | yillar2 = 1989 | klublar2 = [[Metallurg (futbol klubi, Olmaliq)|Metallurg (Olmaliq)]] | isht2 = KFK | gollar2 = | yillar3 = 1989 | klublar3 = Volgar | isht3 = 5 | gollar3 = 0 | yillar4 = 1990—1991 | klublar4 = [[Sohibkor (futbol klubi)|Sohibkor]] | isht4 = 55 | gollar4 = 1 | yillar5 = 1993 | klublar5 = [[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]] | isht5 = 19 | gollar5 = 6 | yillar6 = 1994 | klublar6 = Paxtakor (Proletarsk) | isht6 = ? | gollar6 = ? | yillar7 = 1995 | klublar7 = Dinamo (Volgoda) | isht7 = 30 | gollar7 = 4 | yillar8 = 1996 | klublar8 = Bulat | isht8 = 13 | gollar8 = 3 | yillar9 = 1997—1998 | klublar9 = Spartak (Kostroma) | isht9 = 32 | gollar9 = 2 | yillar10 = 1998 | klublar10 = Torpedo (Armavir) | isht10 = 16 | gollar10 = 1 }} '''Renat Kasipovich Sayfutdinov''' (1967-yil 8-avgustda tugʻilgan) — sovet, oʻzbek va rossiyalik sobiq [[futbolchi]], [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]], [[yarim himoyachi]] va [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida oʻynagan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://footballfakts.ru/person/14759-sayfutdinovrenatkasipovich|title=Сайфутдинов Ренат Касипович|lang=ru|website=FootballFakts.ru {{!}} Futbolnaya statistika i istoriya|access-date=2026-04-18}}</ref>. == Futbolchilik faoliyati == Renat 1985-yilda [[SSSR ikkinchi futbol ligasi|Sovet Ittifoqi ikkinchi ligasi]]da ishtirok etgan „[[Xiva (futbol klubi)|Xiva]]“ klubi safida professional debyut oʻyinini oʻtkazgan. Mavsum davomida 21 ta oʻyinda maydonga tushgan va 1 ta gol urgan<ref name=":0" />. 1989-yilda [[Olmaliq]]ning „[[Metallurg (futbol klubi, Olmaliq)|Metallurg]]“ jamoasi safida [[Futbol bo‘yicha O‘zbekiston SSR chempionati|Oʻzbekiston SSR chempionati]]da oʻynagan. Oʻsha mavsumda u [[Astraxan]]ning „Volgar“ jamoasi safida ikkinchi ligada 5 ta oʻyin oʻtkazgan<ref name=":0" />. 1990—1991-yillarda [[Sovet Ittifoqi ikkinchi ligasi (quyi liga)|ikkinchi quyi liga]]da oʻynagan [[Xalqobod (Toshkent viloyati)|Xalqobod]]ning „[[Sohibkor (futbol klubi)|Sohibkor]]“ jamoasida oʻynagan. U 1990-yilgi mavsumda 36 ta, 1991-yilgi mavsumda esa 19 ta oʻyin oʻtkazgan va bitta gol urgan<ref name=":0" />. 1993-yilda u [[Guliston]]ning „[[Guliston (futbol klubi)|Shifokor]]“ jamoasi safida [[Oʻzbekiston Superligasi|Oʻzbekiston chempionati]]da oʻynagan. Mavsum davomida 19 ta oʻyinda maydonga tushgan va 6 ta gol urgan<ref name=":0" />. 1994-yilda u Proletarskdan „Paxtakor“ jamoasi safida [[Tojikiston Oliy ligasi|Tojikiston chempionati]]da oʻynagan va bronza medalini qoʻlga kiritgan<ref name=":0" />. 1995-yilda u [[Vologda]]ning „Dinamo“ jamoasi safida ikkinchi ligada oʻynagan va 30 ta oʻyinda 4 ta gol urgan<ref name=":0" />. Keyingi ikki mavsumni u uchinchi ligada oʻtkazgan. 1996-yilda [[Cherepovets]]ning „Bulat“ jamoasida 13 ta oʻyinda maydonga tushib, 3 ta gol urgan. 1997-yilda [[Kostroma]]ning „Spartak“ jamoasida 24 ta oʻyinda maydonga tushib, 2 ta gol urgan<ref name=":0" />. 1998-yilda Rossiya sport fuqaroligini olganidan soʻng, u ikkinchi ligada „Spartak“ safida oʻynashni davom ettirgan va 8 ta oʻyinda maydonga tushgan. Oʻsha mavsumda u „Torpedo Armavir“ safida 16 ta oʻyinda maydonga tushib, 1 ta gol urgan<ref name=":0" />. Futbolchilik faoliyatini tugatgandan soʻng, u murabbiy boʻlgan. U Astraxan FK Yoshlar sport maktabida murabbiy va oʻqituvchi boʻlib ishlaydi<ref>{{Cite web|url=https://astrakhan-sc.ru/trenerskij-sostav-2|title=Тренерский состав {{!}} Sportivniy klub Astraxan"|website=astrakhan-sc.ru|access-date=2026-04-18}}</ref>. == Yutuqlar == ;Paxtakor (Proletarsk) * Tojikiston chempionatining bronza medali sovrindori (1): 1994 == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://footballfakts.ru/person/14759 Renat Sayfutdinov] Footballfaktsru saytida * [https://www.transfermarkt.com/renat-sayfutdinov/profil/spieler/1384196 Renat Sayfutdinov] Transfermarkt saytida {{DEFAULTSORT:Sayfutdinov, Renat}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Rossiyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Xiva klubi futbolchilari]] [[Turkum:Metallurg Olmaliq klubi futbolchilari]] [[Turkum:FC Volgar Astrakhan futbolchilari]] [[Turkum:Sohibkor futbolchilari]] [[Turkum:Guliston klubi futbolchilari]] [[Turkum:Paxtakor Proletarsk klubi futbolchilari]] [[Turkum:FC Dinamo Vologda futbolchilari]] [[Turkum:FC Bulat Cherepovets futbolchilari]] [[Turkum:FC Spartak Kostroma futbolchilari]] [[Turkum:FC Armavir futbolchilari]] [[Turkum:Rossiyalik futbol murabbiylari]] fgnjzt42amx9m0xk6j8rp90cm1cvwoy Munozara:Renat Sayfutdinov 1 1366452 5999782 2026-04-21T04:10:56Z AnvarxonM 75105 „{{Munozara}} {{OʻFL}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999782 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{OʻFL}} 756rozftsn6bjy41w6502ltyh7vqt4t Munozara:Xiva (futbol klubi) 1 1366453 5999783 2026-04-21T04:13:47Z AnvarxonM 75105 „{{Munozara}} {{OʻFL}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999783 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{OʻFL}} 756rozftsn6bjy41w6502ltyh7vqt4t Qirolicha Sirikit galereyasi 0 1366454 5999789 2026-04-21T05:29:52Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''Qirolicha Sirikit galereyasi''' yoki '''Qirolicha galereyasi''' ({{Lang-th|หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ|link=no}}) — Tailandning [[Bangkok]] shahridagi [[Muzey|sanʼat muzeyi]]. Galereya 2003-yilda Tailand qirolichasi [[Sirikit]]ning iltimosiga binoan tashkil etilgan<ref>{{cite web|title=THE QUEEN'S GALLERY|url=https://www.touris...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999789 wikitext text/x-wiki '''Qirolicha Sirikit galereyasi''' yoki '''Qirolicha galereyasi''' ({{Lang-th|หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ|link=no}}) — Tailandning [[Bangkok]] shahridagi [[Muzey|sanʼat muzeyi]]. Galereya 2003-yilda Tailand qirolichasi [[Sirikit]]ning iltimosiga binoan tashkil etilgan<ref>{{cite web|title=THE QUEEN'S GALLERY|url=https://www.tourismthailand.org/Attraction/The-Queen-s-Gallery--2025|website=Tourism Authority of Thailand (TAT)|access-date=1 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170801194824/https://www.tourismthailand.org/Attraction/The-Queen-s-Gallery--2025|archive-date=1 August 2017|url-status=dead}}</ref>. U koʻrgazma markaziga „Qirolicha Sirikit Sanʼat koʻrgazmasi“, ingliz tilida esa „The Queenʼs Gallery“ nomini bergan. The Queenʼs Gallery Foundation 2003-yil 6-mayda tashkil etilgan va 2003-yil 9-avgustda rasmiy ochilish marosimida qirolicha oʻzi ishtirok etgan. Galereya besh qavatli binoda 3700 kvadrat metr maydonga ega<ref name="Bangkok.com">{{cite web |title=Bangkok Galleries: Queen's Gallery |url=http://www.bangkok.com/attraction-galleries/index.html |website=Bangkok.com |access-date=19 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621060909/http://www.bangkok.com/attraction-galleries/index.html |archive-date=21 June 2008 |date=2008}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qirolicha Sirikit galereyasi}} rog0o8ua2no098jz3qiptbw6icupyci 5999790 5999789 2026-04-21T05:30:01Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Tailanddagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999790 wikitext text/x-wiki '''Qirolicha Sirikit galereyasi''' yoki '''Qirolicha galereyasi''' ({{Lang-th|หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ|link=no}}) — Tailandning [[Bangkok]] shahridagi [[Muzey|sanʼat muzeyi]]. Galereya 2003-yilda Tailand qirolichasi [[Sirikit]]ning iltimosiga binoan tashkil etilgan<ref>{{cite web|title=THE QUEEN'S GALLERY|url=https://www.tourismthailand.org/Attraction/The-Queen-s-Gallery--2025|website=Tourism Authority of Thailand (TAT)|access-date=1 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170801194824/https://www.tourismthailand.org/Attraction/The-Queen-s-Gallery--2025|archive-date=1 August 2017|url-status=dead}}</ref>. U koʻrgazma markaziga „Qirolicha Sirikit Sanʼat koʻrgazmasi“, ingliz tilida esa „The Queenʼs Gallery“ nomini bergan. The Queenʼs Gallery Foundation 2003-yil 6-mayda tashkil etilgan va 2003-yil 9-avgustda rasmiy ochilish marosimida qirolicha oʻzi ishtirok etgan. Galereya besh qavatli binoda 3700 kvadrat metr maydonga ega<ref name="Bangkok.com">{{cite web |title=Bangkok Galleries: Queen's Gallery |url=http://www.bangkok.com/attraction-galleries/index.html |website=Bangkok.com |access-date=19 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621060909/http://www.bangkok.com/attraction-galleries/index.html |archive-date=21 June 2008 |date=2008}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qirolicha Sirikit galereyasi}} [[Turkum:Tailanddagi muzeylar]] bsxzl28wmdiptw53upxqtciig3e7yij 5999791 5999790 2026-04-21T05:30:21Z Xumoshox Ismoilova 111327 5999791 wikitext text/x-wiki {{coord|13.756485|100.505037|region:TH_type:landmark|display=title}} '''Qirolicha Sirikit galereyasi''' yoki '''Qirolicha galereyasi''' ({{Lang-th|หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ|link=no}}) — Tailandning [[Bangkok]] shahridagi [[Muzey|sanʼat muzeyi]]. Galereya 2003-yilda Tailand qirolichasi [[Sirikit]]ning iltimosiga binoan tashkil etilgan<ref>{{cite web|title=THE QUEEN'S GALLERY|url=https://www.tourismthailand.org/Attraction/The-Queen-s-Gallery--2025|website=Tourism Authority of Thailand (TAT)|access-date=1 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170801194824/https://www.tourismthailand.org/Attraction/The-Queen-s-Gallery--2025|archive-date=1 August 2017|url-status=dead}}</ref>. U koʻrgazma markaziga „Qirolicha Sirikit Sanʼat koʻrgazmasi“, ingliz tilida esa „The Queenʼs Gallery“ nomini bergan. The Queenʼs Gallery Foundation 2003-yil 6-mayda tashkil etilgan va 2003-yil 9-avgustda rasmiy ochilish marosimida qirolicha oʻzi ishtirok etgan. Galereya besh qavatli binoda 3700 kvadrat metr maydonga ega<ref name="Bangkok.com">{{cite web |title=Bangkok Galleries: Queen's Gallery |url=http://www.bangkok.com/attraction-galleries/index.html |website=Bangkok.com |access-date=19 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621060909/http://www.bangkok.com/attraction-galleries/index.html |archive-date=21 June 2008 |date=2008}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qirolicha Sirikit galereyasi}} [[Turkum:Tailanddagi muzeylar]] clw15nm7vs0ug6kb9gukk6gv3siisbu Tailand mehnat muzeyi 0 1366455 5999792 2026-04-21T05:35:00Z Xumoshox Ismoilova 111327 „{{Muzey |nomi =Tailand mehnat muzeyi |original = |tasvir = |asos_solingan = |joylashuvi =[[Bangkok]], [[Tailand]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|13.753144|100.549382|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999792 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Tailand mehnat muzeyi |original = |tasvir = |asos_solingan = |joylashuvi =[[Bangkok]], [[Tailand]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|13.753144|100.549382|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi = |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} '''Tailand mehnat muzeyi'''<ref>{{Cite web |title=พิพิธภัณฑ์แรงงานไทย |url=https://www.thailabourmuseum.org/ |access-date=2024-09-19 |website=thailabourmuseum.org}}</ref> [[Tailand]]ning [[Bangkok]] shahridagi Ratchathevi tumanida joylashgan [[Muzey|muzey]]dir. Muzey hozirda taʼmirlash ishlari tufayli yopilgan. Uni 2025-yil 24-iyunda qayta ochish rejalashtirilgan. == Havolalar == * [http://www.thaifolk.com/doc/attract/thailabour/thailabour_e.htm Muzey haqida maʼlumot] {{Tashqi_havolalar}} jyrsp30uw3v47vh4mmx1kev6tqwd2ir 5999793 5999792 2026-04-21T05:35:09Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Tailanddagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999793 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Tailand mehnat muzeyi |original = |tasvir = |asos_solingan = |joylashuvi =[[Bangkok]], [[Tailand]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|13.753144|100.549382|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi = |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} '''Tailand mehnat muzeyi'''<ref>{{Cite web |title=พิพิธภัณฑ์แรงงานไทย |url=https://www.thailabourmuseum.org/ |access-date=2024-09-19 |website=thailabourmuseum.org}}</ref> [[Tailand]]ning [[Bangkok]] shahridagi Ratchathevi tumanida joylashgan [[Muzey|muzey]]dir. Muzey hozirda taʼmirlash ishlari tufayli yopilgan. Uni 2025-yil 24-iyunda qayta ochish rejalashtirilgan. == Havolalar == * [http://www.thaifolk.com/doc/attract/thailabour/thailabour_e.htm Muzey haqida maʼlumot] {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Tailanddagi muzeylar]] jkan99glvuhifscivud2nmquoxqomat 5999794 5999793 2026-04-21T05:36:01Z Xumoshox Ismoilova 111327 /* Havolalar */ 5999794 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Tailand mehnat muzeyi |original = |tasvir = |asos_solingan = |joylashuvi =[[Bangkok]], [[Tailand]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|13.753144|100.549382|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi = |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} '''Tailand mehnat muzeyi'''<ref>{{Cite web |title=พิพิธภัณฑ์แรงงานไทย |url=https://www.thailabourmuseum.org/ |access-date=2024-09-19 |website=thailabourmuseum.org}}</ref> [[Tailand]]ning [[Bangkok]] shahridagi Ratchathevi tumanida joylashgan [[Muzey|muzey]]dir. Muzey hozirda taʼmirlash ishlari tufayli yopilgan. Uni 2025-yil 24-iyunda qayta ochish rejalashtirilgan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.thaifolk.com/doc/attract/thailabour/thailabour_e.htm Muzey haqida maʼlumot] {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Tailanddagi muzeylar]] lxpfwvl1wt8ptqiba56vzxtx8iwrau6 Tang galereyasi 0 1366456 5999795 2026-04-21T05:46:15Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''Tang anʼat galereyasi''' Xitoy, Gonkong va Tailandda filiallari boʻlgan tijoriy sanʼat galereyasidir<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.tangcontemporary.com/|website=Tang Contemporary Art|accessdate=1 October 2017}}</ref>. == Tarixi == Tang galereyasi 1997-yilda Bangkokda tashkil etilgan boʻlib, hozirda Bangkok, Pekin va Gonkongda toʻrtta koʻrgazma maydoniga ega. Tang galereyasi zamonaviy Xitoy va Janubi-Sharqiy Osiyo sanʼatini mi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999795 wikitext text/x-wiki '''Tang anʼat galereyasi''' Xitoy, Gonkong va Tailandda filiallari boʻlgan tijoriy sanʼat galereyasidir<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.tangcontemporary.com/|website=Tang Contemporary Art|accessdate=1 October 2017}}</ref>. == Tarixi == Tang galereyasi 1997-yilda Bangkokda tashkil etilgan boʻlib, hozirda Bangkok, Pekin va Gonkongda toʻrtta koʻrgazma maydoniga ega. Tang galereyasi zamonaviy Xitoy va Janubi-Sharqiy Osiyo sanʼatini mintaqaviy va jahon miqyosida targʻib etadigan yangi loyihalar yaratishga, shuningdek, osiyolik rassomlar va chet ellik rassomlar oʻrtasida dinamik almashinuvni ragʻbatlantirishga toʻliq sodiqdir. Pekindagi ramziy 798 Art Districtdagi oʻzining eng katta maydoni bilan va Xitoydagi eng ilgʻor hamda tanqidiy ruhdagi koʻrgazma maydonlaridan biri sifatida, galereya mahalliy va xalqaro miqyosda faoliyat yuritayotgan rassomlar, kuratorlar, kolleksionerlar va institutlar oʻrtasida muloqotni yoʻlga qoʻyishga intiladi. 2015-yil fevral oyida galereya Bangkok Art and Culture Center bilan hamkorlikda Xan Yongpin va Sakarin Krue-Onning juft yakka koʻrgazmasini oʻtkazdi. 2015-yil iyun oyida galereya Xitoyda Ay Veyveyning „Ai Weiwei“ nomli birinchi yakka koʻrgazmasini muvaffaqiyatli tashkil qildi, 2015-yil oktabr oyida esa uning Gonkongdagi birinchi yakka koʻrgazmasi — „Wooden Ball“ni oʻtkazdi. 2016-yil sentyabr va 2017-yil may oylarida galereya Pekinda Qin Si va Chjao Chjaoning yirik yakka koʻrgazmalarini oʻtkazdi; ular hozirga qadar bu rassomlarning eng muhim koʻrgazmalari hisoblanadi. Yaqindagi koʻrgazmalar qatoriga Xan Yongpin va Shen Yuanʼning „Hong Kong Foot“ koʻrgazmasi hamda Ay Veyvey’ning Gonkongdagi ikkinchi yakka koʻrgazmasi „Refutation“ kiradi. Yaqinda Tang Bangkokda faoliyat yuritayotgan eng qiziqarli xitoylik rassomlardan biri Chji Lin bilan shartnoma imzoladi. Galereyaning xalqaro dasturlarini kengaytirish boʻyicha uzoq muddatli rejalarining bir qismi sifatida, 2019-yilda daryo boʻyida joylashgan, yangi taʼmirlangan 400 kv. futlik yangi maydon bilan Bangkokdagi makon ikki baravar kengaytirildi va Bangkok markazida VIP makon ochildi. 2017-yil mart oyida Pekindagi 798 Art Districtda katta ikkinchi koʻrgazma maydoni ochildi. 2017-yil dekabr oyida Gonkongdagi makon Markaziy tumanidagi [[H gallereyasi]] binosining butun bir qavatiga koʻchirildi. 2025-yilda Tangning Bangkok filiali filippinlik rassom Kim Limning yakka koʻrgazmasini ochib berdi<ref>{{Cite web |title=Kim Lim: Between Teeth and Tenderness at Tang Contemporary – Bangkok Art Scene |url=https://www.bkkartmag.com/articles/kim-lim-teeth-and-tenderness-tang-contemporary |access-date=2025-03-17 |website=www.bkkartmag.com |language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{coord|13.7304|100.5133|region:TH_type:landmark|display=title}} {{Tashqi_havolalar}} k4ez6byxmrdldq4cfknfh1ew83mu7i7 Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati 0 1366457 5999796 2026-04-21T05:49:19Z Ahror Akramovich 75193 „Quyida [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Nomi !Joylashuv !Ochiq !Balandlik (metr) !Rasm {{wdtable row/dam|qid=Q4670652<!-- Aburagi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739491<!-- Benjo Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739493<!-- Dobaru Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q5347696<!-- Egawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739445<!-- Fudo-ike Dam -->}} {{wdt...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999796 wikitext text/x-wiki Quyida [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Nomi !Joylashuv !Ochiq !Balandlik (metr) !Rasm {{wdtable row/dam|qid=Q4670652<!-- Aburagi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739491<!-- Benjo Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739493<!-- Dobaru Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q5347696<!-- Egawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739445<!-- Fudo-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739508<!-- Fujinami Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34811623<!-- Fukuchiyama Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739487<!-- Fukuchiyama-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q5588472<!-- Gousho Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739554<!-- Gokayama Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739497<!-- Hanamune Tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34828262<!-- Hase Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739489<!-- Hata Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q5701016<!-- Heisei Ozeki Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q113581457<!-- Higashitaniguchi-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739477<!-- Hinooka Tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739514<!-- Hirokawa Bosai Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34836451<!-- Hisasue Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739523<!-- Honjo-ike Fukutei No.1 Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739525<!-- Honjo-ike Fukutei No.2 Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739500<!-- Honjo-ike-hontei Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112739482<!-- Honnyu Tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q11505161<!-- Hyugami Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34846922<!-- Ino Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q11571295<!-- Inunaki Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762412<!-- Irahara Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762397<!-- Jibetto-kyodo-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q11658178<!-- Jinya Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762389<!-- Kanasoko Tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762379<!-- Kasagi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q11553455<!-- Kawachi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34858828<!-- Kirihata Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34859190<!-- Kitadani Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34860555<!-- Koga Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34861978<!-- Kubara Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34862002<!-- Kuboshiro Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762383<!-- Kure Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q15251745<!-- Matsuze Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34881199<!-- Magaribuchi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762414<!-- Masubuchi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762403<!-- Matsugae Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762401<!-- Matuze Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34874593<!-- Minamihata Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q6966433<!-- Narufuchi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762413<!-- Nagatani Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762390<!-- Ogawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762395<!-- Ohi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762399<!-- Ohzano Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762388<!-- Osyozu-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762392<!-- Ozaki Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762408<!-- Raizan Oh-tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q22120857<!-- Rikimaru Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762398<!-- Sehuri Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762385<!-- Shiraki Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762405<!-- Shobudani Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34951554<!-- Sue Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762387<!-- Taisho-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34956683<!-- Tare Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q113531300<!-- Tonogawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q11457707<!-- Terauchi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q7901946<!-- Ushikubi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762382<!-- Yagatako-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762415<!-- Yamagami Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762411<!-- Yamaguchi Choseichi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762409<!-- Yamaguchi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q11431292<!-- Yoake Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34965840<!-- Yoshida Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q112762386<!-- Zenzo Tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34966873<!-- Zuibaiji Dam -->}} |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] 59k1n953jeg9030fplg02z94ytzz5ui 5999797 5999796 2026-04-21T05:50:24Z Ahror Akramovich 75193 5999797 wikitext text/x-wiki Quyida [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Nomi !Joylashuv !Ochiq !Balandlik (metr) !Rasm {{wdtable row/dam5|qid=Q4670652<!-- Aburagi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739491<!-- Benjo Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739493<!-- Dobaru Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q5347696<!-- Egawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739445<!-- Fudo-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739508<!-- Fujinami Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34811623<!-- Fukuchiyama Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739487<!-- Fukuchiyama-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q5588472<!-- Gousho Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739554<!-- Gokayama Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739497<!-- Hanamune Tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34828262<!-- Hase Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739489<!-- Hata Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q5701016<!-- Heisei Ozeki Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q113581457<!-- Higashitaniguchi-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739477<!-- Hinooka Tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739514<!-- Hirokawa Bosai Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34836451<!-- Hisasue Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739523<!-- Honjo-ike Fukutei No.1 Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739525<!-- Honjo-ike Fukutei No.2 Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739500<!-- Honjo-ike-hontei Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112739482<!-- Honnyu Tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11505161<!-- Hyugami Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34846922<!-- Ino Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11571295<!-- Inunaki Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762412<!-- Irahara Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762397<!-- Jibetto-kyodo-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11658178<!-- Jinya Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762389<!-- Kanasoko Tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762379<!-- Kasagi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11553455<!-- Kawachi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34858828<!-- Kirihata Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34859190<!-- Kitadani Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34860555<!-- Koga Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34861978<!-- Kubara Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34862002<!-- Kuboshiro Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762383<!-- Kure Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q15251745<!-- Matsuze Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34881199<!-- Magaribuchi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762414<!-- Masubuchi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762403<!-- Matsugae Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762401<!-- Matuze Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34874593<!-- Minamihata Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6966433<!-- Narufuchi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762413<!-- Nagatani Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762390<!-- Ogawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762395<!-- Ohi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762399<!-- Ohzano Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762388<!-- Osyozu-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762392<!-- Ozaki Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762408<!-- Raizan Oh-tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q22120857<!-- Rikimaru Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762398<!-- Sehuri Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762385<!-- Shiraki Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762405<!-- Shobudani Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34951554<!-- Sue Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762387<!-- Taisho-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34956683<!-- Tare Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q113531300<!-- Tonogawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11457707<!-- Terauchi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7901946<!-- Ushikubi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762382<!-- Yagatako-ike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762415<!-- Yamagami Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762411<!-- Yamaguchi Choseichi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762409<!-- Yamaguchi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11431292<!-- Yoake Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34965840<!-- Yoshida Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q112762386<!-- Zenzo Tameike Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34966873<!-- Zuibaiji Dam -->}} |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] az4lziabkto4sz8sy569kgvhkn2ugz0 Budda sanʼati muzeyi 0 1366458 5999798 2026-04-21T05:50:26Z Xumoshox Ismoilova 111327 „{{Muzey |nomi =Budda sanʼati muzeyi |original = |tasvir = |asos_solingan = |joylashuvi =[[Suan Luang tumani]], <br>[[Bangkok]], [[Tailand]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|13.733319|100.627084|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999798 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Budda sanʼati muzeyi |original = |tasvir = |asos_solingan = |joylashuvi =[[Suan Luang tumani]], <br>[[Bangkok]], [[Tailand]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|13.733319|100.627084|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi = |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} '''Budda sanʼati muzeyi''' [[Tailand]]ning [[Bangkok]] shahridagi [[Suan Luang tumani]]da joylashgan [[Muzey|muzey]]. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.thaioasis.com/bkkv/buddhistmuseum.php Tailand vohasi — Budda sanʼati muzeyi] (ishlash vaqti va qoidalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi) {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Budda sanʼati muzeyi}} h823s2soi0po6i1kacw6z0uh9p0j33k 5999799 5999798 2026-04-21T05:50:52Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Tailanddagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999799 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Budda sanʼati muzeyi |original = |tasvir = |asos_solingan = |joylashuvi =[[Suan Luang tumani]], <br>[[Bangkok]], [[Tailand]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|13.733319|100.627084|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi = |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} '''Budda sanʼati muzeyi''' [[Tailand]]ning [[Bangkok]] shahridagi [[Suan Luang tumani]]da joylashgan [[Muzey|muzey]]. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.thaioasis.com/bkkv/buddhistmuseum.php Tailand vohasi — Budda sanʼati muzeyi] (ishlash vaqti va qoidalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi) {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Budda sanʼati muzeyi}} [[Turkum:Tailanddagi muzeylar]] 4dfeq9lcxouj5yltuukmtmyzscq7qq7 Benjo toʻgʻoni 0 1366459 5999800 2026-04-21T05:52:35Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999800 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 151m |dam_height = 23.1m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1966 |cost = |res_catchment = 2.5 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|33|42|59|N|130|47|38|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Benjo toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Benjo Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2412}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 347aylaqdcocylbtsozcmamsdj21bj8 Dobaru toʻgʻoni 0 1366460 5999801 2026-04-21T05:53:31Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999801 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 112.7m |dam_height = 25.9m |dam_width_base = |construction_began = 1910 |opening = 1912 |cost = |res_catchment = 6.3 sq. km |res_surface = 6 gektar | coordinates = {{coord|33|46|50|N|130|49|37|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Dobaru toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 6,3 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Dobaru Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2371}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] ttpix1uq086z1eai1evramr4tqodjc9 Egawa toʻgʻoni 0 1366461 5999802 2026-04-21T05:54:34Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999802 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |coordinates = {{coord|33.46|130.734167|format=dms|display=title|type:landmark_region:JP_scale:10000}} |dam_length =297.9 m |dam_height =79.2 m |dam_width_base = |construction_began =1967 |opening =1972 |cost = |res_capacity_total =25,326,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =30.0 km<sup>2</sup> |res_surface =86 ga }} '''Egawa toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 江川ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[Asakura]] shahrida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon 1972-yilda qurib bitkazilgan<ref>[http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2424 Egawa Dam (Fukuoka Pref.)] - Dams in Japan</ref><ref>[https://www.water.go.jp/honsya/honsya/english/dams/n_kyu_egawa.html Egawa Dam - Northern Kyushu Area], Japan Water Agency</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=PvlKDwAAQBAJ&dq=%22Egawa+Dam%22+-wikipedia&pg=PA81 Page 81], Dams in Japan: Past, Present and Future, edited by Japan Commission on Large Dams - JCOLD, CRC Press, 6 Feb 2018, {{ISBN|9781134006199}}, ''...In response to such drought disasters and rising urban water usage, multi-purpose dams were constructed for Futuoka City: the Egawa Dam(JAW, 1972) on the Chikugo River System...''</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=uNfKBQAAQBAJ&dq=%22Egawa+Dam%22+-wikipedia&pg=PA216 Page 216], ''Groundwater Response to Changing Climate'', (IAH - Selected Papers on Hydrogeology), Editors: Makoto Taniguchi, Ian P. Holman, CRC Press, 2010, {{ISBN|9780203852835}}, ''...Cropland abandonment and urbanization increased recently, although the arrangement of the irrigation networks and the arable land holds were upgraded by the construction of Egawa Dam and Terauchi Dam and were made into rice fields in the 1960s...''</ref><ref>[http://www.pref.saga.lg.jp.e.zg.hp.transer.com/kiji00312293/index.html Egawa dam (the 1972 completion) Egawa Dam / Saga], October 23, 2015, Saga prefectural government</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 7jtq4fzup4g4bnt28nb51mg8tndz32h Oliy san’atkorlar zali 0 1366462 5999803 2026-04-21T05:55:41Z Xumoshox Ismoilova 111327 „{{Muzey |nomi =Oliy san’atkorlar zali |original ={{Lang-th|หออัครศิลปิน}} |tasvir = |asos_solingan = |joylashuvi =Xlong Luang tumani, <br />Pathum Tani viloyati, [[Tailand]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|14.072081|100.704617|region:TH_type:landmark|display=inline}} |direktor...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999803 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Oliy san’atkorlar zali |original ={{Lang-th|หออัครศิลปิน}} |tasvir = |asos_solingan = |joylashuvi =Xlong Luang tumani, <br />Pathum Tani viloyati, [[Tailand]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|14.072081|100.704617|region:TH_type:landmark|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi = |toʻplam = |havola = |sayt ={{URL|http://www.culture.go.th/supreme}} |Commons = }} '''Oliy sanʼatkorlar zali''' ({{Lang-th|หออัครศิลปิน}}) [[Tailand]]ning Pathum Tani viloyatidagi Xlong Luang tumanida joylashgan [[Muzey|muzey]]dir. U Tailandlik sanʼatkorlarning asarlarini namoyish etish uchun qurilgan. Zal shoh [[Bhumibol Adulyadej]] sharafiga uning musiqaga va fotografiyaga qoʻshgan hissalari uchun „Oliy sanʼatkor“ deb ham atalgan holda nomlangan<ref>{{Cite web | url=https://www.unesco.or.kr/upload/data_center/2002%20인간문화재제도설립관련운영지침(영문).pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20230330025801/https://www.unesco.or.kr/upload/data_center/2002%20%EC%9D%B8%EA%B0%84%EB%AC%B8%ED%99%94%EC%9E%AC%EC%A0%9C%EB%8F%84%EC%84%A4%EB%A6%BD%EA%B4%80%EB%A0%A8%EC%9A%B4%EC%98%81%EC%A7%80%EC%B9%A8(%EC%98%81%EB%AC%B8).pdf | archive-date=2023-03-30 | title=Guidelines for the Establishment of Living Human Treasures Systems | date=July 2002}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.culture.go.th/supreme/main.php Oliy sanʼatkorlar zali veb sahifasi] (tay tilida) {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Oliy san’atkorlar zali}} i3670e9582tlu1eqcjyafajnjj4mzo2 5999805 5999803 2026-04-21T05:55:50Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Tailanddagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999805 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Oliy san’atkorlar zali |original ={{Lang-th|หออัครศิลปิน}} |tasvir = |asos_solingan = |joylashuvi =Xlong Luang tumani, <br />Pathum Tani viloyati, [[Tailand]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|14.072081|100.704617|region:TH_type:landmark|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi = |toʻplam = |havola = |sayt ={{URL|http://www.culture.go.th/supreme}} |Commons = }} '''Oliy sanʼatkorlar zali''' ({{Lang-th|หออัครศิลปิน}}) [[Tailand]]ning Pathum Tani viloyatidagi Xlong Luang tumanida joylashgan [[Muzey|muzey]]dir. U Tailandlik sanʼatkorlarning asarlarini namoyish etish uchun qurilgan. Zal shoh [[Bhumibol Adulyadej]] sharafiga uning musiqaga va fotografiyaga qoʻshgan hissalari uchun „Oliy sanʼatkor“ deb ham atalgan holda nomlangan<ref>{{Cite web | url=https://www.unesco.or.kr/upload/data_center/2002%20인간문화재제도설립관련운영지침(영문).pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20230330025801/https://www.unesco.or.kr/upload/data_center/2002%20%EC%9D%B8%EA%B0%84%EB%AC%B8%ED%99%94%EC%9E%AC%EC%A0%9C%EB%8F%84%EC%84%A4%EB%A6%BD%EA%B4%80%EB%A0%A8%EC%9A%B4%EC%98%81%EC%A7%80%EC%B9%A8(%EC%98%81%EB%AC%B8).pdf | archive-date=2023-03-30 | title=Guidelines for the Establishment of Living Human Treasures Systems | date=July 2002}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.culture.go.th/supreme/main.php Oliy sanʼatkorlar zali veb sahifasi] (tay tilida) {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Oliy san’atkorlar zali}} [[Turkum:Tailanddagi muzeylar]] 1gc20h96uof9ub5yjxl1ycioxd6lv13 Fudo-ike toʻgʻoni 0 1366463 5999804 2026-04-21T05:55:41Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999804 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 93m |dam_height = 17m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1936 |cost = |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|33|29|51|N|130|13|04|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Fudo-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni nomaʼlum. Toʻliq sigʻimda taxminan 2 gektar maydonni egallaydi va 230 ming kub metr suv sigʻdira oladi. 1936-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Fudo-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2387}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] ns9jet8z13vfjruwfdqahpweijhwtnz Fujinami toʻgʻoni 0 1366464 5999806 2026-04-21T05:57:02Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999806 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 295m |dam_height = 52m |dam_width_base = |construction_began = 1970 |opening = 2009 |cost = |res_catchment = 21.7 sq. km |res_surface = 21 gektar | coordinates = {{coord|33|18|58|N|130|47|22|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Fujinami toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 21,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Fujinami Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2437}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] c0jecks0v2vrfv7x9fkvnijyfvoa5mu Fukuchiyama toʻgʻoni 0 1366465 5999808 2026-04-21T05:59:16Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999808 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 255m |dam_height = 64.5m |dam_width_base = |construction_began = 1975 |opening = 2003 |cost = |res_catchment = 4.7 sq. km |res_surface = 13 gektar | coordinates = {{coord|33|45|24|N|130|47|00|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Fukuchiyama toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 4,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Fukuchiyama Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2442}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] dgei42c7gml0hsfja86e028x222lse7 Fukuchiyama-ike toʻgʻoni 0 1366466 5999810 2026-04-21T06:18:30Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999810 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 112.6m |dam_height = 22m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1953 |cost = |res_catchment = 5.9 sq. km |res_surface = 6 gektar | coordinates = {{coord|33|45|10|N|130|46|18|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Fukuchiyama-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 5,9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Fukuchiyama-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2403}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] bhn2ja75n7squn6knrashzuwxseeml3 Gokayama toʻgʻoni 0 1366467 5999811 2026-04-21T06:20:06Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999811 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 556m |dam_height = 102.5m |dam_width_base = |construction_began = 1983 |opening = 2017 |cost = |res_catchment = 18.9 sq. km |res_surface = 130 gektar | coordinates = {{coord|33|24|51|N|130|25|08|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Gokayama toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 18,9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Gokayama Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2452}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 1ide8dxo3ulk4sooitkf7ozgc61jj90 Gousho toʻgʻoni 0 1366468 5999813 2026-04-21T06:21:12Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999813 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length =270.0 m |dam_height =60.7 m |dam_width_base = |construction_began =1972 |opening =1990 |cost = |res_capacity_total =7,660,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =42.0 km<sup>2</sup> |res_surface =38 gektar }} '''Gousho toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 合所ダム, ''Gōsho damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[Ukiha]] shahrida joylashgan toʻgʻon<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2436|title=Gosho Dam [Fukuoka Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 3ztdapk2y96wt95naxfygjc456ol6hr Carles Puigdemont 0 1366469 5999814 2026-04-21T06:22:26Z Panpanchik 72616 „'''Carles Puigdemont i Casamajó''' ({{IPA1|ca|ˈkarləs ˌpudʒðəˈmon i ˌkazəməˈʒo|-|Ca-Carles Puigdemont i Casamajó.oga}}; 29-dekabr 1962-yilda tugʻilgan) Ispaniyalik katalon siyosatchisi va jurnalistidir. U 2024-yildan beri Kataloniya uchun birgalikda (Junts) partiyasi prezidenti boʻlib kelmoqda, avvalroq esa 2020-yildan 2022-yilgacha ham shu lavozimni egallagan<ref>{{cite news |last=Rovira |first=Marc |date=27 October 2024 |title=Pui...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999814 wikitext text/x-wiki '''Carles Puigdemont i Casamajó''' ({{IPA1|ca|ˈkarləs ˌpudʒðəˈmon i ˌkazəməˈʒo|-|Ca-Carles Puigdemont i Casamajó.oga}}; 29-dekabr 1962-yilda tugʻilgan) Ispaniyalik katalon siyosatchisi va jurnalistidir. U 2024-yildan beri Kataloniya uchun birgalikda (Junts) partiyasi prezidenti boʻlib kelmoqda, avvalroq esa 2020-yildan 2022-yilgacha ham shu lavozimni egallagan<ref>{{cite news |last=Rovira |first=Marc |date=27 October 2024 |title=Puigdemont vuelve a la presidencia de Junts y llama a ocupar la “centralidad” para recuperar el poder |url=https://elpais.com/espana/catalunya/2024-10-27/puigdemont-recupera-la-presidencia-de-junts-pasemos-a-la-ofensiva.html |language=es |newspaper=El País |location=Calella |access-date=27 October 2024}}</ref>. U 2016-yildan 2017-yilgacha Kataloniya hukumatining 130-prezidenti boʻlib xizmat qilgan. Uning hukumati [[Kataloniya mustaqilligi haqida referendum (2017)|mustaqillik referendumi]]ni oʻtkazdi, bu esa muvaffaqiyatsiz Kataloniya mustaqilligini eʼlon qilish hamda uning lavozimidan chetlatilishi bilan yakunlandi. Keyin u 2019-yildan 2024-yilgacha [[Yevropa Parlamenti a’zosi]] (YeP) boʻlib ishladi. == Taʼlimi va faoliyati == [[Amer]] va [[Girona]]da taʼlim olgach, u 1982-yilda jurnalistik faoliyatni boshladi, turli mahalliy nashrlar uchun yozdi va ''[[El Punt]]'' gazetasining bosh muharriri boʻldi. U 1999–2002-yillarda [[Kataloniya axborot agentligi]] direktori, 2002–2004-yillarda esa Gironaning Madaniyat uyi direktori boʻlgan. Puigdemont oilasi [[Kataloniya mustaqillik harakati|Kataloniya mustaqilligi]] tarafdori edi va Puigdemont oʻsmirligidayoq siyosatga aralasha boshladi, 1980-yilda millatchi Kataloniya demokratik konvergentsiyasi (CDC), yaʼni [[PDeCAT]]ning vorisi boʻlgan partiyaga qoʻshildi. U 2006-yilda siyosiy faoliyatni davom ettirish uchun jurnalistikani tark etdi, oʻsha yili u [[Girona]] saylov okrugi boʻyicha [[Kataloniya parlamenti]] aʼzosi etib saylandi. U 2007-yilda Gironaning munitsipal kengashiga saylandi va 2011-yilda [[Girona meri]] boʻldi. 2016-yil 10-yanvarda CDC boshchiligidagi saylov bloki boʻlgan Junts pel Sí (JxSí) va Xalq birligi nomzodligi (CUP) oʻrtasidagi kelishuvdan soʻng, Kataloniya parlamenti Puigdemontni Kataloniya hukumatining 130-prezidenti etib sayladi<ref>{{cite web|agency=Associated Press|title=Spain: Catalonia parliament to vote for new region|url=https://www.businessinsider.com/ap-spain-catalonia-parliament-to-vote-for-new-region-2016-1?r=US&IR=T|first=Harold|last=Heckle|website=[[Business Insider]]|date=10 January 2016|quote=Puigdemont was voted in as Catalonia's 130th president in a 70-63 vote, with two abstentions in the 135-seat chamber.|access-date=14 November 2019|archive-date=15 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315162654/https://www.businessinsider.com/ap-spain-catalonia-parliament-to-vote-for-new-region-2016-1?r=US&IR=T|url-status=live}}</ref>. 2017-yil 6–7-sentabr kunlari [[Kataloniya parlamenti]] mustaqillik referendumiga va respublika huquqiy oʻtish davri va asoslariga ruxsat beruvchi qonunlarni qabul qildi; bu huquqiy asos referendum mustaqillikni qoʻllab-quvvatlasa, amaldagi [[Ispaniya konstitutsiyasi]] oʻrniga qoʻllanilishi kerak edi. 2017-yil 1-oktabrda [[Kataloniya mustaqilligi haqida referendum (2017)|Kataloniya mustaqillik referendumi]] Kataloniyada, qonunlar [[Ispaniya Konstitutsiyaviy sudi]] tomonidan toʻxtatib qoʻyilganiga qaramay, oʻtkazildi<ref>{{cite news|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20170907/431116462101/tribunal-constitucional-prohibe-1-o.html|language=es|author=La Vanguardia|title=El Constitucional suspende el referéndum del 1-O y apercibe a los cargos independentistas|access-date=10 July 2021|archive-date=10 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210710143151/https://www.lavanguardia.com/politica/20170907/431116462101/tribunal-constitucional-prohibe-1-o.html|url-status=live}}</ref>. Saylov uchastkalari qisman yopildi<ref>{{cite news|url=https://elpais.com/ccaa/2017/10/11/catalunya/1507726076_574243.html|title=Los Mossos aseguran que impidieron el voto en 99 colegios electorales el 1 de octubre|agency=El Pais|language=es|date=11 October 2017|access-date=16 July 2021|archive-date=16 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716182048/https://elpais.com/ccaa/2017/10/11/catalunya/1507726076_574243.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/30/police-close-more-than-half-of-voting-centres-ahead-of-catalan-referendum|title=Police close voting centres before Catalan referendum|last=Grierson|first=Jamie|date=2017-09-30|website=The Guardian|access-date=2018-10-29|archive-date=6 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306003942/https://www.theguardian.com/world/2017/sep/30/police-close-more-than-half-of-voting-centres-ahead-of-catalan-referendum|url-status=live}}</ref> va ayrim joylarda Milliy politsiya korpusi va Fuqarolik gvardiyasi tomonidan kuch haddan tashqari ishlatilgani kuzatildi<ref>{{Cite news|url=https://www.hrw.org/news/2017/10/12/spain-police-used-excessive-force-catalonia|title=Spain: Police Used Excessive Force in Catalonia|date=2017-10-12|work=Human Rights Watch|access-date=2018-10-29|archive-date=23 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201123182603/https://www.hrw.org/news/2017/10/12/spain-police-used-excessive-force-catalonia|url-status=live}}</ref>. Referendumda Kataloniya fuqarolarining jami 43 foizi qatnashdi, ularning 92 foizi mustaqillikni qoʻllab-quvvatladi. 2017-yil 27-oktabrda Kataloniya parlamenti mustaqillikni eʼlon qildi, buning natijasida [[Ispaniya hukumati]] Kataloniyaga nisbatan toʻgʻridan-toʻgʻri boshqaruv joriy etdi, Puigdemont va Kataloniya hukumatining faoliyati yakunlandi. Kataloniya parlamenti tarqatib yuborildi va 2017-yilgi Kataloniya mintaqaviy saylovi oʻtkazildi. 2017-yil 30-oktabrda Puigdemont va boshqa Puigdemont hukumati aʼzolariga nisbatan qoʻzgʻolon, ishtirokchilarga qarshi chiqish (seditsiya) va davlat mablagʻlaridan maqsadsiz foydalanish ayblovlari qoʻyildi. Puigdemont boshqalar bilan birga [[Belgiya]]ga qochdi va ularga nisbatan Yevropa qoʻlga olish orderi (EAW) chiqarildi. 2017-yil 21-dekabrda boʻlib oʻtgan mintaqaviy saylovlarda Puigdemontning partiyasi ikkinchi oʻrinni egalladi, katalon ajralib chiqish tarafdorlari esa oʻrinlarning nozik ustunligini va ovozlarning 47,6 foizini saqlab qoldi. Puigdemont oʻsha paytdagi [[Ispaniya bosh vaziri]] [[Mariano Rajoy|Mariano Rajoy]] bilan yangi muzokaralar oʻtkazishga chaqirdi, biroq bular rad etildi<ref>{{Cite web |date=2017-10-12 |title=Catalan president accuses Mariano Rajoy of ignoring call for talks |url=http://www.theguardian.com/world/2017/oct/12/catalan-president-accuses-mariano-rajoy-of-ignoring-call-for-talks-carles-puigdemont |access-date=2022-12-29 |website=the Guardian |language=en}}</ref>. Puigdemont Ispaniyaga qaytsa hibsga olinmaslik uchun Belgiyada qoldi; bu holat ayrimlar tomonidan [[Surgun|surgun]], boshqalar tomonidan oʻz ixtiyori bilan surgun va, shuningdek, adolatdan qochish sifatida baholandi<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/01/28/exiled-catalan-leader-carles-puigdemont-ordered-return-re-election/|title=Exiled Catalan leader Carles Puigdemont ordered to return for re-election|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|date=28 January 2018|access-date=15 February 2018|archive-date=16 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216025138/http://www.telegraph.co.uk/news/2018/01/28/exiled-catalan-leader-carles-puigdemont-ordered-return-re-election/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/catalonia-separatists-support-re-election-of-exiled-leader-puigdemont-1515609265|title=Catalonia Separatists Support Re-Election of Exiled Leader Puigdemont|work=[[The Wall Street Journal]]|date=10 January 2018|access-date=15 February 2018|archive-date=16 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216025047/https://www.wsj.com/articles/catalonia-separatists-support-re-election-of-exiled-leader-puigdemont-1515609265|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/01/05/world/europe/catalonias-separatists-in-exile-oriol-junqueras-carles-puigdemont.html|title=Catalonia's Separatists: In Exile. In Jail. In Power?|work=[[The New York Times]]|date=5 January 2018|access-date=15 February 2018|archive-date=15 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215204325/https://www.nytimes.com/2018/01/05/world/europe/catalonias-separatists-in-exile-oriol-junqueras-carles-puigdemont.html|url-status=live}}</ref><ref name="TheIndependent31012018">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/carles-puigdemont-catalan-independence-battle-over-telephone-text-messages-twitter-a8188266.html|title=Fugitive Catalan leader denies giving up independence bid after text messages saying 'battle is over'|work=[[The Independent]]|date=31 January 2018|access-date=13 February 2018|archive-date=11 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180211141854/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/carles-puigdemont-catalan-independence-battle-over-telephone-text-messages-twitter-a8188266.html|url-status=live}}</ref><ref name="TheTelegraph02022018">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/02/02/exiled-catalan-leader-rents-4000-a-month-house-waterloo-fuelling/|title=Exiled Catalan leader rents £4,000-a-month house in Belgium, fuelling rumours he won't go home|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|date=2 February 2018|access-date=13 February 2018|archive-date=14 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180214142048/http://www.telegraph.co.uk/news/2018/02/02/exiled-catalan-leader-rents-4000-a-month-house-waterloo-fuelling/|url-status=live}}</ref>. 2018-yil 25-martda u shimoliy Germaniyaning [[Schleswig-Holstein]] yerida, Yevropa qoʻlga olish orderi asosida harakat qilgan {{Lang|de|[[Autobahnpolizei]]}} (avtomagistral patruli) tomonidan qoʻlga olindi. U kafil evaziga ozod qilindi; yer oliy sudi uni „qoʻzgʻolon“ ayblovi boʻyicha ekstraditsiya qilib boʻlmasligini hal qildi<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-43532217|title=Carles Puigdemont: Former Catalan president 'detained'|date=25 March 2018|publisher=BBC|access-date=25 March 2018|archive-date=25 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325110951/http://www.bbc.com/news/world-europe-43532217|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/25/catalan-leader-carles-puigdemont-held-by-german-police |title=Catalan leader Carles Puigdemont held by German police |date=25 March 2018 |first1=Stephen |last1=Burgen |first2=Philip |last2=Oltermann |work=[[The Guardian]] |access-date=25 March 2018 |archive-date=25 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180325115005/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/25/catalan-leader-carles-puigdemont-held-by-german-police |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.elmundo.es/cataluna/2018/03/25/5ab7797f468aeb01788b4648.html|title=Puigdemont, detenido por la policía alemana cuando entraba desde Dinamarca|work=El Mundo|access-date=2018-03-25|language=es|archive-date=25 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325102822/http://www.elmundo.es/cataluna/2018/03/25/5ab7797f468aeb01788b4648.html|url-status=live}}</ref>. Chunki Germaniya qonunchiligi bu tushunchani Ispaniya qonunchiligi bilan bir xil taʼriflamaydi, bu esa EAW uchun talab hisoblanadi. 2018-yil 10-iyulda Ispaniya Oliy sudi sudyasi uni Kataloniya parlamenti deputati sifatida vakolatlarini toʻxtatib qoʻydi<ref>[https://elpais.com/politica/2018/07/10/actualidad/1531222075_746937.html Llarena cierra el sumario del 'procés' y suspende como diputados a Puigdemont y Junqueras] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180815225913/https://elpais.com/politica/2018/07/10/actualidad/1531222075_746937.html |date=15 August 2018}} Published by ''El País'', July 10, 2018, retrieved July 10, 2018</ref>. 2018-yil 12-iyulda Germaniya sudi uni davlat mablagʻlarini oʻzlashtirish ayblovi boʻyicha Ispaniyaga ekstraditsiya qilish mumkin, biroq ogʻirroq ayblov boʻlgan qoʻzgʻolon uchun emas, degan qarorga keldi<ref name="TheGuardian20180712">{{cite web |last1=Oltermann |first1=Philip |title=Carles Puigdemont can be extradited to Spain, German court rules |url=https://www.theguardian.com/world/2018/jul/12/german-court-says-carles-puigdemont-extradition-is-permissable |work=The Guardian |date=12 July 2018 |access-date=12 July 2018 |archive-date=12 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712115143/https://www.theguardian.com/world/2018/jul/12/german-court-says-carles-puigdemont-extradition-is-permissable |url-status=live }}</ref>. Puigdemontning huquqshunoslar jamoasi ekstraditsiya qilish haqidagi har qanday qarordan shikoyat qilishlarini bildirdi<ref name="TheGuardian20180712" />. Germaniya sudining qaroridan soʻng, 2018-yil 19-iyulda Ispaniya Puigdemont va oʻz-oʻzini surgunga yuborgan boshqa katalon rasmiylariga qarshi chiqargan Yevropa qoʻlga olish orderilarini qaytarib oldi<ref name="bbc.com">{{cite news |title=Catalan case: Spain drops warrant against Puigdemont |work=BBC News |date=19 July 2018 |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44886547 |access-date=19 July 2018 |archive-date=20 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720014132/https://www.bbc.com/news/world-europe-44886547 |url-status=live }}</ref>. U Ispaniyada 2019-yilgi Yevropa Parlamenti saylovidan soʻng [[Yevropa Parlamenti a’zosi]] etib saylandi. 2021-yil mart oyida [[Yevropa parlamenti|Yevropa Parlamenti]] uning parlament immunitetini bekor qilish uchun ovoz berdi<ref>{{cite news |title=Puigdemont: 'Sad day' for democracy as MEPs vote to lift immunity |url=https://www.euronews.com/my-europe/2021/03/09/carles-puigdemont-european-parliament-votes-to-lift-immunity-of-catalan-separatists |access-date=25 September 2022 |work=euronews |date=9 March 2021 |language=en}}</ref>. 2021-yil 23-sentabrda maʼlum boʻlishicha, u politsiya tomonidan Italiyadagi [[Sardiniya]] orolida maʼlumot asosida qoʻlga olingan va Yevropa qoʻlga olish orderi doirasida Ispaniyaga topshirilishi soʻralgan<ref>{{Cite news|last=Casey|first=Nicholas|date=2021-09-23|title=Catalan Separatist Leader, Carles Puigdemont, Is Arrested in Italy|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/09/23/world/europe/puigdemont-arrested-catalonia-spain-italy.html|access-date=2021-09-24|issn=0362-4331|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924034733/https://www.nytimes.com/2021/09/23/world/europe/puigdemont-arrested-catalonia-spain-italy.html|url-status=live}}</ref>. Bir kecha qamoqda saqlangach, u hech qanday ehtiyot chorasisiz ozod qilindi<ref name="BBC News">{{Cite news |date=2021-09-24 |title=Catalan exile Puigdemont freed by Italian court |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-58674176 |access-date=2022-04-21}}</ref>. Uning parlament immuniteti 2022-yil may oyida [[Yevropa Adliya sudi]] tomonidan tiklandi<ref>{{cite web |title=EU court reinstates MEP immunity of Catalonia's Carles Puigdemont |url=https://www.euronews.com/2022/05/24/eu-court-reinstates-immunity-of-catalonia-s-ex-president-carles-puigdemont |website=euronews |access-date=20 June 2023 |language=en |date=24 May 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20170827111848/https://www.parlament.cat/web/composicio/diputats-fitxa/index.html?p_codi=1176 Katalon Parlamentidagi profili (arxiv)] * [https://www.europarl.europa.eu/meps/en/202351/CARLES_PUIGDEMONT+I+CASAMAJO/history/9#mep-card-content Yevropa Parlamentidagi profili] * [https://governlegitim.org/ Generalitat de Catalunya. Govern de la República] * {{Facebook|id=KRLSPuigdemont|name=Carles Puigdemont i Casamajó}} dhhv1x2k7c4c53gl8ron6z24b74hahi 5999820 5999814 2026-04-21T06:27:22Z Panpanchik 72616 5999820 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | asl ismi = Carles Puigdemont i Casamajó | ismi = Carles Puigdemont | tasvir = Carles Puigdemont 2024.jpg | izoh = Carles Puigdemont 2024-yilda | lavozim = Kataloniya uchun birgalikda (Junts) partiyasi prezidenti | boshlanish davri = 27-oktyabr 2024 | tavallud_sanasi = {{nowrap|{{Birth date and age|1962|12|29|df=y}}}} | tavallud_joyi = Amer, Kataloniya, Ispaniya | fuqaroligi = [[Ispaniya]] | turmush_oʻrtogʻi = {{Marriage|[[Marcela Topor]]|2000}} | bolalari = 2 ta | imzosi = Signatura de Carles Puigdemont – transparent background.png }} '''Carles Puigdemont i Casamajó''' ({{IPA1|ca|ˈkarləs ˌpudʒðəˈmon i ˌkazəməˈʒo|-|Ca-Carles Puigdemont i Casamajó.oga}}; 29-dekabr 1962-yilda tugʻilgan) Ispaniyalik katalon siyosatchisi va jurnalistidir. U 2024-yildan beri Kataloniya uchun birgalikda (Junts) partiyasi prezidenti boʻlib kelmoqda, avvalroq esa 2020-yildan 2022-yilgacha ham shu lavozimni egallagan<ref>{{cite news |last=Rovira |first=Marc |date=27 October 2024 |title=Puigdemont vuelve a la presidencia de Junts y llama a ocupar la “centralidad” para recuperar el poder |url=https://elpais.com/espana/catalunya/2024-10-27/puigdemont-recupera-la-presidencia-de-junts-pasemos-a-la-ofensiva.html |language=es |newspaper=El País |location=Calella |access-date=27 October 2024}}</ref>. U 2016-yildan 2017-yilgacha Kataloniya hukumatining 130-prezidenti boʻlib xizmat qilgan. Uning hukumati [[Kataloniya mustaqilligi haqida referendum (2017)|mustaqillik referendumi]]ni oʻtkazdi, bu esa muvaffaqiyatsiz Kataloniya mustaqilligini eʼlon qilish hamda uning lavozimidan chetlatilishi bilan yakunlandi. Keyin u 2019-yildan 2024-yilgacha [[Yevropa Parlamenti a’zosi]] (YeP) boʻlib ishladi. == Taʼlimi va faoliyati == [[Amer]] va [[Girona]]da taʼlim olgach, u 1982-yilda jurnalistik faoliyatni boshladi, turli mahalliy nashrlar uchun yozdi va ''[[El Punt]]'' gazetasining bosh muharriri boʻldi. U 1999–2002-yillarda [[Kataloniya axborot agentligi]] direktori, 2002–2004-yillarda esa Gironaning Madaniyat uyi direktori boʻlgan. Puigdemont oilasi [[Kataloniya mustaqillik harakati|Kataloniya mustaqilligi]] tarafdori edi va Puigdemont oʻsmirligidayoq siyosatga aralasha boshladi, 1980-yilda millatchi Kataloniya demokratik konvergentsiyasi (CDC), yaʼni [[PDeCAT]]ning vorisi boʻlgan partiyaga qoʻshildi. U 2006-yilda siyosiy faoliyatni davom ettirish uchun jurnalistikani tark etdi, oʻsha yili u [[Girona]] saylov okrugi boʻyicha [[Kataloniya parlamenti]] aʼzosi etib saylandi. U 2007-yilda Gironaning munitsipal kengashiga saylandi va 2011-yilda [[Girona meri]] boʻldi. 2016-yil 10-yanvarda CDC boshchiligidagi saylov bloki boʻlgan Junts pel Sí (JxSí) va Xalq birligi nomzodligi (CUP) oʻrtasidagi kelishuvdan soʻng, Kataloniya parlamenti Puigdemontni Kataloniya hukumatining 130-prezidenti etib sayladi<ref>{{cite web|agency=Associated Press|title=Spain: Catalonia parliament to vote for new region|url=https://www.businessinsider.com/ap-spain-catalonia-parliament-to-vote-for-new-region-2016-1?r=US&IR=T|first=Harold|last=Heckle|website=[[Business Insider]]|date=10 January 2016|quote=Puigdemont was voted in as Catalonia's 130th president in a 70-63 vote, with two abstentions in the 135-seat chamber.|access-date=14 November 2019|archive-date=15 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315162654/https://www.businessinsider.com/ap-spain-catalonia-parliament-to-vote-for-new-region-2016-1?r=US&IR=T|url-status=live}}</ref>. 2017-yil 6–7-sentabr kunlari [[Kataloniya parlamenti]] mustaqillik referendumiga va respublika huquqiy oʻtish davri va asoslariga ruxsat beruvchi qonunlarni qabul qildi; bu huquqiy asos referendum mustaqillikni qoʻllab-quvvatlasa, amaldagi [[Ispaniya konstitutsiyasi]] oʻrniga qoʻllanilishi kerak edi. 2017-yil 1-oktabrda [[Kataloniya mustaqilligi haqida referendum (2017)|Kataloniya mustaqillik referendumi]] Kataloniyada, qonunlar [[Ispaniya Konstitutsiyaviy sudi]] tomonidan toʻxtatib qoʻyilganiga qaramay, oʻtkazildi<ref>{{cite news|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20170907/431116462101/tribunal-constitucional-prohibe-1-o.html|language=es|author=La Vanguardia|title=El Constitucional suspende el referéndum del 1-O y apercibe a los cargos independentistas|access-date=10 July 2021|archive-date=10 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210710143151/https://www.lavanguardia.com/politica/20170907/431116462101/tribunal-constitucional-prohibe-1-o.html|url-status=live}}</ref>. Saylov uchastkalari qisman yopildi<ref>{{cite news|url=https://elpais.com/ccaa/2017/10/11/catalunya/1507726076_574243.html|title=Los Mossos aseguran que impidieron el voto en 99 colegios electorales el 1 de octubre|agency=El Pais|language=es|date=11 October 2017|access-date=16 July 2021|archive-date=16 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716182048/https://elpais.com/ccaa/2017/10/11/catalunya/1507726076_574243.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/30/police-close-more-than-half-of-voting-centres-ahead-of-catalan-referendum|title=Police close voting centres before Catalan referendum|last=Grierson|first=Jamie|date=2017-09-30|website=The Guardian|access-date=2018-10-29|archive-date=6 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306003942/https://www.theguardian.com/world/2017/sep/30/police-close-more-than-half-of-voting-centres-ahead-of-catalan-referendum|url-status=live}}</ref> va ayrim joylarda Milliy politsiya korpusi va Fuqarolik gvardiyasi tomonidan kuch haddan tashqari ishlatilgani kuzatildi<ref>{{Cite news|url=https://www.hrw.org/news/2017/10/12/spain-police-used-excessive-force-catalonia|title=Spain: Police Used Excessive Force in Catalonia|date=2017-10-12|work=Human Rights Watch|access-date=2018-10-29|archive-date=23 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201123182603/https://www.hrw.org/news/2017/10/12/spain-police-used-excessive-force-catalonia|url-status=live}}</ref>. Referendumda Kataloniya fuqarolarining jami 43 foizi qatnashdi, ularning 92 foizi mustaqillikni qoʻllab-quvvatladi. 2017-yil 27-oktabrda Kataloniya parlamenti mustaqillikni eʼlon qildi, buning natijasida [[Ispaniya hukumati]] Kataloniyaga nisbatan toʻgʻridan-toʻgʻri boshqaruv joriy etdi, Puigdemont va Kataloniya hukumatining faoliyati yakunlandi. Kataloniya parlamenti tarqatib yuborildi va 2017-yilgi Kataloniya mintaqaviy saylovi oʻtkazildi. 2017-yil 30-oktabrda Puigdemont va boshqa Puigdemont hukumati aʼzolariga nisbatan qoʻzgʻolon, ishtirokchilarga qarshi chiqish (seditsiya) va davlat mablagʻlaridan maqsadsiz foydalanish ayblovlari qoʻyildi. Puigdemont boshqalar bilan birga [[Belgiya]]ga qochdi va ularga nisbatan Yevropa qoʻlga olish orderi (EAW) chiqarildi. 2017-yil 21-dekabrda boʻlib oʻtgan mintaqaviy saylovlarda Puigdemontning partiyasi ikkinchi oʻrinni egalladi, katalon ajralib chiqish tarafdorlari esa oʻrinlarning nozik ustunligini va ovozlarning 47,6 foizini saqlab qoldi. Puigdemont oʻsha paytdagi [[Ispaniya bosh vaziri]] [[Mariano Rajoy|Mariano Rajoy]] bilan yangi muzokaralar oʻtkazishga chaqirdi, biroq bular rad etildi<ref>{{Cite web |date=2017-10-12 |title=Catalan president accuses Mariano Rajoy of ignoring call for talks |url=http://www.theguardian.com/world/2017/oct/12/catalan-president-accuses-mariano-rajoy-of-ignoring-call-for-talks-carles-puigdemont |access-date=2022-12-29 |website=the Guardian |language=en}}</ref>. Puigdemont Ispaniyaga qaytsa hibsga olinmaslik uchun Belgiyada qoldi; bu holat ayrimlar tomonidan [[Surgun|surgun]], boshqalar tomonidan oʻz ixtiyori bilan surgun va, shuningdek, adolatdan qochish sifatida baholandi<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/01/28/exiled-catalan-leader-carles-puigdemont-ordered-return-re-election/|title=Exiled Catalan leader Carles Puigdemont ordered to return for re-election|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|date=28 January 2018|access-date=15 February 2018|archive-date=16 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216025138/http://www.telegraph.co.uk/news/2018/01/28/exiled-catalan-leader-carles-puigdemont-ordered-return-re-election/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/catalonia-separatists-support-re-election-of-exiled-leader-puigdemont-1515609265|title=Catalonia Separatists Support Re-Election of Exiled Leader Puigdemont|work=[[The Wall Street Journal]]|date=10 January 2018|access-date=15 February 2018|archive-date=16 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216025047/https://www.wsj.com/articles/catalonia-separatists-support-re-election-of-exiled-leader-puigdemont-1515609265|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/01/05/world/europe/catalonias-separatists-in-exile-oriol-junqueras-carles-puigdemont.html|title=Catalonia's Separatists: In Exile. In Jail. In Power?|work=[[The New York Times]]|date=5 January 2018|access-date=15 February 2018|archive-date=15 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215204325/https://www.nytimes.com/2018/01/05/world/europe/catalonias-separatists-in-exile-oriol-junqueras-carles-puigdemont.html|url-status=live}}</ref><ref name="TheIndependent31012018">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/carles-puigdemont-catalan-independence-battle-over-telephone-text-messages-twitter-a8188266.html|title=Fugitive Catalan leader denies giving up independence bid after text messages saying 'battle is over'|work=[[The Independent]]|date=31 January 2018|access-date=13 February 2018|archive-date=11 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180211141854/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/carles-puigdemont-catalan-independence-battle-over-telephone-text-messages-twitter-a8188266.html|url-status=live}}</ref><ref name="TheTelegraph02022018">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/02/02/exiled-catalan-leader-rents-4000-a-month-house-waterloo-fuelling/|title=Exiled Catalan leader rents £4,000-a-month house in Belgium, fuelling rumours he won't go home|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|date=2 February 2018|access-date=13 February 2018|archive-date=14 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180214142048/http://www.telegraph.co.uk/news/2018/02/02/exiled-catalan-leader-rents-4000-a-month-house-waterloo-fuelling/|url-status=live}}</ref>. 2018-yil 25-martda u shimoliy Germaniyaning [[Schleswig-Holstein]] yerida, Yevropa qoʻlga olish orderi asosida harakat qilgan {{Lang|de|[[Autobahnpolizei]]}} (avtomagistral patruli) tomonidan qoʻlga olindi. U kafil evaziga ozod qilindi; yer oliy sudi uni „qoʻzgʻolon“ ayblovi boʻyicha ekstraditsiya qilib boʻlmasligini hal qildi<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-43532217|title=Carles Puigdemont: Former Catalan president 'detained'|date=25 March 2018|publisher=BBC|access-date=25 March 2018|archive-date=25 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325110951/http://www.bbc.com/news/world-europe-43532217|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/25/catalan-leader-carles-puigdemont-held-by-german-police |title=Catalan leader Carles Puigdemont held by German police |date=25 March 2018 |first1=Stephen |last1=Burgen |first2=Philip |last2=Oltermann |work=[[The Guardian]] |access-date=25 March 2018 |archive-date=25 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180325115005/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/25/catalan-leader-carles-puigdemont-held-by-german-police |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.elmundo.es/cataluna/2018/03/25/5ab7797f468aeb01788b4648.html|title=Puigdemont, detenido por la policía alemana cuando entraba desde Dinamarca|work=El Mundo|access-date=2018-03-25|language=es|archive-date=25 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325102822/http://www.elmundo.es/cataluna/2018/03/25/5ab7797f468aeb01788b4648.html|url-status=live}}</ref>. Chunki Germaniya qonunchiligi bu tushunchani Ispaniya qonunchiligi bilan bir xil taʼriflamaydi, bu esa EAW uchun talab hisoblanadi. 2018-yil 10-iyulda Ispaniya Oliy sudi sudyasi uni Kataloniya parlamenti deputati sifatida vakolatlarini toʻxtatib qoʻydi<ref>[https://elpais.com/politica/2018/07/10/actualidad/1531222075_746937.html Llarena cierra el sumario del 'procés' y suspende como diputados a Puigdemont y Junqueras] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180815225913/https://elpais.com/politica/2018/07/10/actualidad/1531222075_746937.html |date=15 August 2018}} Published by ''El País'', July 10, 2018, retrieved July 10, 2018</ref>. 2018-yil 12-iyulda Germaniya sudi uni davlat mablagʻlarini oʻzlashtirish ayblovi boʻyicha Ispaniyaga ekstraditsiya qilish mumkin, biroq ogʻirroq ayblov boʻlgan qoʻzgʻolon uchun emas, degan qarorga keldi<ref name="TheGuardian20180712">{{cite web |last1=Oltermann |first1=Philip |title=Carles Puigdemont can be extradited to Spain, German court rules |url=https://www.theguardian.com/world/2018/jul/12/german-court-says-carles-puigdemont-extradition-is-permissable |work=The Guardian |date=12 July 2018 |access-date=12 July 2018 |archive-date=12 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712115143/https://www.theguardian.com/world/2018/jul/12/german-court-says-carles-puigdemont-extradition-is-permissable |url-status=live }}</ref>. Puigdemontning huquqshunoslar jamoasi ekstraditsiya qilish haqidagi har qanday qarordan shikoyat qilishlarini bildirdi<ref name="TheGuardian20180712" />. Germaniya sudining qaroridan soʻng, 2018-yil 19-iyulda Ispaniya Puigdemont va oʻz-oʻzini surgunga yuborgan boshqa katalon rasmiylariga qarshi chiqargan Yevropa qoʻlga olish orderilarini qaytarib oldi<ref name="bbc.com">{{cite news |title=Catalan case: Spain drops warrant against Puigdemont |work=BBC News |date=19 July 2018 |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44886547 |access-date=19 July 2018 |archive-date=20 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720014132/https://www.bbc.com/news/world-europe-44886547 |url-status=live }}</ref>. U Ispaniyada 2019-yilgi Yevropa Parlamenti saylovidan soʻng [[Yevropa Parlamenti a’zosi]] etib saylandi. 2021-yil mart oyida [[Yevropa parlamenti|Yevropa Parlamenti]] uning parlament immunitetini bekor qilish uchun ovoz berdi<ref>{{cite news |title=Puigdemont: 'Sad day' for democracy as MEPs vote to lift immunity |url=https://www.euronews.com/my-europe/2021/03/09/carles-puigdemont-european-parliament-votes-to-lift-immunity-of-catalan-separatists |access-date=25 September 2022 |work=euronews |date=9 March 2021 |language=en}}</ref>. 2021-yil 23-sentabrda maʼlum boʻlishicha, u politsiya tomonidan Italiyadagi [[Sardiniya]] orolida maʼlumot asosida qoʻlga olingan va Yevropa qoʻlga olish orderi doirasida Ispaniyaga topshirilishi soʻralgan<ref>{{Cite news|last=Casey|first=Nicholas|date=2021-09-23|title=Catalan Separatist Leader, Carles Puigdemont, Is Arrested in Italy|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/09/23/world/europe/puigdemont-arrested-catalonia-spain-italy.html|access-date=2021-09-24|issn=0362-4331|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924034733/https://www.nytimes.com/2021/09/23/world/europe/puigdemont-arrested-catalonia-spain-italy.html|url-status=live}}</ref>. Bir kecha qamoqda saqlangach, u hech qanday ehtiyot chorasisiz ozod qilindi<ref name="BBC News">{{Cite news |date=2021-09-24 |title=Catalan exile Puigdemont freed by Italian court |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-58674176 |access-date=2022-04-21}}</ref>. Uning parlament immuniteti 2022-yil may oyida [[Yevropa Adliya sudi]] tomonidan tiklandi<ref>{{cite web |title=EU court reinstates MEP immunity of Catalonia's Carles Puigdemont |url=https://www.euronews.com/2022/05/24/eu-court-reinstates-immunity-of-catalonia-s-ex-president-carles-puigdemont |website=euronews |access-date=20 June 2023 |language=en |date=24 May 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20170827111848/https://www.parlament.cat/web/composicio/diputats-fitxa/index.html?p_codi=1176 Katalon Parlamentidagi profili (arxiv)] * [https://www.europarl.europa.eu/meps/en/202351/CARLES_PUIGDEMONT+I+CASAMAJO/history/9#mep-card-content Yevropa Parlamentidagi profili] * [https://governlegitim.org/ Generalitat de Catalunya. Govern de la República] * {{Facebook|id=KRLSPuigdemont|name=Carles Puigdemont i Casamajó}} 8iija09c2wmt2e3g6w1timimewkypzm 5999821 5999820 2026-04-21T06:27:57Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Ispaniyalik siyosatchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999821 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | asl ismi = Carles Puigdemont i Casamajó | ismi = Carles Puigdemont | tasvir = Carles Puigdemont 2024.jpg | izoh = Carles Puigdemont 2024-yilda | lavozim = Kataloniya uchun birgalikda (Junts) partiyasi prezidenti | boshlanish davri = 27-oktyabr 2024 | tavallud_sanasi = {{nowrap|{{Birth date and age|1962|12|29|df=y}}}} | tavallud_joyi = Amer, Kataloniya, Ispaniya | fuqaroligi = [[Ispaniya]] | turmush_oʻrtogʻi = {{Marriage|[[Marcela Topor]]|2000}} | bolalari = 2 ta | imzosi = Signatura de Carles Puigdemont – transparent background.png }} '''Carles Puigdemont i Casamajó''' ({{IPA1|ca|ˈkarləs ˌpudʒðəˈmon i ˌkazəməˈʒo|-|Ca-Carles Puigdemont i Casamajó.oga}}; 29-dekabr 1962-yilda tugʻilgan) Ispaniyalik katalon siyosatchisi va jurnalistidir. U 2024-yildan beri Kataloniya uchun birgalikda (Junts) partiyasi prezidenti boʻlib kelmoqda, avvalroq esa 2020-yildan 2022-yilgacha ham shu lavozimni egallagan<ref>{{cite news |last=Rovira |first=Marc |date=27 October 2024 |title=Puigdemont vuelve a la presidencia de Junts y llama a ocupar la “centralidad” para recuperar el poder |url=https://elpais.com/espana/catalunya/2024-10-27/puigdemont-recupera-la-presidencia-de-junts-pasemos-a-la-ofensiva.html |language=es |newspaper=El País |location=Calella |access-date=27 October 2024}}</ref>. U 2016-yildan 2017-yilgacha Kataloniya hukumatining 130-prezidenti boʻlib xizmat qilgan. Uning hukumati [[Kataloniya mustaqilligi haqida referendum (2017)|mustaqillik referendumi]]ni oʻtkazdi, bu esa muvaffaqiyatsiz Kataloniya mustaqilligini eʼlon qilish hamda uning lavozimidan chetlatilishi bilan yakunlandi. Keyin u 2019-yildan 2024-yilgacha [[Yevropa Parlamenti a’zosi]] (YeP) boʻlib ishladi. == Taʼlimi va faoliyati == [[Amer]] va [[Girona]]da taʼlim olgach, u 1982-yilda jurnalistik faoliyatni boshladi, turli mahalliy nashrlar uchun yozdi va ''[[El Punt]]'' gazetasining bosh muharriri boʻldi. U 1999–2002-yillarda [[Kataloniya axborot agentligi]] direktori, 2002–2004-yillarda esa Gironaning Madaniyat uyi direktori boʻlgan. Puigdemont oilasi [[Kataloniya mustaqillik harakati|Kataloniya mustaqilligi]] tarafdori edi va Puigdemont oʻsmirligidayoq siyosatga aralasha boshladi, 1980-yilda millatchi Kataloniya demokratik konvergentsiyasi (CDC), yaʼni [[PDeCAT]]ning vorisi boʻlgan partiyaga qoʻshildi. U 2006-yilda siyosiy faoliyatni davom ettirish uchun jurnalistikani tark etdi, oʻsha yili u [[Girona]] saylov okrugi boʻyicha [[Kataloniya parlamenti]] aʼzosi etib saylandi. U 2007-yilda Gironaning munitsipal kengashiga saylandi va 2011-yilda [[Girona meri]] boʻldi. 2016-yil 10-yanvarda CDC boshchiligidagi saylov bloki boʻlgan Junts pel Sí (JxSí) va Xalq birligi nomzodligi (CUP) oʻrtasidagi kelishuvdan soʻng, Kataloniya parlamenti Puigdemontni Kataloniya hukumatining 130-prezidenti etib sayladi<ref>{{cite web|agency=Associated Press|title=Spain: Catalonia parliament to vote for new region|url=https://www.businessinsider.com/ap-spain-catalonia-parliament-to-vote-for-new-region-2016-1?r=US&IR=T|first=Harold|last=Heckle|website=[[Business Insider]]|date=10 January 2016|quote=Puigdemont was voted in as Catalonia's 130th president in a 70-63 vote, with two abstentions in the 135-seat chamber.|access-date=14 November 2019|archive-date=15 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315162654/https://www.businessinsider.com/ap-spain-catalonia-parliament-to-vote-for-new-region-2016-1?r=US&IR=T|url-status=live}}</ref>. 2017-yil 6–7-sentabr kunlari [[Kataloniya parlamenti]] mustaqillik referendumiga va respublika huquqiy oʻtish davri va asoslariga ruxsat beruvchi qonunlarni qabul qildi; bu huquqiy asos referendum mustaqillikni qoʻllab-quvvatlasa, amaldagi [[Ispaniya konstitutsiyasi]] oʻrniga qoʻllanilishi kerak edi. 2017-yil 1-oktabrda [[Kataloniya mustaqilligi haqida referendum (2017)|Kataloniya mustaqillik referendumi]] Kataloniyada, qonunlar [[Ispaniya Konstitutsiyaviy sudi]] tomonidan toʻxtatib qoʻyilganiga qaramay, oʻtkazildi<ref>{{cite news|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20170907/431116462101/tribunal-constitucional-prohibe-1-o.html|language=es|author=La Vanguardia|title=El Constitucional suspende el referéndum del 1-O y apercibe a los cargos independentistas|access-date=10 July 2021|archive-date=10 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210710143151/https://www.lavanguardia.com/politica/20170907/431116462101/tribunal-constitucional-prohibe-1-o.html|url-status=live}}</ref>. Saylov uchastkalari qisman yopildi<ref>{{cite news|url=https://elpais.com/ccaa/2017/10/11/catalunya/1507726076_574243.html|title=Los Mossos aseguran que impidieron el voto en 99 colegios electorales el 1 de octubre|agency=El Pais|language=es|date=11 October 2017|access-date=16 July 2021|archive-date=16 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716182048/https://elpais.com/ccaa/2017/10/11/catalunya/1507726076_574243.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/30/police-close-more-than-half-of-voting-centres-ahead-of-catalan-referendum|title=Police close voting centres before Catalan referendum|last=Grierson|first=Jamie|date=2017-09-30|website=The Guardian|access-date=2018-10-29|archive-date=6 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306003942/https://www.theguardian.com/world/2017/sep/30/police-close-more-than-half-of-voting-centres-ahead-of-catalan-referendum|url-status=live}}</ref> va ayrim joylarda Milliy politsiya korpusi va Fuqarolik gvardiyasi tomonidan kuch haddan tashqari ishlatilgani kuzatildi<ref>{{Cite news|url=https://www.hrw.org/news/2017/10/12/spain-police-used-excessive-force-catalonia|title=Spain: Police Used Excessive Force in Catalonia|date=2017-10-12|work=Human Rights Watch|access-date=2018-10-29|archive-date=23 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201123182603/https://www.hrw.org/news/2017/10/12/spain-police-used-excessive-force-catalonia|url-status=live}}</ref>. Referendumda Kataloniya fuqarolarining jami 43 foizi qatnashdi, ularning 92 foizi mustaqillikni qoʻllab-quvvatladi. 2017-yil 27-oktabrda Kataloniya parlamenti mustaqillikni eʼlon qildi, buning natijasida [[Ispaniya hukumati]] Kataloniyaga nisbatan toʻgʻridan-toʻgʻri boshqaruv joriy etdi, Puigdemont va Kataloniya hukumatining faoliyati yakunlandi. Kataloniya parlamenti tarqatib yuborildi va 2017-yilgi Kataloniya mintaqaviy saylovi oʻtkazildi. 2017-yil 30-oktabrda Puigdemont va boshqa Puigdemont hukumati aʼzolariga nisbatan qoʻzgʻolon, ishtirokchilarga qarshi chiqish (seditsiya) va davlat mablagʻlaridan maqsadsiz foydalanish ayblovlari qoʻyildi. Puigdemont boshqalar bilan birga [[Belgiya]]ga qochdi va ularga nisbatan Yevropa qoʻlga olish orderi (EAW) chiqarildi. 2017-yil 21-dekabrda boʻlib oʻtgan mintaqaviy saylovlarda Puigdemontning partiyasi ikkinchi oʻrinni egalladi, katalon ajralib chiqish tarafdorlari esa oʻrinlarning nozik ustunligini va ovozlarning 47,6 foizini saqlab qoldi. Puigdemont oʻsha paytdagi [[Ispaniya bosh vaziri]] [[Mariano Rajoy|Mariano Rajoy]] bilan yangi muzokaralar oʻtkazishga chaqirdi, biroq bular rad etildi<ref>{{Cite web |date=2017-10-12 |title=Catalan president accuses Mariano Rajoy of ignoring call for talks |url=http://www.theguardian.com/world/2017/oct/12/catalan-president-accuses-mariano-rajoy-of-ignoring-call-for-talks-carles-puigdemont |access-date=2022-12-29 |website=the Guardian |language=en}}</ref>. Puigdemont Ispaniyaga qaytsa hibsga olinmaslik uchun Belgiyada qoldi; bu holat ayrimlar tomonidan [[Surgun|surgun]], boshqalar tomonidan oʻz ixtiyori bilan surgun va, shuningdek, adolatdan qochish sifatida baholandi<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/01/28/exiled-catalan-leader-carles-puigdemont-ordered-return-re-election/|title=Exiled Catalan leader Carles Puigdemont ordered to return for re-election|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|date=28 January 2018|access-date=15 February 2018|archive-date=16 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216025138/http://www.telegraph.co.uk/news/2018/01/28/exiled-catalan-leader-carles-puigdemont-ordered-return-re-election/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/catalonia-separatists-support-re-election-of-exiled-leader-puigdemont-1515609265|title=Catalonia Separatists Support Re-Election of Exiled Leader Puigdemont|work=[[The Wall Street Journal]]|date=10 January 2018|access-date=15 February 2018|archive-date=16 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216025047/https://www.wsj.com/articles/catalonia-separatists-support-re-election-of-exiled-leader-puigdemont-1515609265|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/01/05/world/europe/catalonias-separatists-in-exile-oriol-junqueras-carles-puigdemont.html|title=Catalonia's Separatists: In Exile. In Jail. In Power?|work=[[The New York Times]]|date=5 January 2018|access-date=15 February 2018|archive-date=15 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215204325/https://www.nytimes.com/2018/01/05/world/europe/catalonias-separatists-in-exile-oriol-junqueras-carles-puigdemont.html|url-status=live}}</ref><ref name="TheIndependent31012018">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/carles-puigdemont-catalan-independence-battle-over-telephone-text-messages-twitter-a8188266.html|title=Fugitive Catalan leader denies giving up independence bid after text messages saying 'battle is over'|work=[[The Independent]]|date=31 January 2018|access-date=13 February 2018|archive-date=11 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180211141854/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/carles-puigdemont-catalan-independence-battle-over-telephone-text-messages-twitter-a8188266.html|url-status=live}}</ref><ref name="TheTelegraph02022018">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/02/02/exiled-catalan-leader-rents-4000-a-month-house-waterloo-fuelling/|title=Exiled Catalan leader rents £4,000-a-month house in Belgium, fuelling rumours he won't go home|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|date=2 February 2018|access-date=13 February 2018|archive-date=14 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180214142048/http://www.telegraph.co.uk/news/2018/02/02/exiled-catalan-leader-rents-4000-a-month-house-waterloo-fuelling/|url-status=live}}</ref>. 2018-yil 25-martda u shimoliy Germaniyaning [[Schleswig-Holstein]] yerida, Yevropa qoʻlga olish orderi asosida harakat qilgan {{Lang|de|[[Autobahnpolizei]]}} (avtomagistral patruli) tomonidan qoʻlga olindi. U kafil evaziga ozod qilindi; yer oliy sudi uni „qoʻzgʻolon“ ayblovi boʻyicha ekstraditsiya qilib boʻlmasligini hal qildi<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-43532217|title=Carles Puigdemont: Former Catalan president 'detained'|date=25 March 2018|publisher=BBC|access-date=25 March 2018|archive-date=25 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325110951/http://www.bbc.com/news/world-europe-43532217|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/25/catalan-leader-carles-puigdemont-held-by-german-police |title=Catalan leader Carles Puigdemont held by German police |date=25 March 2018 |first1=Stephen |last1=Burgen |first2=Philip |last2=Oltermann |work=[[The Guardian]] |access-date=25 March 2018 |archive-date=25 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180325115005/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/25/catalan-leader-carles-puigdemont-held-by-german-police |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.elmundo.es/cataluna/2018/03/25/5ab7797f468aeb01788b4648.html|title=Puigdemont, detenido por la policía alemana cuando entraba desde Dinamarca|work=El Mundo|access-date=2018-03-25|language=es|archive-date=25 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325102822/http://www.elmundo.es/cataluna/2018/03/25/5ab7797f468aeb01788b4648.html|url-status=live}}</ref>. Chunki Germaniya qonunchiligi bu tushunchani Ispaniya qonunchiligi bilan bir xil taʼriflamaydi, bu esa EAW uchun talab hisoblanadi. 2018-yil 10-iyulda Ispaniya Oliy sudi sudyasi uni Kataloniya parlamenti deputati sifatida vakolatlarini toʻxtatib qoʻydi<ref>[https://elpais.com/politica/2018/07/10/actualidad/1531222075_746937.html Llarena cierra el sumario del 'procés' y suspende como diputados a Puigdemont y Junqueras] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180815225913/https://elpais.com/politica/2018/07/10/actualidad/1531222075_746937.html |date=15 August 2018}} Published by ''El País'', July 10, 2018, retrieved July 10, 2018</ref>. 2018-yil 12-iyulda Germaniya sudi uni davlat mablagʻlarini oʻzlashtirish ayblovi boʻyicha Ispaniyaga ekstraditsiya qilish mumkin, biroq ogʻirroq ayblov boʻlgan qoʻzgʻolon uchun emas, degan qarorga keldi<ref name="TheGuardian20180712">{{cite web |last1=Oltermann |first1=Philip |title=Carles Puigdemont can be extradited to Spain, German court rules |url=https://www.theguardian.com/world/2018/jul/12/german-court-says-carles-puigdemont-extradition-is-permissable |work=The Guardian |date=12 July 2018 |access-date=12 July 2018 |archive-date=12 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712115143/https://www.theguardian.com/world/2018/jul/12/german-court-says-carles-puigdemont-extradition-is-permissable |url-status=live }}</ref>. Puigdemontning huquqshunoslar jamoasi ekstraditsiya qilish haqidagi har qanday qarordan shikoyat qilishlarini bildirdi<ref name="TheGuardian20180712" />. Germaniya sudining qaroridan soʻng, 2018-yil 19-iyulda Ispaniya Puigdemont va oʻz-oʻzini surgunga yuborgan boshqa katalon rasmiylariga qarshi chiqargan Yevropa qoʻlga olish orderilarini qaytarib oldi<ref name="bbc.com">{{cite news |title=Catalan case: Spain drops warrant against Puigdemont |work=BBC News |date=19 July 2018 |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44886547 |access-date=19 July 2018 |archive-date=20 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720014132/https://www.bbc.com/news/world-europe-44886547 |url-status=live }}</ref>. U Ispaniyada 2019-yilgi Yevropa Parlamenti saylovidan soʻng [[Yevropa Parlamenti a’zosi]] etib saylandi. 2021-yil mart oyida [[Yevropa parlamenti|Yevropa Parlamenti]] uning parlament immunitetini bekor qilish uchun ovoz berdi<ref>{{cite news |title=Puigdemont: 'Sad day' for democracy as MEPs vote to lift immunity |url=https://www.euronews.com/my-europe/2021/03/09/carles-puigdemont-european-parliament-votes-to-lift-immunity-of-catalan-separatists |access-date=25 September 2022 |work=euronews |date=9 March 2021 |language=en}}</ref>. 2021-yil 23-sentabrda maʼlum boʻlishicha, u politsiya tomonidan Italiyadagi [[Sardiniya]] orolida maʼlumot asosida qoʻlga olingan va Yevropa qoʻlga olish orderi doirasida Ispaniyaga topshirilishi soʻralgan<ref>{{Cite news|last=Casey|first=Nicholas|date=2021-09-23|title=Catalan Separatist Leader, Carles Puigdemont, Is Arrested in Italy|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/09/23/world/europe/puigdemont-arrested-catalonia-spain-italy.html|access-date=2021-09-24|issn=0362-4331|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924034733/https://www.nytimes.com/2021/09/23/world/europe/puigdemont-arrested-catalonia-spain-italy.html|url-status=live}}</ref>. Bir kecha qamoqda saqlangach, u hech qanday ehtiyot chorasisiz ozod qilindi<ref name="BBC News">{{Cite news |date=2021-09-24 |title=Catalan exile Puigdemont freed by Italian court |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-58674176 |access-date=2022-04-21}}</ref>. Uning parlament immuniteti 2022-yil may oyida [[Yevropa Adliya sudi]] tomonidan tiklandi<ref>{{cite web |title=EU court reinstates MEP immunity of Catalonia's Carles Puigdemont |url=https://www.euronews.com/2022/05/24/eu-court-reinstates-immunity-of-catalonia-s-ex-president-carles-puigdemont |website=euronews |access-date=20 June 2023 |language=en |date=24 May 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20170827111848/https://www.parlament.cat/web/composicio/diputats-fitxa/index.html?p_codi=1176 Katalon Parlamentidagi profili (arxiv)] * [https://www.europarl.europa.eu/meps/en/202351/CARLES_PUIGDEMONT+I+CASAMAJO/history/9#mep-card-content Yevropa Parlamentidagi profili] * [https://governlegitim.org/ Generalitat de Catalunya. Govern de la República] * {{Facebook|id=KRLSPuigdemont|name=Carles Puigdemont i Casamajó}} [[Turkum:Ispaniyalik siyosatchilar]] lpipy4fey6chooq04ul97rxtujai8qo Hanamune Tameike toʻgʻoni 0 1366470 5999816 2026-04-21T06:24:09Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999816 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 320.6m |dam_height = 29.3m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1952 |cost = |res_catchment = 25 sq. km |res_surface = 35 gektar | coordinates = {{coord|33|13|02|N|130|37|38|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Hanamune Tameike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 25 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Hanamune Tameike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2402}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] aahtqc2mso29ic9q8pfju0kma3df9o2 Shahzoda Mahmud Najmiddin 0 1366471 5999817 2026-04-21T06:25:41Z Oblakulova 111326 „{{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Mahmud Najmiddin | tasvir = File:Şehzade Mahmud Necmeddin.jpg | birth_date = 1878-yil 23-iyun | tugʻilgan_joyi = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1913|6|27|1878|6|23|df=yes}} | vafot_joyi = Kuruçeşme saroyi, [[Kuruçeşme]], Usmoniylar davlati|Us...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999817 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Mahmud Najmiddin | tasvir = File:Şehzade Mahmud Necmeddin.jpg | birth_date = 1878-yil 23-iyun | tugʻilgan_joyi = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1913|6|27|1878|6|23|df=yes}} | vafot_joyi = Kuruçeşme saroyi, [[Kuruçeşme]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br /> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | burial_place = Mehmed V maqbarasi, Eyüp, Istanbul | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | house-type = Sulola | father = [[Mehmed V]] | mother = [[Dürriaden Kadın]] | religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]] }} '''Shahzoda Mahmud Najmiddin afandi''' ({{Lang-ota|شہزادہ محمود نجم الدین}};) — [[Usmoniylar]] shahzodasi, sulton [[Mehmed V]] va [[Dürriaden Kadın]]ning farzandi. Sulton [[Mehmed V|Mehmed V ning]] ikkinchi oʼgʼli. == Yoshligi == Shahzoda Mahmud Najmiddin 1878-yil 23-iyunda{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan<ref name="Omer">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|year=2005|pages=31}}</ref>. Uning otasi [[Mehmed V]] sulton [[Abdulmajid I]] va [[Gülcemal Kadın]]ning oʻgʻli<ref name="Omer"/>, onasi esa [[Dürriaden Kadın]] boʻlgan. Shahzoda Mahmud sulton [[Abdulhamid II|Abdulhamid II ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]] bilan birga sunnat qilingan{{Sfn|Brookes|2010|pp=205, 280, 286}}{{Sfn|Gün|2018|p=141}}. == Jamoat hayoti == 1909-yil 2-sentyabrda Najmiddin otasi sulton Mehmed V va aka-ukalari [[Shahzoda Mehmed Ziyoyiddin]] hamda [[Shahzoda Umar Hilmi]] bilan [[Bursa]]ga safar qildi{{Sfn|Alp|2018|p=125}}. 1910-yil 13-iyunda u va aka-ukalari [[Shahzoda Yusuf Izzeddin]]ni [[Yevropa]]ga ilk tashrifidan qaytib kelganida Sirkeci temir yoʻl vokzalida kutib oldilar{{Sfn|Alp|2018|p=229}}. 1911-yil 5-iyunda esa Yevropaga ikkinchi safaridan qaytgan Izzeddinni vokzalda u va boshqa shahzodalar qarshi oldi{{Sfn|Alp|2018|p=238}}. 1911-yil 5–26-iyun oraligʻida Najmiddin otasi va aka-ukalari bilan [[Rumelia]]ga safar qildi{{Sfn|Gün|2018|pp=144–145}}{{Sfn|Alp|2018|p=130}}. == Shaxsiy hayoti == Otasi taxtga chiqqach, Najmiddinga Dolmabahche saroyi hamda [[Yıldız saroyi]]dan xonalar ajratildi{{Sfn|Brookes|2010|p=205}}. 1910-yilda u Kuruçeşmedagi bir villaga egalik qila boshladi{{Sfn|Ekim|2018|p=1250}}. Bu yerda Najmiddin 1909-yilda vafot etgan onasining nomiga favvora bunyod etish ishlariga homiylik qildi{{Sfn|Ekim|2018|pp=1265–1266}}. Najmiddin musiqani yoqtirgan{{Sfn|Brookes|2020|p=155}}. U suhbatga kirishuvchan, tugʻma ziyrakligi darhol seziladigan kishi sifatida taʼriflangan. Uning chehrasi anchayin yoqimli boʻlsa-da, jismoniy nuqsonlardan aziyat chekkan. U [[kifoz]] bilan tugʻilgan, haddan tashqari semiz boʻlgan, chap qulogʻi esa boshiga yopishib edi. Uning salomatligidagi muammolar onasini juda tashvishga solgan{{Sfn|Brookes|2020|p=65}}. == Vafoti == [[File:Mehmet V Resat turbe 5097.jpg|thumb|right|200px|Shahzoda Mahmud Najmiddinning sarkofagi sulton Mehmed V maqbarasi ichida joylashgan]] Shahzoda Mahmud Najmiddin oshqozon va yurak bilan bogʻliq kasalliklar oqibatida<ref name="Pakalın2008">{{cite book|author=Mehmet Zeki Pakalın|title=Sicill-i Osmanî zeyli: Mehmet Naci Bey-Nüzhet Sabit Bey|year=2008|publisher=Türk Tarih Kurumu|isbn=978-975-16-2065-1|page=51}}</ref> 1913-yil 27-iyunda{{Sfn|Gün|2018|p=141 n. 3}}{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} vafot etdi va Eyüpda joylashgan otasining maqbarasiga dafn qilindi. Uning Kuruçeşmedagi saroyi vafotidan soʻng oʻgay onasi [[Kamures Kadın]]ga oʻtgan<ref name="Pakalın2008"/><ref>{{cite web | title=MEHMED REŞAD TÜRBESİ | website=TDV İslam Ansiklopedisi | url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-resad-turbesi | language=tr | access-date=2021-01-21}}</ref>. == Mukofotlari == * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * 1-darajali Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Hijoz temir yoʻli oltin medali<ref name="Öztuna1978"/> == Nasabi == {{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; | 1 = 1. '''Shahzoda Mahmud Najmiddin''' | 2 = 2. [[Mehmed V]] | 3 = 3. [[Dürriaden Kadın]] | 4 = 4. [[Abdulmajid I]] | 5 = 5. [[Gülcemal Kadın]] | 8 = 8. [[Mahmud II]] | 9 = 9. [[Bezmiâlem Sulton]] }} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Ruhat|last=Alp|title=Osmanlı Devleti'nde Veliahtlık Kurumu (1908–1922)|year=2018|publisher=Hacettepe University Institute of Social Sciences|type=PhD Thesis|url=http://www.openaccess.hacettepe.edu.tr:8080/xmlui/handle/11655/5417|language=tr}} * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine,the Princess, and the Teacher:Voices from the Ottoman Harem|publisher=University of Texas Press|date=January 1, 2010|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Kitob manbasi|first=Douglas S.|last=Brookes|title=On the Sultan's Service: Halid Ziya Uşaklıgil's Memoir of the Ottoman Palace, 1909–1912|publisher=Indiana University Press|date=February 4, 2020|isbn=978-0-253-04553-9}} * {{Kitob manbasi|first=Zeynep Emel|last=Ekim|title=Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi – Cilt 3: Sultan Mehmed Reşad'ın Oğlu Necmeddin Efendi'nın Kuruçeşme'deki Yalısı|publisher=TBMM Milli Saraylar|year=2018|isbn=978-9-752-46418-6}} * {{Kitob manbasi|first=Fahrettin|last=Gün|title=Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi – Cilt 3: Sultan Mehmed Reşad'ın Oğlu Şehzade Ziyaeddin Efendi (1873-1938)|publisher=TBMM Milli Saraylar|year=2018|isbn=978-9-752-46418-6}} {{DEFAULTSORT:Necmeddin, Mahmud}} [[Turkum:1878-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1913-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] [[Turkum:Sultonlarning o‘g‘illari]] [[Turkum:Xalifalarning o‘g‘illari]] tv7h3cig1qmh06oebo9p9q90tbsuc63 5999824 5999817 2026-04-21T06:28:34Z Oblakulova 111326 5999824 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Mahmud Najmiddin | tasvir = File:Şehzade Mahmud Necmeddin.jpg | birth_date = 1878-yil 23-iyun | tugʻilgan_joyi = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1913|6|27|1878|6|23|df=yes}} | vafot_joyi = Kuruçeşme saroyi, [[Kuruçeşme]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br /> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | burial_place = Mehmed V maqbarasi, Eyüp, Istanbul | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | house-type = Sulola | father = [[Mehmed V]] | mother = [[Dürriaden Kadın]] | religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]] }} '''Shahzoda Mahmud Najmiddin afandi''' ({{Lang-ota|شہزادہ محمود نجم الدین}};) — [[Usmoniylar]] shahzodasi, sulton [[Mehmed V]] va [[Dürriaden Kadın]]ning farzandi. Sulton [[Mehmed V|Mehmed V ning]] ikkinchi oʼgʼli. == Yoshligi == Shahzoda Mahmud Najmiddin 1878-yil 23-iyunda{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan<ref name="Omer">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|year=2005|pages=31}}</ref>. Uning otasi [[Mehmed V]] sulton [[Abdulmajid I]] va [[Gülcemal Kadın]]ning oʻgʻli<ref name="Omer"/>, onasi esa [[Dürriaden Kadın]] boʻlgan. Shahzoda Mahmud sulton [[Abdulhamid II|Abdulhamid II ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]] bilan birga sunnat qilingan{{Sfn|Brookes|2010|pp=205, 280, 286}}{{Sfn|Gün|2018|p=141}}. == Jamoat hayoti == 1909-yil 2-sentyabrda Najmiddin otasi sulton Mehmed V va aka-ukalari [[Shahzoda Mehmed Ziyoyiddin]] hamda [[Shahzoda Umar Hilmi]] bilan [[Bursa]]ga safar qildi{{Sfn|Alp|2018|p=125}}. 1910-yil 13-iyunda u va aka-ukalari [[Shahzoda Yusuf Izzeddin]]ni [[Yevropa]]ga ilk tashrifidan qaytib kelganida Sirkeci temir yoʻl vokzalida kutib oldilar{{Sfn|Alp|2018|p=229}}. 1911-yil 5-iyunda esa Yevropaga ikkinchi safaridan qaytgan Izzeddinni vokzalda u va boshqa shahzodalar qarshi oldi{{Sfn|Alp|2018|p=238}}. 1911-yil 5–26-iyun oraligʻida Najmiddin otasi va aka-ukalari bilan [[Rumelia]]ga safar qildi{{Sfn|Gün|2018|pp=144–145}}{{Sfn|Alp|2018|p=130}}. == Shaxsiy hayoti == Otasi taxtga chiqqach, Najmiddinga Dolmabahche saroyi hamda [[Yıldız saroyi]]dan xonalar ajratildi{{Sfn|Brookes|2010|p=205}}. 1910-yilda u Kuruçeşmedagi bir villaga egalik qila boshladi{{Sfn|Ekim|2018|p=1250}}. Bu yerda Najmiddin 1909-yilda vafot etgan onasining nomiga favvora bunyod etish ishlariga homiylik qildi{{Sfn|Ekim|2018|pp=1265–1266}}. Najmiddin musiqani yoqtirgan{{Sfn|Brookes|2020|p=155}}. U suhbatga kirishuvchan, tugʻma ziyrakligi darhol seziladigan kishi sifatida taʼriflangan. Uning chehrasi anchayin yoqimli boʻlsa-da, jismoniy nuqsonlardan aziyat chekkan. U [[kifoz]] bilan tugʻilgan, haddan tashqari semiz boʻlgan, chap qulogʻi esa boshiga yopishgan edi. Uning salomatligidagi muammolar onasini juda tashvishga solgan{{Sfn|Brookes|2020|p=65}}. == Vafoti == [[File:Mehmet V Resat turbe 5097.jpg|thumb|right|200px|Shahzoda Mahmud Najmiddinning sarkofagi sulton Mehmed V maqbarasi ichida joylashgan]] Shahzoda Mahmud Najmiddin oshqozon va yurak bilan bogʻliq kasalliklar oqibatida<ref name="Pakalın2008">{{cite book|author=Mehmet Zeki Pakalın|title=Sicill-i Osmanî zeyli: Mehmet Naci Bey-Nüzhet Sabit Bey|year=2008|publisher=Türk Tarih Kurumu|isbn=978-975-16-2065-1|page=51}}</ref> 1913-yil 27-iyunda{{Sfn|Gün|2018|p=141 n. 3}}{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} vafot etdi va Eyüpda joylashgan otasining maqbarasiga dafn qilindi. Uning Kuruçeşmedagi saroyi vafotidan soʻng oʻgay onasi [[Kamures Kadın]]ga oʻtdi<ref name="Pakalın2008"/><ref>{{cite web | title=MEHMED REŞAD TÜRBESİ | website=TDV İslam Ansiklopedisi | url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-resad-turbesi | language=tr | access-date=2021-01-21}}</ref>. == Mukofotlari == * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * 1-darajali Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Hijoz temir yoʻli oltin medali<ref name="Öztuna1978"/> == Nasabi == {{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; | 1 = 1. '''Shahzoda Mahmud Najmiddin''' | 2 = 2. [[Mehmed V]] | 3 = 3. [[Dürriaden Kadın]] | 4 = 4. [[Abdulmajid I]] | 5 = 5. [[Gülcemal Kadın]] | 8 = 8. [[Mahmud II]] | 9 = 9. [[Bezmiâlem Sulton]] }} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Ruhat|last=Alp|title=Osmanlı Devleti'nde Veliahtlık Kurumu (1908–1922)|year=2018|publisher=Hacettepe University Institute of Social Sciences|type=PhD Thesis|url=http://www.openaccess.hacettepe.edu.tr:8080/xmlui/handle/11655/5417|language=tr}} * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine,the Princess, and the Teacher:Voices from the Ottoman Harem|publisher=University of Texas Press|date=January 1, 2010|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Kitob manbasi|first=Douglas S.|last=Brookes|title=On the Sultan's Service: Halid Ziya Uşaklıgil's Memoir of the Ottoman Palace, 1909–1912|publisher=Indiana University Press|date=February 4, 2020|isbn=978-0-253-04553-9}} * {{Kitob manbasi|first=Zeynep Emel|last=Ekim|title=Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi – Cilt 3: Sultan Mehmed Reşad'ın Oğlu Necmeddin Efendi'nın Kuruçeşme'deki Yalısı|publisher=TBMM Milli Saraylar|year=2018|isbn=978-9-752-46418-6}} * {{Kitob manbasi|first=Fahrettin|last=Gün|title=Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi – Cilt 3: Sultan Mehmed Reşad'ın Oğlu Şehzade Ziyaeddin Efendi (1873-1938)|publisher=TBMM Milli Saraylar|year=2018|isbn=978-9-752-46418-6}} {{DEFAULTSORT:Necmeddin, Mahmud}} [[Turkum:1878-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1913-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] [[Turkum:Sultonlarning o‘g‘illari]] [[Turkum:Xalifalarning o‘g‘illari]] qb70pje5t6ewh4jjij1rn54xok1saom 5999826 5999824 2026-04-21T06:31:59Z Oblakulova 111326 5999826 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Mahmud Najmiddin | tasvir = File:Şehzade Mahmud Necmeddin.jpg | birth_date = 1878-yil 23-iyun | tugʻilgan_joyi = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1913|6|27|1878|6|23|df=yes}} | vafot_joyi = Kuruçeşme saroyi, [[Kuruçeşme]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br /> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | dafn_etilgan_joy = Mehmed V maqbarasi, Eyüp, Istanbul | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | house-type = Sulola | father = [[Mehmed V]] | mother = [[Dürriaden Kadın]] | religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]] }} '''Shahzoda Mahmud Najmiddin afandi''' ({{Lang-ota|شہزادہ محمود نجم الدین}};) — [[Usmoniylar]] shahzodasi, sulton [[Mehmed V]] va [[Dürriaden Kadın]]ning farzandi. Sulton [[Mehmed V|Mehmed V ning]] ikkinchi oʼgʼli. == Yoshligi == Shahzoda Mahmud Najmiddin 1878-yil 23-iyunda{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan<ref name="Omer">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|year=2005|pages=31}}</ref>. Uning otasi [[Mehmed V]] sulton [[Abdulmajid I]] va [[Gülcemal Kadın]]ning oʻgʻli<ref name="Omer"/>, onasi esa [[Dürriaden Kadın]] boʻlgan. Shahzoda Mahmud sulton [[Abdulhamid II|Abdulhamid II ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]] bilan birga sunnat qilingan{{Sfn|Brookes|2010|pp=205, 280, 286}}{{Sfn|Gün|2018|p=141}}. == Jamoat hayoti == 1909-yil 2-sentyabrda Najmiddin otasi sulton Mehmed V va aka-ukalari [[Shahzoda Mehmed Ziyoyiddin]] hamda [[Shahzoda Umar Hilmi]] bilan [[Bursa]]ga safar qildi{{Sfn|Alp|2018|p=125}}. 1910-yil 13-iyunda u va aka-ukalari [[Shahzoda Yusuf Izzeddin]]ni [[Yevropa]]ga ilk tashrifidan qaytib kelganida Sirkeci temir yoʻl vokzalida kutib oldilar{{Sfn|Alp|2018|p=229}}. 1911-yil 5-iyunda esa Yevropaga ikkinchi safaridan qaytgan Izzeddinni vokzalda u va boshqa shahzodalar qarshi oldi{{Sfn|Alp|2018|p=238}}. 1911-yil 5–26-iyun oraligʻida Najmiddin otasi va aka-ukalari bilan [[Rumelia]]ga safar qildi{{Sfn|Gün|2018|pp=144–145}}{{Sfn|Alp|2018|p=130}}. == Shaxsiy hayoti == Otasi taxtga chiqqach, Najmiddinga Dolmabahche saroyi hamda [[Yıldız saroyi]]dan xonalar ajratildi{{Sfn|Brookes|2010|p=205}}. 1910-yilda u Kuruçeşmedagi bir villaga egalik qila boshladi{{Sfn|Ekim|2018|p=1250}}. Bu yerda Najmiddin 1909-yilda vafot etgan onasining nomiga favvora bunyod etish ishlariga homiylik qildi{{Sfn|Ekim|2018|pp=1265–1266}}. Najmiddin musiqani yoqtirgan{{Sfn|Brookes|2020|p=155}}. U suhbatga kirishuvchan, tugʻma ziyrakligi darhol seziladigan kishi sifatida taʼriflangan. Uning chehrasi anchayin yoqimli boʻlsa-da, jismoniy nuqsonlardan aziyat chekkan. U [[kifoz]] bilan tugʻilgan, haddan tashqari semiz boʻlgan, chap qulogʻi esa boshiga yopishgan edi. Uning salomatligidagi muammolar onasini juda tashvishga solgan{{Sfn|Brookes|2020|p=65}}. == Vafoti == [[File:Mehmet V Resat turbe 5097.jpg|thumb|right|200px|Shahzoda Mahmud Najmiddinning sarkofagi sulton Mehmed V maqbarasi ichida joylashgan]] Shahzoda Mahmud Najmiddin oshqozon va yurak bilan bogʻliq kasalliklar oqibatida<ref name="Pakalın2008">{{cite book|author=Mehmet Zeki Pakalın|title=Sicill-i Osmanî zeyli: Mehmet Naci Bey-Nüzhet Sabit Bey|year=2008|publisher=Türk Tarih Kurumu|isbn=978-975-16-2065-1|page=51}}</ref> 1913-yil 27-iyunda{{Sfn|Gün|2018|p=141 n. 3}}{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} vafot etdi va Eyüpda joylashgan otasining maqbarasiga dafn qilindi. Uning Kuruçeşmedagi saroyi vafotidan soʻng oʻgay onasi [[Kamures Kadın]]ga oʻtdi<ref name="Pakalın2008"/><ref>{{cite web | title=MEHMED REŞAD TÜRBESİ | website=TDV İslam Ansiklopedisi | url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-resad-turbesi | language=tr | access-date=2021-01-21}}</ref>. == Mukofotlari == * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * 1-darajali Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Hijoz temir yoʻli oltin medali<ref name="Öztuna1978"/> == Nasabi == {{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; | 1 = 1. '''Shahzoda Mahmud Najmiddin''' | 2 = 2. [[Mehmed V]] | 3 = 3. [[Dürriaden Kadın]] | 4 = 4. [[Abdulmajid I]] | 5 = 5. [[Gülcemal Kadın]] | 8 = 8. [[Mahmud II]] | 9 = 9. [[Bezmiâlem Sulton]] }} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Ruhat|last=Alp|title=Osmanlı Devleti'nde Veliahtlık Kurumu (1908–1922)|year=2018|publisher=Hacettepe University Institute of Social Sciences|type=PhD Thesis|url=http://www.openaccess.hacettepe.edu.tr:8080/xmlui/handle/11655/5417|language=tr}} * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine,the Princess, and the Teacher:Voices from the Ottoman Harem|publisher=University of Texas Press|date=January 1, 2010|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Kitob manbasi|first=Douglas S.|last=Brookes|title=On the Sultan's Service: Halid Ziya Uşaklıgil's Memoir of the Ottoman Palace, 1909–1912|publisher=Indiana University Press|date=February 4, 2020|isbn=978-0-253-04553-9}} * {{Kitob manbasi|first=Zeynep Emel|last=Ekim|title=Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi – Cilt 3: Sultan Mehmed Reşad'ın Oğlu Necmeddin Efendi'nın Kuruçeşme'deki Yalısı|publisher=TBMM Milli Saraylar|year=2018|isbn=978-9-752-46418-6}} * {{Kitob manbasi|first=Fahrettin|last=Gün|title=Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi – Cilt 3: Sultan Mehmed Reşad'ın Oğlu Şehzade Ziyaeddin Efendi (1873-1938)|publisher=TBMM Milli Saraylar|year=2018|isbn=978-9-752-46418-6}} {{DEFAULTSORT:Necmeddin, Mahmud}} [[Turkum:1878-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1913-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] [[Turkum:Sultonlarning o‘g‘illari]] [[Turkum:Xalifalarning o‘g‘illari]] 04x4tmuy0cmxnaqpu3r1zb552jsj5ax 5999830 5999826 2026-04-21T06:36:19Z Oblakulova 111326 [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999830 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Mahmud Najmiddin | tasvir = File:Şehzade Mahmud Necmeddin.jpg | birth_date = 1878-yil 23-iyun | tugʻilgan_joyi = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1913|6|27|1878|6|23|df=yes}} | vafot_joyi = Kuruçeşme saroyi, [[Kuruçeşme]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br /> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | dafn_etilgan_joy = Mehmed V maqbarasi, Eyüp, Istanbul | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | house-type = Sulola | father = [[Mehmed V]] | mother = [[Dürriaden Kadın]] | religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]] }} '''Shahzoda Mahmud Najmiddin afandi''' ({{Lang-ota|شہزادہ محمود نجم الدین}};) — [[Usmoniylar]] shahzodasi, sulton [[Mehmed V]] va [[Dürriaden Kadın]]ning farzandi. Sulton [[Mehmed V|Mehmed V ning]] ikkinchi oʼgʼli. == Yoshligi == Shahzoda Mahmud Najmiddin 1878-yil 23-iyunda{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan<ref name="Omer">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|year=2005|pages=31}}</ref>. Uning otasi [[Mehmed V]] sulton [[Abdulmajid I]] va [[Gülcemal Kadın]]ning oʻgʻli<ref name="Omer"/>, onasi esa [[Dürriaden Kadın]] boʻlgan. Shahzoda Mahmud sulton [[Abdulhamid II|Abdulhamid II ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]] bilan birga sunnat qilingan{{Sfn|Brookes|2010|pp=205, 280, 286}}{{Sfn|Gün|2018|p=141}}. == Jamoat hayoti == 1909-yil 2-sentyabrda Najmiddin otasi sulton Mehmed V va aka-ukalari [[Shahzoda Mehmed Ziyoyiddin]] hamda [[Shahzoda Umar Hilmi]] bilan [[Bursa]]ga safar qildi{{Sfn|Alp|2018|p=125}}. 1910-yil 13-iyunda u va aka-ukalari [[Shahzoda Yusuf Izzeddin]]ni [[Yevropa]]ga ilk tashrifidan qaytib kelganida Sirkeci temir yoʻl vokzalida kutib oldilar{{Sfn|Alp|2018|p=229}}. 1911-yil 5-iyunda esa Yevropaga ikkinchi safaridan qaytgan Izzeddinni vokzalda u va boshqa shahzodalar qarshi oldi{{Sfn|Alp|2018|p=238}}. 1911-yil 5–26-iyun oraligʻida Najmiddin otasi va aka-ukalari bilan [[Rumelia]]ga safar qildi{{Sfn|Gün|2018|pp=144–145}}{{Sfn|Alp|2018|p=130}}. == Shaxsiy hayoti == Otasi taxtga chiqqach, Najmiddinga Dolmabahche saroyi hamda [[Yıldız saroyi]]dan xonalar ajratildi{{Sfn|Brookes|2010|p=205}}. 1910-yilda u Kuruçeşmedagi bir villaga egalik qila boshladi{{Sfn|Ekim|2018|p=1250}}. Bu yerda Najmiddin 1909-yilda vafot etgan onasining nomiga favvora bunyod etish ishlariga homiylik qildi{{Sfn|Ekim|2018|pp=1265–1266}}. Najmiddin musiqani yoqtirgan{{Sfn|Brookes|2020|p=155}}. U suhbatga kirishuvchan, tugʻma ziyrakligi darhol seziladigan kishi sifatida taʼriflangan. Uning chehrasi anchayin yoqimli boʻlsa-da, jismoniy nuqsonlardan aziyat chekkan. U [[kifoz]] bilan tugʻilgan, haddan tashqari semiz boʻlgan, chap qulogʻi esa boshiga yopishgan edi. Uning salomatligidagi muammolar onasini juda tashvishga solgan{{Sfn|Brookes|2020|p=65}}. == Vafoti == [[File:Mehmet V Resat turbe 5097.jpg|thumb|right|200px|Shahzoda Mahmud Najmiddinning sarkofagi sulton Mehmed V maqbarasi ichida joylashgan]] Shahzoda Mahmud Najmiddin oshqozon va yurak bilan bogʻliq kasalliklar oqibatida<ref name="Pakalın2008">{{cite book|author=Mehmet Zeki Pakalın|title=Sicill-i Osmanî zeyli: Mehmet Naci Bey-Nüzhet Sabit Bey|year=2008|publisher=Türk Tarih Kurumu|isbn=978-975-16-2065-1|page=51}}</ref> 1913-yil 27-iyunda{{Sfn|Gün|2018|p=141 n. 3}}{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} vafot etdi va Eyüpda joylashgan otasining maqbarasiga dafn qilindi. Uning Kuruçeşmedagi saroyi vafotidan soʻng oʻgay onasi [[Kamures Kadın]]ga oʻtdi<ref name="Pakalın2008"/><ref>{{cite web | title=MEHMED REŞAD TÜRBESİ | website=TDV İslam Ansiklopedisi | url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-resad-turbesi | language=tr | access-date=2021-01-21}}</ref>. == Mukofotlari == * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * 1-darajali Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Hijoz temir yoʻli oltin medali<ref name="Öztuna1978"/> == Nasabi == {{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; | 1 = 1. '''Shahzoda Mahmud Najmiddin''' | 2 = 2. [[Mehmed V]] | 3 = 3. [[Dürriaden Kadın]] | 4 = 4. [[Abdulmajid I]] | 5 = 5. [[Gülcemal Kadın]] | 8 = 8. [[Mahmud II]] | 9 = 9. [[Bezmiâlem Sulton]] }} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Ruhat|last=Alp|title=Osmanlı Devleti'nde Veliahtlık Kurumu (1908–1922)|year=2018|publisher=Hacettepe University Institute of Social Sciences|type=PhD Thesis|url=http://www.openaccess.hacettepe.edu.tr:8080/xmlui/handle/11655/5417|language=tr}} * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine,the Princess, and the Teacher:Voices from the Ottoman Harem|publisher=University of Texas Press|date=January 1, 2010|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Kitob manbasi|first=Douglas S.|last=Brookes|title=On the Sultan's Service: Halid Ziya Uşaklıgil's Memoir of the Ottoman Palace, 1909–1912|publisher=Indiana University Press|date=February 4, 2020|isbn=978-0-253-04553-9}} * {{Kitob manbasi|first=Zeynep Emel|last=Ekim|title=Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi – Cilt 3: Sultan Mehmed Reşad'ın Oğlu Necmeddin Efendi'nın Kuruçeşme'deki Yalısı|publisher=TBMM Milli Saraylar|year=2018|isbn=978-9-752-46418-6}} * {{Kitob manbasi|first=Fahrettin|last=Gün|title=Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi – Cilt 3: Sultan Mehmed Reşad'ın Oğlu Şehzade Ziyaeddin Efendi (1873-1938)|publisher=TBMM Milli Saraylar|year=2018|isbn=978-9-752-46418-6}} {{DEFAULTSORT:Necmeddin, Mahmud}} [[Turkum:1878-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1913-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] [[Turkum:Sultonlarning o‘g‘illari]] [[Turkum:Xalifalarning o‘g‘illari]] [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] 8eeyn5vzhwlc2fmil0i7bdc2u2chxlo Hata toʻgʻoni 0 1366472 5999823 2026-04-21T06:28:34Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999823 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 458.8m |dam_height = 43.3m |dam_width_base = |construction_began = 1939 |opening = 1955 |cost = |res_catchment = 10.7 sq. km |res_surface = 51 gektar | coordinates = {{coord|33|48|16|N|130|45|27|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Hata toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 10,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Hata Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2405}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] d1aab5xzzfaleu7xzgfjuivhl5mqssp Munozara:Shahzoda Mahmud Najmiddin 1 1366473 5999825 2026-04-21T06:28:50Z Oblakulova 111326 „{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999825 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry Heisei Ozeki toʻgʻoni 0 1366474 5999827 2026-04-21T06:32:10Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999827 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = {{convert|218|m|abbr=on}}, {{convert|166|m|abbr=on}}<ref name="qsr"/> |dam_height = {{convert|3.15|m|abbr=on}}<ref name="structurae"/> |dam_width_base = |construction_began = 1983 |opening = 1990 |cost = |res_capacity_total = {{convert|52000|m3|abbr=on}}<ref name="qsr"/> |res_catchment = {{convert|521|km3|abbr=on}}<ref name="damnet">{{cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/All.cgi?db4=2453|access-date=2022-10-01|title= 平成大堰}}</ref> |res_surface ={{convert|15|ha|abbr=on}}<ref name="damnet"/> }} '''Heisei Ozeki toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 平成大堰, ''Heisei Ōzeki damu'') — [[Yaponiya]]da [[Yamakuni daryosi]] ustida joylashgan toʻgʻon boʻlib, [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[Kōge]] shahri va [[Ōita prefekturasi]]dagi [[Nakatsu]] shahri oraligʻida joylashgan<ref name="structurae">{{cite web|title=Heisei Ozeki Dam|url=https://structurae.net/en/structures/heisei-ozeki-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] ni9qdghnkep3xtmupg57auu10lcxrgq 5999828 5999827 2026-04-21T06:32:37Z Ahror Akramovich 75193 5999828 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = {{convert|218|m|abbr=on}}, {{convert|166|m|abbr=on}}<ref name="qsr"/> |dam_height = {{convert|3.15|m|abbr=on}}<ref name="structurae"/> |dam_width_base = |construction_began = 1983 |opening = 1990 |cost = |res_capacity_total = {{convert|52000|m3|abbr=on}}<ref name="qsr"/> |res_catchment = {{convert|521|km3|abbr=on}}<ref name="damnet">{{cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/All.cgi?db4=2453|access-date=2022-10-01|title= 平成大堰}}</ref> |res_surface ={{convert|15|ha|abbr=on}}<ref name="damnet"/> }} '''Heisei Ozeki toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 平成大堰, ''Heisei Ōzeki damu'') — [[Yaponiya]]da [[Yamakuni daryosi]] ustida joylashgan toʻgʻon boʻlib, [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[Kōge]] shahri va [[Ōita prefekturasi]]dagi [[Nakatsu]] shahri oraligʻida joylashgan<ref name="structurae">{{cite web|title=Heisei Ozeki Dam|url=https://structurae.net/en/structures/heisei-ozeki-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref><ref name="qsr">{{cite web|url=https://www.qsr.mlit.go.jp/yamakuni/office/weir/|title=平成大堰 (Heisei Great Weir)|access-date=2022-10-01}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] gh9ar3hnpvloo2wowivehqi24qdv4it Higashitaniguchi-ike toʻgʻoni 0 1366475 5999829 2026-04-21T06:33:58Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999829 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 50m |dam_height = 20m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1937 |cost = |res_catchment = sq. km |res_surface = 1 gektar | coordinates = {{coord|33|31|20|N|130|30|54|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Higashitaniguchi-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni nomaʼlum. Toʻliq sigʻimda taxminan 1 gektar maydonni egallaydi va 11 ming kub metr suv sigʻdira oladi. 1937-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Higashitaniguchi-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2383}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 9623fl8rwduok9c8tbpag2mse2qnyy4 Hinooka Tameike toʻgʻoni 0 1366476 5999831 2026-04-21T06:36:38Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999831 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 141m |dam_height = 23m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1910 |cost = |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|33|32|20|N|130|40|41|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Hinooka Tameike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Toʻgʻon toʻliq sigʻimda taxminan 3 gektar maydonni egallaydi va 200 ming kub metr suv sigʻdira oladi. 1910-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Hinooka Tameike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2368}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 9iqu2tjo5u38xxjoq6mvze5bsu7ksy5 Inis Neziri 0 1366477 5999832 2026-04-21T06:41:07Z Panpanchik 72616 „{{Infobox musical artist | name = Inis Neziri | image = | image_size = | caption = | birth_name = | alias = | tavallud sanasi = {{Birth date and age|2001|1|12|df=y}} | tavallud joyi = [[Tirana]], [[Albaniya]] | death_date = {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} | origin = | genre = | label = | kasbi= {{Flatlist| *qoʻshiqchi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999832 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Inis Neziri | image = | image_size = | caption = | birth_name = | alias = | tavallud sanasi = {{Birth date and age|2001|1|12|df=y}} | tavallud joyi = [[Tirana]], [[Albaniya]] | death_date = {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} | origin = | genre = | label = | kasbi= {{Flatlist| *qoʻshiqchi *qoʻshiq muallifi }} | instruments = Vokal | faoliyat yillari = 2013–hozir | associated_acts = | website = }} '''Inis Neziri''' ({{IPA1|sq|inis nɛziɾi}}; 2001-yil 12-yanvarda tugʻilgan) — albaniyalik qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifi. U Golden Stag Festivali va New Wave kabi koʻplab musiqa tanlovlarida gʻolib boʻlgan. == Faoliyati == Inis Nezirining musiqa faoliyati 2013-yilda, albaniyalik bolalar isteʼdodlar shousi {{Lang|sq|{{Tillararo havola|Kichik daho|sq}}}}ning beshinchi sonida gʻolib boʻlganida boshlangan<ref name="Biografia">{{cite web |title=Inis Neziri |url=https://www.teksteshqip.com/inis-neziri/biografia |access-date=2020-12-16 |website=Tekste Shqip |language=sq}}</ref>. 2017-yil dekabr oyida u „{{Lang|sq|Piedestal|i=no}}“ qoʻshigʻi bilan {{Lang|sq|[[Festivali i Këngës]]|i=no}}ning 56-sonida uchinchi oʻrinni egalladi<ref>{{cite web |last=Avelino |first=Gerry |date=2017-12-23 |title=Albania: Eugent Bushpepa wins Festivali i Këngës 56 with "Mall" |url=https://eurovoix.com/2017/12/23/albania-eugent-bushpepa-wins-festivali-i-kenges/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028150234/https://eurovoix.com/2017/12/23/albania-eugent-bushpepa-wins-festivali-i-kenges/ |archive-date=2020-10-28 |access-date=2020-12-16 |website=Eurovoix}}</ref>; keyingi yili, 17 yoshida, u {{Lang|sq|[[Kënga Magjike]]|i=no}}da Eng yaxshi duet mukofotiga sazovor boʻldi va shu bilan ikkala yirik alban musiqa tanlovida mukofot olgan eng yosh ijodkorlardan biriga aylandi<ref name="Biografia" />. 2018-yil sentabr oyida u Ruminiyaning [[Brashov|Brashov]] shahrida boʻlib oʻtgan Golden Stag Festivalida gʻolib boʻldi<ref>{{cite web |last=Gallagher |first=Robyn |date=2018-09-02 |title=Romania: FiK 56 star Inis Neziri wins grand prize at Golden Stag Festival |url=https://wiwibloggs.com/2018/09/02/romania-inis-neziri-grand-prize-golden-stag-festival/226614/ |access-date=2020-12-23 |website=[[Wiwibloggs]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Sieczka |first=Sean |date=2018-09-12 |title=Inis Neziri wins top prize at the Golden Stag Festival |url=https://escxtra.com/2018/09/12/inis-neziri-wins-top-prize-at-the-golden-stag-festival/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223161136/https://escxtra.com/2018/09/12/inis-neziri-wins-top-prize-at-the-golden-stag-festival/ |archive-date=2020-12-23 |access-date=2020-12-23 |website=ESCXtra}}</ref>. 2019-yil avgust oyida esa Rossiyaning [[Sochi]] shahrida oʻtkazilgan ''New Wave'' tanlovida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. Har ikki tanlov davomida u „{{Lang|sq|Piedestal|i=no}}“ qoʻshigʻi hamda bir necha boshqa qoʻshiqlarni ijro etgan<ref>{{Cite web |last=Gallagher |first=Robyn |date=2019-08-30 |title=Albanian national final star Inis Neziri wins New Wave 2019... one year after winning the Golden Stag |url=https://wiwibloggs.com/2019/08/30/albania-inis-neziri-wins-new-wave-2019/241790/ |access-date=2025-12-21 |website=Wiwibloggs}}</ref>. 2020-yil dekabr oyida Inis Neziri „{{Lang|sq|Pendesë|i=no}}“ qoʻshigʻi bilan {{Lang|sq|Festivali i Këngës|i=no}}ning 59-sonida ishtirok etdi, biroq kuchli uchlikka kira olmadi<ref>{{cite web |last=Smith |first=David |date=28 October 2020 |title=Albania: 26 artists confirmed for Festivali i Këngës 59…including Orgesa Zaimi, Inis Neziri and Era Rusi |url=https://wiwibloggs.com/2020/10/28/artists-songs-for-festivali-i-kenges-59-albanias-eurovision-selection/258278/ |access-date=2020-12-16 |website=Wiwibloggs}}</ref>. 2025-yil dekabr oyida u „{{Lang|sq|Ta kam fal|i=unset}}“ qoʻshigʻi bilan {{Lang|sq|Festivali i Këngës|i=no}}ning 64-sonida ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2025-12-20 |title=Albania: Alis to Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2025/12/20/albania-alis-to-eurovision-2026/ |access-date=2025-12-21 |website=Eurovoix}}</ref>, bu esa avvalgi ishtiroklaridan farqli ravishda yanada joʻshqin ohangga ega boʻlgani bilan ajralib turdi<ref>{{Cite web |last=Błażewicz |first=Maciej |date=2025-12-17 |title=Eurowizja 2026: Albania rozpoczyna Festivali i Këngës. Kim są uczestnicy? • Mołdawia wydłuża listę finalistów z powodu dobrego poziomu utworów! |trans-title=Eurovision 2026: Albania kicks off Festivali i Këngës. Who are the participants? • Moldova extends the finalists list due to the high quality of the songs! |url=https://dziennik-eurowizyjny.pl/2025/12/17/eurowizja-2026-albania-rozpoczyna-festivali-i-kenges-kim-sa-uczestnicy-moldawia-wydluza-liste-finalistow-z-powodu-dobrego-poziomu-utworow/ |access-date=2025-12-21 |website=Dziennik Eurowizyjny |language=pl}}</ref>. 2026-yil fevral oyida u ''San Marino Song Contest 2026'' — Yevrovideniye 2026 qoʻshiq tanlovi uchun {{Esccnty|San Marino|y=2026|t=San-Marino milliy finali}}ning avtomatik final ishtirokchisi sifatida eʼlon qilindi; u tanlovda „In My Head“ qoʻshigʻi bilan qatnashdi<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2026-02-26 |title=San Marino: San Marino Song Contest 2026 Big Artists Revealed |url=https://eurovoix.com/2026/02/26/san-marino-song-contest-2026-big-artists-revealed/ |access-date=2026-02-26 |website=Eurovoix}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-06 |title='San Marino Song Contest': All You Need to Know |url=https://www.eurovision.com/stories/san-marino-song-contest-2026-all-you-need-to-know/ |access-date=2026-03-06 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref>. == Diskografiyasi == === Singllar === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:15em;" | Nomi ! scope="col" rowspan="2" style="width:2em;" | Yil ! scope="col" colspan="1" style="width:2em;" | Eng yuqori<br />chart<br />oʻrinlari ! scope="col" rowspan="2" | Albom |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | ALB<br /><ref>Note: ''„The Top List“ are the charts conducted by [[Top Channel]] since December 2015''. For peak positions in Albania: * For „E theve“:{{cite web |publisher=[[Top Channel]] |title=The Top List—22/09/2019 |url=http://topawards.top-channel.tv/index.php/22-09-2019/ |accessdate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026124402/http://topawards.top-channel.tv/index.php/22-09-2019/ |archivedate=26 October 2020 |language=Albanian |date=22 September 2019}}</ref> |- ! scope="row" | „Piedestal“ | 2017 | — | rowspan="5" {{N/a|Albomsiz singllar}} |- ! scope="row" | „Fli në krahët e mi“<br />{{Small|(Flori Nazifi ishtirokida)}} | 2018 | — |- ! scope="row" | „E theve“ | rowspan="2" | 2019 | 2 |- ! scope="row" | „Ishe ti“ | — |- ! scope="row" | „Pendesë“ | 2020 | — |- | colspan="4" style="font-size:90%" | „—“ bu chartga kirmagan yoki umuman chiqarilmagan singlni bildiradi. |} == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Inis Neziri}} eu64mnv3yekuc2gm4b1g9xeggp73ddz 5999833 5999832 2026-04-21T06:41:39Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Albaniyalik ayol qoʻshiqchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999833 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Inis Neziri | image = | image_size = | caption = | birth_name = | alias = | tavallud sanasi = {{Birth date and age|2001|1|12|df=y}} | tavallud joyi = [[Tirana]], [[Albaniya]] | death_date = {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} | origin = | genre = | label = | kasbi= {{Flatlist| *qoʻshiqchi *qoʻshiq muallifi }} | instruments = Vokal | faoliyat yillari = 2013–hozir | associated_acts = | website = }} '''Inis Neziri''' ({{IPA1|sq|inis nɛziɾi}}; 2001-yil 12-yanvarda tugʻilgan) — albaniyalik qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifi. U Golden Stag Festivali va New Wave kabi koʻplab musiqa tanlovlarida gʻolib boʻlgan. == Faoliyati == Inis Nezirining musiqa faoliyati 2013-yilda, albaniyalik bolalar isteʼdodlar shousi {{Lang|sq|{{Tillararo havola|Kichik daho|sq}}}}ning beshinchi sonida gʻolib boʻlganida boshlangan<ref name="Biografia">{{cite web |title=Inis Neziri |url=https://www.teksteshqip.com/inis-neziri/biografia |access-date=2020-12-16 |website=Tekste Shqip |language=sq}}</ref>. 2017-yil dekabr oyida u „{{Lang|sq|Piedestal|i=no}}“ qoʻshigʻi bilan {{Lang|sq|[[Festivali i Këngës]]|i=no}}ning 56-sonida uchinchi oʻrinni egalladi<ref>{{cite web |last=Avelino |first=Gerry |date=2017-12-23 |title=Albania: Eugent Bushpepa wins Festivali i Këngës 56 with "Mall" |url=https://eurovoix.com/2017/12/23/albania-eugent-bushpepa-wins-festivali-i-kenges/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028150234/https://eurovoix.com/2017/12/23/albania-eugent-bushpepa-wins-festivali-i-kenges/ |archive-date=2020-10-28 |access-date=2020-12-16 |website=Eurovoix}}</ref>; keyingi yili, 17 yoshida, u {{Lang|sq|[[Kënga Magjike]]|i=no}}da Eng yaxshi duet mukofotiga sazovor boʻldi va shu bilan ikkala yirik alban musiqa tanlovida mukofot olgan eng yosh ijodkorlardan biriga aylandi<ref name="Biografia" />. 2018-yil sentabr oyida u Ruminiyaning [[Brashov|Brashov]] shahrida boʻlib oʻtgan Golden Stag Festivalida gʻolib boʻldi<ref>{{cite web |last=Gallagher |first=Robyn |date=2018-09-02 |title=Romania: FiK 56 star Inis Neziri wins grand prize at Golden Stag Festival |url=https://wiwibloggs.com/2018/09/02/romania-inis-neziri-grand-prize-golden-stag-festival/226614/ |access-date=2020-12-23 |website=[[Wiwibloggs]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Sieczka |first=Sean |date=2018-09-12 |title=Inis Neziri wins top prize at the Golden Stag Festival |url=https://escxtra.com/2018/09/12/inis-neziri-wins-top-prize-at-the-golden-stag-festival/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223161136/https://escxtra.com/2018/09/12/inis-neziri-wins-top-prize-at-the-golden-stag-festival/ |archive-date=2020-12-23 |access-date=2020-12-23 |website=ESCXtra}}</ref>. 2019-yil avgust oyida esa Rossiyaning [[Sochi]] shahrida oʻtkazilgan ''New Wave'' tanlovida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. Har ikki tanlov davomida u „{{Lang|sq|Piedestal|i=no}}“ qoʻshigʻi hamda bir necha boshqa qoʻshiqlarni ijro etgan<ref>{{Cite web |last=Gallagher |first=Robyn |date=2019-08-30 |title=Albanian national final star Inis Neziri wins New Wave 2019... one year after winning the Golden Stag |url=https://wiwibloggs.com/2019/08/30/albania-inis-neziri-wins-new-wave-2019/241790/ |access-date=2025-12-21 |website=Wiwibloggs}}</ref>. 2020-yil dekabr oyida Inis Neziri „{{Lang|sq|Pendesë|i=no}}“ qoʻshigʻi bilan {{Lang|sq|Festivali i Këngës|i=no}}ning 59-sonida ishtirok etdi, biroq kuchli uchlikka kira olmadi<ref>{{cite web |last=Smith |first=David |date=28 October 2020 |title=Albania: 26 artists confirmed for Festivali i Këngës 59…including Orgesa Zaimi, Inis Neziri and Era Rusi |url=https://wiwibloggs.com/2020/10/28/artists-songs-for-festivali-i-kenges-59-albanias-eurovision-selection/258278/ |access-date=2020-12-16 |website=Wiwibloggs}}</ref>. 2025-yil dekabr oyida u „{{Lang|sq|Ta kam fal|i=unset}}“ qoʻshigʻi bilan {{Lang|sq|Festivali i Këngës|i=no}}ning 64-sonida ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2025-12-20 |title=Albania: Alis to Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2025/12/20/albania-alis-to-eurovision-2026/ |access-date=2025-12-21 |website=Eurovoix}}</ref>, bu esa avvalgi ishtiroklaridan farqli ravishda yanada joʻshqin ohangga ega boʻlgani bilan ajralib turdi<ref>{{Cite web |last=Błażewicz |first=Maciej |date=2025-12-17 |title=Eurowizja 2026: Albania rozpoczyna Festivali i Këngës. Kim są uczestnicy? • Mołdawia wydłuża listę finalistów z powodu dobrego poziomu utworów! |trans-title=Eurovision 2026: Albania kicks off Festivali i Këngës. Who are the participants? • Moldova extends the finalists list due to the high quality of the songs! |url=https://dziennik-eurowizyjny.pl/2025/12/17/eurowizja-2026-albania-rozpoczyna-festivali-i-kenges-kim-sa-uczestnicy-moldawia-wydluza-liste-finalistow-z-powodu-dobrego-poziomu-utworow/ |access-date=2025-12-21 |website=Dziennik Eurowizyjny |language=pl}}</ref>. 2026-yil fevral oyida u ''San Marino Song Contest 2026'' — Yevrovideniye 2026 qoʻshiq tanlovi uchun {{Esccnty|San Marino|y=2026|t=San-Marino milliy finali}}ning avtomatik final ishtirokchisi sifatida eʼlon qilindi; u tanlovda „In My Head“ qoʻshigʻi bilan qatnashdi<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2026-02-26 |title=San Marino: San Marino Song Contest 2026 Big Artists Revealed |url=https://eurovoix.com/2026/02/26/san-marino-song-contest-2026-big-artists-revealed/ |access-date=2026-02-26 |website=Eurovoix}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-06 |title='San Marino Song Contest': All You Need to Know |url=https://www.eurovision.com/stories/san-marino-song-contest-2026-all-you-need-to-know/ |access-date=2026-03-06 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref>. == Diskografiyasi == === Singllar === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:15em;" | Nomi ! scope="col" rowspan="2" style="width:2em;" | Yil ! scope="col" colspan="1" style="width:2em;" | Eng yuqori<br />chart<br />oʻrinlari ! scope="col" rowspan="2" | Albom |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | ALB<br /><ref>Note: ''„The Top List“ are the charts conducted by [[Top Channel]] since December 2015''. For peak positions in Albania: * For „E theve“:{{cite web |publisher=[[Top Channel]] |title=The Top List—22/09/2019 |url=http://topawards.top-channel.tv/index.php/22-09-2019/ |accessdate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026124402/http://topawards.top-channel.tv/index.php/22-09-2019/ |archivedate=26 October 2020 |language=Albanian |date=22 September 2019}}</ref> |- ! scope="row" | „Piedestal“ | 2017 | — | rowspan="5" {{N/a|Albomsiz singllar}} |- ! scope="row" | „Fli në krahët e mi“<br />{{Small|(Flori Nazifi ishtirokida)}} | 2018 | — |- ! scope="row" | „E theve“ | rowspan="2" | 2019 | 2 |- ! scope="row" | „Ishe ti“ | — |- ! scope="row" | „Pendesë“ | 2020 | — |- | colspan="4" style="font-size:90%" | „—“ bu chartga kirmagan yoki umuman chiqarilmagan singlni bildiradi. |} == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Inis Neziri}} [[Turkum:Albaniyalik ayol qoʻshiqchilar]] 167gpfi59gqeohf9g2qp1qxr6ozemaq Munozara:Inis Neziri 1 1366478 5999834 2026-04-21T06:43:06Z Panpanchik 72616 „{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= musiqa|mamlakat=Albaniya|mamlakat2=|mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999834 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= musiqa|mamlakat=Albaniya|mamlakat2=|mamlakat3= }} ignp9dsq8xb2r0jb3bu809a7d55u5g1 Hirokawa Bosai toʻgʻoni 0 1366479 5999835 2026-04-21T06:43:32Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999835 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 132.1m |dam_height = 30.4m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1972 |cost = |res_catchment = 9.4 sq. km |res_surface = 12 gektar | coordinates = {{coord|33|14|31|N|130|37|01|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Hirokawa Bosai toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 9,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Hirokawa Bosai Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2421}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] kjo1zzn2tu250vg09sbvu4ai5mwhjpq Hisasue toʻgʻoni 0 1366480 5999838 2026-04-21T06:45:15Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999838 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 170m |dam_height = 23m |dam_width_base = |construction_began = 1977 |opening = 1980 |cost = |res_catchment = 21.8 sq. km |res_surface = 15 gektar | coordinates = {{coord|33|46|00|N|130|31|13|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Hisasue toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 21,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Hisasue Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2448}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] ck091m54s6vx7vdenbtx09zmubtz4ym Foydalanuvchi munozarasi:Shohruzaktamov 3 1366481 5999839 2026-04-21T06:46:06Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Vikipediyaga xush kelibsiz! 5999839 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 06:46, 2026-yil 21-aprel (UTC) solqtyh6xiz3i5halpv744nmwik7b6s Foydalanuvchi munozarasi:Muallif LD 3 1366482 5999840 2026-04-21T06:46:26Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Vikipediyaga xush kelibsiz! 5999840 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 06:46, 2026-yil 21-aprel (UTC) solqtyh6xiz3i5halpv744nmwik7b6s Foydalanuvchi munozarasi:Alimardon757 3 1366483 5999841 2026-04-21T06:46:49Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Vikipediyaga xush kelibsiz! 5999841 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 06:46, 2026-yil 21-aprel (UTC) solqtyh6xiz3i5halpv744nmwik7b6s Oriola Marashi 0 1366484 5999842 2026-04-21T06:47:15Z Panpanchik 72616 „{{Infobox model | name = | image = | image_size = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1996|03|18}} | birth_place = [[Tirana]], Albania | other_names = Fatalna | alma_mater = Academy of Music, Tirana | occupation = {{hlist|influencer|model|vocalist}} | years_active...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999842 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = | image = | image_size = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1996|03|18}} | birth_place = [[Tirana]], Albania | other_names = Fatalna | alma_mater = Academy of Music, Tirana | occupation = {{hlist|influencer|model|vocalist}} | years_active = | known_for = | television = | spouse = <!-- {{marriage|name|start|end}} --> | partner = <!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' --> | children = | parents = | relatives = | height = 5ft 11in | hair_color = Brown | eye_color = Brown | agency = | module = | website = | signature = }} '''Oriola Marashi''' (1996-yil 18-martda tugʻilgan) — albaniyalik model va vokalist<ref>{{Cite web|last=|first=|date=February 10, 2018|title=Regional media: The beautiful Albanian, Oriola Marashi|url=https://telegrafi.com/mediat-e-rajonit-shqiptarja-e-bukur-oriola-marashi|website=[[Telegrafi]]|language=sq}}</ref>. == Faoliyati == Marashi yoshligida mashhurlikka erishgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=June 27, 2021|title=Oriola Marashi|url=https://www.bellazon.com/main/topic/91749-oriola-marashi/|website=Bella Zon|language=sq}}</ref>. U Telegrafi tomonidan „Albaniyaning eng jozibali ayollaridan biri“ deb taʼriflangan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Oriola Marashi with images that inspire fantasy|url=https://telegrafi.com/oriola-marashi-imazhe-qe-nxitin-fantazine/amp/|website=[[Telegrafi]]|language=sq}}</ref>. Marashi amerikalik kiyim brendi [[Guess]] uchun model sifatida ishlagan<ref name="guess">{{Cite web |last= |first= |date=September 3, 2021 |title="I wasn't good psychologically", Oriola Marashi tells how she was chosen as a model by "Guess" |url=https://abcnews.al/nuk-isha-mire-psikologjikisht-oriola-marashi-tregon-si-u-perzgjodh-per-modele-nga-guess/ |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] Albania |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 16, 2022 |title=Appears on billboards in Venice, Oriola Marashi: Hard work pays off, I can't describe the feeling I have |url=https://telegrafi.com/shfaqet-neper-billborde-ne-venecia-oriola-marashi-puna-e-veshtire-shperblehet-nuk-mund-te-pershkruaj-ndjenjen-qe-kam/ |website=[[Telegrafi]] |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 16, 2022 |title="Hard work pays off", Oriola Marashi poses from Venice with her photos on billboards |url=https://www.voxnews.al/english/lifestyle/puna-e-veshtire-shperblehet-oriola-marashi-pozon-nga-venecia-me-fotot--i17048 |website=[[Vox (website)|Vox]] Albania |language=sq}}</ref> va amerikalik dizayner [[Paul Marciano]] bilan yaqindan hamkorlik qilgan. Shuningdek, u [[Givenchy]], [[Dolce & Gabbana]] bilan ishlagan va bir necha yillar avval [[Vogue (jurnal)|Vogue]] jurnali muqovasi uchun model boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=December 19, 2016|title=Well-known Albanian photographer makes Dolce & Gabbana speak Albanian!|url=https://www.anabelmagazine.com/news/17515/fotografi-i-njohur-shqiptar-ben-dolce-gabbana-n-te-flase-shqip|website=Anabel Magazine|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=July 31, 2019|title=Oriola is an Albanian bombshell|url=https://rotocms.com/showbiz/ljepotice/506175/oriola-je-albanska-bomba|website=Rotocms|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=March 27, 2020|title=Oriola Marashi poses for Vogue|url=https://www.botasot.info/mediale-vip-showbiz/1261911/oriola-marashi-pozon-per-vogue|website=Botasot|language=sq}}</ref>. Oriola Marashi [[Jonas Blue]ning „Mama“ qoʻshigʻi klipida klip qahramoni sifatida paydo boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=May 25, 2017|title=British DJ picks Albanian Riviera, supermodel for new summer hit|url=https://www.tiranatimes.com/?p=132543|website=Tirana Times|language=en}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Oriola Marashi Tirana shahridan. Uning model boʻlib ishlaydigan singlisi ham bor<ref>{{Cite web|last=|first=|date=November 22, 2022|title=Oriola Marashi introduces her sister for the first time, they pose together|url=https://shqip.com/oriola-marashi-prezanton-motren-per-here-te-pare-pozojne-se-bashku/|website=Shqip|language=sq}}</ref>. Oriola Marashi albaniyalik [[futbolchi]] [[Eros Grezda]] va Big Brother Albania gʻolibi Anaid Kaloti bilan munosabatlarda boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=May 9, 2021|title=Wedding plans end / What is happening with Oriola Marashi and Eros Grezda|url=https://sot.news/gossip/marrin-fund-planet-per-dasem-fare-po-ndodh-me-oriola-marashin-dhe-eros-gr-i440359|website=Sot|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=November 18, 2019|title=Once connected, WB Anaidi shows why she no longer speaks with Oriola Marashi|url=https://www.classlifestyle.com/news/39651/dikur-te-lidhur-anaidi-i-bb-tregon-pse-nuk-flet-me-me-oriola-marashin/eng/|website=Class Lifestyle|language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Marashi, Oriola}} nrt376c1j8twi47ei8gviim2wc1pnyy 5999844 5999842 2026-04-21T06:48:25Z Panpanchik 72616 5999844 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Oriola Marashi | image = | image_size = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1996|03|18}} | birth_place = [[Tirana]], Albaniya | other_names = Fatalna | alma_mater = Musiqa akademiyasi, Tirana | occupation = {{hlist|influenser|model|vokalist}} | years_active = | known_for = | television = | spouse = <!-- {{marriage|name|start|end}} --> | partner = <!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' --> | children = | parents = | relatives = | height = 5ft 11in | hair_color = Brown | eye_color = Brown | agency = | module = | website = | signature = }} '''Oriola Marashi''' (1996-yil 18-martda tugʻilgan) — albaniyalik model va vokalist<ref>{{Cite web|last=|first=|date=February 10, 2018|title=Regional media: The beautiful Albanian, Oriola Marashi|url=https://telegrafi.com/mediat-e-rajonit-shqiptarja-e-bukur-oriola-marashi|website=[[Telegrafi]]|language=sq}}</ref>. == Faoliyati == Marashi yoshligida mashhurlikka erishgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=June 27, 2021|title=Oriola Marashi|url=https://www.bellazon.com/main/topic/91749-oriola-marashi/|website=Bella Zon|language=sq}}</ref>. U Telegrafi tomonidan „Albaniyaning eng jozibali ayollaridan biri“ deb taʼriflangan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Oriola Marashi with images that inspire fantasy|url=https://telegrafi.com/oriola-marashi-imazhe-qe-nxitin-fantazine/amp/|website=[[Telegrafi]]|language=sq}}</ref>. Marashi amerikalik kiyim brendi [[Guess]] uchun model sifatida ishlagan<ref name="guess">{{Cite web |last= |first= |date=September 3, 2021 |title="I wasn't good psychologically", Oriola Marashi tells how she was chosen as a model by "Guess" |url=https://abcnews.al/nuk-isha-mire-psikologjikisht-oriola-marashi-tregon-si-u-perzgjodh-per-modele-nga-guess/ |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] Albania |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 16, 2022 |title=Appears on billboards in Venice, Oriola Marashi: Hard work pays off, I can't describe the feeling I have |url=https://telegrafi.com/shfaqet-neper-billborde-ne-venecia-oriola-marashi-puna-e-veshtire-shperblehet-nuk-mund-te-pershkruaj-ndjenjen-qe-kam/ |website=[[Telegrafi]] |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 16, 2022 |title="Hard work pays off", Oriola Marashi poses from Venice with her photos on billboards |url=https://www.voxnews.al/english/lifestyle/puna-e-veshtire-shperblehet-oriola-marashi-pozon-nga-venecia-me-fotot--i17048 |website=[[Vox (website)|Vox]] Albania |language=sq}}</ref> va amerikalik dizayner [[Paul Marciano]] bilan yaqindan hamkorlik qilgan. Shuningdek, u [[Givenchy]], [[Dolce & Gabbana]] bilan ishlagan va bir necha yillar avval [[Vogue (jurnal)|Vogue]] jurnali muqovasi uchun model boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=December 19, 2016|title=Well-known Albanian photographer makes Dolce & Gabbana speak Albanian!|url=https://www.anabelmagazine.com/news/17515/fotografi-i-njohur-shqiptar-ben-dolce-gabbana-n-te-flase-shqip|website=Anabel Magazine|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=July 31, 2019|title=Oriola is an Albanian bombshell|url=https://rotocms.com/showbiz/ljepotice/506175/oriola-je-albanska-bomba|website=Rotocms|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=March 27, 2020|title=Oriola Marashi poses for Vogue|url=https://www.botasot.info/mediale-vip-showbiz/1261911/oriola-marashi-pozon-per-vogue|website=Botasot|language=sq}}</ref>. Oriola Marashi [[Jonas Blue]ning „Mama“ qoʻshigʻi klipida klip qahramoni sifatida paydo boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=May 25, 2017|title=British DJ picks Albanian Riviera, supermodel for new summer hit|url=https://www.tiranatimes.com/?p=132543|website=Tirana Times|language=en}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Oriola Marashi Tirana shahridan. Uning model boʻlib ishlaydigan singlisi ham bor<ref>{{Cite web|last=|first=|date=November 22, 2022|title=Oriola Marashi introduces her sister for the first time, they pose together|url=https://shqip.com/oriola-marashi-prezanton-motren-per-here-te-pare-pozojne-se-bashku/|website=Shqip|language=sq}}</ref>. Oriola Marashi albaniyalik [[futbolchi]] [[Eros Grezda]] va Big Brother Albania gʻolibi Anaid Kaloti bilan munosabatlarda boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=May 9, 2021|title=Wedding plans end / What is happening with Oriola Marashi and Eros Grezda|url=https://sot.news/gossip/marrin-fund-planet-per-dasem-fare-po-ndodh-me-oriola-marashin-dhe-eros-gr-i440359|website=Sot|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=November 18, 2019|title=Once connected, WB Anaidi shows why she no longer speaks with Oriola Marashi|url=https://www.classlifestyle.com/news/39651/dikur-te-lidhur-anaidi-i-bb-tregon-pse-nuk-flet-me-me-oriola-marashin/eng/|website=Class Lifestyle|language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Marashi, Oriola}} ktoabwcpn2wrvm5vm9da6tc22thr9wf 5999845 5999844 2026-04-21T06:48:37Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Albaniyalik modellar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999845 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Oriola Marashi | image = | image_size = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1996|03|18}} | birth_place = [[Tirana]], Albaniya | other_names = Fatalna | alma_mater = Musiqa akademiyasi, Tirana | occupation = {{hlist|influenser|model|vokalist}} | years_active = | known_for = | television = | spouse = <!-- {{marriage|name|start|end}} --> | partner = <!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' --> | children = | parents = | relatives = | height = 5ft 11in | hair_color = Brown | eye_color = Brown | agency = | module = | website = | signature = }} '''Oriola Marashi''' (1996-yil 18-martda tugʻilgan) — albaniyalik model va vokalist<ref>{{Cite web|last=|first=|date=February 10, 2018|title=Regional media: The beautiful Albanian, Oriola Marashi|url=https://telegrafi.com/mediat-e-rajonit-shqiptarja-e-bukur-oriola-marashi|website=[[Telegrafi]]|language=sq}}</ref>. == Faoliyati == Marashi yoshligida mashhurlikka erishgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=June 27, 2021|title=Oriola Marashi|url=https://www.bellazon.com/main/topic/91749-oriola-marashi/|website=Bella Zon|language=sq}}</ref>. U Telegrafi tomonidan „Albaniyaning eng jozibali ayollaridan biri“ deb taʼriflangan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Oriola Marashi with images that inspire fantasy|url=https://telegrafi.com/oriola-marashi-imazhe-qe-nxitin-fantazine/amp/|website=[[Telegrafi]]|language=sq}}</ref>. Marashi amerikalik kiyim brendi [[Guess]] uchun model sifatida ishlagan<ref name="guess">{{Cite web |last= |first= |date=September 3, 2021 |title="I wasn't good psychologically", Oriola Marashi tells how she was chosen as a model by "Guess" |url=https://abcnews.al/nuk-isha-mire-psikologjikisht-oriola-marashi-tregon-si-u-perzgjodh-per-modele-nga-guess/ |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] Albania |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 16, 2022 |title=Appears on billboards in Venice, Oriola Marashi: Hard work pays off, I can't describe the feeling I have |url=https://telegrafi.com/shfaqet-neper-billborde-ne-venecia-oriola-marashi-puna-e-veshtire-shperblehet-nuk-mund-te-pershkruaj-ndjenjen-qe-kam/ |website=[[Telegrafi]] |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 16, 2022 |title="Hard work pays off", Oriola Marashi poses from Venice with her photos on billboards |url=https://www.voxnews.al/english/lifestyle/puna-e-veshtire-shperblehet-oriola-marashi-pozon-nga-venecia-me-fotot--i17048 |website=[[Vox (website)|Vox]] Albania |language=sq}}</ref> va amerikalik dizayner [[Paul Marciano]] bilan yaqindan hamkorlik qilgan. Shuningdek, u [[Givenchy]], [[Dolce & Gabbana]] bilan ishlagan va bir necha yillar avval [[Vogue (jurnal)|Vogue]] jurnali muqovasi uchun model boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=December 19, 2016|title=Well-known Albanian photographer makes Dolce & Gabbana speak Albanian!|url=https://www.anabelmagazine.com/news/17515/fotografi-i-njohur-shqiptar-ben-dolce-gabbana-n-te-flase-shqip|website=Anabel Magazine|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=July 31, 2019|title=Oriola is an Albanian bombshell|url=https://rotocms.com/showbiz/ljepotice/506175/oriola-je-albanska-bomba|website=Rotocms|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=March 27, 2020|title=Oriola Marashi poses for Vogue|url=https://www.botasot.info/mediale-vip-showbiz/1261911/oriola-marashi-pozon-per-vogue|website=Botasot|language=sq}}</ref>. Oriola Marashi [[Jonas Blue]ning „Mama“ qoʻshigʻi klipida klip qahramoni sifatida paydo boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=May 25, 2017|title=British DJ picks Albanian Riviera, supermodel for new summer hit|url=https://www.tiranatimes.com/?p=132543|website=Tirana Times|language=en}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Oriola Marashi Tirana shahridan. Uning model boʻlib ishlaydigan singlisi ham bor<ref>{{Cite web|last=|first=|date=November 22, 2022|title=Oriola Marashi introduces her sister for the first time, they pose together|url=https://shqip.com/oriola-marashi-prezanton-motren-per-here-te-pare-pozojne-se-bashku/|website=Shqip|language=sq}}</ref>. Oriola Marashi albaniyalik [[futbolchi]] [[Eros Grezda]] va Big Brother Albania gʻolibi Anaid Kaloti bilan munosabatlarda boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=May 9, 2021|title=Wedding plans end / What is happening with Oriola Marashi and Eros Grezda|url=https://sot.news/gossip/marrin-fund-planet-per-dasem-fare-po-ndodh-me-oriola-marashin-dhe-eros-gr-i440359|website=Sot|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=November 18, 2019|title=Once connected, WB Anaidi shows why she no longer speaks with Oriola Marashi|url=https://www.classlifestyle.com/news/39651/dikur-te-lidhur-anaidi-i-bb-tregon-pse-nuk-flet-me-me-oriola-marashin/eng/|website=Class Lifestyle|language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Marashi, Oriola}} [[Turkum:Albaniyalik modellar]] m1hy43q8o5q49a0okef8w0a42t7jq8b 5999846 5999845 2026-04-21T06:48:46Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999846 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Oriola Marashi | image = | image_size = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1996|03|18}} | birth_place = [[Tirana]], Albaniya | other_names = Fatalna | alma_mater = Musiqa akademiyasi, Tirana | occupation = {{hlist|influenser|model|vokalist}} | years_active = | known_for = | television = | spouse = <!-- {{marriage|name|start|end}} --> | partner = <!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' --> | children = | parents = | relatives = | height = 5ft 11in | hair_color = Brown | eye_color = Brown | agency = | module = | website = | signature = }} '''Oriola Marashi''' (1996-yil 18-martda tugʻilgan) — albaniyalik model va vokalist<ref>{{Cite web|last=|first=|date=February 10, 2018|title=Regional media: The beautiful Albanian, Oriola Marashi|url=https://telegrafi.com/mediat-e-rajonit-shqiptarja-e-bukur-oriola-marashi|website=[[Telegrafi]]|language=sq}}</ref>. == Faoliyati == Marashi yoshligida mashhurlikka erishgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=June 27, 2021|title=Oriola Marashi|url=https://www.bellazon.com/main/topic/91749-oriola-marashi/|website=Bella Zon|language=sq}}</ref>. U Telegrafi tomonidan „Albaniyaning eng jozibali ayollaridan biri“ deb taʼriflangan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Oriola Marashi with images that inspire fantasy|url=https://telegrafi.com/oriola-marashi-imazhe-qe-nxitin-fantazine/amp/|website=[[Telegrafi]]|language=sq}}</ref>. Marashi amerikalik kiyim brendi [[Guess]] uchun model sifatida ishlagan<ref name="guess">{{Cite web |last= |first= |date=September 3, 2021 |title="I wasn't good psychologically", Oriola Marashi tells how she was chosen as a model by "Guess" |url=https://abcnews.al/nuk-isha-mire-psikologjikisht-oriola-marashi-tregon-si-u-perzgjodh-per-modele-nga-guess/ |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] Albania |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 16, 2022 |title=Appears on billboards in Venice, Oriola Marashi: Hard work pays off, I can't describe the feeling I have |url=https://telegrafi.com/shfaqet-neper-billborde-ne-venecia-oriola-marashi-puna-e-veshtire-shperblehet-nuk-mund-te-pershkruaj-ndjenjen-qe-kam/ |website=[[Telegrafi]] |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 16, 2022 |title="Hard work pays off", Oriola Marashi poses from Venice with her photos on billboards |url=https://www.voxnews.al/english/lifestyle/puna-e-veshtire-shperblehet-oriola-marashi-pozon-nga-venecia-me-fotot--i17048 |website=[[Vox (website)|Vox]] Albania |language=sq}}</ref> va amerikalik dizayner [[Paul Marciano]] bilan yaqindan hamkorlik qilgan. Shuningdek, u [[Givenchy]], [[Dolce & Gabbana]] bilan ishlagan va bir necha yillar avval [[Vogue (jurnal)|Vogue]] jurnali muqovasi uchun model boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=December 19, 2016|title=Well-known Albanian photographer makes Dolce & Gabbana speak Albanian!|url=https://www.anabelmagazine.com/news/17515/fotografi-i-njohur-shqiptar-ben-dolce-gabbana-n-te-flase-shqip|website=Anabel Magazine|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=July 31, 2019|title=Oriola is an Albanian bombshell|url=https://rotocms.com/showbiz/ljepotice/506175/oriola-je-albanska-bomba|website=Rotocms|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=March 27, 2020|title=Oriola Marashi poses for Vogue|url=https://www.botasot.info/mediale-vip-showbiz/1261911/oriola-marashi-pozon-per-vogue|website=Botasot|language=sq}}</ref>. Oriola Marashi [[Jonas Blue]ning „Mama“ qoʻshigʻi klipida klip qahramoni sifatida paydo boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=May 25, 2017|title=British DJ picks Albanian Riviera, supermodel for new summer hit|url=https://www.tiranatimes.com/?p=132543|website=Tirana Times|language=en}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Oriola Marashi Tirana shahridan. Uning model boʻlib ishlaydigan singlisi ham bor<ref>{{Cite web|last=|first=|date=November 22, 2022|title=Oriola Marashi introduces her sister for the first time, they pose together|url=https://shqip.com/oriola-marashi-prezanton-motren-per-here-te-pare-pozojne-se-bashku/|website=Shqip|language=sq}}</ref>. Oriola Marashi albaniyalik [[futbolchi]] [[Eros Grezda]] va Big Brother Albania gʻolibi Anaid Kaloti bilan munosabatlarda boʻlgan<ref>{{Cite web|last=|first=|date=May 9, 2021|title=Wedding plans end / What is happening with Oriola Marashi and Eros Grezda|url=https://sot.news/gossip/marrin-fund-planet-per-dasem-fare-po-ndodh-me-oriola-marashin-dhe-eros-gr-i440359|website=Sot|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=November 18, 2019|title=Once connected, WB Anaidi shows why she no longer speaks with Oriola Marashi|url=https://www.classlifestyle.com/news/39651/dikur-te-lidhur-anaidi-i-bb-tregon-pse-nuk-flet-me-me-oriola-marashin/eng/|website=Class Lifestyle|language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Marashi, Oriola}} [[Turkum:Albaniyalik modellar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] f4pwuv8kvjtu9zgji8qdko8p19jz6ah Chimarra abacensis 0 1366485 5999843 2026-04-21T06:47:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999843 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra abacensis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra abacensis''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi<ref>{{Cite web |title=Mindat.org |url=https://www.mindat.org/taxon-8472863.html |access-date=2022-06-01 |website=www.mindat.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=taxonomy |title=Taxonomy browser (Chimarra abacensis) |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&id=1527027&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock |access-date=2022-06-01 |website=www.ncbi.nlm.nih.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q112194605}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} hq1waa61suunjvfqh2llp51792fp5b1 Chimarra aberrans 0 1366486 5999847 2026-04-21T06:49:04Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999847 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra aberrans | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra aberrans''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur Janubi-sharqiy Osiyoda uchraydi<ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra aberrans |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601865#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mindat.org |url=https://www.mindat.org/taxon-1430873.html |access-date=2022-06-01 |website=www.mindat.org}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2215750}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} jxsh708ilm3mao51v5woju6p1tgu0hx Munozara:Oriola Marashi 1 1366487 5999848 2026-04-21T06:49:12Z Panpanchik 72616 „{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= musiqa|mamlakat=Albaniya|mamlakat2=|mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999848 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= musiqa|mamlakat=Albaniya|mamlakat2=|mamlakat3= }} ignp9dsq8xb2r0jb3bu809a7d55u5g1 Chimarra abyssinica 0 1366488 5999849 2026-04-21T06:49:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999849 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra abyssinica | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra abyssinica''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi<ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra (Chimarra) |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=598745#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref><ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra abyssinica: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_abyssinica/classification/ |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q4628080}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} rj9a5a385srqk8a82w8ceguudr5xvpe Shahzoda Ahmad Nihod 0 1366489 5999851 2026-04-21T06:50:58Z Oblakulova 111326 „{{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Ahmad Nihod | tasvir = Sehzade Ahmed Nihad.webp | izoh = Ahmad Nihod 1900-yillarning boshlarida | succession = Osmanoğlu oilasi boshligʻi | reign = 1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun | reign-type = Muddat | predecessor = [[Abdulmajid II]] | successor = [[Shahzoda Usmon Fuad]] | birth_date = 1883-yil 5-iyul<ref name=DSB>{{cite book |author=Brookes, Douglas Scott|year...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999851 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Ahmad Nihod | tasvir = Sehzade Ahmed Nihad.webp | izoh = Ahmad Nihod 1900-yillarning boshlarida | succession = Osmanoğlu oilasi boshligʻi | reign = 1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun | reign-type = Muddat | predecessor = [[Abdulmajid II]] | successor = [[Shahzoda Usmon Fuad]] | birth_date = 1883-yil 5-iyul<ref name=DSB>{{cite book |author=Brookes, Douglas Scott|year=2008|publisher=University of Texas Press |edition=1 |title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem |page=286}}</ref> | tugʻilgan_joyi = [[Çırağan saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1954|6|4|1883|7|5|df=y}}<ref name=DSB/> | vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]] | dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]] | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | father = [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | mother = Naziknaz xonim | spouse = {{Plainlist| *{{Nikoh|Safiru xonim|1902|}} * {{Nikoh|Nezihe xonim<br>||1916|end=divorced}} * {{Nikoh|Nevrestan xonim|1915|}}}} | issue = [[Shahzoda Ali Vosib]] | module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi | embed = yes | allegiance = {{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}} | branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}} | rank = | serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari) | servicenumber = }} }} '''Shahzoda Ahmad Nihod afandi'''<ref name=adg>{{cite book |year=2000 |publisher=Almanach de Gotha |edition=184th |title=[[Almanach de Gotha]] |pages=365, 912–915 }}</ref><ref name=BP>{{cite book |year=1980 |publisher=Burke's Peerage |edition=2 |title=Burke's Royal Families of the World |page=247 }}</ref> ({{Lang-ota|احمد نهاد}}, 1883-yil 5-iyulda tugʼilgan — 1954-yil 4-iyunda vafot etgan), shuningdek, '''Ahmad Nihod Osmanoğlu''', [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]]ning oʻgʻli va sulton [[Murod V]]ning nabirasi. 1944-yildan 1954-yilgacha [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar uyi]]ning 38-boshligʻi == Yoshligi == Ahmed Nihad 1883-yil 5-iyulda [[Çırağan saroyi|Chirogʻon saroyi]]da tugʻilgan. Otasi Sulton [[Murod V]] va [[Reftarıdil Kadın|Reftoridil Kadın]]ning oʻgʻli [[Şehzade Mehmed Salohiddin]], onasi esa Naziknaz Hanım edi{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. Uning oʻzidan ikki yosh katta singlisi [[Behiye Sulton]] va oʻzidan toʻrt yosh kichik singlisi Behice Sulton boʻlgan, biroq u oʻlik tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=279}}. U butun bolaligi va ilk yoshlik davrini Chirogʻon saroyida qamovda oʻtkazgan. Saroy 1876-yilda taxtdan agʻdarilgan bobosi Sulton Murod uchun majburiy qarorgoh boʻlib xizmat qilgan, uning oʻrniga esa ukasi Sulton [[Abdulhamid II|Abdul Hamid II]] taxtga chiqqan. Sobiq sultonga qoʻyilgan cheklovlar uning butun oilasiga ham tatbiq etilgan va 1904-yilda vafotigacha bekor qilinmagan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}. 1891-yilda u Sulton Abdul Hamidning oʻgʻillari [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir|Şehzade Mehmed Abdülkadir]], [[Şehzade Ahmed Nuri]] va [[Şehzade Mehmed Burhaneddin]] bilan birga sunnat qilingan<ref name="Osmanoğlu">{{cite book | last=Osmanoğlu | first=A. | title=Babam Sultan Abdülhamid: hatıralarım | publisher=Selçuk Yayınları | year=1984 | page=73}}</ref><ref>{{cite journal | last=Sunay | first=Serap | title="SÛR-I HÜMAYUN" DEFTERİNE GÖRE 19. YÜZYIL SARAY DÜĞÜNLERİNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME | journal=Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | volume=20 | issue=38 | date=2017-12-01 | doi=10.31795/baunsobed.645121 | pages=327–342 | url=https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50161/645121 | access-date=2022-02-05| doi-access=free }}</ref>. Bobosi vafotidan soʻng Ahmed Nihad Chirogʻon saroyidagi majburiy qamovni tark etib, Feneryolu’dagi otasining villasında yashagan<ref name="vasib">{{cite book|first1=Ali|last1=Vâsıb|first2=Osman Selaheddin|last2=Osmanoğlu|title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim|publisher=YKY|year=2004|pages=33, 44, 373, 421|isbn=978-9-750-80878-4}}</ref>. Keyin u Chirogʻon saroyi tepasida Qilich Ali qiyaligi bilan Serencebey qiyaligi kesishgan joyda joylashgan oʻz saroyiga koʻchib oʻtgan. Shuningdek, u [[Tevfik Fikret]]dan rasm va tarix boʻyicha saboq olgan. Fransuz tilini [[Robert kolleji]] oʻqituvchisi boʻlgan Feridun Beydan, shoir [[Nigâr Hanım]]ning oʻgʻlidan oʻrgangan<ref name="nezihe">{{cite web|title=Aile Tarihçesinden İki Osmanlı Kadını: Nezihe Hanım ve Nevrestan Osmanoğlu|url=http://mahandogrusoz.net/aile-tarihcesinden-iki-osmanli-kadini-nezihe-hanim-ve-nevrestan-osmanoglu/|first=Mahan|last=Doğrusöz|website=mahandogrusoz.net|date=23 May 2016|access-date=7 July 2020}}</ref>. U, shuningdek, Kurbağalıdereʼdagi otasining villasında{{Sfn|Uçan|2019|p=63}}. va [[Beylerbeyi saroyi]]da ham yashagan<ref name="nezihe"/>. 1918-yilga kelib u [[Usmonli armiyasi]]da [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]]ining [[Polkovnik|polkovnigi]] sifatida xizmat qilayotgan edi<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=66–67}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Ahmed Nihadning birinchi rafiqasi Safiru Hanım edi<ref name="vasib"/>{{Sfn|Brookes|2010|p=106 n. 77}}. U 1884-yil 15-avgustda [[Izmir]]da tugʻilgan<ref name="vasib"/><ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=20}}</ref>. Ular 1902-yil 7-fevralda, Sulton Murod oilasining qamovi davrida, Chirogʻon saroyida turmush qurishgan<ref name="adra"/>, Safiru Hanım 1903-yil 3-oktabrda juftlikning yagona oʻgʻli shahzoda [[Ali Vâsib]]ni dunyoga keltirgan; bu Chirogʻondagi sinov 1904-yilda yakunlanishidan bir yil avval sodir boʻlgan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}<ref name="adra"/>. 1924-yil martida u Nihad va oʻgʻli bilan surgunga ergashgan. U 1975-yil 15-noyabrda [[Iskandariya|Aleksandriya]], [[Misr]]da vafot etgan<ref name="vasib"/><ref name="adra"/>. Uning ikkinchi rafiqasi Nezihe Hanım edi<ref name="vasib"/>. U 1890-yilda [[Cherkesiya]]da tugʻilgan. Uning onasi Sulton Murodning [[Haram|haram]]ida bosh [[kalfa]] boʻlgan Fatma Şazende Hanım edi. Nihad uning oʻgay singlisi Nevrestan bilan turmush qurgach, ular 1916-yilda ajrashishgan. Keyin Nezihe Hanım usmonli zobiti Ali Fehmi Doğrusözga turmushga chiqib, Feridun Doğrusöz ismli oʻgʻil koʻrgan. 1934-yilda [[Familiya qonuni]]ga muvofiq u „Doğrusöz“ familiyasini olgan. U 1972-yil 24-noyabrda Istanbulda vafot etgan<ref name="nezihe"/><ref>{{cite web | title=Nezihe Doğrusöz | website=[[Milliyet]] | date=1972-11-25 | url=http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=Nezihe%20do%c4%9frus%C3%B6z&isAdv=false | language=tr | access-date=2020-12-28}}</ref>. Uning uchinchi rafiqasi Nevrestan Hanım edi<ref name="vasib"/>. U 1893-yilda Adapazarıda tugʻilgan. Otasi Tahir [[Bek|Bey]] Atzamba — Usmonli armiyasidagi [[Abxazlar|abxaz]] [[Ofitser|zobit]], onasi esa Fatma Şazende [[Xonim|Hanım]] edi. Uning Aziz [[Bek|Bey]] ismli bitta akasi boʻlgan. Fatma Şazende ikki marta turmushga chiqqan, Tahir uning ikkinchi eri boʻlib, shu sabab Nevrestan Neziheʼning oʻgay singlisi edi. Ular 1915-yil 10-aprelda turmush qurishgan. 1924-yil martida u Nihad bilan surgunga ketgan. Usmonli sulolasining ayol aʼzolariga 1952-yilda Turkiyaga qaytishga ruxsat berilgach, Nevrestan Istanbuldagi Serecebeyga koʻchib oʻtgan. Familiya qonuniga muvofiq u „Usmonoʻgʻli“ familiyasini olgan. U 1983-yilda vafot etgan<ref name="nezihe"/>. == Surgun == 1924-yil martida imperatorlik oilasi surgun qilinganda Ahmed Nihad, uning ikki rafiqasi va oʻgʻli avval [[Budapesht]], [[Vengriya]]ga, soʻng [[Nice|Nitsa]], [[Fransiya]]ga yoʻl olishgan<ref name="nezihe"/>. Bu yerda ular uning Boulevard Cartonʼdagi villasında yashashgan<ref>{{cite book | last1=Hülagü | first1=M.M. | last2=Batmaz | first2=Ş. | last3=Alan | first3=G. | author4=Erciyes Üniversitesi | title=Armenians in the Ottoman Society | publisher=Erciyes Üniversitesi | series=Armenians in the Ottoman Society | issue=v. 2 | year=2008 | isbn=978-9944-0664-0-2}}</ref>. Soʻng Livanning Bayrut shahriga koʻchishgan va u umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan<ref name="ekinci">{{cite web | last=Ekinci | first=Ekrem Buğra | title=LÜBNAN'DA SON OSMANLILAR | website=ekrembugraekinci.com | date=16 November 2020 | url=https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1117&l%C3%BCbnan%E2%80%99da-son-osmanlilar | language=tr | access-date=2022-02-05}}</ref>. Ahmed Nihad 1944-yil avgustida [[Abdulmajid II]] vafotidan soʻng surgundagi imperatorlik oilasining boshligʻiga aylandi. Bu qarorlar shahzoda Amr Ibrohimning uyida oʻtkazilgan yigʻilishda kengash tomonidan qabul qilingan va unga yozma ravishda xabar qilingan. Ammo [[Şehzade Ömer Faruk]] uni oila boshligʻi sifatida tan olmadi. Boshqa tomondan, uning rafiqasi [[Sabiha Sulton]] kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, yetakchi tanlovini maʼqulladi. Faqat Sulton Abdulazizning nabiralari — [[Hatice Şükriye Sultan|Şükriye Sulton]], [[Mihrişah Sulton]] va [[Mehmed Abdulaziz]] — Ömer Faruk tomonida boʻlishdi. [[Neslişah Sulton]]ga koʻra, Ahmed Nihad halol, muloyim va xushmuomala inson boʻlgan, biroq u kun boʻyi hech narsa qilmay kursida oʻtirib oʻtkazar edi. Bundan tashqari, u bunday rolni bajarish salohiyatiga ega emas edi. Uning aytishicha, oiladagi hammaning muammolariga doim eʼtibor bergan Ömer Faruk esa oʻzini oila boshligʻi deb bilgan<ref>{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=207|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>. 1945-yilda u insult boʻlib, nogiron boʻlib qoldi. Soʻnggi kunlarini oddiy jihozlangan kamtarona uyda, toʻshak oʻrnida ishlatiladigan gilam yopilgan divanda oʻtkazdi. Xonadagi yagona bezak devorga osilgan [[Turkiya bayrogʻi|turk bayrogʻi]] edi. U tez-tez bandargohni tomosha qilib, turk bayrogʻini koʻtargan kema portga kirgan-kirmaganini tekshirib turar edi. Uni koʻrganida, bayroqni yaqindan tomosha qilish uchun qirgʻoqqa tushardi<ref name="ekinci"/>. == Vafoti == [[File:Damascus Sulaymaniyya Takiyya tombs 7885.jpg|thumb|Ahmad Nihodning qabri]] Shahzoda Ahmad Nihod 1954-yil 4-iyunda vafot etgan va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. == Unvonlari == ;Usmoniylar mukofotlari * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Liakat urushi oltin medali<ref name="salname"/> * [[Imtiyoz medali|Imtiyoz kumush harbiy medali]]<ref name="salname"/> ;Xorijiy unvonlar * {{Flagcountry|Avstriya-Vengriya}}: [[Leopold ordeni]]ning Buyuk xochi, 1918-yil 6-iyun{{Sfn|Uçan|2019|p=59}} === Harbiy lavozimlari === ==== Harbiy unvonlar va armiyadagi lavozimlari ==== * Usmoniylar armiyasi Piyoda qoʻshinlar polkovnigi, {{Circa}}1918-yil == Farzandlari == {| class="wikitable" |- ! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar |- ! colspan="4" | Safiru xonimdan (1884–1975) |- | [[Shahzoda Ali Vosib]] | 1903-yil 13-oktyabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | 1983-yil 9-dekabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. [[Shahzoda Umar Hilmi]] va Gülnev xonimning qizi [[Mukbile Sulton]]ga uylangan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. Misrning Iskandariya shahrida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. |- |} == Nasabi == {{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center | boxstyle_1=background-color: #fcc; | boxstyle_2=background-color: #fb9; | boxstyle_3=background-color: #ffc; | boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Shahzoda Ahmad Nihad''' | 2 = 2. [[Şehzade Mehmed Salohiddin]] | 3 = 3. Naziknaz xonim | 4 = 4. [[Murod V]] | 5 = 5. [[Reftarıdil Kadın]] | 8 = 8. [[Abdulmajid I]] | 9 = 9. [[Shevkefza xotun]] }} == Yana qarang == * [[Usmonlilar sulolasi|Sobiq Usmoniylar taxti uchun vorislik tartibi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}} == Havolalar == * {{Veb manbasi| title = Usmonli oilasining nasabnomasi | url = http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html | access-date = 19 August 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080729104038/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html| archive-date= 29 July 2008 | url-status= live}} * [http://tarihvemedeniyet.org/wp-content/uploads/2009/08/Hanedan-bu-g%C3%BCnk%C3%BC-Osmanoglu-ailesii.png Shajara], Sulton [[Mahmud II]] avlodlari. Olingan sana: 2011-02-28. * [http://heirsofeurope.blogspot.com/search/label/Turkey Heirs of Europe, Turkey]. Olingan sana: 2019-06-09. {{Start box}} {{S-hou|[[Usmonlilar sulolasi|Usmon uyi]]|1883|6-iyul|1954|4-iyun}} {{S-bef|before=[[Abdulmajid II]]}} {{S-ttl|title=Osmanoğlu oilasi boshligʻi|years=1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun}} {{S-aft|after=[[Shahzoda Usmon Fuad]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Nihad, Ahmed Iv}} [[Turkum:1883-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1954-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] s38kz8jug8822n8506gftah1ummbk03 5999853 5999851 2026-04-21T06:51:33Z Oblakulova 111326 /* Nasabi */ 5999853 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Ahmad Nihod | tasvir = Sehzade Ahmed Nihad.webp | izoh = Ahmad Nihod 1900-yillarning boshlarida | succession = Osmanoğlu oilasi boshligʻi | reign = 1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun | reign-type = Muddat | predecessor = [[Abdulmajid II]] | successor = [[Shahzoda Usmon Fuad]] | birth_date = 1883-yil 5-iyul<ref name=DSB>{{cite book |author=Brookes, Douglas Scott|year=2008|publisher=University of Texas Press |edition=1 |title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem |page=286}}</ref> | tugʻilgan_joyi = [[Çırağan saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1954|6|4|1883|7|5|df=y}}<ref name=DSB/> | vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]] | dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]] | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | father = [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | mother = Naziknaz xonim | spouse = {{Plainlist| *{{Nikoh|Safiru xonim|1902|}} * {{Nikoh|Nezihe xonim<br>||1916|end=divorced}} * {{Nikoh|Nevrestan xonim|1915|}}}} | issue = [[Shahzoda Ali Vosib]] | module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi | embed = yes | allegiance = {{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}} | branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}} | rank = | serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari) | servicenumber = }} }} '''Shahzoda Ahmad Nihod afandi'''<ref name=adg>{{cite book |year=2000 |publisher=Almanach de Gotha |edition=184th |title=[[Almanach de Gotha]] |pages=365, 912–915 }}</ref><ref name=BP>{{cite book |year=1980 |publisher=Burke's Peerage |edition=2 |title=Burke's Royal Families of the World |page=247 }}</ref> ({{Lang-ota|احمد نهاد}}, 1883-yil 5-iyulda tugʼilgan — 1954-yil 4-iyunda vafot etgan), shuningdek, '''Ahmad Nihod Osmanoğlu''', [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]]ning oʻgʻli va sulton [[Murod V]]ning nabirasi. 1944-yildan 1954-yilgacha [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar uyi]]ning 38-boshligʻi == Yoshligi == Ahmed Nihad 1883-yil 5-iyulda [[Çırağan saroyi|Chirogʻon saroyi]]da tugʻilgan. Otasi Sulton [[Murod V]] va [[Reftarıdil Kadın|Reftoridil Kadın]]ning oʻgʻli [[Şehzade Mehmed Salohiddin]], onasi esa Naziknaz Hanım edi{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. Uning oʻzidan ikki yosh katta singlisi [[Behiye Sulton]] va oʻzidan toʻrt yosh kichik singlisi Behice Sulton boʻlgan, biroq u oʻlik tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=279}}. U butun bolaligi va ilk yoshlik davrini Chirogʻon saroyida qamovda oʻtkazgan. Saroy 1876-yilda taxtdan agʻdarilgan bobosi Sulton Murod uchun majburiy qarorgoh boʻlib xizmat qilgan, uning oʻrniga esa ukasi Sulton [[Abdulhamid II|Abdul Hamid II]] taxtga chiqqan. Sobiq sultonga qoʻyilgan cheklovlar uning butun oilasiga ham tatbiq etilgan va 1904-yilda vafotigacha bekor qilinmagan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}. 1891-yilda u Sulton Abdul Hamidning oʻgʻillari [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir|Şehzade Mehmed Abdülkadir]], [[Şehzade Ahmed Nuri]] va [[Şehzade Mehmed Burhaneddin]] bilan birga sunnat qilingan<ref name="Osmanoğlu">{{cite book | last=Osmanoğlu | first=A. | title=Babam Sultan Abdülhamid: hatıralarım | publisher=Selçuk Yayınları | year=1984 | page=73}}</ref><ref>{{cite journal | last=Sunay | first=Serap | title="SÛR-I HÜMAYUN" DEFTERİNE GÖRE 19. YÜZYIL SARAY DÜĞÜNLERİNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME | journal=Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | volume=20 | issue=38 | date=2017-12-01 | doi=10.31795/baunsobed.645121 | pages=327–342 | url=https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50161/645121 | access-date=2022-02-05| doi-access=free }}</ref>. Bobosi vafotidan soʻng Ahmed Nihad Chirogʻon saroyidagi majburiy qamovni tark etib, Feneryolu’dagi otasining villasında yashagan<ref name="vasib">{{cite book|first1=Ali|last1=Vâsıb|first2=Osman Selaheddin|last2=Osmanoğlu|title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim|publisher=YKY|year=2004|pages=33, 44, 373, 421|isbn=978-9-750-80878-4}}</ref>. Keyin u Chirogʻon saroyi tepasida Qilich Ali qiyaligi bilan Serencebey qiyaligi kesishgan joyda joylashgan oʻz saroyiga koʻchib oʻtgan. Shuningdek, u [[Tevfik Fikret]]dan rasm va tarix boʻyicha saboq olgan. Fransuz tilini [[Robert kolleji]] oʻqituvchisi boʻlgan Feridun Beydan, shoir [[Nigâr Hanım]]ning oʻgʻlidan oʻrgangan<ref name="nezihe">{{cite web|title=Aile Tarihçesinden İki Osmanlı Kadını: Nezihe Hanım ve Nevrestan Osmanoğlu|url=http://mahandogrusoz.net/aile-tarihcesinden-iki-osmanli-kadini-nezihe-hanim-ve-nevrestan-osmanoglu/|first=Mahan|last=Doğrusöz|website=mahandogrusoz.net|date=23 May 2016|access-date=7 July 2020}}</ref>. U, shuningdek, Kurbağalıdereʼdagi otasining villasında{{Sfn|Uçan|2019|p=63}}. va [[Beylerbeyi saroyi]]da ham yashagan<ref name="nezihe"/>. 1918-yilga kelib u [[Usmonli armiyasi]]da [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]]ining [[Polkovnik|polkovnigi]] sifatida xizmat qilayotgan edi<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=66–67}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Ahmed Nihadning birinchi rafiqasi Safiru Hanım edi<ref name="vasib"/>{{Sfn|Brookes|2010|p=106 n. 77}}. U 1884-yil 15-avgustda [[Izmir]]da tugʻilgan<ref name="vasib"/><ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=20}}</ref>. Ular 1902-yil 7-fevralda, Sulton Murod oilasining qamovi davrida, Chirogʻon saroyida turmush qurishgan<ref name="adra"/>, Safiru Hanım 1903-yil 3-oktabrda juftlikning yagona oʻgʻli shahzoda [[Ali Vâsib]]ni dunyoga keltirgan; bu Chirogʻondagi sinov 1904-yilda yakunlanishidan bir yil avval sodir boʻlgan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}<ref name="adra"/>. 1924-yil martida u Nihad va oʻgʻli bilan surgunga ergashgan. U 1975-yil 15-noyabrda [[Iskandariya|Aleksandriya]], [[Misr]]da vafot etgan<ref name="vasib"/><ref name="adra"/>. Uning ikkinchi rafiqasi Nezihe Hanım edi<ref name="vasib"/>. U 1890-yilda [[Cherkesiya]]da tugʻilgan. Uning onasi Sulton Murodning [[Haram|haram]]ida bosh [[kalfa]] boʻlgan Fatma Şazende Hanım edi. Nihad uning oʻgay singlisi Nevrestan bilan turmush qurgach, ular 1916-yilda ajrashishgan. Keyin Nezihe Hanım usmonli zobiti Ali Fehmi Doğrusözga turmushga chiqib, Feridun Doğrusöz ismli oʻgʻil koʻrgan. 1934-yilda [[Familiya qonuni]]ga muvofiq u „Doğrusöz“ familiyasini olgan. U 1972-yil 24-noyabrda Istanbulda vafot etgan<ref name="nezihe"/><ref>{{cite web | title=Nezihe Doğrusöz | website=[[Milliyet]] | date=1972-11-25 | url=http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=Nezihe%20do%c4%9frus%C3%B6z&isAdv=false | language=tr | access-date=2020-12-28}}</ref>. Uning uchinchi rafiqasi Nevrestan Hanım edi<ref name="vasib"/>. U 1893-yilda Adapazarıda tugʻilgan. Otasi Tahir [[Bek|Bey]] Atzamba — Usmonli armiyasidagi [[Abxazlar|abxaz]] [[Ofitser|zobit]], onasi esa Fatma Şazende [[Xonim|Hanım]] edi. Uning Aziz [[Bek|Bey]] ismli bitta akasi boʻlgan. Fatma Şazende ikki marta turmushga chiqqan, Tahir uning ikkinchi eri boʻlib, shu sabab Nevrestan Neziheʼning oʻgay singlisi edi. Ular 1915-yil 10-aprelda turmush qurishgan. 1924-yil martida u Nihad bilan surgunga ketgan. Usmonli sulolasining ayol aʼzolariga 1952-yilda Turkiyaga qaytishga ruxsat berilgach, Nevrestan Istanbuldagi Serecebeyga koʻchib oʻtgan. Familiya qonuniga muvofiq u „Usmonoʻgʻli“ familiyasini olgan. U 1983-yilda vafot etgan<ref name="nezihe"/>. == Surgun == 1924-yil martida imperatorlik oilasi surgun qilinganda Ahmed Nihad, uning ikki rafiqasi va oʻgʻli avval [[Budapesht]], [[Vengriya]]ga, soʻng [[Nice|Nitsa]], [[Fransiya]]ga yoʻl olishgan<ref name="nezihe"/>. Bu yerda ular uning Boulevard Cartonʼdagi villasında yashashgan<ref>{{cite book | last1=Hülagü | first1=M.M. | last2=Batmaz | first2=Ş. | last3=Alan | first3=G. | author4=Erciyes Üniversitesi | title=Armenians in the Ottoman Society | publisher=Erciyes Üniversitesi | series=Armenians in the Ottoman Society | issue=v. 2 | year=2008 | isbn=978-9944-0664-0-2}}</ref>. Soʻng Livanning Bayrut shahriga koʻchishgan va u umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan<ref name="ekinci">{{cite web | last=Ekinci | first=Ekrem Buğra | title=LÜBNAN'DA SON OSMANLILAR | website=ekrembugraekinci.com | date=16 November 2020 | url=https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1117&l%C3%BCbnan%E2%80%99da-son-osmanlilar | language=tr | access-date=2022-02-05}}</ref>. Ahmed Nihad 1944-yil avgustida [[Abdulmajid II]] vafotidan soʻng surgundagi imperatorlik oilasining boshligʻiga aylandi. Bu qarorlar shahzoda Amr Ibrohimning uyida oʻtkazilgan yigʻilishda kengash tomonidan qabul qilingan va unga yozma ravishda xabar qilingan. Ammo [[Şehzade Ömer Faruk]] uni oila boshligʻi sifatida tan olmadi. Boshqa tomondan, uning rafiqasi [[Sabiha Sulton]] kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, yetakchi tanlovini maʼqulladi. Faqat Sulton Abdulazizning nabiralari — [[Hatice Şükriye Sultan|Şükriye Sulton]], [[Mihrişah Sulton]] va [[Mehmed Abdulaziz]] — Ömer Faruk tomonida boʻlishdi. [[Neslişah Sulton]]ga koʻra, Ahmed Nihad halol, muloyim va xushmuomala inson boʻlgan, biroq u kun boʻyi hech narsa qilmay kursida oʻtirib oʻtkazar edi. Bundan tashqari, u bunday rolni bajarish salohiyatiga ega emas edi. Uning aytishicha, oiladagi hammaning muammolariga doim eʼtibor bergan Ömer Faruk esa oʻzini oila boshligʻi deb bilgan<ref>{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=207|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>. 1945-yilda u insult boʻlib, nogiron boʻlib qoldi. Soʻnggi kunlarini oddiy jihozlangan kamtarona uyda, toʻshak oʻrnida ishlatiladigan gilam yopilgan divanda oʻtkazdi. Xonadagi yagona bezak devorga osilgan [[Turkiya bayrogʻi|turk bayrogʻi]] edi. U tez-tez bandargohni tomosha qilib, turk bayrogʻini koʻtargan kema portga kirgan-kirmaganini tekshirib turar edi. Uni koʻrganida, bayroqni yaqindan tomosha qilish uchun qirgʻoqqa tushardi<ref name="ekinci"/>. == Vafoti == [[File:Damascus Sulaymaniyya Takiyya tombs 7885.jpg|thumb|Ahmad Nihodning qabri]] Shahzoda Ahmad Nihod 1954-yil 4-iyunda vafot etgan va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. == Unvonlari == ;Usmoniylar mukofotlari * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Liakat urushi oltin medali<ref name="salname"/> * [[Imtiyoz medali|Imtiyoz kumush harbiy medali]]<ref name="salname"/> ;Xorijiy unvonlar * {{Flagcountry|Avstriya-Vengriya}}: [[Leopold ordeni]]ning Buyuk xochi, 1918-yil 6-iyun{{Sfn|Uçan|2019|p=59}} === Harbiy lavozimlari === ==== Harbiy unvonlar va armiyadagi lavozimlari ==== * Usmoniylar armiyasi Piyoda qoʻshinlar polkovnigi, {{Circa}}1918-yil == Farzandlari == {| class="wikitable" |- ! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar |- ! colspan="4" | Safiru xonimdan (1884–1975) |- | [[Shahzoda Ali Vosib]] | 1903-yil 13-oktyabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | 1983-yil 9-dekabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. [[Shahzoda Umar Hilmi]] va Gülnev xonimning qizi [[Mukbile Sulton]]ga uylangan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. Misrning Iskandariya shahrida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. |- |} == Nasabi == {{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center | boxstyle_1=background-color: #fcc; | boxstyle_2=background-color: #fb9; | boxstyle_3=background-color: #ffc; | boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Shahzoda Ahmad Nihad''' | 2 = 2. [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | 3 = 3. Naziknaz xonim | 4 = 4. [[Murod V]] | 5 = 5. [[Reftarıdil Kadın]] | 8 = 8. [[Abdulmajid I]] | 9 = 9. [[Shevkefza xotun]] }} == Yana qarang == * [[Usmonlilar sulolasi|Sobiq Usmoniylar taxti uchun vorislik tartibi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}} == Havolalar == * {{Veb manbasi| title = Usmonli oilasining nasabnomasi | url = http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html | access-date = 19 August 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080729104038/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html| archive-date= 29 July 2008 | url-status= live}} * [http://tarihvemedeniyet.org/wp-content/uploads/2009/08/Hanedan-bu-g%C3%BCnk%C3%BC-Osmanoglu-ailesii.png Shajara], Sulton [[Mahmud II]] avlodlari. Olingan sana: 2011-02-28. * [http://heirsofeurope.blogspot.com/search/label/Turkey Heirs of Europe, Turkey]. Olingan sana: 2019-06-09. {{Start box}} {{S-hou|[[Usmonlilar sulolasi|Usmon uyi]]|1883|6-iyul|1954|4-iyun}} {{S-bef|before=[[Abdulmajid II]]}} {{S-ttl|title=Osmanoğlu oilasi boshligʻi|years=1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun}} {{S-aft|after=[[Shahzoda Usmon Fuad]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Nihad, Ahmed Iv}} [[Turkum:1883-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1954-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] a0xrvc4ie8lsrzsob5j99gyeenw807h 5999879 5999853 2026-04-21T07:04:14Z Oblakulova 111326 /* Yoshligi */ 5999879 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Ahmad Nihod | tasvir = Sehzade Ahmed Nihad.webp | izoh = Ahmad Nihod 1900-yillarning boshlarida | succession = Osmanoğlu oilasi boshligʻi | reign = 1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun | reign-type = Muddat | predecessor = [[Abdulmajid II]] | successor = [[Shahzoda Usmon Fuad]] | birth_date = 1883-yil 5-iyul<ref name=DSB>{{cite book |author=Brookes, Douglas Scott|year=2008|publisher=University of Texas Press |edition=1 |title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem |page=286}}</ref> | tugʻilgan_joyi = [[Çırağan saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1954|6|4|1883|7|5|df=y}}<ref name=DSB/> | vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]] | dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]] | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | father = [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | mother = Naziknaz xonim | spouse = {{Plainlist| *{{Nikoh|Safiru xonim|1902|}} * {{Nikoh|Nezihe xonim<br>||1916|end=divorced}} * {{Nikoh|Nevrestan xonim|1915|}}}} | issue = [[Shahzoda Ali Vosib]] | module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi | embed = yes | allegiance = {{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}} | branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}} | rank = | serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari) | servicenumber = }} }} '''Shahzoda Ahmad Nihod afandi'''<ref name=adg>{{cite book |year=2000 |publisher=Almanach de Gotha |edition=184th |title=[[Almanach de Gotha]] |pages=365, 912–915 }}</ref><ref name=BP>{{cite book |year=1980 |publisher=Burke's Peerage |edition=2 |title=Burke's Royal Families of the World |page=247 }}</ref> ({{Lang-ota|احمد نهاد}}, 1883-yil 5-iyulda tugʼilgan — 1954-yil 4-iyunda vafot etgan), shuningdek, '''Ahmad Nihod Osmanoğlu''', [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]]ning oʻgʻli va sulton [[Murod V]]ning nabirasi. 1944-yildan 1954-yilgacha [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar uyi]]ning 38-boshligʻi == Yoshligi == Ahmad Nihod 1883-yil 5-iyulda [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan. U sulton [[Murod V]] va [[Reftarıdil Kadın]]ning oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]], onasi esa Naziknaz xonim boʼlgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. Uning oʻzidan 2 yosh katta [[Behiye Sulton]] ismli opasi va 4 yosh kichik Behice Sulton ismli singlisi boʻlgan, biroq u oʻlik tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=279}}. Ahmad butun bolaligi va ilk yoshlik davrini Çırağan saroyida tutqunda oʻtkazgan. Ushbu saroy 1876-yilda taxtdan agʻdarilgan bobosi sulton Murod uchun majburiy qarorgoh boʻlib xizmat qilgan, uning oʻrniga ukasi sulton [[Abdulhamid II]] taxtga chiqqan. Sobiq sultonga qoʻyilgan cheklovlar uning butun oilasiga ham tatbiq etilgan va 1904-yilda vafotiga qadar bekor qilinmagan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}. 1891-yilda Shahzoda Ahmad Nihod sulton Abduhamidning oʻgʻillari [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]], [[Shahzoda Ahmed Nuri]] va [[Shahzoda Mehmed Burhoniddin]] bilan birga sunnat qilingan<ref name="Osmanoğlu">{{cite book | last=Osmanoğlu | first=A. | title=Babam Sultan Abdülhamid: hatıralarım | publisher=Selçuk Yayınları | year=1984 | page=73}}</ref><ref>{{cite journal | last=Sunay | first=Serap | title="SÛR-I HÜMAYUN" DEFTERİNE GÖRE 19. YÜZYIL SARAY DÜĞÜNLERİNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME | journal=Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | volume=20 | issue=38 | date=2017-12-01 | doi=10.31795/baunsobed.645121 | pages=327–342 | url=https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50161/645121 | access-date=2022-02-05| doi-access=free }}</ref>. Bobosining vafotidan soʻng Ahmed Nihod Çırağan saroyidagi majburiy tutqunlikdan ozod boʼlib, Feneryoludagi otasiga tegishli villada yashagan<ref name="vasib">{{cite book|first1=Ali|last1=Vâsıb|first2=Osman Selaheddin|last2=Osmanoğlu|title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim|publisher=YKY|year=2004|pages=33, 44, 373, 421|isbn=978-9-750-80878-4}}</ref>. Keyin u Çırağan saroyi tepasida Qilich Ali qiyaligi bilan Serencebey qiyaligi kesishgan joyda joylashgan oʻz saroyiga koʻchib oʻtgan. Shuningdek, Ahmad Nihod [[Tavfiq Fikret]]dan rasm va tarix boʻyicha saboq olgan. [[Fransuz tili]]ni Robert kolleji oʻqituvchisi Feridun Beydan, shoir [[Nigor xonim]]ning oʻgʻlidan oʻrgangan<ref name="nezihe">{{cite web|title=Aile Tarihçesinden İki Osmanlı Kadını: Nezihe Hanım ve Nevrestan Osmanoğlu|url=http://mahandogrusoz.net/aile-tarihcesinden-iki-osmanli-kadini-nezihe-hanim-ve-nevrestan-osmanoglu/|first=Mahan|last=Doğrusöz|website=mahandogrusoz.net|date=23 May 2016|access-date=7 July 2020}}</ref>. U, shuningdek, Kurbağalıderedagi otasining villasida{{Sfn|Uçan|2019|p=63}} va [[Beylerbeyi saroyi]]da ham yashagan<ref name="nezihe"/>. 1918-yilga kelib Ahmad Nihod [[Usmoniylar armiyasi]]da [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]] [[Polkovnik|polkovnigi]] sifatida xizmat qilgan<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=66–67}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Ahmed Nihadning birinchi rafiqasi Safiru Hanım edi<ref name="vasib"/>{{Sfn|Brookes|2010|p=106 n. 77}}. U 1884-yil 15-avgustda [[Izmir]]da tugʻilgan<ref name="vasib"/><ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=20}}</ref>. Ular 1902-yil 7-fevralda, Sulton Murod oilasining qamovi davrida, Chirogʻon saroyida turmush qurishgan<ref name="adra"/>, Safiru Hanım 1903-yil 3-oktabrda juftlikning yagona oʻgʻli shahzoda [[Ali Vâsib]]ni dunyoga keltirgan; bu Chirogʻondagi sinov 1904-yilda yakunlanishidan bir yil avval sodir boʻlgan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}<ref name="adra"/>. 1924-yil martida u Nihad va oʻgʻli bilan surgunga ergashgan. U 1975-yil 15-noyabrda [[Iskandariya|Aleksandriya]], [[Misr]]da vafot etgan<ref name="vasib"/><ref name="adra"/>. Uning ikkinchi rafiqasi Nezihe Hanım edi<ref name="vasib"/>. U 1890-yilda [[Cherkesiya]]da tugʻilgan. Uning onasi Sulton Murodning [[Haram|haram]]ida bosh [[kalfa]] boʻlgan Fatma Şazende Hanım edi. Nihad uning oʻgay singlisi Nevrestan bilan turmush qurgach, ular 1916-yilda ajrashishgan. Keyin Nezihe Hanım usmonli zobiti Ali Fehmi Doğrusözga turmushga chiqib, Feridun Doğrusöz ismli oʻgʻil koʻrgan. 1934-yilda [[Familiya qonuni]]ga muvofiq u „Doğrusöz“ familiyasini olgan. U 1972-yil 24-noyabrda Istanbulda vafot etgan<ref name="nezihe"/><ref>{{cite web | title=Nezihe Doğrusöz | website=[[Milliyet]] | date=1972-11-25 | url=http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=Nezihe%20do%c4%9frus%C3%B6z&isAdv=false | language=tr | access-date=2020-12-28}}</ref>. Uning uchinchi rafiqasi Nevrestan Hanım edi<ref name="vasib"/>. U 1893-yilda Adapazarıda tugʻilgan. Otasi Tahir [[Bek|Bey]] Atzamba — Usmonli armiyasidagi [[Abxazlar|abxaz]] [[Ofitser|zobit]], onasi esa Fatma Şazende [[Xonim|Hanım]] edi. Uning Aziz [[Bek|Bey]] ismli bitta akasi boʻlgan. Fatma Şazende ikki marta turmushga chiqqan, Tahir uning ikkinchi eri boʻlib, shu sabab Nevrestan Neziheʼning oʻgay singlisi edi. Ular 1915-yil 10-aprelda turmush qurishgan. 1924-yil martida u Nihad bilan surgunga ketgan. Usmonli sulolasining ayol aʼzolariga 1952-yilda Turkiyaga qaytishga ruxsat berilgach, Nevrestan Istanbuldagi Serecebeyga koʻchib oʻtgan. Familiya qonuniga muvofiq u „Usmonoʻgʻli“ familiyasini olgan. U 1983-yilda vafot etgan<ref name="nezihe"/>. == Surgun == 1924-yil martida imperatorlik oilasi surgun qilinganda Ahmed Nihad, uning ikki rafiqasi va oʻgʻli avval [[Budapesht]], [[Vengriya]]ga, soʻng [[Nice|Nitsa]], [[Fransiya]]ga yoʻl olishgan<ref name="nezihe"/>. Bu yerda ular uning Boulevard Cartonʼdagi villasında yashashgan<ref>{{cite book | last1=Hülagü | first1=M.M. | last2=Batmaz | first2=Ş. | last3=Alan | first3=G. | author4=Erciyes Üniversitesi | title=Armenians in the Ottoman Society | publisher=Erciyes Üniversitesi | series=Armenians in the Ottoman Society | issue=v. 2 | year=2008 | isbn=978-9944-0664-0-2}}</ref>. Soʻng Livanning Bayrut shahriga koʻchishgan va u umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan<ref name="ekinci">{{cite web | last=Ekinci | first=Ekrem Buğra | title=LÜBNAN'DA SON OSMANLILAR | website=ekrembugraekinci.com | date=16 November 2020 | url=https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1117&l%C3%BCbnan%E2%80%99da-son-osmanlilar | language=tr | access-date=2022-02-05}}</ref>. Ahmed Nihad 1944-yil avgustida [[Abdulmajid II]] vafotidan soʻng surgundagi imperatorlik oilasining boshligʻiga aylandi. Bu qarorlar shahzoda Amr Ibrohimning uyida oʻtkazilgan yigʻilishda kengash tomonidan qabul qilingan va unga yozma ravishda xabar qilingan. Ammo [[Şehzade Ömer Faruk]] uni oila boshligʻi sifatida tan olmadi. Boshqa tomondan, uning rafiqasi [[Sabiha Sulton]] kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, yetakchi tanlovini maʼqulladi. Faqat Sulton Abdulazizning nabiralari — [[Hatice Şükriye Sultan|Şükriye Sulton]], [[Mihrişah Sulton]] va [[Mehmed Abdulaziz]] — Ömer Faruk tomonida boʻlishdi. [[Neslişah Sulton]]ga koʻra, Ahmed Nihad halol, muloyim va xushmuomala inson boʻlgan, biroq u kun boʻyi hech narsa qilmay kursida oʻtirib oʻtkazar edi. Bundan tashqari, u bunday rolni bajarish salohiyatiga ega emas edi. Uning aytishicha, oiladagi hammaning muammolariga doim eʼtibor bergan Ömer Faruk esa oʻzini oila boshligʻi deb bilgan<ref>{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=207|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>. 1945-yilda u insult boʻlib, nogiron boʻlib qoldi. Soʻnggi kunlarini oddiy jihozlangan kamtarona uyda, toʻshak oʻrnida ishlatiladigan gilam yopilgan divanda oʻtkazdi. Xonadagi yagona bezak devorga osilgan [[Turkiya bayrogʻi|turk bayrogʻi]] edi. U tez-tez bandargohni tomosha qilib, turk bayrogʻini koʻtargan kema portga kirgan-kirmaganini tekshirib turar edi. Uni koʻrganida, bayroqni yaqindan tomosha qilish uchun qirgʻoqqa tushardi<ref name="ekinci"/>. == Vafoti == [[File:Damascus Sulaymaniyya Takiyya tombs 7885.jpg|thumb|Ahmad Nihodning qabri]] Shahzoda Ahmad Nihod 1954-yil 4-iyunda vafot etgan va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. == Unvonlari == ;Usmoniylar mukofotlari * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Liakat urushi oltin medali<ref name="salname"/> * [[Imtiyoz medali|Imtiyoz kumush harbiy medali]]<ref name="salname"/> ;Xorijiy unvonlar * {{Flagcountry|Avstriya-Vengriya}}: [[Leopold ordeni]]ning Buyuk xochi, 1918-yil 6-iyun{{Sfn|Uçan|2019|p=59}} === Harbiy lavozimlari === ==== Harbiy unvonlar va armiyadagi lavozimlari ==== * Usmoniylar armiyasi Piyoda qoʻshinlar polkovnigi, {{Circa}}1918-yil == Farzandlari == {| class="wikitable" |- ! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar |- ! colspan="4" | Safiru xonimdan (1884–1975) |- | [[Shahzoda Ali Vosib]] | 1903-yil 13-oktyabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | 1983-yil 9-dekabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. [[Shahzoda Umar Hilmi]] va Gülnev xonimning qizi [[Mukbile Sulton]]ga uylangan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. Misrning Iskandariya shahrida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. |- |} == Nasabi == {{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center | boxstyle_1=background-color: #fcc; | boxstyle_2=background-color: #fb9; | boxstyle_3=background-color: #ffc; | boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Shahzoda Ahmad Nihad''' | 2 = 2. [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | 3 = 3. Naziknaz xonim | 4 = 4. [[Murod V]] | 5 = 5. [[Reftarıdil Kadın]] | 8 = 8. [[Abdulmajid I]] | 9 = 9. [[Shevkefza xotun]] }} == Yana qarang == * [[Usmonlilar sulolasi|Sobiq Usmoniylar taxti uchun vorislik tartibi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}} == Havolalar == * {{Veb manbasi| title = Usmonli oilasining nasabnomasi | url = http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html | access-date = 19 August 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080729104038/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html| archive-date= 29 July 2008 | url-status= live}} * [http://tarihvemedeniyet.org/wp-content/uploads/2009/08/Hanedan-bu-g%C3%BCnk%C3%BC-Osmanoglu-ailesii.png Shajara], Sulton [[Mahmud II]] avlodlari. Olingan sana: 2011-02-28. * [http://heirsofeurope.blogspot.com/search/label/Turkey Heirs of Europe, Turkey]. Olingan sana: 2019-06-09. {{Start box}} {{S-hou|[[Usmonlilar sulolasi|Usmon uyi]]|1883|6-iyul|1954|4-iyun}} {{S-bef|before=[[Abdulmajid II]]}} {{S-ttl|title=Osmanoğlu oilasi boshligʻi|years=1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun}} {{S-aft|after=[[Shahzoda Usmon Fuad]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Nihad, Ahmed Iv}} [[Turkum:1883-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1954-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] m6r4vx5lb75bq2d6955umnc2noz60to 5999895 5999879 2026-04-21T07:12:09Z Oblakulova 111326 /* Shaxsiy hayoti */ 5999895 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Ahmad Nihod | tasvir = Sehzade Ahmed Nihad.webp | izoh = Ahmad Nihod 1900-yillarning boshlarida | succession = Osmanoğlu oilasi boshligʻi | reign = 1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun | reign-type = Muddat | predecessor = [[Abdulmajid II]] | successor = [[Shahzoda Usmon Fuad]] | birth_date = 1883-yil 5-iyul<ref name=DSB>{{cite book |author=Brookes, Douglas Scott|year=2008|publisher=University of Texas Press |edition=1 |title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem |page=286}}</ref> | tugʻilgan_joyi = [[Çırağan saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1954|6|4|1883|7|5|df=y}}<ref name=DSB/> | vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]] | dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]] | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | father = [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | mother = Naziknaz xonim | spouse = {{Plainlist| *{{Nikoh|Safiru xonim|1902|}} * {{Nikoh|Nezihe xonim<br>||1916|end=divorced}} * {{Nikoh|Nevrestan xonim|1915|}}}} | issue = [[Shahzoda Ali Vosib]] | module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi | embed = yes | allegiance = {{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}} | branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}} | rank = | serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari) | servicenumber = }} }} '''Shahzoda Ahmad Nihod afandi'''<ref name=adg>{{cite book |year=2000 |publisher=Almanach de Gotha |edition=184th |title=[[Almanach de Gotha]] |pages=365, 912–915 }}</ref><ref name=BP>{{cite book |year=1980 |publisher=Burke's Peerage |edition=2 |title=Burke's Royal Families of the World |page=247 }}</ref> ({{Lang-ota|احمد نهاد}}, 1883-yil 5-iyulda tugʼilgan — 1954-yil 4-iyunda vafot etgan), shuningdek, '''Ahmad Nihod Osmanoğlu''', [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]]ning oʻgʻli va sulton [[Murod V]]ning nabirasi. 1944-yildan 1954-yilgacha [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar uyi]]ning 38-boshligʻi == Yoshligi == Ahmad Nihod 1883-yil 5-iyulda [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan. U sulton [[Murod V]] va [[Reftarıdil Kadın]]ning oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]], onasi esa Naziknaz xonim boʼlgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. Uning oʻzidan 2 yosh katta [[Behiye Sulton]] ismli opasi va 4 yosh kichik Behice Sulton ismli singlisi boʻlgan, biroq u oʻlik tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=279}}. Ahmad butun bolaligi va ilk yoshlik davrini Çırağan saroyida tutqunda oʻtkazgan. Ushbu saroy 1876-yilda taxtdan agʻdarilgan bobosi sulton Murod uchun majburiy qarorgoh boʻlib xizmat qilgan, uning oʻrniga ukasi sulton [[Abdulhamid II]] taxtga chiqqan. Sobiq sultonga qoʻyilgan cheklovlar uning butun oilasiga ham tatbiq etilgan va 1904-yilda vafotiga qadar bekor qilinmagan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}. 1891-yilda Shahzoda Ahmad Nihod sulton Abduhamidning oʻgʻillari [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]], [[Shahzoda Ahmed Nuri]] va [[Shahzoda Mehmed Burhoniddin]] bilan birga sunnat qilingan<ref name="Osmanoğlu">{{cite book | last=Osmanoğlu | first=A. | title=Babam Sultan Abdülhamid: hatıralarım | publisher=Selçuk Yayınları | year=1984 | page=73}}</ref><ref>{{cite journal | last=Sunay | first=Serap | title="SÛR-I HÜMAYUN" DEFTERİNE GÖRE 19. YÜZYIL SARAY DÜĞÜNLERİNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME | journal=Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | volume=20 | issue=38 | date=2017-12-01 | doi=10.31795/baunsobed.645121 | pages=327–342 | url=https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50161/645121 | access-date=2022-02-05| doi-access=free }}</ref>. Bobosining vafotidan soʻng Ahmed Nihod Çırağan saroyidagi majburiy tutqunlikdan ozod boʼlib, Feneryoludagi otasiga tegishli villada yashagan<ref name="vasib">{{cite book|first1=Ali|last1=Vâsıb|first2=Osman Selaheddin|last2=Osmanoğlu|title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim|publisher=YKY|year=2004|pages=33, 44, 373, 421|isbn=978-9-750-80878-4}}</ref>. Keyin u Çırağan saroyi tepasida Qilich Ali qiyaligi bilan Serencebey qiyaligi kesishgan joyda joylashgan oʻz saroyiga koʻchib oʻtgan. Shuningdek, Ahmad Nihod [[Tavfiq Fikret]]dan rasm va tarix boʻyicha saboq olgan. [[Fransuz tili]]ni Robert kolleji oʻqituvchisi Feridun Beydan, shoir [[Nigor xonim]]ning oʻgʻlidan oʻrgangan<ref name="nezihe">{{cite web|title=Aile Tarihçesinden İki Osmanlı Kadını: Nezihe Hanım ve Nevrestan Osmanoğlu|url=http://mahandogrusoz.net/aile-tarihcesinden-iki-osmanli-kadini-nezihe-hanim-ve-nevrestan-osmanoglu/|first=Mahan|last=Doğrusöz|website=mahandogrusoz.net|date=23 May 2016|access-date=7 July 2020}}</ref>. U, shuningdek, Kurbağalıderedagi otasining villasida{{Sfn|Uçan|2019|p=63}} va [[Beylerbeyi saroyi]]da ham yashagan<ref name="nezihe"/>. 1918-yilga kelib Ahmad Nihod [[Usmoniylar armiyasi]]da [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]] [[Polkovnik|polkovnigi]] sifatida xizmat qilgan<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=66–67}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Ahmad Nihodning birinchi rafiqasi Safiru xonim edi<ref name="vasib"/>{{Sfn|Brookes|2010|p=106 n. 77}}. U 1884-yil 15-avgustda [[Izmir]]da tugʻilgan<ref name="vasib"/><ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=20}}</ref>. Ular 1902-yil 7-fevralda sulton Murod oilasi tutqunlikda saqlanib turgan paytda Çırağan saroyida turmush qurishgan<ref name="adra"/>. Safiru xonim 1903-yil 3-oktyabrda oʻgʻli shahzoda [[Shahzoda Ali Vosib]]ni dunyoga keltirgan. Ali Vosib oilaning Çırağandagi tutqunlik davri yakunlanishidan (1904-yil) bir yil avval tugʼilgan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}<ref name="adra"/>. 1924-yil mart oyida Safiru xonim eri Ahmad Nihod va oʻgʻli Ali Vosib bilan surgunga ketgan. U 1975-yil 15-noyabrda [[Misr]]ning [[Iskandariya]] shahrida vafot etgan<ref name="vasib"/><ref name="adra"/>. Shahzoda Ahmad Nihodning ikkinchi rafiqasi edi<ref name="vasib"/>. U 1890-yilda [[Cherkasiya]]da tugʻilgan. Uning onasi sulton Murodning [[haram]]ida bosh xalfa boʻlgan Fotma Şazende xonim edi. Nihod Nezihening oʻgay singlisi Nevrestan bilan turmush qurgach, Nezihe eri bilan 1916-yilda ajrashgan. Keyin Nezihe xonim Usmoniylar zobiti Ali Fehmi Doğrusözga turmushga chiqib, Feridun Doğrusöz ismli oʻgʻil koʻrgan. 1934-yilda „Familiya toʼgʼrisidagi qonun“ga muvofiq Nezihe „Doğrusöz“ familiyasini olgan. Nezihe xonim 1972-yil 24-noyabrda [[Istanbul]]da vafot etgan<ref name="nezihe"/><ref>{{cite web | title=Nezihe Doğrusöz | website=[[Milliyet]] | date=1972-11-25 | url=http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=Nezihe%20do%c4%9frus%C3%B6z&isAdv=false | language=tr | access-date=2020-12-28}}</ref>. Ahmadning uchinchi rafiqasi Nevrestan xonim boʼlgan<ref name="vasib"/>. U 1893-yilda Adapazarıda tugʻilgan. Uning otasi Tohir Bey Atzamba Usmoniylar armiyasidagi [[Abxazlar|abxaz]] millatiga mansub [[Ofitser|zobit]], onasi esa Fotma Şazende [[xonim]] boʼlgan. Nevrestanning Aziz Bey ismli bir akasi boʻlgan. Fotma Şazende xonim ikki marta turmushga chiqqan, Tohir Bey uning ikkinchi eri boʻlib, shu sabab Nevrestan Nezihening oʻgay singlisi hisoblanadi. Shahzoda Ahmad Nihodva Nevrestan 1915-yil 10-aprelda turmush qurishgan. 1924-yil mart oyida u Nihod bilan surgunga ketgan. Usmoniylar sulolasining ayol aʼzolariga 1952-yilda [[Turkiya]]ga qaytishga ruxsat berilgach, Nevrestan [[Istanbul]]dagi Serecebeyga koʻchib oʻtgan. Familiya qonuniga muvofiq u „Osmanoğlu“ familiyasini olgan. Nevrestan xonim 1983-yilda vafot etgan<ref name="nezihe"/>. == Surgun == 1924-yil martida imperatorlik oilasi surgun qilinganda Ahmed Nihad, uning ikki rafiqasi va oʻgʻli avval [[Budapesht]], [[Vengriya]]ga, soʻng [[Nice|Nitsa]], [[Fransiya]]ga yoʻl olishgan<ref name="nezihe"/>. Bu yerda ular uning Boulevard Cartonʼdagi villasında yashashgan<ref>{{cite book | last1=Hülagü | first1=M.M. | last2=Batmaz | first2=Ş. | last3=Alan | first3=G. | author4=Erciyes Üniversitesi | title=Armenians in the Ottoman Society | publisher=Erciyes Üniversitesi | series=Armenians in the Ottoman Society | issue=v. 2 | year=2008 | isbn=978-9944-0664-0-2}}</ref>. Soʻng Livanning Bayrut shahriga koʻchishgan va u umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan<ref name="ekinci">{{cite web | last=Ekinci | first=Ekrem Buğra | title=LÜBNAN'DA SON OSMANLILAR | website=ekrembugraekinci.com | date=16 November 2020 | url=https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1117&l%C3%BCbnan%E2%80%99da-son-osmanlilar | language=tr | access-date=2022-02-05}}</ref>. Ahmed Nihad 1944-yil avgustida [[Abdulmajid II]] vafotidan soʻng surgundagi imperatorlik oilasining boshligʻiga aylandi. Bu qarorlar shahzoda Amr Ibrohimning uyida oʻtkazilgan yigʻilishda kengash tomonidan qabul qilingan va unga yozma ravishda xabar qilingan. Ammo [[Şehzade Ömer Faruk]] uni oila boshligʻi sifatida tan olmadi. Boshqa tomondan, uning rafiqasi [[Sabiha Sulton]] kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, yetakchi tanlovini maʼqulladi. Faqat Sulton Abdulazizning nabiralari — [[Hatice Şükriye Sultan|Şükriye Sulton]], [[Mihrişah Sulton]] va [[Mehmed Abdulaziz]] — Ömer Faruk tomonida boʻlishdi. [[Neslişah Sulton]]ga koʻra, Ahmed Nihad halol, muloyim va xushmuomala inson boʻlgan, biroq u kun boʻyi hech narsa qilmay kursida oʻtirib oʻtkazar edi. Bundan tashqari, u bunday rolni bajarish salohiyatiga ega emas edi. Uning aytishicha, oiladagi hammaning muammolariga doim eʼtibor bergan Ömer Faruk esa oʻzini oila boshligʻi deb bilgan<ref>{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=207|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>. 1945-yilda u insult boʻlib, nogiron boʻlib qoldi. Soʻnggi kunlarini oddiy jihozlangan kamtarona uyda, toʻshak oʻrnida ishlatiladigan gilam yopilgan divanda oʻtkazdi. Xonadagi yagona bezak devorga osilgan [[Turkiya bayrogʻi|turk bayrogʻi]] edi. U tez-tez bandargohni tomosha qilib, turk bayrogʻini koʻtargan kema portga kirgan-kirmaganini tekshirib turar edi. Uni koʻrganida, bayroqni yaqindan tomosha qilish uchun qirgʻoqqa tushardi<ref name="ekinci"/>. == Vafoti == [[File:Damascus Sulaymaniyya Takiyya tombs 7885.jpg|thumb|Ahmad Nihodning qabri]] Shahzoda Ahmad Nihod 1954-yil 4-iyunda vafot etgan va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. == Unvonlari == ;Usmoniylar mukofotlari * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Liakat urushi oltin medali<ref name="salname"/> * [[Imtiyoz medali|Imtiyoz kumush harbiy medali]]<ref name="salname"/> ;Xorijiy unvonlar * {{Flagcountry|Avstriya-Vengriya}}: [[Leopold ordeni]]ning Buyuk xochi, 1918-yil 6-iyun{{Sfn|Uçan|2019|p=59}} === Harbiy lavozimlari === ==== Harbiy unvonlar va armiyadagi lavozimlari ==== * Usmoniylar armiyasi Piyoda qoʻshinlar polkovnigi, {{Circa}}1918-yil == Farzandlari == {| class="wikitable" |- ! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar |- ! colspan="4" | Safiru xonimdan (1884–1975) |- | [[Shahzoda Ali Vosib]] | 1903-yil 13-oktyabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | 1983-yil 9-dekabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. [[Shahzoda Umar Hilmi]] va Gülnev xonimning qizi [[Mukbile Sulton]]ga uylangan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. Misrning Iskandariya shahrida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. |- |} == Nasabi == {{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center | boxstyle_1=background-color: #fcc; | boxstyle_2=background-color: #fb9; | boxstyle_3=background-color: #ffc; | boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Shahzoda Ahmad Nihad''' | 2 = 2. [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | 3 = 3. Naziknaz xonim | 4 = 4. [[Murod V]] | 5 = 5. [[Reftarıdil Kadın]] | 8 = 8. [[Abdulmajid I]] | 9 = 9. [[Shevkefza xotun]] }} == Yana qarang == * [[Usmonlilar sulolasi|Sobiq Usmoniylar taxti uchun vorislik tartibi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}} == Havolalar == * {{Veb manbasi| title = Usmonli oilasining nasabnomasi | url = http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html | access-date = 19 August 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080729104038/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html| archive-date= 29 July 2008 | url-status= live}} * [http://tarihvemedeniyet.org/wp-content/uploads/2009/08/Hanedan-bu-g%C3%BCnk%C3%BC-Osmanoglu-ailesii.png Shajara], Sulton [[Mahmud II]] avlodlari. Olingan sana: 2011-02-28. * [http://heirsofeurope.blogspot.com/search/label/Turkey Heirs of Europe, Turkey]. Olingan sana: 2019-06-09. {{Start box}} {{S-hou|[[Usmonlilar sulolasi|Usmon uyi]]|1883|6-iyul|1954|4-iyun}} {{S-bef|before=[[Abdulmajid II]]}} {{S-ttl|title=Osmanoğlu oilasi boshligʻi|years=1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun}} {{S-aft|after=[[Shahzoda Usmon Fuad]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Nihad, Ahmed Iv}} [[Turkum:1883-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1954-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] fs48mug5yhbrjv6umddzzax4mwzocut 5999908 5999895 2026-04-21T07:17:46Z Oblakulova 111326 /* Surgun */ 5999908 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Ahmad Nihod | tasvir = Sehzade Ahmed Nihad.webp | izoh = Ahmad Nihod 1900-yillarning boshlarida | succession = Osmanoğlu oilasi boshligʻi | reign = 1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun | reign-type = Muddat | predecessor = [[Abdulmajid II]] | successor = [[Shahzoda Usmon Fuad]] | birth_date = 1883-yil 5-iyul<ref name=DSB>{{cite book |author=Brookes, Douglas Scott|year=2008|publisher=University of Texas Press |edition=1 |title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem |page=286}}</ref> | tugʻilgan_joyi = [[Çırağan saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1954|6|4|1883|7|5|df=y}}<ref name=DSB/> | vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]] | dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]] | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | father = [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | mother = Naziknaz xonim | spouse = {{Plainlist| *{{Nikoh|Safiru xonim|1902|}} * {{Nikoh|Nezihe xonim<br>||1916|end=divorced}} * {{Nikoh|Nevrestan xonim|1915|}}}} | issue = [[Shahzoda Ali Vosib]] | module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi | embed = yes | allegiance = {{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}} | branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}} | rank = | serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari) | servicenumber = }} }} '''Shahzoda Ahmad Nihod afandi'''<ref name=adg>{{cite book |year=2000 |publisher=Almanach de Gotha |edition=184th |title=[[Almanach de Gotha]] |pages=365, 912–915 }}</ref><ref name=BP>{{cite book |year=1980 |publisher=Burke's Peerage |edition=2 |title=Burke's Royal Families of the World |page=247 }}</ref> ({{Lang-ota|احمد نهاد}}, 1883-yil 5-iyulda tugʼilgan — 1954-yil 4-iyunda vafot etgan), shuningdek, '''Ahmad Nihod Osmanoğlu''', [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]]ning oʻgʻli va sulton [[Murod V]]ning nabirasi. 1944-yildan 1954-yilgacha [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar uyi]]ning 38-boshligʻi == Yoshligi == Ahmad Nihod 1883-yil 5-iyulda [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan. U sulton [[Murod V]] va [[Reftarıdil Kadın]]ning oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]], onasi esa Naziknaz xonim boʼlgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. Uning oʻzidan 2 yosh katta [[Behiye Sulton]] ismli opasi va 4 yosh kichik Behice Sulton ismli singlisi boʻlgan, biroq u oʻlik tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=279}}. Ahmad butun bolaligi va ilk yoshlik davrini Çırağan saroyida tutqunda oʻtkazgan. Ushbu saroy 1876-yilda taxtdan agʻdarilgan bobosi sulton Murod uchun majburiy qarorgoh boʻlib xizmat qilgan, uning oʻrniga ukasi sulton [[Abdulhamid II]] taxtga chiqqan. Sobiq sultonga qoʻyilgan cheklovlar uning butun oilasiga ham tatbiq etilgan va 1904-yilda vafotiga qadar bekor qilinmagan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}. 1891-yilda Shahzoda Ahmad Nihod sulton Abduhamidning oʻgʻillari [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]], [[Shahzoda Ahmed Nuri]] va [[Shahzoda Mehmed Burhoniddin]] bilan birga sunnat qilingan<ref name="Osmanoğlu">{{cite book | last=Osmanoğlu | first=A. | title=Babam Sultan Abdülhamid: hatıralarım | publisher=Selçuk Yayınları | year=1984 | page=73}}</ref><ref>{{cite journal | last=Sunay | first=Serap | title="SÛR-I HÜMAYUN" DEFTERİNE GÖRE 19. YÜZYIL SARAY DÜĞÜNLERİNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME | journal=Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | volume=20 | issue=38 | date=2017-12-01 | doi=10.31795/baunsobed.645121 | pages=327–342 | url=https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50161/645121 | access-date=2022-02-05| doi-access=free }}</ref>. Bobosining vafotidan soʻng Ahmed Nihod Çırağan saroyidagi majburiy tutqunlikdan ozod boʼlib, Feneryoludagi otasiga tegishli villada yashagan<ref name="vasib">{{cite book|first1=Ali|last1=Vâsıb|first2=Osman Selaheddin|last2=Osmanoğlu|title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim|publisher=YKY|year=2004|pages=33, 44, 373, 421|isbn=978-9-750-80878-4}}</ref>. Keyin u Çırağan saroyi tepasida Qilich Ali qiyaligi bilan Serencebey qiyaligi kesishgan joyda joylashgan oʻz saroyiga koʻchib oʻtgan. Shuningdek, Ahmad Nihod [[Tavfiq Fikret]]dan rasm va tarix boʻyicha saboq olgan. [[Fransuz tili]]ni Robert kolleji oʻqituvchisi Feridun Beydan, shoir [[Nigor xonim]]ning oʻgʻlidan oʻrgangan<ref name="nezihe">{{cite web|title=Aile Tarihçesinden İki Osmanlı Kadını: Nezihe Hanım ve Nevrestan Osmanoğlu|url=http://mahandogrusoz.net/aile-tarihcesinden-iki-osmanli-kadini-nezihe-hanim-ve-nevrestan-osmanoglu/|first=Mahan|last=Doğrusöz|website=mahandogrusoz.net|date=23 May 2016|access-date=7 July 2020}}</ref>. U, shuningdek, Kurbağalıderedagi otasining villasida{{Sfn|Uçan|2019|p=63}} va [[Beylerbeyi saroyi]]da ham yashagan<ref name="nezihe"/>. 1918-yilga kelib Ahmad Nihod [[Usmoniylar armiyasi]]da [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]] [[Polkovnik|polkovnigi]] sifatida xizmat qilgan<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=66–67}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Ahmad Nihodning birinchi rafiqasi Safiru xonim edi<ref name="vasib"/>{{Sfn|Brookes|2010|p=106 n. 77}}. U 1884-yil 15-avgustda [[Izmir]]da tugʻilgan<ref name="vasib"/><ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=20}}</ref>. Ular 1902-yil 7-fevralda sulton Murod oilasi tutqunlikda saqlanib turgan paytda Çırağan saroyida turmush qurishgan<ref name="adra"/>. Safiru xonim 1903-yil 3-oktyabrda oʻgʻli shahzoda [[Shahzoda Ali Vosib]]ni dunyoga keltirgan. Ali Vosib oilaning Çırağandagi tutqunlik davri yakunlanishidan (1904-yil) bir yil avval tugʼilgan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}<ref name="adra"/>. 1924-yil mart oyida Safiru xonim eri Ahmad Nihod va oʻgʻli Ali Vosib bilan surgunga ketgan. U 1975-yil 15-noyabrda [[Misr]]ning [[Iskandariya]] shahrida vafot etgan<ref name="vasib"/><ref name="adra"/>. Shahzoda Ahmad Nihodning ikkinchi rafiqasi edi<ref name="vasib"/>. U 1890-yilda [[Cherkasiya]]da tugʻilgan. Uning onasi sulton Murodning [[haram]]ida bosh xalfa boʻlgan Fotma Şazende xonim edi. Nihod Nezihening oʻgay singlisi Nevrestan bilan turmush qurgach, Nezihe eri bilan 1916-yilda ajrashgan. Keyin Nezihe xonim Usmoniylar zobiti Ali Fehmi Doğrusözga turmushga chiqib, Feridun Doğrusöz ismli oʻgʻil koʻrgan. 1934-yilda „Familiya toʼgʼrisidagi qonun“ga muvofiq Nezihe „Doğrusöz“ familiyasini olgan. Nezihe xonim 1972-yil 24-noyabrda [[Istanbul]]da vafot etgan<ref name="nezihe"/><ref>{{cite web | title=Nezihe Doğrusöz | website=[[Milliyet]] | date=1972-11-25 | url=http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=Nezihe%20do%c4%9frus%C3%B6z&isAdv=false | language=tr | access-date=2020-12-28}}</ref>. Ahmadning uchinchi rafiqasi Nevrestan xonim boʼlgan<ref name="vasib"/>. U 1893-yilda Adapazarıda tugʻilgan. Uning otasi Tohir Bey Atzamba Usmoniylar armiyasidagi [[Abxazlar|abxaz]] millatiga mansub [[Ofitser|zobit]], onasi esa Fotma Şazende [[xonim]] boʼlgan. Nevrestanning Aziz Bey ismli bir akasi boʻlgan. Fotma Şazende xonim ikki marta turmushga chiqqan, Tohir Bey uning ikkinchi eri boʻlib, shu sabab Nevrestan Nezihening oʻgay singlisi hisoblanadi. Shahzoda Ahmad Nihodva Nevrestan 1915-yil 10-aprelda turmush qurishgan. 1924-yil mart oyida u Nihod bilan surgunga ketgan. Usmoniylar sulolasining ayol aʼzolariga 1952-yilda [[Turkiya]]ga qaytishga ruxsat berilgach, Nevrestan [[Istanbul]]dagi Serecebeyga koʻchib oʻtgan. Familiya qonuniga muvofiq u „Osmanoğlu“ familiyasini olgan. Nevrestan xonim 1983-yilda vafot etgan<ref name="nezihe"/>. == Surgun == 1924-yil mart oyida Usmoniylar oilasi surgun qilinganda Ahmad Nihod, uning ikki rafiqasi va oʻgʻli avval [[Vengriya]]ning [[Budapesht]] shahriga, soʻng [[Fransiya]]ning [[Nice]] shahriga yoʻl olishgan<ref name="nezihe"/>. Bu yerda ular shahzodaning Boulevard Cartondagi villasida yashashgan<ref>{{cite book | last1=Hülagü | first1=M.M. | last2=Batmaz | first2=Ş. | last3=Alan | first3=G. | author4=Erciyes Üniversitesi | title=Armenians in the Ottoman Society | publisher=Erciyes Üniversitesi | series=Armenians in the Ottoman Society | issue=v. 2 | year=2008 | isbn=978-9944-0664-0-2}}</ref>. Soʻng oila [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahriga koʻchishgan va Ahmad umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan<ref name="ekinci">{{cite web | last=Ekinci | first=Ekrem Buğra | title=LÜBNAN'DA SON OSMANLILAR | website=ekrembugraekinci.com | date=16 November 2020 | url=https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1117&l%C3%BCbnan%E2%80%99da-son-osmanlilar | language=tr | access-date=2022-02-05}}</ref>. Ahmad Nihod 1944-yil avgustida [[Abdulmajid II|Abdulmajid II ning]] vafotidan soʻng surgundagi imperiya oilasining boshligʻiga aylandi. Bu qarorlar shahzoda Amr Ibrohimning uyida oʻtkazilgan yigʻilishda kengash tomonidan qabul qilingan va unga yozma ravishda xabar qilingan. Ammo [[Shahzoda Umar Faruk]] uni oila boshligʻi sifatida tan olmadi. Boshqa tomondan, Umar Faruknning rafiqasi [[Sabiha Sulton]] ham kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, yetakchi tanlovini maʼqulladi. Faqat Sulton Abdulazizning nabiralari — [[Hatice Şükriye Sultan|Hadicha Shukriya Sulton]], [[Mihrişah Sulton|Mehrishoh Sulton]] va [[Shahzoda Mehmed Abdulaziz]]gina Shahzoda Umar Farukning tomonida boʻlishdi. [[Neslişah Sulton (Shahzoda Umar Farukning qizi)|Neslişah Sulton]]ning soʼzlariga koʻra, Ahmad Nihod halol, muloyim va xushmuomala inson boʻlgan, biroq u kun boʻyi hech bir ish bilan shugʼullanmay, vaqtini kursida oʻtirib oʻtkazar edi. Bundan tashqari, u bunday rolni (oila boshligʼi) bajarish salohiyatiga ega emas edi. Neslişahning aytishicha, oilada hammaning muammolariga doim eʼtibor bergan Umar Faruk oʻzini oila boshligʻi sifatida koʼrgan<ref>{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=207|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>. 1945-yilda Ahmad Nihod [[insult]] boʼlib, nogiron boʻlib qoldi. Soʻnggi kunlarini oddiy jihozlangan kamtarona uyda, toʻshak oʻrnida ishlatiladigan gilam yopilgan divanda oʻtkazdi. Xonadagi yagona bezak devorga osilgan [[Turkiya bayrogʻi]] edi. U tez-tez bandargohni tomosha qilib, Turkiya bayrogʻini koʻtarib yurgan kema portga kirgan-kirmaganini tekshirib turar edi. Uni koʻrganida, bayroqni yaqindan tomosha qilish uchun qirgʻoqqa tushardi<ref name="ekinci"/>. == Vafoti == [[File:Damascus Sulaymaniyya Takiyya tombs 7885.jpg|thumb|Ahmad Nihodning qabri]] Shahzoda Ahmad Nihod 1954-yil 4-iyunda vafot etgan va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. == Unvonlari == ;Usmoniylar mukofotlari * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Liakat urushi oltin medali<ref name="salname"/> * [[Imtiyoz medali|Imtiyoz kumush harbiy medali]]<ref name="salname"/> ;Xorijiy unvonlar * {{Flagcountry|Avstriya-Vengriya}}: [[Leopold ordeni]]ning Buyuk xochi, 1918-yil 6-iyun{{Sfn|Uçan|2019|p=59}} === Harbiy lavozimlari === ==== Harbiy unvonlar va armiyadagi lavozimlari ==== * Usmoniylar armiyasi Piyoda qoʻshinlar polkovnigi, {{Circa}}1918-yil == Farzandlari == {| class="wikitable" |- ! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar |- ! colspan="4" | Safiru xonimdan (1884–1975) |- | [[Shahzoda Ali Vosib]] | 1903-yil 13-oktyabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | 1983-yil 9-dekabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. [[Shahzoda Umar Hilmi]] va Gülnev xonimning qizi [[Mukbile Sulton]]ga uylangan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. Misrning Iskandariya shahrida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. |- |} == Nasabi == {{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center | boxstyle_1=background-color: #fcc; | boxstyle_2=background-color: #fb9; | boxstyle_3=background-color: #ffc; | boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Shahzoda Ahmad Nihad''' | 2 = 2. [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | 3 = 3. Naziknaz xonim | 4 = 4. [[Murod V]] | 5 = 5. [[Reftarıdil Kadın]] | 8 = 8. [[Abdulmajid I]] | 9 = 9. [[Shevkefza xotun]] }} == Yana qarang == * [[Usmonlilar sulolasi|Sobiq Usmoniylar taxti uchun vorislik tartibi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}} == Havolalar == * {{Veb manbasi| title = Usmonli oilasining nasabnomasi | url = http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html | access-date = 19 August 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080729104038/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html| archive-date= 29 July 2008 | url-status= live}} * [http://tarihvemedeniyet.org/wp-content/uploads/2009/08/Hanedan-bu-g%C3%BCnk%C3%BC-Osmanoglu-ailesii.png Shajara], Sulton [[Mahmud II]] avlodlari. Olingan sana: 2011-02-28. * [http://heirsofeurope.blogspot.com/search/label/Turkey Heirs of Europe, Turkey]. Olingan sana: 2019-06-09. {{Start box}} {{S-hou|[[Usmonlilar sulolasi|Usmon uyi]]|1883|6-iyul|1954|4-iyun}} {{S-bef|before=[[Abdulmajid II]]}} {{S-ttl|title=Osmanoğlu oilasi boshligʻi|years=1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun}} {{S-aft|after=[[Shahzoda Usmon Fuad]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Nihad, Ahmed Iv}} [[Turkum:1883-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1954-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] 0mx1gwczdsmn4cc6nulysx4wyat7mca 5999910 5999908 2026-04-21T07:22:30Z Oblakulova 111326 5999910 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Ahmad Nihod | tasvir = Sehzade Ahmed Nihad.webp | izoh = Ahmad Nihod 1900-yillarning boshlarida | succession = Osmanoğlu oilasi boshligʻi | reign = 1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun | reign-type = Muddat | predecessor = [[Abdulmajid II]] | successor = [[Shahzoda Usmon Fuad]] | birth_date = 1883-yil 5-iyul<ref name=DSB>{{cite book |author=Brookes, Douglas Scott|year=2008|publisher=University of Texas Press |edition=1 |title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem |page=286}}</ref> | tugʻilgan_joyi = [[Çırağan saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1954|6|4|1883|7|5|df=y}}<ref name=DSB/> | vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]] | dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]] | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | father = [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | mother = Naziknaz xonim | spouse = {{Plainlist| *{{Nikoh|Safiru xonim|1902|}} * {{Nikoh|Nezihe xonim<br>||1916|end=divorced}} * {{Nikoh|Nevrestan xonim|1915|}}}} | issue = [[Shahzoda Ali Vosib]] | module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi | embed = yes | allegiance = {{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}} | branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}} | rank = | serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari) | servicenumber = }} }} '''Shahzoda Ahmad Nihod afandi'''<ref name=adg>{{cite book |year=2000 |publisher=Almanach de Gotha |edition=184th |title=[[Almanach de Gotha]] |pages=365, 912–915 }}</ref><ref name=BP>{{cite book |year=1980 |publisher=Burke's Peerage |edition=2 |title=Burke's Royal Families of the World |page=247 }}</ref> ({{Lang-ota|احمد نهاد}}; 1883-yil 5-iyulda tugʼilgan — 1954-yil 4-iyunda vafot etgan) — keyinchalik '''Ahmad Nihod Osmanoğlu''' ism-familiyasini olgan [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]]ning oʻgʻli va sulton [[Murod V ]]ning nabirasi. 1944-yildan 1954-yilgacha [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar uyi]]ning 38-boshligʻi. == Yoshligi == Ahmad Nihod 1883-yil 5-iyulda [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan. U sulton [[Murod V]] va [[Reftarıdil Kadın]]ning oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] va Naziknaz xonimning oʼgʼli boʼlgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. Uning oʻzidan 2 yosh katta [[Behiye Sulton]] ismli opasi va 4 yosh kichik Behice Sulton ismli singlisi boʻlgan, biroq u oʻlik tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=279}}. Ahmad butun bolalik davrini Çırağan saroyida tutqunda oʻtkazgan. Ushbu saroy 1876-yilda taxtdan agʻdarilgan bobosi sulton Murod uchun majburiy qarorgoh boʻlib xizmat qilgan, uning oʻrniga ukasi sulton [[Abdulhamid II]] taxtga chiqqan. Sobiq sultonga qoʻyilgan cheklovlar uning butun oilasiga ham tatbiq etilgan va 1904-yilda vafotiga qadar bekor qilinmagan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}. 1891-yilda Shahzoda Ahmad Nihod sulton Abduhamidning oʻgʻillari [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]], [[Shahzoda Ahmad Nuri]] va [[Shahzoda Mehmed Burhoniddin]] bilan birga sunnat qilingan<ref name="Osmanoğlu">{{cite book | last=Osmanoğlu | first=A. | title=Babam Sultan Abdülhamid: hatıralarım | publisher=Selçuk Yayınları | year=1984 | page=73}}</ref><ref>{{cite journal | last=Sunay | first=Serap | title="SÛR-I HÜMAYUN" DEFTERİNE GÖRE 19. YÜZYIL SARAY DÜĞÜNLERİNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME | journal=Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | volume=20 | issue=38 | date=2017-12-01 | doi=10.31795/baunsobed.645121 | pages=327–342 | url=https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50161/645121 | access-date=2022-02-05| doi-access=free }}</ref>. Bobosining vafotidan soʻng Ahmed Nihod Çırağan saroyidagi majburiy tutqunlikdan ozod boʼlib, Feneryoludagi otasiga tegishli villada yashagan<ref name="vasib">{{cite book|first1=Ali|last1=Vâsıb|first2=Osman Selaheddin|last2=Osmanoğlu|title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim|publisher=YKY|year=2004|pages=33, 44, 373, 421|isbn=978-9-750-80878-4}}</ref>. Keyin u Çırağan saroyi tepasida Qilich Ali qiyaligi bilan Serencebey qiyaligi kesishgan joyda joylashgan oʻz saroyiga koʻchib oʻtgan. Ahmad Nihod [[Tavfiq Fikret]]dan rasm va tarix boʻyicha saboq olgan. Shuningdek, [[fransuz tili]]ni shoir [[Nigor xonim]]ning oʻgʻli, Robert kolleji oʻqituvchisi Feridun Beydan oʻrgangan<ref name="nezihe">{{cite web|title=Aile Tarihçesinden İki Osmanlı Kadını: Nezihe Hanım ve Nevrestan Osmanoğlu|url=http://mahandogrusoz.net/aile-tarihcesinden-iki-osmanli-kadini-nezihe-hanim-ve-nevrestan-osmanoglu/|first=Mahan|last=Doğrusöz|website=mahandogrusoz.net|date=23 May 2016|access-date=7 July 2020}}</ref>. U, shuningdek, Kurbağalıderedagi otasining villasida{{Sfn|Uçan|2019|p=63}} va [[Beylerbeyi saroyi]]da ham yashagan<ref name="nezihe"/>. 1918-yilga kelib Ahmad Nihod [[Usmoniylar armiyasi]]da [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]] [[Polkovnik|polkovnigi]] sifatida xizmat qilgan<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=66–67}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Ahmad Nihodning birinchi rafiqasi Safiru xonim edi<ref name="vasib"/>{{Sfn|Brookes|2010|p=106 n. 77}}. U 1884-yil 15-avgustda [[Izmir]]da tugʻilgan<ref name="vasib"/><ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=20}}</ref>. Ular 1902-yil 7-fevralda sulton Murod oilasi tutqunlikda saqlanib turgan paytda Çırağan saroyida turmush qurishgan<ref name="adra"/>. Safiru xonim 1903-yil 3-oktyabrda oʻgʻli shahzoda [[Shahzoda Ali Vosib]]ni dunyoga keltirgan. Ali Vosib oilaning Çırağandagi tutqunlik davri yakunlanishidan (1904-yil) bir yil avval tugʼilgan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}<ref name="adra"/>. 1924-yil mart oyida Safiru xonim eri Ahmad Nihod va oʻgʻli Ali Vosib bilan surgunga ketgan. U 1975-yil 15-noyabrda [[Misr]]ning [[Iskandariya]] shahrida vafot etgan<ref name="vasib"/><ref name="adra"/>. Shahzoda Ahmad Nihodning ikkinchi rafiqasi edi<ref name="vasib"/>. U 1890-yilda [[Cherkasiya]]da tugʻilgan. Uning onasi sulton Murodning [[haram]]ida bosh xalfa boʻlgan Fotma Şazende xonim edi. Nihod Nezihening oʻgay singlisi Nevrestan bilan turmush qurgach, Nezihe eri bilan 1916-yilda ajrashgan. Keyin Nezihe xonim Usmoniylar zobiti Ali Fehmi Doğrusözga turmushga chiqib, Feridun Doğrusöz ismli oʻgʻil koʻrgan. 1934-yilda „Familiya toʼgʼrisidagi qonun“ga muvofiq Nezihe „Doğrusöz“ familiyasini olgan. Nezihe xonim 1972-yil 24-noyabrda [[Istanbul]]da vafot etgan<ref name="nezihe"/><ref>{{cite web | title=Nezihe Doğrusöz | website=[[Milliyet]] | date=1972-11-25 | url=http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=Nezihe%20do%c4%9frus%C3%B6z&isAdv=false | language=tr | access-date=2020-12-28}}</ref>. Ahmadning uchinchi rafiqasi Nevrestan xonim boʼlgan<ref name="vasib"/>. U 1893-yilda Adapazarıda tugʻilgan. Uning otasi Tohir Bey Atzamba Usmoniylar armiyasidagi [[Abxazlar|abxaz]] millatiga mansub [[Ofitser|zobit]], onasi esa Fotma Şazende [[xonim]] boʼlgan. Nevrestanning Aziz Bey ismli bir akasi boʻlgan. Fotma Şazende xonim ikki marta turmushga chiqqan, Tohir Bey uning ikkinchi eri boʻlib, shu sabab Nevrestan Nezihening oʻgay singlisi hisoblanadi. Shahzoda Ahmad Nihodva Nevrestan 1915-yil 10-aprelda turmush qurishgan. 1924-yil mart oyida u Nihod bilan surgunga ketgan. Usmoniylar sulolasining ayol aʼzolariga 1952-yilda [[Turkiya]]ga qaytishga ruxsat berilgach, Nevrestan [[Istanbul]]dagi Serecebeyga koʻchib oʻtgan. Familiya qonuniga muvofiq u „Osmanoğlu“ familiyasini olgan. Nevrestan xonim 1983-yilda vafot etgan<ref name="nezihe"/>. == Surgun == 1924-yil mart oyida Usmoniylar oilasi surgun qilinganda Ahmad Nihod, uning ikki rafiqasi va oʻgʻli avval [[Vengriya]]ning [[Budapesht]] shahriga, soʻng [[Fransiya]]ning [[Nice]] shahriga yoʻl olishgan<ref name="nezihe"/>. Bu yerda ular shahzodaning Boulevard Cartondagi villasida yashashgan<ref>{{cite book | last1=Hülagü | first1=M.M. | last2=Batmaz | first2=Ş. | last3=Alan | first3=G. | author4=Erciyes Üniversitesi | title=Armenians in the Ottoman Society | publisher=Erciyes Üniversitesi | series=Armenians in the Ottoman Society | issue=v. 2 | year=2008 | isbn=978-9944-0664-0-2}}</ref>. Soʻng oila [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahriga koʻchishgan va Ahmad umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan<ref name="ekinci">{{cite web | last=Ekinci | first=Ekrem Buğra | title=LÜBNAN'DA SON OSMANLILAR | website=ekrembugraekinci.com | date=16 November 2020 | url=https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1117&l%C3%BCbnan%E2%80%99da-son-osmanlilar | language=tr | access-date=2022-02-05}}</ref>. Ahmad Nihod 1944-yil avgustida [[Abdulmajid II|Abdulmajid II ning]] vafotidan soʻng surgundagi imperiya oilasining boshligʻiga aylandi. Bu qarorlar shahzoda Amr Ibrohimning uyida oʻtkazilgan yigʻilishda kengash tomonidan qabul qilingan va unga yozma ravishda xabar qilingan. Ammo [[Shahzoda Umar Faruk]] uni oila boshligʻi sifatida tan olmadi. Boshqa tomondan, Umar Faruknning rafiqasi [[Sabiha Sulton]] ham kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, yetakchi tanlovini maʼqulladi. Faqat Sulton Abdulazizning nabiralari — [[Hatice Şükriye Sultan|Hadicha Shukriya Sulton]], [[Mihrişah Sulton|Mehrishoh Sulton]] va [[Shahzoda Mehmed Abdulaziz]]gina Shahzoda Umar Farukning tomonida boʻlishdi. [[Neslişah Sulton (Shahzoda Umar Farukning qizi)|Neslişah Sulton]]ning soʼzlariga koʻra, Ahmad Nihod halol, muloyim va xushmuomala inson boʻlgan, biroq u kun boʻyi hech bir ish bilan shugʼullanmay, vaqtini kursida oʻtirib oʻtkazar edi. Bundan tashqari, u bunday rolni (oila boshligʼi) bajarish salohiyatiga ega emas edi. Neslişahning aytishicha, oilada hammaning muammolariga doim eʼtibor bergan Umar Faruk oʻzini oila boshligʻi sifatida koʼrgan<ref>{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=207|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>. 1945-yilda Ahmad Nihod [[insult]] boʼlib, nogiron boʻlib qoldi. Soʻnggi kunlarini oddiy jihozlangan kamtarona uyda, toʻshak oʻrnida ishlatiladigan gilam yopilgan divanda oʻtkazdi. Xonadagi yagona bezak devorga osilgan [[Turkiya bayrogʻi]] edi. U tez-tez bandargohni tomosha qilib, Turkiya bayrogʻini koʻtarib yurgan kema portga kirgan-kirmaganini tekshirib turar edi. Uni koʻrganida, bayroqni yaqindan tomosha qilish uchun qirgʻoqqa tushardi<ref name="ekinci"/>. == Vafoti == [[File:Damascus Sulaymaniyya Takiyya tombs 7885.jpg|thumb|Ahmad Nihodning qabri]] Shahzoda Ahmad Nihod 1954-yil 4-iyunda vafot etgan va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. == Unvonlari == ;Usmoniylar mukofotlari * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Liakat urushi oltin medali<ref name="salname"/> * [[Imtiyoz medali|Imtiyoz kumush harbiy medali]]<ref name="salname"/> ;Xorijiy unvonlar * {{Flagcountry|Avstriya-Vengriya}}: [[Leopold ordeni]]ning Buyuk xochi, 1918-yil 6-iyun{{Sfn|Uçan|2019|p=59}} === Harbiy lavozimlari === ==== Harbiy unvonlar va armiyadagi lavozimlari ==== * Usmoniylar armiyasi Piyoda qoʻshinlar polkovnigi, {{Circa}}1918-yil == Farzandlari == {| class="wikitable" |- ! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar |- ! colspan="4" | Safiru xonimdan (1884–1975) |- | [[Shahzoda Ali Vosib]] | 1903-yil 13-oktyabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | 1983-yil 9-dekabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. [[Shahzoda Umar Hilmi]] va Gülnev xonimning qizi [[Mukbile Sulton]]ga uylangan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. Misrning Iskandariya shahrida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. |- |} == Nasabi == {{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center | boxstyle_1=background-color: #fcc; | boxstyle_2=background-color: #fb9; | boxstyle_3=background-color: #ffc; | boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Shahzoda Ahmad Nihad''' | 2 = 2. [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | 3 = 3. Naziknaz xonim | 4 = 4. [[Murod V]] | 5 = 5. [[Reftarıdil Kadın]] | 8 = 8. [[Abdulmajid I]] | 9 = 9. [[Shevkefza xotun]] }} == Yana qarang == * [[Usmonlilar sulolasi|Sobiq Usmoniylar taxti uchun vorislik tartibi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}} == Havolalar == * {{Veb manbasi| title = Usmonli oilasining nasabnomasi | url = http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html | access-date = 19 August 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080729104038/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html| archive-date= 29 July 2008 | url-status= live}} * [http://tarihvemedeniyet.org/wp-content/uploads/2009/08/Hanedan-bu-g%C3%BCnk%C3%BC-Osmanoglu-ailesii.png Shajara], Sulton [[Mahmud II]] avlodlari. Olingan sana: 2011-02-28. * [http://heirsofeurope.blogspot.com/search/label/Turkey Heirs of Europe, Turkey]. Olingan sana: 2019-06-09. {{Start box}} {{S-hou|[[Usmonlilar sulolasi|Usmon uyi]]|1883|6-iyul|1954|4-iyun}} {{S-bef|before=[[Abdulmajid II]]}} {{S-ttl|title=Osmanoğlu oilasi boshligʻi|years=1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun}} {{S-aft|after=[[Shahzoda Usmon Fuad]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Nihad, Ahmed Iv}} [[Turkum:1883-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1954-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] 7d52dr0er2wa5oi2zr15c1iyixxsjoz 5999911 5999910 2026-04-21T07:25:27Z Oblakulova 111326 /* Shaxsiy hayoti */ 5999911 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Ahmad Nihod | tasvir = Sehzade Ahmed Nihad.webp | izoh = Ahmad Nihod 1900-yillarning boshlarida | succession = Osmanoğlu oilasi boshligʻi | reign = 1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun | reign-type = Muddat | predecessor = [[Abdulmajid II]] | successor = [[Shahzoda Usmon Fuad]] | birth_date = 1883-yil 5-iyul<ref name=DSB>{{cite book |author=Brookes, Douglas Scott|year=2008|publisher=University of Texas Press |edition=1 |title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem |page=286}}</ref> | tugʻilgan_joyi = [[Çırağan saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1954|6|4|1883|7|5|df=y}}<ref name=DSB/> | vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]] | dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]] | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | father = [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | mother = Naziknaz xonim | spouse = {{Plainlist| *{{Nikoh|Safiru xonim|1902|}} * {{Nikoh|Nezihe xonim<br>||1916|end=divorced}} * {{Nikoh|Nevrestan xonim|1915|}}}} | issue = [[Shahzoda Ali Vosib]] | module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi | embed = yes | allegiance = {{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}} | branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}} | rank = | serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari) | servicenumber = }} }} '''Shahzoda Ahmad Nihod afandi'''<ref name=adg>{{cite book |year=2000 |publisher=Almanach de Gotha |edition=184th |title=[[Almanach de Gotha]] |pages=365, 912–915 }}</ref><ref name=BP>{{cite book |year=1980 |publisher=Burke's Peerage |edition=2 |title=Burke's Royal Families of the World |page=247 }}</ref> ({{Lang-ota|احمد نهاد}}; 1883-yil 5-iyulda tugʼilgan — 1954-yil 4-iyunda vafot etgan) — keyinchalik '''Ahmad Nihod Osmanoğlu''' ism-familiyasini olgan [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]]ning oʻgʻli va sulton [[Murod V ]]ning nabirasi. 1944-yildan 1954-yilgacha [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar uyi]]ning 38-boshligʻi. == Yoshligi == Ahmad Nihod 1883-yil 5-iyulda [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan. U sulton [[Murod V]] va [[Reftarıdil Kadın]]ning oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] va Naziknaz xonimning oʼgʼli boʼlgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. Uning oʻzidan 2 yosh katta [[Behiye Sulton]] ismli opasi va 4 yosh kichik Behice Sulton ismli singlisi boʻlgan, biroq u oʻlik tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=279}}. Ahmad butun bolalik davrini Çırağan saroyida tutqunda oʻtkazgan. Ushbu saroy 1876-yilda taxtdan agʻdarilgan bobosi sulton Murod uchun majburiy qarorgoh boʻlib xizmat qilgan, uning oʻrniga ukasi sulton [[Abdulhamid II]] taxtga chiqqan. Sobiq sultonga qoʻyilgan cheklovlar uning butun oilasiga ham tatbiq etilgan va 1904-yilda vafotiga qadar bekor qilinmagan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}. 1891-yilda Shahzoda Ahmad Nihod sulton Abduhamidning oʻgʻillari [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]], [[Shahzoda Ahmad Nuri]] va [[Shahzoda Mehmed Burhoniddin]] bilan birga sunnat qilingan<ref name="Osmanoğlu">{{cite book | last=Osmanoğlu | first=A. | title=Babam Sultan Abdülhamid: hatıralarım | publisher=Selçuk Yayınları | year=1984 | page=73}}</ref><ref>{{cite journal | last=Sunay | first=Serap | title="SÛR-I HÜMAYUN" DEFTERİNE GÖRE 19. YÜZYIL SARAY DÜĞÜNLERİNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME | journal=Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | volume=20 | issue=38 | date=2017-12-01 | doi=10.31795/baunsobed.645121 | pages=327–342 | url=https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50161/645121 | access-date=2022-02-05| doi-access=free }}</ref>. Bobosining vafotidan soʻng Ahmed Nihod Çırağan saroyidagi majburiy tutqunlikdan ozod boʼlib, Feneryoludagi otasiga tegishli villada yashagan<ref name="vasib">{{cite book|first1=Ali|last1=Vâsıb|first2=Osman Selaheddin|last2=Osmanoğlu|title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim|publisher=YKY|year=2004|pages=33, 44, 373, 421|isbn=978-9-750-80878-4}}</ref>. Keyin u Çırağan saroyi tepasida Qilich Ali qiyaligi bilan Serencebey qiyaligi kesishgan joyda joylashgan oʻz saroyiga koʻchib oʻtgan. Ahmad Nihod [[Tavfiq Fikret]]dan rasm va tarix boʻyicha saboq olgan. Shuningdek, [[fransuz tili]]ni shoir [[Nigor xonim]]ning oʻgʻli, Robert kolleji oʻqituvchisi Feridun Beydan oʻrgangan<ref name="nezihe">{{cite web|title=Aile Tarihçesinden İki Osmanlı Kadını: Nezihe Hanım ve Nevrestan Osmanoğlu|url=http://mahandogrusoz.net/aile-tarihcesinden-iki-osmanli-kadini-nezihe-hanim-ve-nevrestan-osmanoglu/|first=Mahan|last=Doğrusöz|website=mahandogrusoz.net|date=23 May 2016|access-date=7 July 2020}}</ref>. U, shuningdek, Kurbağalıderedagi otasining villasida{{Sfn|Uçan|2019|p=63}} va [[Beylerbeyi saroyi]]da ham yashagan<ref name="nezihe"/>. 1918-yilga kelib Ahmad Nihod [[Usmoniylar armiyasi]]da [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]] [[Polkovnik|polkovnigi]] sifatida xizmat qilgan<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=66–67}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Ahmad Nihodning birinchi rafiqasi Safiru xonim edi<ref name="vasib"/>{{Sfn|Brookes|2010|p=106 n. 77}}. U 1884-yil 15-avgustda [[Izmir]]da tugʻilgan<ref name="vasib"/><ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=20}}</ref>. Ular 1902-yil 7-fevralda sulton Murod oilasi tutqunlikda saqlanib turgan paytda Çırağan saroyida turmush qurishgan<ref name="adra"/>. Safiru xonim 1903-yil 3-oktyabrda oʻgʻli shahzoda [[Shahzoda Ali Vosib]]ni dunyoga keltirgan. Ali Vosib oilaning Çırağandagi tutqunlik davri yakunlanishidan (1904-yil) bir yil avval tugʼilgan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}<ref name="adra"/>. 1924-yil mart oyida Safiru xonim eri Ahmad Nihod va oʻgʻli Ali Vosib bilan surgunga joʼnagan. U 1975-yil 15-noyabrda [[Misr]]ning [[Iskandariya]] shahrida vafot etgan<ref name="vasib"/><ref name="adra"/>. Shahzoda Ahmad Nihodning ikkinchi rafiqasi Nezihe xonim edi<ref name="vasib"/>. U 1890-yilda [[Cherkasiya]]da tugʻilgan. Uning onasi sulton Murodning [[haram]]ida bosh xalfa boʻlgan Fotma Şazende xonim edi. Nihod 1915-yil 10-aprelda Nezihening oʻgay singlisi Nevrestan bilan turmush qurgach, Nezihe 1916-yilda eri bilan ajrashgan. Keyin Nezihe xonim Usmoniylar zobiti Ali Fehmi Doğrusözga turmushga chiqib, Feridun Doğrusöz ismli oʻgʻil koʻrgan. 1934-yilda „Familiya toʼgʼrisidagi qonun“ga muvofiq Nezihe „Doğrusöz“ familiyasini olgan. Nezihe xonim 1972-yil 24-noyabrda [[Istanbul]]da vafot etgan<ref name="nezihe"/><ref>{{cite web | title=Nezihe Doğrusöz | website=[[Milliyet]] | date=1972-11-25 | url=http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=Nezihe%20do%c4%9frus%C3%B6z&isAdv=false | language=tr | access-date=2020-12-28}}</ref>. Ahmadning uchinchi rafiqasi Nevrestan xonim boʼlgan<ref name="vasib"/>. U 1893-yilda Adapazarıda tugʻilgan. Uning otasi Tohir Bey Atzamba Usmoniylar armiyasidagi [[Abxazlar|abxaz]] millatiga mansub [[Ofitser|zobit]], onasi esa Fotma Şazende [[xonim]] boʼlgan. Nevrestanning Aziz Bey ismli bir akasi boʻlgan. Fotma Şazende xonim ikki marta turmushga chiqqan, Tohir Bey uning ikkinchi eri boʻlgan, Nevrestan esa Nezihening oʻgay singlisi hisoblanadi. Shahzoda Ahmad Nihod va Nevrestan 1915-yil 10-aprelda turmush qurishgan. 1924-yil mart oyida u Nihod bilan surgunga ketgan. Usmoniylar sulolasining ayol aʼzolariga 1952-yilda [[Turkiya]]ga qaytishga ruxsat berilgach, Nevrestan [[Istanbul]]dagi Serecebeyga koʻchib oʻtgan. Familiya qonuniga muvofiq u „Osmanoğlu“ familiyasini olgan. Nevrestan xonim 1983-yilda vafot etgan<ref name="nezihe"/>. == Surgun == 1924-yil mart oyida Usmoniylar oilasi surgun qilinganda Ahmad Nihod, uning ikki rafiqasi va oʻgʻli avval [[Vengriya]]ning [[Budapesht]] shahriga, soʻng [[Fransiya]]ning [[Nice]] shahriga yoʻl olishgan<ref name="nezihe"/>. Bu yerda ular shahzodaning Boulevard Cartondagi villasida yashashgan<ref>{{cite book | last1=Hülagü | first1=M.M. | last2=Batmaz | first2=Ş. | last3=Alan | first3=G. | author4=Erciyes Üniversitesi | title=Armenians in the Ottoman Society | publisher=Erciyes Üniversitesi | series=Armenians in the Ottoman Society | issue=v. 2 | year=2008 | isbn=978-9944-0664-0-2}}</ref>. Soʻng oila [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahriga koʻchishgan va Ahmad umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan<ref name="ekinci">{{cite web | last=Ekinci | first=Ekrem Buğra | title=LÜBNAN'DA SON OSMANLILAR | website=ekrembugraekinci.com | date=16 November 2020 | url=https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1117&l%C3%BCbnan%E2%80%99da-son-osmanlilar | language=tr | access-date=2022-02-05}}</ref>. Ahmad Nihod 1944-yil avgustida [[Abdulmajid II|Abdulmajid II ning]] vafotidan soʻng surgundagi imperiya oilasining boshligʻiga aylandi. Bu qarorlar shahzoda Amr Ibrohimning uyida oʻtkazilgan yigʻilishda kengash tomonidan qabul qilingan va unga yozma ravishda xabar qilingan. Ammo [[Shahzoda Umar Faruk]] uni oila boshligʻi sifatida tan olmadi. Boshqa tomondan, Umar Faruknning rafiqasi [[Sabiha Sulton]] ham kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, yetakchi tanlovini maʼqulladi. Faqat Sulton Abdulazizning nabiralari — [[Hatice Şükriye Sultan|Hadicha Shukriya Sulton]], [[Mihrişah Sulton|Mehrishoh Sulton]] va [[Shahzoda Mehmed Abdulaziz]]gina Shahzoda Umar Farukning tomonida boʻlishdi. [[Neslişah Sulton (Shahzoda Umar Farukning qizi)|Neslişah Sulton]]ning soʼzlariga koʻra, Ahmad Nihod halol, muloyim va xushmuomala inson boʻlgan, biroq u kun boʻyi hech bir ish bilan shugʼullanmay, vaqtini kursida oʻtirib oʻtkazar edi. Bundan tashqari, u bunday rolni (oila boshligʼi) bajarish salohiyatiga ega emas edi. Neslişahning aytishicha, oilada hammaning muammolariga doim eʼtibor bergan Umar Faruk oʻzini oila boshligʻi sifatida koʼrgan<ref>{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=207|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>. 1945-yilda Ahmad Nihod [[insult]] boʼlib, nogiron boʻlib qoldi. Soʻnggi kunlarini oddiy jihozlangan kamtarona uyda, toʻshak oʻrnida ishlatiladigan gilam yopilgan divanda oʻtkazdi. Xonadagi yagona bezak devorga osilgan [[Turkiya bayrogʻi]] edi. U tez-tez bandargohni tomosha qilib, Turkiya bayrogʻini koʻtarib yurgan kema portga kirgan-kirmaganini tekshirib turar edi. Uni koʻrganida, bayroqni yaqindan tomosha qilish uchun qirgʻoqqa tushardi<ref name="ekinci"/>. == Vafoti == [[File:Damascus Sulaymaniyya Takiyya tombs 7885.jpg|thumb|Ahmad Nihodning qabri]] Shahzoda Ahmad Nihod 1954-yil 4-iyunda vafot etgan va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. == Unvonlari == ;Usmoniylar mukofotlari * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Liakat urushi oltin medali<ref name="salname"/> * [[Imtiyoz medali|Imtiyoz kumush harbiy medali]]<ref name="salname"/> ;Xorijiy unvonlar * {{Flagcountry|Avstriya-Vengriya}}: [[Leopold ordeni]]ning Buyuk xochi, 1918-yil 6-iyun{{Sfn|Uçan|2019|p=59}} === Harbiy lavozimlari === ==== Harbiy unvonlar va armiyadagi lavozimlari ==== * Usmoniylar armiyasi Piyoda qoʻshinlar polkovnigi, {{Circa}}1918-yil == Farzandlari == {| class="wikitable" |- ! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar |- ! colspan="4" | Safiru xonimdan (1884–1975) |- | [[Shahzoda Ali Vosib]] | 1903-yil 13-oktyabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | 1983-yil 9-dekabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. [[Shahzoda Umar Hilmi]] va Gülnev xonimning qizi [[Mukbile Sulton]]ga uylangan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. Misrning Iskandariya shahrida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. |- |} == Nasabi == {{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center | boxstyle_1=background-color: #fcc; | boxstyle_2=background-color: #fb9; | boxstyle_3=background-color: #ffc; | boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Shahzoda Ahmad Nihad''' | 2 = 2. [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | 3 = 3. Naziknaz xonim | 4 = 4. [[Murod V]] | 5 = 5. [[Reftarıdil Kadın]] | 8 = 8. [[Abdulmajid I]] | 9 = 9. [[Shevkefza xotun]] }} == Yana qarang == * [[Usmonlilar sulolasi|Sobiq Usmoniylar taxti uchun vorislik tartibi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}} == Havolalar == * {{Veb manbasi| title = Usmonli oilasining nasabnomasi | url = http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html | access-date = 19 August 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080729104038/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html| archive-date= 29 July 2008 | url-status= live}} * [http://tarihvemedeniyet.org/wp-content/uploads/2009/08/Hanedan-bu-g%C3%BCnk%C3%BC-Osmanoglu-ailesii.png Shajara], Sulton [[Mahmud II]] avlodlari. Olingan sana: 2011-02-28. * [http://heirsofeurope.blogspot.com/search/label/Turkey Heirs of Europe, Turkey]. Olingan sana: 2019-06-09. {{Start box}} {{S-hou|[[Usmonlilar sulolasi|Usmon uyi]]|1883|6-iyul|1954|4-iyun}} {{S-bef|before=[[Abdulmajid II]]}} {{S-ttl|title=Osmanoğlu oilasi boshligʻi|years=1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun}} {{S-aft|after=[[Shahzoda Usmon Fuad]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Nihad, Ahmed Iv}} [[Turkum:1883-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1954-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] 3ij4ywsrm8hpytmrbq4jh9g3hhhneyz 5999912 5999911 2026-04-21T07:27:03Z Oblakulova 111326 /* Surgun */ 5999912 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Ahmad Nihod | tasvir = Sehzade Ahmed Nihad.webp | izoh = Ahmad Nihod 1900-yillarning boshlarida | succession = Osmanoğlu oilasi boshligʻi | reign = 1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun | reign-type = Muddat | predecessor = [[Abdulmajid II]] | successor = [[Shahzoda Usmon Fuad]] | birth_date = 1883-yil 5-iyul<ref name=DSB>{{cite book |author=Brookes, Douglas Scott|year=2008|publisher=University of Texas Press |edition=1 |title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem |page=286}}</ref> | tugʻilgan_joyi = [[Çırağan saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1954|6|4|1883|7|5|df=y}}<ref name=DSB/> | vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]] | dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]] | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | father = [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | mother = Naziknaz xonim | spouse = {{Plainlist| *{{Nikoh|Safiru xonim|1902|}} * {{Nikoh|Nezihe xonim<br>||1916|end=divorced}} * {{Nikoh|Nevrestan xonim|1915|}}}} | issue = [[Shahzoda Ali Vosib]] | module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi | embed = yes | allegiance = {{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}} | branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}} | rank = | serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari) | servicenumber = }} }} '''Shahzoda Ahmad Nihod afandi'''<ref name=adg>{{cite book |year=2000 |publisher=Almanach de Gotha |edition=184th |title=[[Almanach de Gotha]] |pages=365, 912–915 }}</ref><ref name=BP>{{cite book |year=1980 |publisher=Burke's Peerage |edition=2 |title=Burke's Royal Families of the World |page=247 }}</ref> ({{Lang-ota|احمد نهاد}}; 1883-yil 5-iyulda tugʼilgan — 1954-yil 4-iyunda vafot etgan) — keyinchalik '''Ahmad Nihod Osmanoğlu''' ism-familiyasini olgan [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]]ning oʻgʻli va sulton [[Murod V ]]ning nabirasi. 1944-yildan 1954-yilgacha [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar uyi]]ning 38-boshligʻi. == Yoshligi == Ahmad Nihod 1883-yil 5-iyulda [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan. U sulton [[Murod V]] va [[Reftarıdil Kadın]]ning oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] va Naziknaz xonimning oʼgʼli boʼlgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. Uning oʻzidan 2 yosh katta [[Behiye Sulton]] ismli opasi va 4 yosh kichik Behice Sulton ismli singlisi boʻlgan, biroq u oʻlik tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=279}}. Ahmad butun bolalik davrini Çırağan saroyida tutqunda oʻtkazgan. Ushbu saroy 1876-yilda taxtdan agʻdarilgan bobosi sulton Murod uchun majburiy qarorgoh boʻlib xizmat qilgan, uning oʻrniga ukasi sulton [[Abdulhamid II]] taxtga chiqqan. Sobiq sultonga qoʻyilgan cheklovlar uning butun oilasiga ham tatbiq etilgan va 1904-yilda vafotiga qadar bekor qilinmagan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}. 1891-yilda Shahzoda Ahmad Nihod sulton Abduhamidning oʻgʻillari [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]], [[Shahzoda Ahmad Nuri]] va [[Shahzoda Mehmed Burhoniddin]] bilan birga sunnat qilingan<ref name="Osmanoğlu">{{cite book | last=Osmanoğlu | first=A. | title=Babam Sultan Abdülhamid: hatıralarım | publisher=Selçuk Yayınları | year=1984 | page=73}}</ref><ref>{{cite journal | last=Sunay | first=Serap | title="SÛR-I HÜMAYUN" DEFTERİNE GÖRE 19. YÜZYIL SARAY DÜĞÜNLERİNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME | journal=Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | volume=20 | issue=38 | date=2017-12-01 | doi=10.31795/baunsobed.645121 | pages=327–342 | url=https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50161/645121 | access-date=2022-02-05| doi-access=free }}</ref>. Bobosining vafotidan soʻng Ahmed Nihod Çırağan saroyidagi majburiy tutqunlikdan ozod boʼlib, Feneryoludagi otasiga tegishli villada yashagan<ref name="vasib">{{cite book|first1=Ali|last1=Vâsıb|first2=Osman Selaheddin|last2=Osmanoğlu|title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim|publisher=YKY|year=2004|pages=33, 44, 373, 421|isbn=978-9-750-80878-4}}</ref>. Keyin u Çırağan saroyi tepasida Qilich Ali qiyaligi bilan Serencebey qiyaligi kesishgan joyda joylashgan oʻz saroyiga koʻchib oʻtgan. Ahmad Nihod [[Tavfiq Fikret]]dan rasm va tarix boʻyicha saboq olgan. Shuningdek, [[fransuz tili]]ni shoir [[Nigor xonim]]ning oʻgʻli, Robert kolleji oʻqituvchisi Feridun Beydan oʻrgangan<ref name="nezihe">{{cite web|title=Aile Tarihçesinden İki Osmanlı Kadını: Nezihe Hanım ve Nevrestan Osmanoğlu|url=http://mahandogrusoz.net/aile-tarihcesinden-iki-osmanli-kadini-nezihe-hanim-ve-nevrestan-osmanoglu/|first=Mahan|last=Doğrusöz|website=mahandogrusoz.net|date=23 May 2016|access-date=7 July 2020}}</ref>. U, shuningdek, Kurbağalıderedagi otasining villasida{{Sfn|Uçan|2019|p=63}} va [[Beylerbeyi saroyi]]da ham yashagan<ref name="nezihe"/>. 1918-yilga kelib Ahmad Nihod [[Usmoniylar armiyasi]]da [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]] [[Polkovnik|polkovnigi]] sifatida xizmat qilgan<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=66–67}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Ahmad Nihodning birinchi rafiqasi Safiru xonim edi<ref name="vasib"/>{{Sfn|Brookes|2010|p=106 n. 77}}. U 1884-yil 15-avgustda [[Izmir]]da tugʻilgan<ref name="vasib"/><ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=20}}</ref>. Ular 1902-yil 7-fevralda sulton Murod oilasi tutqunlikda saqlanib turgan paytda Çırağan saroyida turmush qurishgan<ref name="adra"/>. Safiru xonim 1903-yil 3-oktyabrda oʻgʻli shahzoda [[Shahzoda Ali Vosib]]ni dunyoga keltirgan. Ali Vosib oilaning Çırağandagi tutqunlik davri yakunlanishidan (1904-yil) bir yil avval tugʼilgan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}<ref name="adra"/>. 1924-yil mart oyida Safiru xonim eri Ahmad Nihod va oʻgʻli Ali Vosib bilan surgunga joʼnagan. U 1975-yil 15-noyabrda [[Misr]]ning [[Iskandariya]] shahrida vafot etgan<ref name="vasib"/><ref name="adra"/>. Shahzoda Ahmad Nihodning ikkinchi rafiqasi Nezihe xonim edi<ref name="vasib"/>. U 1890-yilda [[Cherkasiya]]da tugʻilgan. Uning onasi sulton Murodning [[haram]]ida bosh xalfa boʻlgan Fotma Şazende xonim edi. Nihod 1915-yil 10-aprelda Nezihening oʻgay singlisi Nevrestan bilan turmush qurgach, Nezihe 1916-yilda eri bilan ajrashgan. Keyin Nezihe xonim Usmoniylar zobiti Ali Fehmi Doğrusözga turmushga chiqib, Feridun Doğrusöz ismli oʻgʻil koʻrgan. 1934-yilda „Familiya toʼgʼrisidagi qonun“ga muvofiq Nezihe „Doğrusöz“ familiyasini olgan. Nezihe xonim 1972-yil 24-noyabrda [[Istanbul]]da vafot etgan<ref name="nezihe"/><ref>{{cite web | title=Nezihe Doğrusöz | website=[[Milliyet]] | date=1972-11-25 | url=http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=Nezihe%20do%c4%9frus%C3%B6z&isAdv=false | language=tr | access-date=2020-12-28}}</ref>. Ahmadning uchinchi rafiqasi Nevrestan xonim boʼlgan<ref name="vasib"/>. U 1893-yilda Adapazarıda tugʻilgan. Uning otasi Tohir Bey Atzamba Usmoniylar armiyasidagi [[Abxazlar|abxaz]] millatiga mansub [[Ofitser|zobit]], onasi esa Fotma Şazende [[xonim]] boʼlgan. Nevrestanning Aziz Bey ismli bir akasi boʻlgan. Fotma Şazende xonim ikki marta turmushga chiqqan, Tohir Bey uning ikkinchi eri boʻlgan, Nevrestan esa Nezihening oʻgay singlisi hisoblanadi. Shahzoda Ahmad Nihod va Nevrestan 1915-yil 10-aprelda turmush qurishgan. 1924-yil mart oyida u Nihod bilan surgunga ketgan. Usmoniylar sulolasining ayol aʼzolariga 1952-yilda [[Turkiya]]ga qaytishga ruxsat berilgach, Nevrestan [[Istanbul]]dagi Serecebeyga koʻchib oʻtgan. Familiya qonuniga muvofiq u „Osmanoğlu“ familiyasini olgan. Nevrestan xonim 1983-yilda vafot etgan<ref name="nezihe"/>. == Surgun == 1924-yil mart oyida Usmoniylar oilasi surgun qilinganda Ahmad Nihod, uning ikki rafiqasi va oʻgʻli avval [[Vengriya]]ning [[Budapesht]] shahriga, soʻng [[Fransiya]]ning [[Nice]] shahriga yoʻl olishgan<ref name="nezihe"/>. Bu yerda ular shahzodaning Boulevard Cartondagi villasida yashashgan<ref>{{cite book | last1=Hülagü | first1=M.M. | last2=Batmaz | first2=Ş. | last3=Alan | first3=G. | author4=Erciyes Üniversitesi | title=Armenians in the Ottoman Society | publisher=Erciyes Üniversitesi | series=Armenians in the Ottoman Society | issue=v. 2 | year=2008 | isbn=978-9944-0664-0-2}}</ref>. Soʻng oila [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahriga koʻchishgan va Ahmad umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan<ref name="ekinci">{{cite web | last=Ekinci | first=Ekrem Buğra | title=LÜBNAN'DA SON OSMANLILAR | website=ekrembugraekinci.com | date=16 November 2020 | url=https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1117&l%C3%BCbnan%E2%80%99da-son-osmanlilar | language=tr | access-date=2022-02-05}}</ref>. Ahmad Nihod 1944-yil avgustida [[Abdulmajid II|Abdulmajid II ning]] vafotidan soʻng surgundagi imperiya oilasining boshligʻiga aylandi. Bu qarorlar shahzoda Amr Ibrohimning uyida oʻtkazilgan yigʻilishda kengash tomonidan qabul qilingan va unga yozma ravishda xabar qilingan. Ammo [[Shahzoda Umar Faruk]] uni oila boshligʻi sifatida tan olmadi. Boshqa tomondan, Umar Faruknning rafiqasi [[Sabiha Sulton]] ham kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, yetakchi tanlovini maʼqulladi. Faqat Sulton Abdulazizning nabiralari — [[Hatice Şükriye Sultan|Hadicha Shukriya Sulton]], [[Mihrişah Sulton|Mehrishoh Sulton]] va [[Shahzoda Mehmed Abdulaziz]]gina Shahzoda Umar Farukning tomonida boʻlishdi. [[Neslişah Sulton (Shahzoda Umar Farukning qizi)|Neslişah Sulton]]ning soʼzlariga koʻra, Ahmad Nihod halol, muloyim va xushmuomala inson boʻlgan, biroq u kun boʻyi hech bir ish bilan shugʼullanmay, vaqtini kursida oʻtirib oʻtkazar edi. Bundan tashqari, u bunday rolni (oila boshligʼi) bajarish salohiyatiga ega emas edi. Neslişahning aytishicha, oilada hammaning muammolariga doim eʼtibor bergan Umar Faruk oʻzini oila boshligʻi sifatida koʼrgan<ref>{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=207|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>. 1945-yilda Ahmad Nihod [[insult]] boʼlib, nogiron boʻlib qoldi. Soʻnggi kunlarini oddiy jihozlangan kamtarona uyda, toʻshak oʻrnida ishlatiladigan gilam yopilgan divanda oʻtkazdi. Xonadagi yagona bezak devorga osilgan [[Turkiya bayrogʻi]] edi. U tez-tez bandargohni tomosha qilib, Turkiya bayrogʻini koʻtargan kema portga kirgan-kirmaganini tekshirib turar edi. Uni koʻrganida, bayroqni yaqindan tomosha qilish uchun qirgʻoqqa tushardi<ref name="ekinci"/>. == Vafoti == [[File:Damascus Sulaymaniyya Takiyya tombs 7885.jpg|thumb|Ahmad Nihodning qabri]] Shahzoda Ahmad Nihod 1954-yil 4-iyunda vafot etgan va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. == Unvonlari == ;Usmoniylar mukofotlari * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Liakat urushi oltin medali<ref name="salname"/> * [[Imtiyoz medali|Imtiyoz kumush harbiy medali]]<ref name="salname"/> ;Xorijiy unvonlar * {{Flagcountry|Avstriya-Vengriya}}: [[Leopold ordeni]]ning Buyuk xochi, 1918-yil 6-iyun{{Sfn|Uçan|2019|p=59}} === Harbiy lavozimlari === ==== Harbiy unvonlar va armiyadagi lavozimlari ==== * Usmoniylar armiyasi Piyoda qoʻshinlar polkovnigi, {{Circa}}1918-yil == Farzandlari == {| class="wikitable" |- ! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar |- ! colspan="4" | Safiru xonimdan (1884–1975) |- | [[Shahzoda Ali Vosib]] | 1903-yil 13-oktyabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | 1983-yil 9-dekabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. [[Shahzoda Umar Hilmi]] va Gülnev xonimning qizi [[Mukbile Sulton]]ga uylangan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. Misrning Iskandariya shahrida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. |- |} == Nasabi == {{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center | boxstyle_1=background-color: #fcc; | boxstyle_2=background-color: #fb9; | boxstyle_3=background-color: #ffc; | boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Shahzoda Ahmad Nihad''' | 2 = 2. [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | 3 = 3. Naziknaz xonim | 4 = 4. [[Murod V]] | 5 = 5. [[Reftarıdil Kadın]] | 8 = 8. [[Abdulmajid I]] | 9 = 9. [[Shevkefza xotun]] }} == Yana qarang == * [[Usmonlilar sulolasi|Sobiq Usmoniylar taxti uchun vorislik tartibi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}} == Havolalar == * {{Veb manbasi| title = Usmonli oilasining nasabnomasi | url = http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html | access-date = 19 August 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080729104038/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html| archive-date= 29 July 2008 | url-status= live}} * [http://tarihvemedeniyet.org/wp-content/uploads/2009/08/Hanedan-bu-g%C3%BCnk%C3%BC-Osmanoglu-ailesii.png Shajara], Sulton [[Mahmud II]] avlodlari. Olingan sana: 2011-02-28. * [http://heirsofeurope.blogspot.com/search/label/Turkey Heirs of Europe, Turkey]. Olingan sana: 2019-06-09. {{Start box}} {{S-hou|[[Usmonlilar sulolasi|Usmon uyi]]|1883|6-iyul|1954|4-iyun}} {{S-bef|before=[[Abdulmajid II]]}} {{S-ttl|title=Osmanoğlu oilasi boshligʻi|years=1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun}} {{S-aft|after=[[Shahzoda Usmon Fuad]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Nihad, Ahmed Iv}} [[Turkum:1883-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1954-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] hotuqqmtx2965bn5t0pzv9mb2s7sja1 5999913 5999912 2026-04-21T07:27:21Z Oblakulova 111326 5999913 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Ahmad Nihod | tasvir = Sehzade Ahmed Nihad.webp | izoh = Ahmad Nihod 1900-yillarning boshlarida | succession = Osmanoğlu oilasi boshligʻi | reign = 1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun | reign-type = Muddat | predecessor = [[Abdulmajid II]] | successor = [[Shahzoda Usmon Fuad]] | birth_date = 1883-yil 5-iyul<ref name=DSB>{{cite book |author=Brookes, Douglas Scott|year=2008|publisher=University of Texas Press |edition=1 |title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem |page=286}}</ref> | tugʻilgan_joyi = [[Çırağan saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1954|6|4|1883|7|5|df=y}}<ref name=DSB/> | vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]] | dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]] | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | father = [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | mother = Naziknaz xonim | spouse = {{Plainlist| *{{Nikoh|Safiru xonim|1902|}} * {{Nikoh|Nezihe xonim<br>||1916|end=divorced}} * {{Nikoh|Nevrestan xonim|1915|}}}} | issue = [[Shahzoda Ali Vosib]] | module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi | embed = yes | allegiance = {{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}} | branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}} | rank = | serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari) | servicenumber = }} }} '''Shahzoda Ahmad Nihod afandi'''<ref name=adg>{{cite book |year=2000 |publisher=Almanach de Gotha |edition=184th |title=[[Almanach de Gotha]] |pages=365, 912–915 }}</ref><ref name=BP>{{cite book |year=1980 |publisher=Burke's Peerage |edition=2 |title=Burke's Royal Families of the World |page=247 }}</ref> ({{Lang-ota|احمد نهاد}}; 1883-yil 5-iyulda tugʼilgan — 1954-yil 4-iyunda vafot etgan) — keyinchalik '''Ahmad Nihod Osmanoğlu''' ism-familiyasini olgan [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]]ning oʻgʻli va sulton [[Murod V ]]ning nabirasi. 1944-yildan 1954-yilgacha [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar uyi]]ning 38-boshligʻi. == Yoshligi == Ahmad Nihod 1883-yil 5-iyulda [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan. U sulton [[Murod V]] va [[Reftarıdil Kadın]]ning oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] va Naziknaz xonimning oʼgʼli boʼlgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. Uning oʻzidan 2 yosh katta [[Behiye Sulton]] ismli opasi va 4 yosh kichik Behice Sulton ismli singlisi boʻlgan, biroq u oʻlik tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=279}}. Ahmad butun bolalik davrini Çırağan saroyida tutqunda oʻtkazgan. Ushbu saroy 1876-yilda taxtdan agʻdarilgan bobosi sulton Murod uchun majburiy qarorgoh boʻlib xizmat qilgan, uning oʻrniga ukasi sulton [[Abdulhamid II]] taxtga chiqqan. Sobiq sultonga qoʻyilgan cheklovlar uning butun oilasiga ham tatbiq etilgan va 1904-yilda vafotiga qadar bekor qilinmagan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}. 1891-yilda Shahzoda Ahmad Nihod sulton Abduhamidning oʻgʻillari [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]], [[Shahzoda Ahmad Nuri]] va [[Shahzoda Mehmed Burhoniddin]] bilan birga sunnat qilingan<ref name="Osmanoğlu">{{cite book | last=Osmanoğlu | first=A. | title=Babam Sultan Abdülhamid: hatıralarım | publisher=Selçuk Yayınları | year=1984 | page=73}}</ref><ref>{{cite journal | last=Sunay | first=Serap | title="SÛR-I HÜMAYUN" DEFTERİNE GÖRE 19. YÜZYIL SARAY DÜĞÜNLERİNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME | journal=Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | volume=20 | issue=38 | date=2017-12-01 | doi=10.31795/baunsobed.645121 | pages=327–342 | url=https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50161/645121 | access-date=2022-02-05| doi-access=free }}</ref>. Bobosining vafotidan soʻng Ahmed Nihod Çırağan saroyidagi majburiy tutqunlikdan ozod boʼlib, Feneryoludagi otasiga tegishli villada yashagan<ref name="vasib">{{cite book|first1=Ali|last1=Vâsıb|first2=Osman Selaheddin|last2=Osmanoğlu|title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim|publisher=YKY|year=2004|pages=33, 44, 373, 421|isbn=978-9-750-80878-4}}</ref>. Keyin u Çırağan saroyi tepasida Qilich Ali qiyaligi bilan Serencebey qiyaligi kesishgan joyda joylashgan oʻz saroyiga koʻchib oʻtgan. Ahmad Nihod [[Tavfiq Fikret]]dan rasm va tarix boʻyicha saboq olgan. Shuningdek, [[fransuz tili]]ni shoir [[Nigor xonim]]ning oʻgʻli, Robert kolleji oʻqituvchisi Feridun Beydan oʻrgangan<ref name="nezihe">{{cite web|title=Aile Tarihçesinden İki Osmanlı Kadını: Nezihe Hanım ve Nevrestan Osmanoğlu|url=http://mahandogrusoz.net/aile-tarihcesinden-iki-osmanli-kadini-nezihe-hanim-ve-nevrestan-osmanoglu/|first=Mahan|last=Doğrusöz|website=mahandogrusoz.net|date=23 May 2016|access-date=7 July 2020}}</ref>. U, shuningdek, Kurbağalıderedagi otasining villasida{{Sfn|Uçan|2019|p=63}} va [[Beylerbeyi saroyi]]da ham yashagan<ref name="nezihe"/>. 1918-yilga kelib Ahmad Nihod [[Usmoniylar armiyasi]]da [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]] [[Polkovnik|polkovnigi]] sifatida xizmat qilgan<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=66–67}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Ahmad Nihodning birinchi rafiqasi Safiru xonim edi<ref name="vasib"/>{{Sfn|Brookes|2010|p=106 n. 77}}. U 1884-yil 15-avgustda [[Izmir]]da tugʻilgan<ref name="vasib"/><ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=20}}</ref>. Ular 1902-yil 7-fevralda sulton Murod oilasi tutqunlikda saqlanib turgan paytda Çırağan saroyida turmush qurishgan<ref name="adra"/>. Safiru xonim 1903-yil 3-oktyabrda oʻgʻli shahzoda [[Shahzoda Ali Vosib]]ni dunyoga keltirgan. Ali Vosib oilaning Çırağandagi tutqunlik davri yakunlanishidan (1904-yil) bir yil avval tugʼilgan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}<ref name="adra"/>. 1924-yil mart oyida Safiru xonim eri Ahmad Nihod va oʻgʻli Ali Vosib bilan surgunga joʼnagan. U 1975-yil 15-noyabrda [[Misr]]ning [[Iskandariya]] shahrida vafot etgan<ref name="vasib"/><ref name="adra"/>. Shahzoda Ahmad Nihodning ikkinchi rafiqasi Nezihe xonim edi<ref name="vasib"/>. U 1890-yilda [[Cherkasiya]]da tugʻilgan. Uning onasi sulton Murodning [[haram]]ida bosh xalfa boʻlgan Fotma Şazende xonim edi. Nihod 1915-yil 10-aprelda Nezihening oʻgay singlisi Nevrestan bilan turmush qurgach, Nezihe 1916-yilda eri bilan ajrashgan. Keyin Nezihe xonim Usmoniylar zobiti Ali Fehmi Doğrusözga turmushga chiqib, Feridun Doğrusöz ismli oʻgʻil koʻrgan. 1934-yilda „Familiya toʼgʼrisidagi qonun“ga muvofiq Nezihe „Doğrusöz“ familiyasini olgan. Nezihe xonim 1972-yil 24-noyabrda [[Istanbul]]da vafot etgan<ref name="nezihe"/><ref>{{cite web | title=Nezihe Doğrusöz | website=[[Milliyet]] | date=1972-11-25 | url=http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=Nezihe%20do%c4%9frus%C3%B6z&isAdv=false | language=tr | access-date=2020-12-28}}</ref>. Ahmadning uchinchi rafiqasi Nevrestan xonim boʼlgan<ref name="vasib"/>. U 1893-yilda Adapazarıda tugʻilgan. Uning otasi Tohir Bey Atzamba Usmoniylar armiyasidagi [[Abxazlar|abxaz]] millatiga mansub [[Ofitser|zobit]], onasi esa Fotma Şazende [[xonim]] boʼlgan. Nevrestanning Aziz Bey ismli bir akasi boʻlgan. Fotma Şazende xonim ikki marta turmushga chiqqan, Tohir Bey uning ikkinchi eri boʻlgan, Nevrestan esa Nezihening oʻgay singlisi hisoblanadi. Shahzoda Ahmad Nihod va Nevrestan 1915-yil 10-aprelda turmush qurishgan. 1924-yil mart oyida u Nihod bilan surgunga ketgan. Usmoniylar sulolasining ayol aʼzolariga 1952-yilda [[Turkiya]]ga qaytishga ruxsat berilgach, Nevrestan [[Istanbul]]dagi Serecebeyga koʻchib oʻtgan. Familiya qonuniga muvofiq u „Osmanoğlu“ familiyasini olgan. Nevrestan xonim 1983-yilda vafot etgan<ref name="nezihe"/>. == Surgun == 1924-yil mart oyida Usmoniylar oilasi surgun qilinganda Ahmad Nihod, uning ikki rafiqasi va oʻgʻli avval [[Vengriya]]ning [[Budapesht]] shahriga, soʻng [[Fransiya]]ning [[Nice]] shahriga yoʻl olishgan<ref name="nezihe"/>. Bu yerda ular shahzodaning Boulevard Cartondagi villasida yashashgan<ref>{{cite book | last1=Hülagü | first1=M.M. | last2=Batmaz | first2=Ş. | last3=Alan | first3=G. | author4=Erciyes Üniversitesi | title=Armenians in the Ottoman Society | publisher=Erciyes Üniversitesi | series=Armenians in the Ottoman Society | issue=v. 2 | year=2008 | isbn=978-9944-0664-0-2}}</ref>. Soʻng oila [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahriga koʻchishgan va Ahmad umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan<ref name="ekinci">{{cite web | last=Ekinci | first=Ekrem Buğra | title=LÜBNAN'DA SON OSMANLILAR | website=ekrembugraekinci.com | date=16 November 2020 | url=https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1117&l%C3%BCbnan%E2%80%99da-son-osmanlilar | language=tr | access-date=2022-02-05}}</ref>. Ahmad Nihod 1944-yil avgustida [[Abdulmajid II|Abdulmajid II ning]] vafotidan soʻng surgundagi imperiya oilasining boshligʻiga aylandi. Bu qarorlar shahzoda Amr Ibrohimning uyida oʻtkazilgan yigʻilishda kengash tomonidan qabul qilingan va unga yozma ravishda xabar qilingan. Ammo [[Shahzoda Umar Faruk]] uni oila boshligʻi sifatida tan olmadi. Boshqa tomondan, Umar Faruknning rafiqasi [[Sabiha Sulton]] ham kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, yetakchi tanlovini maʼqulladi. Faqat Sulton Abdulazizning nabiralari — [[Hatice Şükriye Sultan|Hadicha Shukriya Sulton]], [[Mihrişah Sulton|Mehrishoh Sulton]] va [[Shahzoda Mehmed Abdulaziz]]gina Shahzoda Umar Farukning tomonida boʻlishdi. [[Neslişah Sulton (Shahzoda Umar Farukning qizi)|Neslişah Sulton]]ning soʼzlariga koʻra, Ahmad Nihod halol, muloyim va xushmuomala inson boʻlgan, biroq u kun boʻyi hech bir ish bilan shugʼullanmay, vaqtini kursida oʻtirib oʻtkazar edi. Bundan tashqari, u bunday rolni (oila boshligʼi) bajarish salohiyatiga ega emas edi. Neslişahning aytishicha, oilada hammaning muammolariga doim eʼtibor bergan Umar Faruk oʻzini oila boshligʻi sifatida koʼrgan<ref>{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=207|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>. 1945-yilda Ahmad Nihod [[insult]] boʼlib, nogiron boʻlib qoldi. Soʻnggi kunlarini oddiy jihozlangan kamtarona uyda, toʻshak oʻrnida ishlatiladigan gilam yopilgan divanda oʻtkazdi. Xonadagi yagona bezak devorga osilgan [[Turkiya bayrogʻi]] edi. U tez-tez bandargohni tomosha qilib, Turkiya bayrogʻini koʻtargan kema portga kirgan-kirmaganini tekshirib turar edi. Uni koʻrganida, bayroqni yaqindan tomosha qilish uchun qirgʻoqqa tushardi<ref name="ekinci"/>. == Vafoti == [[File:Damascus Sulaymaniyya Takiyya tombs 7885.jpg|thumb|Ahmad Nihodning qabri]] Shahzoda Ahmad Nihod 1954-yil 4-iyunda vafot etgan va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. == Unvonlari == ;Usmoniylar mukofotlari * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Liakat urushi oltin medali<ref name="salname"/> * [[Imtiyoz medali|Imtiyoz kumush harbiy medali]]<ref name="salname"/> ;Xorijiy unvonlar * {{Flagcountry|Avstriya-Vengriya}}: [[Leopold ordeni]]ning Buyuk xochi, 1918-yil 6-iyun{{Sfn|Uçan|2019|p=59}} === Harbiy lavozimlari === ==== Harbiy unvonlar va armiyadagi lavozimlari ==== * Usmoniylar armiyasi Piyoda qoʻshinlar polkovnigi, {{Circa}}1918-yil == Farzandlari == {| class="wikitable" |- ! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar |- ! colspan="4" | Safiru xonimdan (1884–1975) |- | [[Shahzoda Ali Vosib]] | 1903-yil 13-oktyabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | 1983-yil 9-dekabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. [[Shahzoda Umar Hilmi]] va Gülnev xonimning qizi [[Mukbile Sulton]]ga uylangan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. Misrning Iskandariya shahrida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. |- |} == Nasabi == {{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center | boxstyle_1=background-color: #fcc; | boxstyle_2=background-color: #fb9; | boxstyle_3=background-color: #ffc; | boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Shahzoda Ahmad Nihad''' | 2 = 2. [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | 3 = 3. Naziknaz xonim | 4 = 4. [[Murod V]] | 5 = 5. [[Reftarıdil Kadın]] | 8 = 8. [[Abdulmajid I]] | 9 = 9. [[Shevkefza xotun]] }} == Yana qarang == * [[Usmonlilar sulolasi|Sobiq Usmoniylar taxti uchun vorislik tartibi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}} == Havolalar == * {{Veb manbasi| title = Usmonli oilasining nasabnomasi | url = http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html | access-date = 19 August 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080729104038/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html| archive-date= 29 July 2008 | url-status= live}} * [http://tarihvemedeniyet.org/wp-content/uploads/2009/08/Hanedan-bu-g%C3%BCnk%C3%BC-Osmanoglu-ailesii.png Shajara], Sulton [[Mahmud II]] avlodlari. Olingan sana: 2011-02-28. * [http://heirsofeurope.blogspot.com/search/label/Turkey Heirs of Europe, Turkey]. Olingan sana: 2019-06-09. {{Start box}} {{S-hou|[[Usmonlilar sulolasi|Usmon uyi]]|1883|6-iyul|1954|4-iyun}} {{S-bef|before=[[Abdulmajid II]]}} {{S-ttl|title=Osmanoğlu oilasi boshligʻi|years=1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun}} {{S-aft|after=[[Shahzoda Usmon Fuad]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Nihad, Ahmed Iv}} [[Turkum:1883-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1954-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] 13x72yh0w4h2fuekufynf0nv6u70sys 5999918 5999913 2026-04-21T07:32:13Z Oblakulova 111326 [[Turkum:Usmoniylar armiyasi ofitserlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999918 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Ahmad Nihod | tasvir = Sehzade Ahmed Nihad.webp | izoh = Ahmad Nihod 1900-yillarning boshlarida | succession = Osmanoğlu oilasi boshligʻi | reign = 1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun | reign-type = Muddat | predecessor = [[Abdulmajid II]] | successor = [[Shahzoda Usmon Fuad]] | birth_date = 1883-yil 5-iyul<ref name=DSB>{{cite book |author=Brookes, Douglas Scott|year=2008|publisher=University of Texas Press |edition=1 |title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem |page=286}}</ref> | tugʻilgan_joyi = [[Çırağan saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1954|6|4|1883|7|5|df=y}}<ref name=DSB/> | vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]] | dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]] | house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] | father = [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | mother = Naziknaz xonim | spouse = {{Plainlist| *{{Nikoh|Safiru xonim|1902|}} * {{Nikoh|Nezihe xonim<br>||1916|end=divorced}} * {{Nikoh|Nevrestan xonim|1915|}}}} | issue = [[Shahzoda Ali Vosib]] | module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi | embed = yes | allegiance = {{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}} | branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}} | rank = | serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari) | servicenumber = }} }} '''Shahzoda Ahmad Nihod afandi'''<ref name=adg>{{cite book |year=2000 |publisher=Almanach de Gotha |edition=184th |title=[[Almanach de Gotha]] |pages=365, 912–915 }}</ref><ref name=BP>{{cite book |year=1980 |publisher=Burke's Peerage |edition=2 |title=Burke's Royal Families of the World |page=247 }}</ref> ({{Lang-ota|احمد نهاد}}; 1883-yil 5-iyulda tugʼilgan — 1954-yil 4-iyunda vafot etgan) — keyinchalik '''Ahmad Nihod Osmanoğlu''' ism-familiyasini olgan [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]]ning oʻgʻli va sulton [[Murod V ]]ning nabirasi. 1944-yildan 1954-yilgacha [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar uyi]]ning 38-boshligʻi. == Yoshligi == Ahmad Nihod 1883-yil 5-iyulda [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan. U sulton [[Murod V]] va [[Reftarıdil Kadın]]ning oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] va Naziknaz xonimning oʼgʼli boʼlgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. Uning oʻzidan 2 yosh katta [[Behiye Sulton]] ismli opasi va 4 yosh kichik Behice Sulton ismli singlisi boʻlgan, biroq u oʻlik tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=279}}. Ahmad butun bolalik davrini Çırağan saroyida tutqunda oʻtkazgan. Ushbu saroy 1876-yilda taxtdan agʻdarilgan bobosi sulton Murod uchun majburiy qarorgoh boʻlib xizmat qilgan, uning oʻrniga ukasi sulton [[Abdulhamid II]] taxtga chiqqan. Sobiq sultonga qoʻyilgan cheklovlar uning butun oilasiga ham tatbiq etilgan va 1904-yilda vafotiga qadar bekor qilinmagan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}. 1891-yilda Shahzoda Ahmad Nihod sulton Abduhamidning oʻgʻillari [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]], [[Shahzoda Ahmad Nuri]] va [[Shahzoda Mehmed Burhoniddin]] bilan birga sunnat qilingan<ref name="Osmanoğlu">{{cite book | last=Osmanoğlu | first=A. | title=Babam Sultan Abdülhamid: hatıralarım | publisher=Selçuk Yayınları | year=1984 | page=73}}</ref><ref>{{cite journal | last=Sunay | first=Serap | title="SÛR-I HÜMAYUN" DEFTERİNE GÖRE 19. YÜZYIL SARAY DÜĞÜNLERİNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME | journal=Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | volume=20 | issue=38 | date=2017-12-01 | doi=10.31795/baunsobed.645121 | pages=327–342 | url=https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50161/645121 | access-date=2022-02-05| doi-access=free }}</ref>. Bobosining vafotidan soʻng Ahmed Nihod Çırağan saroyidagi majburiy tutqunlikdan ozod boʼlib, Feneryoludagi otasiga tegishli villada yashagan<ref name="vasib">{{cite book|first1=Ali|last1=Vâsıb|first2=Osman Selaheddin|last2=Osmanoğlu|title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim|publisher=YKY|year=2004|pages=33, 44, 373, 421|isbn=978-9-750-80878-4}}</ref>. Keyin u Çırağan saroyi tepasida Qilich Ali qiyaligi bilan Serencebey qiyaligi kesishgan joyda joylashgan oʻz saroyiga koʻchib oʻtgan. Ahmad Nihod [[Tavfiq Fikret]]dan rasm va tarix boʻyicha saboq olgan. Shuningdek, [[fransuz tili]]ni shoir [[Nigor xonim]]ning oʻgʻli, Robert kolleji oʻqituvchisi Feridun Beydan oʻrgangan<ref name="nezihe">{{cite web|title=Aile Tarihçesinden İki Osmanlı Kadını: Nezihe Hanım ve Nevrestan Osmanoğlu|url=http://mahandogrusoz.net/aile-tarihcesinden-iki-osmanli-kadini-nezihe-hanim-ve-nevrestan-osmanoglu/|first=Mahan|last=Doğrusöz|website=mahandogrusoz.net|date=23 May 2016|access-date=7 July 2020}}</ref>. U, shuningdek, Kurbağalıderedagi otasining villasida{{Sfn|Uçan|2019|p=63}} va [[Beylerbeyi saroyi]]da ham yashagan<ref name="nezihe"/>. 1918-yilga kelib Ahmad Nihod [[Usmoniylar armiyasi]]da [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]] [[Polkovnik|polkovnigi]] sifatida xizmat qilgan<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=66–67}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Ahmad Nihodning birinchi rafiqasi Safiru xonim edi<ref name="vasib"/>{{Sfn|Brookes|2010|p=106 n. 77}}. U 1884-yil 15-avgustda [[Izmir]]da tugʻilgan<ref name="vasib"/><ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=20}}</ref>. Ular 1902-yil 7-fevralda sulton Murod oilasi tutqunlikda saqlanib turgan paytda Çırağan saroyida turmush qurishgan<ref name="adra"/>. Safiru xonim 1903-yil 3-oktyabrda oʻgʻli shahzoda [[Shahzoda Ali Vosib]]ni dunyoga keltirgan. Ali Vosib oilaning Çırağandagi tutqunlik davri yakunlanishidan (1904-yil) bir yil avval tugʼilgan{{Sfn|Brookes|2010|pp=105–106}}<ref name="adra"/>. 1924-yil mart oyida Safiru xonim eri Ahmad Nihod va oʻgʻli Ali Vosib bilan surgunga joʼnagan. U 1975-yil 15-noyabrda [[Misr]]ning [[Iskandariya]] shahrida vafot etgan<ref name="vasib"/><ref name="adra"/>. Shahzoda Ahmad Nihodning ikkinchi rafiqasi Nezihe xonim edi<ref name="vasib"/>. U 1890-yilda [[Cherkasiya]]da tugʻilgan. Uning onasi sulton Murodning [[haram]]ida bosh xalfa boʻlgan Fotma Şazende xonim edi. Nihod 1915-yil 10-aprelda Nezihening oʻgay singlisi Nevrestan bilan turmush qurgach, Nezihe 1916-yilda eri bilan ajrashgan. Keyin Nezihe xonim Usmoniylar zobiti Ali Fehmi Doğrusözga turmushga chiqib, Feridun Doğrusöz ismli oʻgʻil koʻrgan. 1934-yilda „Familiya toʼgʼrisidagi qonun“ga muvofiq Nezihe „Doğrusöz“ familiyasini olgan. Nezihe xonim 1972-yil 24-noyabrda [[Istanbul]]da vafot etgan<ref name="nezihe"/><ref>{{cite web | title=Nezihe Doğrusöz | website=[[Milliyet]] | date=1972-11-25 | url=http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=Nezihe%20do%c4%9frus%C3%B6z&isAdv=false | language=tr | access-date=2020-12-28}}</ref>. Ahmadning uchinchi rafiqasi Nevrestan xonim boʼlgan<ref name="vasib"/>. U 1893-yilda Adapazarıda tugʻilgan. Uning otasi Tohir Bey Atzamba Usmoniylar armiyasidagi [[Abxazlar|abxaz]] millatiga mansub [[Ofitser|zobit]], onasi esa Fotma Şazende [[xonim]] boʼlgan. Nevrestanning Aziz Bey ismli bir akasi boʻlgan. Fotma Şazende xonim ikki marta turmushga chiqqan, Tohir Bey uning ikkinchi eri boʻlgan, Nevrestan esa Nezihening oʻgay singlisi hisoblanadi. Shahzoda Ahmad Nihod va Nevrestan 1915-yil 10-aprelda turmush qurishgan. 1924-yil mart oyida u Nihod bilan surgunga ketgan. Usmoniylar sulolasining ayol aʼzolariga 1952-yilda [[Turkiya]]ga qaytishga ruxsat berilgach, Nevrestan [[Istanbul]]dagi Serecebeyga koʻchib oʻtgan. Familiya qonuniga muvofiq u „Osmanoğlu“ familiyasini olgan. Nevrestan xonim 1983-yilda vafot etgan<ref name="nezihe"/>. == Surgun == 1924-yil mart oyida Usmoniylar oilasi surgun qilinganda Ahmad Nihod, uning ikki rafiqasi va oʻgʻli avval [[Vengriya]]ning [[Budapesht]] shahriga, soʻng [[Fransiya]]ning [[Nice]] shahriga yoʻl olishgan<ref name="nezihe"/>. Bu yerda ular shahzodaning Boulevard Cartondagi villasida yashashgan<ref>{{cite book | last1=Hülagü | first1=M.M. | last2=Batmaz | first2=Ş. | last3=Alan | first3=G. | author4=Erciyes Üniversitesi | title=Armenians in the Ottoman Society | publisher=Erciyes Üniversitesi | series=Armenians in the Ottoman Society | issue=v. 2 | year=2008 | isbn=978-9944-0664-0-2}}</ref>. Soʻng oila [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahriga koʻchishgan va Ahmad umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan<ref name="ekinci">{{cite web | last=Ekinci | first=Ekrem Buğra | title=LÜBNAN'DA SON OSMANLILAR | website=ekrembugraekinci.com | date=16 November 2020 | url=https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1117&l%C3%BCbnan%E2%80%99da-son-osmanlilar | language=tr | access-date=2022-02-05}}</ref>. Ahmad Nihod 1944-yil avgustida [[Abdulmajid II|Abdulmajid II ning]] vafotidan soʻng surgundagi imperiya oilasining boshligʻiga aylandi. Bu qarorlar shahzoda Amr Ibrohimning uyida oʻtkazilgan yigʻilishda kengash tomonidan qabul qilingan va unga yozma ravishda xabar qilingan. Ammo [[Shahzoda Umar Faruk]] uni oila boshligʻi sifatida tan olmadi. Boshqa tomondan, Umar Faruknning rafiqasi [[Sabiha Sulton]] ham kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, yetakchi tanlovini maʼqulladi. Faqat Sulton Abdulazizning nabiralari — [[Hatice Şükriye Sultan|Hadicha Shukriya Sulton]], [[Mihrişah Sulton|Mehrishoh Sulton]] va [[Shahzoda Mehmed Abdulaziz]]gina Shahzoda Umar Farukning tomonida boʻlishdi. [[Neslişah Sulton (Shahzoda Umar Farukning qizi)|Neslişah Sulton]]ning soʼzlariga koʻra, Ahmad Nihod halol, muloyim va xushmuomala inson boʻlgan, biroq u kun boʻyi hech bir ish bilan shugʼullanmay, vaqtini kursida oʻtirib oʻtkazar edi. Bundan tashqari, u bunday rolni (oila boshligʼi) bajarish salohiyatiga ega emas edi. Neslişahning aytishicha, oilada hammaning muammolariga doim eʼtibor bergan Umar Faruk oʻzini oila boshligʻi sifatida koʼrgan<ref>{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=207|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>. 1945-yilda Ahmad Nihod [[insult]] boʼlib, nogiron boʻlib qoldi. Soʻnggi kunlarini oddiy jihozlangan kamtarona uyda, toʻshak oʻrnida ishlatiladigan gilam yopilgan divanda oʻtkazdi. Xonadagi yagona bezak devorga osilgan [[Turkiya bayrogʻi]] edi. U tez-tez bandargohni tomosha qilib, Turkiya bayrogʻini koʻtargan kema portga kirgan-kirmaganini tekshirib turar edi. Uni koʻrganida, bayroqni yaqindan tomosha qilish uchun qirgʻoqqa tushardi<ref name="ekinci"/>. == Vafoti == [[File:Damascus Sulaymaniyya Takiyya tombs 7885.jpg|thumb|Ahmad Nihodning qabri]] Shahzoda Ahmad Nihod 1954-yil 4-iyunda vafot etgan va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=286}}. == Unvonlari == ;Usmoniylar mukofotlari * Usmoniylar uyi ordeni<ref name="Öztuna1978">{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=164}}</ref> * Usmoniya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Majidiya ordeni<ref name="Öztuna1978"/> * Liakat urushi oltin medali<ref name="salname"/> * [[Imtiyoz medali|Imtiyoz kumush harbiy medali]]<ref name="salname"/> ;Xorijiy unvonlar * {{Flagcountry|Avstriya-Vengriya}}: [[Leopold ordeni]]ning Buyuk xochi, 1918-yil 6-iyun{{Sfn|Uçan|2019|p=59}} === Harbiy lavozimlari === ==== Harbiy unvonlar va armiyadagi lavozimlari ==== * Usmoniylar armiyasi Piyoda qoʻshinlar polkovnigi, {{Circa}}1918-yil == Farzandlari == {| class="wikitable" |- ! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar |- ! colspan="4" | Safiru xonimdan (1884–1975) |- | [[Shahzoda Ali Vosib]] | 1903-yil 13-oktyabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | 1983-yil 9-dekabr{{Sfn|Brookes|2010|p=286}} | [[Çırağan saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. [[Shahzoda Umar Hilmi]] va Gülnev xonimning qizi [[Mukbile Sulton]]ga uylangan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. Misrning Iskandariya shahrida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=291}}. |- |} == Nasabi == {{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center | boxstyle_1=background-color: #fcc; | boxstyle_2=background-color: #fb9; | boxstyle_3=background-color: #ffc; | boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Shahzoda Ahmad Nihad''' | 2 = 2. [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]] | 3 = 3. Naziknaz xonim | 4 = 4. [[Murod V]] | 5 = 5. [[Reftarıdil Kadın]] | 8 = 8. [[Abdulmajid I]] | 9 = 9. [[Shevkefza xotun]] }} == Yana qarang == * [[Usmonlilar sulolasi|Sobiq Usmoniylar taxti uchun vorislik tartibi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}} * {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}} == Havolalar == * {{Veb manbasi| title = Usmonli oilasining nasabnomasi | url = http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html | access-date = 19 August 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080729104038/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/persons.html| archive-date= 29 July 2008 | url-status= live}} * [http://tarihvemedeniyet.org/wp-content/uploads/2009/08/Hanedan-bu-g%C3%BCnk%C3%BC-Osmanoglu-ailesii.png Shajara], Sulton [[Mahmud II]] avlodlari. Olingan sana: 2011-02-28. * [http://heirsofeurope.blogspot.com/search/label/Turkey Heirs of Europe, Turkey]. Olingan sana: 2019-06-09. {{Start box}} {{S-hou|[[Usmonlilar sulolasi|Usmon uyi]]|1883|6-iyul|1954|4-iyun}} {{S-bef|before=[[Abdulmajid II]]}} {{S-ttl|title=Osmanoğlu oilasi boshligʻi|years=1944-yil 23-avgust – 1954-yil 4-iyun}} {{S-aft|after=[[Shahzoda Usmon Fuad]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Nihad, Ahmed Iv}} [[Turkum:1883-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1954-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] [[Turkum:Usmoniylar armiyasi ofitserlari]] i8wd3tljerevjlbnkti77rnbhvl8k3m Honjo-ike Fukutei No.1 toʻgʻoni 0 1366490 5999852 2026-04-21T06:51:16Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999852 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 89m |dam_height = 16.2m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1948 |cost = |res_catchment = 8.5 sq. km |res_surface = 19 gektar | coordinates = {{coord|33|38|31|N|130|56|17|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Honjo-ike Fukutei No.1 toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 8,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Honjo-ike Fukutei No.1 - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2398}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 0h2k5kpay5i6gy4a078k2gq0jr82xsz Chimarra 0 1366491 5999854 2026-04-21T06:51:39Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999854 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | rang = urug‘ | tasvir = }} '''Chimarra''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] urug‘i. Ushbu urug‘ga 630 dan ortiq tur kiradi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Chimarra'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115273 | website=Integrated Taxonomic Information System | access-date=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Chimarra'' | url=https://www.gbif.org/species/1430802 | website=GBIF | access-date=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Chimarra'' genus Information | url=https://bugguide.net/node/view/38313 | website=BugGuide.net | access-date=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | access-date = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} == Adabiyotlar == {{Refbegin}} * {{Cite book | title = An Introduction to the Aquatic Insects of North America | date = 2008 | editor-last1 = Merritt | editor-first1 = Richard W. | editor-last2 = Cummins | editor-first2 = Kenneth W. | publisher = Kendall/Hunt | isbn = 978-0787232412 }} * {{Cite journal | title = Updated checklist of the Michigan (USA) caddisflies, with regional and habitat affinities | date = 2018 | last1 = Houghton | first1 = D. C. | last2 = DeWalt | first2 = R. E. | last3 = Pytel | first3 = A. J. | last4 = Brandin | first4 = C. M. | last5 = Rogers | first5 = S. E. | last6 = Ruiter | first6 = D. E. | last7 = Bright | first7 = E. | last8 = Hudson | first8 = P. L. | last9 = Armitage | first9 = B. J. | display-authors = 4 | journal = ZooKeys | issue = 730| pages = 57–74 | doi = 10.3897/zookeys.730.21776 | pmc=5799788 | pmid=29416396 | doi-access = free }} * {{Cite book | title = Larvae of the North American caddisfly genera (Trichoptera) | date = 1996 | last1 = Wiggins | first1 = Glenn B. | publisher = University of Toronto Press | isbn = 978-1442655065 }} {{Refend}} == Havolalar == * {{Commons-inline}} {{Taxonbar|from=Q5185996}} {{Authority control}} {{trichoptera-stub}} 7kl40zxixckhhc4cyevd5lbl8x4wf8p Honjo-ike Fukutei No.2 toʻgʻoni 0 1366492 5999855 2026-04-21T06:52:54Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999855 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 91m |dam_height = 16.7m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1946 |cost = |res_catchment = 8.5 sq. km |res_surface = 19 gektar | coordinates = {{coord|33|38|19|N|130|56|13|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Honjo-ike Fukutei No.2 toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 8,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Honjo-ike Fukutei No.2 - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2399}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] k8gryc0w2kk2pnb5550l2aa3pe4y26k Chimarra aciculata 0 1366493 5999856 2026-04-21T06:53:22Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999856 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra aciculata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra aciculata''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref name=":0">{{ITIS|id=601867|taxon=''Chimarra aciculata''|access-date=1 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=''Chimarra aciculata'' |url=https://www.mindat.org/taxon-1430851.html |access-date=2022-06-01 |website=www.mindat.org}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q3343454}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} ncp12fzujmyfobvxadqo2gwaqez5ho0 Chimarra acinaciformis 0 1366494 5999857 2026-04-21T06:54:20Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999857 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra acinaciformis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra acinaciformis''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Amerika]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=''Chimarra acinaciformis'' |url=https://www.mindat.org/taxon-1431134.html |access-date=2022-06-01 |website=www.mindat.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ADW: ''Chimarra'': CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra/classification/ |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{ITIS|id=602275|taxon=''Chimarra acinaciformis''|access-date=1 June 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q1961775}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} i241mhb1lvic3xvpcrsjf1lytkrkil4 Honjo-ike-hontei toʻgʻoni 0 1366495 5999858 2026-04-21T06:54:22Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999858 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 429m |dam_height = 19.2m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1946 |cost = |res_catchment = 0.4 sq. km |res_surface = 19 gektar | coordinates = {{coord|33|38|27|N|130|56|31|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Honjo-ike-hontei toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Honjo-ike-hontei - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2397}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] clc4zfwt7wzaw2ogmqtenbmz4pni4l8 Endi Demneri 0 1366496 5999859 2026-04-21T06:55:39Z Panpanchik 72616 „{{Infobox person | name=Endi Demneri | birth_name=Endi Demneri | title = Miss Universe Albania 2023 | competitions = {{ubl|Miss Universe Albania 2023 (gʻolib)|Miss Universe 2023 (oʻrin egallamagan)}} | occupation = Model | birth_date= {{Birth date and age|df=yes|1998|7|31}} | birth_place= [[Tirana]], [[Albaniya]] | height= | website= }} '''Endi Demneri''' (1998-yil 31-iyulda tugʻilgan) — albaniyalik model va goʻzallik tanlovi gʻolibasi bo...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999859 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name=Endi Demneri | birth_name=Endi Demneri | title = Miss Universe Albania 2023 | competitions = {{ubl|Miss Universe Albania 2023 (gʻolib)|Miss Universe 2023 (oʻrin egallamagan)}} | occupation = Model | birth_date= {{Birth date and age|df=yes|1998|7|31}} | birth_place= [[Tirana]], [[Albaniya]] | height= | website= }} '''Endi Demneri''' (1998-yil 31-iyulda tugʻilgan) — albaniyalik model va goʻzallik tanlovi gʻolibasi boʻlib, Miss Universe Albania 2023 unvoniga sazovor boʻlgan. U oʻz mamlakati sharafini Miss Universe 2023 tanlovida, Salvador davlatida boʻlib oʻtgan musobaqada himoya qilgan<ref name=":4">{{Cite web |date=2023-06-02 |title=Endi Demneri, 24-vjeçarja nga Tirana shpallet Miss Universe Albania |url=https://bulevardionline.com/endi-demneri-24-vjecarja-nga-tirana-shpallet-miss-universe-albania/ |access-date=2023-10-18 |website=Gazeta Bulevard}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2023-10-14 |title=Garojnë 87 vajza, Endi Demneri renditet e treta në 'Miss Universe'! |url=https://www.syri.net/jete-stil/630812/garojne-87-vajza-endi-demneri-renditet-e-treta-ne-miss-universe/ |access-date=2023-10-18 |website=Syri |language=sq-AL}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2023-06-10 |title=A ka bërë ndërhyrje, Endi Demneri ka një përgjigjie për të gjithë ju |url=http://news.arkiva.de/2023/06/10/a-ka-bere-nderhyrje-endi-demneri-ka-nje-pergjigjie-per-te-gjithe-ju/ |access-date=2023-10-18 |website=ArkivaNews |language=en-US}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=2023-06-02 |title=Endi Demneri shpallet fituese e “Miss Universe Albania 2023” |url=https://tiranatoday.al/endi-demneri-shpallet-fituese-e-miss-universe-albania-2023/ |access-date=2023-10-18 |website=Tirana Today |language=sq}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=G.U |date=2022-06-10 |title=Zgjedhet Miss Universe Albania 2022 |url=https://klankosova.tv/zgjedhet-miss-universe-albania-2022/ |access-date=2023-10-18 |website=Klan Kosova |language=sq}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2023-09-19 |title=Thí sinh Hoa hậu Hoàn vũ 2023 gây chú ý |url=https://tienphong.vn/post-1569383.tpo |access-date=2023-10-18 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=E.K |date=2023-06-02 |title=Më e bukura mes të bukurave, Endi Demneri shpallet Miss Universe Albania |url=https://faxweb.al/me-e-bukura-mes-te-bukurave-endi-demneri-shpallet-miss-universe-albania/ |access-date=2023-10-18 |website=FaxWeb}}</ref>. == Yoshligi va oilasi == Endi Demneri 1998-yil 31-iyulda [[Albaiya]]ning [[Tirana|Tirana]] shahrida, moda dizaynerlari va goʻzallik tanlovi gʻoliblari oilasida tugʻilgan<ref name=":3" /><ref name=":6" />. Xolasi moda dizayneri hisoblanadi. U [[Alban tili|alban]], ingliz, italyan va [[Turk tili|turk]] tillarida gaplashadi<ref name=":3" /><ref name=":6" />. Uning amakivachchasi Irsa Demneri 2007-yilda Miss Shqiperia unvonini qoʻlga kiritgan<ref name=":4" />. === Moda === Endi Demneri oʻzining model sifatidagi faoliyatini 2014-yilda boshlagan<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=VizionPlus1 |date=2023-06-01 |title=Endi Demneri vajza më e bukur shqiptare; Miss Universe Albania & Kosova dhuron emocione të forta |url=https://www.vizionplus.tv/endi-demneri-vajza-me-e-bukur-shqiptare-miss-universe-albania-kosova-dhuron-emocione-te-forta/ |access-date=2023-10-18 |website=Vizion Plus}}</ref><ref name=":3" />. 2022-yil sentabr oyida italyan moda dizayneri [[Stefano Gabbana]] uni [[Dolce & Gabbana]] moda koʻrgazmasida ishtirok etishga taklif qilgan<ref name=":4" />. U 2023-yilda [[Milan moda haftaligi]]da qatnashgan<ref name=":3" />. == Goʻzallik tanlovlari == === Miss Universe 2023 === 2023-yil 1-iyun, payshanba kuni amaldagi gʻolib Deta Kokomani Endi Demneriga oʻz vorisi sifatida toj kiydirib, uni Pallati i Kongreseve (Kongresslar saroyi)da, [[Tirana]] shahridagi [[Dëshmorët e Kombit xiyoboni]]da boʻlib oʻtgan marosimda Miss Universe Albania 2023 deb eʼlon qildi. U 2023-yil 18-noyabrda Salvador davlatida oʻtkazilgan 72-Miss Universe tanlovida Albaniya sharafini himoya qildi<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7">{{Cite web |last=ErickNguyen |date=2023-06-02 |title=Hai mỹ nhân bốc lửa của Albania và Kosovo đăng quang, đến với Miss Universe 2023 |url=https://worldbeauties.org/miss-universe/miss-universe-albania-kosovo-2023-endi-demneri-arbesa-rrahmani/ |access-date=2023-10-18 |website=worldbeauties.org |language=vi}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://m.imdb.com/name/nm15530574/ Endi Demneri] [[IMDb]] da {{DEFAULTSORT:Demneri, Endi}} {{Tashqi_havolalar}} dh9li0ko1uem6lbwdu9ur5tn296946l 5999860 5999859 2026-04-21T06:55:48Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999860 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name=Endi Demneri | birth_name=Endi Demneri | title = Miss Universe Albania 2023 | competitions = {{ubl|Miss Universe Albania 2023 (gʻolib)|Miss Universe 2023 (oʻrin egallamagan)}} | occupation = Model | birth_date= {{Birth date and age|df=yes|1998|7|31}} | birth_place= [[Tirana]], [[Albaniya]] | height= | website= }} '''Endi Demneri''' (1998-yil 31-iyulda tugʻilgan) — albaniyalik model va goʻzallik tanlovi gʻolibasi boʻlib, Miss Universe Albania 2023 unvoniga sazovor boʻlgan. U oʻz mamlakati sharafini Miss Universe 2023 tanlovida, Salvador davlatida boʻlib oʻtgan musobaqada himoya qilgan<ref name=":4">{{Cite web |date=2023-06-02 |title=Endi Demneri, 24-vjeçarja nga Tirana shpallet Miss Universe Albania |url=https://bulevardionline.com/endi-demneri-24-vjecarja-nga-tirana-shpallet-miss-universe-albania/ |access-date=2023-10-18 |website=Gazeta Bulevard}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2023-10-14 |title=Garojnë 87 vajza, Endi Demneri renditet e treta në 'Miss Universe'! |url=https://www.syri.net/jete-stil/630812/garojne-87-vajza-endi-demneri-renditet-e-treta-ne-miss-universe/ |access-date=2023-10-18 |website=Syri |language=sq-AL}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2023-06-10 |title=A ka bërë ndërhyrje, Endi Demneri ka një përgjigjie për të gjithë ju |url=http://news.arkiva.de/2023/06/10/a-ka-bere-nderhyrje-endi-demneri-ka-nje-pergjigjie-per-te-gjithe-ju/ |access-date=2023-10-18 |website=ArkivaNews |language=en-US}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=2023-06-02 |title=Endi Demneri shpallet fituese e “Miss Universe Albania 2023” |url=https://tiranatoday.al/endi-demneri-shpallet-fituese-e-miss-universe-albania-2023/ |access-date=2023-10-18 |website=Tirana Today |language=sq}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=G.U |date=2022-06-10 |title=Zgjedhet Miss Universe Albania 2022 |url=https://klankosova.tv/zgjedhet-miss-universe-albania-2022/ |access-date=2023-10-18 |website=Klan Kosova |language=sq}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2023-09-19 |title=Thí sinh Hoa hậu Hoàn vũ 2023 gây chú ý |url=https://tienphong.vn/post-1569383.tpo |access-date=2023-10-18 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=E.K |date=2023-06-02 |title=Më e bukura mes të bukurave, Endi Demneri shpallet Miss Universe Albania |url=https://faxweb.al/me-e-bukura-mes-te-bukurave-endi-demneri-shpallet-miss-universe-albania/ |access-date=2023-10-18 |website=FaxWeb}}</ref>. == Yoshligi va oilasi == Endi Demneri 1998-yil 31-iyulda [[Albaiya]]ning [[Tirana|Tirana]] shahrida, moda dizaynerlari va goʻzallik tanlovi gʻoliblari oilasida tugʻilgan<ref name=":3" /><ref name=":6" />. Xolasi moda dizayneri hisoblanadi. U [[Alban tili|alban]], ingliz, italyan va [[Turk tili|turk]] tillarida gaplashadi<ref name=":3" /><ref name=":6" />. Uning amakivachchasi Irsa Demneri 2007-yilda Miss Shqiperia unvonini qoʻlga kiritgan<ref name=":4" />. === Moda === Endi Demneri oʻzining model sifatidagi faoliyatini 2014-yilda boshlagan<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=VizionPlus1 |date=2023-06-01 |title=Endi Demneri vajza më e bukur shqiptare; Miss Universe Albania & Kosova dhuron emocione të forta |url=https://www.vizionplus.tv/endi-demneri-vajza-me-e-bukur-shqiptare-miss-universe-albania-kosova-dhuron-emocione-te-forta/ |access-date=2023-10-18 |website=Vizion Plus}}</ref><ref name=":3" />. 2022-yil sentabr oyida italyan moda dizayneri [[Stefano Gabbana]] uni [[Dolce & Gabbana]] moda koʻrgazmasida ishtirok etishga taklif qilgan<ref name=":4" />. U 2023-yilda [[Milan moda haftaligi]]da qatnashgan<ref name=":3" />. == Goʻzallik tanlovlari == === Miss Universe 2023 === 2023-yil 1-iyun, payshanba kuni amaldagi gʻolib Deta Kokomani Endi Demneriga oʻz vorisi sifatida toj kiydirib, uni Pallati i Kongreseve (Kongresslar saroyi)da, [[Tirana]] shahridagi [[Dëshmorët e Kombit xiyoboni]]da boʻlib oʻtgan marosimda Miss Universe Albania 2023 deb eʼlon qildi. U 2023-yil 18-noyabrda Salvador davlatida oʻtkazilgan 72-Miss Universe tanlovida Albaniya sharafini himoya qildi<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7">{{Cite web |last=ErickNguyen |date=2023-06-02 |title=Hai mỹ nhân bốc lửa của Albania và Kosovo đăng quang, đến với Miss Universe 2023 |url=https://worldbeauties.org/miss-universe/miss-universe-albania-kosovo-2023-endi-demneri-arbesa-rrahmani/ |access-date=2023-10-18 |website=worldbeauties.org |language=vi}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://m.imdb.com/name/nm15530574/ Endi Demneri] [[IMDb]] da {{DEFAULTSORT:Demneri, Endi}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] a7jhgff6uwzwmyzv5jdtpe362crmqwu 5999861 5999860 2026-04-21T06:55:55Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Albaniyalik modellar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999861 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name=Endi Demneri | birth_name=Endi Demneri | title = Miss Universe Albania 2023 | competitions = {{ubl|Miss Universe Albania 2023 (gʻolib)|Miss Universe 2023 (oʻrin egallamagan)}} | occupation = Model | birth_date= {{Birth date and age|df=yes|1998|7|31}} | birth_place= [[Tirana]], [[Albaniya]] | height= | website= }} '''Endi Demneri''' (1998-yil 31-iyulda tugʻilgan) — albaniyalik model va goʻzallik tanlovi gʻolibasi boʻlib, Miss Universe Albania 2023 unvoniga sazovor boʻlgan. U oʻz mamlakati sharafini Miss Universe 2023 tanlovida, Salvador davlatida boʻlib oʻtgan musobaqada himoya qilgan<ref name=":4">{{Cite web |date=2023-06-02 |title=Endi Demneri, 24-vjeçarja nga Tirana shpallet Miss Universe Albania |url=https://bulevardionline.com/endi-demneri-24-vjecarja-nga-tirana-shpallet-miss-universe-albania/ |access-date=2023-10-18 |website=Gazeta Bulevard}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2023-10-14 |title=Garojnë 87 vajza, Endi Demneri renditet e treta në 'Miss Universe'! |url=https://www.syri.net/jete-stil/630812/garojne-87-vajza-endi-demneri-renditet-e-treta-ne-miss-universe/ |access-date=2023-10-18 |website=Syri |language=sq-AL}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2023-06-10 |title=A ka bërë ndërhyrje, Endi Demneri ka një përgjigjie për të gjithë ju |url=http://news.arkiva.de/2023/06/10/a-ka-bere-nderhyrje-endi-demneri-ka-nje-pergjigjie-per-te-gjithe-ju/ |access-date=2023-10-18 |website=ArkivaNews |language=en-US}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=2023-06-02 |title=Endi Demneri shpallet fituese e “Miss Universe Albania 2023” |url=https://tiranatoday.al/endi-demneri-shpallet-fituese-e-miss-universe-albania-2023/ |access-date=2023-10-18 |website=Tirana Today |language=sq}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=G.U |date=2022-06-10 |title=Zgjedhet Miss Universe Albania 2022 |url=https://klankosova.tv/zgjedhet-miss-universe-albania-2022/ |access-date=2023-10-18 |website=Klan Kosova |language=sq}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2023-09-19 |title=Thí sinh Hoa hậu Hoàn vũ 2023 gây chú ý |url=https://tienphong.vn/post-1569383.tpo |access-date=2023-10-18 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=E.K |date=2023-06-02 |title=Më e bukura mes të bukurave, Endi Demneri shpallet Miss Universe Albania |url=https://faxweb.al/me-e-bukura-mes-te-bukurave-endi-demneri-shpallet-miss-universe-albania/ |access-date=2023-10-18 |website=FaxWeb}}</ref>. == Yoshligi va oilasi == Endi Demneri 1998-yil 31-iyulda [[Albaiya]]ning [[Tirana|Tirana]] shahrida, moda dizaynerlari va goʻzallik tanlovi gʻoliblari oilasida tugʻilgan<ref name=":3" /><ref name=":6" />. Xolasi moda dizayneri hisoblanadi. U [[Alban tili|alban]], ingliz, italyan va [[Turk tili|turk]] tillarida gaplashadi<ref name=":3" /><ref name=":6" />. Uning amakivachchasi Irsa Demneri 2007-yilda Miss Shqiperia unvonini qoʻlga kiritgan<ref name=":4" />. === Moda === Endi Demneri oʻzining model sifatidagi faoliyatini 2014-yilda boshlagan<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=VizionPlus1 |date=2023-06-01 |title=Endi Demneri vajza më e bukur shqiptare; Miss Universe Albania & Kosova dhuron emocione të forta |url=https://www.vizionplus.tv/endi-demneri-vajza-me-e-bukur-shqiptare-miss-universe-albania-kosova-dhuron-emocione-te-forta/ |access-date=2023-10-18 |website=Vizion Plus}}</ref><ref name=":3" />. 2022-yil sentabr oyida italyan moda dizayneri [[Stefano Gabbana]] uni [[Dolce & Gabbana]] moda koʻrgazmasida ishtirok etishga taklif qilgan<ref name=":4" />. U 2023-yilda [[Milan moda haftaligi]]da qatnashgan<ref name=":3" />. == Goʻzallik tanlovlari == === Miss Universe 2023 === 2023-yil 1-iyun, payshanba kuni amaldagi gʻolib Deta Kokomani Endi Demneriga oʻz vorisi sifatida toj kiydirib, uni Pallati i Kongreseve (Kongresslar saroyi)da, [[Tirana]] shahridagi [[Dëshmorët e Kombit xiyoboni]]da boʻlib oʻtgan marosimda Miss Universe Albania 2023 deb eʼlon qildi. U 2023-yil 18-noyabrda Salvador davlatida oʻtkazilgan 72-Miss Universe tanlovida Albaniya sharafini himoya qildi<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7">{{Cite web |last=ErickNguyen |date=2023-06-02 |title=Hai mỹ nhân bốc lửa của Albania và Kosovo đăng quang, đến với Miss Universe 2023 |url=https://worldbeauties.org/miss-universe/miss-universe-albania-kosovo-2023-endi-demneri-arbesa-rrahmani/ |access-date=2023-10-18 |website=worldbeauties.org |language=vi}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://m.imdb.com/name/nm15530574/ Endi Demneri] [[IMDb]] da {{DEFAULTSORT:Demneri, Endi}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Albaniyalik modellar]] 0mdvogyob6qtx4zybrra8xb886j4iwa Munozara:Endi Demneri 1 1366497 5999862 2026-04-21T06:56:08Z Panpanchik 72616 „{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Albaniya|mamlakat2=|mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999862 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Albaniya|mamlakat2=|mamlakat3= }} e677v3sktd2pmg39ctvvp9ujabriil9 Honnyu Tameike toʻgʻoni 0 1366498 5999866 2026-04-21T06:58:47Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999866 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 70m |dam_height = 15m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1917 |cost = |res_catchment = 1.6 sq. km |res_surface = 10 gektar | coordinates = {{coord|33|41|46|N|130|40|52|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Honnyu Tameike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Honnyu Tameike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2375}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] hrc29n3rk8a0molu181104u3v71usmx Chimarra actinifera 0 1366499 5999867 2026-04-21T06:58:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999867 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra actinifera | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra actinifera''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: ''Chimarra actinifera'': CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_actinifera/classification/ |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=''Chimarra actinifera'' |url=https://www.mindat.org/taxon-1430840.html |access-date=2022-06-01 |website=www.mindat.org}}</ref><ref>{{GBIF|id=1430840|taxon=''Chimarra actinifera''|access-date=1 June 2022}}</ref><ref>{{ITIS|id=601868|taxon=''Chimarra actinifera''|access-date=1 June 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2294789}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} fl2hx6jfpt1sybukhz0p82tflwuqyjp Lindita Idrizi 0 1366500 5999868 2026-04-21T06:59:47Z Panpanchik 72616 „{{Infobox person | image = Alberto Cerqua con Lindita Idrizi - Vincitrice Edizione 2015 Miss Europe Continental (cropped).jpg | caption = Idrizi 2015-yilda | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1996|11|4|df=y}} | birth_place = [[Elbasan]], [[Albaniya]] | title = Miss Universe Albania 2016 | competitions = [[Miss Universe Albania|Miss Universe Albania 2016]]<br />(Winner)<br />[[Miss Universe 2016]]<br />(Unplac...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999868 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Alberto Cerqua con Lindita Idrizi - Vincitrice Edizione 2015 Miss Europe Continental (cropped).jpg | caption = Idrizi 2015-yilda | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1996|11|4|df=y}} | birth_place = [[Elbasan]], [[Albaniya]] | title = Miss Universe Albania 2016 | competitions = [[Miss Universe Albania|Miss Universe Albania 2016]]<br />(Winner)<br />[[Miss Universe 2016]]<br />(Unplaced)<br />(Miss Photogenic) | height = | eye_color = [[Eye color#Blue|Blue]] | hair_color = [[Blond]]e }} '''Lindita Idrizi''' (1996-yil 4-noyabrda tugʻilgan) albaniyalik model va goʻzallik tanlovi gʻolibi boʻlib, 2016-yilda Miss Universe Albania unvonini qoʻlga kiritgan va Miss Universe 2016 tanlovida [[Albaniya]] sharafini himoya qilgan<ref>{{Cite web |title=Lindita Idrizi: Sot të gjitha po bëhen modele|url=https://www.botasot.info/mediale-vip-showbiz/650399/lindita-idrizi-sot-te-gjitha-po-behen-modele/|website=botasot.info|date=February 5, 2017|accessdate=April 5, 2020|language=Albanian}}</ref>. == Goʻzallik tanlovlari == === Miss Europe Continental 2015 === Lindita Idrizi 2015-yil 5-sentyabrda [[Italiya]]ning [[Paestum]] shahrida oʻtkazilgan, Italiya xalqaro goʻzallik tanlovi — Miss Europe Continentalning 2015-yilgi gʻolibasi sifatida tanlangan<ref>{{Cite web |title=Final Paestum Miss Europe Continental 2015|url=https://www.misseuropecontinental.com/edition/miss-europe-continental-2015/|website=misseuropecontinental.com|accessdate=1 January 2021}}</ref>. === Miss Universe Albania 2016 === Lindita Idrizi Miss Universe Albania 2016 tojini qoʻlga kiritgan va Miss Universe 2016 tanlovida [[Albaniya]] nomidan vakillik qilgan<ref name="auto">{{Cite web |title=Shqiptarja kurorëzohet Miss Fotogjenia në Miss Universe (Foto)|url=https://telegrafi.com/shqiptarja-kurorezohet-miss-fotogjenia-ne-miss-universe-foto/|website=telegrafi.com|date=January 31, 2017|accessdate=April 5, 2020|language=Albanian}}</ref>. === Miss Universe 2016 === Lindita Idrizi Miss Universe 2016 tanlovida Albaniya nomidan vakillik qilgan. U ''Miss Photogenic'' mukofoti bilan taqdirlangan<ref name="auto"/>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Idrizi, Lindita}} t9vatsdfluqlkv4koihz59qgaf0l3co 5999870 5999868 2026-04-21T07:00:01Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Albaniyalik modellar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999870 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Alberto Cerqua con Lindita Idrizi - Vincitrice Edizione 2015 Miss Europe Continental (cropped).jpg | caption = Idrizi 2015-yilda | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1996|11|4|df=y}} | birth_place = [[Elbasan]], [[Albaniya]] | title = Miss Universe Albania 2016 | competitions = [[Miss Universe Albania|Miss Universe Albania 2016]]<br />(Winner)<br />[[Miss Universe 2016]]<br />(Unplaced)<br />(Miss Photogenic) | height = | eye_color = [[Eye color#Blue|Blue]] | hair_color = [[Blond]]e }} '''Lindita Idrizi''' (1996-yil 4-noyabrda tugʻilgan) albaniyalik model va goʻzallik tanlovi gʻolibi boʻlib, 2016-yilda Miss Universe Albania unvonini qoʻlga kiritgan va Miss Universe 2016 tanlovida [[Albaniya]] sharafini himoya qilgan<ref>{{Cite web |title=Lindita Idrizi: Sot të gjitha po bëhen modele|url=https://www.botasot.info/mediale-vip-showbiz/650399/lindita-idrizi-sot-te-gjitha-po-behen-modele/|website=botasot.info|date=February 5, 2017|accessdate=April 5, 2020|language=Albanian}}</ref>. == Goʻzallik tanlovlari == === Miss Europe Continental 2015 === Lindita Idrizi 2015-yil 5-sentyabrda [[Italiya]]ning [[Paestum]] shahrida oʻtkazilgan, Italiya xalqaro goʻzallik tanlovi — Miss Europe Continentalning 2015-yilgi gʻolibasi sifatida tanlangan<ref>{{Cite web |title=Final Paestum Miss Europe Continental 2015|url=https://www.misseuropecontinental.com/edition/miss-europe-continental-2015/|website=misseuropecontinental.com|accessdate=1 January 2021}}</ref>. === Miss Universe Albania 2016 === Lindita Idrizi Miss Universe Albania 2016 tojini qoʻlga kiritgan va Miss Universe 2016 tanlovida [[Albaniya]] nomidan vakillik qilgan<ref name="auto">{{Cite web |title=Shqiptarja kurorëzohet Miss Fotogjenia në Miss Universe (Foto)|url=https://telegrafi.com/shqiptarja-kurorezohet-miss-fotogjenia-ne-miss-universe-foto/|website=telegrafi.com|date=January 31, 2017|accessdate=April 5, 2020|language=Albanian}}</ref>. === Miss Universe 2016 === Lindita Idrizi Miss Universe 2016 tanlovida Albaniya nomidan vakillik qilgan. U ''Miss Photogenic'' mukofoti bilan taqdirlangan<ref name="auto"/>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Idrizi, Lindita}} [[Turkum:Albaniyalik modellar]] 8ucv25d4gl2iuvo5wu7w5qt2krugpgf 5999871 5999870 2026-04-21T07:00:13Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999871 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Alberto Cerqua con Lindita Idrizi - Vincitrice Edizione 2015 Miss Europe Continental (cropped).jpg | caption = Idrizi 2015-yilda | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1996|11|4|df=y}} | birth_place = [[Elbasan]], [[Albaniya]] | title = Miss Universe Albania 2016 | competitions = [[Miss Universe Albania|Miss Universe Albania 2016]]<br />(Winner)<br />[[Miss Universe 2016]]<br />(Unplaced)<br />(Miss Photogenic) | height = | eye_color = [[Eye color#Blue|Blue]] | hair_color = [[Blond]]e }} '''Lindita Idrizi''' (1996-yil 4-noyabrda tugʻilgan) albaniyalik model va goʻzallik tanlovi gʻolibi boʻlib, 2016-yilda Miss Universe Albania unvonini qoʻlga kiritgan va Miss Universe 2016 tanlovida [[Albaniya]] sharafini himoya qilgan<ref>{{Cite web |title=Lindita Idrizi: Sot të gjitha po bëhen modele|url=https://www.botasot.info/mediale-vip-showbiz/650399/lindita-idrizi-sot-te-gjitha-po-behen-modele/|website=botasot.info|date=February 5, 2017|accessdate=April 5, 2020|language=Albanian}}</ref>. == Goʻzallik tanlovlari == === Miss Europe Continental 2015 === Lindita Idrizi 2015-yil 5-sentyabrda [[Italiya]]ning [[Paestum]] shahrida oʻtkazilgan, Italiya xalqaro goʻzallik tanlovi — Miss Europe Continentalning 2015-yilgi gʻolibasi sifatida tanlangan<ref>{{Cite web |title=Final Paestum Miss Europe Continental 2015|url=https://www.misseuropecontinental.com/edition/miss-europe-continental-2015/|website=misseuropecontinental.com|accessdate=1 January 2021}}</ref>. === Miss Universe Albania 2016 === Lindita Idrizi Miss Universe Albania 2016 tojini qoʻlga kiritgan va Miss Universe 2016 tanlovida [[Albaniya]] nomidan vakillik qilgan<ref name="auto">{{Cite web |title=Shqiptarja kurorëzohet Miss Fotogjenia në Miss Universe (Foto)|url=https://telegrafi.com/shqiptarja-kurorezohet-miss-fotogjenia-ne-miss-universe-foto/|website=telegrafi.com|date=January 31, 2017|accessdate=April 5, 2020|language=Albanian}}</ref>. === Miss Universe 2016 === Lindita Idrizi Miss Universe 2016 tanlovida Albaniya nomidan vakillik qilgan. U ''Miss Photogenic'' mukofoti bilan taqdirlangan<ref name="auto"/>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Idrizi, Lindita}} [[Turkum:Albaniyalik modellar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] mgd2ja4sqefbms35wwk25f7w4klp7ys Chimarra akana 0 1366501 5999869 2026-04-21T06:59:51Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999869 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra akana | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra akana''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Afrika]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra akana: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_akana/classification/#Chimarra_akana |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra akana |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601875#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2360711}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 7uuz9wkvk54f8pamrdica87r9vnpcz3 Hyugami toʻgʻoni 0 1366502 5999872 2026-04-21T07:00:18Z Ahror Akramovich 75193 „{{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length =146.0 m |dam_height =79.5 m |dam_width_base = |construction_began =1953 |opening =1959 |cost = |res_capacity_total =27,900,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =84.3 km<sup>2</sup> |res_surface =112 gektar }} '...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999872 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length =146.0 m |dam_height =79.5 m |dam_width_base = |construction_began =1953 |opening =1959 |cost = |res_capacity_total =27,900,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =84.3 km<sup>2</sup> |res_surface =112 gektar }} '''Hyugami toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 日向神ダム, ''Hyūgami damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[Yame]] shahrida joylashgan toʻgʻon<ref>{{cite web|title=Hyugami Dam|url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?id=s0041388|publisher=[[Structurae]]|accessdate=3 October 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2410|title=Hyugami Dam [Fukuoka Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 6danwdvltl3fe426xpx1v75qrkx3pys Chimarra acula 0 1366503 5999873 2026-04-21T07:00:42Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999873 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra acula | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra acula''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Amerika]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra acula: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_acula/classification/ |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zicha |first=Ondrej |title=BioLib: Biological library |url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id1306218/ |access-date=2022-06-01 |website=www.biolib.cz}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra acula |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=602276#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7574166}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 190jx0gbsdzdl688t5ngb7yz3osrjmf Munozara:Lindita Idrizi 1 1366504 5999874 2026-04-21T07:01:05Z Panpanchik 72616 „{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Albaniya|mamlakat2=|mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999874 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Albaniya|mamlakat2=|mamlakat3= }} e677v3sktd2pmg39ctvvp9ujabriil9 Chimarra akantha 0 1366505 5999875 2026-04-21T07:01:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999875 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra akantha | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra akantha''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Amerika]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra akantha: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_akantha/classification/#Chimarra_akantha |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra akantha |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=602257#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2356388}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 1xoc6u7t9jfjxygvj87c9fuhm5jxo2j Chimarra aiyura 0 1366506 5999877 2026-04-21T07:03:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999877 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra aiyura | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra aiyura''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra aiyura: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_aiyura/classification/#Chimarra_aiyura |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra aiyura |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601874#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2054914}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} ibs4vhev6df6bntpe16f51po4lg7r5u Chimarra africana 0 1366507 5999878 2026-04-21T07:03:54Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999878 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra africana | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra africana''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Afrika]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra/classification/ |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra africana |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601873#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7574661}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} mr0ar1nfmvajg8fexlqrqgw1bverpu4 Chimarra adelphe 0 1366508 5999880 2026-04-21T07:04:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999880 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra adelphe | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra adelphe''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Markaziy Amerika]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra adelphe: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_adelphe/classification/ |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra adelphe |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601870#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2681813}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} nqoo5jrgmkfh05sw38ecl0t4uqoo408 Chimarra adnama 0 1366509 5999881 2026-04-21T07:05:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999881 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra adnama | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra adnama''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra adnama: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_adnama/classification/ |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{ITIS|id=601872|taxon=''Chimarra adnama''|access-date=1 June 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2778550}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} hlq7xdovg7dx7atda9fqtvkcljkbppl Chimarra adella 0 1366510 5999882 2026-04-21T07:06:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999882 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra adella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra adella''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]]da, asosan [[AQSh]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=NatureServe Explorer 2.0 |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.118749/Chimarra_adella |access-date=2022-06-01 |website=explorer.natureserve.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra adella: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_adella/classification/ |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra adella |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115290#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2675158}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} f5dskthpsemyg23376vaazp8a5winha Chimarra adamsae 0 1366511 5999883 2026-04-21T07:07:12Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999883 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra adamsae | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra adamsae''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Amerika]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra adamsae: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_adamsae/classification/ |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra adamsae |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601869#null |access-date=2022-06-01 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2621716}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 25uccmool6jft66grvpliu7bftd7q6e Ino toʻgʻoni 0 1366512 5999884 2026-04-21T07:07:19Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999884 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 260m |dam_height = 79.9m |dam_width_base = |construction_began = 1979 |opening = 2000 |cost = |res_catchment = 5.5 sq. km |res_surface = 23 ga | coordinates = {{coord|33|41|00|N|130|31|13|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ino toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 5,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ino Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2445}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] msvjwwl90uery1otlp5ijnlbizewdqj Chimarra adiatulla 0 1366513 5999885 2026-04-21T07:08:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999885 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra adiatulla | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra adiatulla''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: ''Chimarra adiatulla'': CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_adiatulla/classification/ |access-date=2022-06-01 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{ITIS|id=601871|taxon=''Chimarra adiatulla''|access-date=2 June 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2243893}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 2hpd65c6d6qh3dvnpib3w3kpijww8ok Inunaki toʻgʻoni 0 1366514 5999886 2026-04-21T07:08:12Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999886 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length =230 m |dam_height =76.5 m |dam_width_base = |construction_began =1970 |opening =1994 |cost = |res_capacity_total =5,000,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =6.1 km<sup>2</sup> |res_surface =23 ga }} '''Inunaki toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 犬鳴ダム, ''Inunaki damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[Miyawaka]] shahrida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon 1994-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2439|title=Inunaki Dam [Fukuoka Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] mwh28dgop6ctz913b0j5lxvnsdiltkj Chimarra acuta 0 1366515 5999887 2026-04-21T07:08:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999887 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra acuta | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra acuta''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Markaziy Amerika]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=''Chimarra acuta'' |url=https://www.mindat.org/taxon-1430802.html |access-date=2022-06-01 |website=www.mindat.org}}</ref><ref>{{NCBI taxid| 1527028 | ''Chimarra acuta'' | accessdate = 1 June 2022 }}</ref><ref>{{ITIS|id=115289|taxon=''Chimarra acuta''|access-date=1 June 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2274137}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 37d1w10xqu5ikhmejy9rhd72sgc3hut Irahara toʻgʻoni 0 1366516 5999888 2026-04-21T07:09:07Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999888 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 339m |dam_height = 81.3m |dam_width_base = |construction_began = 1974 |opening = 2017 |cost = |res_catchment = 36.8 sq. km |res_surface = 122 ga | coordinates = {{coord|33|35|22|N|130|56|56|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Irahara toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 36,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Irahara Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2441}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] nd1b7a2pmqrg5ftf1wgfukpd4qyt3sq Chimarra anoaclana 0 1366517 5999889 2026-04-21T07:09:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999889 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra anoaclana | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra anoaclana''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]da uchraydi<ref>{{cite web|url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_anoaclana/classification/#Chimarra_anoaclana|title=ADW: Chimarra anoaclana: CLASSIFICATION}}</ref><ref>{{ITIS|id=601891|taxon=''Chimarra anoaclana''|access-date=3 June 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2360761}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} plhgls16xnvr165znkbwbnb1i3avyu7 Jibetto-kyodo-ike toʻgʻoni 0 1366518 5999890 2026-04-21T07:09:56Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999890 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 100m |dam_height = 18m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1940 |cost = |res_catchment = 0.8 sq. km | coordinates = {{coord|33|29|20|N|130|26|20|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Jibetto-kyodo-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Jibetto-kyodo-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2391}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 1ygn110g9jmr3yk4dudv0cm1a421i5h Chimarra ariadne 0 1366519 5999891 2026-04-21T07:10:38Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999891 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra ariadne | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra ariadne''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra ariadne: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_ariadne/classification/ |access-date=2022-06-04 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra ariadne |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601897#null |access-date=2022-06-04 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2369712}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 874ifdk7x68fnobhs60c70fzorrn0lo Jinya toʻgʻoni 0 1366520 5999892 2026-04-21T07:10:45Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999892 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length =205.0 m |dam_height =48.5 m |dam_width_base = |construction_began =1967 |opening =1975 |cost = |res_capacity_total =2,650,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =12.6 km<sup>2</sup> |res_surface =14 ga | coordinates = {{coord|33|31|39|N|130|50|42|E|type:landmark|display=inline,title}} | extra = }} '''Jinya toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 陣屋ダム, ''Jinya damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[Soeda]] shahrida joylashgan toʻgʻon<ref>{{cite web|title=Jinya Dam|url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0041394|publisher=[[Structurae]]|accessdate=3 October 2010}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 5tqfikysggg25jcdppozwtxq82i1d8w 5999894 5999892 2026-04-21T07:11:29Z Ahror Akramovich 75193 5999894 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length =205.0 m |dam_height =48.5 m |dam_width_base = |construction_began =1967 |opening =1975 |cost = |res_capacity_total =2,650,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =12.6 km<sup>2</sup> |res_surface =14 ga | coordinates = {{coord|33|31|39|N|130|50|42|E|type:landmark|display=inline,title}} | extra = }} '''Jinya toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 陣屋ダム, ''Jinya damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[Soeda (Fukuoka)|Soeda]] shahrida joylashgan toʻgʻon<ref>{{cite web|title=Jinya Dam|url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0041394|publisher=[[Structurae]]|accessdate=3 October 2010}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] nrzudjjvpln8gi2w8lxbrvofyvocad3 Chimarra antilliana 0 1366521 5999893 2026-04-21T07:11:25Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999893 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra antilliana | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra antilliana''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Dominika]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=Chimarra antilliana Flint, 1968 |url=https://www.gbif.org/species/1431053 |access-date=2022-06-04 |website=www.gbif.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra antilliana |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601893#null |access-date=2022-06-04 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2931035}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} givyzgn37cvkooznbah9aidc79dejrr Kanasoko Tameike toʻgʻoni 0 1366522 5999896 2026-04-21T07:12:20Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999896 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 135m |dam_height = 20m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1937 |cost = |res_catchment = sq. km |res_surface = 7 gektar | coordinates = {{coord|33|44|38|N|130|37|08|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kanasoko Tameike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Toʻliq sigʻimda taxminan 7 gektar maydonni egallaydi va 214 ming kub metr suv sigʻdira oladi. 1937-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Kanasoko Tameike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2388}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 9npliw58b5rhftk9hlwec9otwvqa285 Kasagi toʻgʻoni 0 1366523 5999897 2026-04-21T07:13:09Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999897 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 146m |dam_height = 16m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1957 |cost = |res_catchment = 0.6 sq. km | coordinates = {{coord|33|40|38|N|130|39|32|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kasagi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kasagi Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2406}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] d2lgls5yud1v1xao0magva3aey557fc Chimarra argax 0 1366524 5999898 2026-04-21T07:13:25Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999898 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra argax | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra argax''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra argax: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_argax/classification/ |access-date=2022-06-04 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra argax |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601894#null |access-date=2022-06-04 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2113643}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 4j5ak5o4s58n1j8j6oz0l9h17bzqcmk Chimarra antigua 0 1366525 5999899 2026-04-21T07:14:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999899 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra antigua | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra antigua''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Markaziy Amerika]] hududida uchraydi<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_antigua/classification/#Chimarra_antigua | title=ADW: Chimarra antigua: CLASSIFICATION }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601892#null | title=ITIS - Report: Chimarra antigua }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q3130415}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} bjvv89yyv7r964scvqb90ri5065x4l5 Kawachi toʻgʻoni 0 1366526 5999900 2026-04-21T07:15:01Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999900 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length =189 m |dam_height =44.1 m |dam_width_base = |construction_began =1919 |opening =1927 |cost = |res_capacity_total =7,000,000 m<sup>3</sup> |res_catchment = |res_surface = |coordinates = {{coord|33|50|17.1|N|130|48|38.4|E|region:JP_type:landmark|display=inline,title}} }} '''Kawachi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]]dagi [[Kitakyushu]] shahriga qarashli [[Yahata Higashi]] hududida joylashgan toʻgʻon<ref>{{cite web|title=Kawachi Dam|url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0041395|publisher=[[Structurae]]|accessdate=3 October 2010}}</ref>. Toʻgʻon mahalliy poʻlat zavodlarini suv bilan taʼminlash maqsadida qurilgan<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/All.cgi?db4=3616|title = 河内ダム[福岡県] - ダム便覧}}</ref>. Uning qurilishi 1919-yilda boshlangan va 1927-yilda qurib bitkazilgan<ref>http://www.travelvisionweekly.com/article.php?id=2308{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 2n0ww8ioy0hqwoq0985r3i63b4qbexg Chimarra anticheira 0 1366527 5999901 2026-04-21T07:15:09Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999901 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra anticheira | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra anticheira''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Braziliya]] hududida uchraydi<ref name=":0">{{cite web | url=https://www.gbif.org/species/9181622 | title=Chimarra anticheira Vilarino & Calor, 2015 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ZooBank.org |url=http://zoobank.org/NomenclaturalActs/A1A073CB-3F97-430D-B851-A23AF4BCCCD2 |access-date=2022-06-03 |website=zoobank.org}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q112231610}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} tu3ynz1pah1hwusz6m78t7zdnwk1y53 Kirihata toʻgʻoni 0 1366528 5999902 2026-04-21T07:15:50Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999902 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 140.4m |dam_height = 38m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1975 |cost = |res_catchment = 2.2 sq. km |res_surface = 4 ga | coordinates = {{coord|33|34|37|N|130|36|21|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kirihata toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kirihata Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2423}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] h6gc5ktmawy9i6vor86kmt0ujvs1gt0 Chimarra argeia 0 1366529 5999903 2026-04-21T07:15:56Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999903 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra argeia | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra argeia''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]] hududida, asosan [[Tailand]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra argeia: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_argeia/classification/#Chimarra_argeia |access-date=2022-06-04 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra argeia |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601895#null |access-date=2022-06-04 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2526631}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} korii9g2hpcd1794h6ysa81ce64s5mx Koga toʻgʻoni 0 1366530 5999904 2026-04-21T07:16:43Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999904 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 138.5m |dam_height = 34.5m |dam_width_base = |construction_began = 1971 |opening = 1975 |cost = |res_catchment = 2.2 sq. km |res_surface = 9 gektar | coordinates = {{coord|33|42|16|N|130|30|21|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Koga toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Koga Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2428}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] m7hjosy4afkc9fwsdqlw635rw985752 Chimarra arima 0 1366531 5999905 2026-04-21T07:16:50Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999905 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra arima | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra arima''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Trinidad va Tobago]] hududida uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra arima: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_arima/classification/ |access-date=2022-06-04 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra arima |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601898#null |access-date=2022-06-04 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2066864}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} 528pojdy3reags0tzxhry936rt5i5r9 Kubara toʻgʻoni 0 1366532 5999906 2026-04-21T07:17:34Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999906 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 117m |dam_height = 42.3m |dam_width_base = |construction_began = 1968 |opening = 1970 |cost = |res_catchment = 16.9 sq. km |res_surface = 11 gektar | coordinates = {{coord|33|38|39|N|130|31|30|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kubara toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 16,9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kubara Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2419}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] fvsi0jsy0j21i75ugcmsg7ip3covah1 Chimarra ariomana 0 1366533 5999907 2026-04-21T07:17:45Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999907 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra ariomana | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra ariomana''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]] hududida uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra ariomana: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_ariomana/classification/#Chimarra_ariomana |access-date=2022-06-04 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra ariomana |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601899#null |access-date=2022-06-04 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2529797}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} qrspd521snw71mwgdi9rszfbds7rekl Kure toʻgʻoni 0 1366534 5999909 2026-04-21T07:18:25Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999909 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 154.9m |dam_height = 24.5m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1970 |cost = |res_catchment = 0.3 sq. km |res_surface = 40 ga | coordinates = {{coord|33|40|28|N|130|52|40|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Kure toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,3 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kure Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2418}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 0inqkofoorsvfy0fr4yfu3riemw0yza Munozara:Shahzoda Ahmad Nihod 1 1366535 5999914 2026-04-21T07:27:34Z Oblakulova 111326 „{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999914 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry Turkum:Usmoniylar armiyasi ofitserlari 14 1366536 5999916 2026-04-21T07:30:53Z Oblakulova 111326 „[[Turkum:Armiya ofitserlari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999916 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Armiya ofitserlari]] nikeyxrmctmufvcw1bbm92nin7ici0z Chimarra armata 0 1366537 5999920 2026-04-21T07:34:15Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999920 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra armata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra armata''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Afrika]] hududida uchraydi<ref>{{Cite web |title=Chimarra armata Jacquemart, 1961 |url=https://www.gbif.org/species/1430961 |access-date=2022-06-04 |website=www.gbif.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra armata |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601900#null |access-date=2022-06-04 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2620596}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} iejqvis631aid4okigwy21e0m9vhjhq Chimarra assamensis 0 1366538 5999921 2026-04-21T07:35:24Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999921 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra assamensis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra assamensis''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]] hududida uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra assamensis: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_assamensis/classification/ |access-date=2022-06-04 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra assamensis |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601901#null |access-date=2022-06-04 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q1943107}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} oorwcq0sx094r2wz5d7j9edh0sghiwc Chimarra atara 0 1366539 5999922 2026-04-21T07:37:43Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999922 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra atara | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra atara''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Osiyo]] hududida uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra atara: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_atara/classification/ |access-date=2022-06-04 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra atara |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601902#null |access-date=2022-06-04 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q1839065}} [[Category:Trichoptera]] {{Trichoptera-stub}} ssxpf0z1wzdkop2lvpfj6nys7z8lpx4 Magaribuchi toʻgʻoni 0 1366540 5999923 2026-04-21T07:38:07Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999923 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_height = 37.3m |dam_width_base = |construction_began = 1916 |opening = 1922 |cost = |res_catchment = 11.4 sq. km |res_surface = 19 gektar | coordinates = {{coord|33|29|52|N|130|18|28|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Magaribuchi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 11,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Magaribuchi Dam (Pre) - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2376}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 23dbfn0fhka2ghahns3yczh6onq6qff Hoji Shahin 0 1366541 5999924 2026-04-21T07:44:23Z Panpanchik 72616 „'''Hoji Shahin''' ({{lang-az|Hacı Şahin}}; toʻliq ismi: ''Şahin Hüseyn oʻgʻli Həsənli'';) — ozarbayjonlik ilohiyotshunos, din arbobi, jamoat arbobi<ref>{{Cite web | title = İTV-da juma xutbasi bilan bog‘liq muhokamalarga — Javob | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | access-date = 2023-03-17 | archive-date = 2023-03-21 | archive-url = https://web.a...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999924 wikitext text/x-wiki '''Hoji Shahin''' ({{lang-az|Hacı Şahin}}; toʻliq ismi: ''Şahin Hüseyn oʻgʻli Həsənli'';) — ozarbayjonlik ilohiyotshunos, din arbobi, jamoat arbobi<ref>{{Cite web | title = İTV-da juma xutbasi bilan bog‘liq muhokamalarga — Javob | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | access-date = 2023-03-17 | archive-date = 2023-03-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230321052743/https://www.qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | url-status = live }}</ref>, xayriyachi, [[Məşədi Dadaş masjidi]]ning oxundi, jamoat imomi, juma imomi, „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasining asoschisi va raisi (2007–2023), [[Kafkaz musulmonlari boshqarmasi]]ning [[Nəsimi tumani]] boʻyicha vakili (2014–2023), QMİ Qozilar kengashi aʼzosi. == Yoshligi == Şahin Hüseyn o‘g‘li Həsənli 1974-yil 7-iyul kuni [[Baku]] shahrida tug‘ilgan. 1981-yilda [[Baku]] shahri, [[Səbail rayonu|Səbail]] tumani 189-sonli o‘rta maktabning (hozirgi 189–190-sonli maktab) rus bo‘limiga qabul qilingan va 1991-yilda shu maktabni tugatgan. 1991-yilda [[Azərbaycan Texniki Universiteti]]ning Mashinasozlik fakultetiga o‘qishga kirgan. 1995–1997-yillarda harbiy xizmatda bo‘lgan. 1999-yilda ADTUdagi ta’limini yakunlagan. 2001–2004-yillarda [[Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsi|Bakı Davlat Universitetining Tarix fakulteti]]da ikkinchi oliy ta’lim olgan. == Ijtimoiy faoliyati == 1998–2001-yillarda asoschilaridan biri bo‘lgan "İkmal" Yoshlar Birligiga raislik qilgan. Rahbarlik qilgan tashkilot mamlakatning turli hududlarida vakolatxonalar ochgan va respublika miqyosida turli tadbirlar o‘tkazgan. Faoliyatining asosiy yo‘nalishi milliy-ma’naviy qadriyatlar, sog‘lom turmush tarzi va vatanparvarlik tuyg‘usini yoshlar orasida targ‘ib qilish bo‘lgan. 2001-yildan [[Bakı]] shahri [[Nəsimi rayonu]]da joylashgan [[Məşədi Dadaş məscidi|"Məşədi Dadaş" masjidi]]da [[imam-camaat]] bo‘lgan. Bu va undan oldingi yillarda mustaqil ravishda diniy mutolaa bilan shug‘ullangan, diniy mavzularda darslar o‘tgan. Xususan, aqida, falsafa, axloq va tafsir fanlaridan dars bergan. 2007-yilda "Ma’naviy Dunyo" Milliy-ma’naviy qadriyatlarni targ‘ib qilish jamoat birlashmasini tashkil etgan va o‘sha vaqtdan buyon tashkilotga rahbarlik qilgan. 2013-yilda "Məşədi Dadaş" masjidiga oxund, 2014-yilda [[Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi]]ning (QMİ) Nəsimi tumani bo‘yicha vakolatli vakili, 2021-yilda esa QMİ [[Qazı|Qozilar]] kengashi a’zosi etib tayinlangan. 2016–2017-yillarda Darul Hikmət Ilm va Ta’lim Markazida "Axloq falsafasi" va "Islom tarixi (tahlil)" fanlaridan dars bergan.<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənli | url = https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306094158/https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | url-status = live }}</ref> Hech qanday [[siyosiy partiya]]ga a’zo bo‘lmagan. [[Azərbaycan dili|Ozarbayjon]], [[Ərəb dili|arab]], [[Fars dili|fors]] va [[Rus dili|rus]] tillarini bilgan. Uzoq yillar davomida [[Həcc]] karvoniga rahbarlik qilgan va [[Həcc]] ziyoratchilariga xizmat ko‘rsatgan. "[[Haradan başlamalı (Hacı Şahin)|Qayerdan boshlash kerak]]", "[[Yaradılışın hədəfi (Hacı Şahin)|Yaratilishning maqsadi]]" va "[[Xoşbəxt ailə modeli (Hacı Şahin)|Baxtli oila modeli]]" nomli kitoblar muallifi. == Shaxsiy hayoti == Oilali edi. 4 nafar farzandi: ikki qiz va ikki o‘g‘li bor edi. == Vafoti == 2023-yil 2-mart kuni Bakıda yurak yetishmovchiligi sabab vafot etgan.<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/xeber/Haci_Sahin_dunyasini_deyisib-2513204|title=Hacı Şahin Həsənli dünyasını dəyişib - AZƏRTAC}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin vəfat etdi | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | access-date = 2023-03-02 | archive-date = 2023-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230302054608/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | url-status = live }}</ref> [[Yasamal qəbiristanlığı]]da dafn etilgan.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|title=Hacı Şahin dəfn edilir - BAKU TV|date=2 mar 2023|via=YouTube|access-date=31 August 2024|archive-date=31 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240831150725/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin dəfn olundu | url = https://oxu.az/society/702386 | access-date = 2023-03-03 | archive-date = 2023-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230307154810/https://oxu.az/society/702386 | url-status = live }}</ref> [[Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi]] deputati; [[Sosial Tədqiqatlar Mərkəzi]] boshqaruv kengashi raisi [[Zahid Oruc]] 2023-yil 4-aprel kuni Milliy Majlis yig‘ilishida Hacı Şahinning o‘limini shubhali deb atagan.<ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü, hipermarketə hücum və deputata sui-qəsd...” | url = https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230409111527/https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü və sonrakı hadisələr bir zəncirdə birləşir” | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230407080202/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | url-status = live }}</ref> == Kitoblari == * [[Haradan başlamalı (Hacı Şahin)|Qayerdan boshlash kerak]]. Bakı. Irshad nashriyoti, 2020.<ref>{{Cite web | title = Arxivlangan nusxa | url = https://hacishahin.az/xeberler/469 | access-date = 2020-09-03 | archive-date = 2021-12-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211222000511/https://hacishahin.az/xeberler/469 | url-status = live }}</ref> * [[Yaradılışın hədəfi (Hacı Şahin)|Yaratilishning maqsadi]]. Bakı. Irshad nashriyoti, 2021.<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining ikkinchi kitobi nashr etildi | url = https://hacishahin.az/xeberler/566 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113647/https://hacishahin.az/xeberler/566 | url-status = live }}</ref> * [[Xoşbəxt ailə modeli (Hacı Şahin)|Baxtli oila modeli]]. Bakı. Irshad nashriyoti, 2022.<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining yangi kitobi – oila haqida | url = https://hacishahin.az/xeberler/667 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113641/https://hacishahin.az/xeberler/667 | url-status = live }}</ref> == Maqolalari == * {{Cite web |title=Həqiqət və ədalət |url=https://hacishahin.az/meqaleler/54 |access-date=2023-11-26 |website=hacishahin.az |language=az}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|hacishahin.az}} * {{instagram|hacishahinhesenli}} * [http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/MƏŞHƏDİ-DADAŞ-MƏSCİDİNDƏ-024936730c04.html MƏŞƏDİ DADAŞ MASJIDI] {{webarchive | url = https://web.archive.org/web/20121114172219/http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/M%C6%8F%C5%9EH%C6%8FD%C4%B0-DADA%C5%9E-M%C6%8FSC%C4%B0D%C4%B0ND%C6%8F-024936730c04.html | date = 2012-11-14 }} * [https://kulis.az/xeber/media/atasini-12-yasinda-itirdi-kvn-komandasinda-cixis-etdi-xalq-herekatina-qosuldu-haci-sahin-haqqinda-maraqli-faktlar-46099 12 yoshida otasidan ayrildi, KVN jamoasida chiqish qildi, xalq harakatiga qo‘shildi – Hoji Shahin haqida qiziqarli faktlar] * [https://arxiv.islamazeri.com/ruhani-sairlerimiz-soltan-elizade-sahin-hesenli-azer-saniseirler--7932.html Ruhoniy shoirlarimiz; Soltan Əlizadə, Şahin Həsənli, Azər Sani… (She’rlar)] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Haji Shahin}} jy0rdx7dj565kixgh5173wn2nv7zyo0 5999925 5999924 2026-04-21T07:45:59Z Panpanchik 72616 5999925 wikitext text/x-wiki '''Hoji Shahin''' ({{lang-az|Hacı Şahin}}; toʻliq ismi: ''Şahin Hüseyn oʻgʻli Həsənli'';) — ozarbayjonlik ilohiyotshunos, din arbobi, jamoat arbobi<ref>{{Cite web | title = İTV-da juma xutbasi bilan bog‘liq muhokamalarga — Javob | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | access-date = 2023-03-17 | archive-date = 2023-03-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230321052743/https://www.qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | url-status = live }}</ref>, xayriyachi, Məşədi Dadaş masjidining jamoat imomi, juma imomi, „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasining asoschisi va raisi (2007–2023), [[Kavkaz musulmonlari idorasi|Kavkaz musulmonlari idorasining]] [[Nasimiy tumani]] boʻyicha vakili (2014–2023), QMİ Qozilar kengashi aʼzosi. == Yoshligi == Şahin Hüseyn o‘g‘li Həsənli 1974-yil 7-iyul kuni [[Baku]] shahrida tug‘ilgan. 1981-yilda [[Baku]] shahri, [[Səbail rayonu|Səbail]] tumani 189-sonli o‘rta maktabning (hozirgi 189–190-sonli maktab) rus bo‘limiga qabul qilingan va 1991-yilda shu maktabni tugatgan. 1991-yilda [[Azərbaycan Texniki Universiteti]]ning Mashinasozlik fakultetiga o‘qishga kirgan. 1995–1997-yillarda harbiy xizmatda bo‘lgan. 1999-yilda ADTUdagi ta’limini yakunlagan. 2001–2004-yillarda [[Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsi|Bakı Davlat Universitetining Tarix fakulteti]]da ikkinchi oliy ta’lim olgan. == Ijtimoiy faoliyati == 1998–2001-yillarda asoschilaridan biri bo‘lgan "İkmal" Yoshlar Birligiga raislik qilgan. Rahbarlik qilgan tashkilot mamlakatning turli hududlarida vakolatxonalar ochgan va respublika miqyosida turli tadbirlar o‘tkazgan. Faoliyatining asosiy yo‘nalishi milliy-ma’naviy qadriyatlar, sog‘lom turmush tarzi va vatanparvarlik tuyg‘usini yoshlar orasida targ‘ib qilish bo‘lgan. 2001-yildan [[Bakı]] shahri [[Nəsimi rayonu]]da joylashgan [[Məşədi Dadaş məscidi|"Məşədi Dadaş" masjidi]]da [[imam-camaat]] bo‘lgan. Bu va undan oldingi yillarda mustaqil ravishda diniy mutolaa bilan shug‘ullangan, diniy mavzularda darslar o‘tgan. Xususan, aqida, falsafa, axloq va tafsir fanlaridan dars bergan. 2007-yilda "Ma’naviy Dunyo" Milliy-ma’naviy qadriyatlarni targ‘ib qilish jamoat birlashmasini tashkil etgan va o‘sha vaqtdan buyon tashkilotga rahbarlik qilgan. 2013-yilda "Məşədi Dadaş" masjidiga oxund, 2014-yilda [[Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi]]ning (QMİ) Nəsimi tumani bo‘yicha vakolatli vakili, 2021-yilda esa QMİ [[Qazı|Qozilar]] kengashi a’zosi etib tayinlangan. 2016–2017-yillarda Darul Hikmət Ilm va Ta’lim Markazida "Axloq falsafasi" va "Islom tarixi (tahlil)" fanlaridan dars bergan.<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənli | url = https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306094158/https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | url-status = live }}</ref> Hech qanday [[siyosiy partiya]]ga a’zo bo‘lmagan. [[Azərbaycan dili|Ozarbayjon]], [[Ərəb dili|arab]], [[Fars dili|fors]] va [[Rus dili|rus]] tillarini bilgan. Uzoq yillar davomida [[Həcc]] karvoniga rahbarlik qilgan va [[Həcc]] ziyoratchilariga xizmat ko‘rsatgan. "[[Haradan başlamalı (Hacı Şahin)|Qayerdan boshlash kerak]]", "[[Yaradılışın hədəfi (Hacı Şahin)|Yaratilishning maqsadi]]" va "[[Xoşbəxt ailə modeli (Hacı Şahin)|Baxtli oila modeli]]" nomli kitoblar muallifi. == Shaxsiy hayoti == Oilali edi. 4 nafar farzandi: ikki qiz va ikki o‘g‘li bor edi. == Vafoti == 2023-yil 2-mart kuni Bakıda yurak yetishmovchiligi sabab vafot etgan.<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/xeber/Haci_Sahin_dunyasini_deyisib-2513204|title=Hacı Şahin Həsənli dünyasını dəyişib - AZƏRTAC}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin vəfat etdi | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | access-date = 2023-03-02 | archive-date = 2023-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230302054608/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | url-status = live }}</ref> [[Yasamal qəbiristanlığı]]da dafn etilgan.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|title=Hacı Şahin dəfn edilir - BAKU TV|date=2 mar 2023|via=YouTube|access-date=31 August 2024|archive-date=31 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240831150725/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin dəfn olundu | url = https://oxu.az/society/702386 | access-date = 2023-03-03 | archive-date = 2023-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230307154810/https://oxu.az/society/702386 | url-status = live }}</ref> [[Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi]] deputati; [[Sosial Tədqiqatlar Mərkəzi]] boshqaruv kengashi raisi [[Zahid Oruc]] 2023-yil 4-aprel kuni Milliy Majlis yig‘ilishida Hacı Şahinning o‘limini shubhali deb atagan.<ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü, hipermarketə hücum və deputata sui-qəsd...” | url = https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230409111527/https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü və sonrakı hadisələr bir zəncirdə birləşir” | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230407080202/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | url-status = live }}</ref> == Kitoblari == * [[Haradan başlamalı (Hacı Şahin)|Qayerdan boshlash kerak]]. Bakı. Irshad nashriyoti, 2020.<ref>{{Cite web | title = Arxivlangan nusxa | url = https://hacishahin.az/xeberler/469 | access-date = 2020-09-03 | archive-date = 2021-12-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211222000511/https://hacishahin.az/xeberler/469 | url-status = live }}</ref> * [[Yaradılışın hədəfi (Hacı Şahin)|Yaratilishning maqsadi]]. Bakı. Irshad nashriyoti, 2021.<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining ikkinchi kitobi nashr etildi | url = https://hacishahin.az/xeberler/566 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113647/https://hacishahin.az/xeberler/566 | url-status = live }}</ref> * [[Xoşbəxt ailə modeli (Hacı Şahin)|Baxtli oila modeli]]. Bakı. Irshad nashriyoti, 2022.<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining yangi kitobi – oila haqida | url = https://hacishahin.az/xeberler/667 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113641/https://hacishahin.az/xeberler/667 | url-status = live }}</ref> == Maqolalari == * {{Cite web |title=Həqiqət və ədalət |url=https://hacishahin.az/meqaleler/54 |access-date=2023-11-26 |website=hacishahin.az |language=az}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|hacishahin.az}} * {{instagram|hacishahinhesenli}} * [http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/MƏŞHƏDİ-DADAŞ-MƏSCİDİNDƏ-024936730c04.html MƏŞƏDİ DADAŞ MASJIDI] {{webarchive | url = https://web.archive.org/web/20121114172219/http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/M%C6%8F%C5%9EH%C6%8FD%C4%B0-DADA%C5%9E-M%C6%8FSC%C4%B0D%C4%B0ND%C6%8F-024936730c04.html | date = 2012-11-14 }} * [https://kulis.az/xeber/media/atasini-12-yasinda-itirdi-kvn-komandasinda-cixis-etdi-xalq-herekatina-qosuldu-haci-sahin-haqqinda-maraqli-faktlar-46099 12 yoshida otasidan ayrildi, KVN jamoasida chiqish qildi, xalq harakatiga qo‘shildi – Hoji Shahin haqida qiziqarli faktlar] * [https://arxiv.islamazeri.com/ruhani-sairlerimiz-soltan-elizade-sahin-hesenli-azer-saniseirler--7932.html Ruhoniy shoirlarimiz; Soltan Əlizadə, Şahin Həsənli, Azər Sani… (She’rlar)] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Haji Shahin}} abb29mqwgskvllh0ye08ctbmdco1mwn 5999935 5999925 2026-04-21T08:32:51Z Panpanchik 72616 5999935 wikitext text/x-wiki '''Hoji Shahin''' ({{lang-az|Hacı Şahin}}; toʻliq ismi: ''Şahin Hüseyn oʻgʻli Həsənli'';) — ozarbayjonlik ilohiyotshunos, din arbobi, jamoat arbobi<ref>{{Cite web | title = İTV-da juma xutbasi bilan bog‘liq muhokamalarga — Javob | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | access-date = 2023-03-17 | archive-date = 2023-03-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230321052743/https://www.qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | url-status = live }}</ref>, xayriyachi, Məşədi Dadaş masjidining jamoat imomi, juma imomi, „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasining asoschisi va raisi (2007–2023), [[Kavkaz musulmonlari idorasi|Kavkaz musulmonlari idorasining]] [[Nasimiy tumani]] boʻyicha vakili (2014–2023), QMİ Qozilar kengashi aʼzosi. == Yoshligi == Şahin Hüseyn oʻgʻli Həsənli 1974-yil 7-iyul kuni [[Baku]] shahrida tugʻilgan. 1981-yilda [[Baku]] shahri, [[Səbail rayonu|Səbail]] tumani 189-sonli oʻrta maktabning (hozirgi 189–190-sonli maktab) rus boʻlimiga qabul qilingan va 1991-yilda shu maktabni tugatgan. 1991-yilda [[Azərbaycan Texniki Universiteti]]ning Mashinasozlik fakultetiga oʻqishga kirgan. 1995–1997-yillarda harbiy xizmatda boʻlgan. 1999-yilda ADTUdagi taʼlimini yakunlagan. 2001–2004-yillarda [[Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsi|Bakı Davlat Universitetining Tarix fakulteti]]da ikkinchi oliy taʼlim olgan. == Ijtimoiy faoliyati == 1998–2001-yillarda asoschilaridan biri boʻlgan „İkmal“ Yoshlar Birligiga raislik qilgan. Rahbarlik qilgan tashkilot mamlakatning turli hududlarida vakolatxonalar ochgan va respublika miqyosida turli tadbirlar oʻtkazgan. Faoliyatining asosiy yoʻnalishi milliy-maʼnaviy qadriyatlar, sogʻlom turmush tarzi va vatanparvarlik tuygʻusini yoshlar orasida targʻib qilish boʻlgan. 2001-yildan [[Bakı]] shahri [[Nəsimi rayonu]]da joylashgan [[Məşədi Dadaş məscidi|"Məşədi Dadaş" masjidi]]da [[imam-camaat]] boʻlgan. Bu va undan oldingi yillarda mustaqil ravishda diniy mutolaa bilan shugʻullangan, diniy mavzularda darslar oʻtgan. Xususan, aqida, falsafa, axloq va tafsir fanlaridan dars bergan. 2007-yilda „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasini tashkil etgan va oʻsha vaqtdan buyon tashkilotga rahbarlik qilgan. 2013-yilda „Məşədi Dadaş“ masjidiga oxund, 2014-yilda [[Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi]]ning (QMİ) Nəsimi tumani boʻyicha vakolatli vakili, 2021-yilda esa QMİ [[Qazı|Qozilar]] kengashi aʼzosi etib tayinlangan. 2016–2017-yillarda Darul Hikmət Ilm va Taʼlim Markazida „Axloq falsafasi“ va „Islom tarixi (tahlil)“ fanlaridan dars bergan.<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənli | url = https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306094158/https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | url-status = live }}</ref> Hech qanday [[siyosiy partiya]]ga aʼzo boʻlmagan. [[Azərbaycan dili|Ozarbayjon]], [[Ərəb dili|arab]], [[Fars dili|fors]] va [[Rus dili|rus]] tillarini bilgan. Uzoq yillar davomida [[Həcc]] karvoniga rahbarlik qilgan va [[Həcc]] ziyoratchilariga xizmat koʻrsatgan. „[[Haradan başlamalı (Hacı Şahin)|Qayerdan boshlash kerak]]“, „[[Yaradılışın hədəfi (Hacı Şahin)|Yaratilishning maqsadi]]“ va „[[Xoşbəxt ailə modeli (Hacı Şahin)|Baxtli oila modeli]]“ nomli kitoblar muallifi. == Shaxsiy hayoti == Oilali edi. 4 nafar farzandi: ikki qiz va ikki oʻgʻli bor edi. == Vafoti == 2023-yil 2-mart kuni Bakıda yurak yetishmovchiligi sabab vafot etgan.<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/xeber/Haci_Sahin_dunyasini_deyisib-2513204|title=Hacı Şahin Həsənli dünyasını dəyişib - AZƏRTAC}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin vəfat etdi | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | access-date = 2023-03-02 | archive-date = 2023-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230302054608/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | url-status = live }}</ref> [[Yasamal qəbiristanlığı]]da dafn etilgan.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|title=Hacı Şahin dəfn edilir - BAKU TV|date=2 mar 2023|via=YouTube|access-date=31 August 2024|archive-date=31 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240831150725/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin dəfn olundu | url = https://oxu.az/society/702386 | access-date = 2023-03-03 | archive-date = 2023-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230307154810/https://oxu.az/society/702386 | url-status = live }}</ref> [[Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi]] deputati; [[Sosial Tədqiqatlar Mərkəzi]] boshqaruv kengashi raisi [[Zahid Oruc]] 2023-yil 4-aprel kuni Milliy Majlis yigʻilishida Hacı Şahinning oʻlimini shubhali deb atagan.<ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü, hipermarketə hücum və deputata sui-qəsd...” | url = https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230409111527/https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü və sonrakı hadisələr bir zəncirdə birləşir” | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230407080202/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | url-status = live }}</ref> == Kitoblari == * [[Haradan başlamalı (Hacı Şahin)|Qayerdan boshlash kerak]]. Bakı. Irshad nashriyoti, 2020.<ref>{{Cite web | title = Arxivlangan nusxa | url = https://hacishahin.az/xeberler/469 | access-date = 2020-09-03 | archive-date = 2021-12-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211222000511/https://hacishahin.az/xeberler/469 | url-status = live }}</ref> * [[Yaradılışın hədəfi (Hacı Şahin)|Yaratilishning maqsadi]]. Bakı. Irshad nashriyoti, 2021.<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining ikkinchi kitobi nashr etildi | url = https://hacishahin.az/xeberler/566 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113647/https://hacishahin.az/xeberler/566 | url-status = live }}</ref> * [[Xoşbəxt ailə modeli (Hacı Şahin)|Baxtli oila modeli]]. Bakı. Irshad nashriyoti, 2022.<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining yangi kitobi – oila haqida | url = https://hacishahin.az/xeberler/667 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113641/https://hacishahin.az/xeberler/667 | url-status = live }}</ref> == Maqolalari == * {{Cite web |title=Həqiqət və ədalət |url=https://hacishahin.az/meqaleler/54 |access-date=2023-11-26 |website=hacishahin.az |language=az}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|hacishahin.az}} * {{instagram|hacishahinhesenli}} * [http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/MƏŞHƏDİ-DADAŞ-MƏSCİDİNDƏ-024936730c04.html MƏŞƏDİ DADAŞ MASJIDI] {{webarchive | url = https://web.archive.org/web/20121114172219/http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/M%C6%8F%C5%9EH%C6%8FD%C4%B0-DADA%C5%9E-M%C6%8FSC%C4%B0D%C4%B0ND%C6%8F-024936730c04.html | date = 2012-11-14 }} * [https://kulis.az/xeber/media/atasini-12-yasinda-itirdi-kvn-komandasinda-cixis-etdi-xalq-herekatina-qosuldu-haci-sahin-haqqinda-maraqli-faktlar-46099 12 yoshida otasidan ayrildi, KVN jamoasida chiqish qildi, xalq harakatiga qoʻshildi — Hoji Shahin haqida qiziqarli faktlar] * [https://arxiv.islamazeri.com/ruhani-sairlerimiz-soltan-elizade-sahin-hesenli-azer-saniseirler--7932.html Ruhoniy shoirlarimiz; Soltan Əlizadə, Şahin Həsənli, Azər Sani… (Sheʼrlar)] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Haji Shahin}} 5kjcike91o0k8jopn7mkogvablj8cnd 5999986 5999935 2026-04-21T08:54:45Z Panpanchik 72616 5999986 wikitext text/x-wiki '''Hoji Shahin''' ({{lang-az|Hacı Şahin}}; toʻliq ismi: ''Şahin Hüseyn oʻgʻli Həsənli'';) — ozarbayjonlik ilohiyotshunos, din arbobi, jamoat arbobi<ref>{{Cite web | title = İTV-da juma xutbasi bilan bog‘liq muhokamalarga — Javob | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | access-date = 2023-03-17 | archive-date = 2023-03-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230321052743/https://www.qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | url-status = live }}</ref>, xayriyachi, Məşədi Dadaş masjidining [[Oxund|oxundi]], jamoat imomi, juma imomi, „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasining asoschisi va raisi (2007–2023), [[Kavkaz musulmonlari idorasi|Kavkaz musulmonlari idorasining]] [[Nasimiy tumani]] boʻyicha vakili (2014–2023), QMİ Qozilar kengashi aʼzosi. == Yoshligi == Shahin Huseyn oʻgʻli Hasanli 1974-yil 7-iyul kuni [[Baku]] shahrida tugʻilgan. 1981-yilda [[Baku]] shahri, [[Saboil tumani]] 189-sonli oʻrta maktabning (hozirgi 189–190-sonli maktab) rus boʻlimiga qabul qilingan va 1991-yilda shu maktabni tugatgan. 1991-yilda Ozarbayjon Texnika universitetining Mashinasozlik fakultetiga oʻqishga kirgan. 1995–1997-yillarda harbiy xizmatda boʻlgan. 1999-yilda ADTUdagi taʼlimini yakunlagan. 2001–2004-yillarda [[Boku davlat universiteti|Boku davlat universitetining]] Tarix fakultetida ikkinchi oliy taʼlim olgan. == Ijtimoiy faoliyati == 1998–2001-yillarda asoschilaridan biri boʻlgan „İkmal“ Yoshlar Birligiga raislik qilgan. Rahbarlik qilgan tashkilot mamlakatning turli hududlarida vakolatxonalar ochgan va respublika miqyosida turli tadbirlar oʻtkazgan. Faoliyatining asosiy yoʻnalishi milliy-maʼnaviy qadriyatlar, sogʻlom turmush tarzi va vatanparvarlik tuygʻusini yoshlar orasida targʻib qilish boʻlgan. 2001-yildan [[Bakı|Boku]] shahri [[Nasimiy tumani|Nasimiy tumanida]] joylashgan Məşədi Dadaş masjidida jamoat imomi boʻlgan. Bu va undan oldingi yillarda mustaqil ravishda diniy mutolaa bilan shugʻullangan, diniy mavzularda darslar oʻtgan. Xususan, [[aqida]], [[falsafa]], axloq va [[tafsir]] fanlaridan dars bergan. 2007-yilda „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasini tashkil etgan va oʻsha vaqtdan buyon tashkilotga rahbarlik qilgan. 2013-yilda Məşədi Dadaş masjidiga oxund, 2014-yilda [[Kavkaz musulmonlari idorasi|Kavkaz musulmonlari idorasining]] (QMİ) Nasimiy tumani boʻyicha vakolatli vakili, 2021-yilda esa QMİ [[Qozi|Qozilar]] kengashi aʼzosi etib tayinlangan. 2016–2017-yillarda Dorul Hikmat Ilm va Taʼlim Markazida „Axloq falsafasi“ va „Islom tarixi (tahlil)“ fanlaridan dars bergan<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənli | url = https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306094158/https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | url-status = live }}</ref>. Hech qanday siyosiy partiyaga aʼzo boʻlmagan. [[Ozarbayjon tili|Ozarbayjon]], [[Arab tili|arab]], [[Fors tili|fors]] va [[Rus tili|rus]] tillarini bilgan. Uzoq yillar davomida [[Haj]] karvoniga rahbarlik qilgan va Haj ziyoratchilariga xizmat koʻrsatgan. Haji Shahin „Qayerdan boshlash kerak“, „Yaratilishning maqsadi“ va „Baxtli oila modeli“ nomli kitoblar muallifi. == Shaxsiy hayoti == Haji Shahin oilali edi, 4 nafar farzandi: ikki qiz va ikki oʻgʻli bor edi. == Vafoti == 2023-yil 2-mart kuni Bakuda yurak yetishmovchiligi sabab vafot etgan<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/xeber/Haci_Sahin_dunyasini_deyisib-2513204|title=Hacı Şahin Həsənli dünyasını dəyişib - AZƏRTAC}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin vəfat etdi | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | access-date = 2023-03-02 | archive-date = 2023-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230302054608/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | url-status = live }}</ref> va Yasamal qabristoniga dafn etilgan<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|title=Hacı Şahin dəfn edilir - BAKU TV|date=2 mar 2023|via=YouTube|access-date=31 August 2024|archive-date=31 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240831150725/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin dəfn olundu | url = https://oxu.az/society/702386 | access-date = 2023-03-03 | archive-date = 2023-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230307154810/https://oxu.az/society/702386 | url-status = live }}</ref>. [[Ozarbayjon Milliy Majlisi]] deputati; Sotsial Tadqiqotlar Markazi boshqaruv kengashi raisi [[Zahid Oruc]] 2023-yil 4-aprel kuni Milliy Majlis yigʻilishida Haji Shahinning oʻlimini shubhali deb atagan<ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü, hipermarketə hücum və deputata sui-qəsd...” | url = https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230409111527/https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü və sonrakı hadisələr bir zəncirdə birləşir” | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230407080202/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | url-status = live }}</ref>. == Kitoblari == * Qayerdan boshlash kerak. Baku. Irshad nashriyoti, 2020<ref>{{Cite web | title = Arxivlangan nusxa | url = https://hacishahin.az/xeberler/469 | access-date = 2020-09-03 | archive-date = 2021-12-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211222000511/https://hacishahin.az/xeberler/469 | url-status = live }}</ref>. * Yaratilishning maqsadi. Baku. Irshad nashriyoti, 2021<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining ikkinchi kitobi nashr etildi | url = https://hacishahin.az/xeberler/566 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113647/https://hacishahin.az/xeberler/566 | url-status = live }}</ref>. * Baxtli oila modeli. Baku. Irshad nashriyoti, 2022<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining yangi kitobi – oila haqida | url = https://hacishahin.az/xeberler/667 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113641/https://hacishahin.az/xeberler/667 | url-status = live }}</ref>. == Maqolalari == * {{Cite web |title=Həqiqət və ədalət |url=https://hacishahin.az/meqaleler/54 |access-date=2023-11-26 |website=hacishahin.az |language=az}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|hacishahin.az}} * {{instagram|hacishahinhesenli}} * [http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/MƏŞHƏDİ-DADAŞ-MƏSCİDİNDƏ-024936730c04.html MƏŞƏDİ DADAŞ MASJIDI] {{webarchive | url = https://web.archive.org/web/20121114172219/http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/M%C6%8F%C5%9EH%C6%8FD%C4%B0-DADA%C5%9E-M%C6%8FSC%C4%B0D%C4%B0ND%C6%8F-024936730c04.html | date = 2012-11-14 }} * [https://kulis.az/xeber/media/atasini-12-yasinda-itirdi-kvn-komandasinda-cixis-etdi-xalq-herekatina-qosuldu-haci-sahin-haqqinda-maraqli-faktlar-46099 12 yoshida otasidan ayrildi, KVN jamoasida chiqish qildi, xalq harakatiga qoʻshildi — Hoji Shahin haqida qiziqarli faktlar] * [https://arxiv.islamazeri.com/ruhani-sairlerimiz-soltan-elizade-sahin-hesenli-azer-saniseirler--7932.html Ruhoniy shoirlarimiz; Soltan Əlizadə, Şahin Həsənli, Azər Sani… (Sheʼrlar)] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Haji Shahin}} bky092659ut0gzz4myanbr4sqtnp7pw 5999987 5999986 2026-04-21T08:57:26Z Panpanchik 72616 5999987 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Haji Shahin | asl ismi = Şahin Hüseyn oğlu Həsənli | tasvir = | tavallud_sanasi = 7-iyul 1974-yil | tavallud_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]] | vafot_sanasi = 2-mart 2023-yil | vafot_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]] | fuqaroligi = [[Ozarbayjon]] | kasbi = [[imom]] | modul = }} '''Hoji Shahin''' ({{lang-az|Hacı Şahin}}; toʻliq ismi: ''Şahin Hüseyn oʻgʻli Həsənli'';) — ozarbayjonlik ilohiyotshunos, din arbobi, jamoat arbobi<ref>{{Cite web | title = İTV-da juma xutbasi bilan bog‘liq muhokamalarga — Javob | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | access-date = 2023-03-17 | archive-date = 2023-03-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230321052743/https://www.qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | url-status = live }}</ref>, xayriyachi, Məşədi Dadaş masjidining [[Oxund|oxundi]], jamoat imomi, juma imomi, „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasining asoschisi va raisi (2007–2023), [[Kavkaz musulmonlari idorasi|Kavkaz musulmonlari idorasining]] [[Nasimiy tumani]] boʻyicha vakili (2014–2023), QMİ Qozilar kengashi aʼzosi. == Yoshligi == Shahin Huseyn oʻgʻli Hasanli 1974-yil 7-iyul kuni [[Baku]] shahrida tugʻilgan. 1981-yilda [[Baku]] shahri, [[Saboil tumani]] 189-sonli oʻrta maktabning (hozirgi 189–190-sonli maktab) rus boʻlimiga qabul qilingan va 1991-yilda shu maktabni tugatgan. 1991-yilda Ozarbayjon Texnika universitetining Mashinasozlik fakultetiga oʻqishga kirgan. 1995–1997-yillarda harbiy xizmatda boʻlgan. 1999-yilda ADTUdagi taʼlimini yakunlagan. 2001–2004-yillarda [[Boku davlat universiteti|Boku davlat universitetining]] Tarix fakultetida ikkinchi oliy taʼlim olgan. == Ijtimoiy faoliyati == 1998–2001-yillarda asoschilaridan biri boʻlgan „İkmal“ Yoshlar Birligiga raislik qilgan. Rahbarlik qilgan tashkilot mamlakatning turli hududlarida vakolatxonalar ochgan va respublika miqyosida turli tadbirlar oʻtkazgan. Faoliyatining asosiy yoʻnalishi milliy-maʼnaviy qadriyatlar, sogʻlom turmush tarzi va vatanparvarlik tuygʻusini yoshlar orasida targʻib qilish boʻlgan. 2001-yildan [[Bakı|Boku]] shahri [[Nasimiy tumani|Nasimiy tumanida]] joylashgan Məşədi Dadaş masjidida jamoat imomi boʻlgan. Bu va undan oldingi yillarda mustaqil ravishda diniy mutolaa bilan shugʻullangan, diniy mavzularda darslar oʻtgan. Xususan, [[aqida]], [[falsafa]], axloq va [[tafsir]] fanlaridan dars bergan. 2007-yilda „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasini tashkil etgan va oʻsha vaqtdan buyon tashkilotga rahbarlik qilgan. 2013-yilda Məşədi Dadaş masjidiga oxund, 2014-yilda [[Kavkaz musulmonlari idorasi|Kavkaz musulmonlari idorasining]] (QMİ) Nasimiy tumani boʻyicha vakolatli vakili, 2021-yilda esa QMİ [[Qozi|Qozilar]] kengashi aʼzosi etib tayinlangan. 2016–2017-yillarda Dorul Hikmat Ilm va Taʼlim Markazida „Axloq falsafasi“ va „Islom tarixi (tahlil)“ fanlaridan dars bergan<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənli | url = https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306094158/https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | url-status = live }}</ref>. Hech qanday siyosiy partiyaga aʼzo boʻlmagan. [[Ozarbayjon tili|Ozarbayjon]], [[Arab tili|arab]], [[Fors tili|fors]] va [[Rus tili|rus]] tillarini bilgan. Uzoq yillar davomida [[Haj]] karvoniga rahbarlik qilgan va Haj ziyoratchilariga xizmat koʻrsatgan. Haji Shahin „Qayerdan boshlash kerak“, „Yaratilishning maqsadi“ va „Baxtli oila modeli“ nomli kitoblar muallifi. == Shaxsiy hayoti == Haji Shahin oilali edi, 4 nafar farzandi: ikki qiz va ikki oʻgʻli bor edi. == Vafoti == 2023-yil 2-mart kuni Bakuda yurak yetishmovchiligi sabab vafot etgan<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/xeber/Haci_Sahin_dunyasini_deyisib-2513204|title=Hacı Şahin Həsənli dünyasını dəyişib - AZƏRTAC}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin vəfat etdi | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | access-date = 2023-03-02 | archive-date = 2023-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230302054608/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | url-status = live }}</ref> va Yasamal qabristoniga dafn etilgan<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|title=Hacı Şahin dəfn edilir - BAKU TV|date=2 mar 2023|via=YouTube|access-date=31 August 2024|archive-date=31 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240831150725/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin dəfn olundu | url = https://oxu.az/society/702386 | access-date = 2023-03-03 | archive-date = 2023-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230307154810/https://oxu.az/society/702386 | url-status = live }}</ref>. [[Ozarbayjon Milliy Majlisi]] deputati; Sotsial Tadqiqotlar Markazi boshqaruv kengashi raisi [[Zahid Oruc]] 2023-yil 4-aprel kuni Milliy Majlis yigʻilishida Haji Shahinning oʻlimini shubhali deb atagan<ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü, hipermarketə hücum və deputata sui-qəsd...” | url = https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230409111527/https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü və sonrakı hadisələr bir zəncirdə birləşir” | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230407080202/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | url-status = live }}</ref>. == Kitoblari == * Qayerdan boshlash kerak. Baku. Irshad nashriyoti, 2020<ref>{{Cite web | title = Arxivlangan nusxa | url = https://hacishahin.az/xeberler/469 | access-date = 2020-09-03 | archive-date = 2021-12-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211222000511/https://hacishahin.az/xeberler/469 | url-status = live }}</ref>. * Yaratilishning maqsadi. Baku. Irshad nashriyoti, 2021<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining ikkinchi kitobi nashr etildi | url = https://hacishahin.az/xeberler/566 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113647/https://hacishahin.az/xeberler/566 | url-status = live }}</ref>. * Baxtli oila modeli. Baku. Irshad nashriyoti, 2022<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining yangi kitobi – oila haqida | url = https://hacishahin.az/xeberler/667 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113641/https://hacishahin.az/xeberler/667 | url-status = live }}</ref>. == Maqolalari == * {{Cite web |title=Həqiqət və ədalət |url=https://hacishahin.az/meqaleler/54 |access-date=2023-11-26 |website=hacishahin.az |language=az}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|hacishahin.az}} * {{instagram|hacishahinhesenli}} * [http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/MƏŞHƏDİ-DADAŞ-MƏSCİDİNDƏ-024936730c04.html MƏŞƏDİ DADAŞ MASJIDI] {{webarchive | url = https://web.archive.org/web/20121114172219/http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/M%C6%8F%C5%9EH%C6%8FD%C4%B0-DADA%C5%9E-M%C6%8FSC%C4%B0D%C4%B0ND%C6%8F-024936730c04.html | date = 2012-11-14 }} * [https://kulis.az/xeber/media/atasini-12-yasinda-itirdi-kvn-komandasinda-cixis-etdi-xalq-herekatina-qosuldu-haci-sahin-haqqinda-maraqli-faktlar-46099 12 yoshida otasidan ayrildi, KVN jamoasida chiqish qildi, xalq harakatiga qoʻshildi — Hoji Shahin haqida qiziqarli faktlar] * [https://arxiv.islamazeri.com/ruhani-sairlerimiz-soltan-elizade-sahin-hesenli-azer-saniseirler--7932.html Ruhoniy shoirlarimiz; Soltan Əlizadə, Şahin Həsənli, Azər Sani… (Sheʼrlar)] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Haji Shahin}} 03uonl9p0h6fvua4kknyp0ks3s0jlg8 5999988 5999987 2026-04-21T08:58:04Z Panpanchik 72616 Panpanchik [[Haji Shahin]] sahifasini [[Hoji Shahin]]ga koʻchirdi 5999987 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Haji Shahin | asl ismi = Şahin Hüseyn oğlu Həsənli | tasvir = | tavallud_sanasi = 7-iyul 1974-yil | tavallud_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]] | vafot_sanasi = 2-mart 2023-yil | vafot_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]] | fuqaroligi = [[Ozarbayjon]] | kasbi = [[imom]] | modul = }} '''Hoji Shahin''' ({{lang-az|Hacı Şahin}}; toʻliq ismi: ''Şahin Hüseyn oʻgʻli Həsənli'';) — ozarbayjonlik ilohiyotshunos, din arbobi, jamoat arbobi<ref>{{Cite web | title = İTV-da juma xutbasi bilan bog‘liq muhokamalarga — Javob | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | access-date = 2023-03-17 | archive-date = 2023-03-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230321052743/https://www.qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | url-status = live }}</ref>, xayriyachi, Məşədi Dadaş masjidining [[Oxund|oxundi]], jamoat imomi, juma imomi, „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasining asoschisi va raisi (2007–2023), [[Kavkaz musulmonlari idorasi|Kavkaz musulmonlari idorasining]] [[Nasimiy tumani]] boʻyicha vakili (2014–2023), QMİ Qozilar kengashi aʼzosi. == Yoshligi == Shahin Huseyn oʻgʻli Hasanli 1974-yil 7-iyul kuni [[Baku]] shahrida tugʻilgan. 1981-yilda [[Baku]] shahri, [[Saboil tumani]] 189-sonli oʻrta maktabning (hozirgi 189–190-sonli maktab) rus boʻlimiga qabul qilingan va 1991-yilda shu maktabni tugatgan. 1991-yilda Ozarbayjon Texnika universitetining Mashinasozlik fakultetiga oʻqishga kirgan. 1995–1997-yillarda harbiy xizmatda boʻlgan. 1999-yilda ADTUdagi taʼlimini yakunlagan. 2001–2004-yillarda [[Boku davlat universiteti|Boku davlat universitetining]] Tarix fakultetida ikkinchi oliy taʼlim olgan. == Ijtimoiy faoliyati == 1998–2001-yillarda asoschilaridan biri boʻlgan „İkmal“ Yoshlar Birligiga raislik qilgan. Rahbarlik qilgan tashkilot mamlakatning turli hududlarida vakolatxonalar ochgan va respublika miqyosida turli tadbirlar oʻtkazgan. Faoliyatining asosiy yoʻnalishi milliy-maʼnaviy qadriyatlar, sogʻlom turmush tarzi va vatanparvarlik tuygʻusini yoshlar orasida targʻib qilish boʻlgan. 2001-yildan [[Bakı|Boku]] shahri [[Nasimiy tumani|Nasimiy tumanida]] joylashgan Məşədi Dadaş masjidida jamoat imomi boʻlgan. Bu va undan oldingi yillarda mustaqil ravishda diniy mutolaa bilan shugʻullangan, diniy mavzularda darslar oʻtgan. Xususan, [[aqida]], [[falsafa]], axloq va [[tafsir]] fanlaridan dars bergan. 2007-yilda „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasini tashkil etgan va oʻsha vaqtdan buyon tashkilotga rahbarlik qilgan. 2013-yilda Məşədi Dadaş masjidiga oxund, 2014-yilda [[Kavkaz musulmonlari idorasi|Kavkaz musulmonlari idorasining]] (QMİ) Nasimiy tumani boʻyicha vakolatli vakili, 2021-yilda esa QMİ [[Qozi|Qozilar]] kengashi aʼzosi etib tayinlangan. 2016–2017-yillarda Dorul Hikmat Ilm va Taʼlim Markazida „Axloq falsafasi“ va „Islom tarixi (tahlil)“ fanlaridan dars bergan<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənli | url = https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306094158/https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | url-status = live }}</ref>. Hech qanday siyosiy partiyaga aʼzo boʻlmagan. [[Ozarbayjon tili|Ozarbayjon]], [[Arab tili|arab]], [[Fors tili|fors]] va [[Rus tili|rus]] tillarini bilgan. Uzoq yillar davomida [[Haj]] karvoniga rahbarlik qilgan va Haj ziyoratchilariga xizmat koʻrsatgan. Haji Shahin „Qayerdan boshlash kerak“, „Yaratilishning maqsadi“ va „Baxtli oila modeli“ nomli kitoblar muallifi. == Shaxsiy hayoti == Haji Shahin oilali edi, 4 nafar farzandi: ikki qiz va ikki oʻgʻli bor edi. == Vafoti == 2023-yil 2-mart kuni Bakuda yurak yetishmovchiligi sabab vafot etgan<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/xeber/Haci_Sahin_dunyasini_deyisib-2513204|title=Hacı Şahin Həsənli dünyasını dəyişib - AZƏRTAC}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin vəfat etdi | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | access-date = 2023-03-02 | archive-date = 2023-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230302054608/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | url-status = live }}</ref> va Yasamal qabristoniga dafn etilgan<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|title=Hacı Şahin dəfn edilir - BAKU TV|date=2 mar 2023|via=YouTube|access-date=31 August 2024|archive-date=31 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240831150725/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin dəfn olundu | url = https://oxu.az/society/702386 | access-date = 2023-03-03 | archive-date = 2023-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230307154810/https://oxu.az/society/702386 | url-status = live }}</ref>. [[Ozarbayjon Milliy Majlisi]] deputati; Sotsial Tadqiqotlar Markazi boshqaruv kengashi raisi [[Zahid Oruc]] 2023-yil 4-aprel kuni Milliy Majlis yigʻilishida Haji Shahinning oʻlimini shubhali deb atagan<ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü, hipermarketə hücum və deputata sui-qəsd...” | url = https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230409111527/https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü və sonrakı hadisələr bir zəncirdə birləşir” | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230407080202/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | url-status = live }}</ref>. == Kitoblari == * Qayerdan boshlash kerak. Baku. Irshad nashriyoti, 2020<ref>{{Cite web | title = Arxivlangan nusxa | url = https://hacishahin.az/xeberler/469 | access-date = 2020-09-03 | archive-date = 2021-12-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211222000511/https://hacishahin.az/xeberler/469 | url-status = live }}</ref>. * Yaratilishning maqsadi. Baku. Irshad nashriyoti, 2021<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining ikkinchi kitobi nashr etildi | url = https://hacishahin.az/xeberler/566 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113647/https://hacishahin.az/xeberler/566 | url-status = live }}</ref>. * Baxtli oila modeli. Baku. Irshad nashriyoti, 2022<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining yangi kitobi – oila haqida | url = https://hacishahin.az/xeberler/667 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113641/https://hacishahin.az/xeberler/667 | url-status = live }}</ref>. == Maqolalari == * {{Cite web |title=Həqiqət və ədalət |url=https://hacishahin.az/meqaleler/54 |access-date=2023-11-26 |website=hacishahin.az |language=az}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|hacishahin.az}} * {{instagram|hacishahinhesenli}} * [http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/MƏŞHƏDİ-DADAŞ-MƏSCİDİNDƏ-024936730c04.html MƏŞƏDİ DADAŞ MASJIDI] {{webarchive | url = https://web.archive.org/web/20121114172219/http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/M%C6%8F%C5%9EH%C6%8FD%C4%B0-DADA%C5%9E-M%C6%8FSC%C4%B0D%C4%B0ND%C6%8F-024936730c04.html | date = 2012-11-14 }} * [https://kulis.az/xeber/media/atasini-12-yasinda-itirdi-kvn-komandasinda-cixis-etdi-xalq-herekatina-qosuldu-haci-sahin-haqqinda-maraqli-faktlar-46099 12 yoshida otasidan ayrildi, KVN jamoasida chiqish qildi, xalq harakatiga qoʻshildi — Hoji Shahin haqida qiziqarli faktlar] * [https://arxiv.islamazeri.com/ruhani-sairlerimiz-soltan-elizade-sahin-hesenli-azer-saniseirler--7932.html Ruhoniy shoirlarimiz; Soltan Əlizadə, Şahin Həsənli, Azər Sani… (Sheʼrlar)] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Haji Shahin}} 03uonl9p0h6fvua4kknyp0ks3s0jlg8 5999990 5999988 2026-04-21T08:58:17Z Panpanchik 72616 5999990 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Hoji Shahin | asl ismi = Şahin Hüseyn oğlu Həsənli | tasvir = | tavallud_sanasi = 7-iyul 1974-yil | tavallud_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]] | vafot_sanasi = 2-mart 2023-yil | vafot_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]] | fuqaroligi = [[Ozarbayjon]] | kasbi = [[imom]] | modul = }} '''Hoji Shahin''' ({{lang-az|Hacı Şahin}}; toʻliq ismi: ''Şahin Hüseyn oʻgʻli Həsənli'';) — ozarbayjonlik ilohiyotshunos, din arbobi, jamoat arbobi<ref>{{Cite web | title = İTV-da juma xutbasi bilan bog‘liq muhokamalarga — Javob | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | access-date = 2023-03-17 | archive-date = 2023-03-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230321052743/https://www.qafqazinfo.az/news/detail/itv-den-cume-xutbesi-ile-bagli-muzakirelere-cavab-394885 | url-status = live }}</ref>, xayriyachi, Məşədi Dadaş masjidining [[Oxund|oxundi]], jamoat imomi, juma imomi, „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasining asoschisi va raisi (2007–2023), [[Kavkaz musulmonlari idorasi|Kavkaz musulmonlari idorasining]] [[Nasimiy tumani]] boʻyicha vakili (2014–2023), QMİ Qozilar kengashi aʼzosi. == Yoshligi == Shahin Huseyn oʻgʻli Hasanli 1974-yil 7-iyul kuni [[Baku]] shahrida tugʻilgan. 1981-yilda [[Baku]] shahri, [[Saboil tumani]] 189-sonli oʻrta maktabning (hozirgi 189–190-sonli maktab) rus boʻlimiga qabul qilingan va 1991-yilda shu maktabni tugatgan. 1991-yilda Ozarbayjon Texnika universitetining Mashinasozlik fakultetiga oʻqishga kirgan. 1995–1997-yillarda harbiy xizmatda boʻlgan. 1999-yilda ADTUdagi taʼlimini yakunlagan. 2001–2004-yillarda [[Boku davlat universiteti|Boku davlat universitetining]] Tarix fakultetida ikkinchi oliy taʼlim olgan. == Ijtimoiy faoliyati == 1998–2001-yillarda asoschilaridan biri boʻlgan „İkmal“ Yoshlar Birligiga raislik qilgan. Rahbarlik qilgan tashkilot mamlakatning turli hududlarida vakolatxonalar ochgan va respublika miqyosida turli tadbirlar oʻtkazgan. Faoliyatining asosiy yoʻnalishi milliy-maʼnaviy qadriyatlar, sogʻlom turmush tarzi va vatanparvarlik tuygʻusini yoshlar orasida targʻib qilish boʻlgan. 2001-yildan [[Bakı|Boku]] shahri [[Nasimiy tumani|Nasimiy tumanida]] joylashgan Məşədi Dadaş masjidida jamoat imomi boʻlgan. Bu va undan oldingi yillarda mustaqil ravishda diniy mutolaa bilan shugʻullangan, diniy mavzularda darslar oʻtgan. Xususan, [[aqida]], [[falsafa]], axloq va [[tafsir]] fanlaridan dars bergan. 2007-yilda „Maʼnaviy Dunyo“ Milliy-maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qilish jamoat birlashmasini tashkil etgan va oʻsha vaqtdan buyon tashkilotga rahbarlik qilgan. 2013-yilda Məşədi Dadaş masjidiga oxund, 2014-yilda [[Kavkaz musulmonlari idorasi|Kavkaz musulmonlari idorasining]] (QMİ) Nasimiy tumani boʻyicha vakolatli vakili, 2021-yilda esa QMİ [[Qozi|Qozilar]] kengashi aʼzosi etib tayinlangan. 2016–2017-yillarda Dorul Hikmat Ilm va Taʼlim Markazida „Axloq falsafasi“ va „Islom tarixi (tahlil)“ fanlaridan dars bergan<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənli | url = https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306094158/https://darulhikmet.az/muellim/haci-sahin-hesenli-58 | url-status = live }}</ref>. Hech qanday siyosiy partiyaga aʼzo boʻlmagan. [[Ozarbayjon tili|Ozarbayjon]], [[Arab tili|arab]], [[Fors tili|fors]] va [[Rus tili|rus]] tillarini bilgan. Uzoq yillar davomida [[Haj]] karvoniga rahbarlik qilgan va Haj ziyoratchilariga xizmat koʻrsatgan. Haji Shahin „Qayerdan boshlash kerak“, „Yaratilishning maqsadi“ va „Baxtli oila modeli“ nomli kitoblar muallifi. == Shaxsiy hayoti == Haji Shahin oilali edi, 4 nafar farzandi: ikki qiz va ikki oʻgʻli bor edi. == Vafoti == 2023-yil 2-mart kuni Bakuda yurak yetishmovchiligi sabab vafot etgan<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/xeber/Haci_Sahin_dunyasini_deyisib-2513204|title=Hacı Şahin Həsənli dünyasını dəyişib - AZƏRTAC}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin vəfat etdi | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | access-date = 2023-03-02 | archive-date = 2023-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230302054608/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-olum-sebebi-melum-oldu-393304 | url-status = live }}</ref> va Yasamal qabristoniga dafn etilgan<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|title=Hacı Şahin dəfn edilir - BAKU TV|date=2 mar 2023|via=YouTube|access-date=31 August 2024|archive-date=31 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240831150725/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=gWOZCLjRvnc|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin dəfn olundu | url = https://oxu.az/society/702386 | access-date = 2023-03-03 | archive-date = 2023-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230307154810/https://oxu.az/society/702386 | url-status = live }}</ref>. [[Ozarbayjon Milliy Majlisi]] deputati; Sotsial Tadqiqotlar Markazi boshqaruv kengashi raisi [[Zahid Oruc]] 2023-yil 4-aprel kuni Milliy Majlis yigʻilishida Haji Shahinning oʻlimini shubhali deb atagan<ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü, hipermarketə hücum və deputata sui-qəsd...” | url = https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230409111527/https://apa.az/az/apa-tv/xeber/xeberler/haci-sahinin-muemmali-olumu-hipermarkete-hucum-ve-deputata-sui-qesd-79342 | url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web | title = “Hacı Şahinin müəmmalı ölümü və sonrakı hadisələr bir zəncirdə birləşir” | url = https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | access-date = 2023-04-07 | archive-date = 2023-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230407080202/https://qafqazinfo.az/news/detail/haci-sahinin-muemmali-olumu-ve-sonraki-hadiseler-bir-zencirde-birlesir-396312 | url-status = live }}</ref>. == Kitoblari == * Qayerdan boshlash kerak. Baku. Irshad nashriyoti, 2020<ref>{{Cite web | title = Arxivlangan nusxa | url = https://hacishahin.az/xeberler/469 | access-date = 2020-09-03 | archive-date = 2021-12-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211222000511/https://hacishahin.az/xeberler/469 | url-status = live }}</ref>. * Yaratilishning maqsadi. Baku. Irshad nashriyoti, 2021<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining ikkinchi kitobi nashr etildi | url = https://hacishahin.az/xeberler/566 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113647/https://hacishahin.az/xeberler/566 | url-status = live }}</ref>. * Baxtli oila modeli. Baku. Irshad nashriyoti, 2022<ref>{{Cite web | title = Hacı Şahin Həsənlining yangi kitobi – oila haqida | url = https://hacishahin.az/xeberler/667 | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2023-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230306113641/https://hacishahin.az/xeberler/667 | url-status = live }}</ref>. == Maqolalari == * {{Cite web |title=Həqiqət və ədalət |url=https://hacishahin.az/meqaleler/54 |access-date=2023-11-26 |website=hacishahin.az |language=az}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|hacishahin.az}} * {{instagram|hacishahinhesenli}} * [http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/MƏŞHƏDİ-DADAŞ-MƏSCİDİNDƏ-024936730c04.html MƏŞƏDİ DADAŞ MASJIDI] {{webarchive | url = https://web.archive.org/web/20121114172219/http://www.mediaforum.az/az/2012/04/30/M%C6%8F%C5%9EH%C6%8FD%C4%B0-DADA%C5%9E-M%C6%8FSC%C4%B0D%C4%B0ND%C6%8F-024936730c04.html | date = 2012-11-14 }} * [https://kulis.az/xeber/media/atasini-12-yasinda-itirdi-kvn-komandasinda-cixis-etdi-xalq-herekatina-qosuldu-haci-sahin-haqqinda-maraqli-faktlar-46099 12 yoshida otasidan ayrildi, KVN jamoasida chiqish qildi, xalq harakatiga qoʻshildi — Hoji Shahin haqida qiziqarli faktlar] * [https://arxiv.islamazeri.com/ruhani-sairlerimiz-soltan-elizade-sahin-hesenli-azer-saniseirler--7932.html Ruhoniy shoirlarimiz; Soltan Əlizadə, Şahin Həsənli, Azər Sani… (Sheʼrlar)] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Haji Shahin}} 4y1sm2oy11ydo6w5p8anli36lxydkyc Chimarra aterrima 0 1366542 5999928 2026-04-21T08:26:58Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999928 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra aterrima | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra aterrima''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Chimarra aterrima'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115278 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Chimarra aterrima'' | url=https://www.gbif.org/species/1430871 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Chimarra aterrima'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/266785 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q3221518}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} 9o9hg07z0zaol04ynjrx6ymlw7tnp9m Punta del Pollo 0 1366543 5999929 2026-04-21T08:27:41Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999929 wikitext text/x-wiki {{Togʻ |nomi=Punta del Pollo |Togʻ tizmasi= |tasvir= |caption= |Tasvir izohi= |Choʻqqisi= |Balandligi= 693 m (2,274 ft) |Uzunligi= |Ilk koʻtarilishi= |Joylashuvi= [[Kataloniya]], [[Ispaniya]] }} '''Punta del Pollo''' — [[Ispaniya]]ning Kataloniya hududida joylashgan togʻ. Balandligi dengiz sathidan 693 metrni tashkil etadi<ref>{{cite web|url=http://www.icc.cat/portal/ |title=Mapa Topogràfic de Catalunya|publisher= Institut Cartogràfic de Catalunya|accessdate=May 22, 2010}}.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{coord|40.9259|N|0.6088|E|source:wikidata-and-enwiki-cat-tree_region:ES|display=title}} d6d0zxwkhvu48bf158jf8d4bj6t8mja 5999931 5999929 2026-04-21T08:29:38Z Ahror Akramovich 75193 [[Turkum:Kataloniya togʻlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999931 wikitext text/x-wiki {{Togʻ |nomi=Punta del Pollo |Togʻ tizmasi= |tasvir= |caption= |Tasvir izohi= |Choʻqqisi= |Balandligi= 693 m (2,274 ft) |Uzunligi= |Ilk koʻtarilishi= |Joylashuvi= [[Kataloniya]], [[Ispaniya]] }} '''Punta del Pollo''' — [[Ispaniya]]ning Kataloniya hududida joylashgan togʻ. Balandligi dengiz sathidan 693 metrni tashkil etadi<ref>{{cite web|url=http://www.icc.cat/portal/ |title=Mapa Topogràfic de Catalunya|publisher= Institut Cartogràfic de Catalunya|accessdate=May 22, 2010}}.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{coord|40.9259|N|0.6088|E|source:wikidata-and-enwiki-cat-tree_region:ES|display=title}} [[Turkum:Kataloniya togʻlari]] ntl03eoccrjxev3cg0kjxfxfifz5mst Masubuchi toʻgʻoni 0 1366544 5999932 2026-04-21T08:31:20Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999932 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 205.5m |dam_height = 60m |dam_width_base = |construction_began = 1968 |opening = 1973 |cost = |res_catchment = 18.5 sq. km |res_surface = 74 gektar | coordinates = {{coord|33|45|44|N|130|50|20|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Masubuchi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 18,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Masubuchi Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2425}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] asa4fjn1wb5en5body383g6iw5spcam Punta del Curull 0 1366545 5999933 2026-04-21T08:32:00Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999933 wikitext text/x-wiki '''Punta del Curull''' — [[Ispaniya]]ning [[Kataloniya]] hududida joylashgan [[tog‘]]<ref>{{cite web|url=http://www.icc.cat/vissir2/ |title=Mapa Topogràfic de Catalunya|publisher= Institut Cartogràfic de Catalunya|accessdate=May 22, 2010}}.</ref>. U dengiz sathidan 1021 metr balandlikda joylashgan. Bu [[Serra de la Llena]] tizmasining eng baland nuqtasidir. == Manbalar == {{manbalar}} 426whd8jyn3j811k9yrjr3gx5vgos20 5999936 5999933 2026-04-21T08:33:25Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 5999936 wikitext text/x-wiki {{Togʻ |nomi=Punta del Curull |Togʻ tizmasi= |tasvir= |caption= |Tasvir izohi= |Choʻqqisi= |Balandligi= 1,021 m |Uzunligi= |Ilk koʻtarilishi= |Joylashuvi= [[Kataloniya]], [[Ispaniya]] }} '''Punta del Curull''' — [[Ispaniya]]ning [[Kataloniya]] hududida joylashgan [[tog‘]]<ref>{{cite web|url=http://www.icc.cat/vissir2/ |title=Mapa Topogràfic de Catalunya|publisher= Institut Cartogràfic de Catalunya|accessdate=May 22, 2010}}.</ref>. U dengiz sathidan 1021 metr balandlikda joylashgan. Bu [[Serra de la Llena]] tizmasining eng baland nuqtasidir. == Manbalar == {{manbalar}} gdrh8a6bf1qfdp7m96yo89u2boywbuh 5999939 5999936 2026-04-21T08:33:51Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 [[Turkum:Kataloniya togʻlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5999939 wikitext text/x-wiki {{Togʻ |nomi=Punta del Curull |Togʻ tizmasi= |tasvir= |caption= |Tasvir izohi= |Choʻqqisi= |Balandligi= 1,021 m |Uzunligi= |Ilk koʻtarilishi= |Joylashuvi= [[Kataloniya]], [[Ispaniya]] }} '''Punta del Curull''' — [[Ispaniya]]ning [[Kataloniya]] hududida joylashgan [[tog‘]]<ref>{{cite web|url=http://www.icc.cat/vissir2/ |title=Mapa Topogràfic de Catalunya|publisher= Institut Cartogràfic de Catalunya|accessdate=May 22, 2010}}.</ref>. U dengiz sathidan 1021 metr balandlikda joylashgan. Bu [[Serra de la Llena]] tizmasining eng baland nuqtasidir. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kataloniya togʻlari]] ebkta4yimdq5mqr5xoezjl6w0c429gb Matsugae toʻgʻoni 0 1366546 5999934 2026-04-21T08:32:36Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999934 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 205m |dam_height = 47m |dam_width_base = |construction_began = 1957 |opening = 1960 |cost = |res_catchment = 2.8 sq. km |res_surface = 10 gektar | coordinates = {{coord|33|52|49|N|130|57|55|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Matsugae toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Matsugae Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2408}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] ba5e5vw79gmci5txg03d8nd8vrpsaky Matsuze toʻgʻoni 0 1366547 5999937 2026-04-21T08:33:29Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999937 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 70.5m |dam_height = 25m |construction_began = 1959 |opening = 1963 |res_capacity_total = 506,000 m<sup>3</sup> |res_catchment = 87.6 km<sup>2</sup> |res_surface = 9 gektar |coordinates = {{coord|33|10|33|N|130|46|06|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Matsuze toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 87,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Matuze Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2411}}</ref><ref>{{cite web|title=Matsuze Dam|url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0041396|publisher=[[Structurae]]|accessdate=3 October 2010}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] g5lsmp8ddngqjhryrb1bcipf2gx20u8 Minamihata toʻgʻoni 0 1366548 5999941 2026-04-21T08:34:26Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999941 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 220.4m |dam_height = 63.5m |dam_width_base = |construction_began = 1979 |opening = 1985 |cost = |res_catchment = 27.5 sq. km |res_surface = 27 gektar | coordinates = {{coord|33|26|05|N|130|25|29|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Minamihata toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish, suv taʼminoti va elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 27,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Minamihata Dam (Re) - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2451}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] plw75jj5wlhojfcz1ciomjodqc07o3e Nagatani toʻgʻoni 0 1366549 5999942 2026-04-21T08:35:28Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999942 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 159 m |dam_height = 53.8 m |dam_width_base = |construction_began = 1978 |opening = 1993 |cost = |res_capacity_total = 4,920,000 m<sup>3</sup> |res_catchment = 94.8 sq. km |res_surface = 33 gektar | coordinates = {{coord|33|39|16|N|130|28|33|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Nagatani toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 94,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Nagatani Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2446}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] pd97tlrb5oq3icm33zffk4vjnbhau7f Chimarra atilanoi 0 1366550 5999945 2026-04-21T08:36:13Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999945 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra atilanoi | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra atilanoi''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Markaziy Amerika]] hududida uchraydi<ref>{{Cite web |title=ADW: Chimarra atilanoi: CLASSIFICATION |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chimarra_atilanoi/classification/ |access-date=2022-07-07 |website=animaldiversity.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mindat.org |url=https://www.mindat.org/taxon-1430932.html |access-date=2022-07-07 |website=www.mindat.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=ITIS - Report: Chimarra atilanoi |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=601903#null |access-date=2022-07-07 |website=www.itis.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7574611}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} gkyoebzrbqaj7slu2jcrfq0lo09hg6l Narufuchi toʻgʻoni 0 1366551 5999946 2026-04-21T08:36:24Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999946 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi }} '''Narufuchi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]]ga qarashli [[Sasaguri]] shahrida joylashgan toʻgʻon<ref>{{cite web|title=Narufuchi Dam|url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0041397|publisher=[[Structurae]]|accessdate=3 October 2010}}</ref>. Toʻgʻon 2001-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2443|title=Narufuchi Dam [Fukuoka Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] kikyv9i7zdf424genqxw23c5cbtx2br Ogawa toʻgʻoni 0 1366552 5999949 2026-04-21T08:37:17Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999949 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 275m |dam_height = 37m |dam_width_base = |construction_began = 1971 |opening = 1996 |cost = |res_catchment = 10.1 sq. km |res_surface = 10 gektar | coordinates = {{coord|33|36|59|N|131|1|35|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ogawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 10,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ogawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2438}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] soqdh70hj2naaj3js1f5g1hs9cupt0w Chimarra obscura 0 1366553 5999950 2026-04-21T08:37:23Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999950 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra obscura | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra obscura''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. ==Manbalar== {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Chimarra obscura'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115276 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Chimarra obscura'' | url=https://www.gbif.org/species/1430895 | website=GBIF | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Chimarra obscura'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/332946 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2183013}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} hvulq6i2edhgnl2ada5ita0cl0pez9u Nazmi Solok 0 1366554 5999952 2026-04-21T08:38:01Z Oblakulova 111326 „{{Harbiy arbob bilgiqutisi | name= Nazmi Solok<br />1314-[[Piyoda askarlar|h.]] 44<ref name="Genelkurmay22">T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, ''Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri'', Genkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, p. 94. {{in lang|tr}}</ref> | tugʻilgan_sanasi = {{Birth-date|1876}} | vafot_sanasi = 1956-yil | tugʻilgan_joyi = [[Baliqesir]], Usm...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999952 wikitext text/x-wiki {{Harbiy arbob bilgiqutisi | name= Nazmi Solok<br />1314-[[Piyoda askarlar|h.]] 44<ref name="Genelkurmay22">T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, ''Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri'', Genkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, p. 94. {{in lang|tr}}</ref> | tugʻilgan_sanasi = {{Birth-date|1876}} | vafot_sanasi = 1956-yil | tugʻilgan_joyi = [[Baliqesir]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | vafot_joyi = [[Istanbul]], [[Turkiya]] | dafn_etilgan_joy= [[Zinjirlikuyu qabristoni]]<br />Turkiya Davlat qabristoni | tasvir = Nazmi Solok.jpg | allegiance={{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}}<br />{{Bayroq|Turkiya}} | serviceyears= Usmoniylar: 1899–1918<br />Turkiya: 1920-yil 2-iyun – 1939-yil 3-oktyabr | rank=General | commands= 44-polk (o‘rinbosar), 3-polk 50-diviziya, Furot guruhi<br />57-diviziya, 1-otliq diviziya, Menderes guruhi, 2-otliq diviziya, 6-diviziya<br>I korpus, V korpus, IV korpus<br> Turkiya Milliy mudofaa vazirligining davlat kotibi o‘rinbosari | battles= [[Bolqon urushlari]]<br />[[Birinchi Jahon urushi]]<br />[[Turkiya mustaqillik urushi]] }} '''Nazmi Solok''' (1876-yilda [[Baliqesir]]da tugʼilgan – 1956-yilda [[Istanbul]]da vafot etgan) — [[Usmoniylar armiyasi]] ofitseri va [[Turkiya armiyasi]] generali. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Solok, Nazmi}} [[Turkum:1876-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1939-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Usmoniylar armiyasi ofitserlari]] [[Turkum:Turkiya armiyasi generallari]] g7bnoi1desxn47pu7whtzz7no0uqgj8 5999962 5999952 2026-04-21T08:40:44Z Oblakulova 111326 5999962 wikitext text/x-wiki {{Harbiy arbob bilgiqutisi | name= Nazmi Solok 1314-[[Piyoda askarlar|h.]] 44<ref name="Genelkurmay22">T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, ''Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri'', Genkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, p. 94. {{in lang|tr}}</ref> | tugʻilgan_sanasi = {{Birth-date|1876}} | vafot_sanasi = 1956-yil | tugʻilgan_joyi = [[Baliqesir]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | vafot_joyi = [[Istanbul]], [[Turkiya]] | dafn_etilgan_joy= [[Zinjirlikuyu qabristoni]]<br />Turkiya Davlat qabristoni | tasvir = [[File:Nazmi Solok.jpg|230px|center]] | allegiance={{Bayroq|Usmoniylar imperiyasi}}<br />{{Bayroq|Turkiya}} | serviceyears= Usmoniylar: 1899–1918<br />Turkiya: 1920-yil 2-iyun — 1939-yil 3-oktyabr | rank=General | commands= 44-polk (oʻrinbosar), 3-polk 50-diviziya, Furot guruhi<ref name="Genelkurmay22">T. C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, ''Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri'', Genkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, p. 94. {{in lang|tr}}</ref><br />57-diviziya, 1-otliq diviziya, Menderes guruhi, 2-otliq diviziya, 6-diviziya<br />I korpus, V korpus, IV korpus<br /> Turkiya Milliy mudofaa vazirligining davlat kotibi oʻrinbosari | battles= [[Bolqon urushlari]]<br />[[Birinchi Jahon urushi]]<br />[[Turkiya mustaqillik urushi]] }} '''Nazmi Solok''' (1876-yilda [[Baliqesir]]da tugʼilgan — 1956-yilda [[Istanbul]]da vafot etgan) — [[Usmoniylar armiyasi]] ofitseri va [[Turkiya armiyasi]] generali. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Solok, Nazmi}} [[Turkum:1876-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1939-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Usmoniylar armiyasi ofitserlari]] [[Turkum:Turkiya armiyasi generallari]] lf51kg1b4k73vnhy9edezqqcs0917ob Ohi toʻgʻoni 0 1366555 5999953 2026-04-21T08:38:14Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999953 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 206m |dam_height = 19m |dam_width_base = |construction_began = 1977 |opening = 1978 |cost = |res_catchment = 4.2 sq. km |res_surface = 18 gektar | coordinates = {{coord|33|47|55|N|130|31|11|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ohi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 4,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ohi Dam (Re) - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2447}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 0fjpdx4onm3pi0n2wsdv6yszfdwrfoh Chimarra texana 0 1366556 5999954 2026-04-21T08:38:30Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999954 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Chimarra texana | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Philopotamidae]] | urug‘ = [[Chimarra]] | tasvir = }} '''Chimarra texana''' — [[Philopotamidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>> == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Chimarra texana'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115313 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Chimarra texana'' | url=https://www.gbif.org/species/1430989 | website=GBIF | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Chimarra texana'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/1346684 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2449492}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} lcwatijnq096szi883y1446xkz97irp Turkum:Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi 14 1366557 5999956 2026-04-21T08:39:03Z Janob Mirzaolim 64438 Janob Mirzaolim [[Turkum:Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi]] sahifasini [[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy tuzilishi]]ga koʻchirdi: Notoʻgʻri yozilgan sarlavha 5999956 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[:Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy tuzilishi]] 7mkcedy171td14a6zfy05hebtwb1vcl Ohzano toʻgʻoni 0 1366558 5999957 2026-04-21T08:39:08Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999957 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 77.5m |dam_height = 25.5m |dam_width_base = |construction_began = 1970 |opening = 1974 |cost = |res_catchment = 1.3 sq. km |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|33|29|26|N|130|29|18|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ohzano toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,3 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ohzano Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2426}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] lp6ivpsngtdnd79qdwntje58p4fvgya Osyozu-ike toʻgʻoni 0 1366559 5999959 2026-04-21T08:40:03Z Ahror Akramovich 75193 yangi 5999959 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 167.5m |dam_height = 19.2m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1969 |cost = |res_catchment = 3.6 sq. km |res_surface = 10 gektar | coordinates = {{coord|33|43|14|N|130|55|19|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Osyozu-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Osyozu-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2417}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] ky1z0l98y4v3y4o6n89w31gkp9gyeb3 Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy tuzilishi 14 1366560 5999961 2026-04-21T08:40:20Z Janob Mirzaolim 64438 Janob Mirzaolim [[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy tuzilishi]] sahifasini [[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi]]ga koʻchirdi: Notoʻgʻri yozilgan sarlavha 5999961 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[:Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi]] 9l4jq6ejeovxee9bxteftzpr6d3angq Munozara:Nazmi Solok 1 1366561 5999965 2026-04-21T08:41:02Z Oblakulova 111326 „{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999965 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry Brachycentrus americanus 0 1366562 5999967 2026-04-21T08:42:24Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999967 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Brachycentrus americanus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Brachycentridae]] | urug‘ = [[Brachycentrus]] | tasvir = }} '''Brachycentrus americanus''' — [[Brachycentridae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi. Tur ayniqsa Shimoliy Amerikaning g‘arbiy va markaziy hududlarida iyul va avgust oylarida ko‘p uchraydi<ref name=itis/><ref name=catlife/><ref name=gbif/><ref name=bugref/><ref>{{Cite web|url=https://www.troutnut.com/hatch/1756/Caddisfly-Brachycentrus-americanus-American-Grannom|title=Caddisfly Species Brachycentrus americanus (American Grannom) hatch & pictures|last=Neuswanger|first=Jason|website=www.troutnut.com|access-date=2018-07-31}}</ref>. ==Manbalar== {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Brachycentrus americanus'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116912 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2018-05-03 }}</ref> <ref name=catlife> {{Cite web| title=''Brachycentrus americanus'' species details | url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/27f91c871e0fdf69e05e001471237eea | website=Catalogue of Life | accessdate=2018-05-03 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Brachycentrus americanus'' | url=https://www.gbif.org/species/5054636 | website=GBIF | accessdate=2018-05-03 }}</ref> <ref name=bugref> {{Cite web| title=''Brachycentrus americanus'' Species Information | url=https://bugguide.net/node/view/262767 | website=BugGuide.net | accessdate=2018-05-03 }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2226380}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} lvpo4tss85r2nr4uya2hsde7ysvc2pw Turkum:Buxoro amirligi bekliklari 14 1366563 5999968 2026-04-21T08:42:36Z Janob Mirzaolim 64438 „[[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi|Beklik]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999968 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Buxoro amirligi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi|Beklik]] 4ys6dr0dgia20v2xu1bcio234qe6f2u Brachycentrus appalachia 0 1366564 5999969 2026-04-21T08:44:05Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999969 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Brachycentrus appalachia | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Brachycentridae]] | urug‘ = [[Brachycentrus]] | tasvir = }} '''Brachycentrus appalachia''' — [[Brachycentridae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. ==Manbalar== {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Brachycentrus appalachia'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116921 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Brachycentrus appalachia'' | url=https://www.gbif.org/species/5054631 | website=GBIF | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Brachycentrus appalachia'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/696979 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} == Havolalar == {{refbegin}} * {{Commons category-inline|Brachycentrus appalachia}} {{refend}} {{Taxonbar|from=Q2179934}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} rzg56awwldb6fjhaqtx5tkcbxbnu6iz Brachycentrus lateralis 0 1366565 5999978 2026-04-21T08:45:53Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999978 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Brachycentrus lateralis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Brachycentridae]] | urug‘ = [[Brachycentrus]] | tasvir = }} '''Brachycentrus lateralis''' — [[Brachycentridae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Brachycentrus lateralis'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116914 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Brachycentrus lateralis'' | url=https://www.gbif.org/species/5054639 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Brachycentrus lateralis'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/459581 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2102269}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} 5quo49asrf6tp6tl0w6n137vtcvw0i4 Brachycentrus numerosus 0 1366566 5999980 2026-04-21T08:46:52Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999980 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Brachycentrus numerosus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Brachycentridae]] | urug‘ = [[Brachycentrus]] | tasvir = }} '''Brachycentrus numerosus''' — [[Brachycentridae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Brachycentrus numerosus'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116910 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-08-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Brachycentrus numerosus'' | url=https://www.gbif.org/species/5054611 | website=GBIF | accessdate=2019-08-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Brachycentrus numerosus'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/183361 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-08-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2403261}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} iqcdc86doy2emohib682lj50k8i01dc Brachycentrus 0 1366567 5999984 2026-04-21T08:48:51Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5999984 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Brachycentrus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Brachycentridae]] | rang = urug‘ | tasvir = }} '''Brachycentrus''' — [[Brachycentridae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] urug‘i. Ushbu urug‘ga kamida 30 ta tur kiradi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. ==Turlari== {{Div col|colwidth=29em}} * ''[[Brachycentrus adoxus]]'' <small>McLachlan, 1880</small> * ''[[Brachycentrus americanus]]'' <small>(Banks, 1899)</small> * ''[[Brachycentrus appalachia]]'' <small>Flint, 1984</small> * ''[[Brachycentrus bilobatus]]'' <small>Martynov, 1935</small> * ''[[Brachycentrus carpathicus]]'' <small>Dziedzielewicz, 1895</small> * ''[[Brachycentrus chelatus]]'' <small>Ross, 1947</small> * ''[[Brachycentrus cinerea]]'' <small>Walker, 1852</small> * ''[[Brachycentrus echo]]'' <small>(Ross, 1947)</small> * ''[[Brachycentrus etowahensis]]'' <small>Wallace, 1971</small> * ''[[Brachycentrus fuliginosus]]'' <small>Walker, 1852</small> * ''[[Brachycentrus incanus]]'' <small>Hagen, 1861</small> * ''[[Brachycentrus japonica]]'' <small>(Iwata, 1927)</small> * ''[[Brachycentrus kozlovi]]'' <small>Martynov, 1909</small> * ''[[Brachycentrus kuwayamai]]'' <small>Wiggins, Tani & Tanida, 1985</small> * ''[[Brachycentrus lateralis]]'' <small>(Say, 1823)</small> * ''[[Brachycentrus maculatum]]'' <small>(Fourcroy, 1785)</small> * ''[[Brachycentrus montanus]]'' <small>Klapalek, 1892</small> * ''[[Brachycentrus nigrosoma]]'' <small>(Banks, 1905)</small> * ''[[Brachycentrus numerosus]]'' <small>(Say, 1823)</small> * ''[[Brachycentrus occidentalis]]'' <small>Banks, 1911</small> * ''[[Brachycentrus punctatus]]'' <small>Forsslund, 1935</small> * ''[[Brachycentrus schnitnikovi]]'' <small>Martynov, 1924</small> * ''[[Brachycentrus signata]]'' <small>(Fabricius, 1781)</small> * ''[[Brachycentrus solomoni]]'' <small>Flint, 1984</small> * ''[[Brachycentrus spinae]]'' <small>Ross, 1948</small> * ''[[Brachycentrus subnubilis]]'' <small>Curtis, 1834</small> * ''[[Brachycentrus subnubilus]]'' <small>Curtis, 1834</small> * ''[[Brachycentrus tazingolensis]]'' <small>Mey, 1980</small> * ''[[Brachycentrus ugamicus]]'' <small>Grigorenko & Ivanov, 1990</small> * † ''[[Hydronautia labialis]]'' <small>(Hagen, 1856)</small> {{Div col end}} ==Manbalar== {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Brachycentrus'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116906 | website=Integrated Taxonomic Information System | access-date=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Brachycentrus'' | url=https://www.gbif.org/species/1443471 | website=GBIF | access-date=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Brachycentrus'' genus Information | url=https://bugguide.net/node/view/178448 | website=BugGuide.net | access-date=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | access-date = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} == Adabiyotlar == {{Refbegin}} * {{Cite book | title = An Introduction to the Aquatic Insects of North America | date = 2008 | editor-last1 = Merritt | editor-first1 = Richard W. | editor-last2 = Cummins | editor-first2 = Kenneth W. | publisher = Kendall/Hunt | isbn = 978-0787232412 }} * {{Cite journal | title = Updated checklist of the Michigan (USA) caddisflies, with regional and habitat affinities | url = https://archive.org/details/updatedchecklis730houg | date = 2018 | last1 = Houghton | first1 = D. C. | last2 = DeWalt | first2 = R. E. | last3 = Pytel | first3 = A. J. | last4 = Brandin | first4 = C. M. | last5 = Rogers | first5 = S. E. | last6 = Ruiter | first6 = D. E. | last7 = Bright | first7 = E. | last8 = Hudson | first8 = P. L. | last9 = Armitage | first9 = B. J. | display-authors = 4 | journal = ZooKeys | issue = 730| pages = 57–74 | doi = 10.3897/zookeys.730.21776 | pmc=5799788 | pmid=29416396 | doi-access = free }} * {{Cite book | title = Larvae of the North American caddisfly genera (Trichoptera) | date = 1996 | last1 = Wiggins | first1 = Glenn B. | publisher = University of Toronto Press | isbn = 978-1442655065 }} {{Refend}} == Havolalar == {{Refbegin}} * {{Commons category-inline|Brachycentrus}} {{Refend}} {{Taxonbar|from=Q10434199}} {{Authority control}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} lbghy3wk4kry62u00hmlwr81qdvg1sh Haji Shahin 0 1366568 5999989 2026-04-21T08:58:04Z Panpanchik 72616 Panpanchik [[Haji Shahin]] sahifasini [[Hoji Shahin]]ga koʻchirdi 5999989 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Hoji Shahin]] 0gqqei2m0l6fscj0u7r9b2wk4d2wjz6 Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi 0 1366569 5999999 2026-04-21T09:13:39Z Panpanchik 72616 „'''Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi'''{{Efn|{{Lang-az|Birinci Qarabağ müharibəsi}}, Armanistonda Artsax ozodlik urushi ({{Lang-hy|Արցախյան ազատամարտ|Artsakhyan azatamart}}) deb ataladi}} [[etnik]] va [[hududiy mojaro]] boʻlib, 1988-yil fevraldan 1994-yil mayigacha janubi-gʻarbiy [[Ozarbayjon]]dagi [[Togʻli Qorabogʻ]] [[anklavi]]da Togʻli Qorabogʻning koʻpchilikni tashkil etuvchi etnik [[Armanlar|armanlar]]i (ularni Arm...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5999999 wikitext text/x-wiki '''Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi'''{{Efn|{{Lang-az|Birinci Qarabağ müharibəsi}}, Armanistonda Artsax ozodlik urushi ({{Lang-hy|Արցախյան ազատամարտ|Artsakhyan azatamart}}) deb ataladi}} [[etnik]] va [[hududiy mojaro]] boʻlib, 1988-yil fevraldan 1994-yil mayigacha janubi-gʻarbiy [[Ozarbayjon]]dagi [[Togʻli Qorabogʻ]] [[anklavi]]da Togʻli Qorabogʻning koʻpchilikni tashkil etuvchi etnik [[Armanlar|armanlar]]i (ularni [[Armaniston]] qoʻllab-quvvatlagan) bilan Ozarbayjon Respublikasi (uni esa [[Turkiya]] qoʻllab-quvvatlagan) oʻrtasida yuz bergan. Urush choʻzilgan sari, sobiq [[SSRI ittifoq respublikalari roʻyxati|Sovet respublikalari]] boʻlgan Armaniston va Ozarbayjon Togʻli Qorabogʻning togʻli hududlarida uzoq davom etgan, eʼlon qilinmagan [[togʻli urush]]ga tortilib kirdi, Ozarbayjon esa [[Qorabogʻ harakati]]ni jilovlashga urindi. [[Anklav parlamenti]] Armaniston bilan birlashish tarafdori boʻlib ovoz berdi va Togʻli Qorabogʻning ozarbayjonlik aholisi boykot qilgan [[referendum]] oʻtkazildi; unda 82,2% ishtirok etish darajasida 99,89% mustaqillik tarafdori boʻlib ovoz berdi<ref>{{Cite web|title=The Referendum on Independence of the Nagorno Karabakh Republic {{!}} NKR|url=http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|access-date=2021-12-10|website=www.nkr.am|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210200049/http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nagorno-Karabakh: between vote and reality|url=https://www.opendemocracy.net/en/nagorno_reality_4184jsp|access-date=2021-12-10|website=openDemocracy}}</ref>. Armaniston bilan birlashish talabi 1988-yilda nisbatan tinch shaklda boshlandi; keyingi oylar davomida [[SSSRning qulashi|Sovet Ittifoqi parchalangan]] sari u asta-sekin armanlar va ozarbayjonliklar oʻrtasidagi tobora zoʻravonlashib borayotgan mojaroga aylandi va buning natijasida [[etnik tozalash]] sodir boʻldi<ref name=CASE-STUDY-IN-ETHNIC-STRIFE>{{cite journal|last=Rieff|first=David|title=Without Rules or Pity|journal=Foreign Affairs|volume=76|issue=2|url=http://www.cilicia.com/armo19e.html|publisher=[[Council on Foreign Relations]]|date=June 1997|access-date=13 February 2007|archive-url=https://archive.today/20080720114733/http://www.cilicia.com/armo19e.html|archive-date=20 July 2008|url-status=live}}</ref>{{Sfn|Lieberman|2006|pp=284–292}}, jumladan armanlarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Sumgait]] (1988) va [[Boku]] (1990) [[pogrom]]lari, shuningdek ozarbayjonliklarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Gugark pogromi]] (1988) va [[Xoʻjali qirgʻini]] (1992). Ikkala xalq oʻrtasidagi etnikaro toʻqnashuvlar Ozarbayjondagi [[Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati|Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati]] (TQAV) parlamenti 1988-yil 20-fevralda mintaqani Armaniston bilan birlashtirish uchun ovoz berganidan koʻp oʻtmay boshlandi. Ozarbayjondan ajralib chiqish haqidagi deklaratsiya hududiy mojaroning kulminatsiyasi boʻldi{{Sfn|Croissant|1998}}. Ozarbayjon Sovet Ittifoqidan mustaqilligini eʼlon qilib, anklav hukumatiga tegishli vakolatlarni bekor qilganidan soʻng, arman koʻpchiligi Ozarbayjondan ajralib chiqish uchun ovoz berdi va shu jarayonda xalqaro miqyosda [[Tan olinmagan va qisman tan olingan davlatlar|tan olinmagan]] [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Togʻli Qorabogʻ Respublikasi]]ni eʼlon qildi. Toʻliq miqyosli janglar 1992-yil boshida avj oldi. Turkiya Ozarbayjon tomonida jang qilish uchun yollanma askarlarni yubordi va [[Insonparvarlik yordami|gumanitar yordam]]ni ham oʻz ichiga olgan holda [[Armanistonga barcha quruqlik yoʻllarini blokadaga oldi]]<ref name="Bonner">{{cite news |last=Bonner |first=Raymond |date=16 April 1994 |title=War, Blockade and Poverty 'Strangling' Armenia |url=https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |work=[[The New York Times]] |access-date=6 March 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306212332/https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |archive-date=6 March 2016 |quote=But Turkey backs the Azerbaijanis, and has sealed its border with Armenia. Turkey will not allow even relief aid across its land to Armenia.}}</ref>. [[Yevropada xavfsizlik va hamkorlik boʻyicha kengash]] (YXHK)ni ham oʻz ichiga olgan qator guruhlarning xalqaro vositachiligi tomonlar ishlashi mumkin boʻlgan yakuniy yechimga olib kelolmadi. 1993-yil boshida arman kuchlari anklavning oʻzidan tashqaridagi [[yetti ozarbayjonlar koʻpchilikni tashkil etuvchi tuman]]ni egallab oldi va bu mintaqadagi boshqa davlatlarning aralashuvi xavfini tugʻdirdi.{{Efn|1993-yilda qabul qilingan toʻrtta [[BMT xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyasi]] sobiq TQAV chegaralaridan tashqariga tushadigan hududlardan arman qoʻshinlarini olib chiqishni talab qilgan.}} 1994-yilda urush yakuniga kelib, armanlar anklavni, shuningdek atrofdagi ozarbayjon hududlarini, eng avvalo Togʻli Qorabogʻni materik Armaniston bilan bogʻlovchi togʻ oʻtish yoʻlagi — [[Lachin dovoni]]ni toʻliq nazoratiga olgan edi. 1994-yil may oyida [[Rossiya vositachiligida sulh]] imzolandi. Mojaro natijasida taxminan 724 ming nafar ozarbayjonlik Armaniston, Togʻli Qorabogʻ va atrofdagi hududlardan quvgʻin qilindi, shu bilan birga Ozarbayjonda yoki Armaniston chegaradosh hududlarda yashagan 300 000–500 000 nafar armanlar oʻz uylaridan koʻchirildi<ref name="Wiener Zeitung" />. Urush tugaganidan soʻng va koʻp yillar davomida Armaniston va Ozarbayjon oʻrtasidagi muntazam tinchlik muzokaralarini [[YEHXB Minsk guruhi]] vositachiligida oʻtkazdi, biroq ular tinchlik shartnomasiga olib kelmadi. Natijada Togʻli Qorabogʻ hududi huquqiy noaniqlik holatida qoldi, [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Artsax Respublikasi]] esa xalqaro miqyosda tan olinmagan boʻlsa-da, ''[[De facto|de-fakto]]'' mustaqil boʻlib qoldi. [[Qorabogʻ mojarosi|Davom etayotgan tangliklar]] saqlanib qoldi va vaqti-vaqti bilan qurolli toʻqnashuvlar yuz berib turdi. Arman harbiy kuchlari 2020-yildagi [[Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv (2020)|Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushi]]gacha anklavdan tashqaridagi Ozarbayjon hududining taxminan 9%ini bosib turgan edi.{{Efn|Jurnalist [[Tomas de Vaal]] har bir tuman maydoni, Togʻli Qorabogʻ viloyati maydoni va Ozarbayjonning umumiy maydoni boʻyicha (km²da) quyidagi raqamlarni keltiradi: 1 936 — Kalbajar; 1 835 — Lachin; 802 — Qubadli; 1 050 — Jabroil; 707 — Zangilon; 842 — Agʻdam; 462 — Fuzuli; 75 — eksklavlar; jami {{Convert|7709|km²|0|abbr=on}} yoki 8,9%{{Sfn|de Waal|2003|p=286}}.}} == Izohlar == <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|indent=yes|35em}} * {{cite book|last=Ambrosio|first=Thomas|author-link=Thomas Ambrosio|title=Irredentism: ethnic conflict and international politics|year=2001|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=9780275972608 |url=https://archive.org/details/irredentismethni0000ambr|url-access=registration}} * {{cite book|last=Bell|first=Christine|author-link=Christine Bell|title=Peace Agreements and Human Rights|publisher=Oxford University Press|year = 2005|location = Oxford|isbn = 0-19-927096-1}} * {{cite book|last=Bertsch|first=Gary|title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia|publisher=Routledge|year = 1999|location = London|isbn = 0-415-92273-9 }} * {{cite book|last=Broers|first=Laurence|title=Armenia and Azerbaijan: Anatomy of a Rivalry|year=2019|publisher=Edinburgh University Press|location=Edinburgh}} * {{cite book|last=Brown|first=Archie|title=The Gorbachev Factor|publisher=Oxford University Press|year=1996a|location=Oxford|isbn=978-0-19-288052-9 |author-link=Archie Brown (historian)|url=https://archive.org/details/gorbachevfactor00brow_0|url-access=registration}} * {{cite book|last=Brown|first = Michael E.|author-link=Michael E. Brown (political scientist)|title = The International Dimensions of Internal Conflict|publisher=MIT Press|year = 1996b|location = Cambridge|isbn = 0-262-52209-8}} * {{cite book|editor1-last=Brzezinski|editor1-first=Zbigniew|editor2-last=Sullivan|editor2-first=Paige|editor1-link=Zbigniew Brzezinski|title=Russia and the Commonwealth of Independent States: Documents, Data, and Analysis|year=1997|publisher=[[M. E. Sharpe]]|location=Washington, D.C.|isbn=9781563246371|url=https://archive.org/details/russiacommonweal0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Budjeryn|first=Mariana|title=Inheriting the Bomb: The Collapse of the USSR and the Nuclear Disarmament of Ukraine|year=2022|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore}} * {{cite book|last=Charalampidis|first=Ioannis|title=Sponsored To Kill: Mercenaries and Terrorist Networks in Azerbaijan|year=2013|publisher="MIA" Publishers|location=Moscow|isbn=978-5-9986-0115-6|url=http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|access-date=18 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129225618/http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|archive-date=29 November 2014|url-status=live}} * {{cite book|last1=Chorbajian|first1=Levon|first2=Patrick |last2=Donabedian|first3=Claude|last3=Mutafian|author1-link=Levon Chorbajian|author3-link=Claude Mutafian|title=The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh|publisher=Zed Books|year=1994|location=London|isbn=1-85649-288-5 }} * {{cite book|last=Chorbajian| first = Levon|author-link=Levon Chorbajian|title = The Making of Nagorno-Karabagh: From Secession to Republic| publisher=Palgrave MacMillan| year = 2001| location = New York|isbn = 0-333-77340-3 }} * {{cite book|last=Chrysanthopoulos| first = Leonidas T.| title = Caucasus Chronicles: Nation-building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994| publisher=[[Gomidas Institute]]| year = 2002| location = Princeton| isbn = 1-884630-05-7 |url=https://archive.org/details/caucasuschronicl0000chry |url-access=registration}} * {{cite book|editor-last=Cohen|editor-first=Ariel|editor-link=Ariel Cohen|title=Eurasia in Balance: US and the Regional Power Shift|publisher=Ashgate |year = 2005|location = Aldershot, England|isbn = 0-7546-4449-9|url=https://archive.org/details/eurasiainbalance0000unse/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cooley|first=John K.|author-link=John K. Cooley|title=Unholy Wars: Afghanistan, America and International Terrorism|publisher=Pluto Press|year = 2002|location = London|url=https://archive.org/details/unholywarsafghan0000cool_w4p3|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cornell|first=Svante E.|author-link=Svante Cornell|title=Azerbaijan Since Independence|year=2011|publisher=M.E. Sharpe|location=New York|isbn=978-0-7656-3004-9|url=https://archive.org/details/azerbaijansincei0000corn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Croissant|first=Michael|title=The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications|year=1998|publisher=Prager|location=Westport, CT|isbn=9780275962418 |url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00croi|url-access=registration}} * {{cite book|author=Federal Research Division|author-link=Federal Research Division|editor-last=Curtis|editor-first=Glenn E.|title=Armenia, Azerbaijan and Georgia: Country Studies|publisher=Library of Congress|year=1995|orig-date=Research completed March 1994|location=Washington D.C.|isbn=0-8444-0848-4|url-access=registration|url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00curt|series=Area handbook series|ref={{SfnRef|FRD|1995}}}} * {{cite book|last= Davies|first= Norman|author-link= Norman Davies|title= Beneath Another Sky: A Global Journey Into History|year= 2017|location= United Kingdom|publisher= [[Penguin Books Limited]]|isbn= 978-1-84614-832-3}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2003|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=The Caucasus. An Introduction|date=2010|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|url=https://archive.org/details/caucasusintroduc0000dewa|url-access=registration}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|author-mask=3|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2013|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|editor-last=Durch|editor-first=William J.|title=UN Peacekeeping, American Politics and the Uncivil Wars of the 1990s|publisher = Palgrave Macmillan|year = 1996|location = New York|isbn = 0-312-12930-0|url = https://archive.org/details/unpeacekeepingam0000unse/page/444|url-access=registration}} * {{cite book|last=Demoyan|first=Hayk|author-link=Hayk Demoyan|url=http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|title=Турция и Карабахский конфликт в конце XX – начале XXI веков. Историко-сравнительный анализ|trans-title=Turkey and the Karabakh Conflict in the 1990s: a Comparative Historical Analysis|language=ru, en|contribution=Turkey and the Karabakh Conflict: Summary|location=Yerevan|year=2006|access-date=15 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054926/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|archive-date=21 September 2013|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Eichensehr|first1=Kristen|last2=Reisman|first2=W. Michael|author2-link=:de:W. Michael Reisman|title=Stopping Wars and Making Peace: Studies in International Intervention |year=1998 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |location= Leiden, The Netherlands|isbn= 978-90-04-17855-7 |url=https://books.google.com/books?id=tjcSb5Yw2_UC&q=November+20+Azerbaijan+helicopter&pg=PA55 |access-date=22 April 2010}} * {{cite book|last= Everett-Heath|first= John|author-link= John Everett-Heath|title= The Concise Dictionary of World Place Names|year= 2019|location= United Kingdom|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-access= subscription|edition= 5|publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-255646-2|access-date= 14 December 2021|archive-date= 14 December 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211214084240/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-status= live}} * {{cite book|last=Freire| first = Maria Raquel| title = Conflict and Security in the Former Soviet Union: The Role of the OSCE| publisher=Ashgate| year = 2003| location = Burlington, VT| isbn = 0-7546-3526-0|url=https://archive.org/details/conflictsecurity0000frei|url-access=registration}} * {{cite book|last=Gokay|first = Bulent|title = The Politics of Caspian Oil|publisher=Palgrave MacMillan|year = 2003|location = New York|isbn = 0-333-73973-6 }} * {{cite book|last=Gore|first=Patrick Wilson|title='Tis Some Poor Fellow's Skull: Post-Soviet Warfare in the Southern Caucasus|date=2008|location=Lincoln, Nebraska|publisher=iUniverse|isbn=9780595486793 |url=https://archive.org/details/tissomepoorfello0000gore|url-access=registration}}{{unreliable source?|reason=iUniverse is self-publishing|date=August 2022}} * {{cite book|last=Hakobyan|first=Tatul|author-link=Tatul Hakobyan|script-title=hy:Կանաչ ու Սև: Արցախյան օրագիր|language=hy|trans-title=Green and Black: An Artsakh Diary|date=2008|location=Yerevan-Stepanakert|publisher= Heghinakayin Publishing}} * {{cite book|last = Hewsen|first = Robert H. |author-link = Robert Hewsen |title = Armenia: A Historical Atlas |year = 2001|location = Chicago |publisher = University of Chicago Press|isbn= 0-226-33228-4|page = 265}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|author-link=Richard Hovannisian|title=The Republic of Armenia|volume=1|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1971}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|title=The Republic of Armenia|volume=3|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1996}} * {{cite book|last=Karny|first = Yo'av|title = Highlanders: A Journey to the Caucasus in Quest of Memory|publisher=Douglas & McIntyre|year = 2000|location = New York|url=https://archive.org/details/highlandersjourn0000karn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Kaufman|first=Stuart|year=2001|title=Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War|location=Ithaca|publisher=Cornell University Press}} * {{cite book|last=Libaridian | first = Gerard | author-link = Gerard Libaridian | title = The Karabagh File: Documents and Facts on the Region of Mountainous Karabagh, 1918–1988 | publisher=Zoryan Institute for Contemporary Armenian Research & Documentation | year = 1988 | location = New York | isbn = 0-916431-26-6 |url=https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215042241/https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-date=15 December 2020}} * {{cite book|last=Lieberman|first=Benjamin|url=https://archive.org/details/terriblefateethn0000lieb/page/n7/mode/2up|title=Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe|publisher=Ivan R. Dee|year=2006|isbn=1-56663-646-9|location=Chicago|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Lobell|first1=Steven E.|last2=Mauceri|first2=Philip|url=https://archive.org/details/ethnicconflictin00lobe|title=Ethnic Conflict and International Politics: Explaining Diffusion and Escalation|publisher=Palgrave MacMillan|year=2004|isbn=1-4039-6356-8|location=New York|url-access=limited}} * {{cite book|last=Melkonian|first=Markar|title=[[My Brother's Road|My Brother's Road: An American's Fateful Journey to Armenia]]|year=2005|publisher=I. B. Tauris|location=London|author-link=Markar Melkonian}} * {{cite book|last=Mirsky|first = Georgiy I.|title = On Ruins of Empire: Ethnicity and Nationalism in the Former Soviet Union|publisher=Greenwood Press|year = 1997|location = Westport, CT|url=https://archive.org/details/onruinsofempiree0000mirs|url-access=registration}} * {{cite encyclopedia|last= Mkrtchyan|first= Shahen|author-link= :hy:Շահեն Մկրտչյան|title= Stepanakert |encyclopedia= [[Armenian Soviet Encyclopedia]]|lang= hy|location= Yerevan|publisher= Academy of Sciences of the Armenian SSR|year= 1985|volume= 11|pages= 124–125|editor= [[Viktor Ambartsumian]]|oclc= 22420067}} * {{cite book|last1=Norin |first1=Yevgeny |script-title=ru:Под знаменами демократии: Войны и конфликты на развалинах СССР |language=ru |trans-title=Under the banner of democracy: Wars and conflicts on the ruins of the USSR |date= 2017 |publisher="Издательский дом ""Питер""" |isbn=978-5-4461-0561-8}} * {{cite book|last=Notholt | first = Stuart| title = Fields of Fire: An Atlas of Ethnic Conflict| place = London |publisher=Troubador Publishing Ltd.| year = 2008 | isbn = 978-1-906510-47-3}} * {{cite book|last=Payaslian|first= Simon|author-link= Simon Payaslian|title= The History of Armenia: From the Origins to the Present|year= 2008|location= New York|publisher= [[Palgrave Macmillan]]|page= 174|isbn= 978-0-230-60858-0}} * {{cite book|last1=Reynolds |first1=Michael |title=Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908–1918 |publisher= Cambridge University Press|location=Cambridge|date= 2011}} * {{cite book|editor-last1=Rubin|editor-first1 = Barry|editor-last2=Kirişci|editor-first2=Kemal |title = Turkey in World Politics: An Emerging Multiregional Power|publisher=Lynne Rienner|year = 2001|location = Boulder, Co|isbn = 1-55587-954-3|url=https://archive.org/details/turkeyinworldpol0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Smith|first = Hedrick|title = The New Russians|publisher=Harper Perennial|year = 1991|location = New York| isbn=9780679412946 |url=https://archive.org/details/newrussians0000smit_u9h8|url-access=registration}} * {{cite book|last=Tishkov |first = Valery|title = Ethnicity, Nationalism and Conflict in and after the Soviet Union: The Mind Aflame|publisher=Sage|year = 1997|location = London|url=https://archive.org/details/ethnicitynationa0000tish|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Trenin |first1=Dmitri V. |author-link1=Dmitri Trenin |title=Post-Imperium: A Eurasian Story |date=2011 |publisher=[[Brookings Institution Press]] |isbn=9780870033452|url=https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324043721/https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-date=24 March 2022}} * {{cite book|last=Zürcher|first=Christoph|title=The Post-Soviet Wars: Rebellion, Ethnic Conflict, and Nationhood in the Caucasus|year=2007|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=Zubok|first=Vladislav |title=Collapse: The Fall of the Soviet Union|year=2021|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT}} * {{anchor|{{sfnref|Karim|2000}}}}Karim, Karim H. [https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 „Covering the South Caucasus and Bosnian Conflicts: Or How the Jihad Model Appears and Disappears“]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419030140/https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 |date=19 April 2016 }} in Abbas Malek, Anandam P. Kavoori. ''The Global Dynamics of News''. Greenwood Publishing Group, 2000 * {{cite book |last1=Panossian |first1=Razmik |author-link1=Razmik Panossian |editor1-last=Hughes |editor1-first=James |editor2-last=Sasse |editor2-first=Gwendolyn |editor1-link=Jim Hughes (academic) |editor2-link=Gwendolyn Sasse |title=Ethnicity and Territory in the Former Soviet Union: Regions in Conflict |date=2002 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781136342042 |page= |chapter=The Irony of Nagorno-Karabakh: Formal Institutions versus Informal Politics}} * {{cite book |last=Walker |first=Christopher J. |editor1-last=Wright |editor1-first=John F. R. |editor2-last=Goldenberg |editor2-first=Suzanne |editor3-last=Schofield |editor3-first=Richard |title=Transcaucasian Boundaries |date=1996 |chapter=The Armenian presence in mountainous Karabakh |pages=89–112 |chapter-url=https://archive.org/details/transcaucasianbo00wrig/page/88 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=UCL Press |isbn=9780312129125}} * {{cite book |last=Walker |first=Edward |editor1-last=Bertsch |editor1-first=Gary K. |editor2-last=Craft |editor2-first=Cassady |editor3-last=Jones |editor3-first=Scott A. |editor4-last=Beck |editor4-first=Michael |title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia |date=1999 |chapter=No War, No Peace in the Caucasus: Contested Sovereignty in Chechnya, Abkhazia, and Karabakh |pages=152–187 |chapter-url=https://archive.org/details/crossroadsconfli0000unse/page/152 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=Routledge}} * {{anchor|{{sfnref|Aklar|2005}}}}Yasemin Kilit Aklar ([[Kocaeli University]]). The Teaching of History in Azerbaijan and Nationalism // [[Ab imperio]] 2/2005 * {{cite journal |last1=Papazian |first1=Taline |title=State at War, State in War: The Nagorno-Karabakh Conflict and State-Making in Armenia, 1991–1995 |journal=The Journal of Power Institutions in Post-Soviet Societies |date=2008 |issue=8 |page=25 |doi=10.4000/pipss.1623 |url=https://journals.openedition.org/pipss/1623 |quote=. |doi-access=free |issn=1769-7069}} * {{cite journal |last=Saporov |first=Arsène |date=2012 |title=Why Autonomy? The Making of Nagorno-Karabakh Autonomous Region 1918–1925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09668136.2011.642583 |journal=Europe-Asia Studies |volume=64 |issue=2 |pages=281–323 |doi=10.1080/09668136.2011.642583 |s2cid=154783461 |url-access=subscription}} * {{cite journal |last1=Saparov |first1=Arsène |title=Contested spaces: the use of place-names and symbolic landscape in the politics of identity and legitimacy in Azerbaijan |journal=Central Asian Survey |date=2017 |volume=36 |issue=4 |pages=534–554 |doi=10.1080/02634937.2017.1350139 |s2cid=149221754 |issn=0263-4937}} * {{cite book |last=Taarnby |first=Michael |title=The Mujahedin in Nagorno-Karabakh: A Case Study in the Evolution of Global Jihad |year=2008 |publisher=[[Real Instituto Elcano]] |url=https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305152902/https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |archive-date=5 March 2016}} * {{cite journal |last=Yamskov |first=A.N. |date=October 1991 |title=Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh |url= |journal=Theory and Society |volume=20 |pages=281–323 |doi=10.1007/BF00232663 |s2cid=140492606}} * {{cite web |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |title=The Nagorno-Karabakh Conflict |url=https://is.muni.cz/el/fss/jaro2019/POL587/um/Cornell_The_Nagorno-Karabakh_Conflict.pdf |website=Report no. 46, Department of East European Studies |publisher=[[Uppsala University]] |date=1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531191005/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003079/Nagorno-Karabakh%20Conflict.pdf?hosts=local |archive-date=31 May 2011}} * {{cite book |author=Commission on Security and Cooperation in Europe |author-link=Commission on Security and Cooperation in Europe |title=Human rights and democratization in the newly independent states of the former Soviet Union, Volume 4; Volume 85 |location=Washington, D.C. |publisher=United States Congress |series=Implementation of the Helsinki Accords |url=https://books.google.com/books?id=PvhoCDGOIMQC |date=January 1993 |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103130526/https://books.google.com/books/about/Human_Rights_and_Democratization_in_the.html?id=PvhoCDGOIMQC |archive-date=3 January 2017 |url-status=live |ref={{SfnRef|CSCE|1993}}}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Goldman |first2=Robert Kogod |editor1-last=Laber |editor1-first=Jeri |title=Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno Karabakh |date=September 1992 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |location= |isbn=978-1-56432-081-0 |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055642/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-date=21 September 2013 |url-status=live}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Petrov |first2=Alexander |last3=Derry |first3=Christina |editor-last1=Whitman |editor-first1=Lois |editor-last2=Dailey |editor-first2=Erika |title=Bloodshed in the Caucasus: Indiscriminate Bombing and Shelling by Azerbaijani Forces in Nagorno Karabakh |date=July 1993 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |access-date=22 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105091029/https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |archive-date=5 January 2017 |url-status=live}} * {{cite web |author=European Commission against Racism and Intolerance |author-link=European Commission against Racism and Intolerance |title=Report on Azerbaijan |url=http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |access-date=22 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921073055/http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |archive-date=21 September 2013 |location=Strasbourg |publisher=[[Council of Europe]] |date=15 April 2003 |url-status=dead |ref={{sfnref|ECRI|2003}}}} * {{cite web |title=Human Rights Watch World Report – The Former Soviet Union |url=https://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |publisher=Human Rights Watch |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218230025/http://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |archive-date=18 February 2015 |url-status=live |ref={{sfnref|HRW|1993}}}} * {{cite book |author=Human Rights Watch/Helsinki |author-link=Human Rights Watch |title=Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh |publisher=Human Rights Watch |url=https://archive.org/details/azerbaijanseveny00huma |url-access=registration |year=1994 |location=New York [u.a.] |isbn=1-56432-142-8 |access-date=12 March 2014 |ref={{harvid|HRW|1994}}}} * {{cite book |last=Kushen |first=Robert |editor-last=Neier |editor-first=Aryeh |others=Report by Human Rights Watch/Helsinki and Inter-Republic Memorial Society |title=Conflict in the Soviet Union: Black January in Azerbaidzhan |date=1991 |publisher=Human Rights Watch |isbn=1-56432-027-8 |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214214014/https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-date=14 December 2021}} * {{anchor|{{sfnref|Wilson|1991}}}}[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html |date=21 September 2013 }} „On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991“ Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991. * {{Cite book |last=Altstadt |first=Audrey L. |author-link=Audrey Altstadt |url=https://books.google.com/books?id=7eyoAAAAQBAJ |title=The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule |publisher=[[Hoover Institution Press]] |year=1992 |isbn=978-0-8179-9181-4 |series=Studies of nationalities |location=Stanford, Calif}} * {{cite journal|last1=Broers|first1=Laurence|title=The limits of leadership: Elites and societies in the Nagorny Karabakh peace process|journal=Accord|publisher=[[Conciliation Resources]]|date=2005|url=http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|location=London|issn=1365-0742|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218064125/http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=dead}} * {{Cite book |last=Četerjan |first=Viken |url=https://books.google.com/books?id=j7WIDwAAQBAJ |title=War and peace in the Caucasus: Russia's troubled frontier |publisher=[[C. Hurst & Co.]] |year=2008 |isbn=978-1-85065-929-7 |location=London}} * {{Cite book |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |url=https://books.google.com/books?id=G_qQAgAAQBAJ |title=Small nations and great powers: a study of ethnopolitical conflict in the Caucasus |date=2001 |publisher=[[Curzon Press]] |isbn=978-0-7007-1162-8 |series=Caucasus world |location=Richmond, Surrey, England}} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=XvMfeIVY71sC |title=Conflict, cleavage, and change in Central Asia and the Caucasus |date=1997 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-59246-8 |editor-last=Dawisha |editor-first=Karen |editor-link=Karen Dawisha |series=Democratization and authoritarianism in postcommunist societies |location=Cambridge, U.K. |editor-last2=Parrott |editor-first2=Bruce}} * {{cite journal|last=Gahramanova|first=Aytan|title=Paradigms of Political Mythologies and Perspectives of Reconciliation in the Case of the Nagorno-Karabakh Conflict|journal=International Negotiation|date=2010|volume=15|issue=1|pages=133–152 |doi=10.1163/157180610X488218|url=https://www.researchgate.net/publication/247713598|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218063535/https://www.researchgate.net/profile/Aytan_Gahramanova/publication/247713598_Paradigms_of_Political_Mythologies_and_Perspectives_of_Reconciliation_in_the_Case_of_the_Nagorno-Karabakh_Conflict/links/55cc4c8208aeca747d6c25c4.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=live}} * {{Cite book |last=Goltz |first=Thomas |author-link=Thomas Goltz |url=https://books.google.com/books?id=_siBrVgWxkQC |title=Azerbaijan diary: a rogue reporter's adventures in an oil-rich, war-torn, post-Soviet republic |date=1998 |publisher=[[M. E. Sharpe]] |isbn=978-0-7656-0243-5 |location=Armonk, N.Y}} * {{Cite book |last=Geukjian |first=Ohannes |url=https://books.google.com/books?id=PPEoDAAAQBAJ |title=Ethnicity, nationalism and conflict in the South Caucasus: Nagorno-Karabakh and the legacy of Soviet nationalities policy |date=2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-138-27903-2 |series=Post-Soviet politics |location=London}} * {{Cite book |last=Hakobyan |first=Tʻatʻul |author-link=Tatul Hakobyan |title=Karabakh diary: green and black; neither war nor peace |publisher=Tatul Hakobyan |year=2010 |isbn=978-9953-0-1816-4 |location=Antelias}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |author-link=Richard G. Hovannisian |date=1971 |title=The Armeno-Azerbaijani Conflict Over Mountainous Karabagh |journal=[[Armenian Review]] |volume=24 |ref=none}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |date=1993 |title=Mountainous Karabagh in 1920: An Unresolved Contest |journal=[[Armenian Review]] |volume=46}} * {{Cite book |last=Malkasian |first=Mark |url=https://books.google.com/books?id=aRJJ9qs6PeQC |title='Gha-ra-bagh!': the emergence of the National Democratic Movement in Armenia |date=1996 |publisher=[[Wayne State University Press]] |isbn=978-0-8143-2604-6 |location=Detroit}} * {{Cite book |last=Miller |first=Donald E. |url=https://books.google.com/books?id=EG4lDQAAQBAJ |title=Armenia: portraits of survival and hope |last2=Miller |first2=Lorna Touryan |publisher=[[University of California Press]] |year=2003 |isbn=978-0-520-23492-5 |location=Berkeley, Calif}} * {{Cite book |last=Popescu |first=Nicu |url=https://books.google.com/books?id=o5GsAgAAQBAJ |title=EU foreign policy and post-Soviet conflicts: stealth intervention |date=2011 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-0-415-58720-4 |series=Routledge advances in european politics |location=London |oclc=643082319}} * {{Cite book |title=The Sumgait tragedy: pogroms against Armenians in Soviet Azerbaijan |date=1990 |publisher=Aristide D. Caratzas |isbn=978-0-916431-31-0 |editor-last=Shahmuratian |editor-first=Samvel |series=Zoryan Institute files |location=New Rochelle, N.Y. |translator-last=Jones |translator-first=Steven}} * {{Cite journal |last=Stocker |first=James R. |date=21 June 2024 |title=Beginning of Winter: The George H.W. Bush Administration, the Nagorno-Karabakh Conflict, and the Emergence of the Post–Cold War World |journal=[[Journal of Cold War Studies]] |volume=26 |issue=2 |pages=26–62 |doi=10.1162/jcws_a_01208 |issn=1520-3972}} * {{Cite book |last=Taubman |first=William |url=https://books.google.com/books?id=iNDADQAAQBAJ |title=Gorbachev: his life and times |date=2017 |publisher=[[Simon & Schuster]] |isbn=978-1-4711-2862-2 |location=London}} {{refend}} == Havolalar == {{Commons category|First Nagorno-Karabakh War}} * [https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html/ ''Dr. Laurence BROERS: „There wonʼt be Armenian-Azerbaijani Dayton*“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727114148/https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html |date=27 July 2020 }} — Interview for ''Caucasian Journal'' * [http://www.Artsakh.Org.UK: Articles and Photography on Artsakh/Nagorno-Karabakh — War and its Legacy, from Russell Pollard UK Photojournalist] * [http://www.mountainous-karabakh.org: Information Site about Nagorno-Karabakh, history and background of the present-day conflict, maps and resolutions] * [http://alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail Crisis Briefing Nagorno-Karabakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909155734/http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail |date=9 September 2009 }} From [http://alertnet.org/ Reuters Alertnet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311155456/http://www.alertnet.org/ |date=11 March 2009 }} * [https://web.archive.org/web/20070311053930/http://www.icbl.org/lm/2005/nagorno-karabakh.html A 2005 report on the status of undetonated land mines in Nagorno-Karabakh] compiled by the [[International Campaign to Ban Landmines]] * [https://www.rferl.org/a/1065626.html A chronology of the events of Nagorno-Karabakh from 1988 to Present] by Radio Free Europe/Radio Liberty * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm Regions and territories: Nagorno-Karabakh] Overview of the region by the BBC * {{YouTube|nLrrG1q2Uzo|A Story of People in War and Peace: Preview}} — a documentary film by Armeniaʼs Vardan Hovhannisyan, who won the prize for best new documentary filmmaker at the 2007 Tribeca Film Festival in New York, about the conflict in Nagorno-Karabakh. * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm BBC News, Regions and Territories- Nagorno-Karabakh] 0qg5nrffh4h35wauey5gm5x0jqtyklu 6000004 5999999 2026-04-21T09:19:44Z Panpanchik 72616 6000004 wikitext text/x-wiki '''Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi'''{{Efn|{{Lang-az|Birinci Qarabağ müharibəsi}}, Armanistonda Artsax ozodlik urushi ({{Lang-hy|Արցախյան ազատամարտ|Artsakhyan azatamart}}) deb ataladi}} [[etnik]] va [[hududiy mojaro]] boʻlib, 1988-yil fevraldan 1994-yil mayigacha janubi-gʻarbiy [[Ozarbayjon]]dagi [[Togʻli Qorabogʻ]] [[anklavi]]da Togʻli Qorabogʻning koʻpchilikni tashkil etuvchi etnik [[Armanlar|armanlar]]i (ularni [[Armaniston]] qoʻllab-quvvatlagan) bilan Ozarbayjon Respublikasi (uni esa [[Turkiya]] qoʻllab-quvvatlagan) oʻrtasida yuz bergan. Urush choʻzilgan sari, sobiq [[SSRI ittifoq respublikalari roʻyxati|Sovet respublikalari]] boʻlgan Armaniston va Ozarbayjon Togʻli Qorabogʻning togʻli hududlarida uzoq davom etgan, eʼlon qilinmagan togʻli urushga tortilib bordi, Ozarbayjon esa [[Qorabogʻ harakati]]ni jilovlashga urindi. [[Anklav parlamenti]] Armaniston bilan birlashish tarafdori boʻlib ovoz berdi va Togʻli Qorabogʻning ozarbayjonlik aholisi boykot qilgan [[referendum]] oʻtkazildi; unda 82,2% ishtirok etish darajasida 99,89% mustaqillik tarafdori boʻlib ovoz berdi<ref>{{Cite web|title=The Referendum on Independence of the Nagorno Karabakh Republic {{!}} NKR|url=http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|access-date=2021-12-10|website=www.nkr.am|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210200049/http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nagorno-Karabakh: between vote and reality|url=https://www.opendemocracy.net/en/nagorno_reality_4184jsp|access-date=2021-12-10|website=openDemocracy}}</ref>. Armaniston bilan birlashish talabi 1988-yilda nisbatan tinch shaklda boshlandi; keyingi oylar davomida [[SSSRning qulashi|Sovet Ittifoqi parchalangan]] sari u asta-sekin armanlar va ozarbayjonliklar oʻrtasidagi tobora zoʻravonlashib borayotgan mojaroga aylandi va buning natijasida [[etnik tozalash]] sodir boʻldi<ref name=CASE-STUDY-IN-ETHNIC-STRIFE>{{cite journal|last=Rieff|first=David|title=Without Rules or Pity|journal=Foreign Affairs|volume=76|issue=2|url=http://www.cilicia.com/armo19e.html|publisher=[[Council on Foreign Relations]]|date=June 1997|access-date=13 February 2007|archive-url=https://archive.today/20080720114733/http://www.cilicia.com/armo19e.html|archive-date=20 July 2008|url-status=live}}</ref>{{Sfn|Lieberman|2006|pp=284–292}}, jumladan armanlarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Sumgait]] (1988) va [[Boku]] (1990) [[pogrom]]lari, shuningdek ozarbayjonliklarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Gugark pogromi]] (1988) va [[Xoʻjali qirgʻini]] (1992). Ikkala xalq oʻrtasidagi etnikaro toʻqnashuvlar Ozarbayjondagi [[Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati|Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati]] (TQAV) parlamenti 1988-yil 20-fevralda mintaqani Armaniston bilan birlashtirish uchun ovoz berganidan koʻp oʻtmay boshlandi. Ozarbayjondan ajralib chiqish haqidagi deklaratsiya hududiy mojaroning kulminatsiyasi boʻldi{{Sfn|Croissant|1998}}. Ozarbayjon Sovet Ittifoqidan mustaqilligini eʼlon qilib, anklav hukumatiga tegishli vakolatlarni bekor qilganidan soʻng, arman koʻpchiligi Ozarbayjondan ajralib chiqish uchun ovoz berdi va shu jarayonda xalqaro miqyosda [[Tan olinmagan va qisman tan olingan davlatlar|tan olinmagan]] [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Togʻli Qorabogʻ Respublikasi]]ni eʼlon qildi. Toʻliq miqyosli janglar 1992-yil boshida avj oldi. Turkiya Ozarbayjon tomonida jang qilish uchun yollanma askarlarni yubordi va [[Insonparvarlik yordami|gumanitar yordam]]ni ham oʻz ichiga olgan holda Armanistonga barcha quruqlik yoʻllarini blokadaga oldi<ref name="Bonner">{{cite news |last=Bonner |first=Raymond |date=16 April 1994 |title=War, Blockade and Poverty 'Strangling' Armenia |url=https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |work=[[The New York Times]] |access-date=6 March 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306212332/https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |archive-date=6 March 2016 |quote=But Turkey backs the Azerbaijanis, and has sealed its border with Armenia. Turkey will not allow even relief aid across its land to Armenia.}}</ref>. [[Yevropada xavfsizlik va hamkorlik boʻyicha kengash]] (YXHK)ni ham oʻz ichiga olgan qator guruhlarning xalqaro vositachiligi tomonlar ishlashi mumkin boʻlgan yakuniy yechimga olib kelolmadi. 1993-yil boshida arman kuchlari anklavning oʻzidan tashqaridagi yettita ozarbayjonlar koʻpchilikni tashkil etuvchi tumanni egallab oldi va bu mintaqadagi boshqa davlatlarning aralashuvi xavfini tugʻdirdi.{{Efn|1993-yilda qabul qilingan toʻrtta [[BMT xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyasi]] sobiq TQAV chegaralaridan tashqariga tushadigan hududlardan arman qoʻshinlarini olib chiqishni talab qilgan.}} 1994-yilda urush yakuniga kelib, armanlar anklavni, shuningdek atrofdagi ozarbayjon hududlarini, eng avvalo Togʻli Qorabogʻni materik Armaniston bilan bogʻlovchi togʻ oʻtish yoʻlagi — [[Lachin dovoni]]ni toʻliq nazoratiga olgan edi. 1994-yil may oyida Rossiya vositachiligida sulh imzolandi. Mojaro natijasida taxminan 724 ming nafar ozarbayjonlik Armaniston, Togʻli Qorabogʻ va atrofdagi hududlardan quvgʻin qilindi, shu bilan birga Ozarbayjonda yoki Armanistonga chegaradosh hududlarda yashagan 300 000–500 000 nafar armanlar oʻz uylaridan koʻchirildi<ref name="Wiener Zeitung" />. Urush tugaganidan soʻng va koʻp yillar davomida Armaniston va Ozarbayjon oʻrtasidagi muntazam tinchlik muzokaralarini YEHXB Minsk guruhi vositachiligida oʻtkazdi, biroq ular tinchlik shartnomasiga olib kelmadi. Natijada Togʻli Qorabogʻ hududi huquqiy noaniqlik holatida qoldi, [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Artsax Respublikasi]] esa xalqaro miqyosda tan olinmagan boʻlsa-da, ''[[De facto|de-fakto]]'' mustaqil boʻlib qoldi. [[Qorabogʻ mojarosi|Davom etayotgan tangliklar]] saqlanib qoldi va vaqti-vaqti bilan qurolli toʻqnashuvlar yuz berib turdi. Arman harbiy kuchlari 2020-yildagi [[Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv (2020)|Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushi]]gacha anklavdan tashqaridagi Ozarbayjon hududining taxminan 9%ini bosib turgan edi{{Efn|Jurnalist [[Tomas de Vaal]] har bir tuman maydoni, Togʻli Qorabogʻ viloyati maydoni va Ozarbayjonning umumiy maydoni boʻyicha (km²da) quyidagi raqamlarni keltiradi: 1 936 — Kalbajar; 1 835 — Lachin; 802 — Qubadli; 1 050 — Jabroil; 707 — Zangilon; 842 — Agʻdam; 462 — Fuzuli; 75 — eksklavlar; jami {{Convert|7709|km²|0|abbr=on}} yoki 8,9%{{Sfn|de Waal|2003|p=286}}.}}. == Izohlar == <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|indent=yes|35em}} * {{cite book|last=Ambrosio|first=Thomas|author-link=Thomas Ambrosio|title=Irredentism: ethnic conflict and international politics|year=2001|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=9780275972608 |url=https://archive.org/details/irredentismethni0000ambr|url-access=registration}} * {{cite book|last=Bell|first=Christine|author-link=Christine Bell|title=Peace Agreements and Human Rights|publisher=Oxford University Press|year = 2005|location = Oxford|isbn = 0-19-927096-1}} * {{cite book|last=Bertsch|first=Gary|title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia|publisher=Routledge|year = 1999|location = London|isbn = 0-415-92273-9 }} * {{cite book|last=Broers|first=Laurence|title=Armenia and Azerbaijan: Anatomy of a Rivalry|year=2019|publisher=Edinburgh University Press|location=Edinburgh}} * {{cite book|last=Brown|first=Archie|title=The Gorbachev Factor|publisher=Oxford University Press|year=1996a|location=Oxford|isbn=978-0-19-288052-9 |author-link=Archie Brown (historian)|url=https://archive.org/details/gorbachevfactor00brow_0|url-access=registration}} * {{cite book|last=Brown|first = Michael E.|author-link=Michael E. Brown (political scientist)|title = The International Dimensions of Internal Conflict|publisher=MIT Press|year = 1996b|location = Cambridge|isbn = 0-262-52209-8}} * {{cite book|editor1-last=Brzezinski|editor1-first=Zbigniew|editor2-last=Sullivan|editor2-first=Paige|editor1-link=Zbigniew Brzezinski|title=Russia and the Commonwealth of Independent States: Documents, Data, and Analysis|year=1997|publisher=[[M. E. Sharpe]]|location=Washington, D.C.|isbn=9781563246371|url=https://archive.org/details/russiacommonweal0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Budjeryn|first=Mariana|title=Inheriting the Bomb: The Collapse of the USSR and the Nuclear Disarmament of Ukraine|year=2022|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore}} * {{cite book|last=Charalampidis|first=Ioannis|title=Sponsored To Kill: Mercenaries and Terrorist Networks in Azerbaijan|year=2013|publisher="MIA" Publishers|location=Moscow|isbn=978-5-9986-0115-6|url=http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|access-date=18 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129225618/http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|archive-date=29 November 2014|url-status=live}} * {{cite book|last1=Chorbajian|first1=Levon|first2=Patrick |last2=Donabedian|first3=Claude|last3=Mutafian|author1-link=Levon Chorbajian|author3-link=Claude Mutafian|title=The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh|publisher=Zed Books|year=1994|location=London|isbn=1-85649-288-5 }} * {{cite book|last=Chorbajian| first = Levon|author-link=Levon Chorbajian|title = The Making of Nagorno-Karabagh: From Secession to Republic| publisher=Palgrave MacMillan| year = 2001| location = New York|isbn = 0-333-77340-3 }} * {{cite book|last=Chrysanthopoulos| first = Leonidas T.| title = Caucasus Chronicles: Nation-building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994| publisher=[[Gomidas Institute]]| year = 2002| location = Princeton| isbn = 1-884630-05-7 |url=https://archive.org/details/caucasuschronicl0000chry |url-access=registration}} * {{cite book|editor-last=Cohen|editor-first=Ariel|editor-link=Ariel Cohen|title=Eurasia in Balance: US and the Regional Power Shift|publisher=Ashgate |year = 2005|location = Aldershot, England|isbn = 0-7546-4449-9|url=https://archive.org/details/eurasiainbalance0000unse/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cooley|first=John K.|author-link=John K. Cooley|title=Unholy Wars: Afghanistan, America and International Terrorism|publisher=Pluto Press|year = 2002|location = London|url=https://archive.org/details/unholywarsafghan0000cool_w4p3|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cornell|first=Svante E.|author-link=Svante Cornell|title=Azerbaijan Since Independence|year=2011|publisher=M.E. Sharpe|location=New York|isbn=978-0-7656-3004-9|url=https://archive.org/details/azerbaijansincei0000corn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Croissant|first=Michael|title=The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications|year=1998|publisher=Prager|location=Westport, CT|isbn=9780275962418 |url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00croi|url-access=registration}} * {{cite book|author=Federal Research Division|author-link=Federal Research Division|editor-last=Curtis|editor-first=Glenn E.|title=Armenia, Azerbaijan and Georgia: Country Studies|publisher=Library of Congress|year=1995|orig-date=Research completed March 1994|location=Washington D.C.|isbn=0-8444-0848-4|url-access=registration|url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00curt|series=Area handbook series|ref={{SfnRef|FRD|1995}}}} * {{cite book|last= Davies|first= Norman|author-link= Norman Davies|title= Beneath Another Sky: A Global Journey Into History|year= 2017|location= United Kingdom|publisher= [[Penguin Books Limited]]|isbn= 978-1-84614-832-3}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2003|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=The Caucasus. An Introduction|date=2010|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|url=https://archive.org/details/caucasusintroduc0000dewa|url-access=registration}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|author-mask=3|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2013|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|editor-last=Durch|editor-first=William J.|title=UN Peacekeeping, American Politics and the Uncivil Wars of the 1990s|publisher = Palgrave Macmillan|year = 1996|location = New York|isbn = 0-312-12930-0|url = https://archive.org/details/unpeacekeepingam0000unse/page/444|url-access=registration}} * {{cite book|last=Demoyan|first=Hayk|author-link=Hayk Demoyan|url=http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|title=Турция и Карабахский конфликт в конце XX – начале XXI веков. Историко-сравнительный анализ|trans-title=Turkey and the Karabakh Conflict in the 1990s: a Comparative Historical Analysis|language=ru, en|contribution=Turkey and the Karabakh Conflict: Summary|location=Yerevan|year=2006|access-date=15 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054926/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|archive-date=21 September 2013|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Eichensehr|first1=Kristen|last2=Reisman|first2=W. Michael|author2-link=:de:W. Michael Reisman|title=Stopping Wars and Making Peace: Studies in International Intervention |year=1998 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |location= Leiden, The Netherlands|isbn= 978-90-04-17855-7 |url=https://books.google.com/books?id=tjcSb5Yw2_UC&q=November+20+Azerbaijan+helicopter&pg=PA55 |access-date=22 April 2010}} * {{cite book|last= Everett-Heath|first= John|author-link= John Everett-Heath|title= The Concise Dictionary of World Place Names|year= 2019|location= United Kingdom|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-access= subscription|edition= 5|publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-255646-2|access-date= 14 December 2021|archive-date= 14 December 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211214084240/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-status= live}} * {{cite book|last=Freire| first = Maria Raquel| title = Conflict and Security in the Former Soviet Union: The Role of the OSCE| publisher=Ashgate| year = 2003| location = Burlington, VT| isbn = 0-7546-3526-0|url=https://archive.org/details/conflictsecurity0000frei|url-access=registration}} * {{cite book|last=Gokay|first = Bulent|title = The Politics of Caspian Oil|publisher=Palgrave MacMillan|year = 2003|location = New York|isbn = 0-333-73973-6 }} * {{cite book|last=Gore|first=Patrick Wilson|title='Tis Some Poor Fellow's Skull: Post-Soviet Warfare in the Southern Caucasus|date=2008|location=Lincoln, Nebraska|publisher=iUniverse|isbn=9780595486793 |url=https://archive.org/details/tissomepoorfello0000gore|url-access=registration}}{{unreliable source?|reason=iUniverse is self-publishing|date=August 2022}} * {{cite book|last=Hakobyan|first=Tatul|author-link=Tatul Hakobyan|script-title=hy:Կանաչ ու Սև: Արցախյան օրագիր|language=hy|trans-title=Green and Black: An Artsakh Diary|date=2008|location=Yerevan-Stepanakert|publisher= Heghinakayin Publishing}} * {{cite book|last = Hewsen|first = Robert H. |author-link = Robert Hewsen |title = Armenia: A Historical Atlas |year = 2001|location = Chicago |publisher = University of Chicago Press|isbn= 0-226-33228-4|page = 265}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|author-link=Richard Hovannisian|title=The Republic of Armenia|volume=1|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1971}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|title=The Republic of Armenia|volume=3|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1996}} * {{cite book|last=Karny|first = Yo'av|title = Highlanders: A Journey to the Caucasus in Quest of Memory|publisher=Douglas & McIntyre|year = 2000|location = New York|url=https://archive.org/details/highlandersjourn0000karn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Kaufman|first=Stuart|year=2001|title=Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War|location=Ithaca|publisher=Cornell University Press}} * {{cite book|last=Libaridian | first = Gerard | author-link = Gerard Libaridian | title = The Karabagh File: Documents and Facts on the Region of Mountainous Karabagh, 1918–1988 | publisher=Zoryan Institute for Contemporary Armenian Research & Documentation | year = 1988 | location = New York | isbn = 0-916431-26-6 |url=https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215042241/https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-date=15 December 2020}} * {{cite book|last=Lieberman|first=Benjamin|url=https://archive.org/details/terriblefateethn0000lieb/page/n7/mode/2up|title=Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe|publisher=Ivan R. Dee|year=2006|isbn=1-56663-646-9|location=Chicago|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Lobell|first1=Steven E.|last2=Mauceri|first2=Philip|url=https://archive.org/details/ethnicconflictin00lobe|title=Ethnic Conflict and International Politics: Explaining Diffusion and Escalation|publisher=Palgrave MacMillan|year=2004|isbn=1-4039-6356-8|location=New York|url-access=limited}} * {{cite book|last=Melkonian|first=Markar|title=[[My Brother's Road|My Brother's Road: An American's Fateful Journey to Armenia]]|year=2005|publisher=I. B. Tauris|location=London|author-link=Markar Melkonian}} * {{cite book|last=Mirsky|first = Georgiy I.|title = On Ruins of Empire: Ethnicity and Nationalism in the Former Soviet Union|publisher=Greenwood Press|year = 1997|location = Westport, CT|url=https://archive.org/details/onruinsofempiree0000mirs|url-access=registration}} * {{cite encyclopedia|last= Mkrtchyan|first= Shahen|author-link= :hy:Շահեն Մկրտչյան|title= Stepanakert |encyclopedia= [[Armenian Soviet Encyclopedia]]|lang= hy|location= Yerevan|publisher= Academy of Sciences of the Armenian SSR|year= 1985|volume= 11|pages= 124–125|editor= [[Viktor Ambartsumian]]|oclc= 22420067}} * {{cite book|last1=Norin |first1=Yevgeny |script-title=ru:Под знаменами демократии: Войны и конфликты на развалинах СССР |language=ru |trans-title=Under the banner of democracy: Wars and conflicts on the ruins of the USSR |date= 2017 |publisher="Издательский дом ""Питер""" |isbn=978-5-4461-0561-8}} * {{cite book|last=Notholt | first = Stuart| title = Fields of Fire: An Atlas of Ethnic Conflict| place = London |publisher=Troubador Publishing Ltd.| year = 2008 | isbn = 978-1-906510-47-3}} * {{cite book|last=Payaslian|first= Simon|author-link= Simon Payaslian|title= The History of Armenia: From the Origins to the Present|year= 2008|location= New York|publisher= [[Palgrave Macmillan]]|page= 174|isbn= 978-0-230-60858-0}} * {{cite book|last1=Reynolds |first1=Michael |title=Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908–1918 |publisher= Cambridge University Press|location=Cambridge|date= 2011}} * {{cite book|editor-last1=Rubin|editor-first1 = Barry|editor-last2=Kirişci|editor-first2=Kemal |title = Turkey in World Politics: An Emerging Multiregional Power|publisher=Lynne Rienner|year = 2001|location = Boulder, Co|isbn = 1-55587-954-3|url=https://archive.org/details/turkeyinworldpol0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Smith|first = Hedrick|title = The New Russians|publisher=Harper Perennial|year = 1991|location = New York| isbn=9780679412946 |url=https://archive.org/details/newrussians0000smit_u9h8|url-access=registration}} * {{cite book|last=Tishkov |first = Valery|title = Ethnicity, Nationalism and Conflict in and after the Soviet Union: The Mind Aflame|publisher=Sage|year = 1997|location = London|url=https://archive.org/details/ethnicitynationa0000tish|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Trenin |first1=Dmitri V. |author-link1=Dmitri Trenin |title=Post-Imperium: A Eurasian Story |date=2011 |publisher=[[Brookings Institution Press]] |isbn=9780870033452|url=https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324043721/https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-date=24 March 2022}} * {{cite book|last=Zürcher|first=Christoph|title=The Post-Soviet Wars: Rebellion, Ethnic Conflict, and Nationhood in the Caucasus|year=2007|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=Zubok|first=Vladislav |title=Collapse: The Fall of the Soviet Union|year=2021|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT}} * {{anchor|{{sfnref|Karim|2000}}}}Karim, Karim H. [https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 „Covering the South Caucasus and Bosnian Conflicts: Or How the Jihad Model Appears and Disappears“]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419030140/https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 |date=19 April 2016 }} in Abbas Malek, Anandam P. Kavoori. ''The Global Dynamics of News''. Greenwood Publishing Group, 2000 * {{cite book |last1=Panossian |first1=Razmik |author-link1=Razmik Panossian |editor1-last=Hughes |editor1-first=James |editor2-last=Sasse |editor2-first=Gwendolyn |editor1-link=Jim Hughes (academic) |editor2-link=Gwendolyn Sasse |title=Ethnicity and Territory in the Former Soviet Union: Regions in Conflict |date=2002 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781136342042 |page= |chapter=The Irony of Nagorno-Karabakh: Formal Institutions versus Informal Politics}} * {{cite book |last=Walker |first=Christopher J. |editor1-last=Wright |editor1-first=John F. R. |editor2-last=Goldenberg |editor2-first=Suzanne |editor3-last=Schofield |editor3-first=Richard |title=Transcaucasian Boundaries |date=1996 |chapter=The Armenian presence in mountainous Karabakh |pages=89–112 |chapter-url=https://archive.org/details/transcaucasianbo00wrig/page/88 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=UCL Press |isbn=9780312129125}} * {{cite book |last=Walker |first=Edward |editor1-last=Bertsch |editor1-first=Gary K. |editor2-last=Craft |editor2-first=Cassady |editor3-last=Jones |editor3-first=Scott A. |editor4-last=Beck |editor4-first=Michael |title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia |date=1999 |chapter=No War, No Peace in the Caucasus: Contested Sovereignty in Chechnya, Abkhazia, and Karabakh |pages=152–187 |chapter-url=https://archive.org/details/crossroadsconfli0000unse/page/152 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=Routledge}} * {{anchor|{{sfnref|Aklar|2005}}}}Yasemin Kilit Aklar ([[Kocaeli University]]). The Teaching of History in Azerbaijan and Nationalism // [[Ab imperio]] 2/2005 * {{cite journal |last1=Papazian |first1=Taline |title=State at War, State in War: The Nagorno-Karabakh Conflict and State-Making in Armenia, 1991–1995 |journal=The Journal of Power Institutions in Post-Soviet Societies |date=2008 |issue=8 |page=25 |doi=10.4000/pipss.1623 |url=https://journals.openedition.org/pipss/1623 |quote=. |doi-access=free |issn=1769-7069}} * {{cite journal |last=Saporov |first=Arsène |date=2012 |title=Why Autonomy? The Making of Nagorno-Karabakh Autonomous Region 1918–1925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09668136.2011.642583 |journal=Europe-Asia Studies |volume=64 |issue=2 |pages=281–323 |doi=10.1080/09668136.2011.642583 |s2cid=154783461 |url-access=subscription}} * {{cite journal |last1=Saparov |first1=Arsène |title=Contested spaces: the use of place-names and symbolic landscape in the politics of identity and legitimacy in Azerbaijan |journal=Central Asian Survey |date=2017 |volume=36 |issue=4 |pages=534–554 |doi=10.1080/02634937.2017.1350139 |s2cid=149221754 |issn=0263-4937}} * {{cite book |last=Taarnby |first=Michael |title=The Mujahedin in Nagorno-Karabakh: A Case Study in the Evolution of Global Jihad |year=2008 |publisher=[[Real Instituto Elcano]] |url=https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305152902/https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |archive-date=5 March 2016}} * {{cite journal |last=Yamskov |first=A.N. |date=October 1991 |title=Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh |url= |journal=Theory and Society |volume=20 |pages=281–323 |doi=10.1007/BF00232663 |s2cid=140492606}} * {{cite web |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |title=The Nagorno-Karabakh Conflict |url=https://is.muni.cz/el/fss/jaro2019/POL587/um/Cornell_The_Nagorno-Karabakh_Conflict.pdf |website=Report no. 46, Department of East European Studies |publisher=[[Uppsala University]] |date=1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531191005/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003079/Nagorno-Karabakh%20Conflict.pdf?hosts=local |archive-date=31 May 2011}} * {{cite book |author=Commission on Security and Cooperation in Europe |author-link=Commission on Security and Cooperation in Europe |title=Human rights and democratization in the newly independent states of the former Soviet Union, Volume 4; Volume 85 |location=Washington, D.C. |publisher=United States Congress |series=Implementation of the Helsinki Accords |url=https://books.google.com/books?id=PvhoCDGOIMQC |date=January 1993 |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103130526/https://books.google.com/books/about/Human_Rights_and_Democratization_in_the.html?id=PvhoCDGOIMQC |archive-date=3 January 2017 |url-status=live |ref={{SfnRef|CSCE|1993}}}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Goldman |first2=Robert Kogod |editor1-last=Laber |editor1-first=Jeri |title=Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno Karabakh |date=September 1992 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |location= |isbn=978-1-56432-081-0 |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055642/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-date=21 September 2013 |url-status=live}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Petrov |first2=Alexander |last3=Derry |first3=Christina |editor-last1=Whitman |editor-first1=Lois |editor-last2=Dailey |editor-first2=Erika |title=Bloodshed in the Caucasus: Indiscriminate Bombing and Shelling by Azerbaijani Forces in Nagorno Karabakh |date=July 1993 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |access-date=22 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105091029/https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |archive-date=5 January 2017 |url-status=live}} * {{cite web |author=European Commission against Racism and Intolerance |author-link=European Commission against Racism and Intolerance |title=Report on Azerbaijan |url=http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |access-date=22 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921073055/http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |archive-date=21 September 2013 |location=Strasbourg |publisher=[[Council of Europe]] |date=15 April 2003 |url-status=dead |ref={{sfnref|ECRI|2003}}}} * {{cite web |title=Human Rights Watch World Report – The Former Soviet Union |url=https://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |publisher=Human Rights Watch |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218230025/http://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |archive-date=18 February 2015 |url-status=live |ref={{sfnref|HRW|1993}}}} * {{cite book |author=Human Rights Watch/Helsinki |author-link=Human Rights Watch |title=Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh |publisher=Human Rights Watch |url=https://archive.org/details/azerbaijanseveny00huma |url-access=registration |year=1994 |location=New York [u.a.] |isbn=1-56432-142-8 |access-date=12 March 2014 |ref={{harvid|HRW|1994}}}} * {{cite book |last=Kushen |first=Robert |editor-last=Neier |editor-first=Aryeh |others=Report by Human Rights Watch/Helsinki and Inter-Republic Memorial Society |title=Conflict in the Soviet Union: Black January in Azerbaidzhan |date=1991 |publisher=Human Rights Watch |isbn=1-56432-027-8 |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214214014/https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-date=14 December 2021}} * {{anchor|{{sfnref|Wilson|1991}}}}[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html |date=21 September 2013 }} „On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991“ Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991. * {{Cite book |last=Altstadt |first=Audrey L. |author-link=Audrey Altstadt |url=https://books.google.com/books?id=7eyoAAAAQBAJ |title=The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule |publisher=[[Hoover Institution Press]] |year=1992 |isbn=978-0-8179-9181-4 |series=Studies of nationalities |location=Stanford, Calif}} * {{cite journal|last1=Broers|first1=Laurence|title=The limits of leadership: Elites and societies in the Nagorny Karabakh peace process|journal=Accord|publisher=[[Conciliation Resources]]|date=2005|url=http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|location=London|issn=1365-0742|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218064125/http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=dead}} * {{Cite book |last=Četerjan |first=Viken |url=https://books.google.com/books?id=j7WIDwAAQBAJ |title=War and peace in the Caucasus: Russia's troubled frontier |publisher=[[C. Hurst & Co.]] |year=2008 |isbn=978-1-85065-929-7 |location=London}} * {{Cite book |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |url=https://books.google.com/books?id=G_qQAgAAQBAJ |title=Small nations and great powers: a study of ethnopolitical conflict in the Caucasus |date=2001 |publisher=[[Curzon Press]] |isbn=978-0-7007-1162-8 |series=Caucasus world |location=Richmond, Surrey, England}} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=XvMfeIVY71sC |title=Conflict, cleavage, and change in Central Asia and the Caucasus |date=1997 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-59246-8 |editor-last=Dawisha |editor-first=Karen |editor-link=Karen Dawisha |series=Democratization and authoritarianism in postcommunist societies |location=Cambridge, U.K. |editor-last2=Parrott |editor-first2=Bruce}} * {{cite journal|last=Gahramanova|first=Aytan|title=Paradigms of Political Mythologies and Perspectives of Reconciliation in the Case of the Nagorno-Karabakh Conflict|journal=International Negotiation|date=2010|volume=15|issue=1|pages=133–152 |doi=10.1163/157180610X488218|url=https://www.researchgate.net/publication/247713598|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218063535/https://www.researchgate.net/profile/Aytan_Gahramanova/publication/247713598_Paradigms_of_Political_Mythologies_and_Perspectives_of_Reconciliation_in_the_Case_of_the_Nagorno-Karabakh_Conflict/links/55cc4c8208aeca747d6c25c4.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=live}} * {{Cite book |last=Goltz |first=Thomas |author-link=Thomas Goltz |url=https://books.google.com/books?id=_siBrVgWxkQC |title=Azerbaijan diary: a rogue reporter's adventures in an oil-rich, war-torn, post-Soviet republic |date=1998 |publisher=[[M. E. Sharpe]] |isbn=978-0-7656-0243-5 |location=Armonk, N.Y}} * {{Cite book |last=Geukjian |first=Ohannes |url=https://books.google.com/books?id=PPEoDAAAQBAJ |title=Ethnicity, nationalism and conflict in the South Caucasus: Nagorno-Karabakh and the legacy of Soviet nationalities policy |date=2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-138-27903-2 |series=Post-Soviet politics |location=London}} * {{Cite book |last=Hakobyan |first=Tʻatʻul |author-link=Tatul Hakobyan |title=Karabakh diary: green and black; neither war nor peace |publisher=Tatul Hakobyan |year=2010 |isbn=978-9953-0-1816-4 |location=Antelias}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |author-link=Richard G. Hovannisian |date=1971 |title=The Armeno-Azerbaijani Conflict Over Mountainous Karabagh |journal=[[Armenian Review]] |volume=24 |ref=none}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |date=1993 |title=Mountainous Karabagh in 1920: An Unresolved Contest |journal=[[Armenian Review]] |volume=46}} * {{Cite book |last=Malkasian |first=Mark |url=https://books.google.com/books?id=aRJJ9qs6PeQC |title='Gha-ra-bagh!': the emergence of the National Democratic Movement in Armenia |date=1996 |publisher=[[Wayne State University Press]] |isbn=978-0-8143-2604-6 |location=Detroit}} * {{Cite book |last=Miller |first=Donald E. |url=https://books.google.com/books?id=EG4lDQAAQBAJ |title=Armenia: portraits of survival and hope |last2=Miller |first2=Lorna Touryan |publisher=[[University of California Press]] |year=2003 |isbn=978-0-520-23492-5 |location=Berkeley, Calif}} * {{Cite book |last=Popescu |first=Nicu |url=https://books.google.com/books?id=o5GsAgAAQBAJ |title=EU foreign policy and post-Soviet conflicts: stealth intervention |date=2011 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-0-415-58720-4 |series=Routledge advances in european politics |location=London |oclc=643082319}} * {{Cite book |title=The Sumgait tragedy: pogroms against Armenians in Soviet Azerbaijan |date=1990 |publisher=Aristide D. Caratzas |isbn=978-0-916431-31-0 |editor-last=Shahmuratian |editor-first=Samvel |series=Zoryan Institute files |location=New Rochelle, N.Y. |translator-last=Jones |translator-first=Steven}} * {{Cite journal |last=Stocker |first=James R. |date=21 June 2024 |title=Beginning of Winter: The George H.W. Bush Administration, the Nagorno-Karabakh Conflict, and the Emergence of the Post–Cold War World |journal=[[Journal of Cold War Studies]] |volume=26 |issue=2 |pages=26–62 |doi=10.1162/jcws_a_01208 |issn=1520-3972}} * {{Cite book |last=Taubman |first=William |url=https://books.google.com/books?id=iNDADQAAQBAJ |title=Gorbachev: his life and times |date=2017 |publisher=[[Simon & Schuster]] |isbn=978-1-4711-2862-2 |location=London}} {{refend}} == Havolalar == {{Commons category|First Nagorno-Karabakh War}} * [https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html/ ''Dr. Laurence BROERS: „There wonʼt be Armenian-Azerbaijani Dayton*“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727114148/https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html |date=27 July 2020 }} — Interview for ''Caucasian Journal'' * [http://www.Artsakh.Org.UK: Articles and Photography on Artsakh/Nagorno-Karabakh — War and its Legacy, from Russell Pollard UK Photojournalist] * [http://www.mountainous-karabakh.org: Information Site about Nagorno-Karabakh, history and background of the present-day conflict, maps and resolutions] * [http://alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail Crisis Briefing Nagorno-Karabakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909155734/http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail |date=9 September 2009 }} From [http://alertnet.org/ Reuters Alertnet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311155456/http://www.alertnet.org/ |date=11 March 2009 }} * [https://web.archive.org/web/20070311053930/http://www.icbl.org/lm/2005/nagorno-karabakh.html A 2005 report on the status of undetonated land mines in Nagorno-Karabakh] compiled by the [[International Campaign to Ban Landmines]] * [https://www.rferl.org/a/1065626.html A chronology of the events of Nagorno-Karabakh from 1988 to Present] by Radio Free Europe/Radio Liberty * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm Regions and territories: Nagorno-Karabakh] Overview of the region by the BBC * {{YouTube|nLrrG1q2Uzo|A Story of People in War and Peace: Preview}} — a documentary film by Armeniaʼs Vardan Hovhannisyan, who won the prize for best new documentary filmmaker at the 2007 Tribeca Film Festival in New York, about the conflict in Nagorno-Karabakh. * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm BBC News, Regions and Territories- Nagorno-Karabakh] fzatfdtuwa45diey51hwkrtsjin0jnj 6000005 6000004 2026-04-21T09:21:15Z Panpanchik 72616 /* Havolalar */ 6000005 wikitext text/x-wiki '''Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi'''{{Efn|{{Lang-az|Birinci Qarabağ müharibəsi}}, Armanistonda Artsax ozodlik urushi ({{Lang-hy|Արցախյան ազատամարտ|Artsakhyan azatamart}}) deb ataladi}} [[etnik]] va [[hududiy mojaro]] boʻlib, 1988-yil fevraldan 1994-yil mayigacha janubi-gʻarbiy [[Ozarbayjon]]dagi [[Togʻli Qorabogʻ]] [[anklavi]]da Togʻli Qorabogʻning koʻpchilikni tashkil etuvchi etnik [[Armanlar|armanlar]]i (ularni [[Armaniston]] qoʻllab-quvvatlagan) bilan Ozarbayjon Respublikasi (uni esa [[Turkiya]] qoʻllab-quvvatlagan) oʻrtasida yuz bergan. Urush choʻzilgan sari, sobiq [[SSRI ittifoq respublikalari roʻyxati|Sovet respublikalari]] boʻlgan Armaniston va Ozarbayjon Togʻli Qorabogʻning togʻli hududlarida uzoq davom etgan, eʼlon qilinmagan togʻli urushga tortilib bordi, Ozarbayjon esa [[Qorabogʻ harakati]]ni jilovlashga urindi. [[Anklav parlamenti]] Armaniston bilan birlashish tarafdori boʻlib ovoz berdi va Togʻli Qorabogʻning ozarbayjonlik aholisi boykot qilgan [[referendum]] oʻtkazildi; unda 82,2% ishtirok etish darajasida 99,89% mustaqillik tarafdori boʻlib ovoz berdi<ref>{{Cite web|title=The Referendum on Independence of the Nagorno Karabakh Republic {{!}} NKR|url=http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|access-date=2021-12-10|website=www.nkr.am|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210200049/http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nagorno-Karabakh: between vote and reality|url=https://www.opendemocracy.net/en/nagorno_reality_4184jsp|access-date=2021-12-10|website=openDemocracy}}</ref>. Armaniston bilan birlashish talabi 1988-yilda nisbatan tinch shaklda boshlandi; keyingi oylar davomida [[SSSRning qulashi|Sovet Ittifoqi parchalangan]] sari u asta-sekin armanlar va ozarbayjonliklar oʻrtasidagi tobora zoʻravonlashib borayotgan mojaroga aylandi va buning natijasida [[etnik tozalash]] sodir boʻldi<ref name=CASE-STUDY-IN-ETHNIC-STRIFE>{{cite journal|last=Rieff|first=David|title=Without Rules or Pity|journal=Foreign Affairs|volume=76|issue=2|url=http://www.cilicia.com/armo19e.html|publisher=[[Council on Foreign Relations]]|date=June 1997|access-date=13 February 2007|archive-url=https://archive.today/20080720114733/http://www.cilicia.com/armo19e.html|archive-date=20 July 2008|url-status=live}}</ref>{{Sfn|Lieberman|2006|pp=284–292}}, jumladan armanlarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Sumgait]] (1988) va [[Boku]] (1990) [[pogrom]]lari, shuningdek ozarbayjonliklarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Gugark pogromi]] (1988) va [[Xoʻjali qirgʻini]] (1992). Ikkala xalq oʻrtasidagi etnikaro toʻqnashuvlar Ozarbayjondagi [[Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati|Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati]] (TQAV) parlamenti 1988-yil 20-fevralda mintaqani Armaniston bilan birlashtirish uchun ovoz berganidan koʻp oʻtmay boshlandi. Ozarbayjondan ajralib chiqish haqidagi deklaratsiya hududiy mojaroning kulminatsiyasi boʻldi{{Sfn|Croissant|1998}}. Ozarbayjon Sovet Ittifoqidan mustaqilligini eʼlon qilib, anklav hukumatiga tegishli vakolatlarni bekor qilganidan soʻng, arman koʻpchiligi Ozarbayjondan ajralib chiqish uchun ovoz berdi va shu jarayonda xalqaro miqyosda [[Tan olinmagan va qisman tan olingan davlatlar|tan olinmagan]] [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Togʻli Qorabogʻ Respublikasi]]ni eʼlon qildi. Toʻliq miqyosli janglar 1992-yil boshida avj oldi. Turkiya Ozarbayjon tomonida jang qilish uchun yollanma askarlarni yubordi va [[Insonparvarlik yordami|gumanitar yordam]]ni ham oʻz ichiga olgan holda Armanistonga barcha quruqlik yoʻllarini blokadaga oldi<ref name="Bonner">{{cite news |last=Bonner |first=Raymond |date=16 April 1994 |title=War, Blockade and Poverty 'Strangling' Armenia |url=https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |work=[[The New York Times]] |access-date=6 March 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306212332/https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |archive-date=6 March 2016 |quote=But Turkey backs the Azerbaijanis, and has sealed its border with Armenia. Turkey will not allow even relief aid across its land to Armenia.}}</ref>. [[Yevropada xavfsizlik va hamkorlik boʻyicha kengash]] (YXHK)ni ham oʻz ichiga olgan qator guruhlarning xalqaro vositachiligi tomonlar ishlashi mumkin boʻlgan yakuniy yechimga olib kelolmadi. 1993-yil boshida arman kuchlari anklavning oʻzidan tashqaridagi yettita ozarbayjonlar koʻpchilikni tashkil etuvchi tumanni egallab oldi va bu mintaqadagi boshqa davlatlarning aralashuvi xavfini tugʻdirdi.{{Efn|1993-yilda qabul qilingan toʻrtta [[BMT xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyasi]] sobiq TQAV chegaralaridan tashqariga tushadigan hududlardan arman qoʻshinlarini olib chiqishni talab qilgan.}} 1994-yilda urush yakuniga kelib, armanlar anklavni, shuningdek atrofdagi ozarbayjon hududlarini, eng avvalo Togʻli Qorabogʻni materik Armaniston bilan bogʻlovchi togʻ oʻtish yoʻlagi — [[Lachin dovoni]]ni toʻliq nazoratiga olgan edi. 1994-yil may oyida Rossiya vositachiligida sulh imzolandi. Mojaro natijasida taxminan 724 ming nafar ozarbayjonlik Armaniston, Togʻli Qorabogʻ va atrofdagi hududlardan quvgʻin qilindi, shu bilan birga Ozarbayjonda yoki Armanistonga chegaradosh hududlarda yashagan 300 000–500 000 nafar armanlar oʻz uylaridan koʻchirildi<ref name="Wiener Zeitung" />. Urush tugaganidan soʻng va koʻp yillar davomida Armaniston va Ozarbayjon oʻrtasidagi muntazam tinchlik muzokaralarini YEHXB Minsk guruhi vositachiligida oʻtkazdi, biroq ular tinchlik shartnomasiga olib kelmadi. Natijada Togʻli Qorabogʻ hududi huquqiy noaniqlik holatida qoldi, [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Artsax Respublikasi]] esa xalqaro miqyosda tan olinmagan boʻlsa-da, ''[[De facto|de-fakto]]'' mustaqil boʻlib qoldi. [[Qorabogʻ mojarosi|Davom etayotgan tangliklar]] saqlanib qoldi va vaqti-vaqti bilan qurolli toʻqnashuvlar yuz berib turdi. Arman harbiy kuchlari 2020-yildagi [[Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv (2020)|Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushi]]gacha anklavdan tashqaridagi Ozarbayjon hududining taxminan 9%ini bosib turgan edi{{Efn|Jurnalist [[Tomas de Vaal]] har bir tuman maydoni, Togʻli Qorabogʻ viloyati maydoni va Ozarbayjonning umumiy maydoni boʻyicha (km²da) quyidagi raqamlarni keltiradi: 1 936 — Kalbajar; 1 835 — Lachin; 802 — Qubadli; 1 050 — Jabroil; 707 — Zangilon; 842 — Agʻdam; 462 — Fuzuli; 75 — eksklavlar; jami {{Convert|7709|km²|0|abbr=on}} yoki 8,9%{{Sfn|de Waal|2003|p=286}}.}}. == Izohlar == <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|indent=yes|35em}} * {{cite book|last=Ambrosio|first=Thomas|author-link=Thomas Ambrosio|title=Irredentism: ethnic conflict and international politics|year=2001|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=9780275972608 |url=https://archive.org/details/irredentismethni0000ambr|url-access=registration}} * {{cite book|last=Bell|first=Christine|author-link=Christine Bell|title=Peace Agreements and Human Rights|publisher=Oxford University Press|year = 2005|location = Oxford|isbn = 0-19-927096-1}} * {{cite book|last=Bertsch|first=Gary|title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia|publisher=Routledge|year = 1999|location = London|isbn = 0-415-92273-9 }} * {{cite book|last=Broers|first=Laurence|title=Armenia and Azerbaijan: Anatomy of a Rivalry|year=2019|publisher=Edinburgh University Press|location=Edinburgh}} * {{cite book|last=Brown|first=Archie|title=The Gorbachev Factor|publisher=Oxford University Press|year=1996a|location=Oxford|isbn=978-0-19-288052-9 |author-link=Archie Brown (historian)|url=https://archive.org/details/gorbachevfactor00brow_0|url-access=registration}} * {{cite book|last=Brown|first = Michael E.|author-link=Michael E. Brown (political scientist)|title = The International Dimensions of Internal Conflict|publisher=MIT Press|year = 1996b|location = Cambridge|isbn = 0-262-52209-8}} * {{cite book|editor1-last=Brzezinski|editor1-first=Zbigniew|editor2-last=Sullivan|editor2-first=Paige|editor1-link=Zbigniew Brzezinski|title=Russia and the Commonwealth of Independent States: Documents, Data, and Analysis|year=1997|publisher=[[M. E. Sharpe]]|location=Washington, D.C.|isbn=9781563246371|url=https://archive.org/details/russiacommonweal0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Budjeryn|first=Mariana|title=Inheriting the Bomb: The Collapse of the USSR and the Nuclear Disarmament of Ukraine|year=2022|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore}} * {{cite book|last=Charalampidis|first=Ioannis|title=Sponsored To Kill: Mercenaries and Terrorist Networks in Azerbaijan|year=2013|publisher="MIA" Publishers|location=Moscow|isbn=978-5-9986-0115-6|url=http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|access-date=18 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129225618/http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|archive-date=29 November 2014|url-status=live}} * {{cite book|last1=Chorbajian|first1=Levon|first2=Patrick |last2=Donabedian|first3=Claude|last3=Mutafian|author1-link=Levon Chorbajian|author3-link=Claude Mutafian|title=The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh|publisher=Zed Books|year=1994|location=London|isbn=1-85649-288-5 }} * {{cite book|last=Chorbajian| first = Levon|author-link=Levon Chorbajian|title = The Making of Nagorno-Karabagh: From Secession to Republic| publisher=Palgrave MacMillan| year = 2001| location = New York|isbn = 0-333-77340-3 }} * {{cite book|last=Chrysanthopoulos| first = Leonidas T.| title = Caucasus Chronicles: Nation-building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994| publisher=[[Gomidas Institute]]| year = 2002| location = Princeton| isbn = 1-884630-05-7 |url=https://archive.org/details/caucasuschronicl0000chry |url-access=registration}} * {{cite book|editor-last=Cohen|editor-first=Ariel|editor-link=Ariel Cohen|title=Eurasia in Balance: US and the Regional Power Shift|publisher=Ashgate |year = 2005|location = Aldershot, England|isbn = 0-7546-4449-9|url=https://archive.org/details/eurasiainbalance0000unse/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cooley|first=John K.|author-link=John K. Cooley|title=Unholy Wars: Afghanistan, America and International Terrorism|publisher=Pluto Press|year = 2002|location = London|url=https://archive.org/details/unholywarsafghan0000cool_w4p3|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cornell|first=Svante E.|author-link=Svante Cornell|title=Azerbaijan Since Independence|year=2011|publisher=M.E. Sharpe|location=New York|isbn=978-0-7656-3004-9|url=https://archive.org/details/azerbaijansincei0000corn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Croissant|first=Michael|title=The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications|year=1998|publisher=Prager|location=Westport, CT|isbn=9780275962418 |url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00croi|url-access=registration}} * {{cite book|author=Federal Research Division|author-link=Federal Research Division|editor-last=Curtis|editor-first=Glenn E.|title=Armenia, Azerbaijan and Georgia: Country Studies|publisher=Library of Congress|year=1995|orig-date=Research completed March 1994|location=Washington D.C.|isbn=0-8444-0848-4|url-access=registration|url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00curt|series=Area handbook series|ref={{SfnRef|FRD|1995}}}} * {{cite book|last= Davies|first= Norman|author-link= Norman Davies|title= Beneath Another Sky: A Global Journey Into History|year= 2017|location= United Kingdom|publisher= [[Penguin Books Limited]]|isbn= 978-1-84614-832-3}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2003|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=The Caucasus. An Introduction|date=2010|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|url=https://archive.org/details/caucasusintroduc0000dewa|url-access=registration}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|author-mask=3|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2013|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|editor-last=Durch|editor-first=William J.|title=UN Peacekeeping, American Politics and the Uncivil Wars of the 1990s|publisher = Palgrave Macmillan|year = 1996|location = New York|isbn = 0-312-12930-0|url = https://archive.org/details/unpeacekeepingam0000unse/page/444|url-access=registration}} * {{cite book|last=Demoyan|first=Hayk|author-link=Hayk Demoyan|url=http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|title=Турция и Карабахский конфликт в конце XX – начале XXI веков. Историко-сравнительный анализ|trans-title=Turkey and the Karabakh Conflict in the 1990s: a Comparative Historical Analysis|language=ru, en|contribution=Turkey and the Karabakh Conflict: Summary|location=Yerevan|year=2006|access-date=15 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054926/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|archive-date=21 September 2013|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Eichensehr|first1=Kristen|last2=Reisman|first2=W. Michael|author2-link=:de:W. Michael Reisman|title=Stopping Wars and Making Peace: Studies in International Intervention |year=1998 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |location= Leiden, The Netherlands|isbn= 978-90-04-17855-7 |url=https://books.google.com/books?id=tjcSb5Yw2_UC&q=November+20+Azerbaijan+helicopter&pg=PA55 |access-date=22 April 2010}} * {{cite book|last= Everett-Heath|first= John|author-link= John Everett-Heath|title= The Concise Dictionary of World Place Names|year= 2019|location= United Kingdom|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-access= subscription|edition= 5|publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-255646-2|access-date= 14 December 2021|archive-date= 14 December 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211214084240/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-status= live}} * {{cite book|last=Freire| first = Maria Raquel| title = Conflict and Security in the Former Soviet Union: The Role of the OSCE| publisher=Ashgate| year = 2003| location = Burlington, VT| isbn = 0-7546-3526-0|url=https://archive.org/details/conflictsecurity0000frei|url-access=registration}} * {{cite book|last=Gokay|first = Bulent|title = The Politics of Caspian Oil|publisher=Palgrave MacMillan|year = 2003|location = New York|isbn = 0-333-73973-6 }} * {{cite book|last=Gore|first=Patrick Wilson|title='Tis Some Poor Fellow's Skull: Post-Soviet Warfare in the Southern Caucasus|date=2008|location=Lincoln, Nebraska|publisher=iUniverse|isbn=9780595486793 |url=https://archive.org/details/tissomepoorfello0000gore|url-access=registration}}{{unreliable source?|reason=iUniverse is self-publishing|date=August 2022}} * {{cite book|last=Hakobyan|first=Tatul|author-link=Tatul Hakobyan|script-title=hy:Կանաչ ու Սև: Արցախյան օրագիր|language=hy|trans-title=Green and Black: An Artsakh Diary|date=2008|location=Yerevan-Stepanakert|publisher= Heghinakayin Publishing}} * {{cite book|last = Hewsen|first = Robert H. |author-link = Robert Hewsen |title = Armenia: A Historical Atlas |year = 2001|location = Chicago |publisher = University of Chicago Press|isbn= 0-226-33228-4|page = 265}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|author-link=Richard Hovannisian|title=The Republic of Armenia|volume=1|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1971}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|title=The Republic of Armenia|volume=3|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1996}} * {{cite book|last=Karny|first = Yo'av|title = Highlanders: A Journey to the Caucasus in Quest of Memory|publisher=Douglas & McIntyre|year = 2000|location = New York|url=https://archive.org/details/highlandersjourn0000karn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Kaufman|first=Stuart|year=2001|title=Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War|location=Ithaca|publisher=Cornell University Press}} * {{cite book|last=Libaridian | first = Gerard | author-link = Gerard Libaridian | title = The Karabagh File: Documents and Facts on the Region of Mountainous Karabagh, 1918–1988 | publisher=Zoryan Institute for Contemporary Armenian Research & Documentation | year = 1988 | location = New York | isbn = 0-916431-26-6 |url=https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215042241/https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-date=15 December 2020}} * {{cite book|last=Lieberman|first=Benjamin|url=https://archive.org/details/terriblefateethn0000lieb/page/n7/mode/2up|title=Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe|publisher=Ivan R. Dee|year=2006|isbn=1-56663-646-9|location=Chicago|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Lobell|first1=Steven E.|last2=Mauceri|first2=Philip|url=https://archive.org/details/ethnicconflictin00lobe|title=Ethnic Conflict and International Politics: Explaining Diffusion and Escalation|publisher=Palgrave MacMillan|year=2004|isbn=1-4039-6356-8|location=New York|url-access=limited}} * {{cite book|last=Melkonian|first=Markar|title=[[My Brother's Road|My Brother's Road: An American's Fateful Journey to Armenia]]|year=2005|publisher=I. B. Tauris|location=London|author-link=Markar Melkonian}} * {{cite book|last=Mirsky|first = Georgiy I.|title = On Ruins of Empire: Ethnicity and Nationalism in the Former Soviet Union|publisher=Greenwood Press|year = 1997|location = Westport, CT|url=https://archive.org/details/onruinsofempiree0000mirs|url-access=registration}} * {{cite encyclopedia|last= Mkrtchyan|first= Shahen|author-link= :hy:Շահեն Մկրտչյան|title= Stepanakert |encyclopedia= [[Armenian Soviet Encyclopedia]]|lang= hy|location= Yerevan|publisher= Academy of Sciences of the Armenian SSR|year= 1985|volume= 11|pages= 124–125|editor= [[Viktor Ambartsumian]]|oclc= 22420067}} * {{cite book|last1=Norin |first1=Yevgeny |script-title=ru:Под знаменами демократии: Войны и конфликты на развалинах СССР |language=ru |trans-title=Under the banner of democracy: Wars and conflicts on the ruins of the USSR |date= 2017 |publisher="Издательский дом ""Питер""" |isbn=978-5-4461-0561-8}} * {{cite book|last=Notholt | first = Stuart| title = Fields of Fire: An Atlas of Ethnic Conflict| place = London |publisher=Troubador Publishing Ltd.| year = 2008 | isbn = 978-1-906510-47-3}} * {{cite book|last=Payaslian|first= Simon|author-link= Simon Payaslian|title= The History of Armenia: From the Origins to the Present|year= 2008|location= New York|publisher= [[Palgrave Macmillan]]|page= 174|isbn= 978-0-230-60858-0}} * {{cite book|last1=Reynolds |first1=Michael |title=Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908–1918 |publisher= Cambridge University Press|location=Cambridge|date= 2011}} * {{cite book|editor-last1=Rubin|editor-first1 = Barry|editor-last2=Kirişci|editor-first2=Kemal |title = Turkey in World Politics: An Emerging Multiregional Power|publisher=Lynne Rienner|year = 2001|location = Boulder, Co|isbn = 1-55587-954-3|url=https://archive.org/details/turkeyinworldpol0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Smith|first = Hedrick|title = The New Russians|publisher=Harper Perennial|year = 1991|location = New York| isbn=9780679412946 |url=https://archive.org/details/newrussians0000smit_u9h8|url-access=registration}} * {{cite book|last=Tishkov |first = Valery|title = Ethnicity, Nationalism and Conflict in and after the Soviet Union: The Mind Aflame|publisher=Sage|year = 1997|location = London|url=https://archive.org/details/ethnicitynationa0000tish|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Trenin |first1=Dmitri V. |author-link1=Dmitri Trenin |title=Post-Imperium: A Eurasian Story |date=2011 |publisher=[[Brookings Institution Press]] |isbn=9780870033452|url=https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324043721/https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-date=24 March 2022}} * {{cite book|last=Zürcher|first=Christoph|title=The Post-Soviet Wars: Rebellion, Ethnic Conflict, and Nationhood in the Caucasus|year=2007|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=Zubok|first=Vladislav |title=Collapse: The Fall of the Soviet Union|year=2021|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT}} * {{anchor|{{sfnref|Karim|2000}}}}Karim, Karim H. [https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 „Covering the South Caucasus and Bosnian Conflicts: Or How the Jihad Model Appears and Disappears“]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419030140/https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 |date=19 April 2016 }} in Abbas Malek, Anandam P. Kavoori. ''The Global Dynamics of News''. Greenwood Publishing Group, 2000 * {{cite book |last1=Panossian |first1=Razmik |author-link1=Razmik Panossian |editor1-last=Hughes |editor1-first=James |editor2-last=Sasse |editor2-first=Gwendolyn |editor1-link=Jim Hughes (academic) |editor2-link=Gwendolyn Sasse |title=Ethnicity and Territory in the Former Soviet Union: Regions in Conflict |date=2002 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781136342042 |page= |chapter=The Irony of Nagorno-Karabakh: Formal Institutions versus Informal Politics}} * {{cite book |last=Walker |first=Christopher J. |editor1-last=Wright |editor1-first=John F. R. |editor2-last=Goldenberg |editor2-first=Suzanne |editor3-last=Schofield |editor3-first=Richard |title=Transcaucasian Boundaries |date=1996 |chapter=The Armenian presence in mountainous Karabakh |pages=89–112 |chapter-url=https://archive.org/details/transcaucasianbo00wrig/page/88 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=UCL Press |isbn=9780312129125}} * {{cite book |last=Walker |first=Edward |editor1-last=Bertsch |editor1-first=Gary K. |editor2-last=Craft |editor2-first=Cassady |editor3-last=Jones |editor3-first=Scott A. |editor4-last=Beck |editor4-first=Michael |title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia |date=1999 |chapter=No War, No Peace in the Caucasus: Contested Sovereignty in Chechnya, Abkhazia, and Karabakh |pages=152–187 |chapter-url=https://archive.org/details/crossroadsconfli0000unse/page/152 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=Routledge}} * {{anchor|{{sfnref|Aklar|2005}}}}Yasemin Kilit Aklar ([[Kocaeli University]]). The Teaching of History in Azerbaijan and Nationalism // [[Ab imperio]] 2/2005 * {{cite journal |last1=Papazian |first1=Taline |title=State at War, State in War: The Nagorno-Karabakh Conflict and State-Making in Armenia, 1991–1995 |journal=The Journal of Power Institutions in Post-Soviet Societies |date=2008 |issue=8 |page=25 |doi=10.4000/pipss.1623 |url=https://journals.openedition.org/pipss/1623 |quote=. |doi-access=free |issn=1769-7069}} * {{cite journal |last=Saporov |first=Arsène |date=2012 |title=Why Autonomy? The Making of Nagorno-Karabakh Autonomous Region 1918–1925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09668136.2011.642583 |journal=Europe-Asia Studies |volume=64 |issue=2 |pages=281–323 |doi=10.1080/09668136.2011.642583 |s2cid=154783461 |url-access=subscription}} * {{cite journal |last1=Saparov |first1=Arsène |title=Contested spaces: the use of place-names and symbolic landscape in the politics of identity and legitimacy in Azerbaijan |journal=Central Asian Survey |date=2017 |volume=36 |issue=4 |pages=534–554 |doi=10.1080/02634937.2017.1350139 |s2cid=149221754 |issn=0263-4937}} * {{cite book |last=Taarnby |first=Michael |title=The Mujahedin in Nagorno-Karabakh: A Case Study in the Evolution of Global Jihad |year=2008 |publisher=[[Real Instituto Elcano]] |url=https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305152902/https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |archive-date=5 March 2016}} * {{cite journal |last=Yamskov |first=A.N. |date=October 1991 |title=Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh |url= |journal=Theory and Society |volume=20 |pages=281–323 |doi=10.1007/BF00232663 |s2cid=140492606}} * {{cite web |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |title=The Nagorno-Karabakh Conflict |url=https://is.muni.cz/el/fss/jaro2019/POL587/um/Cornell_The_Nagorno-Karabakh_Conflict.pdf |website=Report no. 46, Department of East European Studies |publisher=[[Uppsala University]] |date=1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531191005/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003079/Nagorno-Karabakh%20Conflict.pdf?hosts=local |archive-date=31 May 2011}} * {{cite book |author=Commission on Security and Cooperation in Europe |author-link=Commission on Security and Cooperation in Europe |title=Human rights and democratization in the newly independent states of the former Soviet Union, Volume 4; Volume 85 |location=Washington, D.C. |publisher=United States Congress |series=Implementation of the Helsinki Accords |url=https://books.google.com/books?id=PvhoCDGOIMQC |date=January 1993 |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103130526/https://books.google.com/books/about/Human_Rights_and_Democratization_in_the.html?id=PvhoCDGOIMQC |archive-date=3 January 2017 |url-status=live |ref={{SfnRef|CSCE|1993}}}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Goldman |first2=Robert Kogod |editor1-last=Laber |editor1-first=Jeri |title=Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno Karabakh |date=September 1992 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |location= |isbn=978-1-56432-081-0 |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055642/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-date=21 September 2013 |url-status=live}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Petrov |first2=Alexander |last3=Derry |first3=Christina |editor-last1=Whitman |editor-first1=Lois |editor-last2=Dailey |editor-first2=Erika |title=Bloodshed in the Caucasus: Indiscriminate Bombing and Shelling by Azerbaijani Forces in Nagorno Karabakh |date=July 1993 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |access-date=22 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105091029/https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |archive-date=5 January 2017 |url-status=live}} * {{cite web |author=European Commission against Racism and Intolerance |author-link=European Commission against Racism and Intolerance |title=Report on Azerbaijan |url=http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |access-date=22 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921073055/http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |archive-date=21 September 2013 |location=Strasbourg |publisher=[[Council of Europe]] |date=15 April 2003 |url-status=dead |ref={{sfnref|ECRI|2003}}}} * {{cite web |title=Human Rights Watch World Report – The Former Soviet Union |url=https://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |publisher=Human Rights Watch |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218230025/http://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |archive-date=18 February 2015 |url-status=live |ref={{sfnref|HRW|1993}}}} * {{cite book |author=Human Rights Watch/Helsinki |author-link=Human Rights Watch |title=Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh |publisher=Human Rights Watch |url=https://archive.org/details/azerbaijanseveny00huma |url-access=registration |year=1994 |location=New York [u.a.] |isbn=1-56432-142-8 |access-date=12 March 2014 |ref={{harvid|HRW|1994}}}} * {{cite book |last=Kushen |first=Robert |editor-last=Neier |editor-first=Aryeh |others=Report by Human Rights Watch/Helsinki and Inter-Republic Memorial Society |title=Conflict in the Soviet Union: Black January in Azerbaidzhan |date=1991 |publisher=Human Rights Watch |isbn=1-56432-027-8 |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214214014/https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-date=14 December 2021}} * {{anchor|{{sfnref|Wilson|1991}}}}[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html |date=21 September 2013 }} „On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991“ Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991. * {{Cite book |last=Altstadt |first=Audrey L. |author-link=Audrey Altstadt |url=https://books.google.com/books?id=7eyoAAAAQBAJ |title=The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule |publisher=[[Hoover Institution Press]] |year=1992 |isbn=978-0-8179-9181-4 |series=Studies of nationalities |location=Stanford, Calif}} * {{cite journal|last1=Broers|first1=Laurence|title=The limits of leadership: Elites and societies in the Nagorny Karabakh peace process|journal=Accord|publisher=[[Conciliation Resources]]|date=2005|url=http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|location=London|issn=1365-0742|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218064125/http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=dead}} * {{Cite book |last=Četerjan |first=Viken |url=https://books.google.com/books?id=j7WIDwAAQBAJ |title=War and peace in the Caucasus: Russia's troubled frontier |publisher=[[C. Hurst & Co.]] |year=2008 |isbn=978-1-85065-929-7 |location=London}} * {{Cite book |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |url=https://books.google.com/books?id=G_qQAgAAQBAJ |title=Small nations and great powers: a study of ethnopolitical conflict in the Caucasus |date=2001 |publisher=[[Curzon Press]] |isbn=978-0-7007-1162-8 |series=Caucasus world |location=Richmond, Surrey, England}} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=XvMfeIVY71sC |title=Conflict, cleavage, and change in Central Asia and the Caucasus |date=1997 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-59246-8 |editor-last=Dawisha |editor-first=Karen |editor-link=Karen Dawisha |series=Democratization and authoritarianism in postcommunist societies |location=Cambridge, U.K. |editor-last2=Parrott |editor-first2=Bruce}} * {{cite journal|last=Gahramanova|first=Aytan|title=Paradigms of Political Mythologies and Perspectives of Reconciliation in the Case of the Nagorno-Karabakh Conflict|journal=International Negotiation|date=2010|volume=15|issue=1|pages=133–152 |doi=10.1163/157180610X488218|url=https://www.researchgate.net/publication/247713598|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218063535/https://www.researchgate.net/profile/Aytan_Gahramanova/publication/247713598_Paradigms_of_Political_Mythologies_and_Perspectives_of_Reconciliation_in_the_Case_of_the_Nagorno-Karabakh_Conflict/links/55cc4c8208aeca747d6c25c4.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=live}} * {{Cite book |last=Goltz |first=Thomas |author-link=Thomas Goltz |url=https://books.google.com/books?id=_siBrVgWxkQC |title=Azerbaijan diary: a rogue reporter's adventures in an oil-rich, war-torn, post-Soviet republic |date=1998 |publisher=[[M. E. Sharpe]] |isbn=978-0-7656-0243-5 |location=Armonk, N.Y}} * {{Cite book |last=Geukjian |first=Ohannes |url=https://books.google.com/books?id=PPEoDAAAQBAJ |title=Ethnicity, nationalism and conflict in the South Caucasus: Nagorno-Karabakh and the legacy of Soviet nationalities policy |date=2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-138-27903-2 |series=Post-Soviet politics |location=London}} * {{Cite book |last=Hakobyan |first=Tʻatʻul |author-link=Tatul Hakobyan |title=Karabakh diary: green and black; neither war nor peace |publisher=Tatul Hakobyan |year=2010 |isbn=978-9953-0-1816-4 |location=Antelias}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |author-link=Richard G. Hovannisian |date=1971 |title=The Armeno-Azerbaijani Conflict Over Mountainous Karabagh |journal=[[Armenian Review]] |volume=24 |ref=none}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |date=1993 |title=Mountainous Karabagh in 1920: An Unresolved Contest |journal=[[Armenian Review]] |volume=46}} * {{Cite book |last=Malkasian |first=Mark |url=https://books.google.com/books?id=aRJJ9qs6PeQC |title='Gha-ra-bagh!': the emergence of the National Democratic Movement in Armenia |date=1996 |publisher=[[Wayne State University Press]] |isbn=978-0-8143-2604-6 |location=Detroit}} * {{Cite book |last=Miller |first=Donald E. |url=https://books.google.com/books?id=EG4lDQAAQBAJ |title=Armenia: portraits of survival and hope |last2=Miller |first2=Lorna Touryan |publisher=[[University of California Press]] |year=2003 |isbn=978-0-520-23492-5 |location=Berkeley, Calif}} * {{Cite book |last=Popescu |first=Nicu |url=https://books.google.com/books?id=o5GsAgAAQBAJ |title=EU foreign policy and post-Soviet conflicts: stealth intervention |date=2011 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-0-415-58720-4 |series=Routledge advances in european politics |location=London |oclc=643082319}} * {{Cite book |title=The Sumgait tragedy: pogroms against Armenians in Soviet Azerbaijan |date=1990 |publisher=Aristide D. Caratzas |isbn=978-0-916431-31-0 |editor-last=Shahmuratian |editor-first=Samvel |series=Zoryan Institute files |location=New Rochelle, N.Y. |translator-last=Jones |translator-first=Steven}} * {{Cite journal |last=Stocker |first=James R. |date=21 June 2024 |title=Beginning of Winter: The George H.W. Bush Administration, the Nagorno-Karabakh Conflict, and the Emergence of the Post–Cold War World |journal=[[Journal of Cold War Studies]] |volume=26 |issue=2 |pages=26–62 |doi=10.1162/jcws_a_01208 |issn=1520-3972}} * {{Cite book |last=Taubman |first=William |url=https://books.google.com/books?id=iNDADQAAQBAJ |title=Gorbachev: his life and times |date=2017 |publisher=[[Simon & Schuster]] |isbn=978-1-4711-2862-2 |location=London}} {{refend}} == Havolalar == {{Commons category|First Nagorno-Karabakh War}} * [https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html/ ''Dr. Laurence BROERS: „There wonʼt be Armenian-Azerbaijani Dayton*“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727114148/https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html |date=27 July 2020 }} — ''Kavkaz jurnali uchun intervyu'' * [http://www.Artsakh.Org.UK: Articles and Photography on Artsakh/Nagorno-Karabakh — War and its Legacy, from Russell Pollard UK Photojournalist] * [http://www.mountainous-karabakh.org: Information Site about Nagorno-Karabakh, history and background of the present-day conflict, maps and resolutions] * [http://alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail Crisis Briefing Nagorno-Karabakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909155734/http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail |date=9 September 2009 }} From [http://alertnet.org/ Reuters Alertnet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311155456/http://www.alertnet.org/ |date=11 March 2009 }} * [https://web.archive.org/web/20070311053930/http://www.icbl.org/lm/2005/nagorno-karabakh.html A 2005 report on the status of undetonated land mines in Nagorno-Karabakh] minalarni taqiqlash bo‘yicha xalqaro kampaniya tomonidan tuzilgan report * [https://www.rferl.org/a/1065626.html A chronology of the events of Nagorno-Karabakh from 1988 to Present] "Ozodlik" radiosi * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm Regions and territories: Nagorno-Karabakh] BBC tomonidan mintaqa sharhi * {{YouTube|nLrrG1q2Uzo|A Story of People in War and Peace: Preview}} — 2007-yilda Nyu-Yorkdagi Tribeca kinofestivalida eng yaxshi yangi hujjatli kinorejissyor uchun mukofotni qo‘lga kiritgan armanistonlik Vardan Ovannisyanning Tog‘li Qorabog‘ mojarosi haqidagi hujjatli filmi. * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm BBC News, Regions and Territories- Nagorno-Karabakh] tn9rrzl05znxv5zums8aii2fdqxyjzn 6000007 6000005 2026-04-21T09:21:25Z Panpanchik 72616 /* Havolalar */ 6000007 wikitext text/x-wiki '''Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi'''{{Efn|{{Lang-az|Birinci Qarabağ müharibəsi}}, Armanistonda Artsax ozodlik urushi ({{Lang-hy|Արցախյան ազատամարտ|Artsakhyan azatamart}}) deb ataladi}} [[etnik]] va [[hududiy mojaro]] boʻlib, 1988-yil fevraldan 1994-yil mayigacha janubi-gʻarbiy [[Ozarbayjon]]dagi [[Togʻli Qorabogʻ]] [[anklavi]]da Togʻli Qorabogʻning koʻpchilikni tashkil etuvchi etnik [[Armanlar|armanlar]]i (ularni [[Armaniston]] qoʻllab-quvvatlagan) bilan Ozarbayjon Respublikasi (uni esa [[Turkiya]] qoʻllab-quvvatlagan) oʻrtasida yuz bergan. Urush choʻzilgan sari, sobiq [[SSRI ittifoq respublikalari roʻyxati|Sovet respublikalari]] boʻlgan Armaniston va Ozarbayjon Togʻli Qorabogʻning togʻli hududlarida uzoq davom etgan, eʼlon qilinmagan togʻli urushga tortilib bordi, Ozarbayjon esa [[Qorabogʻ harakati]]ni jilovlashga urindi. [[Anklav parlamenti]] Armaniston bilan birlashish tarafdori boʻlib ovoz berdi va Togʻli Qorabogʻning ozarbayjonlik aholisi boykot qilgan [[referendum]] oʻtkazildi; unda 82,2% ishtirok etish darajasida 99,89% mustaqillik tarafdori boʻlib ovoz berdi<ref>{{Cite web|title=The Referendum on Independence of the Nagorno Karabakh Republic {{!}} NKR|url=http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|access-date=2021-12-10|website=www.nkr.am|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210200049/http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nagorno-Karabakh: between vote and reality|url=https://www.opendemocracy.net/en/nagorno_reality_4184jsp|access-date=2021-12-10|website=openDemocracy}}</ref>. Armaniston bilan birlashish talabi 1988-yilda nisbatan tinch shaklda boshlandi; keyingi oylar davomida [[SSSRning qulashi|Sovet Ittifoqi parchalangan]] sari u asta-sekin armanlar va ozarbayjonliklar oʻrtasidagi tobora zoʻravonlashib borayotgan mojaroga aylandi va buning natijasida [[etnik tozalash]] sodir boʻldi<ref name=CASE-STUDY-IN-ETHNIC-STRIFE>{{cite journal|last=Rieff|first=David|title=Without Rules or Pity|journal=Foreign Affairs|volume=76|issue=2|url=http://www.cilicia.com/armo19e.html|publisher=[[Council on Foreign Relations]]|date=June 1997|access-date=13 February 2007|archive-url=https://archive.today/20080720114733/http://www.cilicia.com/armo19e.html|archive-date=20 July 2008|url-status=live}}</ref>{{Sfn|Lieberman|2006|pp=284–292}}, jumladan armanlarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Sumgait]] (1988) va [[Boku]] (1990) [[pogrom]]lari, shuningdek ozarbayjonliklarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Gugark pogromi]] (1988) va [[Xoʻjali qirgʻini]] (1992). Ikkala xalq oʻrtasidagi etnikaro toʻqnashuvlar Ozarbayjondagi [[Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati|Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati]] (TQAV) parlamenti 1988-yil 20-fevralda mintaqani Armaniston bilan birlashtirish uchun ovoz berganidan koʻp oʻtmay boshlandi. Ozarbayjondan ajralib chiqish haqidagi deklaratsiya hududiy mojaroning kulminatsiyasi boʻldi{{Sfn|Croissant|1998}}. Ozarbayjon Sovet Ittifoqidan mustaqilligini eʼlon qilib, anklav hukumatiga tegishli vakolatlarni bekor qilganidan soʻng, arman koʻpchiligi Ozarbayjondan ajralib chiqish uchun ovoz berdi va shu jarayonda xalqaro miqyosda [[Tan olinmagan va qisman tan olingan davlatlar|tan olinmagan]] [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Togʻli Qorabogʻ Respublikasi]]ni eʼlon qildi. Toʻliq miqyosli janglar 1992-yil boshida avj oldi. Turkiya Ozarbayjon tomonida jang qilish uchun yollanma askarlarni yubordi va [[Insonparvarlik yordami|gumanitar yordam]]ni ham oʻz ichiga olgan holda Armanistonga barcha quruqlik yoʻllarini blokadaga oldi<ref name="Bonner">{{cite news |last=Bonner |first=Raymond |date=16 April 1994 |title=War, Blockade and Poverty 'Strangling' Armenia |url=https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |work=[[The New York Times]] |access-date=6 March 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306212332/https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |archive-date=6 March 2016 |quote=But Turkey backs the Azerbaijanis, and has sealed its border with Armenia. Turkey will not allow even relief aid across its land to Armenia.}}</ref>. [[Yevropada xavfsizlik va hamkorlik boʻyicha kengash]] (YXHK)ni ham oʻz ichiga olgan qator guruhlarning xalqaro vositachiligi tomonlar ishlashi mumkin boʻlgan yakuniy yechimga olib kelolmadi. 1993-yil boshida arman kuchlari anklavning oʻzidan tashqaridagi yettita ozarbayjonlar koʻpchilikni tashkil etuvchi tumanni egallab oldi va bu mintaqadagi boshqa davlatlarning aralashuvi xavfini tugʻdirdi.{{Efn|1993-yilda qabul qilingan toʻrtta [[BMT xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyasi]] sobiq TQAV chegaralaridan tashqariga tushadigan hududlardan arman qoʻshinlarini olib chiqishni talab qilgan.}} 1994-yilda urush yakuniga kelib, armanlar anklavni, shuningdek atrofdagi ozarbayjon hududlarini, eng avvalo Togʻli Qorabogʻni materik Armaniston bilan bogʻlovchi togʻ oʻtish yoʻlagi — [[Lachin dovoni]]ni toʻliq nazoratiga olgan edi. 1994-yil may oyida Rossiya vositachiligida sulh imzolandi. Mojaro natijasida taxminan 724 ming nafar ozarbayjonlik Armaniston, Togʻli Qorabogʻ va atrofdagi hududlardan quvgʻin qilindi, shu bilan birga Ozarbayjonda yoki Armanistonga chegaradosh hududlarda yashagan 300 000–500 000 nafar armanlar oʻz uylaridan koʻchirildi<ref name="Wiener Zeitung" />. Urush tugaganidan soʻng va koʻp yillar davomida Armaniston va Ozarbayjon oʻrtasidagi muntazam tinchlik muzokaralarini YEHXB Minsk guruhi vositachiligida oʻtkazdi, biroq ular tinchlik shartnomasiga olib kelmadi. Natijada Togʻli Qorabogʻ hududi huquqiy noaniqlik holatida qoldi, [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Artsax Respublikasi]] esa xalqaro miqyosda tan olinmagan boʻlsa-da, ''[[De facto|de-fakto]]'' mustaqil boʻlib qoldi. [[Qorabogʻ mojarosi|Davom etayotgan tangliklar]] saqlanib qoldi va vaqti-vaqti bilan qurolli toʻqnashuvlar yuz berib turdi. Arman harbiy kuchlari 2020-yildagi [[Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv (2020)|Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushi]]gacha anklavdan tashqaridagi Ozarbayjon hududining taxminan 9%ini bosib turgan edi{{Efn|Jurnalist [[Tomas de Vaal]] har bir tuman maydoni, Togʻli Qorabogʻ viloyati maydoni va Ozarbayjonning umumiy maydoni boʻyicha (km²da) quyidagi raqamlarni keltiradi: 1 936 — Kalbajar; 1 835 — Lachin; 802 — Qubadli; 1 050 — Jabroil; 707 — Zangilon; 842 — Agʻdam; 462 — Fuzuli; 75 — eksklavlar; jami {{Convert|7709|km²|0|abbr=on}} yoki 8,9%{{Sfn|de Waal|2003|p=286}}.}}. == Izohlar == <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|indent=yes|35em}} * {{cite book|last=Ambrosio|first=Thomas|author-link=Thomas Ambrosio|title=Irredentism: ethnic conflict and international politics|year=2001|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=9780275972608 |url=https://archive.org/details/irredentismethni0000ambr|url-access=registration}} * {{cite book|last=Bell|first=Christine|author-link=Christine Bell|title=Peace Agreements and Human Rights|publisher=Oxford University Press|year = 2005|location = Oxford|isbn = 0-19-927096-1}} * {{cite book|last=Bertsch|first=Gary|title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia|publisher=Routledge|year = 1999|location = London|isbn = 0-415-92273-9 }} * {{cite book|last=Broers|first=Laurence|title=Armenia and Azerbaijan: Anatomy of a Rivalry|year=2019|publisher=Edinburgh University Press|location=Edinburgh}} * {{cite book|last=Brown|first=Archie|title=The Gorbachev Factor|publisher=Oxford University Press|year=1996a|location=Oxford|isbn=978-0-19-288052-9 |author-link=Archie Brown (historian)|url=https://archive.org/details/gorbachevfactor00brow_0|url-access=registration}} * {{cite book|last=Brown|first = Michael E.|author-link=Michael E. Brown (political scientist)|title = The International Dimensions of Internal Conflict|publisher=MIT Press|year = 1996b|location = Cambridge|isbn = 0-262-52209-8}} * {{cite book|editor1-last=Brzezinski|editor1-first=Zbigniew|editor2-last=Sullivan|editor2-first=Paige|editor1-link=Zbigniew Brzezinski|title=Russia and the Commonwealth of Independent States: Documents, Data, and Analysis|year=1997|publisher=[[M. E. Sharpe]]|location=Washington, D.C.|isbn=9781563246371|url=https://archive.org/details/russiacommonweal0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Budjeryn|first=Mariana|title=Inheriting the Bomb: The Collapse of the USSR and the Nuclear Disarmament of Ukraine|year=2022|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore}} * {{cite book|last=Charalampidis|first=Ioannis|title=Sponsored To Kill: Mercenaries and Terrorist Networks in Azerbaijan|year=2013|publisher="MIA" Publishers|location=Moscow|isbn=978-5-9986-0115-6|url=http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|access-date=18 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129225618/http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|archive-date=29 November 2014|url-status=live}} * {{cite book|last1=Chorbajian|first1=Levon|first2=Patrick |last2=Donabedian|first3=Claude|last3=Mutafian|author1-link=Levon Chorbajian|author3-link=Claude Mutafian|title=The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh|publisher=Zed Books|year=1994|location=London|isbn=1-85649-288-5 }} * {{cite book|last=Chorbajian| first = Levon|author-link=Levon Chorbajian|title = The Making of Nagorno-Karabagh: From Secession to Republic| publisher=Palgrave MacMillan| year = 2001| location = New York|isbn = 0-333-77340-3 }} * {{cite book|last=Chrysanthopoulos| first = Leonidas T.| title = Caucasus Chronicles: Nation-building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994| publisher=[[Gomidas Institute]]| year = 2002| location = Princeton| isbn = 1-884630-05-7 |url=https://archive.org/details/caucasuschronicl0000chry |url-access=registration}} * {{cite book|editor-last=Cohen|editor-first=Ariel|editor-link=Ariel Cohen|title=Eurasia in Balance: US and the Regional Power Shift|publisher=Ashgate |year = 2005|location = Aldershot, England|isbn = 0-7546-4449-9|url=https://archive.org/details/eurasiainbalance0000unse/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cooley|first=John K.|author-link=John K. Cooley|title=Unholy Wars: Afghanistan, America and International Terrorism|publisher=Pluto Press|year = 2002|location = London|url=https://archive.org/details/unholywarsafghan0000cool_w4p3|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cornell|first=Svante E.|author-link=Svante Cornell|title=Azerbaijan Since Independence|year=2011|publisher=M.E. Sharpe|location=New York|isbn=978-0-7656-3004-9|url=https://archive.org/details/azerbaijansincei0000corn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Croissant|first=Michael|title=The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications|year=1998|publisher=Prager|location=Westport, CT|isbn=9780275962418 |url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00croi|url-access=registration}} * {{cite book|author=Federal Research Division|author-link=Federal Research Division|editor-last=Curtis|editor-first=Glenn E.|title=Armenia, Azerbaijan and Georgia: Country Studies|publisher=Library of Congress|year=1995|orig-date=Research completed March 1994|location=Washington D.C.|isbn=0-8444-0848-4|url-access=registration|url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00curt|series=Area handbook series|ref={{SfnRef|FRD|1995}}}} * {{cite book|last= Davies|first= Norman|author-link= Norman Davies|title= Beneath Another Sky: A Global Journey Into History|year= 2017|location= United Kingdom|publisher= [[Penguin Books Limited]]|isbn= 978-1-84614-832-3}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2003|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=The Caucasus. An Introduction|date=2010|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|url=https://archive.org/details/caucasusintroduc0000dewa|url-access=registration}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|author-mask=3|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2013|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|editor-last=Durch|editor-first=William J.|title=UN Peacekeeping, American Politics and the Uncivil Wars of the 1990s|publisher = Palgrave Macmillan|year = 1996|location = New York|isbn = 0-312-12930-0|url = https://archive.org/details/unpeacekeepingam0000unse/page/444|url-access=registration}} * {{cite book|last=Demoyan|first=Hayk|author-link=Hayk Demoyan|url=http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|title=Турция и Карабахский конфликт в конце XX – начале XXI веков. Историко-сравнительный анализ|trans-title=Turkey and the Karabakh Conflict in the 1990s: a Comparative Historical Analysis|language=ru, en|contribution=Turkey and the Karabakh Conflict: Summary|location=Yerevan|year=2006|access-date=15 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054926/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|archive-date=21 September 2013|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Eichensehr|first1=Kristen|last2=Reisman|first2=W. Michael|author2-link=:de:W. Michael Reisman|title=Stopping Wars and Making Peace: Studies in International Intervention |year=1998 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |location= Leiden, The Netherlands|isbn= 978-90-04-17855-7 |url=https://books.google.com/books?id=tjcSb5Yw2_UC&q=November+20+Azerbaijan+helicopter&pg=PA55 |access-date=22 April 2010}} * {{cite book|last= Everett-Heath|first= John|author-link= John Everett-Heath|title= The Concise Dictionary of World Place Names|year= 2019|location= United Kingdom|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-access= subscription|edition= 5|publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-255646-2|access-date= 14 December 2021|archive-date= 14 December 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211214084240/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-status= live}} * {{cite book|last=Freire| first = Maria Raquel| title = Conflict and Security in the Former Soviet Union: The Role of the OSCE| publisher=Ashgate| year = 2003| location = Burlington, VT| isbn = 0-7546-3526-0|url=https://archive.org/details/conflictsecurity0000frei|url-access=registration}} * {{cite book|last=Gokay|first = Bulent|title = The Politics of Caspian Oil|publisher=Palgrave MacMillan|year = 2003|location = New York|isbn = 0-333-73973-6 }} * {{cite book|last=Gore|first=Patrick Wilson|title='Tis Some Poor Fellow's Skull: Post-Soviet Warfare in the Southern Caucasus|date=2008|location=Lincoln, Nebraska|publisher=iUniverse|isbn=9780595486793 |url=https://archive.org/details/tissomepoorfello0000gore|url-access=registration}}{{unreliable source?|reason=iUniverse is self-publishing|date=August 2022}} * {{cite book|last=Hakobyan|first=Tatul|author-link=Tatul Hakobyan|script-title=hy:Կանաչ ու Սև: Արցախյան օրագիր|language=hy|trans-title=Green and Black: An Artsakh Diary|date=2008|location=Yerevan-Stepanakert|publisher= Heghinakayin Publishing}} * {{cite book|last = Hewsen|first = Robert H. |author-link = Robert Hewsen |title = Armenia: A Historical Atlas |year = 2001|location = Chicago |publisher = University of Chicago Press|isbn= 0-226-33228-4|page = 265}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|author-link=Richard Hovannisian|title=The Republic of Armenia|volume=1|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1971}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|title=The Republic of Armenia|volume=3|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1996}} * {{cite book|last=Karny|first = Yo'av|title = Highlanders: A Journey to the Caucasus in Quest of Memory|publisher=Douglas & McIntyre|year = 2000|location = New York|url=https://archive.org/details/highlandersjourn0000karn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Kaufman|first=Stuart|year=2001|title=Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War|location=Ithaca|publisher=Cornell University Press}} * {{cite book|last=Libaridian | first = Gerard | author-link = Gerard Libaridian | title = The Karabagh File: Documents and Facts on the Region of Mountainous Karabagh, 1918–1988 | publisher=Zoryan Institute for Contemporary Armenian Research & Documentation | year = 1988 | location = New York | isbn = 0-916431-26-6 |url=https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215042241/https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-date=15 December 2020}} * {{cite book|last=Lieberman|first=Benjamin|url=https://archive.org/details/terriblefateethn0000lieb/page/n7/mode/2up|title=Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe|publisher=Ivan R. Dee|year=2006|isbn=1-56663-646-9|location=Chicago|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Lobell|first1=Steven E.|last2=Mauceri|first2=Philip|url=https://archive.org/details/ethnicconflictin00lobe|title=Ethnic Conflict and International Politics: Explaining Diffusion and Escalation|publisher=Palgrave MacMillan|year=2004|isbn=1-4039-6356-8|location=New York|url-access=limited}} * {{cite book|last=Melkonian|first=Markar|title=[[My Brother's Road|My Brother's Road: An American's Fateful Journey to Armenia]]|year=2005|publisher=I. B. Tauris|location=London|author-link=Markar Melkonian}} * {{cite book|last=Mirsky|first = Georgiy I.|title = On Ruins of Empire: Ethnicity and Nationalism in the Former Soviet Union|publisher=Greenwood Press|year = 1997|location = Westport, CT|url=https://archive.org/details/onruinsofempiree0000mirs|url-access=registration}} * {{cite encyclopedia|last= Mkrtchyan|first= Shahen|author-link= :hy:Շահեն Մկրտչյան|title= Stepanakert |encyclopedia= [[Armenian Soviet Encyclopedia]]|lang= hy|location= Yerevan|publisher= Academy of Sciences of the Armenian SSR|year= 1985|volume= 11|pages= 124–125|editor= [[Viktor Ambartsumian]]|oclc= 22420067}} * {{cite book|last1=Norin |first1=Yevgeny |script-title=ru:Под знаменами демократии: Войны и конфликты на развалинах СССР |language=ru |trans-title=Under the banner of democracy: Wars and conflicts on the ruins of the USSR |date= 2017 |publisher="Издательский дом ""Питер""" |isbn=978-5-4461-0561-8}} * {{cite book|last=Notholt | first = Stuart| title = Fields of Fire: An Atlas of Ethnic Conflict| place = London |publisher=Troubador Publishing Ltd.| year = 2008 | isbn = 978-1-906510-47-3}} * {{cite book|last=Payaslian|first= Simon|author-link= Simon Payaslian|title= The History of Armenia: From the Origins to the Present|year= 2008|location= New York|publisher= [[Palgrave Macmillan]]|page= 174|isbn= 978-0-230-60858-0}} * {{cite book|last1=Reynolds |first1=Michael |title=Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908–1918 |publisher= Cambridge University Press|location=Cambridge|date= 2011}} * {{cite book|editor-last1=Rubin|editor-first1 = Barry|editor-last2=Kirişci|editor-first2=Kemal |title = Turkey in World Politics: An Emerging Multiregional Power|publisher=Lynne Rienner|year = 2001|location = Boulder, Co|isbn = 1-55587-954-3|url=https://archive.org/details/turkeyinworldpol0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Smith|first = Hedrick|title = The New Russians|publisher=Harper Perennial|year = 1991|location = New York| isbn=9780679412946 |url=https://archive.org/details/newrussians0000smit_u9h8|url-access=registration}} * {{cite book|last=Tishkov |first = Valery|title = Ethnicity, Nationalism and Conflict in and after the Soviet Union: The Mind Aflame|publisher=Sage|year = 1997|location = London|url=https://archive.org/details/ethnicitynationa0000tish|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Trenin |first1=Dmitri V. |author-link1=Dmitri Trenin |title=Post-Imperium: A Eurasian Story |date=2011 |publisher=[[Brookings Institution Press]] |isbn=9780870033452|url=https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324043721/https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-date=24 March 2022}} * {{cite book|last=Zürcher|first=Christoph|title=The Post-Soviet Wars: Rebellion, Ethnic Conflict, and Nationhood in the Caucasus|year=2007|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=Zubok|first=Vladislav |title=Collapse: The Fall of the Soviet Union|year=2021|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT}} * {{anchor|{{sfnref|Karim|2000}}}}Karim, Karim H. [https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 „Covering the South Caucasus and Bosnian Conflicts: Or How the Jihad Model Appears and Disappears“]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419030140/https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 |date=19 April 2016 }} in Abbas Malek, Anandam P. Kavoori. ''The Global Dynamics of News''. Greenwood Publishing Group, 2000 * {{cite book |last1=Panossian |first1=Razmik |author-link1=Razmik Panossian |editor1-last=Hughes |editor1-first=James |editor2-last=Sasse |editor2-first=Gwendolyn |editor1-link=Jim Hughes (academic) |editor2-link=Gwendolyn Sasse |title=Ethnicity and Territory in the Former Soviet Union: Regions in Conflict |date=2002 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781136342042 |page= |chapter=The Irony of Nagorno-Karabakh: Formal Institutions versus Informal Politics}} * {{cite book |last=Walker |first=Christopher J. |editor1-last=Wright |editor1-first=John F. R. |editor2-last=Goldenberg |editor2-first=Suzanne |editor3-last=Schofield |editor3-first=Richard |title=Transcaucasian Boundaries |date=1996 |chapter=The Armenian presence in mountainous Karabakh |pages=89–112 |chapter-url=https://archive.org/details/transcaucasianbo00wrig/page/88 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=UCL Press |isbn=9780312129125}} * {{cite book |last=Walker |first=Edward |editor1-last=Bertsch |editor1-first=Gary K. |editor2-last=Craft |editor2-first=Cassady |editor3-last=Jones |editor3-first=Scott A. |editor4-last=Beck |editor4-first=Michael |title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia |date=1999 |chapter=No War, No Peace in the Caucasus: Contested Sovereignty in Chechnya, Abkhazia, and Karabakh |pages=152–187 |chapter-url=https://archive.org/details/crossroadsconfli0000unse/page/152 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=Routledge}} * {{anchor|{{sfnref|Aklar|2005}}}}Yasemin Kilit Aklar ([[Kocaeli University]]). The Teaching of History in Azerbaijan and Nationalism // [[Ab imperio]] 2/2005 * {{cite journal |last1=Papazian |first1=Taline |title=State at War, State in War: The Nagorno-Karabakh Conflict and State-Making in Armenia, 1991–1995 |journal=The Journal of Power Institutions in Post-Soviet Societies |date=2008 |issue=8 |page=25 |doi=10.4000/pipss.1623 |url=https://journals.openedition.org/pipss/1623 |quote=. |doi-access=free |issn=1769-7069}} * {{cite journal |last=Saporov |first=Arsène |date=2012 |title=Why Autonomy? The Making of Nagorno-Karabakh Autonomous Region 1918–1925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09668136.2011.642583 |journal=Europe-Asia Studies |volume=64 |issue=2 |pages=281–323 |doi=10.1080/09668136.2011.642583 |s2cid=154783461 |url-access=subscription}} * {{cite journal |last1=Saparov |first1=Arsène |title=Contested spaces: the use of place-names and symbolic landscape in the politics of identity and legitimacy in Azerbaijan |journal=Central Asian Survey |date=2017 |volume=36 |issue=4 |pages=534–554 |doi=10.1080/02634937.2017.1350139 |s2cid=149221754 |issn=0263-4937}} * {{cite book |last=Taarnby |first=Michael |title=The Mujahedin in Nagorno-Karabakh: A Case Study in the Evolution of Global Jihad |year=2008 |publisher=[[Real Instituto Elcano]] |url=https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305152902/https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |archive-date=5 March 2016}} * {{cite journal |last=Yamskov |first=A.N. |date=October 1991 |title=Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh |url= |journal=Theory and Society |volume=20 |pages=281–323 |doi=10.1007/BF00232663 |s2cid=140492606}} * {{cite web |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |title=The Nagorno-Karabakh Conflict |url=https://is.muni.cz/el/fss/jaro2019/POL587/um/Cornell_The_Nagorno-Karabakh_Conflict.pdf |website=Report no. 46, Department of East European Studies |publisher=[[Uppsala University]] |date=1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531191005/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003079/Nagorno-Karabakh%20Conflict.pdf?hosts=local |archive-date=31 May 2011}} * {{cite book |author=Commission on Security and Cooperation in Europe |author-link=Commission on Security and Cooperation in Europe |title=Human rights and democratization in the newly independent states of the former Soviet Union, Volume 4; Volume 85 |location=Washington, D.C. |publisher=United States Congress |series=Implementation of the Helsinki Accords |url=https://books.google.com/books?id=PvhoCDGOIMQC |date=January 1993 |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103130526/https://books.google.com/books/about/Human_Rights_and_Democratization_in_the.html?id=PvhoCDGOIMQC |archive-date=3 January 2017 |url-status=live |ref={{SfnRef|CSCE|1993}}}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Goldman |first2=Robert Kogod |editor1-last=Laber |editor1-first=Jeri |title=Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno Karabakh |date=September 1992 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |location= |isbn=978-1-56432-081-0 |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055642/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-date=21 September 2013 |url-status=live}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Petrov |first2=Alexander |last3=Derry |first3=Christina |editor-last1=Whitman |editor-first1=Lois |editor-last2=Dailey |editor-first2=Erika |title=Bloodshed in the Caucasus: Indiscriminate Bombing and Shelling by Azerbaijani Forces in Nagorno Karabakh |date=July 1993 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |access-date=22 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105091029/https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |archive-date=5 January 2017 |url-status=live}} * {{cite web |author=European Commission against Racism and Intolerance |author-link=European Commission against Racism and Intolerance |title=Report on Azerbaijan |url=http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |access-date=22 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921073055/http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |archive-date=21 September 2013 |location=Strasbourg |publisher=[[Council of Europe]] |date=15 April 2003 |url-status=dead |ref={{sfnref|ECRI|2003}}}} * {{cite web |title=Human Rights Watch World Report – The Former Soviet Union |url=https://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |publisher=Human Rights Watch |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218230025/http://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |archive-date=18 February 2015 |url-status=live |ref={{sfnref|HRW|1993}}}} * {{cite book |author=Human Rights Watch/Helsinki |author-link=Human Rights Watch |title=Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh |publisher=Human Rights Watch |url=https://archive.org/details/azerbaijanseveny00huma |url-access=registration |year=1994 |location=New York [u.a.] |isbn=1-56432-142-8 |access-date=12 March 2014 |ref={{harvid|HRW|1994}}}} * {{cite book |last=Kushen |first=Robert |editor-last=Neier |editor-first=Aryeh |others=Report by Human Rights Watch/Helsinki and Inter-Republic Memorial Society |title=Conflict in the Soviet Union: Black January in Azerbaidzhan |date=1991 |publisher=Human Rights Watch |isbn=1-56432-027-8 |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214214014/https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-date=14 December 2021}} * {{anchor|{{sfnref|Wilson|1991}}}}[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html |date=21 September 2013 }} „On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991“ Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991. * {{Cite book |last=Altstadt |first=Audrey L. |author-link=Audrey Altstadt |url=https://books.google.com/books?id=7eyoAAAAQBAJ |title=The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule |publisher=[[Hoover Institution Press]] |year=1992 |isbn=978-0-8179-9181-4 |series=Studies of nationalities |location=Stanford, Calif}} * {{cite journal|last1=Broers|first1=Laurence|title=The limits of leadership: Elites and societies in the Nagorny Karabakh peace process|journal=Accord|publisher=[[Conciliation Resources]]|date=2005|url=http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|location=London|issn=1365-0742|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218064125/http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=dead}} * {{Cite book |last=Četerjan |first=Viken |url=https://books.google.com/books?id=j7WIDwAAQBAJ |title=War and peace in the Caucasus: Russia's troubled frontier |publisher=[[C. Hurst & Co.]] |year=2008 |isbn=978-1-85065-929-7 |location=London}} * {{Cite book |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |url=https://books.google.com/books?id=G_qQAgAAQBAJ |title=Small nations and great powers: a study of ethnopolitical conflict in the Caucasus |date=2001 |publisher=[[Curzon Press]] |isbn=978-0-7007-1162-8 |series=Caucasus world |location=Richmond, Surrey, England}} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=XvMfeIVY71sC |title=Conflict, cleavage, and change in Central Asia and the Caucasus |date=1997 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-59246-8 |editor-last=Dawisha |editor-first=Karen |editor-link=Karen Dawisha |series=Democratization and authoritarianism in postcommunist societies |location=Cambridge, U.K. |editor-last2=Parrott |editor-first2=Bruce}} * {{cite journal|last=Gahramanova|first=Aytan|title=Paradigms of Political Mythologies and Perspectives of Reconciliation in the Case of the Nagorno-Karabakh Conflict|journal=International Negotiation|date=2010|volume=15|issue=1|pages=133–152 |doi=10.1163/157180610X488218|url=https://www.researchgate.net/publication/247713598|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218063535/https://www.researchgate.net/profile/Aytan_Gahramanova/publication/247713598_Paradigms_of_Political_Mythologies_and_Perspectives_of_Reconciliation_in_the_Case_of_the_Nagorno-Karabakh_Conflict/links/55cc4c8208aeca747d6c25c4.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=live}} * {{Cite book |last=Goltz |first=Thomas |author-link=Thomas Goltz |url=https://books.google.com/books?id=_siBrVgWxkQC |title=Azerbaijan diary: a rogue reporter's adventures in an oil-rich, war-torn, post-Soviet republic |date=1998 |publisher=[[M. E. Sharpe]] |isbn=978-0-7656-0243-5 |location=Armonk, N.Y}} * {{Cite book |last=Geukjian |first=Ohannes |url=https://books.google.com/books?id=PPEoDAAAQBAJ |title=Ethnicity, nationalism and conflict in the South Caucasus: Nagorno-Karabakh and the legacy of Soviet nationalities policy |date=2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-138-27903-2 |series=Post-Soviet politics |location=London}} * {{Cite book |last=Hakobyan |first=Tʻatʻul |author-link=Tatul Hakobyan |title=Karabakh diary: green and black; neither war nor peace |publisher=Tatul Hakobyan |year=2010 |isbn=978-9953-0-1816-4 |location=Antelias}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |author-link=Richard G. Hovannisian |date=1971 |title=The Armeno-Azerbaijani Conflict Over Mountainous Karabagh |journal=[[Armenian Review]] |volume=24 |ref=none}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |date=1993 |title=Mountainous Karabagh in 1920: An Unresolved Contest |journal=[[Armenian Review]] |volume=46}} * {{Cite book |last=Malkasian |first=Mark |url=https://books.google.com/books?id=aRJJ9qs6PeQC |title='Gha-ra-bagh!': the emergence of the National Democratic Movement in Armenia |date=1996 |publisher=[[Wayne State University Press]] |isbn=978-0-8143-2604-6 |location=Detroit}} * {{Cite book |last=Miller |first=Donald E. |url=https://books.google.com/books?id=EG4lDQAAQBAJ |title=Armenia: portraits of survival and hope |last2=Miller |first2=Lorna Touryan |publisher=[[University of California Press]] |year=2003 |isbn=978-0-520-23492-5 |location=Berkeley, Calif}} * {{Cite book |last=Popescu |first=Nicu |url=https://books.google.com/books?id=o5GsAgAAQBAJ |title=EU foreign policy and post-Soviet conflicts: stealth intervention |date=2011 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-0-415-58720-4 |series=Routledge advances in european politics |location=London |oclc=643082319}} * {{Cite book |title=The Sumgait tragedy: pogroms against Armenians in Soviet Azerbaijan |date=1990 |publisher=Aristide D. Caratzas |isbn=978-0-916431-31-0 |editor-last=Shahmuratian |editor-first=Samvel |series=Zoryan Institute files |location=New Rochelle, N.Y. |translator-last=Jones |translator-first=Steven}} * {{Cite journal |last=Stocker |first=James R. |date=21 June 2024 |title=Beginning of Winter: The George H.W. Bush Administration, the Nagorno-Karabakh Conflict, and the Emergence of the Post–Cold War World |journal=[[Journal of Cold War Studies]] |volume=26 |issue=2 |pages=26–62 |doi=10.1162/jcws_a_01208 |issn=1520-3972}} * {{Cite book |last=Taubman |first=William |url=https://books.google.com/books?id=iNDADQAAQBAJ |title=Gorbachev: his life and times |date=2017 |publisher=[[Simon & Schuster]] |isbn=978-1-4711-2862-2 |location=London}} {{refend}} == Havolalar == {{Commons category|First Nagorno-Karabakh War}} * [https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html/ ''Dr. Laurence BROERS: „There wonʼt be Armenian-Azerbaijani Dayton*“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727114148/https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html |date=27 July 2020 }} — ''Kavkaz jurnali uchun intervyu'' * [http://www.Artsakh.Org.UK: Articles and Photography on Artsakh/Nagorno-Karabakh — War and its Legacy, from Russell Pollard UK Photojournalist] * [http://www.mountainous-karabakh.org: Information Site about Nagorno-Karabakh, history and background of the present-day conflict, maps and resolutions] * [http://alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail Crisis Briefing Nagorno-Karabakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909155734/http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail |date=9 September 2009 }} From [http://alertnet.org/ Reuters Alertnet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311155456/http://www.alertnet.org/ |date=11 March 2009 }} * [https://web.archive.org/web/20070311053930/http://www.icbl.org/lm/2005/nagorno-karabakh.html A 2005 report on the status of undetonated land mines in Nagorno-Karabakh] minalarni taqiqlash boʻyicha xalqaro kampaniya tomonidan tuzilgan report * [https://www.rferl.org/a/1065626.html A chronology of the events of Nagorno-Karabakh from 1988 to Present] „Ozodlik“ radiosi * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm Regions and territories: Nagorno-Karabakh] BBC tomonidan mintaqa sharhi * {{YouTube|nLrrG1q2Uzo|A Story of People in War and Peace: Preview}} — 2007-yilda Nyu-Yorkdagi Tribeca kinofestivalida eng yaxshi yangi hujjatli kinorejissyor uchun mukofotni qoʻlga kiritgan armanistonlik Vardan Ovannisyanning Togʻli Qorabogʻ mojarosi haqidagi hujjatli filmi. * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm BBC News, Regions and Territories- Nagorno-Karabakh] m4lb7ngvbke68e02qrv3m35lfr73cpa 6000008 6000007 2026-04-21T09:21:43Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Togʻli Qorabogʻ]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000008 wikitext text/x-wiki '''Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi'''{{Efn|{{Lang-az|Birinci Qarabağ müharibəsi}}, Armanistonda Artsax ozodlik urushi ({{Lang-hy|Արցախյան ազատամարտ|Artsakhyan azatamart}}) deb ataladi}} [[etnik]] va [[hududiy mojaro]] boʻlib, 1988-yil fevraldan 1994-yil mayigacha janubi-gʻarbiy [[Ozarbayjon]]dagi [[Togʻli Qorabogʻ]] [[anklavi]]da Togʻli Qorabogʻning koʻpchilikni tashkil etuvchi etnik [[Armanlar|armanlar]]i (ularni [[Armaniston]] qoʻllab-quvvatlagan) bilan Ozarbayjon Respublikasi (uni esa [[Turkiya]] qoʻllab-quvvatlagan) oʻrtasida yuz bergan. Urush choʻzilgan sari, sobiq [[SSRI ittifoq respublikalari roʻyxati|Sovet respublikalari]] boʻlgan Armaniston va Ozarbayjon Togʻli Qorabogʻning togʻli hududlarida uzoq davom etgan, eʼlon qilinmagan togʻli urushga tortilib bordi, Ozarbayjon esa [[Qorabogʻ harakati]]ni jilovlashga urindi. [[Anklav parlamenti]] Armaniston bilan birlashish tarafdori boʻlib ovoz berdi va Togʻli Qorabogʻning ozarbayjonlik aholisi boykot qilgan [[referendum]] oʻtkazildi; unda 82,2% ishtirok etish darajasida 99,89% mustaqillik tarafdori boʻlib ovoz berdi<ref>{{Cite web|title=The Referendum on Independence of the Nagorno Karabakh Republic {{!}} NKR|url=http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|access-date=2021-12-10|website=www.nkr.am|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210200049/http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nagorno-Karabakh: between vote and reality|url=https://www.opendemocracy.net/en/nagorno_reality_4184jsp|access-date=2021-12-10|website=openDemocracy}}</ref>. Armaniston bilan birlashish talabi 1988-yilda nisbatan tinch shaklda boshlandi; keyingi oylar davomida [[SSSRning qulashi|Sovet Ittifoqi parchalangan]] sari u asta-sekin armanlar va ozarbayjonliklar oʻrtasidagi tobora zoʻravonlashib borayotgan mojaroga aylandi va buning natijasida [[etnik tozalash]] sodir boʻldi<ref name=CASE-STUDY-IN-ETHNIC-STRIFE>{{cite journal|last=Rieff|first=David|title=Without Rules or Pity|journal=Foreign Affairs|volume=76|issue=2|url=http://www.cilicia.com/armo19e.html|publisher=[[Council on Foreign Relations]]|date=June 1997|access-date=13 February 2007|archive-url=https://archive.today/20080720114733/http://www.cilicia.com/armo19e.html|archive-date=20 July 2008|url-status=live}}</ref>{{Sfn|Lieberman|2006|pp=284–292}}, jumladan armanlarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Sumgait]] (1988) va [[Boku]] (1990) [[pogrom]]lari, shuningdek ozarbayjonliklarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Gugark pogromi]] (1988) va [[Xoʻjali qirgʻini]] (1992). Ikkala xalq oʻrtasidagi etnikaro toʻqnashuvlar Ozarbayjondagi [[Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati|Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati]] (TQAV) parlamenti 1988-yil 20-fevralda mintaqani Armaniston bilan birlashtirish uchun ovoz berganidan koʻp oʻtmay boshlandi. Ozarbayjondan ajralib chiqish haqidagi deklaratsiya hududiy mojaroning kulminatsiyasi boʻldi{{Sfn|Croissant|1998}}. Ozarbayjon Sovet Ittifoqidan mustaqilligini eʼlon qilib, anklav hukumatiga tegishli vakolatlarni bekor qilganidan soʻng, arman koʻpchiligi Ozarbayjondan ajralib chiqish uchun ovoz berdi va shu jarayonda xalqaro miqyosda [[Tan olinmagan va qisman tan olingan davlatlar|tan olinmagan]] [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Togʻli Qorabogʻ Respublikasi]]ni eʼlon qildi. Toʻliq miqyosli janglar 1992-yil boshida avj oldi. Turkiya Ozarbayjon tomonida jang qilish uchun yollanma askarlarni yubordi va [[Insonparvarlik yordami|gumanitar yordam]]ni ham oʻz ichiga olgan holda Armanistonga barcha quruqlik yoʻllarini blokadaga oldi<ref name="Bonner">{{cite news |last=Bonner |first=Raymond |date=16 April 1994 |title=War, Blockade and Poverty 'Strangling' Armenia |url=https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |work=[[The New York Times]] |access-date=6 March 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306212332/https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |archive-date=6 March 2016 |quote=But Turkey backs the Azerbaijanis, and has sealed its border with Armenia. Turkey will not allow even relief aid across its land to Armenia.}}</ref>. [[Yevropada xavfsizlik va hamkorlik boʻyicha kengash]] (YXHK)ni ham oʻz ichiga olgan qator guruhlarning xalqaro vositachiligi tomonlar ishlashi mumkin boʻlgan yakuniy yechimga olib kelolmadi. 1993-yil boshida arman kuchlari anklavning oʻzidan tashqaridagi yettita ozarbayjonlar koʻpchilikni tashkil etuvchi tumanni egallab oldi va bu mintaqadagi boshqa davlatlarning aralashuvi xavfini tugʻdirdi.{{Efn|1993-yilda qabul qilingan toʻrtta [[BMT xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyasi]] sobiq TQAV chegaralaridan tashqariga tushadigan hududlardan arman qoʻshinlarini olib chiqishni talab qilgan.}} 1994-yilda urush yakuniga kelib, armanlar anklavni, shuningdek atrofdagi ozarbayjon hududlarini, eng avvalo Togʻli Qorabogʻni materik Armaniston bilan bogʻlovchi togʻ oʻtish yoʻlagi — [[Lachin dovoni]]ni toʻliq nazoratiga olgan edi. 1994-yil may oyida Rossiya vositachiligida sulh imzolandi. Mojaro natijasida taxminan 724 ming nafar ozarbayjonlik Armaniston, Togʻli Qorabogʻ va atrofdagi hududlardan quvgʻin qilindi, shu bilan birga Ozarbayjonda yoki Armanistonga chegaradosh hududlarda yashagan 300 000–500 000 nafar armanlar oʻz uylaridan koʻchirildi<ref name="Wiener Zeitung" />. Urush tugaganidan soʻng va koʻp yillar davomida Armaniston va Ozarbayjon oʻrtasidagi muntazam tinchlik muzokaralarini YEHXB Minsk guruhi vositachiligida oʻtkazdi, biroq ular tinchlik shartnomasiga olib kelmadi. Natijada Togʻli Qorabogʻ hududi huquqiy noaniqlik holatida qoldi, [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Artsax Respublikasi]] esa xalqaro miqyosda tan olinmagan boʻlsa-da, ''[[De facto|de-fakto]]'' mustaqil boʻlib qoldi. [[Qorabogʻ mojarosi|Davom etayotgan tangliklar]] saqlanib qoldi va vaqti-vaqti bilan qurolli toʻqnashuvlar yuz berib turdi. Arman harbiy kuchlari 2020-yildagi [[Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv (2020)|Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushi]]gacha anklavdan tashqaridagi Ozarbayjon hududining taxminan 9%ini bosib turgan edi{{Efn|Jurnalist [[Tomas de Vaal]] har bir tuman maydoni, Togʻli Qorabogʻ viloyati maydoni va Ozarbayjonning umumiy maydoni boʻyicha (km²da) quyidagi raqamlarni keltiradi: 1 936 — Kalbajar; 1 835 — Lachin; 802 — Qubadli; 1 050 — Jabroil; 707 — Zangilon; 842 — Agʻdam; 462 — Fuzuli; 75 — eksklavlar; jami {{Convert|7709|km²|0|abbr=on}} yoki 8,9%{{Sfn|de Waal|2003|p=286}}.}}. == Izohlar == <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|indent=yes|35em}} * {{cite book|last=Ambrosio|first=Thomas|author-link=Thomas Ambrosio|title=Irredentism: ethnic conflict and international politics|year=2001|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=9780275972608 |url=https://archive.org/details/irredentismethni0000ambr|url-access=registration}} * {{cite book|last=Bell|first=Christine|author-link=Christine Bell|title=Peace Agreements and Human Rights|publisher=Oxford University Press|year = 2005|location = Oxford|isbn = 0-19-927096-1}} * {{cite book|last=Bertsch|first=Gary|title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia|publisher=Routledge|year = 1999|location = London|isbn = 0-415-92273-9 }} * {{cite book|last=Broers|first=Laurence|title=Armenia and Azerbaijan: Anatomy of a Rivalry|year=2019|publisher=Edinburgh University Press|location=Edinburgh}} * {{cite book|last=Brown|first=Archie|title=The Gorbachev Factor|publisher=Oxford University Press|year=1996a|location=Oxford|isbn=978-0-19-288052-9 |author-link=Archie Brown (historian)|url=https://archive.org/details/gorbachevfactor00brow_0|url-access=registration}} * {{cite book|last=Brown|first = Michael E.|author-link=Michael E. Brown (political scientist)|title = The International Dimensions of Internal Conflict|publisher=MIT Press|year = 1996b|location = Cambridge|isbn = 0-262-52209-8}} * {{cite book|editor1-last=Brzezinski|editor1-first=Zbigniew|editor2-last=Sullivan|editor2-first=Paige|editor1-link=Zbigniew Brzezinski|title=Russia and the Commonwealth of Independent States: Documents, Data, and Analysis|year=1997|publisher=[[M. E. Sharpe]]|location=Washington, D.C.|isbn=9781563246371|url=https://archive.org/details/russiacommonweal0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Budjeryn|first=Mariana|title=Inheriting the Bomb: The Collapse of the USSR and the Nuclear Disarmament of Ukraine|year=2022|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore}} * {{cite book|last=Charalampidis|first=Ioannis|title=Sponsored To Kill: Mercenaries and Terrorist Networks in Azerbaijan|year=2013|publisher="MIA" Publishers|location=Moscow|isbn=978-5-9986-0115-6|url=http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|access-date=18 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129225618/http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|archive-date=29 November 2014|url-status=live}} * {{cite book|last1=Chorbajian|first1=Levon|first2=Patrick |last2=Donabedian|first3=Claude|last3=Mutafian|author1-link=Levon Chorbajian|author3-link=Claude Mutafian|title=The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh|publisher=Zed Books|year=1994|location=London|isbn=1-85649-288-5 }} * {{cite book|last=Chorbajian| first = Levon|author-link=Levon Chorbajian|title = The Making of Nagorno-Karabagh: From Secession to Republic| publisher=Palgrave MacMillan| year = 2001| location = New York|isbn = 0-333-77340-3 }} * {{cite book|last=Chrysanthopoulos| first = Leonidas T.| title = Caucasus Chronicles: Nation-building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994| publisher=[[Gomidas Institute]]| year = 2002| location = Princeton| isbn = 1-884630-05-7 |url=https://archive.org/details/caucasuschronicl0000chry |url-access=registration}} * {{cite book|editor-last=Cohen|editor-first=Ariel|editor-link=Ariel Cohen|title=Eurasia in Balance: US and the Regional Power Shift|publisher=Ashgate |year = 2005|location = Aldershot, England|isbn = 0-7546-4449-9|url=https://archive.org/details/eurasiainbalance0000unse/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cooley|first=John K.|author-link=John K. Cooley|title=Unholy Wars: Afghanistan, America and International Terrorism|publisher=Pluto Press|year = 2002|location = London|url=https://archive.org/details/unholywarsafghan0000cool_w4p3|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cornell|first=Svante E.|author-link=Svante Cornell|title=Azerbaijan Since Independence|year=2011|publisher=M.E. Sharpe|location=New York|isbn=978-0-7656-3004-9|url=https://archive.org/details/azerbaijansincei0000corn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Croissant|first=Michael|title=The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications|year=1998|publisher=Prager|location=Westport, CT|isbn=9780275962418 |url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00croi|url-access=registration}} * {{cite book|author=Federal Research Division|author-link=Federal Research Division|editor-last=Curtis|editor-first=Glenn E.|title=Armenia, Azerbaijan and Georgia: Country Studies|publisher=Library of Congress|year=1995|orig-date=Research completed March 1994|location=Washington D.C.|isbn=0-8444-0848-4|url-access=registration|url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00curt|series=Area handbook series|ref={{SfnRef|FRD|1995}}}} * {{cite book|last= Davies|first= Norman|author-link= Norman Davies|title= Beneath Another Sky: A Global Journey Into History|year= 2017|location= United Kingdom|publisher= [[Penguin Books Limited]]|isbn= 978-1-84614-832-3}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2003|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=The Caucasus. An Introduction|date=2010|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|url=https://archive.org/details/caucasusintroduc0000dewa|url-access=registration}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|author-mask=3|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2013|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|editor-last=Durch|editor-first=William J.|title=UN Peacekeeping, American Politics and the Uncivil Wars of the 1990s|publisher = Palgrave Macmillan|year = 1996|location = New York|isbn = 0-312-12930-0|url = https://archive.org/details/unpeacekeepingam0000unse/page/444|url-access=registration}} * {{cite book|last=Demoyan|first=Hayk|author-link=Hayk Demoyan|url=http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|title=Турция и Карабахский конфликт в конце XX – начале XXI веков. Историко-сравнительный анализ|trans-title=Turkey and the Karabakh Conflict in the 1990s: a Comparative Historical Analysis|language=ru, en|contribution=Turkey and the Karabakh Conflict: Summary|location=Yerevan|year=2006|access-date=15 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054926/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|archive-date=21 September 2013|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Eichensehr|first1=Kristen|last2=Reisman|first2=W. Michael|author2-link=:de:W. Michael Reisman|title=Stopping Wars and Making Peace: Studies in International Intervention |year=1998 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |location= Leiden, The Netherlands|isbn= 978-90-04-17855-7 |url=https://books.google.com/books?id=tjcSb5Yw2_UC&q=November+20+Azerbaijan+helicopter&pg=PA55 |access-date=22 April 2010}} * {{cite book|last= Everett-Heath|first= John|author-link= John Everett-Heath|title= The Concise Dictionary of World Place Names|year= 2019|location= United Kingdom|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-access= subscription|edition= 5|publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-255646-2|access-date= 14 December 2021|archive-date= 14 December 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211214084240/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-status= live}} * {{cite book|last=Freire| first = Maria Raquel| title = Conflict and Security in the Former Soviet Union: The Role of the OSCE| publisher=Ashgate| year = 2003| location = Burlington, VT| isbn = 0-7546-3526-0|url=https://archive.org/details/conflictsecurity0000frei|url-access=registration}} * {{cite book|last=Gokay|first = Bulent|title = The Politics of Caspian Oil|publisher=Palgrave MacMillan|year = 2003|location = New York|isbn = 0-333-73973-6 }} * {{cite book|last=Gore|first=Patrick Wilson|title='Tis Some Poor Fellow's Skull: Post-Soviet Warfare in the Southern Caucasus|date=2008|location=Lincoln, Nebraska|publisher=iUniverse|isbn=9780595486793 |url=https://archive.org/details/tissomepoorfello0000gore|url-access=registration}}{{unreliable source?|reason=iUniverse is self-publishing|date=August 2022}} * {{cite book|last=Hakobyan|first=Tatul|author-link=Tatul Hakobyan|script-title=hy:Կանաչ ու Սև: Արցախյան օրագիր|language=hy|trans-title=Green and Black: An Artsakh Diary|date=2008|location=Yerevan-Stepanakert|publisher= Heghinakayin Publishing}} * {{cite book|last = Hewsen|first = Robert H. |author-link = Robert Hewsen |title = Armenia: A Historical Atlas |year = 2001|location = Chicago |publisher = University of Chicago Press|isbn= 0-226-33228-4|page = 265}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|author-link=Richard Hovannisian|title=The Republic of Armenia|volume=1|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1971}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|title=The Republic of Armenia|volume=3|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1996}} * {{cite book|last=Karny|first = Yo'av|title = Highlanders: A Journey to the Caucasus in Quest of Memory|publisher=Douglas & McIntyre|year = 2000|location = New York|url=https://archive.org/details/highlandersjourn0000karn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Kaufman|first=Stuart|year=2001|title=Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War|location=Ithaca|publisher=Cornell University Press}} * {{cite book|last=Libaridian | first = Gerard | author-link = Gerard Libaridian | title = The Karabagh File: Documents and Facts on the Region of Mountainous Karabagh, 1918–1988 | publisher=Zoryan Institute for Contemporary Armenian Research & Documentation | year = 1988 | location = New York | isbn = 0-916431-26-6 |url=https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215042241/https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-date=15 December 2020}} * {{cite book|last=Lieberman|first=Benjamin|url=https://archive.org/details/terriblefateethn0000lieb/page/n7/mode/2up|title=Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe|publisher=Ivan R. Dee|year=2006|isbn=1-56663-646-9|location=Chicago|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Lobell|first1=Steven E.|last2=Mauceri|first2=Philip|url=https://archive.org/details/ethnicconflictin00lobe|title=Ethnic Conflict and International Politics: Explaining Diffusion and Escalation|publisher=Palgrave MacMillan|year=2004|isbn=1-4039-6356-8|location=New York|url-access=limited}} * {{cite book|last=Melkonian|first=Markar|title=[[My Brother's Road|My Brother's Road: An American's Fateful Journey to Armenia]]|year=2005|publisher=I. B. Tauris|location=London|author-link=Markar Melkonian}} * {{cite book|last=Mirsky|first = Georgiy I.|title = On Ruins of Empire: Ethnicity and Nationalism in the Former Soviet Union|publisher=Greenwood Press|year = 1997|location = Westport, CT|url=https://archive.org/details/onruinsofempiree0000mirs|url-access=registration}} * {{cite encyclopedia|last= Mkrtchyan|first= Shahen|author-link= :hy:Շահեն Մկրտչյան|title= Stepanakert |encyclopedia= [[Armenian Soviet Encyclopedia]]|lang= hy|location= Yerevan|publisher= Academy of Sciences of the Armenian SSR|year= 1985|volume= 11|pages= 124–125|editor= [[Viktor Ambartsumian]]|oclc= 22420067}} * {{cite book|last1=Norin |first1=Yevgeny |script-title=ru:Под знаменами демократии: Войны и конфликты на развалинах СССР |language=ru |trans-title=Under the banner of democracy: Wars and conflicts on the ruins of the USSR |date= 2017 |publisher="Издательский дом ""Питер""" |isbn=978-5-4461-0561-8}} * {{cite book|last=Notholt | first = Stuart| title = Fields of Fire: An Atlas of Ethnic Conflict| place = London |publisher=Troubador Publishing Ltd.| year = 2008 | isbn = 978-1-906510-47-3}} * {{cite book|last=Payaslian|first= Simon|author-link= Simon Payaslian|title= The History of Armenia: From the Origins to the Present|year= 2008|location= New York|publisher= [[Palgrave Macmillan]]|page= 174|isbn= 978-0-230-60858-0}} * {{cite book|last1=Reynolds |first1=Michael |title=Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908–1918 |publisher= Cambridge University Press|location=Cambridge|date= 2011}} * {{cite book|editor-last1=Rubin|editor-first1 = Barry|editor-last2=Kirişci|editor-first2=Kemal |title = Turkey in World Politics: An Emerging Multiregional Power|publisher=Lynne Rienner|year = 2001|location = Boulder, Co|isbn = 1-55587-954-3|url=https://archive.org/details/turkeyinworldpol0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Smith|first = Hedrick|title = The New Russians|publisher=Harper Perennial|year = 1991|location = New York| isbn=9780679412946 |url=https://archive.org/details/newrussians0000smit_u9h8|url-access=registration}} * {{cite book|last=Tishkov |first = Valery|title = Ethnicity, Nationalism and Conflict in and after the Soviet Union: The Mind Aflame|publisher=Sage|year = 1997|location = London|url=https://archive.org/details/ethnicitynationa0000tish|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Trenin |first1=Dmitri V. |author-link1=Dmitri Trenin |title=Post-Imperium: A Eurasian Story |date=2011 |publisher=[[Brookings Institution Press]] |isbn=9780870033452|url=https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324043721/https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-date=24 March 2022}} * {{cite book|last=Zürcher|first=Christoph|title=The Post-Soviet Wars: Rebellion, Ethnic Conflict, and Nationhood in the Caucasus|year=2007|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=Zubok|first=Vladislav |title=Collapse: The Fall of the Soviet Union|year=2021|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT}} * {{anchor|{{sfnref|Karim|2000}}}}Karim, Karim H. [https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 „Covering the South Caucasus and Bosnian Conflicts: Or How the Jihad Model Appears and Disappears“]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419030140/https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 |date=19 April 2016 }} in Abbas Malek, Anandam P. Kavoori. ''The Global Dynamics of News''. Greenwood Publishing Group, 2000 * {{cite book |last1=Panossian |first1=Razmik |author-link1=Razmik Panossian |editor1-last=Hughes |editor1-first=James |editor2-last=Sasse |editor2-first=Gwendolyn |editor1-link=Jim Hughes (academic) |editor2-link=Gwendolyn Sasse |title=Ethnicity and Territory in the Former Soviet Union: Regions in Conflict |date=2002 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781136342042 |page= |chapter=The Irony of Nagorno-Karabakh: Formal Institutions versus Informal Politics}} * {{cite book |last=Walker |first=Christopher J. |editor1-last=Wright |editor1-first=John F. R. |editor2-last=Goldenberg |editor2-first=Suzanne |editor3-last=Schofield |editor3-first=Richard |title=Transcaucasian Boundaries |date=1996 |chapter=The Armenian presence in mountainous Karabakh |pages=89–112 |chapter-url=https://archive.org/details/transcaucasianbo00wrig/page/88 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=UCL Press |isbn=9780312129125}} * {{cite book |last=Walker |first=Edward |editor1-last=Bertsch |editor1-first=Gary K. |editor2-last=Craft |editor2-first=Cassady |editor3-last=Jones |editor3-first=Scott A. |editor4-last=Beck |editor4-first=Michael |title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia |date=1999 |chapter=No War, No Peace in the Caucasus: Contested Sovereignty in Chechnya, Abkhazia, and Karabakh |pages=152–187 |chapter-url=https://archive.org/details/crossroadsconfli0000unse/page/152 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=Routledge}} * {{anchor|{{sfnref|Aklar|2005}}}}Yasemin Kilit Aklar ([[Kocaeli University]]). The Teaching of History in Azerbaijan and Nationalism // [[Ab imperio]] 2/2005 * {{cite journal |last1=Papazian |first1=Taline |title=State at War, State in War: The Nagorno-Karabakh Conflict and State-Making in Armenia, 1991–1995 |journal=The Journal of Power Institutions in Post-Soviet Societies |date=2008 |issue=8 |page=25 |doi=10.4000/pipss.1623 |url=https://journals.openedition.org/pipss/1623 |quote=. |doi-access=free |issn=1769-7069}} * {{cite journal |last=Saporov |first=Arsène |date=2012 |title=Why Autonomy? The Making of Nagorno-Karabakh Autonomous Region 1918–1925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09668136.2011.642583 |journal=Europe-Asia Studies |volume=64 |issue=2 |pages=281–323 |doi=10.1080/09668136.2011.642583 |s2cid=154783461 |url-access=subscription}} * {{cite journal |last1=Saparov |first1=Arsène |title=Contested spaces: the use of place-names and symbolic landscape in the politics of identity and legitimacy in Azerbaijan |journal=Central Asian Survey |date=2017 |volume=36 |issue=4 |pages=534–554 |doi=10.1080/02634937.2017.1350139 |s2cid=149221754 |issn=0263-4937}} * {{cite book |last=Taarnby |first=Michael |title=The Mujahedin in Nagorno-Karabakh: A Case Study in the Evolution of Global Jihad |year=2008 |publisher=[[Real Instituto Elcano]] |url=https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305152902/https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |archive-date=5 March 2016}} * {{cite journal |last=Yamskov |first=A.N. |date=October 1991 |title=Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh |url= |journal=Theory and Society |volume=20 |pages=281–323 |doi=10.1007/BF00232663 |s2cid=140492606}} * {{cite web |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |title=The Nagorno-Karabakh Conflict |url=https://is.muni.cz/el/fss/jaro2019/POL587/um/Cornell_The_Nagorno-Karabakh_Conflict.pdf |website=Report no. 46, Department of East European Studies |publisher=[[Uppsala University]] |date=1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531191005/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003079/Nagorno-Karabakh%20Conflict.pdf?hosts=local |archive-date=31 May 2011}} * {{cite book |author=Commission on Security and Cooperation in Europe |author-link=Commission on Security and Cooperation in Europe |title=Human rights and democratization in the newly independent states of the former Soviet Union, Volume 4; Volume 85 |location=Washington, D.C. |publisher=United States Congress |series=Implementation of the Helsinki Accords |url=https://books.google.com/books?id=PvhoCDGOIMQC |date=January 1993 |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103130526/https://books.google.com/books/about/Human_Rights_and_Democratization_in_the.html?id=PvhoCDGOIMQC |archive-date=3 January 2017 |url-status=live |ref={{SfnRef|CSCE|1993}}}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Goldman |first2=Robert Kogod |editor1-last=Laber |editor1-first=Jeri |title=Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno Karabakh |date=September 1992 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |location= |isbn=978-1-56432-081-0 |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055642/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-date=21 September 2013 |url-status=live}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Petrov |first2=Alexander |last3=Derry |first3=Christina |editor-last1=Whitman |editor-first1=Lois |editor-last2=Dailey |editor-first2=Erika |title=Bloodshed in the Caucasus: Indiscriminate Bombing and Shelling by Azerbaijani Forces in Nagorno Karabakh |date=July 1993 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |access-date=22 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105091029/https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |archive-date=5 January 2017 |url-status=live}} * {{cite web |author=European Commission against Racism and Intolerance |author-link=European Commission against Racism and Intolerance |title=Report on Azerbaijan |url=http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |access-date=22 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921073055/http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |archive-date=21 September 2013 |location=Strasbourg |publisher=[[Council of Europe]] |date=15 April 2003 |url-status=dead |ref={{sfnref|ECRI|2003}}}} * {{cite web |title=Human Rights Watch World Report – The Former Soviet Union |url=https://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |publisher=Human Rights Watch |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218230025/http://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |archive-date=18 February 2015 |url-status=live |ref={{sfnref|HRW|1993}}}} * {{cite book |author=Human Rights Watch/Helsinki |author-link=Human Rights Watch |title=Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh |publisher=Human Rights Watch |url=https://archive.org/details/azerbaijanseveny00huma |url-access=registration |year=1994 |location=New York [u.a.] |isbn=1-56432-142-8 |access-date=12 March 2014 |ref={{harvid|HRW|1994}}}} * {{cite book |last=Kushen |first=Robert |editor-last=Neier |editor-first=Aryeh |others=Report by Human Rights Watch/Helsinki and Inter-Republic Memorial Society |title=Conflict in the Soviet Union: Black January in Azerbaidzhan |date=1991 |publisher=Human Rights Watch |isbn=1-56432-027-8 |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214214014/https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-date=14 December 2021}} * {{anchor|{{sfnref|Wilson|1991}}}}[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html |date=21 September 2013 }} „On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991“ Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991. * {{Cite book |last=Altstadt |first=Audrey L. |author-link=Audrey Altstadt |url=https://books.google.com/books?id=7eyoAAAAQBAJ |title=The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule |publisher=[[Hoover Institution Press]] |year=1992 |isbn=978-0-8179-9181-4 |series=Studies of nationalities |location=Stanford, Calif}} * {{cite journal|last1=Broers|first1=Laurence|title=The limits of leadership: Elites and societies in the Nagorny Karabakh peace process|journal=Accord|publisher=[[Conciliation Resources]]|date=2005|url=http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|location=London|issn=1365-0742|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218064125/http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=dead}} * {{Cite book |last=Četerjan |first=Viken |url=https://books.google.com/books?id=j7WIDwAAQBAJ |title=War and peace in the Caucasus: Russia's troubled frontier |publisher=[[C. Hurst & Co.]] |year=2008 |isbn=978-1-85065-929-7 |location=London}} * {{Cite book |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |url=https://books.google.com/books?id=G_qQAgAAQBAJ |title=Small nations and great powers: a study of ethnopolitical conflict in the Caucasus |date=2001 |publisher=[[Curzon Press]] |isbn=978-0-7007-1162-8 |series=Caucasus world |location=Richmond, Surrey, England}} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=XvMfeIVY71sC |title=Conflict, cleavage, and change in Central Asia and the Caucasus |date=1997 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-59246-8 |editor-last=Dawisha |editor-first=Karen |editor-link=Karen Dawisha |series=Democratization and authoritarianism in postcommunist societies |location=Cambridge, U.K. |editor-last2=Parrott |editor-first2=Bruce}} * {{cite journal|last=Gahramanova|first=Aytan|title=Paradigms of Political Mythologies and Perspectives of Reconciliation in the Case of the Nagorno-Karabakh Conflict|journal=International Negotiation|date=2010|volume=15|issue=1|pages=133–152 |doi=10.1163/157180610X488218|url=https://www.researchgate.net/publication/247713598|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218063535/https://www.researchgate.net/profile/Aytan_Gahramanova/publication/247713598_Paradigms_of_Political_Mythologies_and_Perspectives_of_Reconciliation_in_the_Case_of_the_Nagorno-Karabakh_Conflict/links/55cc4c8208aeca747d6c25c4.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=live}} * {{Cite book |last=Goltz |first=Thomas |author-link=Thomas Goltz |url=https://books.google.com/books?id=_siBrVgWxkQC |title=Azerbaijan diary: a rogue reporter's adventures in an oil-rich, war-torn, post-Soviet republic |date=1998 |publisher=[[M. E. Sharpe]] |isbn=978-0-7656-0243-5 |location=Armonk, N.Y}} * {{Cite book |last=Geukjian |first=Ohannes |url=https://books.google.com/books?id=PPEoDAAAQBAJ |title=Ethnicity, nationalism and conflict in the South Caucasus: Nagorno-Karabakh and the legacy of Soviet nationalities policy |date=2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-138-27903-2 |series=Post-Soviet politics |location=London}} * {{Cite book |last=Hakobyan |first=Tʻatʻul |author-link=Tatul Hakobyan |title=Karabakh diary: green and black; neither war nor peace |publisher=Tatul Hakobyan |year=2010 |isbn=978-9953-0-1816-4 |location=Antelias}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |author-link=Richard G. Hovannisian |date=1971 |title=The Armeno-Azerbaijani Conflict Over Mountainous Karabagh |journal=[[Armenian Review]] |volume=24 |ref=none}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |date=1993 |title=Mountainous Karabagh in 1920: An Unresolved Contest |journal=[[Armenian Review]] |volume=46}} * {{Cite book |last=Malkasian |first=Mark |url=https://books.google.com/books?id=aRJJ9qs6PeQC |title='Gha-ra-bagh!': the emergence of the National Democratic Movement in Armenia |date=1996 |publisher=[[Wayne State University Press]] |isbn=978-0-8143-2604-6 |location=Detroit}} * {{Cite book |last=Miller |first=Donald E. |url=https://books.google.com/books?id=EG4lDQAAQBAJ |title=Armenia: portraits of survival and hope |last2=Miller |first2=Lorna Touryan |publisher=[[University of California Press]] |year=2003 |isbn=978-0-520-23492-5 |location=Berkeley, Calif}} * {{Cite book |last=Popescu |first=Nicu |url=https://books.google.com/books?id=o5GsAgAAQBAJ |title=EU foreign policy and post-Soviet conflicts: stealth intervention |date=2011 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-0-415-58720-4 |series=Routledge advances in european politics |location=London |oclc=643082319}} * {{Cite book |title=The Sumgait tragedy: pogroms against Armenians in Soviet Azerbaijan |date=1990 |publisher=Aristide D. Caratzas |isbn=978-0-916431-31-0 |editor-last=Shahmuratian |editor-first=Samvel |series=Zoryan Institute files |location=New Rochelle, N.Y. |translator-last=Jones |translator-first=Steven}} * {{Cite journal |last=Stocker |first=James R. |date=21 June 2024 |title=Beginning of Winter: The George H.W. Bush Administration, the Nagorno-Karabakh Conflict, and the Emergence of the Post–Cold War World |journal=[[Journal of Cold War Studies]] |volume=26 |issue=2 |pages=26–62 |doi=10.1162/jcws_a_01208 |issn=1520-3972}} * {{Cite book |last=Taubman |first=William |url=https://books.google.com/books?id=iNDADQAAQBAJ |title=Gorbachev: his life and times |date=2017 |publisher=[[Simon & Schuster]] |isbn=978-1-4711-2862-2 |location=London}} {{refend}} == Havolalar == {{Commons category|First Nagorno-Karabakh War}} * [https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html/ ''Dr. Laurence BROERS: „There wonʼt be Armenian-Azerbaijani Dayton*“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727114148/https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html |date=27 July 2020 }} — ''Kavkaz jurnali uchun intervyu'' * [http://www.Artsakh.Org.UK: Articles and Photography on Artsakh/Nagorno-Karabakh — War and its Legacy, from Russell Pollard UK Photojournalist] * [http://www.mountainous-karabakh.org: Information Site about Nagorno-Karabakh, history and background of the present-day conflict, maps and resolutions] * [http://alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail Crisis Briefing Nagorno-Karabakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909155734/http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail |date=9 September 2009 }} From [http://alertnet.org/ Reuters Alertnet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311155456/http://www.alertnet.org/ |date=11 March 2009 }} * [https://web.archive.org/web/20070311053930/http://www.icbl.org/lm/2005/nagorno-karabakh.html A 2005 report on the status of undetonated land mines in Nagorno-Karabakh] minalarni taqiqlash boʻyicha xalqaro kampaniya tomonidan tuzilgan report * [https://www.rferl.org/a/1065626.html A chronology of the events of Nagorno-Karabakh from 1988 to Present] „Ozodlik“ radiosi * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm Regions and territories: Nagorno-Karabakh] BBC tomonidan mintaqa sharhi * {{YouTube|nLrrG1q2Uzo|A Story of People in War and Peace: Preview}} — 2007-yilda Nyu-Yorkdagi Tribeca kinofestivalida eng yaxshi yangi hujjatli kinorejissyor uchun mukofotni qoʻlga kiritgan armanistonlik Vardan Ovannisyanning Togʻli Qorabogʻ mojarosi haqidagi hujjatli filmi. * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm BBC News, Regions and Territories- Nagorno-Karabakh] [[Turkum:Togʻli Qorabogʻ]] pws48hxvv6xrm36fwdogsmb63zmxc07 6000009 6000008 2026-04-21T09:22:02Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Urushlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000009 wikitext text/x-wiki '''Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi'''{{Efn|{{Lang-az|Birinci Qarabağ müharibəsi}}, Armanistonda Artsax ozodlik urushi ({{Lang-hy|Արցախյան ազատամարտ|Artsakhyan azatamart}}) deb ataladi}} [[etnik]] va [[hududiy mojaro]] boʻlib, 1988-yil fevraldan 1994-yil mayigacha janubi-gʻarbiy [[Ozarbayjon]]dagi [[Togʻli Qorabogʻ]] [[anklavi]]da Togʻli Qorabogʻning koʻpchilikni tashkil etuvchi etnik [[Armanlar|armanlar]]i (ularni [[Armaniston]] qoʻllab-quvvatlagan) bilan Ozarbayjon Respublikasi (uni esa [[Turkiya]] qoʻllab-quvvatlagan) oʻrtasida yuz bergan. Urush choʻzilgan sari, sobiq [[SSRI ittifoq respublikalari roʻyxati|Sovet respublikalari]] boʻlgan Armaniston va Ozarbayjon Togʻli Qorabogʻning togʻli hududlarida uzoq davom etgan, eʼlon qilinmagan togʻli urushga tortilib bordi, Ozarbayjon esa [[Qorabogʻ harakati]]ni jilovlashga urindi. [[Anklav parlamenti]] Armaniston bilan birlashish tarafdori boʻlib ovoz berdi va Togʻli Qorabogʻning ozarbayjonlik aholisi boykot qilgan [[referendum]] oʻtkazildi; unda 82,2% ishtirok etish darajasida 99,89% mustaqillik tarafdori boʻlib ovoz berdi<ref>{{Cite web|title=The Referendum on Independence of the Nagorno Karabakh Republic {{!}} NKR|url=http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|access-date=2021-12-10|website=www.nkr.am|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210200049/http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nagorno-Karabakh: between vote and reality|url=https://www.opendemocracy.net/en/nagorno_reality_4184jsp|access-date=2021-12-10|website=openDemocracy}}</ref>. Armaniston bilan birlashish talabi 1988-yilda nisbatan tinch shaklda boshlandi; keyingi oylar davomida [[SSSRning qulashi|Sovet Ittifoqi parchalangan]] sari u asta-sekin armanlar va ozarbayjonliklar oʻrtasidagi tobora zoʻravonlashib borayotgan mojaroga aylandi va buning natijasida [[etnik tozalash]] sodir boʻldi<ref name=CASE-STUDY-IN-ETHNIC-STRIFE>{{cite journal|last=Rieff|first=David|title=Without Rules or Pity|journal=Foreign Affairs|volume=76|issue=2|url=http://www.cilicia.com/armo19e.html|publisher=[[Council on Foreign Relations]]|date=June 1997|access-date=13 February 2007|archive-url=https://archive.today/20080720114733/http://www.cilicia.com/armo19e.html|archive-date=20 July 2008|url-status=live}}</ref>{{Sfn|Lieberman|2006|pp=284–292}}, jumladan armanlarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Sumgait]] (1988) va [[Boku]] (1990) [[pogrom]]lari, shuningdek ozarbayjonliklarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Gugark pogromi]] (1988) va [[Xoʻjali qirgʻini]] (1992). Ikkala xalq oʻrtasidagi etnikaro toʻqnashuvlar Ozarbayjondagi [[Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati|Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati]] (TQAV) parlamenti 1988-yil 20-fevralda mintaqani Armaniston bilan birlashtirish uchun ovoz berganidan koʻp oʻtmay boshlandi. Ozarbayjondan ajralib chiqish haqidagi deklaratsiya hududiy mojaroning kulminatsiyasi boʻldi{{Sfn|Croissant|1998}}. Ozarbayjon Sovet Ittifoqidan mustaqilligini eʼlon qilib, anklav hukumatiga tegishli vakolatlarni bekor qilganidan soʻng, arman koʻpchiligi Ozarbayjondan ajralib chiqish uchun ovoz berdi va shu jarayonda xalqaro miqyosda [[Tan olinmagan va qisman tan olingan davlatlar|tan olinmagan]] [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Togʻli Qorabogʻ Respublikasi]]ni eʼlon qildi. Toʻliq miqyosli janglar 1992-yil boshida avj oldi. Turkiya Ozarbayjon tomonida jang qilish uchun yollanma askarlarni yubordi va [[Insonparvarlik yordami|gumanitar yordam]]ni ham oʻz ichiga olgan holda Armanistonga barcha quruqlik yoʻllarini blokadaga oldi<ref name="Bonner">{{cite news |last=Bonner |first=Raymond |date=16 April 1994 |title=War, Blockade and Poverty 'Strangling' Armenia |url=https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |work=[[The New York Times]] |access-date=6 March 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306212332/https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |archive-date=6 March 2016 |quote=But Turkey backs the Azerbaijanis, and has sealed its border with Armenia. Turkey will not allow even relief aid across its land to Armenia.}}</ref>. [[Yevropada xavfsizlik va hamkorlik boʻyicha kengash]] (YXHK)ni ham oʻz ichiga olgan qator guruhlarning xalqaro vositachiligi tomonlar ishlashi mumkin boʻlgan yakuniy yechimga olib kelolmadi. 1993-yil boshida arman kuchlari anklavning oʻzidan tashqaridagi yettita ozarbayjonlar koʻpchilikni tashkil etuvchi tumanni egallab oldi va bu mintaqadagi boshqa davlatlarning aralashuvi xavfini tugʻdirdi.{{Efn|1993-yilda qabul qilingan toʻrtta [[BMT xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyasi]] sobiq TQAV chegaralaridan tashqariga tushadigan hududlardan arman qoʻshinlarini olib chiqishni talab qilgan.}} 1994-yilda urush yakuniga kelib, armanlar anklavni, shuningdek atrofdagi ozarbayjon hududlarini, eng avvalo Togʻli Qorabogʻni materik Armaniston bilan bogʻlovchi togʻ oʻtish yoʻlagi — [[Lachin dovoni]]ni toʻliq nazoratiga olgan edi. 1994-yil may oyida Rossiya vositachiligida sulh imzolandi. Mojaro natijasida taxminan 724 ming nafar ozarbayjonlik Armaniston, Togʻli Qorabogʻ va atrofdagi hududlardan quvgʻin qilindi, shu bilan birga Ozarbayjonda yoki Armanistonga chegaradosh hududlarda yashagan 300 000–500 000 nafar armanlar oʻz uylaridan koʻchirildi<ref name="Wiener Zeitung" />. Urush tugaganidan soʻng va koʻp yillar davomida Armaniston va Ozarbayjon oʻrtasidagi muntazam tinchlik muzokaralarini YEHXB Minsk guruhi vositachiligida oʻtkazdi, biroq ular tinchlik shartnomasiga olib kelmadi. Natijada Togʻli Qorabogʻ hududi huquqiy noaniqlik holatida qoldi, [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Artsax Respublikasi]] esa xalqaro miqyosda tan olinmagan boʻlsa-da, ''[[De facto|de-fakto]]'' mustaqil boʻlib qoldi. [[Qorabogʻ mojarosi|Davom etayotgan tangliklar]] saqlanib qoldi va vaqti-vaqti bilan qurolli toʻqnashuvlar yuz berib turdi. Arman harbiy kuchlari 2020-yildagi [[Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv (2020)|Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushi]]gacha anklavdan tashqaridagi Ozarbayjon hududining taxminan 9%ini bosib turgan edi{{Efn|Jurnalist [[Tomas de Vaal]] har bir tuman maydoni, Togʻli Qorabogʻ viloyati maydoni va Ozarbayjonning umumiy maydoni boʻyicha (km²da) quyidagi raqamlarni keltiradi: 1 936 — Kalbajar; 1 835 — Lachin; 802 — Qubadli; 1 050 — Jabroil; 707 — Zangilon; 842 — Agʻdam; 462 — Fuzuli; 75 — eksklavlar; jami {{Convert|7709|km²|0|abbr=on}} yoki 8,9%{{Sfn|de Waal|2003|p=286}}.}}. == Izohlar == <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|indent=yes|35em}} * {{cite book|last=Ambrosio|first=Thomas|author-link=Thomas Ambrosio|title=Irredentism: ethnic conflict and international politics|year=2001|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=9780275972608 |url=https://archive.org/details/irredentismethni0000ambr|url-access=registration}} * {{cite book|last=Bell|first=Christine|author-link=Christine Bell|title=Peace Agreements and Human Rights|publisher=Oxford University Press|year = 2005|location = Oxford|isbn = 0-19-927096-1}} * {{cite book|last=Bertsch|first=Gary|title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia|publisher=Routledge|year = 1999|location = London|isbn = 0-415-92273-9 }} * {{cite book|last=Broers|first=Laurence|title=Armenia and Azerbaijan: Anatomy of a Rivalry|year=2019|publisher=Edinburgh University Press|location=Edinburgh}} * {{cite book|last=Brown|first=Archie|title=The Gorbachev Factor|publisher=Oxford University Press|year=1996a|location=Oxford|isbn=978-0-19-288052-9 |author-link=Archie Brown (historian)|url=https://archive.org/details/gorbachevfactor00brow_0|url-access=registration}} * {{cite book|last=Brown|first = Michael E.|author-link=Michael E. Brown (political scientist)|title = The International Dimensions of Internal Conflict|publisher=MIT Press|year = 1996b|location = Cambridge|isbn = 0-262-52209-8}} * {{cite book|editor1-last=Brzezinski|editor1-first=Zbigniew|editor2-last=Sullivan|editor2-first=Paige|editor1-link=Zbigniew Brzezinski|title=Russia and the Commonwealth of Independent States: Documents, Data, and Analysis|year=1997|publisher=[[M. E. Sharpe]]|location=Washington, D.C.|isbn=9781563246371|url=https://archive.org/details/russiacommonweal0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Budjeryn|first=Mariana|title=Inheriting the Bomb: The Collapse of the USSR and the Nuclear Disarmament of Ukraine|year=2022|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore}} * {{cite book|last=Charalampidis|first=Ioannis|title=Sponsored To Kill: Mercenaries and Terrorist Networks in Azerbaijan|year=2013|publisher="MIA" Publishers|location=Moscow|isbn=978-5-9986-0115-6|url=http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|access-date=18 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129225618/http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|archive-date=29 November 2014|url-status=live}} * {{cite book|last1=Chorbajian|first1=Levon|first2=Patrick |last2=Donabedian|first3=Claude|last3=Mutafian|author1-link=Levon Chorbajian|author3-link=Claude Mutafian|title=The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh|publisher=Zed Books|year=1994|location=London|isbn=1-85649-288-5 }} * {{cite book|last=Chorbajian| first = Levon|author-link=Levon Chorbajian|title = The Making of Nagorno-Karabagh: From Secession to Republic| publisher=Palgrave MacMillan| year = 2001| location = New York|isbn = 0-333-77340-3 }} * {{cite book|last=Chrysanthopoulos| first = Leonidas T.| title = Caucasus Chronicles: Nation-building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994| publisher=[[Gomidas Institute]]| year = 2002| location = Princeton| isbn = 1-884630-05-7 |url=https://archive.org/details/caucasuschronicl0000chry |url-access=registration}} * {{cite book|editor-last=Cohen|editor-first=Ariel|editor-link=Ariel Cohen|title=Eurasia in Balance: US and the Regional Power Shift|publisher=Ashgate |year = 2005|location = Aldershot, England|isbn = 0-7546-4449-9|url=https://archive.org/details/eurasiainbalance0000unse/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cooley|first=John K.|author-link=John K. Cooley|title=Unholy Wars: Afghanistan, America and International Terrorism|publisher=Pluto Press|year = 2002|location = London|url=https://archive.org/details/unholywarsafghan0000cool_w4p3|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cornell|first=Svante E.|author-link=Svante Cornell|title=Azerbaijan Since Independence|year=2011|publisher=M.E. Sharpe|location=New York|isbn=978-0-7656-3004-9|url=https://archive.org/details/azerbaijansincei0000corn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Croissant|first=Michael|title=The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications|year=1998|publisher=Prager|location=Westport, CT|isbn=9780275962418 |url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00croi|url-access=registration}} * {{cite book|author=Federal Research Division|author-link=Federal Research Division|editor-last=Curtis|editor-first=Glenn E.|title=Armenia, Azerbaijan and Georgia: Country Studies|publisher=Library of Congress|year=1995|orig-date=Research completed March 1994|location=Washington D.C.|isbn=0-8444-0848-4|url-access=registration|url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00curt|series=Area handbook series|ref={{SfnRef|FRD|1995}}}} * {{cite book|last= Davies|first= Norman|author-link= Norman Davies|title= Beneath Another Sky: A Global Journey Into History|year= 2017|location= United Kingdom|publisher= [[Penguin Books Limited]]|isbn= 978-1-84614-832-3}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2003|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=The Caucasus. An Introduction|date=2010|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|url=https://archive.org/details/caucasusintroduc0000dewa|url-access=registration}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|author-mask=3|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2013|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|editor-last=Durch|editor-first=William J.|title=UN Peacekeeping, American Politics and the Uncivil Wars of the 1990s|publisher = Palgrave Macmillan|year = 1996|location = New York|isbn = 0-312-12930-0|url = https://archive.org/details/unpeacekeepingam0000unse/page/444|url-access=registration}} * {{cite book|last=Demoyan|first=Hayk|author-link=Hayk Demoyan|url=http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|title=Турция и Карабахский конфликт в конце XX – начале XXI веков. Историко-сравнительный анализ|trans-title=Turkey and the Karabakh Conflict in the 1990s: a Comparative Historical Analysis|language=ru, en|contribution=Turkey and the Karabakh Conflict: Summary|location=Yerevan|year=2006|access-date=15 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054926/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|archive-date=21 September 2013|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Eichensehr|first1=Kristen|last2=Reisman|first2=W. Michael|author2-link=:de:W. Michael Reisman|title=Stopping Wars and Making Peace: Studies in International Intervention |year=1998 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |location= Leiden, The Netherlands|isbn= 978-90-04-17855-7 |url=https://books.google.com/books?id=tjcSb5Yw2_UC&q=November+20+Azerbaijan+helicopter&pg=PA55 |access-date=22 April 2010}} * {{cite book|last= Everett-Heath|first= John|author-link= John Everett-Heath|title= The Concise Dictionary of World Place Names|year= 2019|location= United Kingdom|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-access= subscription|edition= 5|publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-255646-2|access-date= 14 December 2021|archive-date= 14 December 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211214084240/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-status= live}} * {{cite book|last=Freire| first = Maria Raquel| title = Conflict and Security in the Former Soviet Union: The Role of the OSCE| publisher=Ashgate| year = 2003| location = Burlington, VT| isbn = 0-7546-3526-0|url=https://archive.org/details/conflictsecurity0000frei|url-access=registration}} * {{cite book|last=Gokay|first = Bulent|title = The Politics of Caspian Oil|publisher=Palgrave MacMillan|year = 2003|location = New York|isbn = 0-333-73973-6 }} * {{cite book|last=Gore|first=Patrick Wilson|title='Tis Some Poor Fellow's Skull: Post-Soviet Warfare in the Southern Caucasus|date=2008|location=Lincoln, Nebraska|publisher=iUniverse|isbn=9780595486793 |url=https://archive.org/details/tissomepoorfello0000gore|url-access=registration}}{{unreliable source?|reason=iUniverse is self-publishing|date=August 2022}} * {{cite book|last=Hakobyan|first=Tatul|author-link=Tatul Hakobyan|script-title=hy:Կանաչ ու Սև: Արցախյան օրագիր|language=hy|trans-title=Green and Black: An Artsakh Diary|date=2008|location=Yerevan-Stepanakert|publisher= Heghinakayin Publishing}} * {{cite book|last = Hewsen|first = Robert H. |author-link = Robert Hewsen |title = Armenia: A Historical Atlas |year = 2001|location = Chicago |publisher = University of Chicago Press|isbn= 0-226-33228-4|page = 265}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|author-link=Richard Hovannisian|title=The Republic of Armenia|volume=1|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1971}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|title=The Republic of Armenia|volume=3|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1996}} * {{cite book|last=Karny|first = Yo'av|title = Highlanders: A Journey to the Caucasus in Quest of Memory|publisher=Douglas & McIntyre|year = 2000|location = New York|url=https://archive.org/details/highlandersjourn0000karn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Kaufman|first=Stuart|year=2001|title=Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War|location=Ithaca|publisher=Cornell University Press}} * {{cite book|last=Libaridian | first = Gerard | author-link = Gerard Libaridian | title = The Karabagh File: Documents and Facts on the Region of Mountainous Karabagh, 1918–1988 | publisher=Zoryan Institute for Contemporary Armenian Research & Documentation | year = 1988 | location = New York | isbn = 0-916431-26-6 |url=https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215042241/https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-date=15 December 2020}} * {{cite book|last=Lieberman|first=Benjamin|url=https://archive.org/details/terriblefateethn0000lieb/page/n7/mode/2up|title=Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe|publisher=Ivan R. Dee|year=2006|isbn=1-56663-646-9|location=Chicago|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Lobell|first1=Steven E.|last2=Mauceri|first2=Philip|url=https://archive.org/details/ethnicconflictin00lobe|title=Ethnic Conflict and International Politics: Explaining Diffusion and Escalation|publisher=Palgrave MacMillan|year=2004|isbn=1-4039-6356-8|location=New York|url-access=limited}} * {{cite book|last=Melkonian|first=Markar|title=[[My Brother's Road|My Brother's Road: An American's Fateful Journey to Armenia]]|year=2005|publisher=I. B. Tauris|location=London|author-link=Markar Melkonian}} * {{cite book|last=Mirsky|first = Georgiy I.|title = On Ruins of Empire: Ethnicity and Nationalism in the Former Soviet Union|publisher=Greenwood Press|year = 1997|location = Westport, CT|url=https://archive.org/details/onruinsofempiree0000mirs|url-access=registration}} * {{cite encyclopedia|last= Mkrtchyan|first= Shahen|author-link= :hy:Շահեն Մկրտչյան|title= Stepanakert |encyclopedia= [[Armenian Soviet Encyclopedia]]|lang= hy|location= Yerevan|publisher= Academy of Sciences of the Armenian SSR|year= 1985|volume= 11|pages= 124–125|editor= [[Viktor Ambartsumian]]|oclc= 22420067}} * {{cite book|last1=Norin |first1=Yevgeny |script-title=ru:Под знаменами демократии: Войны и конфликты на развалинах СССР |language=ru |trans-title=Under the banner of democracy: Wars and conflicts on the ruins of the USSR |date= 2017 |publisher="Издательский дом ""Питер""" |isbn=978-5-4461-0561-8}} * {{cite book|last=Notholt | first = Stuart| title = Fields of Fire: An Atlas of Ethnic Conflict| place = London |publisher=Troubador Publishing Ltd.| year = 2008 | isbn = 978-1-906510-47-3}} * {{cite book|last=Payaslian|first= Simon|author-link= Simon Payaslian|title= The History of Armenia: From the Origins to the Present|year= 2008|location= New York|publisher= [[Palgrave Macmillan]]|page= 174|isbn= 978-0-230-60858-0}} * {{cite book|last1=Reynolds |first1=Michael |title=Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908–1918 |publisher= Cambridge University Press|location=Cambridge|date= 2011}} * {{cite book|editor-last1=Rubin|editor-first1 = Barry|editor-last2=Kirişci|editor-first2=Kemal |title = Turkey in World Politics: An Emerging Multiregional Power|publisher=Lynne Rienner|year = 2001|location = Boulder, Co|isbn = 1-55587-954-3|url=https://archive.org/details/turkeyinworldpol0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Smith|first = Hedrick|title = The New Russians|publisher=Harper Perennial|year = 1991|location = New York| isbn=9780679412946 |url=https://archive.org/details/newrussians0000smit_u9h8|url-access=registration}} * {{cite book|last=Tishkov |first = Valery|title = Ethnicity, Nationalism and Conflict in and after the Soviet Union: The Mind Aflame|publisher=Sage|year = 1997|location = London|url=https://archive.org/details/ethnicitynationa0000tish|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Trenin |first1=Dmitri V. |author-link1=Dmitri Trenin |title=Post-Imperium: A Eurasian Story |date=2011 |publisher=[[Brookings Institution Press]] |isbn=9780870033452|url=https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324043721/https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-date=24 March 2022}} * {{cite book|last=Zürcher|first=Christoph|title=The Post-Soviet Wars: Rebellion, Ethnic Conflict, and Nationhood in the Caucasus|year=2007|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=Zubok|first=Vladislav |title=Collapse: The Fall of the Soviet Union|year=2021|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT}} * {{anchor|{{sfnref|Karim|2000}}}}Karim, Karim H. [https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 „Covering the South Caucasus and Bosnian Conflicts: Or How the Jihad Model Appears and Disappears“]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419030140/https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 |date=19 April 2016 }} in Abbas Malek, Anandam P. Kavoori. ''The Global Dynamics of News''. Greenwood Publishing Group, 2000 * {{cite book |last1=Panossian |first1=Razmik |author-link1=Razmik Panossian |editor1-last=Hughes |editor1-first=James |editor2-last=Sasse |editor2-first=Gwendolyn |editor1-link=Jim Hughes (academic) |editor2-link=Gwendolyn Sasse |title=Ethnicity and Territory in the Former Soviet Union: Regions in Conflict |date=2002 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781136342042 |page= |chapter=The Irony of Nagorno-Karabakh: Formal Institutions versus Informal Politics}} * {{cite book |last=Walker |first=Christopher J. |editor1-last=Wright |editor1-first=John F. R. |editor2-last=Goldenberg |editor2-first=Suzanne |editor3-last=Schofield |editor3-first=Richard |title=Transcaucasian Boundaries |date=1996 |chapter=The Armenian presence in mountainous Karabakh |pages=89–112 |chapter-url=https://archive.org/details/transcaucasianbo00wrig/page/88 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=UCL Press |isbn=9780312129125}} * {{cite book |last=Walker |first=Edward |editor1-last=Bertsch |editor1-first=Gary K. |editor2-last=Craft |editor2-first=Cassady |editor3-last=Jones |editor3-first=Scott A. |editor4-last=Beck |editor4-first=Michael |title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia |date=1999 |chapter=No War, No Peace in the Caucasus: Contested Sovereignty in Chechnya, Abkhazia, and Karabakh |pages=152–187 |chapter-url=https://archive.org/details/crossroadsconfli0000unse/page/152 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=Routledge}} * {{anchor|{{sfnref|Aklar|2005}}}}Yasemin Kilit Aklar ([[Kocaeli University]]). The Teaching of History in Azerbaijan and Nationalism // [[Ab imperio]] 2/2005 * {{cite journal |last1=Papazian |first1=Taline |title=State at War, State in War: The Nagorno-Karabakh Conflict and State-Making in Armenia, 1991–1995 |journal=The Journal of Power Institutions in Post-Soviet Societies |date=2008 |issue=8 |page=25 |doi=10.4000/pipss.1623 |url=https://journals.openedition.org/pipss/1623 |quote=. |doi-access=free |issn=1769-7069}} * {{cite journal |last=Saporov |first=Arsène |date=2012 |title=Why Autonomy? The Making of Nagorno-Karabakh Autonomous Region 1918–1925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09668136.2011.642583 |journal=Europe-Asia Studies |volume=64 |issue=2 |pages=281–323 |doi=10.1080/09668136.2011.642583 |s2cid=154783461 |url-access=subscription}} * {{cite journal |last1=Saparov |first1=Arsène |title=Contested spaces: the use of place-names and symbolic landscape in the politics of identity and legitimacy in Azerbaijan |journal=Central Asian Survey |date=2017 |volume=36 |issue=4 |pages=534–554 |doi=10.1080/02634937.2017.1350139 |s2cid=149221754 |issn=0263-4937}} * {{cite book |last=Taarnby |first=Michael |title=The Mujahedin in Nagorno-Karabakh: A Case Study in the Evolution of Global Jihad |year=2008 |publisher=[[Real Instituto Elcano]] |url=https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305152902/https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |archive-date=5 March 2016}} * {{cite journal |last=Yamskov |first=A.N. |date=October 1991 |title=Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh |url= |journal=Theory and Society |volume=20 |pages=281–323 |doi=10.1007/BF00232663 |s2cid=140492606}} * {{cite web |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |title=The Nagorno-Karabakh Conflict |url=https://is.muni.cz/el/fss/jaro2019/POL587/um/Cornell_The_Nagorno-Karabakh_Conflict.pdf |website=Report no. 46, Department of East European Studies |publisher=[[Uppsala University]] |date=1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531191005/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003079/Nagorno-Karabakh%20Conflict.pdf?hosts=local |archive-date=31 May 2011}} * {{cite book |author=Commission on Security and Cooperation in Europe |author-link=Commission on Security and Cooperation in Europe |title=Human rights and democratization in the newly independent states of the former Soviet Union, Volume 4; Volume 85 |location=Washington, D.C. |publisher=United States Congress |series=Implementation of the Helsinki Accords |url=https://books.google.com/books?id=PvhoCDGOIMQC |date=January 1993 |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103130526/https://books.google.com/books/about/Human_Rights_and_Democratization_in_the.html?id=PvhoCDGOIMQC |archive-date=3 January 2017 |url-status=live |ref={{SfnRef|CSCE|1993}}}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Goldman |first2=Robert Kogod |editor1-last=Laber |editor1-first=Jeri |title=Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno Karabakh |date=September 1992 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |location= |isbn=978-1-56432-081-0 |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055642/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-date=21 September 2013 |url-status=live}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Petrov |first2=Alexander |last3=Derry |first3=Christina |editor-last1=Whitman |editor-first1=Lois |editor-last2=Dailey |editor-first2=Erika |title=Bloodshed in the Caucasus: Indiscriminate Bombing and Shelling by Azerbaijani Forces in Nagorno Karabakh |date=July 1993 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |access-date=22 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105091029/https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |archive-date=5 January 2017 |url-status=live}} * {{cite web |author=European Commission against Racism and Intolerance |author-link=European Commission against Racism and Intolerance |title=Report on Azerbaijan |url=http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |access-date=22 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921073055/http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |archive-date=21 September 2013 |location=Strasbourg |publisher=[[Council of Europe]] |date=15 April 2003 |url-status=dead |ref={{sfnref|ECRI|2003}}}} * {{cite web |title=Human Rights Watch World Report – The Former Soviet Union |url=https://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |publisher=Human Rights Watch |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218230025/http://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |archive-date=18 February 2015 |url-status=live |ref={{sfnref|HRW|1993}}}} * {{cite book |author=Human Rights Watch/Helsinki |author-link=Human Rights Watch |title=Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh |publisher=Human Rights Watch |url=https://archive.org/details/azerbaijanseveny00huma |url-access=registration |year=1994 |location=New York [u.a.] |isbn=1-56432-142-8 |access-date=12 March 2014 |ref={{harvid|HRW|1994}}}} * {{cite book |last=Kushen |first=Robert |editor-last=Neier |editor-first=Aryeh |others=Report by Human Rights Watch/Helsinki and Inter-Republic Memorial Society |title=Conflict in the Soviet Union: Black January in Azerbaidzhan |date=1991 |publisher=Human Rights Watch |isbn=1-56432-027-8 |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214214014/https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-date=14 December 2021}} * {{anchor|{{sfnref|Wilson|1991}}}}[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html |date=21 September 2013 }} „On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991“ Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991. * {{Cite book |last=Altstadt |first=Audrey L. |author-link=Audrey Altstadt |url=https://books.google.com/books?id=7eyoAAAAQBAJ |title=The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule |publisher=[[Hoover Institution Press]] |year=1992 |isbn=978-0-8179-9181-4 |series=Studies of nationalities |location=Stanford, Calif}} * {{cite journal|last1=Broers|first1=Laurence|title=The limits of leadership: Elites and societies in the Nagorny Karabakh peace process|journal=Accord|publisher=[[Conciliation Resources]]|date=2005|url=http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|location=London|issn=1365-0742|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218064125/http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=dead}} * {{Cite book |last=Četerjan |first=Viken |url=https://books.google.com/books?id=j7WIDwAAQBAJ |title=War and peace in the Caucasus: Russia's troubled frontier |publisher=[[C. Hurst & Co.]] |year=2008 |isbn=978-1-85065-929-7 |location=London}} * {{Cite book |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |url=https://books.google.com/books?id=G_qQAgAAQBAJ |title=Small nations and great powers: a study of ethnopolitical conflict in the Caucasus |date=2001 |publisher=[[Curzon Press]] |isbn=978-0-7007-1162-8 |series=Caucasus world |location=Richmond, Surrey, England}} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=XvMfeIVY71sC |title=Conflict, cleavage, and change in Central Asia and the Caucasus |date=1997 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-59246-8 |editor-last=Dawisha |editor-first=Karen |editor-link=Karen Dawisha |series=Democratization and authoritarianism in postcommunist societies |location=Cambridge, U.K. |editor-last2=Parrott |editor-first2=Bruce}} * {{cite journal|last=Gahramanova|first=Aytan|title=Paradigms of Political Mythologies and Perspectives of Reconciliation in the Case of the Nagorno-Karabakh Conflict|journal=International Negotiation|date=2010|volume=15|issue=1|pages=133–152 |doi=10.1163/157180610X488218|url=https://www.researchgate.net/publication/247713598|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218063535/https://www.researchgate.net/profile/Aytan_Gahramanova/publication/247713598_Paradigms_of_Political_Mythologies_and_Perspectives_of_Reconciliation_in_the_Case_of_the_Nagorno-Karabakh_Conflict/links/55cc4c8208aeca747d6c25c4.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=live}} * {{Cite book |last=Goltz |first=Thomas |author-link=Thomas Goltz |url=https://books.google.com/books?id=_siBrVgWxkQC |title=Azerbaijan diary: a rogue reporter's adventures in an oil-rich, war-torn, post-Soviet republic |date=1998 |publisher=[[M. E. Sharpe]] |isbn=978-0-7656-0243-5 |location=Armonk, N.Y}} * {{Cite book |last=Geukjian |first=Ohannes |url=https://books.google.com/books?id=PPEoDAAAQBAJ |title=Ethnicity, nationalism and conflict in the South Caucasus: Nagorno-Karabakh and the legacy of Soviet nationalities policy |date=2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-138-27903-2 |series=Post-Soviet politics |location=London}} * {{Cite book |last=Hakobyan |first=Tʻatʻul |author-link=Tatul Hakobyan |title=Karabakh diary: green and black; neither war nor peace |publisher=Tatul Hakobyan |year=2010 |isbn=978-9953-0-1816-4 |location=Antelias}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |author-link=Richard G. Hovannisian |date=1971 |title=The Armeno-Azerbaijani Conflict Over Mountainous Karabagh |journal=[[Armenian Review]] |volume=24 |ref=none}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |date=1993 |title=Mountainous Karabagh in 1920: An Unresolved Contest |journal=[[Armenian Review]] |volume=46}} * {{Cite book |last=Malkasian |first=Mark |url=https://books.google.com/books?id=aRJJ9qs6PeQC |title='Gha-ra-bagh!': the emergence of the National Democratic Movement in Armenia |date=1996 |publisher=[[Wayne State University Press]] |isbn=978-0-8143-2604-6 |location=Detroit}} * {{Cite book |last=Miller |first=Donald E. |url=https://books.google.com/books?id=EG4lDQAAQBAJ |title=Armenia: portraits of survival and hope |last2=Miller |first2=Lorna Touryan |publisher=[[University of California Press]] |year=2003 |isbn=978-0-520-23492-5 |location=Berkeley, Calif}} * {{Cite book |last=Popescu |first=Nicu |url=https://books.google.com/books?id=o5GsAgAAQBAJ |title=EU foreign policy and post-Soviet conflicts: stealth intervention |date=2011 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-0-415-58720-4 |series=Routledge advances in european politics |location=London |oclc=643082319}} * {{Cite book |title=The Sumgait tragedy: pogroms against Armenians in Soviet Azerbaijan |date=1990 |publisher=Aristide D. Caratzas |isbn=978-0-916431-31-0 |editor-last=Shahmuratian |editor-first=Samvel |series=Zoryan Institute files |location=New Rochelle, N.Y. |translator-last=Jones |translator-first=Steven}} * {{Cite journal |last=Stocker |first=James R. |date=21 June 2024 |title=Beginning of Winter: The George H.W. Bush Administration, the Nagorno-Karabakh Conflict, and the Emergence of the Post–Cold War World |journal=[[Journal of Cold War Studies]] |volume=26 |issue=2 |pages=26–62 |doi=10.1162/jcws_a_01208 |issn=1520-3972}} * {{Cite book |last=Taubman |first=William |url=https://books.google.com/books?id=iNDADQAAQBAJ |title=Gorbachev: his life and times |date=2017 |publisher=[[Simon & Schuster]] |isbn=978-1-4711-2862-2 |location=London}} {{refend}} == Havolalar == {{Commons category|First Nagorno-Karabakh War}} * [https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html/ ''Dr. Laurence BROERS: „There wonʼt be Armenian-Azerbaijani Dayton*“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727114148/https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html |date=27 July 2020 }} — ''Kavkaz jurnali uchun intervyu'' * [http://www.Artsakh.Org.UK: Articles and Photography on Artsakh/Nagorno-Karabakh — War and its Legacy, from Russell Pollard UK Photojournalist] * [http://www.mountainous-karabakh.org: Information Site about Nagorno-Karabakh, history and background of the present-day conflict, maps and resolutions] * [http://alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail Crisis Briefing Nagorno-Karabakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909155734/http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail |date=9 September 2009 }} From [http://alertnet.org/ Reuters Alertnet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311155456/http://www.alertnet.org/ |date=11 March 2009 }} * [https://web.archive.org/web/20070311053930/http://www.icbl.org/lm/2005/nagorno-karabakh.html A 2005 report on the status of undetonated land mines in Nagorno-Karabakh] minalarni taqiqlash boʻyicha xalqaro kampaniya tomonidan tuzilgan report * [https://www.rferl.org/a/1065626.html A chronology of the events of Nagorno-Karabakh from 1988 to Present] „Ozodlik“ radiosi * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm Regions and territories: Nagorno-Karabakh] BBC tomonidan mintaqa sharhi * {{YouTube|nLrrG1q2Uzo|A Story of People in War and Peace: Preview}} — 2007-yilda Nyu-Yorkdagi Tribeca kinofestivalida eng yaxshi yangi hujjatli kinorejissyor uchun mukofotni qoʻlga kiritgan armanistonlik Vardan Ovannisyanning Togʻli Qorabogʻ mojarosi haqidagi hujjatli filmi. * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm BBC News, Regions and Territories- Nagorno-Karabakh] [[Turkum:Togʻli Qorabogʻ]] [[Turkum:Urushlar]] 6yeozud96muohlmv689bao8dp051m0o 6000012 6000009 2026-04-21T09:23:17Z Panpanchik 72616 6000012 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Karabakhwar01.jpg|thumb|Togʻli Qorabogʻ urushi lavhalari]] '''Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi'''{{Efn|{{Lang-az|Birinci Qarabağ müharibəsi}}, Armanistonda Artsax ozodlik urushi ({{Lang-hy|Արցախյան ազատամարտ|Artsakhyan azatamart}}) deb ataladi}} [[etnik]] va [[hududiy mojaro]] boʻlib, 1988-yil fevraldan 1994-yil mayigacha janubi-gʻarbiy [[Ozarbayjon]]dagi [[Togʻli Qorabogʻ]] [[anklavi]]da Togʻli Qorabogʻning koʻpchilikni tashkil etuvchi etnik [[Armanlar|armanlar]]i (ularni [[Armaniston]] qoʻllab-quvvatlagan) bilan Ozarbayjon Respublikasi (uni esa [[Turkiya]] qoʻllab-quvvatlagan) oʻrtasida yuz bergan. Urush choʻzilgan sari, sobiq [[SSRI ittifoq respublikalari roʻyxati|Sovet respublikalari]] boʻlgan Armaniston va Ozarbayjon Togʻli Qorabogʻning togʻli hududlarida uzoq davom etgan, eʼlon qilinmagan togʻli urushga tortilib bordi, Ozarbayjon esa [[Qorabogʻ harakati]]ni jilovlashga urindi. [[Anklav parlamenti]] Armaniston bilan birlashish tarafdori boʻlib ovoz berdi va Togʻli Qorabogʻning ozarbayjonlik aholisi boykot qilgan [[referendum]] oʻtkazildi; unda 82,2% ishtirok etish darajasida 99,89% mustaqillik tarafdori boʻlib ovoz berdi<ref>{{Cite web|title=The Referendum on Independence of the Nagorno Karabakh Republic {{!}} NKR|url=http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|access-date=2021-12-10|website=www.nkr.am|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210200049/http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nagorno-Karabakh: between vote and reality|url=https://www.opendemocracy.net/en/nagorno_reality_4184jsp|access-date=2021-12-10|website=openDemocracy}}</ref>. Armaniston bilan birlashish talabi 1988-yilda nisbatan tinch shaklda boshlandi; keyingi oylar davomida [[SSSRning qulashi|Sovet Ittifoqi parchalangan]] sari u asta-sekin armanlar va ozarbayjonliklar oʻrtasidagi tobora zoʻravonlashib borayotgan mojaroga aylandi va buning natijasida [[etnik tozalash]] sodir boʻldi<ref name=CASE-STUDY-IN-ETHNIC-STRIFE>{{cite journal|last=Rieff|first=David|title=Without Rules or Pity|journal=Foreign Affairs|volume=76|issue=2|url=http://www.cilicia.com/armo19e.html|publisher=[[Council on Foreign Relations]]|date=June 1997|access-date=13 February 2007|archive-url=https://archive.today/20080720114733/http://www.cilicia.com/armo19e.html|archive-date=20 July 2008|url-status=live}}</ref>{{Sfn|Lieberman|2006|pp=284–292}}, jumladan armanlarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Sumgait]] (1988) va [[Boku]] (1990) [[pogrom]]lari, shuningdek ozarbayjonliklarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Gugark pogromi]] (1988) va [[Xoʻjali qirgʻini]] (1992). Ikkala xalq oʻrtasidagi etnikaro toʻqnashuvlar Ozarbayjondagi [[Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati|Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati]] (TQAV) parlamenti 1988-yil 20-fevralda mintaqani Armaniston bilan birlashtirish uchun ovoz berganidan koʻp oʻtmay boshlandi. Ozarbayjondan ajralib chiqish haqidagi deklaratsiya hududiy mojaroning kulminatsiyasi boʻldi{{Sfn|Croissant|1998}}. Ozarbayjon Sovet Ittifoqidan mustaqilligini eʼlon qilib, anklav hukumatiga tegishli vakolatlarni bekor qilganidan soʻng, arman koʻpchiligi Ozarbayjondan ajralib chiqish uchun ovoz berdi va shu jarayonda xalqaro miqyosda [[Tan olinmagan va qisman tan olingan davlatlar|tan olinmagan]] [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Togʻli Qorabogʻ Respublikasi]]ni eʼlon qildi. Toʻliq miqyosli janglar 1992-yil boshida avj oldi. Turkiya Ozarbayjon tomonida jang qilish uchun yollanma askarlarni yubordi va [[Insonparvarlik yordami|gumanitar yordam]]ni ham oʻz ichiga olgan holda Armanistonga barcha quruqlik yoʻllarini blokadaga oldi<ref name="Bonner">{{cite news |last=Bonner |first=Raymond |date=16 April 1994 |title=War, Blockade and Poverty 'Strangling' Armenia |url=https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |work=[[The New York Times]] |access-date=6 March 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306212332/https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |archive-date=6 March 2016 |quote=But Turkey backs the Azerbaijanis, and has sealed its border with Armenia. Turkey will not allow even relief aid across its land to Armenia.}}</ref>. [[Yevropada xavfsizlik va hamkorlik boʻyicha kengash]] (YXHK)ni ham oʻz ichiga olgan qator guruhlarning xalqaro vositachiligi tomonlar ishlashi mumkin boʻlgan yakuniy yechimga olib kelolmadi. 1993-yil boshida arman kuchlari anklavning oʻzidan tashqaridagi yettita ozarbayjonlar koʻpchilikni tashkil etuvchi tumanni egallab oldi va bu mintaqadagi boshqa davlatlarning aralashuvi xavfini tugʻdirdi.{{Efn|1993-yilda qabul qilingan toʻrtta [[BMT xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyasi]] sobiq TQAV chegaralaridan tashqariga tushadigan hududlardan arman qoʻshinlarini olib chiqishni talab qilgan.}} 1994-yilda urush yakuniga kelib, armanlar anklavni, shuningdek atrofdagi ozarbayjon hududlarini, eng avvalo Togʻli Qorabogʻni materik Armaniston bilan bogʻlovchi togʻ oʻtish yoʻlagi — [[Lachin dovoni]]ni toʻliq nazoratiga olgan edi. 1994-yil may oyida Rossiya vositachiligida sulh imzolandi. Mojaro natijasida taxminan 724 ming nafar ozarbayjonlik Armaniston, Togʻli Qorabogʻ va atrofdagi hududlardan quvgʻin qilindi, shu bilan birga Ozarbayjonda yoki Armanistonga chegaradosh hududlarda yashagan 300 000–500 000 nafar armanlar oʻz uylaridan koʻchirildi<ref name="Wiener Zeitung" />. Urush tugaganidan soʻng va koʻp yillar davomida Armaniston va Ozarbayjon oʻrtasidagi muntazam tinchlik muzokaralarini YEHXB Minsk guruhi vositachiligida oʻtkazdi, biroq ular tinchlik shartnomasiga olib kelmadi. Natijada Togʻli Qorabogʻ hududi huquqiy noaniqlik holatida qoldi, [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Artsax Respublikasi]] esa xalqaro miqyosda tan olinmagan boʻlsa-da, ''[[De facto|de-fakto]]'' mustaqil boʻlib qoldi. [[Qorabogʻ mojarosi|Davom etayotgan tangliklar]] saqlanib qoldi va vaqti-vaqti bilan qurolli toʻqnashuvlar yuz berib turdi. Arman harbiy kuchlari 2020-yildagi [[Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv (2020)|Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushi]]gacha anklavdan tashqaridagi Ozarbayjon hududining taxminan 9%ini bosib turgan edi{{Efn|Jurnalist [[Tomas de Vaal]] har bir tuman maydoni, Togʻli Qorabogʻ viloyati maydoni va Ozarbayjonning umumiy maydoni boʻyicha (km²da) quyidagi raqamlarni keltiradi: 1 936 — Kalbajar; 1 835 — Lachin; 802 — Qubadli; 1 050 — Jabroil; 707 — Zangilon; 842 — Agʻdam; 462 — Fuzuli; 75 — eksklavlar; jami {{Convert|7709|km²|0|abbr=on}} yoki 8,9%{{Sfn|de Waal|2003|p=286}}.}}. == Izohlar == <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|indent=yes|35em}} * {{cite book|last=Ambrosio|first=Thomas|author-link=Thomas Ambrosio|title=Irredentism: ethnic conflict and international politics|year=2001|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=9780275972608 |url=https://archive.org/details/irredentismethni0000ambr|url-access=registration}} * {{cite book|last=Bell|first=Christine|author-link=Christine Bell|title=Peace Agreements and Human Rights|publisher=Oxford University Press|year = 2005|location = Oxford|isbn = 0-19-927096-1}} * {{cite book|last=Bertsch|first=Gary|title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia|publisher=Routledge|year = 1999|location = London|isbn = 0-415-92273-9 }} * {{cite book|last=Broers|first=Laurence|title=Armenia and Azerbaijan: Anatomy of a Rivalry|year=2019|publisher=Edinburgh University Press|location=Edinburgh}} * {{cite book|last=Brown|first=Archie|title=The Gorbachev Factor|publisher=Oxford University Press|year=1996a|location=Oxford|isbn=978-0-19-288052-9 |author-link=Archie Brown (historian)|url=https://archive.org/details/gorbachevfactor00brow_0|url-access=registration}} * {{cite book|last=Brown|first = Michael E.|author-link=Michael E. Brown (political scientist)|title = The International Dimensions of Internal Conflict|publisher=MIT Press|year = 1996b|location = Cambridge|isbn = 0-262-52209-8}} * {{cite book|editor1-last=Brzezinski|editor1-first=Zbigniew|editor2-last=Sullivan|editor2-first=Paige|editor1-link=Zbigniew Brzezinski|title=Russia and the Commonwealth of Independent States: Documents, Data, and Analysis|year=1997|publisher=[[M. E. Sharpe]]|location=Washington, D.C.|isbn=9781563246371|url=https://archive.org/details/russiacommonweal0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Budjeryn|first=Mariana|title=Inheriting the Bomb: The Collapse of the USSR and the Nuclear Disarmament of Ukraine|year=2022|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore}} * {{cite book|last=Charalampidis|first=Ioannis|title=Sponsored To Kill: Mercenaries and Terrorist Networks in Azerbaijan|year=2013|publisher="MIA" Publishers|location=Moscow|isbn=978-5-9986-0115-6|url=http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|access-date=18 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129225618/http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|archive-date=29 November 2014|url-status=live}} * {{cite book|last1=Chorbajian|first1=Levon|first2=Patrick |last2=Donabedian|first3=Claude|last3=Mutafian|author1-link=Levon Chorbajian|author3-link=Claude Mutafian|title=The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh|publisher=Zed Books|year=1994|location=London|isbn=1-85649-288-5 }} * {{cite book|last=Chorbajian| first = Levon|author-link=Levon Chorbajian|title = The Making of Nagorno-Karabagh: From Secession to Republic| publisher=Palgrave MacMillan| year = 2001| location = New York|isbn = 0-333-77340-3 }} * {{cite book|last=Chrysanthopoulos| first = Leonidas T.| title = Caucasus Chronicles: Nation-building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994| publisher=[[Gomidas Institute]]| year = 2002| location = Princeton| isbn = 1-884630-05-7 |url=https://archive.org/details/caucasuschronicl0000chry |url-access=registration}} * {{cite book|editor-last=Cohen|editor-first=Ariel|editor-link=Ariel Cohen|title=Eurasia in Balance: US and the Regional Power Shift|publisher=Ashgate |year = 2005|location = Aldershot, England|isbn = 0-7546-4449-9|url=https://archive.org/details/eurasiainbalance0000unse/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cooley|first=John K.|author-link=John K. Cooley|title=Unholy Wars: Afghanistan, America and International Terrorism|publisher=Pluto Press|year = 2002|location = London|url=https://archive.org/details/unholywarsafghan0000cool_w4p3|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cornell|first=Svante E.|author-link=Svante Cornell|title=Azerbaijan Since Independence|year=2011|publisher=M.E. Sharpe|location=New York|isbn=978-0-7656-3004-9|url=https://archive.org/details/azerbaijansincei0000corn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Croissant|first=Michael|title=The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications|year=1998|publisher=Prager|location=Westport, CT|isbn=9780275962418 |url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00croi|url-access=registration}} * {{cite book|author=Federal Research Division|author-link=Federal Research Division|editor-last=Curtis|editor-first=Glenn E.|title=Armenia, Azerbaijan and Georgia: Country Studies|publisher=Library of Congress|year=1995|orig-date=Research completed March 1994|location=Washington D.C.|isbn=0-8444-0848-4|url-access=registration|url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00curt|series=Area handbook series|ref={{SfnRef|FRD|1995}}}} * {{cite book|last= Davies|first= Norman|author-link= Norman Davies|title= Beneath Another Sky: A Global Journey Into History|year= 2017|location= United Kingdom|publisher= [[Penguin Books Limited]]|isbn= 978-1-84614-832-3}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2003|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=The Caucasus. An Introduction|date=2010|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|url=https://archive.org/details/caucasusintroduc0000dewa|url-access=registration}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|author-mask=3|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2013|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|editor-last=Durch|editor-first=William J.|title=UN Peacekeeping, American Politics and the Uncivil Wars of the 1990s|publisher = Palgrave Macmillan|year = 1996|location = New York|isbn = 0-312-12930-0|url = https://archive.org/details/unpeacekeepingam0000unse/page/444|url-access=registration}} * {{cite book|last=Demoyan|first=Hayk|author-link=Hayk Demoyan|url=http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|title=Турция и Карабахский конфликт в конце XX – начале XXI веков. Историко-сравнительный анализ|trans-title=Turkey and the Karabakh Conflict in the 1990s: a Comparative Historical Analysis|language=ru, en|contribution=Turkey and the Karabakh Conflict: Summary|location=Yerevan|year=2006|access-date=15 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054926/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|archive-date=21 September 2013|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Eichensehr|first1=Kristen|last2=Reisman|first2=W. Michael|author2-link=:de:W. Michael Reisman|title=Stopping Wars and Making Peace: Studies in International Intervention |year=1998 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |location= Leiden, The Netherlands|isbn= 978-90-04-17855-7 |url=https://books.google.com/books?id=tjcSb5Yw2_UC&q=November+20+Azerbaijan+helicopter&pg=PA55 |access-date=22 April 2010}} * {{cite book|last= Everett-Heath|first= John|author-link= John Everett-Heath|title= The Concise Dictionary of World Place Names|year= 2019|location= United Kingdom|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-access= subscription|edition= 5|publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-255646-2|access-date= 14 December 2021|archive-date= 14 December 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211214084240/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-status= live}} * {{cite book|last=Freire| first = Maria Raquel| title = Conflict and Security in the Former Soviet Union: The Role of the OSCE| publisher=Ashgate| year = 2003| location = Burlington, VT| isbn = 0-7546-3526-0|url=https://archive.org/details/conflictsecurity0000frei|url-access=registration}} * {{cite book|last=Gokay|first = Bulent|title = The Politics of Caspian Oil|publisher=Palgrave MacMillan|year = 2003|location = New York|isbn = 0-333-73973-6 }} * {{cite book|last=Gore|first=Patrick Wilson|title='Tis Some Poor Fellow's Skull: Post-Soviet Warfare in the Southern Caucasus|date=2008|location=Lincoln, Nebraska|publisher=iUniverse|isbn=9780595486793 |url=https://archive.org/details/tissomepoorfello0000gore|url-access=registration}}{{unreliable source?|reason=iUniverse is self-publishing|date=August 2022}} * {{cite book|last=Hakobyan|first=Tatul|author-link=Tatul Hakobyan|script-title=hy:Կանաչ ու Սև: Արցախյան օրագիր|language=hy|trans-title=Green and Black: An Artsakh Diary|date=2008|location=Yerevan-Stepanakert|publisher= Heghinakayin Publishing}} * {{cite book|last = Hewsen|first = Robert H. |author-link = Robert Hewsen |title = Armenia: A Historical Atlas |year = 2001|location = Chicago |publisher = University of Chicago Press|isbn= 0-226-33228-4|page = 265}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|author-link=Richard Hovannisian|title=The Republic of Armenia|volume=1|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1971}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|title=The Republic of Armenia|volume=3|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1996}} * {{cite book|last=Karny|first = Yo'av|title = Highlanders: A Journey to the Caucasus in Quest of Memory|publisher=Douglas & McIntyre|year = 2000|location = New York|url=https://archive.org/details/highlandersjourn0000karn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Kaufman|first=Stuart|year=2001|title=Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War|location=Ithaca|publisher=Cornell University Press}} * {{cite book|last=Libaridian | first = Gerard | author-link = Gerard Libaridian | title = The Karabagh File: Documents and Facts on the Region of Mountainous Karabagh, 1918–1988 | publisher=Zoryan Institute for Contemporary Armenian Research & Documentation | year = 1988 | location = New York | isbn = 0-916431-26-6 |url=https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215042241/https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-date=15 December 2020}} * {{cite book|last=Lieberman|first=Benjamin|url=https://archive.org/details/terriblefateethn0000lieb/page/n7/mode/2up|title=Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe|publisher=Ivan R. Dee|year=2006|isbn=1-56663-646-9|location=Chicago|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Lobell|first1=Steven E.|last2=Mauceri|first2=Philip|url=https://archive.org/details/ethnicconflictin00lobe|title=Ethnic Conflict and International Politics: Explaining Diffusion and Escalation|publisher=Palgrave MacMillan|year=2004|isbn=1-4039-6356-8|location=New York|url-access=limited}} * {{cite book|last=Melkonian|first=Markar|title=[[My Brother's Road|My Brother's Road: An American's Fateful Journey to Armenia]]|year=2005|publisher=I. B. Tauris|location=London|author-link=Markar Melkonian}} * {{cite book|last=Mirsky|first = Georgiy I.|title = On Ruins of Empire: Ethnicity and Nationalism in the Former Soviet Union|publisher=Greenwood Press|year = 1997|location = Westport, CT|url=https://archive.org/details/onruinsofempiree0000mirs|url-access=registration}} * {{cite encyclopedia|last= Mkrtchyan|first= Shahen|author-link= :hy:Շահեն Մկրտչյան|title= Stepanakert |encyclopedia= [[Armenian Soviet Encyclopedia]]|lang= hy|location= Yerevan|publisher= Academy of Sciences of the Armenian SSR|year= 1985|volume= 11|pages= 124–125|editor= [[Viktor Ambartsumian]]|oclc= 22420067}} * {{cite book|last1=Norin |first1=Yevgeny |script-title=ru:Под знаменами демократии: Войны и конфликты на развалинах СССР |language=ru |trans-title=Under the banner of democracy: Wars and conflicts on the ruins of the USSR |date= 2017 |publisher="Издательский дом ""Питер""" |isbn=978-5-4461-0561-8}} * {{cite book|last=Notholt | first = Stuart| title = Fields of Fire: An Atlas of Ethnic Conflict| place = London |publisher=Troubador Publishing Ltd.| year = 2008 | isbn = 978-1-906510-47-3}} * {{cite book|last=Payaslian|first= Simon|author-link= Simon Payaslian|title= The History of Armenia: From the Origins to the Present|year= 2008|location= New York|publisher= [[Palgrave Macmillan]]|page= 174|isbn= 978-0-230-60858-0}} * {{cite book|last1=Reynolds |first1=Michael |title=Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908–1918 |publisher= Cambridge University Press|location=Cambridge|date= 2011}} * {{cite book|editor-last1=Rubin|editor-first1 = Barry|editor-last2=Kirişci|editor-first2=Kemal |title = Turkey in World Politics: An Emerging Multiregional Power|publisher=Lynne Rienner|year = 2001|location = Boulder, Co|isbn = 1-55587-954-3|url=https://archive.org/details/turkeyinworldpol0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Smith|first = Hedrick|title = The New Russians|publisher=Harper Perennial|year = 1991|location = New York| isbn=9780679412946 |url=https://archive.org/details/newrussians0000smit_u9h8|url-access=registration}} * {{cite book|last=Tishkov |first = Valery|title = Ethnicity, Nationalism and Conflict in and after the Soviet Union: The Mind Aflame|publisher=Sage|year = 1997|location = London|url=https://archive.org/details/ethnicitynationa0000tish|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Trenin |first1=Dmitri V. |author-link1=Dmitri Trenin |title=Post-Imperium: A Eurasian Story |date=2011 |publisher=[[Brookings Institution Press]] |isbn=9780870033452|url=https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324043721/https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-date=24 March 2022}} * {{cite book|last=Zürcher|first=Christoph|title=The Post-Soviet Wars: Rebellion, Ethnic Conflict, and Nationhood in the Caucasus|year=2007|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=Zubok|first=Vladislav |title=Collapse: The Fall of the Soviet Union|year=2021|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT}} * {{anchor|{{sfnref|Karim|2000}}}}Karim, Karim H. [https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 „Covering the South Caucasus and Bosnian Conflicts: Or How the Jihad Model Appears and Disappears“]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419030140/https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 |date=19 April 2016 }} in Abbas Malek, Anandam P. Kavoori. ''The Global Dynamics of News''. Greenwood Publishing Group, 2000 * {{cite book |last1=Panossian |first1=Razmik |author-link1=Razmik Panossian |editor1-last=Hughes |editor1-first=James |editor2-last=Sasse |editor2-first=Gwendolyn |editor1-link=Jim Hughes (academic) |editor2-link=Gwendolyn Sasse |title=Ethnicity and Territory in the Former Soviet Union: Regions in Conflict |date=2002 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781136342042 |page= |chapter=The Irony of Nagorno-Karabakh: Formal Institutions versus Informal Politics}} * {{cite book |last=Walker |first=Christopher J. |editor1-last=Wright |editor1-first=John F. R. |editor2-last=Goldenberg |editor2-first=Suzanne |editor3-last=Schofield |editor3-first=Richard |title=Transcaucasian Boundaries |date=1996 |chapter=The Armenian presence in mountainous Karabakh |pages=89–112 |chapter-url=https://archive.org/details/transcaucasianbo00wrig/page/88 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=UCL Press |isbn=9780312129125}} * {{cite book |last=Walker |first=Edward |editor1-last=Bertsch |editor1-first=Gary K. |editor2-last=Craft |editor2-first=Cassady |editor3-last=Jones |editor3-first=Scott A. |editor4-last=Beck |editor4-first=Michael |title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia |date=1999 |chapter=No War, No Peace in the Caucasus: Contested Sovereignty in Chechnya, Abkhazia, and Karabakh |pages=152–187 |chapter-url=https://archive.org/details/crossroadsconfli0000unse/page/152 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=Routledge}} * {{anchor|{{sfnref|Aklar|2005}}}}Yasemin Kilit Aklar ([[Kocaeli University]]). The Teaching of History in Azerbaijan and Nationalism // [[Ab imperio]] 2/2005 * {{cite journal |last1=Papazian |first1=Taline |title=State at War, State in War: The Nagorno-Karabakh Conflict and State-Making in Armenia, 1991–1995 |journal=The Journal of Power Institutions in Post-Soviet Societies |date=2008 |issue=8 |page=25 |doi=10.4000/pipss.1623 |url=https://journals.openedition.org/pipss/1623 |quote=. |doi-access=free |issn=1769-7069}} * {{cite journal |last=Saporov |first=Arsène |date=2012 |title=Why Autonomy? The Making of Nagorno-Karabakh Autonomous Region 1918–1925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09668136.2011.642583 |journal=Europe-Asia Studies |volume=64 |issue=2 |pages=281–323 |doi=10.1080/09668136.2011.642583 |s2cid=154783461 |url-access=subscription}} * {{cite journal |last1=Saparov |first1=Arsène |title=Contested spaces: the use of place-names and symbolic landscape in the politics of identity and legitimacy in Azerbaijan |journal=Central Asian Survey |date=2017 |volume=36 |issue=4 |pages=534–554 |doi=10.1080/02634937.2017.1350139 |s2cid=149221754 |issn=0263-4937}} * {{cite book |last=Taarnby |first=Michael |title=The Mujahedin in Nagorno-Karabakh: A Case Study in the Evolution of Global Jihad |year=2008 |publisher=[[Real Instituto Elcano]] |url=https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305152902/https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |archive-date=5 March 2016}} * {{cite journal |last=Yamskov |first=A.N. |date=October 1991 |title=Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh |url= |journal=Theory and Society |volume=20 |pages=281–323 |doi=10.1007/BF00232663 |s2cid=140492606}} * {{cite web |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |title=The Nagorno-Karabakh Conflict |url=https://is.muni.cz/el/fss/jaro2019/POL587/um/Cornell_The_Nagorno-Karabakh_Conflict.pdf |website=Report no. 46, Department of East European Studies |publisher=[[Uppsala University]] |date=1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531191005/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003079/Nagorno-Karabakh%20Conflict.pdf?hosts=local |archive-date=31 May 2011}} * {{cite book |author=Commission on Security and Cooperation in Europe |author-link=Commission on Security and Cooperation in Europe |title=Human rights and democratization in the newly independent states of the former Soviet Union, Volume 4; Volume 85 |location=Washington, D.C. |publisher=United States Congress |series=Implementation of the Helsinki Accords |url=https://books.google.com/books?id=PvhoCDGOIMQC |date=January 1993 |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103130526/https://books.google.com/books/about/Human_Rights_and_Democratization_in_the.html?id=PvhoCDGOIMQC |archive-date=3 January 2017 |url-status=live |ref={{SfnRef|CSCE|1993}}}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Goldman |first2=Robert Kogod |editor1-last=Laber |editor1-first=Jeri |title=Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno Karabakh |date=September 1992 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |location= |isbn=978-1-56432-081-0 |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055642/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-date=21 September 2013 |url-status=live}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Petrov |first2=Alexander |last3=Derry |first3=Christina |editor-last1=Whitman |editor-first1=Lois |editor-last2=Dailey |editor-first2=Erika |title=Bloodshed in the Caucasus: Indiscriminate Bombing and Shelling by Azerbaijani Forces in Nagorno Karabakh |date=July 1993 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |access-date=22 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105091029/https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |archive-date=5 January 2017 |url-status=live}} * {{cite web |author=European Commission against Racism and Intolerance |author-link=European Commission against Racism and Intolerance |title=Report on Azerbaijan |url=http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |access-date=22 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921073055/http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |archive-date=21 September 2013 |location=Strasbourg |publisher=[[Council of Europe]] |date=15 April 2003 |url-status=dead |ref={{sfnref|ECRI|2003}}}} * {{cite web |title=Human Rights Watch World Report – The Former Soviet Union |url=https://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |publisher=Human Rights Watch |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218230025/http://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |archive-date=18 February 2015 |url-status=live |ref={{sfnref|HRW|1993}}}} * {{cite book |author=Human Rights Watch/Helsinki |author-link=Human Rights Watch |title=Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh |publisher=Human Rights Watch |url=https://archive.org/details/azerbaijanseveny00huma |url-access=registration |year=1994 |location=New York [u.a.] |isbn=1-56432-142-8 |access-date=12 March 2014 |ref={{harvid|HRW|1994}}}} * {{cite book |last=Kushen |first=Robert |editor-last=Neier |editor-first=Aryeh |others=Report by Human Rights Watch/Helsinki and Inter-Republic Memorial Society |title=Conflict in the Soviet Union: Black January in Azerbaidzhan |date=1991 |publisher=Human Rights Watch |isbn=1-56432-027-8 |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214214014/https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-date=14 December 2021}} * {{anchor|{{sfnref|Wilson|1991}}}}[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html |date=21 September 2013 }} „On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991“ Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991. * {{Cite book |last=Altstadt |first=Audrey L. |author-link=Audrey Altstadt |url=https://books.google.com/books?id=7eyoAAAAQBAJ |title=The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule |publisher=[[Hoover Institution Press]] |year=1992 |isbn=978-0-8179-9181-4 |series=Studies of nationalities |location=Stanford, Calif}} * {{cite journal|last1=Broers|first1=Laurence|title=The limits of leadership: Elites and societies in the Nagorny Karabakh peace process|journal=Accord|publisher=[[Conciliation Resources]]|date=2005|url=http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|location=London|issn=1365-0742|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218064125/http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=dead}} * {{Cite book |last=Četerjan |first=Viken |url=https://books.google.com/books?id=j7WIDwAAQBAJ |title=War and peace in the Caucasus: Russia's troubled frontier |publisher=[[C. Hurst & Co.]] |year=2008 |isbn=978-1-85065-929-7 |location=London}} * {{Cite book |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |url=https://books.google.com/books?id=G_qQAgAAQBAJ |title=Small nations and great powers: a study of ethnopolitical conflict in the Caucasus |date=2001 |publisher=[[Curzon Press]] |isbn=978-0-7007-1162-8 |series=Caucasus world |location=Richmond, Surrey, England}} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=XvMfeIVY71sC |title=Conflict, cleavage, and change in Central Asia and the Caucasus |date=1997 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-59246-8 |editor-last=Dawisha |editor-first=Karen |editor-link=Karen Dawisha |series=Democratization and authoritarianism in postcommunist societies |location=Cambridge, U.K. |editor-last2=Parrott |editor-first2=Bruce}} * {{cite journal|last=Gahramanova|first=Aytan|title=Paradigms of Political Mythologies and Perspectives of Reconciliation in the Case of the Nagorno-Karabakh Conflict|journal=International Negotiation|date=2010|volume=15|issue=1|pages=133–152 |doi=10.1163/157180610X488218|url=https://www.researchgate.net/publication/247713598|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218063535/https://www.researchgate.net/profile/Aytan_Gahramanova/publication/247713598_Paradigms_of_Political_Mythologies_and_Perspectives_of_Reconciliation_in_the_Case_of_the_Nagorno-Karabakh_Conflict/links/55cc4c8208aeca747d6c25c4.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=live}} * {{Cite book |last=Goltz |first=Thomas |author-link=Thomas Goltz |url=https://books.google.com/books?id=_siBrVgWxkQC |title=Azerbaijan diary: a rogue reporter's adventures in an oil-rich, war-torn, post-Soviet republic |date=1998 |publisher=[[M. E. Sharpe]] |isbn=978-0-7656-0243-5 |location=Armonk, N.Y}} * {{Cite book |last=Geukjian |first=Ohannes |url=https://books.google.com/books?id=PPEoDAAAQBAJ |title=Ethnicity, nationalism and conflict in the South Caucasus: Nagorno-Karabakh and the legacy of Soviet nationalities policy |date=2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-138-27903-2 |series=Post-Soviet politics |location=London}} * {{Cite book |last=Hakobyan |first=Tʻatʻul |author-link=Tatul Hakobyan |title=Karabakh diary: green and black; neither war nor peace |publisher=Tatul Hakobyan |year=2010 |isbn=978-9953-0-1816-4 |location=Antelias}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |author-link=Richard G. Hovannisian |date=1971 |title=The Armeno-Azerbaijani Conflict Over Mountainous Karabagh |journal=[[Armenian Review]] |volume=24 |ref=none}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |date=1993 |title=Mountainous Karabagh in 1920: An Unresolved Contest |journal=[[Armenian Review]] |volume=46}} * {{Cite book |last=Malkasian |first=Mark |url=https://books.google.com/books?id=aRJJ9qs6PeQC |title='Gha-ra-bagh!': the emergence of the National Democratic Movement in Armenia |date=1996 |publisher=[[Wayne State University Press]] |isbn=978-0-8143-2604-6 |location=Detroit}} * {{Cite book |last=Miller |first=Donald E. |url=https://books.google.com/books?id=EG4lDQAAQBAJ |title=Armenia: portraits of survival and hope |last2=Miller |first2=Lorna Touryan |publisher=[[University of California Press]] |year=2003 |isbn=978-0-520-23492-5 |location=Berkeley, Calif}} * {{Cite book |last=Popescu |first=Nicu |url=https://books.google.com/books?id=o5GsAgAAQBAJ |title=EU foreign policy and post-Soviet conflicts: stealth intervention |date=2011 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-0-415-58720-4 |series=Routledge advances in european politics |location=London |oclc=643082319}} * {{Cite book |title=The Sumgait tragedy: pogroms against Armenians in Soviet Azerbaijan |date=1990 |publisher=Aristide D. Caratzas |isbn=978-0-916431-31-0 |editor-last=Shahmuratian |editor-first=Samvel |series=Zoryan Institute files |location=New Rochelle, N.Y. |translator-last=Jones |translator-first=Steven}} * {{Cite journal |last=Stocker |first=James R. |date=21 June 2024 |title=Beginning of Winter: The George H.W. Bush Administration, the Nagorno-Karabakh Conflict, and the Emergence of the Post–Cold War World |journal=[[Journal of Cold War Studies]] |volume=26 |issue=2 |pages=26–62 |doi=10.1162/jcws_a_01208 |issn=1520-3972}} * {{Cite book |last=Taubman |first=William |url=https://books.google.com/books?id=iNDADQAAQBAJ |title=Gorbachev: his life and times |date=2017 |publisher=[[Simon & Schuster]] |isbn=978-1-4711-2862-2 |location=London}} {{refend}} == Havolalar == {{Commons category|First Nagorno-Karabakh War}} * [https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html/ ''Dr. Laurence BROERS: „There wonʼt be Armenian-Azerbaijani Dayton*“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727114148/https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html |date=27 July 2020 }} — ''Kavkaz jurnali uchun intervyu'' * [http://www.Artsakh.Org.UK: Articles and Photography on Artsakh/Nagorno-Karabakh — War and its Legacy, from Russell Pollard UK Photojournalist] * [http://www.mountainous-karabakh.org: Information Site about Nagorno-Karabakh, history and background of the present-day conflict, maps and resolutions] * [http://alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail Crisis Briefing Nagorno-Karabakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909155734/http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail |date=9 September 2009 }} From [http://alertnet.org/ Reuters Alertnet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311155456/http://www.alertnet.org/ |date=11 March 2009 }} * [https://web.archive.org/web/20070311053930/http://www.icbl.org/lm/2005/nagorno-karabakh.html A 2005 report on the status of undetonated land mines in Nagorno-Karabakh] minalarni taqiqlash boʻyicha xalqaro kampaniya tomonidan tuzilgan report * [https://www.rferl.org/a/1065626.html A chronology of the events of Nagorno-Karabakh from 1988 to Present] „Ozodlik“ radiosi * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm Regions and territories: Nagorno-Karabakh] BBC tomonidan mintaqa sharhi * {{YouTube|nLrrG1q2Uzo|A Story of People in War and Peace: Preview}} — 2007-yilda Nyu-Yorkdagi Tribeca kinofestivalida eng yaxshi yangi hujjatli kinorejissyor uchun mukofotni qoʻlga kiritgan armanistonlik Vardan Ovannisyanning Togʻli Qorabogʻ mojarosi haqidagi hujjatli filmi. * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm BBC News, Regions and Territories- Nagorno-Karabakh] [[Turkum:Togʻli Qorabogʻ]] [[Turkum:Urushlar]] im94w9dgdx9x83zs2u5t86ywl327a6b 6000014 6000012 2026-04-21T09:23:50Z Panpanchik 72616 6000014 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Karabakhwar01.jpg|thumb|Togʻli Qorabogʻ urushi lavhalari]] '''Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi'''{{Efn|{{Lang-az|Birinci Qarabağ müharibəsi}}, Armanistonda Artsax ozodlik urushi ({{Lang-hy|Արցախյան ազատամարտ|Artsakhyan azatamart}}) deb ataladi}} [[etnik]] va [[hududiy mojaro]] boʻlib, 1988-yil fevraldan 1994-yil mayigacha janubi-gʻarbiy [[Ozarbayjon]]dagi [[Togʻli Qorabogʻ]] [[anklavi]]da Togʻli Qorabogʻning koʻpchilikni tashkil etuvchi etnik [[Armanlar|armanlar]]i (ularni [[Armaniston]] qoʻllab-quvvatlagan) bilan Ozarbayjon Respublikasi (uni esa [[Turkiya]] qoʻllab-quvvatlagan) oʻrtasida yuz bergan. Urush choʻzilgan sari, sobiq [[SSRI ittifoq respublikalari roʻyxati|Sovet respublikalari]] boʻlgan Armaniston va Ozarbayjon Togʻli Qorabogʻning togʻli hududlarida uzoq davom etgan, eʼlon qilinmagan togʻli urushga tortilib bordi, Ozarbayjon esa [[Qorabogʻ harakati]]ni jilovlashga urindi. [[Anklav parlamenti]] Armaniston bilan birlashish tarafdori boʻlib ovoz berdi va Togʻli Qorabogʻning ozarbayjonlik aholisi boykot qilgan [[referendum]] oʻtkazildi; unda 82,2% ishtirok etish darajasida 99,89% mustaqillik tarafdori boʻlib ovoz berdi<ref>{{Cite web|title=The Referendum on Independence of the Nagorno Karabakh Republic {{!}} NKR|url=http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|access-date=2021-12-10|website=www.nkr.am|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210200049/http://www.nkr.am/en/independence-referendum-in-karabakh|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nagorno-Karabakh: between vote and reality|url=https://www.opendemocracy.net/en/nagorno_reality_4184jsp|access-date=2021-12-10|website=openDemocracy}}</ref>. Armaniston bilan birlashish talabi 1988-yilda nisbatan tinch shaklda boshlandi; keyingi oylar davomida [[SSSRning qulashi|Sovet Ittifoqi parchalangan]] sari u asta-sekin armanlar va ozarbayjonliklar oʻrtasidagi tobora zoʻravonlashib borayotgan mojaroga aylandi va buning natijasida [[etnik tozalash]] sodir boʻldi<ref name=CASE-STUDY-IN-ETHNIC-STRIFE>{{cite journal|last=Rieff|first=David|title=Without Rules or Pity|journal=Foreign Affairs|volume=76|issue=2|url=http://www.cilicia.com/armo19e.html|publisher=[[Council on Foreign Relations]]|date=June 1997|access-date=13 February 2007|archive-url=https://archive.today/20080720114733/http://www.cilicia.com/armo19e.html|archive-date=20 July 2008|url-status=live}}</ref>{{Sfn|Lieberman|2006|pp=284–292}}, jumladan armanlarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Sumgait]] (1988) va [[Boku]] (1990) [[pogrom]]lari, shuningdek ozarbayjonliklarga qarshi yoʻnaltirilgan [[Gugark pogromi]] (1988) va [[Xoʻjali qirgʻini]] (1992). Ikkala xalq oʻrtasidagi etnikaro toʻqnashuvlar Ozarbayjondagi [[Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati|Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati]] (TQAV) parlamenti 1988-yil 20-fevralda mintaqani Armaniston bilan birlashtirish uchun ovoz berganidan koʻp oʻtmay boshlandi. Ozarbayjondan ajralib chiqish haqidagi deklaratsiya hududiy mojaroning kulminatsiyasi boʻldi{{Sfn|Croissant|1998}}. Ozarbayjon Sovet Ittifoqidan mustaqilligini eʼlon qilib, anklav hukumatiga tegishli vakolatlarni bekor qilganidan soʻng, arman koʻpchiligi Ozarbayjondan ajralib chiqish uchun ovoz berdi va shu jarayonda xalqaro miqyosda [[Tan olinmagan va qisman tan olingan davlatlar|tan olinmagan]] [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Togʻli Qorabogʻ Respublikasi]]ni eʼlon qildi. Toʻliq miqyosli janglar 1992-yil boshida avj oldi. Turkiya Ozarbayjon tomonida jang qilish uchun yollanma askarlarni yubordi va [[Insonparvarlik yordami|gumanitar yordam]]ni ham oʻz ichiga olgan holda Armanistonga barcha quruqlik yoʻllarini blokadaga oldi<ref name="Bonner">{{cite news |last=Bonner |first=Raymond |date=16 April 1994 |title=War, Blockade and Poverty 'Strangling' Armenia |url=https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |work=[[The New York Times]] |access-date=6 March 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306212332/https://www.nytimes.com/1994/04/16/world/war-blockade-and-poverty-strangling-armenia.html |archive-date=6 March 2016 |quote=But Turkey backs the Azerbaijanis, and has sealed its border with Armenia. Turkey will not allow even relief aid across its land to Armenia.}}</ref>. [[Yevropada xavfsizlik va hamkorlik boʻyicha kengash]] (YXHK)ni ham oʻz ichiga olgan qator guruhlarning xalqaro vositachiligi tomonlar ishlashi mumkin boʻlgan yakuniy yechimga olib kelolmadi. 1993-yil boshida arman kuchlari anklavning oʻzidan tashqaridagi yettita ozarbayjonlar koʻpchilikni tashkil etuvchi tumanni egallab oldi va bu mintaqadagi boshqa davlatlarning aralashuvi xavfini tugʻdirdi.{{Efn|1993-yilda qabul qilingan toʻrtta [[BMT xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyasi]] sobiq TQAV chegaralaridan tashqariga tushadigan hududlardan arman qoʻshinlarini olib chiqishni talab qilgan.}} 1994-yilda urush yakuniga kelib, armanlar anklavni, shuningdek atrofdagi ozarbayjon hududlarini, eng avvalo Togʻli Qorabogʻni materik Armaniston bilan bogʻlovchi togʻ oʻtish yoʻlagi — [[Lachin dovoni]]ni toʻliq nazoratiga olgan edi. 1994-yil may oyida Rossiya vositachiligida sulh imzolandi. Mojaro natijasida taxminan 724 ming nafar ozarbayjonlik Armaniston, Togʻli Qorabogʻ va atrofdagi hududlardan quvgʻin qilindi, shu bilan birga Ozarbayjonda yoki Armanistonga chegaradosh hududlarda yashagan 300 000–500 000 nafar armanlar oʻz uylaridan koʻchirildi<ref name="Wiener Zeitung">{{cite web|url=http://www.wienerzeitung.at/nachrichten/welt/weltpolitik/513109_Gefaehrliche-Toene-im-Frozen-War.html |title=Gefährliche Töne im "Frozen War" |archive-url=https://web.archive.org/web/20130111105936/http://www.wienerzeitung.at/nachrichten/welt/weltpolitik/513109_Gefaehrliche-Toene-im-Frozen-War.html |archive-date=11 January 2013 |date=2 January 2013 |publisher=[[Wiener Zeitung]]}}</ref>. Urush tugaganidan soʻng va koʻp yillar davomida Armaniston va Ozarbayjon oʻrtasidagi muntazam tinchlik muzokaralarini YEHXB Minsk guruhi vositachiligida oʻtkazdi, biroq ular tinchlik shartnomasiga olib kelmadi. Natijada Togʻli Qorabogʻ hududi huquqiy noaniqlik holatida qoldi, [[Togʻli Qorabogʻ respublikasi|Artsax Respublikasi]] esa xalqaro miqyosda tan olinmagan boʻlsa-da, ''[[De facto|de-fakto]]'' mustaqil boʻlib qoldi. [[Qorabogʻ mojarosi|Davom etayotgan tangliklar]] saqlanib qoldi va vaqti-vaqti bilan qurolli toʻqnashuvlar yuz berib turdi. Arman harbiy kuchlari 2020-yildagi [[Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv (2020)|Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushi]]gacha anklavdan tashqaridagi Ozarbayjon hududining taxminan 9%ini bosib turgan edi{{Efn|Jurnalist [[Tomas de Vaal]] har bir tuman maydoni, Togʻli Qorabogʻ viloyati maydoni va Ozarbayjonning umumiy maydoni boʻyicha (km²da) quyidagi raqamlarni keltiradi: 1 936 — Kalbajar; 1 835 — Lachin; 802 — Qubadli; 1 050 — Jabroil; 707 — Zangilon; 842 — Agʻdam; 462 — Fuzuli; 75 — eksklavlar; jami {{Convert|7709|km²|0|abbr=on}} yoki 8,9%{{Sfn|de Waal|2003|p=286}}.}}. == Izohlar == <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|indent=yes|35em}} * {{cite book|last=Ambrosio|first=Thomas|author-link=Thomas Ambrosio|title=Irredentism: ethnic conflict and international politics|year=2001|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=9780275972608 |url=https://archive.org/details/irredentismethni0000ambr|url-access=registration}} * {{cite book|last=Bell|first=Christine|author-link=Christine Bell|title=Peace Agreements and Human Rights|publisher=Oxford University Press|year = 2005|location = Oxford|isbn = 0-19-927096-1}} * {{cite book|last=Bertsch|first=Gary|title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia|publisher=Routledge|year = 1999|location = London|isbn = 0-415-92273-9 }} * {{cite book|last=Broers|first=Laurence|title=Armenia and Azerbaijan: Anatomy of a Rivalry|year=2019|publisher=Edinburgh University Press|location=Edinburgh}} * {{cite book|last=Brown|first=Archie|title=The Gorbachev Factor|publisher=Oxford University Press|year=1996a|location=Oxford|isbn=978-0-19-288052-9 |author-link=Archie Brown (historian)|url=https://archive.org/details/gorbachevfactor00brow_0|url-access=registration}} * {{cite book|last=Brown|first = Michael E.|author-link=Michael E. Brown (political scientist)|title = The International Dimensions of Internal Conflict|publisher=MIT Press|year = 1996b|location = Cambridge|isbn = 0-262-52209-8}} * {{cite book|editor1-last=Brzezinski|editor1-first=Zbigniew|editor2-last=Sullivan|editor2-first=Paige|editor1-link=Zbigniew Brzezinski|title=Russia and the Commonwealth of Independent States: Documents, Data, and Analysis|year=1997|publisher=[[M. E. Sharpe]]|location=Washington, D.C.|isbn=9781563246371|url=https://archive.org/details/russiacommonweal0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Budjeryn|first=Mariana|title=Inheriting the Bomb: The Collapse of the USSR and the Nuclear Disarmament of Ukraine|year=2022|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore}} * {{cite book|last=Charalampidis|first=Ioannis|title=Sponsored To Kill: Mercenaries and Terrorist Networks in Azerbaijan|year=2013|publisher="MIA" Publishers|location=Moscow|isbn=978-5-9986-0115-6|url=http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|access-date=18 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129225618/http://karabakhfacts.com/wp-content/uploads/2013/02/Ioannis-Charalampidis-Sponsored-to-Kill-ENG.pdf|archive-date=29 November 2014|url-status=live}} * {{cite book|last1=Chorbajian|first1=Levon|first2=Patrick |last2=Donabedian|first3=Claude|last3=Mutafian|author1-link=Levon Chorbajian|author3-link=Claude Mutafian|title=The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh|publisher=Zed Books|year=1994|location=London|isbn=1-85649-288-5 }} * {{cite book|last=Chorbajian| first = Levon|author-link=Levon Chorbajian|title = The Making of Nagorno-Karabagh: From Secession to Republic| publisher=Palgrave MacMillan| year = 2001| location = New York|isbn = 0-333-77340-3 }} * {{cite book|last=Chrysanthopoulos| first = Leonidas T.| title = Caucasus Chronicles: Nation-building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994| publisher=[[Gomidas Institute]]| year = 2002| location = Princeton| isbn = 1-884630-05-7 |url=https://archive.org/details/caucasuschronicl0000chry |url-access=registration}} * {{cite book|editor-last=Cohen|editor-first=Ariel|editor-link=Ariel Cohen|title=Eurasia in Balance: US and the Regional Power Shift|publisher=Ashgate |year = 2005|location = Aldershot, England|isbn = 0-7546-4449-9|url=https://archive.org/details/eurasiainbalance0000unse/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cooley|first=John K.|author-link=John K. Cooley|title=Unholy Wars: Afghanistan, America and International Terrorism|publisher=Pluto Press|year = 2002|location = London|url=https://archive.org/details/unholywarsafghan0000cool_w4p3|url-access=registration}} * {{cite book|last=Cornell|first=Svante E.|author-link=Svante Cornell|title=Azerbaijan Since Independence|year=2011|publisher=M.E. Sharpe|location=New York|isbn=978-0-7656-3004-9|url=https://archive.org/details/azerbaijansincei0000corn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Croissant|first=Michael|title=The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications|year=1998|publisher=Prager|location=Westport, CT|isbn=9780275962418 |url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00croi|url-access=registration}} * {{cite book|author=Federal Research Division|author-link=Federal Research Division|editor-last=Curtis|editor-first=Glenn E.|title=Armenia, Azerbaijan and Georgia: Country Studies|publisher=Library of Congress|year=1995|orig-date=Research completed March 1994|location=Washington D.C.|isbn=0-8444-0848-4|url-access=registration|url=https://archive.org/details/armeniaazerbaija00curt|series=Area handbook series|ref={{SfnRef|FRD|1995}}}} * {{cite book|last= Davies|first= Norman|author-link= Norman Davies|title= Beneath Another Sky: A Global Journey Into History|year= 2017|location= United Kingdom|publisher= [[Penguin Books Limited]]|isbn= 978-1-84614-832-3}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2003|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|title=The Caucasus. An Introduction|date=2010|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|url=https://archive.org/details/caucasusintroduc0000dewa|url-access=registration}} * {{cite book|last=de Waal|first=Thomas|author-link=Thomas de Waal|author-mask=3|title=[[Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War]]|year=2013|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|editor-last=Durch|editor-first=William J.|title=UN Peacekeeping, American Politics and the Uncivil Wars of the 1990s|publisher = Palgrave Macmillan|year = 1996|location = New York|isbn = 0-312-12930-0|url = https://archive.org/details/unpeacekeepingam0000unse/page/444|url-access=registration}} * {{cite book|last=Demoyan|first=Hayk|author-link=Hayk Demoyan|url=http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|title=Турция и Карабахский конфликт в конце XX – начале XXI веков. Историко-сравнительный анализ|trans-title=Turkey and the Karabakh Conflict in the 1990s: a Comparative Historical Analysis|language=ru, en|contribution=Turkey and the Karabakh Conflict: Summary|location=Yerevan|year=2006|access-date=15 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054926/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/326/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82.pdf|archive-date=21 September 2013|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Eichensehr|first1=Kristen|last2=Reisman|first2=W. Michael|author2-link=:de:W. Michael Reisman|title=Stopping Wars and Making Peace: Studies in International Intervention |year=1998 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |location= Leiden, The Netherlands|isbn= 978-90-04-17855-7 |url=https://books.google.com/books?id=tjcSb5Yw2_UC&q=November+20+Azerbaijan+helicopter&pg=PA55 |access-date=22 April 2010}} * {{cite book|last= Everett-Heath|first= John|author-link= John Everett-Heath|title= The Concise Dictionary of World Place Names|year= 2019|location= United Kingdom|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-access= subscription|edition= 5|publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-255646-2|access-date= 14 December 2021|archive-date= 14 December 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211214084240/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191882913.001.0001/acref-9780191882913-e-8066|url-status= live}} * {{cite book|last=Freire| first = Maria Raquel| title = Conflict and Security in the Former Soviet Union: The Role of the OSCE| publisher=Ashgate| year = 2003| location = Burlington, VT| isbn = 0-7546-3526-0|url=https://archive.org/details/conflictsecurity0000frei|url-access=registration}} * {{cite book|last=Gokay|first = Bulent|title = The Politics of Caspian Oil|publisher=Palgrave MacMillan|year = 2003|location = New York|isbn = 0-333-73973-6 }} * {{cite book|last=Gore|first=Patrick Wilson|title='Tis Some Poor Fellow's Skull: Post-Soviet Warfare in the Southern Caucasus|date=2008|location=Lincoln, Nebraska|publisher=iUniverse|isbn=9780595486793 |url=https://archive.org/details/tissomepoorfello0000gore|url-access=registration}}{{unreliable source?|reason=iUniverse is self-publishing|date=August 2022}} * {{cite book|last=Hakobyan|first=Tatul|author-link=Tatul Hakobyan|script-title=hy:Կանաչ ու Սև: Արցախյան օրագիր|language=hy|trans-title=Green and Black: An Artsakh Diary|date=2008|location=Yerevan-Stepanakert|publisher= Heghinakayin Publishing}} * {{cite book|last = Hewsen|first = Robert H. |author-link = Robert Hewsen |title = Armenia: A Historical Atlas |year = 2001|location = Chicago |publisher = University of Chicago Press|isbn= 0-226-33228-4|page = 265}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|author-link=Richard Hovannisian|title=The Republic of Armenia|volume=1|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1971}} * {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|title=The Republic of Armenia|volume=3|publisher= University of California Press|location=Berkeley|year=1996}} * {{cite book|last=Karny|first = Yo'av|title = Highlanders: A Journey to the Caucasus in Quest of Memory|publisher=Douglas & McIntyre|year = 2000|location = New York|url=https://archive.org/details/highlandersjourn0000karn|url-access=registration}} * {{cite book|last=Kaufman|first=Stuart|year=2001|title=Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War|location=Ithaca|publisher=Cornell University Press}} * {{cite book|last=Libaridian | first = Gerard | author-link = Gerard Libaridian | title = The Karabagh File: Documents and Facts on the Region of Mountainous Karabagh, 1918–1988 | publisher=Zoryan Institute for Contemporary Armenian Research & Documentation | year = 1988 | location = New York | isbn = 0-916431-26-6 |url=https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215042241/https://zoryaninstitute.org/wp-content/uploads/2017/03/Karabagh-File.pdf|archive-date=15 December 2020}} * {{cite book|last=Lieberman|first=Benjamin|url=https://archive.org/details/terriblefateethn0000lieb/page/n7/mode/2up|title=Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe|publisher=Ivan R. Dee|year=2006|isbn=1-56663-646-9|location=Chicago|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Lobell|first1=Steven E.|last2=Mauceri|first2=Philip|url=https://archive.org/details/ethnicconflictin00lobe|title=Ethnic Conflict and International Politics: Explaining Diffusion and Escalation|publisher=Palgrave MacMillan|year=2004|isbn=1-4039-6356-8|location=New York|url-access=limited}} * {{cite book|last=Melkonian|first=Markar|title=[[My Brother's Road|My Brother's Road: An American's Fateful Journey to Armenia]]|year=2005|publisher=I. B. Tauris|location=London|author-link=Markar Melkonian}} * {{cite book|last=Mirsky|first = Georgiy I.|title = On Ruins of Empire: Ethnicity and Nationalism in the Former Soviet Union|publisher=Greenwood Press|year = 1997|location = Westport, CT|url=https://archive.org/details/onruinsofempiree0000mirs|url-access=registration}} * {{cite encyclopedia|last= Mkrtchyan|first= Shahen|author-link= :hy:Շահեն Մկրտչյան|title= Stepanakert |encyclopedia= [[Armenian Soviet Encyclopedia]]|lang= hy|location= Yerevan|publisher= Academy of Sciences of the Armenian SSR|year= 1985|volume= 11|pages= 124–125|editor= [[Viktor Ambartsumian]]|oclc= 22420067}} * {{cite book|last1=Norin |first1=Yevgeny |script-title=ru:Под знаменами демократии: Войны и конфликты на развалинах СССР |language=ru |trans-title=Under the banner of democracy: Wars and conflicts on the ruins of the USSR |date= 2017 |publisher="Издательский дом ""Питер""" |isbn=978-5-4461-0561-8}} * {{cite book|last=Notholt | first = Stuart| title = Fields of Fire: An Atlas of Ethnic Conflict| place = London |publisher=Troubador Publishing Ltd.| year = 2008 | isbn = 978-1-906510-47-3}} * {{cite book|last=Payaslian|first= Simon|author-link= Simon Payaslian|title= The History of Armenia: From the Origins to the Present|year= 2008|location= New York|publisher= [[Palgrave Macmillan]]|page= 174|isbn= 978-0-230-60858-0}} * {{cite book|last1=Reynolds |first1=Michael |title=Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908–1918 |publisher= Cambridge University Press|location=Cambridge|date= 2011}} * {{cite book|editor-last1=Rubin|editor-first1 = Barry|editor-last2=Kirişci|editor-first2=Kemal |title = Turkey in World Politics: An Emerging Multiregional Power|publisher=Lynne Rienner|year = 2001|location = Boulder, Co|isbn = 1-55587-954-3|url=https://archive.org/details/turkeyinworldpol0000unse|url-access=registration}} * {{cite book|last=Smith|first = Hedrick|title = The New Russians|publisher=Harper Perennial|year = 1991|location = New York| isbn=9780679412946 |url=https://archive.org/details/newrussians0000smit_u9h8|url-access=registration}} * {{cite book|last=Tishkov |first = Valery|title = Ethnicity, Nationalism and Conflict in and after the Soviet Union: The Mind Aflame|publisher=Sage|year = 1997|location = London|url=https://archive.org/details/ethnicitynationa0000tish|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Trenin |first1=Dmitri V. |author-link1=Dmitri Trenin |title=Post-Imperium: A Eurasian Story |date=2011 |publisher=[[Brookings Institution Press]] |isbn=9780870033452|url=https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324043721/https://carnegieendowment.org/pdf/book/post-imperium.pdf|archive-date=24 March 2022}} * {{cite book|last=Zürcher|first=Christoph|title=The Post-Soviet Wars: Rebellion, Ethnic Conflict, and Nationhood in the Caucasus|year=2007|publisher=New York University Press|location=New York}} * {{cite book|last=Zubok|first=Vladislav |title=Collapse: The Fall of the Soviet Union|year=2021|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT}} * {{anchor|{{sfnref|Karim|2000}}}}Karim, Karim H. [https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 „Covering the South Caucasus and Bosnian Conflicts: Or How the Jihad Model Appears and Disappears“]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419030140/https://books.google.com/books?id=8Ucl0kvNaVAC&pg=PA180 |date=19 April 2016 }} in Abbas Malek, Anandam P. Kavoori. ''The Global Dynamics of News''. Greenwood Publishing Group, 2000 * {{cite book |last1=Panossian |first1=Razmik |author-link1=Razmik Panossian |editor1-last=Hughes |editor1-first=James |editor2-last=Sasse |editor2-first=Gwendolyn |editor1-link=Jim Hughes (academic) |editor2-link=Gwendolyn Sasse |title=Ethnicity and Territory in the Former Soviet Union: Regions in Conflict |date=2002 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781136342042 |page= |chapter=The Irony of Nagorno-Karabakh: Formal Institutions versus Informal Politics}} * {{cite book |last=Walker |first=Christopher J. |editor1-last=Wright |editor1-first=John F. R. |editor2-last=Goldenberg |editor2-first=Suzanne |editor3-last=Schofield |editor3-first=Richard |title=Transcaucasian Boundaries |date=1996 |chapter=The Armenian presence in mountainous Karabakh |pages=89–112 |chapter-url=https://archive.org/details/transcaucasianbo00wrig/page/88 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=UCL Press |isbn=9780312129125}} * {{cite book |last=Walker |first=Edward |editor1-last=Bertsch |editor1-first=Gary K. |editor2-last=Craft |editor2-first=Cassady |editor3-last=Jones |editor3-first=Scott A. |editor4-last=Beck |editor4-first=Michael |title=Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia |date=1999 |chapter=No War, No Peace in the Caucasus: Contested Sovereignty in Chechnya, Abkhazia, and Karabakh |pages=152–187 |chapter-url=https://archive.org/details/crossroadsconfli0000unse/page/152 |chapter-url-access=registration |location=London |publisher=Routledge}} * {{anchor|{{sfnref|Aklar|2005}}}}Yasemin Kilit Aklar ([[Kocaeli University]]). The Teaching of History in Azerbaijan and Nationalism // [[Ab imperio]] 2/2005 * {{cite journal |last1=Papazian |first1=Taline |title=State at War, State in War: The Nagorno-Karabakh Conflict and State-Making in Armenia, 1991–1995 |journal=The Journal of Power Institutions in Post-Soviet Societies |date=2008 |issue=8 |page=25 |doi=10.4000/pipss.1623 |url=https://journals.openedition.org/pipss/1623 |quote=. |doi-access=free |issn=1769-7069}} * {{cite journal |last=Saporov |first=Arsène |date=2012 |title=Why Autonomy? The Making of Nagorno-Karabakh Autonomous Region 1918–1925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09668136.2011.642583 |journal=Europe-Asia Studies |volume=64 |issue=2 |pages=281–323 |doi=10.1080/09668136.2011.642583 |s2cid=154783461 |url-access=subscription}} * {{cite journal |last1=Saparov |first1=Arsène |title=Contested spaces: the use of place-names and symbolic landscape in the politics of identity and legitimacy in Azerbaijan |journal=Central Asian Survey |date=2017 |volume=36 |issue=4 |pages=534–554 |doi=10.1080/02634937.2017.1350139 |s2cid=149221754 |issn=0263-4937}} * {{cite book |last=Taarnby |first=Michael |title=The Mujahedin in Nagorno-Karabakh: A Case Study in the Evolution of Global Jihad |year=2008 |publisher=[[Real Instituto Elcano]] |url=https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305152902/https://www.scribd.com/doc/21698244/The-Mujahedin-in-Nagorno-Karabakh-A-Case-Study-in-the-Evolution-of-Global-Jihad |archive-date=5 March 2016}} * {{cite journal |last=Yamskov |first=A.N. |date=October 1991 |title=Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh |url= |journal=Theory and Society |volume=20 |pages=281–323 |doi=10.1007/BF00232663 |s2cid=140492606}} * {{cite web |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |title=The Nagorno-Karabakh Conflict |url=https://is.muni.cz/el/fss/jaro2019/POL587/um/Cornell_The_Nagorno-Karabakh_Conflict.pdf |website=Report no. 46, Department of East European Studies |publisher=[[Uppsala University]] |date=1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531191005/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003079/Nagorno-Karabakh%20Conflict.pdf?hosts=local |archive-date=31 May 2011}} * {{cite book |author=Commission on Security and Cooperation in Europe |author-link=Commission on Security and Cooperation in Europe |title=Human rights and democratization in the newly independent states of the former Soviet Union, Volume 4; Volume 85 |location=Washington, D.C. |publisher=United States Congress |series=Implementation of the Helsinki Accords |url=https://books.google.com/books?id=PvhoCDGOIMQC |date=January 1993 |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103130526/https://books.google.com/books/about/Human_Rights_and_Democratization_in_the.html?id=PvhoCDGOIMQC |archive-date=3 January 2017 |url-status=live |ref={{SfnRef|CSCE|1993}}}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Goldman |first2=Robert Kogod |editor1-last=Laber |editor1-first=Jeri |title=Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno Karabakh |date=September 1992 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |location= |isbn=978-1-56432-081-0 |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055642/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/1992%20Bloodshed%20in%20Cauc%20-%20Escalation%20in%20NK.pdf |archive-date=21 September 2013 |url-status=live}} * {{cite book |last1=Denber |first1=Rachel |last2=Petrov |first2=Alexander |last3=Derry |first3=Christina |editor-last1=Whitman |editor-first1=Lois |editor-last2=Dailey |editor-first2=Erika |title=Bloodshed in the Caucasus: Indiscriminate Bombing and Shelling by Azerbaijani Forces in Nagorno Karabakh |date=July 1993 |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |access-date=22 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105091029/https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/USSR2937.PDF |archive-date=5 January 2017 |url-status=live}} * {{cite web |author=European Commission against Racism and Intolerance |author-link=European Commission against Racism and Intolerance |title=Report on Azerbaijan |url=http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |access-date=22 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921073055/http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf |archive-date=21 September 2013 |location=Strasbourg |publisher=[[Council of Europe]] |date=15 April 2003 |url-status=dead |ref={{sfnref|ECRI|2003}}}} * {{cite web |title=Human Rights Watch World Report – The Former Soviet Union |url=https://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |publisher=Human Rights Watch |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218230025/http://www.hrw.org/reports/1993/WR93/Hsw-07.htm |archive-date=18 February 2015 |url-status=live |ref={{sfnref|HRW|1993}}}} * {{cite book |author=Human Rights Watch/Helsinki |author-link=Human Rights Watch |title=Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh |publisher=Human Rights Watch |url=https://archive.org/details/azerbaijanseveny00huma |url-access=registration |year=1994 |location=New York [u.a.] |isbn=1-56432-142-8 |access-date=12 March 2014 |ref={{harvid|HRW|1994}}}} * {{cite book |last=Kushen |first=Robert |editor-last=Neier |editor-first=Aryeh |others=Report by Human Rights Watch/Helsinki and Inter-Republic Memorial Society |title=Conflict in the Soviet Union: Black January in Azerbaidzhan |date=1991 |publisher=Human Rights Watch |isbn=1-56432-027-8 |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214214014/https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr915.pdf |archive-date=14 December 2021}} * {{anchor|{{sfnref|Wilson|1991}}}}[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html |date=21 September 2013 }} „On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991“ Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991. * {{Cite book |last=Altstadt |first=Audrey L. |author-link=Audrey Altstadt |url=https://books.google.com/books?id=7eyoAAAAQBAJ |title=The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule |publisher=[[Hoover Institution Press]] |year=1992 |isbn=978-0-8179-9181-4 |series=Studies of nationalities |location=Stanford, Calif}} * {{cite journal|last1=Broers|first1=Laurence|title=The limits of leadership: Elites and societies in the Nagorny Karabakh peace process|journal=Accord|publisher=[[Conciliation Resources]]|date=2005|url=http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|location=London|issn=1365-0742|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218064125/http://www.c-r.org/downloads/17_Nagorny_Karabakh.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=dead}} * {{Cite book |last=Četerjan |first=Viken |url=https://books.google.com/books?id=j7WIDwAAQBAJ |title=War and peace in the Caucasus: Russia's troubled frontier |publisher=[[C. Hurst & Co.]] |year=2008 |isbn=978-1-85065-929-7 |location=London}} * {{Cite book |last=Cornell |first=Svante E. |author-link=Svante Cornell |url=https://books.google.com/books?id=G_qQAgAAQBAJ |title=Small nations and great powers: a study of ethnopolitical conflict in the Caucasus |date=2001 |publisher=[[Curzon Press]] |isbn=978-0-7007-1162-8 |series=Caucasus world |location=Richmond, Surrey, England}} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=XvMfeIVY71sC |title=Conflict, cleavage, and change in Central Asia and the Caucasus |date=1997 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-59246-8 |editor-last=Dawisha |editor-first=Karen |editor-link=Karen Dawisha |series=Democratization and authoritarianism in postcommunist societies |location=Cambridge, U.K. |editor-last2=Parrott |editor-first2=Bruce}} * {{cite journal|last=Gahramanova|first=Aytan|title=Paradigms of Political Mythologies and Perspectives of Reconciliation in the Case of the Nagorno-Karabakh Conflict|journal=International Negotiation|date=2010|volume=15|issue=1|pages=133–152 |doi=10.1163/157180610X488218|url=https://www.researchgate.net/publication/247713598|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218063535/https://www.researchgate.net/profile/Aytan_Gahramanova/publication/247713598_Paradigms_of_Political_Mythologies_and_Perspectives_of_Reconciliation_in_the_Case_of_the_Nagorno-Karabakh_Conflict/links/55cc4c8208aeca747d6c25c4.pdf|archive-date=18 February 2017|url-status=live}} * {{Cite book |last=Goltz |first=Thomas |author-link=Thomas Goltz |url=https://books.google.com/books?id=_siBrVgWxkQC |title=Azerbaijan diary: a rogue reporter's adventures in an oil-rich, war-torn, post-Soviet republic |date=1998 |publisher=[[M. E. Sharpe]] |isbn=978-0-7656-0243-5 |location=Armonk, N.Y}} * {{Cite book |last=Geukjian |first=Ohannes |url=https://books.google.com/books?id=PPEoDAAAQBAJ |title=Ethnicity, nationalism and conflict in the South Caucasus: Nagorno-Karabakh and the legacy of Soviet nationalities policy |date=2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-138-27903-2 |series=Post-Soviet politics |location=London}} * {{Cite book |last=Hakobyan |first=Tʻatʻul |author-link=Tatul Hakobyan |title=Karabakh diary: green and black; neither war nor peace |publisher=Tatul Hakobyan |year=2010 |isbn=978-9953-0-1816-4 |location=Antelias}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |author-link=Richard G. Hovannisian |date=1971 |title=The Armeno-Azerbaijani Conflict Over Mountainous Karabagh |journal=[[Armenian Review]] |volume=24 |ref=none}} * {{Cite journal |last=Hovannisian |first=Richard G. |date=1993 |title=Mountainous Karabagh in 1920: An Unresolved Contest |journal=[[Armenian Review]] |volume=46}} * {{Cite book |last=Malkasian |first=Mark |url=https://books.google.com/books?id=aRJJ9qs6PeQC |title='Gha-ra-bagh!': the emergence of the National Democratic Movement in Armenia |date=1996 |publisher=[[Wayne State University Press]] |isbn=978-0-8143-2604-6 |location=Detroit}} * {{Cite book |last=Miller |first=Donald E. |url=https://books.google.com/books?id=EG4lDQAAQBAJ |title=Armenia: portraits of survival and hope |last2=Miller |first2=Lorna Touryan |publisher=[[University of California Press]] |year=2003 |isbn=978-0-520-23492-5 |location=Berkeley, Calif}} * {{Cite book |last=Popescu |first=Nicu |url=https://books.google.com/books?id=o5GsAgAAQBAJ |title=EU foreign policy and post-Soviet conflicts: stealth intervention |date=2011 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-0-415-58720-4 |series=Routledge advances in european politics |location=London |oclc=643082319}} * {{Cite book |title=The Sumgait tragedy: pogroms against Armenians in Soviet Azerbaijan |date=1990 |publisher=Aristide D. Caratzas |isbn=978-0-916431-31-0 |editor-last=Shahmuratian |editor-first=Samvel |series=Zoryan Institute files |location=New Rochelle, N.Y. |translator-last=Jones |translator-first=Steven}} * {{Cite journal |last=Stocker |first=James R. |date=21 June 2024 |title=Beginning of Winter: The George H.W. Bush Administration, the Nagorno-Karabakh Conflict, and the Emergence of the Post–Cold War World |journal=[[Journal of Cold War Studies]] |volume=26 |issue=2 |pages=26–62 |doi=10.1162/jcws_a_01208 |issn=1520-3972}} * {{Cite book |last=Taubman |first=William |url=https://books.google.com/books?id=iNDADQAAQBAJ |title=Gorbachev: his life and times |date=2017 |publisher=[[Simon & Schuster]] |isbn=978-1-4711-2862-2 |location=London}} {{refend}} == Havolalar == {{Commons category|First Nagorno-Karabakh War}} * [https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html/ ''Dr. Laurence BROERS: „There wonʼt be Armenian-Azerbaijani Dayton*“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727114148/https://english.caucasianjournal.org/2020/05/dr-laurence-broers-there-wont-be.html |date=27 July 2020 }} — ''Kavkaz jurnali uchun intervyu'' * [http://www.Artsakh.Org.UK: Articles and Photography on Artsakh/Nagorno-Karabakh — War and its Legacy, from Russell Pollard UK Photojournalist] * [http://www.mountainous-karabakh.org: Information Site about Nagorno-Karabakh, history and background of the present-day conflict, maps and resolutions] * [http://alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail Crisis Briefing Nagorno-Karabakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909155734/http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/NK_CON.htm?v=in_detail |date=9 September 2009 }} From [http://alertnet.org/ Reuters Alertnet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311155456/http://www.alertnet.org/ |date=11 March 2009 }} * [https://web.archive.org/web/20070311053930/http://www.icbl.org/lm/2005/nagorno-karabakh.html A 2005 report on the status of undetonated land mines in Nagorno-Karabakh] minalarni taqiqlash boʻyicha xalqaro kampaniya tomonidan tuzilgan report * [https://www.rferl.org/a/1065626.html A chronology of the events of Nagorno-Karabakh from 1988 to Present] „Ozodlik“ radiosi * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm Regions and territories: Nagorno-Karabakh] BBC tomonidan mintaqa sharhi * {{YouTube|nLrrG1q2Uzo|A Story of People in War and Peace: Preview}} — 2007-yilda Nyu-Yorkdagi Tribeca kinofestivalida eng yaxshi yangi hujjatli kinorejissyor uchun mukofotni qoʻlga kiritgan armanistonlik Vardan Ovannisyanning Togʻli Qorabogʻ mojarosi haqidagi hujjatli filmi. * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3658938.stm BBC News, Regions and Territories- Nagorno-Karabakh] [[Turkum:Togʻli Qorabogʻ]] [[Turkum:Urushlar]] cqm2kvjqv00zhbkzi1xa7o27d98o0hk Brachycentrus occidentalis 0 1366570 6000000 2026-04-21T09:14:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000000 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Brachycentrus occidentalis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Brachycentridae]] | urug‘ = [[Brachycentrus]] | tasvir = }} '''Brachycentrus occidentalis''' — [[Brachycentridae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Brachycentrus occidentalis'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116918 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Brachycentrus occidentalis'' | url=https://www.gbif.org/species/5054608 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Brachycentrus occidentalis'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/259141 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q5167002}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} d4wq3am76mtgmm42zm7vluvnz5eilbs Brachycentridae 0 1366571 6000001 2026-04-21T09:18:00Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000001 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Brachycentridae | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | rang = oila | tasvir = }} '''Brachycentridae''' — [[Trichoptera]] turkumiga mansub [[buloqchilar]] oilasi. Ushbu oila [[Shimoliy Amerika]], [[Yevropa]] va [[Osiyo]] hududlarida uchraydi. Oila ilk bor 1903-yilda Georg Ulmer tomonidan Germaniyada [[Sericostomatidae]] oilasining kichik oilasi sifatida tavsiflangan. Ushbu oilaning tip urug‘i — ''Brachycentrus''<ref name="W292" />. ==Urugʻlari== * ''[[Adicrophleps]]'' <small>Flint, 1965</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> * ''[[Amiocentrus]]'' <small>Ross, 1938</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> * ''[[Baissoplectrum]]'' <small>Ivanov, 2006</small><span style="color:gray"><sup> g</sup></span> * ''[[Brachycentrus]]'' <small>Curtis, 1834</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> * ''[[Dolichocentrus]]'' <small>Martynov, 1935</small><span style="color:gray"><sup> i c g</sup></span> * ''[[Eobrachycentrus]]'' <small>Wiggins, 1965</small><span style="color:gray"><sup> i c g</sup></span> * ''[[Hummeliella]]'' <small>Forsslund, 1936</small><span style="color:gray"><sup> i c g</sup></span> * ''[[Micrasema]]'' <small>McLachlan, 1876</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> <small>Data sources: i = ITIS,<ref name=itis/> c = Catalogue of Life,<ref name=catlife/> g = GBIF,<ref name=gbif/> b = Bugguide.net<ref name=bugref/></small> ==Manbalar== {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=Brachycentridae Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116905 | website=Integrated Taxonomic Information System | access-date=2018-04-30 }}</ref> <ref name=catlife> {{Cite web| title=Browse Brachycentridae | url=http://www.catalogueoflife.org/col/browse/tree/id/dfc395913d237490a11872902dc1f22a | website=Catalogue of Life | access-date=2018-04-30 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=Brachycentridae | url=https://www.gbif.org/species/4390 | website=GBIF | access-date=2018-04-30 }}</ref> <ref name=bugref> {{Cite web| title=Brachycentridae Family Information | url=https://bugguide.net/node/view/178446 | website=BugGuide.net | access-date=2018-04-30 }}</ref> }} == Adabiyotlar == * Ulmer, G. (1903) ''Ueber die Metamorphose der Trichopteren''.{{in lang|de}} Hamburg, Germany: Abhandlungen des Naturwissenschaftlichen. * Wiggins, G. B. (2004) ''Caddisflies: the underwater architects''. Toronto: University of Toronto Press. == Havolalar == * {{Commons-inline}} {{Taxonbar|from=Q1936330}} {{Authority control}} {{Trichoptera-stub}} ch1utibhs287f7851x1wehb19jyxmpj 6000002 6000001 2026-04-21T09:18:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 6000002 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Brachycentridae | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | rang = oila | tasvir = }} '''Brachycentridae''' — [[Trichoptera]] turkumiga mansub [[buloqchilar]] oilasi. Ushbu oila [[Shimoliy Amerika]], [[Yevropa]] va [[Osiyo]] hududlarida uchraydi. Oila ilk bor 1903-yilda Georg Ulmer tomonidan Germaniyada [[Sericostomatidae]] oilasining kichik oilasi sifatida tavsiflangan. Ushbu oilaning tip urug‘i — ''Brachycentrus''. ==Urugʻlari== * ''[[Adicrophleps]]'' <small>Flint, 1965</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> * ''[[Amiocentrus]]'' <small>Ross, 1938</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> * ''[[Baissoplectrum]]'' <small>Ivanov, 2006</small><span style="color:gray"><sup> g</sup></span> * ''[[Brachycentrus]]'' <small>Curtis, 1834</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> * ''[[Dolichocentrus]]'' <small>Martynov, 1935</small><span style="color:gray"><sup> i c g</sup></span> * ''[[Eobrachycentrus]]'' <small>Wiggins, 1965</small><span style="color:gray"><sup> i c g</sup></span> * ''[[Hummeliella]]'' <small>Forsslund, 1936</small><span style="color:gray"><sup> i c g</sup></span> * ''[[Micrasema]]'' <small>McLachlan, 1876</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> <small>Data sources: i = ITIS,<ref name=itis/> c = Catalogue of Life,<ref name=catlife/> g = GBIF,<ref name=gbif/> b = Bugguide.net<ref name=bugref/></small> ==Manbalar== {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=Brachycentridae Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116905 | website=Integrated Taxonomic Information System | access-date=2018-04-30 }}</ref> <ref name=catlife> {{Cite web| title=Browse Brachycentridae | url=http://www.catalogueoflife.org/col/browse/tree/id/dfc395913d237490a11872902dc1f22a | website=Catalogue of Life | access-date=2018-04-30 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=Brachycentridae | url=https://www.gbif.org/species/4390 | website=GBIF | access-date=2018-04-30 }}</ref> <ref name=bugref> {{Cite web| title=Brachycentridae Family Information | url=https://bugguide.net/node/view/178446 | website=BugGuide.net | access-date=2018-04-30 }}</ref> }} == Adabiyotlar == * Ulmer, G. (1903) ''Ueber die Metamorphose der Trichopteren''.{{in lang|de}} Hamburg, Germany: Abhandlungen des Naturwissenschaftlichen. * Wiggins, G. B. (2004) ''Caddisflies: the underwater architects''. Toronto: University of Toronto Press. == Havolalar == * {{Commons-inline}} {{Taxonbar|from=Q1936330}} {{Authority control}} {{Trichoptera-stub}} odpadreb8389rammrxboey4s6m9xi6s 6000003 6000002 2026-04-21T09:19:06Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000003 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Brachycentridae | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | rang = oila | tasvir = }} '''Brachycentridae''' — [[Trichoptera]] turkumiga mansub [[buloqchilar]] oilasi. Ushbu oila [[Shimoliy Amerika]], [[Yevropa]] va [[Osiyo]] hududlarida uchraydi. Oila ilk bor 1903-yilda Georg Ulmer tomonidan Germaniyada [[Sericostomatidae]] oilasining kichik oilasi sifatida tavsiflangan. Tip urug‘i ''Brachycentrus''. ==Urugʻlari== * ''[[Adicrophleps]]'' <small>Flint, 1965</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> * ''[[Amiocentrus]]'' <small>Ross, 1938</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> * ''[[Baissoplectrum]]'' <small>Ivanov, 2006</small><span style="color:gray"><sup> g</sup></span> * ''[[Brachycentrus]]'' <small>Curtis, 1834</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> * ''[[Dolichocentrus]]'' <small>Martynov, 1935</small><span style="color:gray"><sup> i c g</sup></span> * ''[[Eobrachycentrus]]'' <small>Wiggins, 1965</small><span style="color:gray"><sup> i c g</sup></span> * ''[[Hummeliella]]'' <small>Forsslund, 1936</small><span style="color:gray"><sup> i c g</sup></span> * ''[[Micrasema]]'' <small>McLachlan, 1876</small><span style="color:gray"><sup> i c g b</sup></span> <small>Data sources: i = ITIS,<ref name=itis/> c = Catalogue of Life,<ref name=catlife/> g = GBIF,<ref name=gbif/> b = Bugguide.net<ref name=bugref/></small> ==Manbalar== {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=Brachycentridae Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116905 | website=Integrated Taxonomic Information System | access-date=2018-04-30 }}</ref> <ref name=catlife> {{Cite web| title=Browse Brachycentridae | url=http://www.catalogueoflife.org/col/browse/tree/id/dfc395913d237490a11872902dc1f22a | website=Catalogue of Life | access-date=2018-04-30 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=Brachycentridae | url=https://www.gbif.org/species/4390 | website=GBIF | access-date=2018-04-30 }}</ref> <ref name=bugref> {{Cite web| title=Brachycentridae Family Information | url=https://bugguide.net/node/view/178446 | website=BugGuide.net | access-date=2018-04-30 }}</ref> }} == Adabiyotlar == * Ulmer, G. (1903) ''Ueber die Metamorphose der Trichopteren''.{{in lang|de}} Hamburg, Germany: Abhandlungen des Naturwissenschaftlichen. * Wiggins, G. B. (2004) ''Caddisflies: the underwater architects''. Toronto: University of Toronto Press. == Havolalar == * {{Commons-inline}} {{Taxonbar|from=Q1936330}} {{Authority control}} {{Trichoptera-stub}} ledgs409qvkg5wm99icrgtr0xfqb3zs Elena Gorolová 0 1366572 6000006 2026-04-21T09:21:19Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Shaxsiyat bilgiqutisi | tasvir = Elena Gorolová SJK 2019 0-50.png | izoh = Gorolová, 2019-yilda | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1969|01|02|df=yes}} | birth_place = [[Ostrava]], [[Chexoslovakiya]] | occupation = {{Unbulleted list|Inson huquqlari faoli|Ijtimoiy xodim}} | known_for = Roma xalqi va ayollar huquqlari | movement = Majburiy sterilizatsiyadan jabrlangan ayoll...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000006 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | tasvir = Elena Gorolová SJK 2019 0-50.png | izoh = Gorolová, 2019-yilda | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1969|01|02|df=yes}} | birth_place = [[Ostrava]], [[Chexoslovakiya]] | occupation = {{Unbulleted list|Inson huquqlari faoli|Ijtimoiy xodim}} | known_for = Roma xalqi va ayollar huquqlari | movement = Majburiy sterilizatsiyadan jabrlangan ayollar guruhi }} '''Elena Gorolová''' (1969-yil 2-yanvarda tugʻilgan) — [[chexiya]]lik [[Inson huquqlari himoyachisi|inson huquqlari himoyachisi]], ayollarning reproduktiv huquqlari faoli. 21 yoshida majburiy sterilizatsiya qilinganidan soʻng, roma ayollarning oʻz tanasi ustidan mustaqil qaror qabul qilish huquqi hamda majburiy sterilizatsiya qurbonlariga kompensatsiya berilishi uchun kurashishni boshlagan. [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] oldida guvohlik bergan va BBCning ilhomlantiruvchi va kuchli taʼsirga ega 100 nafar ayolidan biri deb eʼtirof etilgan. Majburiy sterilizatsiya qurbonlariga kompensatsiya berishni vaʼda qiluvchi chex qonuni qabul qilingach, tugʻruqxonalarda kamsitishlarga qarshi kampaniyaga eʼtiborini qayta qaratishini eʼlon qilgan. == Shaxsiy hayoti == Gorolová tugʻilgan shahrida ijtimoiy xodim boʻlib faoliyat yuritadi<ref>{{Cite journal |last=Amnesty International |date=April 2018 |title=Challenging power |url=https://www.amnesty.org/download/Documents/NWS2181472018ENGLISH.PDF |journal=The Wire |volume=April - June 2018 |page=12}}</ref>. Uning xonadoni 2024-yildagi Markaziy Yevropa toshqinlari vaqtida vayron boʻlgan. [[Chexiya]] hukumatining roma ozchiligi masalalari boʻyicha komissari Lucie Fuková jamoatchilikni inson huquqlari faoli Gwendolyn Albert tomonidan tashkil etilganjamgʻarmaga xayriya qilishga chaqirdi. Ushbu jamgʻarma Elena Gorolová va uning oilasiga yangi uyga koʻchib oʻtishda yordam berish uchun moʻljallangan edi<ref name=":0">{{Cite web |last=Albert |first=Gwendolyn |date=26 September 2024 |title=Elena Gorolová, fighter for compensation for illegally sterilized people, has lost her home in the Czech floods, collection is now open to aid her and her family |url=https://romea.cz/en/czech-republic/elena-gorolova-fighter-for-compensation-for-illegally-sterilized-people-has-lost-her-home-in-the-czech-floods-collection-is-now-open-to-aid-her-and-her-family |access-date=4 February 2024 |website=Romea.cz}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Gorolová, Elena}} [[Turkum:1969-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Chexiyalik inson huquqlari faollari]] jw6qrahgtvd19jhw4wgk3vi0zm9pln0 6000010 6000006 2026-04-21T09:22:25Z Sitora Oblakulova 85592 6000010 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | tasvir = Elena Gorolová SJK 2019 0-50.png | izoh = Gorolová, 2019-yilda | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1969|01|02|df=yes}} | birth_place = [[Ostrava]], [[Chexoslovakiya]] | occupation = {{Unbulleted list|Inson huquqlari faoli|Ijtimoiy xodim}} | known_for = Roma xalqi va ayollar huquqlari | movement = Majburiy sterilizatsiyadan jabrlangan ayollar guruhi }} '''Elena Gorolová''' (1969-yil 2-yanvarda tugʻilgan) — [[chexiya]]lik [[Inson huquqlari himoyachisi|inson huquqlari himoyachisi]], ayollarning reproduktiv huquqlari faoli. 21 yoshida majburiy sterilizatsiya qilinganidan soʻng, roma ayollarining oʻz tanasi ustidan mustaqil qaror qabul qilish huquqi hamda majburiy sterilizatsiya qurbonlariga kompensatsiya berilishi uchun kurashishni boshlagan. [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] oldida guvohlik bergan va BBCning ilhomlantiruvchi va kuchli taʼsirga ega 100 nafar ayolidan biri sifatida eʼtirof etilgan. Majburiy sterilizatsiya qurbonlariga kompensatsiya berishni vaʼda qiluvchi chex qonuni qabul qilingach, tugʻruqxonalarda kamsitishlarga qarshi kampaniyaga eʼtiborini qayta qaratishini eʼlon qilgan. == Shaxsiy hayoti == Gorolová tugʻilgan shahrida ijtimoiy xodim boʻlib faoliyat yuritadi<ref>{{Cite journal |last=Amnesty International |date=April 2018 |title=Challenging power |url=https://www.amnesty.org/download/Documents/NWS2181472018ENGLISH.PDF |journal=The Wire |volume=April - June 2018 |page=12}}</ref>. Uning xonadoni 2024-yildagi Markaziy Yevropa toshqinlari vaqtida vayron boʻlgan. [[Chexiya]] hukumatining roma ozchiligi masalalari boʻyicha komissari Lucie Fuková jamoatchilikni [[inson huquqlari]] faoli Gwendolyn Albert tomonidan tashkil etilgan jamgʻarmaga xayriya qilishga chaqirdi. Ushbu jamgʻarma Elena Gorolová va uning oilasiga yangi uyga koʻchib oʻtishda yordam berish uchun moʻljallangan edi<ref name=":0">{{Cite web |last=Albert |first=Gwendolyn |date=26 September 2024 |title=Elena Gorolová, fighter for compensation for illegally sterilized people, has lost her home in the Czech floods, collection is now open to aid her and her family |url=https://romea.cz/en/czech-republic/elena-gorolova-fighter-for-compensation-for-illegally-sterilized-people-has-lost-her-home-in-the-czech-floods-collection-is-now-open-to-aid-her-and-her-family |access-date=4 February 2024 |website=Romea.cz}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Gorolová, Elena}} [[Turkum:1969-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Chexiyalik inson huquqlari faollari]] 9z7nlg9fqlew8cujutseafui8d28a1j Munozara:Elena Gorolová 1 1366573 6000011 2026-04-21T09:22:51Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=inson huquqlari|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000011 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=inson huquqlari|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }} j0uh9psyc8iy82mb79bbp9sfl5s0h38 Rhyacophila nigrita 0 1366574 6000013 2026-04-21T09:23:25Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000013 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila nigrita | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | urug‘ = [[Rhyacophila]] | tasvir = }} '''Rhyacophila nigrita''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Rhyacophila nigrita'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115138 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Rhyacophila nigrita'' | url=https://www.gbif.org/species/5053005 | website=GBIF | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Rhyacophila nigrita'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/385401 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q7572803}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} 8dlvzi243t51wlt91et70kpgafj1uyr Rhyacophila acutiloba 0 1366575 6000019 2026-04-21T09:25:04Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000019 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila acutiloba | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | urug‘ = [[Rhyacophila]] | tasvir = }} '''Rhyacophila acutiloba''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Rhyacophila acutiloba'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115160 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Rhyacophila acutiloba'' | url=https://www.gbif.org/species/5052727 | website=GBIF | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Rhyacophila acutiloba'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/165217 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q7572533}} [[Category:Spicipalpia]] {{trichoptera-stub}} ql872dtfyru3pq5xarkqw2gw5vveh6k Rhyacophila amabilis 0 1366576 6000026 2026-04-21T09:26:51Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000026 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila amabilis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | urug‘ = [[Rhyacophila]] | tasvir = }} '''Rhyacophila amabilis''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur yo‘qolib ketgan bo‘lib, [[AQSh]] hududiga [[endemik]] hisoblanadi. Tur 1986-yilda yo‘qolib ketgan deb e’lon qilingan<ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=World Conservation Monitoring Centre |date=1996 |title=''Rhyacophila amabilis'' |volume=1996 |article-number=e.T19695A9003951 |doi=10.2305/IUCN.UK.1996.RLTS.T19695A9003951.en |access-date=15 November 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q1624050}} [[Category:Spicipalpia]] {{Trichoptera-stub}} e39kjr1lh21ai4dh4volfkinne6ma08 Rhyacophila angelita 0 1366577 6000032 2026-04-21T09:28:08Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000032 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila angelita | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | urug‘ = [[Rhyacophila]] | tasvir = }} '''Rhyacophila angelita''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Rhyacophila angelita'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115099 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Rhyacophila angelita'' | url=https://www.gbif.org/species/5052897 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Rhyacophila angelita'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/745450 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q586476}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} id29aqi6pe19d8u86kzuvmfni6772hy Angela Tanuzi 0 1366578 6000037 2026-04-21T09:29:43Z Panpanchik 72616 „{{Infobox person | name = Angela Tanuzi | birth_name = Angela Tanuzi | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2002|11|20}} | birth_place = [[Krujë]], [[Albaniya]] | height = {{height|m=1.74}} | measurements = | hair_color = | eye_color = | religion = | alma_mater = | agency = | title = Miss Grand Albania 2023 | competitions = Miss World Albania 2022<br />(gʻolib)<br />Miss...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000037 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Angela Tanuzi | birth_name = Angela Tanuzi | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2002|11|20}} | birth_place = [[Krujë]], [[Albaniya]] | height = {{height|m=1.74}} | measurements = | hair_color = | eye_color = | religion = | alma_mater = | agency = | title = Miss Grand Albania 2023 | competitions = Miss World Albania 2022<br />(gʻolib)<br />[[Miss Grand Albania|Miss Grand Albania 2023]]<br />(tanlangan)<br />[[Miss Grand International 2023]]<br />(oʻrinsiz) }} '''Angela Tanuzi''' (2002-yil 20-noyabrda tugʻilgan) — [[Albaniya]]lik moda modeli va goʻzallik tanlovi gʻolibasi. U 2022-yil iyun oyida „Miss World Albania“ unvoniga sazovor boʻlgan va keyinchalik „Miss Grand Albania 2023“ unvonini qoʻlga kiritgan. == Yoshligi va taʼlimi == Angela Tanuzi Albaniyaning [[Krujë]] shahrida tugʻilib oʻsgan. Unvonni qoʻlga kiritishidan avval u moda modeli sifatida ishlagan va Albaniyadagi [[Oʻrta Yer dengizi universiteti]]da huquq yoʻnalishida tahsil olgan. == Goʻzallik tanlovlari == Angela Tanuzi 2022-yil iyun oyida „Miss World Albania 2022“ unvoniga sazovor boʻlgan. Tanuzi 2023-yilda „Miss Grand Albania“ sifatida Albaniya sharafini Miss Grand International 2023 tanlovida himoya qilgan<ref>{{Cite web |title=Angela Tanuzi |url=https://www.listal.com/angela-tanuzi |access-date=2023-09-05 |website=www.listal.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Recine |first=Leonardo |date=2023-09-01 |title=TREMENDA EUROPEA- Miss Grand Albania 2023 es Angela Tanuzi |url=https://topvzla.com/2023/09/01/tremenda-europea-miss-grand-albania-2023-es-angela-tanuzi/ |access-date=2023-09-05 |website=TOP VZLA |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |title=Angela Tanuzi wins Miss World Albania 2022 crown {{!}} Photogallery — ETimes |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-world/angela-tanuzi-wins-miss-world-albania-2022-crown/articleshow/92225738.cms |access-date=2023-09-06 |website=photogallery.indiatimes.com}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Instagram|Angelatanuzi}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before=Fjorela Lezo }} {{s-ttl|title=Miss Grand Albania |years=2023}} {{S-aft|title=Miss Grand Albania |years=2024 |after=Elsa Alilaj }} {{S-end}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Tanuzi, Angela}} 4k5z7zhnmdu1ov5gs0u0zyh1yglra25 6000038 6000037 2026-04-21T09:29:50Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000038 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Angela Tanuzi | birth_name = Angela Tanuzi | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2002|11|20}} | birth_place = [[Krujë]], [[Albaniya]] | height = {{height|m=1.74}} | measurements = | hair_color = | eye_color = | religion = | alma_mater = | agency = | title = Miss Grand Albania 2023 | competitions = Miss World Albania 2022<br />(gʻolib)<br />[[Miss Grand Albania|Miss Grand Albania 2023]]<br />(tanlangan)<br />[[Miss Grand International 2023]]<br />(oʻrinsiz) }} '''Angela Tanuzi''' (2002-yil 20-noyabrda tugʻilgan) — [[Albaniya]]lik moda modeli va goʻzallik tanlovi gʻolibasi. U 2022-yil iyun oyida „Miss World Albania“ unvoniga sazovor boʻlgan va keyinchalik „Miss Grand Albania 2023“ unvonini qoʻlga kiritgan. == Yoshligi va taʼlimi == Angela Tanuzi Albaniyaning [[Krujë]] shahrida tugʻilib oʻsgan. Unvonni qoʻlga kiritishidan avval u moda modeli sifatida ishlagan va Albaniyadagi [[Oʻrta Yer dengizi universiteti]]da huquq yoʻnalishida tahsil olgan. == Goʻzallik tanlovlari == Angela Tanuzi 2022-yil iyun oyida „Miss World Albania 2022“ unvoniga sazovor boʻlgan. Tanuzi 2023-yilda „Miss Grand Albania“ sifatida Albaniya sharafini Miss Grand International 2023 tanlovida himoya qilgan<ref>{{Cite web |title=Angela Tanuzi |url=https://www.listal.com/angela-tanuzi |access-date=2023-09-05 |website=www.listal.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Recine |first=Leonardo |date=2023-09-01 |title=TREMENDA EUROPEA- Miss Grand Albania 2023 es Angela Tanuzi |url=https://topvzla.com/2023/09/01/tremenda-europea-miss-grand-albania-2023-es-angela-tanuzi/ |access-date=2023-09-05 |website=TOP VZLA |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |title=Angela Tanuzi wins Miss World Albania 2022 crown {{!}} Photogallery — ETimes |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-world/angela-tanuzi-wins-miss-world-albania-2022-crown/articleshow/92225738.cms |access-date=2023-09-06 |website=photogallery.indiatimes.com}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Instagram|Angelatanuzi}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before=Fjorela Lezo }} {{s-ttl|title=Miss Grand Albania |years=2023}} {{S-aft|title=Miss Grand Albania |years=2024 |after=Elsa Alilaj }} {{S-end}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Tanuzi, Angela}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] ainwipz25c8mstp5ar0r606r8930d8c 6000040 6000038 2026-04-21T09:30:01Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Albaniyalik modellar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000040 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Angela Tanuzi | birth_name = Angela Tanuzi | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2002|11|20}} | birth_place = [[Krujë]], [[Albaniya]] | height = {{height|m=1.74}} | measurements = | hair_color = | eye_color = | religion = | alma_mater = | agency = | title = Miss Grand Albania 2023 | competitions = Miss World Albania 2022<br />(gʻolib)<br />[[Miss Grand Albania|Miss Grand Albania 2023]]<br />(tanlangan)<br />[[Miss Grand International 2023]]<br />(oʻrinsiz) }} '''Angela Tanuzi''' (2002-yil 20-noyabrda tugʻilgan) — [[Albaniya]]lik moda modeli va goʻzallik tanlovi gʻolibasi. U 2022-yil iyun oyida „Miss World Albania“ unvoniga sazovor boʻlgan va keyinchalik „Miss Grand Albania 2023“ unvonini qoʻlga kiritgan. == Yoshligi va taʼlimi == Angela Tanuzi Albaniyaning [[Krujë]] shahrida tugʻilib oʻsgan. Unvonni qoʻlga kiritishidan avval u moda modeli sifatida ishlagan va Albaniyadagi [[Oʻrta Yer dengizi universiteti]]da huquq yoʻnalishida tahsil olgan. == Goʻzallik tanlovlari == Angela Tanuzi 2022-yil iyun oyida „Miss World Albania 2022“ unvoniga sazovor boʻlgan. Tanuzi 2023-yilda „Miss Grand Albania“ sifatida Albaniya sharafini Miss Grand International 2023 tanlovida himoya qilgan<ref>{{Cite web |title=Angela Tanuzi |url=https://www.listal.com/angela-tanuzi |access-date=2023-09-05 |website=www.listal.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Recine |first=Leonardo |date=2023-09-01 |title=TREMENDA EUROPEA- Miss Grand Albania 2023 es Angela Tanuzi |url=https://topvzla.com/2023/09/01/tremenda-europea-miss-grand-albania-2023-es-angela-tanuzi/ |access-date=2023-09-05 |website=TOP VZLA |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |title=Angela Tanuzi wins Miss World Albania 2022 crown {{!}} Photogallery — ETimes |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-world/angela-tanuzi-wins-miss-world-albania-2022-crown/articleshow/92225738.cms |access-date=2023-09-06 |website=photogallery.indiatimes.com}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Instagram|Angelatanuzi}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before=Fjorela Lezo }} {{s-ttl|title=Miss Grand Albania |years=2023}} {{S-aft|title=Miss Grand Albania |years=2024 |after=Elsa Alilaj }} {{S-end}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Tanuzi, Angela}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Albaniyalik modellar]] guw4cqeol9xb0bolp2goly4i3xkvxlm Naděžda Kavalírová 0 1366579 6000045 2026-04-21T09:32:25Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Shaxsiyat bilgiqutisi |tasvir = Naděžda Kavalírová.jpg |izoh = Naděžda Kavalírová 2008-yil noyabrda |tavallud_sanasi = 1923-yil 13-noyabr |tavallud_joyi = Opočno, [[Chexoslovakiya]] |vafot_sanasi = 2017-yil 20-yanvar |vafot_joyi = Pardubice, [[Chexiya]]}} '''Naděžda Kavalírová''' (1923-yil 13-noyabrda tugʼilgan — 2017-yil 20-yanvarda vafot etgan) — [[chexiya]]lik shoshilinch tibbiy yordam mutaxassisi, [[inson huquqlari]] faol...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000045 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |tasvir = Naděžda Kavalírová.jpg |izoh = Naděžda Kavalírová 2008-yil noyabrda |tavallud_sanasi = 1923-yil 13-noyabr |tavallud_joyi = Opočno, [[Chexoslovakiya]] |vafot_sanasi = 2017-yil 20-yanvar |vafot_joyi = Pardubice, [[Chexiya]]}} '''Naděžda Kavalírová''' (1923-yil 13-noyabrda tugʼilgan — 2017-yil 20-yanvarda vafot etgan) — [[chexiya]]lik shoshilinch tibbiy yordam mutaxassisi, [[inson huquqlari]] faoli va siyosiy mahbus. [[Chexoslovakiya]]dagi kommunistik hukumatga qarshi qarshilik harakatida faol ishtirok etgan<ref name=rp>{{cite news|title=Head of Confederation of Political Prisoners Naděžda Kavalírová dies at 93 |url=https://www.radio.cz/en/section/news/head-of-confederation-of-political-prisoners-nadezda-kavalirova-dies-at-93 |work=[[Radio Prague]] |date=21 January 2017 |access-date=15 February 2017}}</ref>. Keyinchalik 2003-yildan 2017-yil yanvarida vafot etguniga qadar Siyosiy mahbuslar konfederatsiyasi (Konfederace politických vězňů České republiky)ga rahbarlik qilgan<ref name=rp/>. == Hayoti == Kavalírová 1923-yilda [[Chexoslovakiya]]ning [[Opočno]] shahrida bilan tugʻilgan<ref name=rp/>. 1948-yilda kommunistik hukumat Chexoslovakiyada hokimiyatni qoʻlga olganidan soʻng Kavalírová Chex milliy sotsial partiyasi aʼzosi boʻlgani sababli [[Karlov universiteti]] tibbiyot fakultetidan haydalgan<ref name=rp/>. Tez orada u mamlakatda kommunistik hukumatga qarshi muxolifat harakatida faol qatnasha boshladi<ref name=rp/>. 1956-yilda Kavalírová kommunistik hukumatga qarshi davlatga xiyonat va josuslikda aybdor deb topildi<ref name=rp/>. U 1956-yildan 1959-yilgacha 3 yilga siyosiy mahbus sifatida qamoq jazosiga hukm qilindi<ref name=rp/>. Kavalírová Chexoslovakiya Milliy sotsial partiyasi aʼzosi boʻlgan va [[Praga]] qal’asiga yoʻnalgan talabalarning yurishida ishtirok etgan<ref>[https://domaci.ihned.cz/c1-65595200-zemrela-nadezda-kavalirova-byla-predsedkyni-konfederace-politickych-veznu Nadezhda Kavalirova died. She was chairwoman of the Confederation of Political Prisoners]</ref>. Kavalírová 2007-yildan 2013-yilgacha Totalitar tuzumlarni oʻrganish institutiga rahbarlik qilgan<ref name=rp/>. Shuningdek, u 2003-yildan 2017-yil yanvarida vafotiga qadar Siyosiy mahbuslar konfederatsiyasi rahbari boʻlib faoliyat yuritgan<ref name=rp/>. Naděžda Kavalírová 2017-yil 20-yanvarda [[Chexiya]]ning [[Pardubice]] shahrida 93 yoshida vafot etgan<ref name=rp/>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Kavalirova, Nadezda}} [[Turkum:1923-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:2017-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Chexiyalik inson huquqlari faollari]] [[Turkum:Ayol inson huquqlari faollari]] [[Turkum:Chexoslovakiyalik shifokorlar]] [[Turkum:Chexiyalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:Chexoslovakiyalik faollar]] 0e7ugrrf1iis73nl1l89nuhhsajti5b 6000047 6000045 2026-04-21T09:33:50Z Sitora Oblakulova 85592 6000047 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |tasvir = Naděžda Kavalírová.jpg |izoh = Naděžda Kavalírová 2008-yil noyabrda |tavallud_sanasi = 1923-yil 13-noyabr |tavallud_joyi = Opočno, [[Chexoslovakiya]] |vafot_sanasi = 2017-yil 20-yanvar |vafot_joyi = Pardubice, [[Chexiya]]}} '''Naděžda Kavalírová''' (1923-yil 13-noyabrda tugʼilgan — 2017-yil 20-yanvarda vafot etgan) — [[chexiya]]lik shoshilinch tibbiy yordam mutaxassisi, [[inson huquqlari]] faoli va siyosiy mahbus. [[Chexoslovakiya]]dagi kommunistik hukumatga qarshilik harakatida faol ishtirok etgan<ref name=rp>{{cite news|title=Head of Confederation of Political Prisoners Naděžda Kavalírová dies at 93 |url=https://www.radio.cz/en/section/news/head-of-confederation-of-political-prisoners-nadezda-kavalirova-dies-at-93 |work=[[Radio Prague]] |date=21 January 2017 |access-date=15 February 2017}}</ref>. Keyinchalik 2003-yildan 2017-yil yanvarida vafotiga qadar Siyosiy mahbuslar konfederatsiyasi (Konfederace politických vězňů České republiky)ga rahbarlik qilgan<ref name=rp/>. == Hayoti == Kavalírová 1923-yilda [[Chexoslovakiya]]ning [[Opočno]] shahrida tugʻilgan<ref name=rp/>. 1948-yilda kommunistik hukumat Chexoslovakiyada hokimiyatni qoʻlga olganidan soʻng Kavalírová Chex milliy sotsial partiyasi aʼzosi boʻlgani sababli [[Karlov universiteti]] tibbiyot fakultetidan haydalgan<ref name=rp/>. Tez orada u mamlakatda kommunistik hukumatga qarshi muxolifat harakatida faol qatnasha boshladi<ref name=rp/>. 1956-yilda Kavalírová kommunistik hukumatga qarshi davlatga xiyonat va josuslikda aybdor deb topildi<ref name=rp/>. U 1956-yildan 1959-yilgacha 3 yilga siyosiy mahbus sifatida qamoq jazosiga hukm qilindi<ref name=rp/>. Kavalírová Chexoslovakiya Milliy sotsial partiyasi aʼzosi boʻlgan va [[Praga]] qal’asiga yoʻnalgan talabalarning yurishida ishtirok etgan<ref>[https://domaci.ihned.cz/c1-65595200-zemrela-nadezda-kavalirova-byla-predsedkyni-konfederace-politickych-veznu Nadezhda Kavalirova died. She was chairwoman of the Confederation of Political Prisoners]</ref>. Kavalírová 2007-yildan 2013-yilgacha Totalitar tuzumlarni oʻrganish institutiga rahbarlik qilgan<ref name=rp/>. Shuningdek, u 2003-yildan 2017-yil yanvarida vafotiga qadar Siyosiy mahbuslar konfederatsiyasi rahbari boʻlib faoliyat yuritgan<ref name=rp/>. Naděžda Kavalírová 2017-yil 20-yanvarda [[Chexiya]]ning [[Pardubice]] shahrida 93 yoshida vafot etgan<ref name=rp/>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Kavalirova, Nadezda}} [[Turkum:1923-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:2017-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Chexiyalik inson huquqlari faollari]] [[Turkum:Ayol inson huquqlari faollari]] [[Turkum:Chexoslovakiyalik shifokorlar]] [[Turkum:Chexiyalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:Chexoslovakiyalik faollar]] oyuoou95ia3o9psh2a2hzie4865n811 Munozara:Naděžda Kavalírová 1 1366580 6000048 2026-04-21T09:34:10Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=inson huquqlari|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000048 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=inson huquqlari|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }} j0uh9psyc8iy82mb79bbp9sfl5s0h38 Elektr energiyasini tejash usullari 0 1366581 6000050 2026-04-21T09:40:17Z ~2026-24502-82 260481 dsa 6000050 wikitext text/x-wiki sdsad cncsbx71kry4z9ciqcg6i3cgtac6fa6 6000052 6000050 2026-04-21T09:40:24Z Quinlan83 62781 Requesting deletion 6000052 wikitext text/x-wiki {{delete|Nonsense}}sdsad rxi9jjtek7r7refsvtfsz2145246nzx Rhyacophila carolina 0 1366582 6000051 2026-04-21T09:40:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000051 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila carolina | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | urug‘ = [[Rhyacophila]] | tasvir = }} '''Rhyacophila carolina''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Rhyacophila carolina'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115131 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Rhyacophila carolina'' | url=https://www.gbif.org/species/5053093 | website=GBIF | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Rhyacophila carolina'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/619302 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} == Havolalar == {{refbegin}} * {{Commons category-inline|Rhyacophila carolina}} {{refend}} {{Taxonbar|from=Q7572881}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} 58uzsif1d24x6p3yvmpy8lrq7s2qwiz Rhyacophila manistee 0 1366583 6000053 2026-04-21T09:41:20Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000053 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila manistee | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | urug‘ = [[Rhyacophila]] | tasvir = }} '''Rhyacophila manistee''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Rhyacophila manistee'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115149 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Rhyacophila manistee'' | url=https://www.gbif.org/species/5052869 | website=GBIF | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Rhyacophila manistee'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/388494 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q4449604}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} ndgjuwmugt45p1d55y1klpjfd0ldbl5 Rhyacophila carpenteri 0 1366584 6000054 2026-04-21T09:42:36Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000054 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila carpenteri | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | urug‘ = [[Rhyacophila]] | tasvir = }} '''Rhyacophila carpenteri''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Rhyacophila carpenteri'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115161 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Rhyacophila carpenteri'' | url=https://www.gbif.org/species/5052715 | website=GBIF | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Rhyacophila carpenteri'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/263252 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q1991670}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} 4jj8tgvqcc6bhshuc74k3w4s1ns5d0r Rhyacophila grandis 0 1366585 6000055 2026-04-21T09:43:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000055 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila grandis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | urug‘ = [[Rhyacophila]] | tasvir = }} '''Rhyacophila grandis''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Rhyacophila grandis'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115105 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Rhyacophila grandis'' | url=https://www.gbif.org/species/5052816 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Rhyacophila grandis'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/745451 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2736596}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} 5dmyni7sz9mwrpg0ed20umn0l91paex Ozaki toʻgʻoni 0 1366586 6000056 2026-04-21T09:43:47Z Ahror Akramovich 75193 „{{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 178m |dam_height = 27.2m |dam_width_base = |construction_began = 1974 |opening = 1978 |cost = |res_catchment = 0.1 sq. km |res_surface = 4 gektar | coordinates = {{coord|33|43|55|N|130|43|01|E|type:land...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000056 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 178m |dam_height = 27.2m |dam_width_base = |construction_began = 1974 |opening = 1978 |cost = |res_catchment = 0.1 sq. km |res_surface = 4 gektar | coordinates = {{coord|33|43|55|N|130|43|01|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ozaki toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ozaki Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2431}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] f3p76twsy9xqiuidp9t9pcpx7woxtu3 Růžena Krásná 0 1366587 6000057 2026-04-21T09:45:09Z Sitora Oblakulova 85592 „'''Růžena Krásná''' (1921-yil 22-iyunda tugʼilgan — 2012-yil 13-iyulda vafot etgan) — chex liberal siyosatchisi va [[inson huquqlari]] himoyachisi, Chexoslovakiyadagi kommunistik rejim davrida 11 yil davomida siyosiy mahbus boʻlgan. [[Ikkinchi jahon urushi]]dan soʻng Liberec shahrida Chex milliy sotsial partiyasining mintaqaviy kotibi boʻlgan. 1949-yilda sovet okkupantlari tomonidan hibsga olingach, [[deputat]] [[Emil Weiland]] bilan...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000057 wikitext text/x-wiki '''Růžena Krásná''' (1921-yil 22-iyunda tugʼilgan — 2012-yil 13-iyulda vafot etgan) — chex liberal siyosatchisi va [[inson huquqlari]] himoyachisi, Chexoslovakiyadagi kommunistik rejim davrida 11 yil davomida siyosiy mahbus boʻlgan. [[Ikkinchi jahon urushi]]dan soʻng Liberec shahrida Chex milliy sotsial partiyasining mintaqaviy kotibi boʻlgan. 1949-yilda sovet okkupantlari tomonidan hibsga olingach, [[deputat]] [[Emil Weiland]] bilan birga ommaviy koʻrgazmali sudda oʻlim jazosiga hukm qilingan. Biroq hukm umrbod qamoq jazosiga almashtirilgan va u 1960-yilgacha siyosiy mahbus boʻlib qolgan. 1989-yilda tahskil etilgan „Baxmal inqilobi“dan soʻng Chexoslovakiya siyosiy mahbuslari konfederatsiyasini hamtaʼsischisi boʼlgan. 1990-yilda Chexoslovakiya milliy sotsial partiyasi raisi etib saylangan. Yevropa vijdoni va kommunizm boʻyicha Praga deklaratsiyasining asoschi imzochilaridan biri<ref>{{Cite web|url=https://www.idnes.cz/zpravy/domaci/o-tajemne-kavalirove-jsme-nic-nevedely-vzpomina-politicka-vezenkyne.A080410_174915_domaci_adb|title=O tajemné Kavalírové jsme nic nevěděly, vzpomíná politická vězenkyně|date=2008-04-13|website=iDNES.cz|access-date=2019-11-05}}</ref>. Krásná 2012-yil 13-iyulda 91 yoshida vafot etgan<ref>{{cite web |title=Zemřela sestra Růžena Krásná – Košová |url=http://michalklusacek.org/zemrela-sestra-ruzena-krasna-kosova-28 |website=Česká strana národne sociální |access-date=11 December 2021 |date=20 August 2012}}</ref>. == Eʼtiroflari == * Václav Benda mukofoti (2010-yil)<ref>{{Cite web|url=https://www.ustrcr.cz/en/varia/vaclav-benda-award/formal-presentation-of-the-vaclav-benda-award-2010/|title=Formal presentation of the Václav Benda Award – Ústav pro studium totalitních režimů|website=www.ustrcr.cz|access-date=2019-11-05}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Krasna, Ruzena}} [[Turkum:1921-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:2012-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Chex inson huquqlari faollari]] 6m56qfacd34d0mhcr9ipwyedc6oo6ty Raizan Oh-tameike toʻgʻoni 0 1366588 6000058 2026-04-21T09:45:25Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000058 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 230m |dam_height = 25m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1944 |cost = |res_catchment = sq. km |res_surface = 20 gektar | coordinates = {{coord|33|31|47|N|130|13|02|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Raizan Oh-tameike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni nomaʼlum<ref>{{Cite web| title = Raizan Oh-tameike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2395}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 0x1cdtkgxu21mzl8rijwoc2f40fhg5b Munozara:Růžena Krásná 1 1366589 6000059 2026-04-21T09:45:28Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000059 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 6000061 6000059 2026-04-21T09:45:48Z Sitora Oblakulova 85592 6000061 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=inson huquqlari|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }} ap1oyo8otommglv8rj1klsopr5usb8w Rhyacophila formosa 0 1366590 6000060 2026-04-21T09:45:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000060 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila formosa | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | urug‘ = [[Rhyacophila]] | tasvir = }} '''Rhyacophila formosa''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=bugref>{{cite web|title=''Rhyacophila formosa'' Species Information|url=https://bugguide.net/node/view/501549|website=BugGuide.net|accessdate=2018-02-10}}</ref><ref name=itis>{{cite web|title=''Rhyacophila formosa'' Report|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115203|website=Integrated Taxonomic Information System|accessdate=2018-02-10}}</ref><ref name=eol>{{cite web|title=''Rhyacophila formosa'' Overview|url=http://eol.org/pages/608379/overview|website=Encyclopedia of Life|accessdate=2018-02-10}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{cite book |last1 = Arnett |first1 = Ross H. |date = 2000 |title = American Insects: A Handbook of the Insects of America North of Mexico |publisher = CRC Press }} * {{cite book |last1 = Merritt |last2 = Cummins |last3 = Berg |date = 2008 |title = Aquatic Insects of North America |publisher = Kendall/Hunt }} * {{cite journal |last1 = Houghton |first1 = D.C. |last2 = DeWalt |first2 = R.E. |last3 = Pytel |first3 = A.J. |last4 = Brandin |first4 = C.M. |last5 = Rogers |first5 = S.E. |last6 = Ruiter |first6 = D.E. |last7 = Bright |first7 = E. |last8 = Hudson |first8 = P.L. |last9 = Armitage |first9 = B.J. |date = 2018 |title = Updated checklist of the Michigan (USA) caddisflies, with regional and habitat affinities |journal = ZooKeys |issue = 730 |doi = 10.3897/zookeys.730.21776 |pmc = 5799788 |pmid = 29416396 |pages = 57–74 |doi-access = free }} {{refend}} {{clear}} {{taxonbar|from=Q4523147}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} gdpr0iy6x9b2rmxxquh1vk8fm2b5v6n Sehuri toʻgʻoni 0 1366591 6000062 2026-04-21T09:46:44Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000062 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 240m |dam_height = 43m |dam_width_base = |construction_began = 1970 |opening = 1976 |cost = |res_catchment = 5.5 sq. km |res_surface = 32 gektar | coordinates = {{coord|33|26|07|N|130|23|46|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Sehuri toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 5,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Sehuri Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2429}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] omqrglt1aw3c7c274ltdk88jhmu4h9m Shiraki toʻgʻoni 0 1366592 6000063 2026-04-21T09:47:38Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000063 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 91m |dam_height = 22.2m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1934 |cost = |res_catchment = 2.5 sq. km |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|33|48|43|N|130|46|12|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Shiraki toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Shiraki Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2404}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 91rueav4i66rlfvsmpzo00y29demyyd Shobudani toʻgʻoni 0 1366593 6000064 2026-04-21T09:48:33Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000064 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 140.4m |dam_height = 18m |dam_width_base = |construction_began = 1920 |opening = 1924 |cost = |res_catchment = 1.6 sq. km |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|33|54|35|N|130|46|56|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Shobudani toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Shobudani Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2377}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] d7x2ce071gixhg7do0oq8ufy92fg8m3 Muhammad ibn Xolid ibn Yazid ash-Shayboniy 0 1366594 6000065 2026-04-21T09:49:09Z Tilkobles 92150 „'''Muhammad ibn Xolid ibn Yazid ash-Shayboniy''' ({{Lang-ar|محمد بن خالد بن يزيد الشيباني}}) — [[Arablar|arab]] sarkardasi va [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]ning hokimi. 9-asrda xalifalikning Kavkaz viloyatlarida faoliyat yuritgan. Muhammad [[Shaybon]] qabilasiga mansub bo‘lib, asl kelib chiqishi shimoliy [[Jazira]]dagi [[Diyor Bakr]]dan edi<ref name="TG27">Ter-Ghewondyan (1976), p. 27</ref> va Yazid ibn...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000065 wikitext text/x-wiki '''Muhammad ibn Xolid ibn Yazid ash-Shayboniy''' ({{Lang-ar|محمد بن خالد بن يزيد الشيباني}}) — [[Arablar|arab]] sarkardasi va [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]ning hokimi. 9-asrda xalifalikning Kavkaz viloyatlarida faoliyat yuritgan. Muhammad [[Shaybon]] qabilasiga mansub bo‘lib, asl kelib chiqishi shimoliy [[Jazira]]dagi [[Diyor Bakr]]dan edi<ref name="TG27">Ter-Ghewondyan (1976), p. 27</ref> va [[Yazid ibn Mazyad ash-Shaybaniy|Yazid ibn Mazyad ash-Shayboniy]]ning nabirasi bo‘lgan. Yazid va uning o‘g‘illari xalifalikning [[Kavkazorti]] viloyatlari ustidan Shayboniylar ta’sirini [[Arminiya|Arminiyaning]] (Armaniston, hozirgi [[Ozarbayjon]], [[Iberiya]] va [[Arron|Arran]]ni o‘z ichiga olgan yirik viloyat) hokimi (''[[ostikan]]'') lavozimini qayta-qayta egallash orqali o‘rnatganlar<ref name="TG27-8">Ter-Ghewondyan (1976), pp. 27–28</ref>. Otasi [[Xolid ibn Yazid ash-Shayboniy|Xolid]] ham shu lavozimda kamida to‘rt marta xizmat qilgan: 813/814-yillarda, 828–832-yillarda, 841-yilda qisqa muddat va undan ko‘p o‘tmay yana, hamda taxminan 844-yilda lavozimida vafot etgan. Muhammad uning o‘rnini egallab, musulmon va nasroniy knyazlar ko‘targan turli mahalliy qo‘zg‘olonlarni bostirish ishini davom ettirdi<ref name="TG28">Ter-Ghewondyan (1976), p. 28</ref>. Lavozimidan olinib tashlangach, u Diyor Bakrdagi ajdodiy yerlariga qaytdi va 857-yilda, [[Bugʻa al-Kabir|Bug‘o al-Kabir]] boshchiligida yirik arman qo‘zg‘oloni qonga botirib bostirilganidan so‘ng, yana ''ostikan'' etib tayinlandi<ref>Ter-Ghewondyan (1976), pp. 28–29</ref><ref>On the rebellion and its impact, cf. Ter-Ghewondyan (1976), pp. 42–44</ref>. 878-yilda u yana bu lavozimni oldi; [[Tovma Artsruni]] (Thomas Arcruni) ma’lumotiga ko‘ra, u [[Kaysitlar]] kabi boshqa mahalliy musulmon hukmdorlari bilan ittifoq tuzib, “Knyazlar knyazi” [[Ashot Bagratuni]]ning kuchayib borayotgan qudratini jilovlashga uringan, biroq mag‘lub bo‘lib, mamlakatdan qochishga majbur bo‘lgan. U ''Arminiya''ning so‘nggi shayboniy hokimi edi<ref>Ter-Ghewondyan (1976), p. 29</ref>. O‘rta asr arab manbalariga ko‘ra, Muhammad 859/60-yillarda [[Ganja]] shahriga asos solgan; u yerda xazina topib olingani uchun shunday atalgan. Afsonaga ko‘ra, arab hokimi tushida bir ovozdan u lager qilgan hudud atrofidagi uch tepalikdan birining ostida xazina yashirilgani aytilgan. Ovoz unga xazinani qazib olib, pulini shahar barpo etishga sarflashni buyurgan. U shunday qilgan va xazina hamda shahar haqida xalifaga xabar bergan. Xalifa [[Mutavakkil|al-Mutavakkil]] Muhammadni, topilgan pulni xalifaga berish sharti bilan, shaharning merosxo'r hokimi etib tayinlagan<ref>[http://www.vostlit.info/Texts/rus13/Sirvan_Derbend/primtext.phtml V.Minorsky. A History of Shirvan and Derbent.]</ref>. == Manbalar == {{Manbalar|2}} ==Manbalar== * {{The Arab Emirates in Bagratid Armenia}} [[Turkum:9-asrda tug‘ilganlar]] [[Turkum:9-asrda vafot etganlar]] [[Turkum:Arminiyaning abbosiy hokimlari]] [[Turkum:Abbosiylar xalifaligi sarkardalari]] [[Turkum:Banu Shaybon]] [[Turkum:9-asr arablari]] [[Turkum:Shahar asoschilari]] [[Turkum:9-asr hokimlari]] c6gfmgiwq8mdyb8a9lc74oibnl3kjvi 6000068 6000065 2026-04-21T09:50:04Z Tilkobles 92150 6000068 wikitext text/x-wiki '''Muhammad ibn Xolid ibn Yazid ash-Shayboniy''' ({{Lang-ar|محمد بن خالد بن يزيد الشيباني}}) — [[Arablar|arab]] sarkardasi va [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]ning hokimi. 9-asrda xalifalikning Kavkaz viloyatlarida faoliyat yuritgan. Muhammad [[Shaybon]] qabilasiga mansub boʻlib, asl kelib chiqishi shimoliy [[Jazira]]dagi [[Diyor Bakr]]dan edi<ref name="TG27">Ter-Ghewondyan (1976), p. 27</ref> va [[Yazid ibn Mazyad ash-Shaybaniy|Yazid ibn Mazyad ash-Shayboniy]]ning nabirasi boʻlgan. Yazid va uning oʻgʻillari xalifalikning [[Kavkazorti]] viloyatlari ustidan Shayboniylar taʼsirini [[Arminiya|Arminiyaning]] (Armaniston, hozirgi [[Ozarbayjon]], [[Iberiya]] va [[Arron|Arran]]ni oʻz ichiga olgan yirik viloyat) hokimi (''[[ostikan]]'') lavozimini qayta-qayta egallash orqali oʻrnatganlar<ref name="TG27-8">Ter-Ghewondyan (1976), pp. 27–28</ref>. Otasi [[Xolid ibn Yazid ash-Shayboniy|Xolid]] ham shu lavozimda kamida toʻrt marta xizmat qilgan: 813/814-yillarda, 828–832-yillarda, 841-yilda qisqa muddat va undan koʻp oʻtmay yana, hamda taxminan 844-yilda lavozimida vafot etgan. Muhammad uning oʻrnini egallab, musulmon va nasroniy knyazlar koʻtargan turli mahalliy qoʻzgʻolonlarni bostirish ishini davom ettirdi<ref name="TG28">Ter-Ghewondyan (1976), p. 28</ref>. Lavozimidan olinib tashlangach, u Diyor Bakrdagi ajdodiy yerlariga qaytdi va 857-yilda, [[Bugʻa al-Kabir|Bugʻo al-Kabir]] boshchiligida yirik arman qoʻzgʻoloni qonga botirib bostirilganidan soʻng, yana ''ostikan'' etib tayinlandi<ref>Ter-Ghewondyan (1976), pp. 28–29</ref><ref>On the rebellion and its impact, cf. Ter-Ghewondyan (1976), pp. 42–44</ref>. 878-yilda u yana bu lavozimni oldi; [[Tovma Artsruni]] (Thomas Arcruni) maʼlumotiga koʻra, u [[Kaysitlar]] kabi boshqa mahalliy musulmon hukmdorlari bilan ittifoq tuzib, „Knyazlar knyazi“ [[Ashot Bagratuni]]ning kuchayib borayotgan qudratini jilovlashga uringan, biroq magʻlub boʻlib, mamlakatdan qochishga majbur boʻlgan. U ''Arminiya''ning soʻnggi shayboniy hokimi edi<ref>Ter-Ghewondyan (1976), p. 29</ref>. Oʻrta asr arab manbalariga koʻra, Muhammad 859/60-yillarda [[Ganja]] shahriga asos solgan; u yerda xazina topib olingani uchun shunday atalgan. Afsonaga koʻra, arab hokimi tushida bir ovozdan u lager qilgan hudud atrofidagi uch tepalikdan birining ostida xazina yashirilgani aytilgan. Ovoz unga xazinani qazib olib, pulini shahar barpo etishga sarflashni buyurgan. U shunday qilgan va xazina hamda shahar haqida xalifaga xabar bergan. Xalifa [[Mutavakkil|al-Mutavakkil]] Muhammadni, topilgan pulni xalifaga berish sharti bilan, shaharning merosxoʻr hokimi etib tayinlagan<ref>[http://www.vostlit.info/Texts/rus13/Sirvan_Derbend/primtext.phtml V.Minorsky. A History of Shirvan and Derbent.]</ref>. == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Manbalar == * {{The Arab Emirates in Bagratid Armenia}} [[Turkum:9-asrda tug‘ilganlar]] [[Turkum:9-asrda vafot etganlar]] [[Turkum:Arminiyaning abbosiy hokimlari]] [[Turkum:Abbosiylar xalifaligi generallari]] [[Turkum:Banu Shaybon]] [[Turkum:9-asr arablari]] [[Turkum:Shahar asoschilari]] [[Turkum:9-asr hokimlari]] jhpdjstyiwin06ibchr8ccmrn4e07p6 Rhyacophila fuscula 0 1366595 6000066 2026-04-21T09:49:23Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000066 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila fuscula | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | urug‘ = [[Rhyacophila]] | tasvir = }} '''Rhyacophila fuscula''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Rhyacophila fuscula'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115133 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Rhyacophila fuscula'' | url=https://www.gbif.org/species/5053070 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Rhyacophila fuscula'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/197739 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2380999}} [[Category:Trichoptera]] {{trichoptera-stub}} 7nie0e4593db2spqcoilt0ewc7jlnm6 Taisho-ike toʻgʻoni 0 1366596 6000067 2026-04-21T09:49:24Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000067 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 138m |dam_height = 17.2m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1915 |cost = |res_catchment = 0.5 sq. km |res_surface = 3 gektar | coordinates = {{coord|33|39|09|N|130|57|50|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Taisho-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Taisho-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2374}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] bi6ayl2v8c5ie5j1tl9a0h0dhvzchta Rhyacophila 0 1366598 6000071 2026-04-21T09:51:26Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000071 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | rang = urug‘ | tasvir = }} '''Rhyacophila''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] urug‘i. Ushbu urug‘ga kamida 640 ta tur kiradi<ref name=bugref>{{cite web|title=''Rhyacophila'' Genus Information|url=https://bugguide.net/node/view/74942|website=BugGuide.net|access-date=2018-02-10}}</ref><ref name=itis>{{cite web|title=''Rhyacophila'' Report|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115097|website=Integrated Taxonomic Information System|access-date=2018-02-10}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{cite book | last1 = Arnett | first1 = Ross H. | date = 30 July 2000 | title = American Insects: A Handbook of the Insects of America North of Mexico | publisher = CRC Press | isbn = 978-0-8493-0212-1 }} * {{cite book |last1 = Merritt |last2 = Cummins |last3 = Berg |date = 2008 |title = Aquatic Insects of North America |publisher = Kendall/Hunt }} * {{cite journal |last1 = Houghton |first1 = D.C. |last2 = DeWalt |first2 = R.E. |last3 = Pytel |first3 = A.J. |last4 = Brandin |first4 = C.M. |last5 = Rogers |first5 = S.E. |last6 = Ruiter |first6 = D.E. |last7 = Bright |first7 = E. |last8 = Hudson |first8 = P.L. |last9 = Armitage |first9 = B.J. |date = 2018 |title = Updated checklist of the Michigan (USA) caddisflies, with regional and habitat affinities |journal = ZooKeys |issue = 730 |doi = 10.3897/zookeys.730.21776 |pmc = 5799788 |pmid=29416396 |pages=57–74 |doi-access = free |bibcode = 2018ZooK..730...57H }} {{refend}} == Havolalar == {{Commons category|Rhyacophila|position=left}} {{Taxonbar|from=Q2296986}} [[Category:Trichoptera genera]]] {{trichoptera-stub}} j0jteltzna3ux3zlcx545hgdcemspzm 6000076 6000071 2026-04-21T09:52:35Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 6000076 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhyacophila | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Rhyacophilidae]] | rang = urug‘ | tasvir = }} '''Rhyacophila''' — [[Rhyacophilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] urug‘i. Ushbu urug‘ga kamida 640 ta tur kiradi<ref name=bugref>{{cite web|title=''Rhyacophila'' Genus Information|url=https://bugguide.net/node/view/74942|website=BugGuide.net|access-date=2018-02-10}}</ref><ref name=itis>{{cite web|title=''Rhyacophila'' Report|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=115097|website=Integrated Taxonomic Information System|access-date=2018-02-10}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{cite book | last1 = Arnett | first1 = Ross H. | date = 30 July 2000 | title = American Insects: A Handbook of the Insects of America North of Mexico | publisher = CRC Press | isbn = 978-0-8493-0212-1 }} * {{cite book |last1 = Merritt |last2 = Cummins |last3 = Berg |date = 2008 |title = Aquatic Insects of North America |publisher = Kendall/Hunt }} * {{cite journal |last1 = Houghton |first1 = D.C. |last2 = DeWalt |first2 = R.E. |last3 = Pytel |first3 = A.J. |last4 = Brandin |first4 = C.M. |last5 = Rogers |first5 = S.E. |last6 = Ruiter |first6 = D.E. |last7 = Bright |first7 = E. |last8 = Hudson |first8 = P.L. |last9 = Armitage |first9 = B.J. |date = 2018 |title = Updated checklist of the Michigan (USA) caddisflies, with regional and habitat affinities |journal = ZooKeys |issue = 730 |doi = 10.3897/zookeys.730.21776 |pmc = 5799788 |pmid=29416396 |pages=57–74 |doi-access = free |bibcode = 2018ZooK..730...57H }} {{refend}} {{Commons category|Rhyacophila}} {{Taxonbar|from=Q2296986}} [[Category:Trichoptera genera]] {{trichoptera-stub}} qxu4rq07zcevelctrxjwdsheirogb8b Tare toʻgʻoni 0 1366599 6000072 2026-04-21T09:51:30Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000072 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 191m |dam_height = 27.5m |dam_width_base = |construction_began = 1977 |opening = 1983 |cost = |res_catchment = 1.1 sq. km |res_surface = 24 gektar }} '''Tare toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Tare Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2450}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] nob94gkptiq2rptivtdo7ywbwq3e6x2 Fiona Fussi 0 1366600 6000073 2026-04-21T09:51:57Z Panpanchik 72616 „{{Infobox person |name = Fiona Fussi |image = Fiona Fussi.jpg |caption = |birth_name= Fiona Fussi |birth_date = {{birth date and age|df=y|1996|01|25}} |birth_place = [[Singapur]] |height = 176 sm |occupation = moda modeli |faoliyat yillari = 2012–hozir |hair_color = Dark Brown |eyecolor = Brown |measurements = |weight = |dress_size = |shoe_size = |agency = Basic Models Manageme...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000073 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Fiona Fussi |image = Fiona Fussi.jpg |caption = |birth_name= Fiona Fussi |birth_date = {{birth date and age|df=y|1996|01|25}} |birth_place = [[Singapur]] |height = 176 sm |occupation = moda modeli |faoliyat yillari = 2012–hozir |hair_color = Dark Brown |eyecolor = Brown |measurements = |weight = |dress_size = |shoe_size = |agency = Basic Models Management |website = {{URL|http://www.fionafussi.com}} }} '''Fiona Fussi''' (1996-yil 25-yanvarda tugʻilgan) — Singapurda yashovchi singapurlik [[Model (shaxs)|moda modeli]] va aktrisa<ref>{{Cite web |title=Fiona Fussi Profile |url=http://www.instagram.com/fionafussi |website=Instagram |quote=In her profile description, she self-identifies as "Austrian-Hongkie in Singapore"}}</ref><ref>{{Cite Twitter profile|fionafussi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mak |first=Asher |date=2020-03-23 |title=Fiona Fussi Sheds Light On The Modelling Industry, Her Stalkers And Why She Is Against Toxic Masculinity |url=https://zula.sg/fiona-fussi/ |access-date=2023-04-02 |website=ZULA.sg |language=en-GB}}</ref>. U mashhur model sifatida va 2011-yilgi [[Elite Model Look]] Singapore tanlovida gʻolib boʻlgani bilan tanilgan<ref>{{cite web|url=http://www.superadrianme.com/event-2/fiona-fussi-elite-model-look-singapore-2011/|title=Fiona Fussi Wins the Elite Model Look 2011 Singapore|date=3 November 2011 |publisher=superadrianme.com|access-date=2015-06-19}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Time Is Now: Fiona Fussi On What's Next For Her Career |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/video/tiffany-and-co-fiona-fussi-watches-adv/ |access-date=2023-04-02 |website=Harper's Bazaar Singapore |date=13 July 2016 |language=en-US}}</ref>. == Hayoti == Fiona Fussi 1996-yil 25-yanvarda Singapurda avstriyalik ota va Gonkongdan boʻlgan xitoylik onadan tugʻilgan hamda [[Shahar davlat|shahar-davlat]]da ulgʻaygan<ref>{{Cite web |last=Migration |date=2015-01-16 |title=The bag page: Fiona Fussi {{!}} The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/fashion/the-bag-page-fiona-fussi |access-date=2023-04-02 |website=www.straitstimes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tan |first=John |title=Fame and Fiona |url=https://www.thesundaily.my/style-life/fame-and-fiona-XX8101077 |access-date=2023-04-02 |website=www.thesundaily.my |language=en-MY}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fiona Fussi: Say No to Lewd Messages |url=https://theurbanwire.com/fiona-fussi-female-empowerment/ |access-date=2023-04-02 |website=The UrbanWire |language=en-GB}}</ref>. U Janubi-Sharqiy Osiyo Birlashgan Jahon kollejida tahsil olgan va 2014-yilda uni bitirgan<ref>{{Cite web |title=OneºNorth Magazine Vol 17 - 2019 by uwcsea - Issuu |url=https://issuu.com/uwcsea/docs/005alumni-1920_one_north_alumni_magazine_-_dec19_w |access-date=2023-04-02 |website=issuu.com |date=16 December 2019 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fussi |first=Fiona |title=Finally graduated with all my beautiful friends! I was so happy, my cheeks were numb from smiling! #uwcsea2014grads |url=https://twitter.com/fionafussi/status/470455681976242176 |access-date=2023-04-02 |website=Twitter |language=en}}</ref>. U ingliz, nemis, kanton va mandarin tillarida soʻzlashadi<ref>{{Cite web |date=2015-01-19 |title=7 things in her bag: Fiona Fussi |url=https://www.asiaone.com/women/7-things-her-bag-fiona-fussi |access-date=2023-04-02 |website=AsiaOne |language=en}}</ref>. == Faoliyati == 2011-yilda, 15 yoshida, Fussi Elite Model Look Singapore 2011 tanlovida gʻolib boʻldi. Shundan soʻng u Singapur nomidan [[Shanxay]]da oʻtkazilgan Elite Model Look International 2011 tadbirida ishtirok etdi<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaone.com/News/Latest+News/Showbiz/Story/A1Story20111104-308797.html|title=15-year-old student wins Elite Model Look Singapore|website=news.asiaone.com|access-date=2016-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011105418/http://news.asiaone.com/News/Latest+News/Showbiz/Story/A1Story20111104-308797.html|archive-date=2016-10-11|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last= |title=Fiona Fussi Wins the Elite Model Look 2011 Singapore |url=http://www.cy8cy.com/fiona-fussi-wins-the-elite-model-look-2011-singapore/ |access-date=2023-04-02 |website=CY@CY Says |language=en-US}}</ref>. 2012-yilda u Singapurdagi yirik moda tadbiri boʻlgan Audi Fashion Festivalning yuzi boʻldi<ref>{{cite news|url=http://www.straitstimes.com/lifestyle/fashion/the-bag-page-fiona-fussi|title=The bag page: Fiona Fussi|last=migration|date=2015-01-16|newspaper=The Straits Times|access-date=2016-10-08}}</ref>. 2014-yilda u Osiyoda global goʻzallik brendi [[L'Oreal]] Parisni namoyish etgan birinchi singapurlik model-elchi boʻldi<ref>{{cite web|url=https://www.asiaone.com/women/no-fuss-fussi-loreals-new-face-juggles-modelling-and-exams|title=No-fuss Fussi: L'Oreal's new face juggles modelling and exams|date=8 June 2014 |publisher=asiaone.com|access-date=2015-06-18}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GIRqPxGHCPA|title=Fiona Fussi, L'Oréal Paris Deeply White Sleeping Jelly Mask 2014|date=6 August 2014 |publisher=youtube.com|access-date=2015-06-18}}</ref>. 2016-yilda u Osiyoda Acuvue Define brendining elchisi boʻldi va shuningdek, [[Darlie]], [[Hang Seng Bank]], [[LG Electronics]] va HKT uchun TV reklamalarda ham suratga tushdi. U, shuningdek, [[Chanel]]<ref>{{Citation|last=CHANEL|title=CHANEL Makeup Looks: Get the Oasis Smokey Look with the Summer 2016 Collection.|date=2016-05-25|url=https://www.youtube.com/watch?v=vatBewX8ptI|access-date=2016-10-08}}</ref><ref>{{Citation|last=CHANEL|title=LE ROUGE COLLECTION N°1: CHANEL Fall Makeup tutorial|date=2016-08-24|url=https://www.youtube.com/watch?v=wuog0GZ4umM|access-date=2016-10-08}}</ref> va [[Clarins]]<ref>{{Citation|last=Clarins Hong Kong|title=How to apply your Treatment Essence|date=2016-08-24|url=https://www.youtube.com/watch?v=VFioQGIZ_sg|access-date=2016-10-08}}</ref> brendlari uchun bir qator makiyaj va teri parvarishi boʻyicha videoqoʻllanmalarda ishtirok etgan. U Chanel brendi yuzi boʻlgan birinchi osiyolik shaxs edi<ref>{{Cite web |title=About |url=https://fionafussi.com/about/ |website=Fiona Fussi |access-date=April 20, 2025}}</ref>. 2018-yilda u LG Electronics uchun TV reklamalarda paydo boʻldi<ref>{{Citation |title=LG 올레드TV AI ThinQ TVCF 2018 30s | date=6 March 2018 |url=https://www.youtube.com/watch?v=8kIuC6q9VTo |access-date=2022-12-12 |language=en}}</ref>. Fiona Fussi Singapurdagi Basic Models Management model agentligi, Gonkongdagi Sun Esee Model Management, AQShdagi [[Ford Models]], Yaponiyadagi Cinq Deux Un Co. va Fransiyadagi MP Paris agentliklariga vakillik qilgan<ref>{{Cite web |title=Fiona Fussi · Official |url=http://fionafussi.com/ |access-date=2023-04-02 |website=Fiona Fussi · Official}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://basicmodels.com.sg/female-models/fiona-fussi|title=Fiona Fussi, Singapore Model {{!}} Basic Models Management|website=basicmodels.com.sg|access-date=2016-10-08}}</ref>. Model sifatidagi ishidan tashqari, u ''Last Madame'' (2019) teleserialida Chi Ling qahramoni, shuningdek ''Oppa, Saranghae!'' (2023) asarida Chon So-yon rolini ijro etgan<ref>{{Citation |title=Last Madame (TV Series 2019–2020) - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt11230898/ |access-date=2023-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-11-17 |title=Singapore actress Joanne Peh talks about Last Madame's historic win at Busan International Film Festival event {{!}} Vogue Singapore {{!}} Lifestyle, Entertainment |url=https://vogue.sg/joanne-peh-last-madame-busan-international-film-festival-asia-contents-awards/ |access-date=2023-04-02 |website=Vogue Singapore |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tan |first=John |title=Fame and Fiona |url=https://www.thesundaily.my/style-life/fame-and-fiona-XX8101077 |access-date=2023-04-02 |website=www.thesundaily.my |language=en-MY}}</ref>. Fussi, shuningdek, Late Night Thoughts Club nomli turmush tarzi brendini ishga tushirgan boʻlib, u doirasidagi onlayn platformada muxlislari oʻzlarining ruhiy salomatlikka oid tajribalari bilan oʻrtoqlashishlari mumkin<ref>{{Cite web |title=About |url=https://fionafussi.com/about/ |website=Fiona Fussi |access-date=April 20, 2025}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Official website|http://www.fionafussi.com/}} {{DEFAULTSORT:Fiona Fussi}} {{Tashqi_havolalar}} 3uf5bd96si22w18ica9msuufdfonn1a 6000074 6000073 2026-04-21T09:52:14Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000074 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Fiona Fussi |image = Fiona Fussi.jpg |caption = |birth_name= Fiona Fussi |birth_date = {{birth date and age|df=y|1996|01|25}} |birth_place = [[Singapur]] |height = 176 sm |occupation = moda modeli |faoliyat yillari = 2012–hozir |hair_color = Dark Brown |eyecolor = Brown |measurements = |weight = |dress_size = |shoe_size = |agency = Basic Models Management |website = {{URL|http://www.fionafussi.com}} }} '''Fiona Fussi''' (1996-yil 25-yanvarda tugʻilgan) — Singapurda yashovchi singapurlik [[Model (shaxs)|moda modeli]] va aktrisa<ref>{{Cite web |title=Fiona Fussi Profile |url=http://www.instagram.com/fionafussi |website=Instagram |quote=In her profile description, she self-identifies as "Austrian-Hongkie in Singapore"}}</ref><ref>{{Cite Twitter profile|fionafussi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mak |first=Asher |date=2020-03-23 |title=Fiona Fussi Sheds Light On The Modelling Industry, Her Stalkers And Why She Is Against Toxic Masculinity |url=https://zula.sg/fiona-fussi/ |access-date=2023-04-02 |website=ZULA.sg |language=en-GB}}</ref>. U mashhur model sifatida va 2011-yilgi [[Elite Model Look]] Singapore tanlovida gʻolib boʻlgani bilan tanilgan<ref>{{cite web|url=http://www.superadrianme.com/event-2/fiona-fussi-elite-model-look-singapore-2011/|title=Fiona Fussi Wins the Elite Model Look 2011 Singapore|date=3 November 2011 |publisher=superadrianme.com|access-date=2015-06-19}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Time Is Now: Fiona Fussi On What's Next For Her Career |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/video/tiffany-and-co-fiona-fussi-watches-adv/ |access-date=2023-04-02 |website=Harper's Bazaar Singapore |date=13 July 2016 |language=en-US}}</ref>. == Hayoti == Fiona Fussi 1996-yil 25-yanvarda Singapurda avstriyalik ota va Gonkongdan boʻlgan xitoylik onadan tugʻilgan hamda [[Shahar davlat|shahar-davlat]]da ulgʻaygan<ref>{{Cite web |last=Migration |date=2015-01-16 |title=The bag page: Fiona Fussi {{!}} The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/fashion/the-bag-page-fiona-fussi |access-date=2023-04-02 |website=www.straitstimes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tan |first=John |title=Fame and Fiona |url=https://www.thesundaily.my/style-life/fame-and-fiona-XX8101077 |access-date=2023-04-02 |website=www.thesundaily.my |language=en-MY}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fiona Fussi: Say No to Lewd Messages |url=https://theurbanwire.com/fiona-fussi-female-empowerment/ |access-date=2023-04-02 |website=The UrbanWire |language=en-GB}}</ref>. U Janubi-Sharqiy Osiyo Birlashgan Jahon kollejida tahsil olgan va 2014-yilda uni bitirgan<ref>{{Cite web |title=OneºNorth Magazine Vol 17 - 2019 by uwcsea - Issuu |url=https://issuu.com/uwcsea/docs/005alumni-1920_one_north_alumni_magazine_-_dec19_w |access-date=2023-04-02 |website=issuu.com |date=16 December 2019 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fussi |first=Fiona |title=Finally graduated with all my beautiful friends! I was so happy, my cheeks were numb from smiling! #uwcsea2014grads |url=https://twitter.com/fionafussi/status/470455681976242176 |access-date=2023-04-02 |website=Twitter |language=en}}</ref>. U ingliz, nemis, kanton va mandarin tillarida soʻzlashadi<ref>{{Cite web |date=2015-01-19 |title=7 things in her bag: Fiona Fussi |url=https://www.asiaone.com/women/7-things-her-bag-fiona-fussi |access-date=2023-04-02 |website=AsiaOne |language=en}}</ref>. == Faoliyati == 2011-yilda, 15 yoshida, Fussi Elite Model Look Singapore 2011 tanlovida gʻolib boʻldi. Shundan soʻng u Singapur nomidan [[Shanxay]]da oʻtkazilgan Elite Model Look International 2011 tadbirida ishtirok etdi<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaone.com/News/Latest+News/Showbiz/Story/A1Story20111104-308797.html|title=15-year-old student wins Elite Model Look Singapore|website=news.asiaone.com|access-date=2016-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011105418/http://news.asiaone.com/News/Latest+News/Showbiz/Story/A1Story20111104-308797.html|archive-date=2016-10-11|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last= |title=Fiona Fussi Wins the Elite Model Look 2011 Singapore |url=http://www.cy8cy.com/fiona-fussi-wins-the-elite-model-look-2011-singapore/ |access-date=2023-04-02 |website=CY@CY Says |language=en-US}}</ref>. 2012-yilda u Singapurdagi yirik moda tadbiri boʻlgan Audi Fashion Festivalning yuzi boʻldi<ref>{{cite news|url=http://www.straitstimes.com/lifestyle/fashion/the-bag-page-fiona-fussi|title=The bag page: Fiona Fussi|last=migration|date=2015-01-16|newspaper=The Straits Times|access-date=2016-10-08}}</ref>. 2014-yilda u Osiyoda global goʻzallik brendi [[L'Oreal]] Parisni namoyish etgan birinchi singapurlik model-elchi boʻldi<ref>{{cite web|url=https://www.asiaone.com/women/no-fuss-fussi-loreals-new-face-juggles-modelling-and-exams|title=No-fuss Fussi: L'Oreal's new face juggles modelling and exams|date=8 June 2014 |publisher=asiaone.com|access-date=2015-06-18}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GIRqPxGHCPA|title=Fiona Fussi, L'Oréal Paris Deeply White Sleeping Jelly Mask 2014|date=6 August 2014 |publisher=youtube.com|access-date=2015-06-18}}</ref>. 2016-yilda u Osiyoda Acuvue Define brendining elchisi boʻldi va shuningdek, [[Darlie]], [[Hang Seng Bank]], [[LG Electronics]] va HKT uchun TV reklamalarda ham suratga tushdi. U, shuningdek, [[Chanel]]<ref>{{Citation|last=CHANEL|title=CHANEL Makeup Looks: Get the Oasis Smokey Look with the Summer 2016 Collection.|date=2016-05-25|url=https://www.youtube.com/watch?v=vatBewX8ptI|access-date=2016-10-08}}</ref><ref>{{Citation|last=CHANEL|title=LE ROUGE COLLECTION N°1: CHANEL Fall Makeup tutorial|date=2016-08-24|url=https://www.youtube.com/watch?v=wuog0GZ4umM|access-date=2016-10-08}}</ref> va [[Clarins]]<ref>{{Citation|last=Clarins Hong Kong|title=How to apply your Treatment Essence|date=2016-08-24|url=https://www.youtube.com/watch?v=VFioQGIZ_sg|access-date=2016-10-08}}</ref> brendlari uchun bir qator makiyaj va teri parvarishi boʻyicha videoqoʻllanmalarda ishtirok etgan. U Chanel brendi yuzi boʻlgan birinchi osiyolik shaxs edi<ref>{{Cite web |title=About |url=https://fionafussi.com/about/ |website=Fiona Fussi |access-date=April 20, 2025}}</ref>. 2018-yilda u LG Electronics uchun TV reklamalarda paydo boʻldi<ref>{{Citation |title=LG 올레드TV AI ThinQ TVCF 2018 30s | date=6 March 2018 |url=https://www.youtube.com/watch?v=8kIuC6q9VTo |access-date=2022-12-12 |language=en}}</ref>. Fiona Fussi Singapurdagi Basic Models Management model agentligi, Gonkongdagi Sun Esee Model Management, AQShdagi [[Ford Models]], Yaponiyadagi Cinq Deux Un Co. va Fransiyadagi MP Paris agentliklariga vakillik qilgan<ref>{{Cite web |title=Fiona Fussi · Official |url=http://fionafussi.com/ |access-date=2023-04-02 |website=Fiona Fussi · Official}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://basicmodels.com.sg/female-models/fiona-fussi|title=Fiona Fussi, Singapore Model {{!}} Basic Models Management|website=basicmodels.com.sg|access-date=2016-10-08}}</ref>. Model sifatidagi ishidan tashqari, u ''Last Madame'' (2019) teleserialida Chi Ling qahramoni, shuningdek ''Oppa, Saranghae!'' (2023) asarida Chon So-yon rolini ijro etgan<ref>{{Citation |title=Last Madame (TV Series 2019–2020) - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt11230898/ |access-date=2023-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-11-17 |title=Singapore actress Joanne Peh talks about Last Madame's historic win at Busan International Film Festival event {{!}} Vogue Singapore {{!}} Lifestyle, Entertainment |url=https://vogue.sg/joanne-peh-last-madame-busan-international-film-festival-asia-contents-awards/ |access-date=2023-04-02 |website=Vogue Singapore |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tan |first=John |title=Fame and Fiona |url=https://www.thesundaily.my/style-life/fame-and-fiona-XX8101077 |access-date=2023-04-02 |website=www.thesundaily.my |language=en-MY}}</ref>. Fussi, shuningdek, Late Night Thoughts Club nomli turmush tarzi brendini ishga tushirgan boʻlib, u doirasidagi onlayn platformada muxlislari oʻzlarining ruhiy salomatlikka oid tajribalari bilan oʻrtoqlashishlari mumkin<ref>{{Cite web |title=About |url=https://fionafussi.com/about/ |website=Fiona Fussi |access-date=April 20, 2025}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Official website|http://www.fionafussi.com/}} {{DEFAULTSORT:Fiona Fussi}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] 6av0uhzuo08ehe7a17xkfd9zkrem2bz 6000075 6000074 2026-04-21T09:52:30Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Avstriyalik modellar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000075 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Fiona Fussi |image = Fiona Fussi.jpg |caption = |birth_name= Fiona Fussi |birth_date = {{birth date and age|df=y|1996|01|25}} |birth_place = [[Singapur]] |height = 176 sm |occupation = moda modeli |faoliyat yillari = 2012–hozir |hair_color = Dark Brown |eyecolor = Brown |measurements = |weight = |dress_size = |shoe_size = |agency = Basic Models Management |website = {{URL|http://www.fionafussi.com}} }} '''Fiona Fussi''' (1996-yil 25-yanvarda tugʻilgan) — Singapurda yashovchi singapurlik [[Model (shaxs)|moda modeli]] va aktrisa<ref>{{Cite web |title=Fiona Fussi Profile |url=http://www.instagram.com/fionafussi |website=Instagram |quote=In her profile description, she self-identifies as "Austrian-Hongkie in Singapore"}}</ref><ref>{{Cite Twitter profile|fionafussi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mak |first=Asher |date=2020-03-23 |title=Fiona Fussi Sheds Light On The Modelling Industry, Her Stalkers And Why She Is Against Toxic Masculinity |url=https://zula.sg/fiona-fussi/ |access-date=2023-04-02 |website=ZULA.sg |language=en-GB}}</ref>. U mashhur model sifatida va 2011-yilgi [[Elite Model Look]] Singapore tanlovida gʻolib boʻlgani bilan tanilgan<ref>{{cite web|url=http://www.superadrianme.com/event-2/fiona-fussi-elite-model-look-singapore-2011/|title=Fiona Fussi Wins the Elite Model Look 2011 Singapore|date=3 November 2011 |publisher=superadrianme.com|access-date=2015-06-19}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Time Is Now: Fiona Fussi On What's Next For Her Career |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/video/tiffany-and-co-fiona-fussi-watches-adv/ |access-date=2023-04-02 |website=Harper's Bazaar Singapore |date=13 July 2016 |language=en-US}}</ref>. == Hayoti == Fiona Fussi 1996-yil 25-yanvarda Singapurda avstriyalik ota va Gonkongdan boʻlgan xitoylik onadan tugʻilgan hamda [[Shahar davlat|shahar-davlat]]da ulgʻaygan<ref>{{Cite web |last=Migration |date=2015-01-16 |title=The bag page: Fiona Fussi {{!}} The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/fashion/the-bag-page-fiona-fussi |access-date=2023-04-02 |website=www.straitstimes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tan |first=John |title=Fame and Fiona |url=https://www.thesundaily.my/style-life/fame-and-fiona-XX8101077 |access-date=2023-04-02 |website=www.thesundaily.my |language=en-MY}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fiona Fussi: Say No to Lewd Messages |url=https://theurbanwire.com/fiona-fussi-female-empowerment/ |access-date=2023-04-02 |website=The UrbanWire |language=en-GB}}</ref>. U Janubi-Sharqiy Osiyo Birlashgan Jahon kollejida tahsil olgan va 2014-yilda uni bitirgan<ref>{{Cite web |title=OneºNorth Magazine Vol 17 - 2019 by uwcsea - Issuu |url=https://issuu.com/uwcsea/docs/005alumni-1920_one_north_alumni_magazine_-_dec19_w |access-date=2023-04-02 |website=issuu.com |date=16 December 2019 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fussi |first=Fiona |title=Finally graduated with all my beautiful friends! I was so happy, my cheeks were numb from smiling! #uwcsea2014grads |url=https://twitter.com/fionafussi/status/470455681976242176 |access-date=2023-04-02 |website=Twitter |language=en}}</ref>. U ingliz, nemis, kanton va mandarin tillarida soʻzlashadi<ref>{{Cite web |date=2015-01-19 |title=7 things in her bag: Fiona Fussi |url=https://www.asiaone.com/women/7-things-her-bag-fiona-fussi |access-date=2023-04-02 |website=AsiaOne |language=en}}</ref>. == Faoliyati == 2011-yilda, 15 yoshida, Fussi Elite Model Look Singapore 2011 tanlovida gʻolib boʻldi. Shundan soʻng u Singapur nomidan [[Shanxay]]da oʻtkazilgan Elite Model Look International 2011 tadbirida ishtirok etdi<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaone.com/News/Latest+News/Showbiz/Story/A1Story20111104-308797.html|title=15-year-old student wins Elite Model Look Singapore|website=news.asiaone.com|access-date=2016-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011105418/http://news.asiaone.com/News/Latest+News/Showbiz/Story/A1Story20111104-308797.html|archive-date=2016-10-11|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last= |title=Fiona Fussi Wins the Elite Model Look 2011 Singapore |url=http://www.cy8cy.com/fiona-fussi-wins-the-elite-model-look-2011-singapore/ |access-date=2023-04-02 |website=CY@CY Says |language=en-US}}</ref>. 2012-yilda u Singapurdagi yirik moda tadbiri boʻlgan Audi Fashion Festivalning yuzi boʻldi<ref>{{cite news|url=http://www.straitstimes.com/lifestyle/fashion/the-bag-page-fiona-fussi|title=The bag page: Fiona Fussi|last=migration|date=2015-01-16|newspaper=The Straits Times|access-date=2016-10-08}}</ref>. 2014-yilda u Osiyoda global goʻzallik brendi [[L'Oreal]] Parisni namoyish etgan birinchi singapurlik model-elchi boʻldi<ref>{{cite web|url=https://www.asiaone.com/women/no-fuss-fussi-loreals-new-face-juggles-modelling-and-exams|title=No-fuss Fussi: L'Oreal's new face juggles modelling and exams|date=8 June 2014 |publisher=asiaone.com|access-date=2015-06-18}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GIRqPxGHCPA|title=Fiona Fussi, L'Oréal Paris Deeply White Sleeping Jelly Mask 2014|date=6 August 2014 |publisher=youtube.com|access-date=2015-06-18}}</ref>. 2016-yilda u Osiyoda Acuvue Define brendining elchisi boʻldi va shuningdek, [[Darlie]], [[Hang Seng Bank]], [[LG Electronics]] va HKT uchun TV reklamalarda ham suratga tushdi. U, shuningdek, [[Chanel]]<ref>{{Citation|last=CHANEL|title=CHANEL Makeup Looks: Get the Oasis Smokey Look with the Summer 2016 Collection.|date=2016-05-25|url=https://www.youtube.com/watch?v=vatBewX8ptI|access-date=2016-10-08}}</ref><ref>{{Citation|last=CHANEL|title=LE ROUGE COLLECTION N°1: CHANEL Fall Makeup tutorial|date=2016-08-24|url=https://www.youtube.com/watch?v=wuog0GZ4umM|access-date=2016-10-08}}</ref> va [[Clarins]]<ref>{{Citation|last=Clarins Hong Kong|title=How to apply your Treatment Essence|date=2016-08-24|url=https://www.youtube.com/watch?v=VFioQGIZ_sg|access-date=2016-10-08}}</ref> brendlari uchun bir qator makiyaj va teri parvarishi boʻyicha videoqoʻllanmalarda ishtirok etgan. U Chanel brendi yuzi boʻlgan birinchi osiyolik shaxs edi<ref>{{Cite web |title=About |url=https://fionafussi.com/about/ |website=Fiona Fussi |access-date=April 20, 2025}}</ref>. 2018-yilda u LG Electronics uchun TV reklamalarda paydo boʻldi<ref>{{Citation |title=LG 올레드TV AI ThinQ TVCF 2018 30s | date=6 March 2018 |url=https://www.youtube.com/watch?v=8kIuC6q9VTo |access-date=2022-12-12 |language=en}}</ref>. Fiona Fussi Singapurdagi Basic Models Management model agentligi, Gonkongdagi Sun Esee Model Management, AQShdagi [[Ford Models]], Yaponiyadagi Cinq Deux Un Co. va Fransiyadagi MP Paris agentliklariga vakillik qilgan<ref>{{Cite web |title=Fiona Fussi · Official |url=http://fionafussi.com/ |access-date=2023-04-02 |website=Fiona Fussi · Official}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://basicmodels.com.sg/female-models/fiona-fussi|title=Fiona Fussi, Singapore Model {{!}} Basic Models Management|website=basicmodels.com.sg|access-date=2016-10-08}}</ref>. Model sifatidagi ishidan tashqari, u ''Last Madame'' (2019) teleserialida Chi Ling qahramoni, shuningdek ''Oppa, Saranghae!'' (2023) asarida Chon So-yon rolini ijro etgan<ref>{{Citation |title=Last Madame (TV Series 2019–2020) - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt11230898/ |access-date=2023-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-11-17 |title=Singapore actress Joanne Peh talks about Last Madame's historic win at Busan International Film Festival event {{!}} Vogue Singapore {{!}} Lifestyle, Entertainment |url=https://vogue.sg/joanne-peh-last-madame-busan-international-film-festival-asia-contents-awards/ |access-date=2023-04-02 |website=Vogue Singapore |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tan |first=John |title=Fame and Fiona |url=https://www.thesundaily.my/style-life/fame-and-fiona-XX8101077 |access-date=2023-04-02 |website=www.thesundaily.my |language=en-MY}}</ref>. Fussi, shuningdek, Late Night Thoughts Club nomli turmush tarzi brendini ishga tushirgan boʻlib, u doirasidagi onlayn platformada muxlislari oʻzlarining ruhiy salomatlikka oid tajribalari bilan oʻrtoqlashishlari mumkin<ref>{{Cite web |title=About |url=https://fionafussi.com/about/ |website=Fiona Fussi |access-date=April 20, 2025}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Official website|http://www.fionafussi.com/}} {{DEFAULTSORT:Fiona Fussi}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Avstriyalik modellar]] aym3pokjyetbj33yvbmqicd850xz8ig Rhadicoleptus 0 1366601 6000077 2026-04-21T09:53:29Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000077 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Rhadicoleptus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | rang = urug‘ | tasvir = }} '''Rhadicoleptus''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] urug‘i. Ushbu urug‘ turlari [[Yevropa]] hududida uchraydi<ref name="GBIF">{{cite web |title=Rhadicoleptus Wallengren, 1891 |url=https://www.gbif.org/species/1442067 |website=www.gbif.org |access-date=1 March 2021 |language=en}}</ref>. ==Turlari== * ''[[Rhadicoleptus alpestris]]'' <small>(Kolenati, 1848)</small> * ''[[Rhadicoleptus spinifer]]'' <small>(McLachlan, 1875)</small> * ''[[Rhadicoleptus ucenorum]]'' <small>(McLachlan, 1876)</small> == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q10651986}} [[Category:Limnephilidae]] {{Trichoptera-stub}} lxzusw15p2i3k3e7e6881tkekuqwh6a Terauchi toʻgʻoni 0 1366602 6000078 2026-04-21T09:53:30Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000078 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | dam_length =420 m | dam_height =83 m | dam_width_base = | construction_began =1970 | opening =1978 | cost = | res_capacity_total =18,000,000 m<sup>3</sup> | res_catchment =51 km<sup>2</sup> | res_surface =90 gektar | coordinates = {{coord|33|25|43|N|130|43|23|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Terauchi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon<ref>{{cite web|title=Terauchi Dam|url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?id=s0041398|publisher=[[Structurae]]|accessdate=3 October 2010}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] phceq1io7191bfolhwmktkvf6q0dcwl Ushikubi toʻgʻoni 0 1366603 6000079 2026-04-21T09:54:16Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000079 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | dam_length =383 m | dam_height =52.7 m | dam_width_base = | construction_began =1972 | opening =1991 | cost = | res_capacity_total =2,280,000 m<sup>3</sup> | res_catchment =4.4 km<sup>2</sup> | res_surface =22 gektar | coordinates = {{coord|33.4861|N|130.479|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Ushikubi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] mu569d1543ubux59ikfdbevoukm1b6u Limnephilus ademus 0 1366604 6000080 2026-04-21T09:54:55Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000080 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus ademus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus ademus''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus ademus'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116118 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus ademus'' | url=https://www.gbif.org/species/1442568 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus ademus'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/745461 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2336951}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} sgtgxu9m7oziohaqd8relsf1ab3jco3 Yagatako-ike toʻgʻoni 0 1366605 6000081 2026-04-21T09:55:43Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000081 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 207m |dam_height = 19m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1959 |cost = |res_catchment = sq. km |res_surface = 7 gektar | coordinates = {{coord|33|34|24|N|131|7|57|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yagatako-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni nomaʼlum. Toʻliq sigʻimda taxminan 7 gektar maydonni egallaydi va 610 ming kub metr suv sigʻdira oladi. 1959-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Yagatako-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2407}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] nfb9up4b400c5ysnvuxjlbhva5189xr Yamagami toʻgʻoni 0 1366606 6000082 2026-04-21T09:56:38Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000082 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 307.5m |dam_height = 59m |dam_width_base = |construction_began = 1968 |opening = 1979 |cost = |res_catchment = 9.1 sq. km |res_surface = 18 gektar | coordinates = {{coord|33|27|16|N|130|29|10|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yamagami toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan kombinatsiyalashgan toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 9,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yamagami Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2433}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 5vnsv6cy516w73ms6pjfkofza1yt1p7 Valeria Gorlatš 0 1366607 6000083 2026-04-21T09:58:28Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Tennischi bilgiqutisi | name = Valeria Gorlatš | country = {{EST}} | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1998|03|31|df=yes}} | birth_place = [[Tallin]], [[Estoniya]] | careerprizemoney = 5,982 | singlesrecord = 30–26 | singlestitles = 0 | highestsinglesranking = 883 (31-oktyabr 2016) | doublesrecord = 16–14 | doublestitles = 0 | highestdoublesranki...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000083 wikitext text/x-wiki {{Tennischi bilgiqutisi | name = Valeria Gorlatš | country = {{EST}} | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1998|03|31|df=yes}} | birth_place = [[Tallin]], [[Estoniya]] | careerprizemoney = 5,982 | singlesrecord = 30–26 | singlestitles = 0 | highestsinglesranking = 883 (31-oktyabr 2016) | doublesrecord = 16–14 | doublestitles = 0 | highestdoublesranking = 975 (12-sentyabr 2016) | Team = yes | FedCupresult = 3–12 | updated = 8-noyabr 2020 }} '''Valeria Gorlatš''' (1998-yil 31-martda tugʻilgan) — [[estoniya]]lik [[Tennis|tennischi]]. 2016-yil 31-oktyabrda yakkalik yoʼnalishi boʼyicha jahon reytingida 883-raqamiga koʼtarilgan. 2016-yil 12-sentyabrda esa juftlik reytingida 975-oʻrinni band qilgan. Fed Cup musobaqasida [[Estoniya]] jamoasi safida oʻynagan Gorlatš jami 15 ta oʼyindan 3 tasida gʼalaba qozongan va 12 tasida magʼlubiyatga uchragan<ref>{{Fed Cup player|800334824|Valeria Gorlats}}</ref>. == ITF turnirlari final bahslari == === Juftlik: 2 (finalchi) === {| |-valign=top | {|class=wikitable style="font-size:85%" !Izoh |- style="background:#f88379;" | $100,000 turnirlar |- style="background:#f7e98e;" | $80,000 turnirlar |- style="background:#addfad;" | $60,000 turnirlar |- style="background:lightblue;" | $25,000 turnirlar |- style="background:#ccccff;" | $15,000 turnirlar |- style="background:#f0f8ff;" | $10,000 turnirlar |} | {|class=wikitable style="font-size:90%" !Maydon qoplamasi boʻyicha |- |Qattiq (0–1) |- |Tuproq (0–1) |- |Maysa (0–0) |- |Gilam (yopiq kort) (0–0) |} |} {|class="sortable wikitable" style=font-size:97% !Natija !No. !Sana !Turnir !Daraja !Qoplama !Sherik !Raqiblar !Hisob |- style="background:#f0f8ff;" | style="background:#ffa07a;"|Magʻlubiyat | 1. | 2-noyabr 2015-yil | ITF Stokgolm, [[Shvetsiya]] | 10,000 | Qattiq (i) | {{Flagicon|ITA}} [[Deborah Chiesa]] | {{Flagicon|POL}} [[Olga Brózda]] <br /> {{Flagicon|UKR}} [[Anastasiya Shoshina]] | 3–6, 2–6 |- style="background:#f0f8ff;" | style="background:#ffa07a;"|Magʻlubiyat | 2. | 31-oktabr 2016-yil | ITF Antaliya, [[Turkiya]] | 10,000 | Tuproq | {{Flagicon|BUL}} [[Dia Evtimova]] | {{Flagicon|TUR}} [[Ayla Aksu]] <br /> {{Flagicon|TUR}} [[Melis Sezer]] | 1–6, 6–7<sup>(5–7)</sup> |} == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Gorlats, Valeria}} [[Turkum:1998-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Tallinlik tennischilar]] [[Turkum:Estoniyalik ayol tennischilar]] [[Turkum:XXI asr estoniyalik sportchi ayollar]] g9kape9gyhji76x3fbywg9w3bof3d32 6000084 6000083 2026-04-21T09:59:45Z Sitora Oblakulova 85592 6000084 wikitext text/x-wiki {{Tennischi bilgiqutisi | name = Valeria Gorlatš | country = {{EST}} | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1998|03|31|df=yes}} | birth_place = [[Tallin]], [[Estoniya]] | careerprizemoney = 5,982 | singlesrecord = 30–26 | singlestitles = 0 | highestsinglesranking = 883 (31-oktyabr 2016) | doublesrecord = 16–14 | doublestitles = 0 | highestdoublesranking = 975 (12-sentyabr 2016) | Team = yes | FedCupresult = 3–12 | updated = 8-noyabr 2020 }} '''Valeria Gorlatš''' (1998-yil 31-martda tugʻilgan) — [[estoniya]]lik [[Tennis|tennischi]]. 2016-yil 31-oktyabrda yakkalik yoʼnalishi boʼyicha jahon reytingida 883-raqamiga koʼtarilgan. 2016-yil 12-sentyabrda esa juftlik reytingida 975-oʻrinni band qilgan. Fed Cup musobaqasida [[Estoniya]] jamoasi safida oʻynagan Gorlatš jami 15 ta oʼyindan 3 tasida gʼalaba qozongan va 12 tasida magʼlubiyatga uchragan<ref>{{Veb manbasi |url=https://web.archive.org/web/20230907192251/https://www.billiejeankingcup.com/en/player/800334824 |sarlavha=Valeria GORLATS |qaralgan sana=2026-yil 21-aprel}}</ref>. == ITF turnirlari final bahslari == === Juftlik: 2 (finalchi) === {| |-valign=top | {|class=wikitable style="font-size:85%" !Izoh |- style="background:#f88379;" | $100,000 turnirlar |- style="background:#f7e98e;" | $80,000 turnirlar |- style="background:#addfad;" | $60,000 turnirlar |- style="background:lightblue;" | $25,000 turnirlar |- style="background:#ccccff;" | $15,000 turnirlar |- style="background:#f0f8ff;" | $10,000 turnirlar |} | {|class=wikitable style="font-size:90%" !Maydon qoplamasi boʻyicha |- |Qattiq (0–1) |- |Tuproq (0–1) |- |Maysa (0–0) |- |Gilam (yopiq kort) (0–0) |} |} {|class="sortable wikitable" style=font-size:97% !Natija !No. !Sana !Turnir !Daraja !Qoplama !Sherik !Raqiblar !Hisob |- style="background:#f0f8ff;" | style="background:#ffa07a;"|Magʻlubiyat | 1. | 2-noyabr 2015-yil | ITF Stokgolm, [[Shvetsiya]] | 10,000 | Qattiq (i) | {{Flagicon|ITA}} [[Deborah Chiesa]] | {{Flagicon|POL}} [[Olga Brózda]] <br /> {{Flagicon|UKR}} [[Anastasiya Shoshina]] | 3–6, 2–6 |- style="background:#f0f8ff;" | style="background:#ffa07a;"|Magʻlubiyat | 2. | 31-oktabr 2016-yil | ITF Antaliya, [[Turkiya]] | 10,000 | Tuproq | {{Flagicon|BUL}} [[Dia Evtimova]] | {{Flagicon|TUR}} [[Ayla Aksu]] <br /> {{Flagicon|TUR}} [[Melis Sezer]] | 1–6, 6–7<sup>(5–7)</sup> |} == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Gorlats, Valeria}} [[Turkum:1998-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Tallinlik tennischilar]] [[Turkum:Estoniyalik ayol tennischilar]] [[Turkum:XXI asr estoniyalik sportchi ayollar]] o6yaguquzevqhothyfflq9ol6jjx4rp 6000085 6000084 2026-04-21T09:59:56Z Sitora Oblakulova 85592 6000085 wikitext text/x-wiki {{Tennischi bilgiqutisi | name = Valeria Gorlatš | country = {{EST}} | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1998|03|31|df=yes}} | birth_place = [[Tallin]], [[Estoniya]] | careerprizemoney = 5,982 | singlesrecord = 30–26 | singlestitles = 0 | highestsinglesranking = 883 (31-oktyabr 2016) | doublesrecord = 16–14 | doublestitles = 0 | highestdoublesranking = 975 (12-sentyabr 2016) | Team = yes | FedCupresult = 3–12 | updated = 8-noyabr 2020 }} '''Valeria Gorlatš''' (1998-yil 31-martda tugʻilgan) — [[estoniya]]lik [[Tennis|tennischi]]. 2016-yil 31-oktyabrda yakkalik yoʼnalishi boʼyicha jahon reytingida 883-raqamiga koʼtarilgan. 2016-yil 12-sentyabrda esa juftlik reytingida 975-oʻrinni band qilgan. Fed Cup musobaqasida [[Estoniya]] jamoasi safida oʻynagan Gorlatš jami 15 ta oʼyindan 3 tasida gʼalaba qozongan va 12 tasida magʼlubiyatga uchragan<ref>{{Veb manbasi |url=https://web.archive.org/web/20230907192251/https://www.billiejeankingcup.com/en/player/800334824 |sarlavha=Valeria GORLATS |qaralgan sana=2026-yil 21-aprel}}</ref>. == ITF turnirlari final bahslari == === Juftlik === {| |-valign=top | {|class=wikitable style="font-size:85%" !Izoh |- style="background:#f88379;" | $100,000 turnirlar |- style="background:#f7e98e;" | $80,000 turnirlar |- style="background:#addfad;" | $60,000 turnirlar |- style="background:lightblue;" | $25,000 turnirlar |- style="background:#ccccff;" | $15,000 turnirlar |- style="background:#f0f8ff;" | $10,000 turnirlar |} | {|class=wikitable style="font-size:90%" !Maydon qoplamasi boʻyicha |- |Qattiq (0–1) |- |Tuproq (0–1) |- |Maysa (0–0) |- |Gilam (yopiq kort) (0–0) |} |} {|class="sortable wikitable" style=font-size:97% !Natija !No. !Sana !Turnir !Daraja !Qoplama !Sherik !Raqiblar !Hisob |- style="background:#f0f8ff;" | style="background:#ffa07a;"|Magʻlubiyat | 1. | 2-noyabr 2015-yil | ITF Stokgolm, [[Shvetsiya]] | 10,000 | Qattiq (i) | {{Flagicon|ITA}} [[Deborah Chiesa]] | {{Flagicon|POL}} [[Olga Brózda]] <br /> {{Flagicon|UKR}} [[Anastasiya Shoshina]] | 3–6, 2–6 |- style="background:#f0f8ff;" | style="background:#ffa07a;"|Magʻlubiyat | 2. | 31-oktabr 2016-yil | ITF Antaliya, [[Turkiya]] | 10,000 | Tuproq | {{Flagicon|BUL}} [[Dia Evtimova]] | {{Flagicon|TUR}} [[Ayla Aksu]] <br /> {{Flagicon|TUR}} [[Melis Sezer]] | 1–6, 6–7<sup>(5–7)</sup> |} == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Gorlats, Valeria}} [[Turkum:1998-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Tallinlik tennischilar]] [[Turkum:Estoniyalik ayol tennischilar]] [[Turkum:XXI asr estoniyalik sportchi ayollar]] nhiyjoa88pspjosa5zqunsmvn6n156g Munozara:Valeria Gorlatš 1 1366608 6000086 2026-04-21T10:00:28Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Estoniya|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000086 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Estoniya|mamlakat2= |mamlakat3= }} sin8uve7cws1y1hgtuja4hpolym6z0j Limnephilidae 0 1366609 6000087 2026-04-21T10:02:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000087 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilidae | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | rang = oila | tasvir = }} '''Limnephilidae''' — [[Trichoptera]] turkumiga mansub [[buloqchilar]] oilasi. Ushbu oila tarkibida taxminan 100 ta urugʻ va qariyb 900 ta tur mavjud. '''Limnephilidae''' oilasi asosan shimoliy moʻtadil hududlarda keng tarqalgan boʻlib, tropik mintaqalar va janubiy yarimsharda kam uchraydi. Shu sababli ular koʻpincha „shimoliy buloqchilar“ deb ham ataladi<ref name="Morse2011">{{cite book |last1=Morse |first1=John C. |chapter=Trichoptera (Caddisflies) |editor-last1=Likens |editor-first1=Gene E. |title=Encyclopedia of Inland Waters |publisher=Academic Press |year=2009 |pages=443–453 |doi=10.1016/B978-012370626-3.00168-7 |isbn=978-0-12-370626-3}}</ref><ref name="Holzenthal2007">{{cite journal |last1=Holzenthal |first1=Ralph W. |last2=Blahnik |first2=Roger J. |last3=Prather |first3=Aysha L. |last4=Kjer |first4=Karl M. |title=Order Trichoptera Kirby, 1813 (Insecta), Caddisflies |journal=[[Zootaxa]] |volume=1668 |year=2007 |pages=639–698 |doi=10.11646/zootaxa.1668.1.29}}</ref><ref name="ToL">{{cite web |last1=Holzenthal |first1=Ralph W. |last2=Blahnik |first2=Roger J. |last3=Prather |first3=Aysha |last4=Kjer |first4=Karl |title=Limnephilidae |url=http://tolweb.org/Limnephilidae/14615 |work=Tree of Life Web Project |date=20 July 2010 |access-date=12 February 2026}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category}} {{Wikispecies}} * [https://web.archive.org/web/20060502115515/http://delta-intkey.com/britin/tri/www/limnephi.htm Family description] {{Taxonbar|from=Q1949962}} {{Authority control}} [[Category:Integripalpia]] [[Category:Limnephilidae| ]] 4zuecsl4eq0dniomxed9e36bb99kp2j Muhammad ibn Yazid ibn Hatim al-Muhallabiy 0 1366610 6000088 2026-04-21T10:05:20Z Tilkobles 92150 yangi 6000088 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Ahvozning Abbosiy noibi}} {{Davlat arbobi bilgiqutisi | name = Muhammad ibn Yazid al-Muhallabiy <br> محمد بن يزيد المهلبي‎ | office = [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar]] [[Gubernator|noibi]] [[Ahvoz]]da | term_start = 810-yillar | term_end = 811/12 | monarch = [[Muhammad al-Amin|al-Amin]] | birth_place = Abbosiylar xalifaligi | death_date = 811-yil oxiri yoki 812-yil boshi | death_place = [[Ahvoz]], [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] | parents = Yazid ibn Hatim al-Muhallabiy | allegiance = [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] | service_years = 809–811 | battles = [[Toʻrtinchi fitna|Toʻrtinchi Fitna]] }} '''Muhammad ibn Yazid ibn Hatim al-Muhallabiy''' ({{Lang-ar|محمد بن يزيد بن حاتم المهلبي}}; 811-yil oxiri yoki 812-yil boshida vafot etgan) — [[Muhammad al-Amin|al-Amin]] xalifaligi davrida [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar sulolasi]] uchun [[Ahvoz|al-Ahvoz]] (janubi-sharqiy [[Iroq]]) ning abbosiy noibi. U al-Amin va [[Maʼmun|al-Maʼmun]] oʻrtasidagi [[Toʻrtinchi fitna|fuqarolar urushi]] chogʻida [[Tohir ibn Husayn]] qoʻshiniga qarshi al-Ahvozni himoya qilayotib oʻldirilgan. == Faoliyati == Muhammad mashhur [[Muhallabiylar]] oilasiga mansub boʻlib, shu nomdagi [[Al-Muhallab ibn Abu Sufra|al-Muhallab]]ning chevarasining chevarasi edi<ref>Al-Tabari, p. 114. n. 435</ref>. Nomaʼlum bir sanada u xalifa al-Amin tomonidan al-Ahvoz noibligiga tayinlangan. 811-yil boshida markazi [[Iroq]]da boʻlgan al-Amin hamda [[Katta Xuroson|Xuroson]]da boʻlgan ukasi al-Maʼmun oʻrtasida fuqarolar urushi boshlanganida, u al-Aminga sodiq qolib, uning nomidan al-Ahvozni himoya qildi<ref>Al-Tabari, p. 114; Crone, p. 135</ref>. Urush boshlanganda ikki tomon oʻrtasidagi janglar dastlab al-Ahvoz yaqinida boʻlmadi, biroq 811-yil kuziga kelib al-Maʼmunning sarkardasi Tohir Xurosondan shimoliy Iroq chekkasidagi [[Hulvon]] tumani tomon yurib bordi. Oradan koʻp oʻtmay, Muhammad Hulvondan al-Ahvozni egallash uchun qoʻshin yoʻlga chiqqani haqida xabar oldi; bunga javoban u oʻz kuchlarini toʻplab, shimolga — [[Askar Mukram]] tomon yoʻl oldi. Biroq dushman kuchlari yaqinlashgach, u xavotirga tushib, al-Ahvozga qaytishga qaror qildi. Shunday qilib u ortga burilib shaharga qaytib yoʻl oldi, Tohirning odamlari esa uning ortidan juda yaqin masofada quvib keldi<ref>al-Tabari, pp. 114-6</ref>. Muhammad al-Ahvozga yetib kelishi bilan shaharga kirib, oʻz odamlarini jangga tayyorladi. Ular koʻp oʻtmay Tohirning tosh va kamon oʻqlari bilan hujum qilgan ilgʻor kuchlariga duch kelishdi. Ikki tomon oʻrtasida shiddatli jang boshlandi va tez orada Muhammadning koʻplab askarlari qochishga tushdi. Jangni boy berayotganini koʻrgan Muhammad bir necha ozod qilingan qullari bilan otlaridan tushib, ularning paylarini kesib tashladi va Tohirning odamlariga hujum qilib, ularning koʻpini oʻldirdi. Biroq, hujum paytida Muhammadga nayza tegib yiqildi; shundan soʻng bir guruh dushman askarlari uning ustiga bostirib kelib, oʻlgunicha zarba berdilar. Shunday qilib, Tohir jangda gʻalaba qozonib, al-Ahvozni egalladi<ref>Crone, p. 135; al-Tabari, pp. 116-8; al-Yaʼqubi, p. 534</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Slaves on Horses}} * {{The History of al-Tabari|volume=31}} * Al-Yaʼqubi, Ahmad ibn Abu Yaʼqub. ''Historiae, Vol. 2.'' Ed. M. Th. Houtsma. Leiden: E. J. Brill, 1883. [[Turkum:Abbosiylar xalifaligi noiblari]] [[Turkum:810-yillarda vafot etganlar]] [[Turkum:Jangda halok bo‘lgan o‘rta asr arablari]] [[Turkum:Abbosiylar xalifaligi davridagi Iroq]] [[Turkum:Muhallabiylar]] [[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]] [[Turkum:To‘rtinchi fitna ishtirokchilari]] [[Turkum:9-asr arablari]] elesivoylu7mnob6st2axxsw8t625at Talvi Märja 0 1366611 6000089 2026-04-21T10:05:24Z Sitora Oblakulova 85592 „'''Talvi Märja''' (qizlik familiyasi '''Väli'''; 1935-yil 8-sentyabr, [[Tallinn]], [[Estoniya]]) — estoniyalik [[tennis]]chi, murabbiy, [[andrologiya|androgog]], siyosatchi va psixolog. Estoniya parlamentining sakkizinchi chaqirigʻi aʼzosi<ref name="Toomla, 1999">{{cite book |last1=Toomla |first1=Jaan |title=Valitud ja valitsenud: Eesti Parlamentaarsete ja muude esinduskogude ja valitsuste isikkoosseis aastail 1917–1999 |date=1999 |publish...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000089 wikitext text/x-wiki '''Talvi Märja''' (qizlik familiyasi '''Väli'''; 1935-yil 8-sentyabr, [[Tallinn]], [[Estoniya]]) — estoniyalik [[tennis]]chi, murabbiy, [[andrologiya|androgog]], siyosatchi va psixolog. Estoniya parlamentining sakkizinchi chaqirigʻi aʼzosi<ref name="Toomla, 1999">{{cite book |last1=Toomla |first1=Jaan |title=Valitud ja valitsenud: Eesti Parlamentaarsete ja muude esinduskogude ja valitsuste isikkoosseis aastail 1917–1999 |date=1999 |publisher=[[Estonian National Library]] |location=Tallinn |isbn=9985921720 |page= |url=https://www.digar.ee/viewer/et/nlib-digar:288727/264611/page/331 |access-date=8 March 2021 |language=Estonian}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1935-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:8-sentyabrda tugʻilganlar]] i9s2ssfhsgvi58jrup3tltmea3vju22 Munozara:Talvi Märja 1 1366612 6000090 2026-04-21T10:05:47Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=|mavzu3= |mamlakat=Estoniya|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000090 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=|mavzu3= |mamlakat=Estoniya|mamlakat2= |mamlakat3= }} 9afrsqn37hh61qg8wugvdircfgufwcr Qozogʻiston botirlari roʻyxati 0 1366613 6000091 2026-04-21T10:08:38Z Panpanchik 72616 „'''Qozogʻiston botirlari roʻyxati''' — turli tarixiy davrlarda [[qozoq]] xalqi orasida jasorat, vatanparvarlik va harbiy mahorati bilan tanilgan botirlar (bahodirlar) haqida maʼlumot beruvchi roʻyxatdir. Ushbu roʻyxatga [[Qozogʻiston tarixi|qozoq tarixida]] muhim oʻrin tutgan, yurt himoyasi, [[mustaqillik]] uchun kurashlar hamda [[folklor|xalq ogʻzaki ijodi]] va tarixiy manbalarda tilga olingan shaxslar kiritilgan. Botirlar qozoq jamiyat...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000091 wikitext text/x-wiki '''Qozogʻiston botirlari roʻyxati''' — turli tarixiy davrlarda [[qozoq]] xalqi orasida jasorat, vatanparvarlik va harbiy mahorati bilan tanilgan botirlar (bahodirlar) haqida maʼlumot beruvchi roʻyxatdir. Ushbu roʻyxatga [[Qozogʻiston tarixi|qozoq tarixida]] muhim oʻrin tutgan, yurt himoyasi, [[mustaqillik]] uchun kurashlar hamda [[folklor|xalq ogʻzaki ijodi]] va tarixiy manbalarda tilga olingan shaxslar kiritilgan. Botirlar qozoq jamiyatida nafaqat jangchi, balki yetakchi, himoyachi va milliy qahramon sifatida ham eʼtirof etilgan. {| class="wikitable standard" style="text-align: center;" |--- class='brightʼ | colspan=6 | '''Qozoq botirlari''' |--- class='shadow' | Surati|| Ismi ||Yashagan davri|| Qoʻshimcha maʼlumot |-style="background-color:#ffdead" | || [[Bogenbay botir|Qanjigʻali Bogenbay]] || 1680-1778-yillar || U ham notiq, ham botir, qoʻmondon va qozoq xalqini jungʻor bosqinchilaridan ozod etish yoʻlidagi ozodlik kurashini yuksak darajada tashkil etgan arbob. 1710-yilda jungʻor bosqiniga qanday qarshi turish masalalari muhokama qilingan Qoraqum yaqinida yigʻin boʻlgan. Shuningdek, [[Xitoy]] va qozoq davlatlarining tinch munosabatlarini oʻrnatishda katta hissa qoʻsha olgan. |-style="background-color:#ffdead" | || [[Qabanbay botir|Qabambay botir]] || 1692-1770-yillar || Jungʻor bosqiniga qarshi kurashda tinmay jang qilib, favqulodda mardlik koʻrsata olgan qozoqning mashhur qoʻmondon botiri, „xon botiri“ unvonini olgan yagona botir. „Qozoqda Qabambaydan oʻtgan botir yoʻq, [[Toʻle Bi|Toʻle biy]]dan oʻtgan biy yoʻq“, degan ekan ''Mashhur Yusif Kopey oʻgʻli''. Qabambay botir jungʻorlar bilan boʻlgan janglarda 1724-yili [[Turkiston]]ni himoya qilishga, 1725-yili Alakol, 1729–1730-yillarda Angʻiraqay, Bulanti yonidagi janglarda qozoq lashkarlariga boshchilik qilgan. Shunday yirik janglarda Qabambay oʻzini ajoyib topqir, nihoyatda ayyor sarkarda sifatida koʻrsatib, qozoq lashkarlarini jangga boshlab, gʻalabaga erishgan. Shu tufayli Abilay xon Qabambay botirni el ichida „Daraboz“ deb qadrlagan. |-style="background-color:#ffdead" | || Omir botir Nayman Baltali Quli || 1704-1776-yillar|| Jungʻorlarga qarshi kurashni tashkil etgan buyuk qoʻmondon. Angʻiraqay jangida qatnashib, yigirma uch yoshida mashhur qalmoq botirlari Shamal xon va Qaskelengni yakkama-yakka jangda yengib, botir nomiga sazovor boʻlgan. |-style="background-color:#ffdead" | || [[Rayimbek botir]] ||1705-1785-yillar || Jungʻor bosqiniga qarshi kurashda oʻttiz yildan ortiq vaqt davomida qonli janglar ichida dushman bilan olishib, elni himoya qilgan tarixiy siymolardan biri. Rayimbek botir Toraygʻir va Soʻgeti togʻlari orasidagi Koʻkpekti yaylovida boʻlgan „Oyrantobe“ jangida yuksak mardlik namunasini koʻrsata olgan. Rayimbek botirning keyingi katta yurishi [[Oʻrta Juz]] eliga yordamga borishi boʻlgan. Shu yurish davomida uning qoʻli jungʻorlardan Saritov va Uyghentosni ozod etishga hissa qoʻshib, Ila daryosi boʻylab Qorġos tomonga qaytgan. |-style="background-color:#ffdead" | || [[Qarasay botir]] || 1589-1671-yillar|| Baʼzi manbalarga koʻra, u yil davomida deyarli ot ustidan tushmay, ikki yuzga yaqin janglarda qatnashgan, qirq toʻqqiz yirik janglarga boshchilik qilgan va oʻn toʻqqiz marta yakkama-yakka janglarda gʻalaba qozongan qoʻmondon. Ila Olatovi yaqinidagi bir jangda „Qarasay“ deb shior qilgan qozoq lashkarlarining dushmanni qaqshatib yenggani aytiladi. Suyuqtobe choʻqqisiga Qarasay elining bayrogʻi — boʻrili bayroq qadalgandi. Shu gʻalabadan soʻng Qarasay butun Shapirashte elining shioriga aylangan. |-style="background-color:#ffdead" | |[[Aqpan botir Kelimberdi oʻgʻli]] |1531-1605 |[[Qozoq xonligi]]ni qariyb ellik yil boshqargan Qosim xonning oʻgʻli Xaq Nazar lashkari safida koʻplab yurishlarni boshidan kechirgan. Kelimberdi oʻgʻli Aqpan botir Yosimxon hukmronlik qilgan davrda, 1531–1605-yillarda yashagan. Aqpan botir haqida shoir va jirovlar Abil, Nurim, Aqtanlardan davom etib, Qashagʻan Kurjiman oʻgʻlining „Atameken“ dostonida, Adoy nevarasi Aqpan botir 1600-yillarda Xiva xoni Hojimning boshqa soliq turlari bilan birga „Qiz soligʻiga“ rozi boʻlmay, oʻz hukmidagi elni qutqarish uchun va gʻarbdagi toʻrt hududini Etil qalmoqlaridan ozod qilish maqsadida Xorazm yoʻlidan 500 xonadon Alshin Kenshin avlodlarini boshlab Mangʻistov yarimoroliga kelgani aytiladi. Aqpan botirning boshchiligida Etil–Jayiq oraligʻi, Qobda, Irgʻiz yerlari qalmoqlardan ozod etilib, elni joylashtirilgan. Shu ogʻir janglarda dushmanning zaharli oʻqidan yaralanib, taxminan 1605-yillarda Qobda va Irgʻiz oraligʻida Or daryosi boʻyida shahid boʻlgan. |} == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qozogʻiston botirlari roʻyxati}} kqfeo2264sgy95p1aq4wmx04qj0r0fq 6000092 6000091 2026-04-21T10:08:48Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Qozoq botirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000092 wikitext text/x-wiki '''Qozogʻiston botirlari roʻyxati''' — turli tarixiy davrlarda [[qozoq]] xalqi orasida jasorat, vatanparvarlik va harbiy mahorati bilan tanilgan botirlar (bahodirlar) haqida maʼlumot beruvchi roʻyxatdir. Ushbu roʻyxatga [[Qozogʻiston tarixi|qozoq tarixida]] muhim oʻrin tutgan, yurt himoyasi, [[mustaqillik]] uchun kurashlar hamda [[folklor|xalq ogʻzaki ijodi]] va tarixiy manbalarda tilga olingan shaxslar kiritilgan. Botirlar qozoq jamiyatida nafaqat jangchi, balki yetakchi, himoyachi va milliy qahramon sifatida ham eʼtirof etilgan. {| class="wikitable standard" style="text-align: center;" |--- class='brightʼ | colspan=6 | '''Qozoq botirlari''' |--- class='shadow' | Surati|| Ismi ||Yashagan davri|| Qoʻshimcha maʼlumot |-style="background-color:#ffdead" | || [[Bogenbay botir|Qanjigʻali Bogenbay]] || 1680-1778-yillar || U ham notiq, ham botir, qoʻmondon va qozoq xalqini jungʻor bosqinchilaridan ozod etish yoʻlidagi ozodlik kurashini yuksak darajada tashkil etgan arbob. 1710-yilda jungʻor bosqiniga qanday qarshi turish masalalari muhokama qilingan Qoraqum yaqinida yigʻin boʻlgan. Shuningdek, [[Xitoy]] va qozoq davlatlarining tinch munosabatlarini oʻrnatishda katta hissa qoʻsha olgan. |-style="background-color:#ffdead" | || [[Qabanbay botir|Qabambay botir]] || 1692-1770-yillar || Jungʻor bosqiniga qarshi kurashda tinmay jang qilib, favqulodda mardlik koʻrsata olgan qozoqning mashhur qoʻmondon botiri, „xon botiri“ unvonini olgan yagona botir. „Qozoqda Qabambaydan oʻtgan botir yoʻq, [[Toʻle Bi|Toʻle biy]]dan oʻtgan biy yoʻq“, degan ekan ''Mashhur Yusif Kopey oʻgʻli''. Qabambay botir jungʻorlar bilan boʻlgan janglarda 1724-yili [[Turkiston]]ni himoya qilishga, 1725-yili Alakol, 1729–1730-yillarda Angʻiraqay, Bulanti yonidagi janglarda qozoq lashkarlariga boshchilik qilgan. Shunday yirik janglarda Qabambay oʻzini ajoyib topqir, nihoyatda ayyor sarkarda sifatida koʻrsatib, qozoq lashkarlarini jangga boshlab, gʻalabaga erishgan. Shu tufayli Abilay xon Qabambay botirni el ichida „Daraboz“ deb qadrlagan. |-style="background-color:#ffdead" | || Omir botir Nayman Baltali Quli || 1704-1776-yillar|| Jungʻorlarga qarshi kurashni tashkil etgan buyuk qoʻmondon. Angʻiraqay jangida qatnashib, yigirma uch yoshida mashhur qalmoq botirlari Shamal xon va Qaskelengni yakkama-yakka jangda yengib, botir nomiga sazovor boʻlgan. |-style="background-color:#ffdead" | || [[Rayimbek botir]] ||1705-1785-yillar || Jungʻor bosqiniga qarshi kurashda oʻttiz yildan ortiq vaqt davomida qonli janglar ichida dushman bilan olishib, elni himoya qilgan tarixiy siymolardan biri. Rayimbek botir Toraygʻir va Soʻgeti togʻlari orasidagi Koʻkpekti yaylovida boʻlgan „Oyrantobe“ jangida yuksak mardlik namunasini koʻrsata olgan. Rayimbek botirning keyingi katta yurishi [[Oʻrta Juz]] eliga yordamga borishi boʻlgan. Shu yurish davomida uning qoʻli jungʻorlardan Saritov va Uyghentosni ozod etishga hissa qoʻshib, Ila daryosi boʻylab Qorġos tomonga qaytgan. |-style="background-color:#ffdead" | || [[Qarasay botir]] || 1589-1671-yillar|| Baʼzi manbalarga koʻra, u yil davomida deyarli ot ustidan tushmay, ikki yuzga yaqin janglarda qatnashgan, qirq toʻqqiz yirik janglarga boshchilik qilgan va oʻn toʻqqiz marta yakkama-yakka janglarda gʻalaba qozongan qoʻmondon. Ila Olatovi yaqinidagi bir jangda „Qarasay“ deb shior qilgan qozoq lashkarlarining dushmanni qaqshatib yenggani aytiladi. Suyuqtobe choʻqqisiga Qarasay elining bayrogʻi — boʻrili bayroq qadalgandi. Shu gʻalabadan soʻng Qarasay butun Shapirashte elining shioriga aylangan. |-style="background-color:#ffdead" | |[[Aqpan botir Kelimberdi oʻgʻli]] |1531-1605 |[[Qozoq xonligi]]ni qariyb ellik yil boshqargan Qosim xonning oʻgʻli Xaq Nazar lashkari safida koʻplab yurishlarni boshidan kechirgan. Kelimberdi oʻgʻli Aqpan botir Yosimxon hukmronlik qilgan davrda, 1531–1605-yillarda yashagan. Aqpan botir haqida shoir va jirovlar Abil, Nurim, Aqtanlardan davom etib, Qashagʻan Kurjiman oʻgʻlining „Atameken“ dostonida, Adoy nevarasi Aqpan botir 1600-yillarda Xiva xoni Hojimning boshqa soliq turlari bilan birga „Qiz soligʻiga“ rozi boʻlmay, oʻz hukmidagi elni qutqarish uchun va gʻarbdagi toʻrt hududini Etil qalmoqlaridan ozod qilish maqsadida Xorazm yoʻlidan 500 xonadon Alshin Kenshin avlodlarini boshlab Mangʻistov yarimoroliga kelgani aytiladi. Aqpan botirning boshchiligida Etil–Jayiq oraligʻi, Qobda, Irgʻiz yerlari qalmoqlardan ozod etilib, elni joylashtirilgan. Shu ogʻir janglarda dushmanning zaharli oʻqidan yaralanib, taxminan 1605-yillarda Qobda va Irgʻiz oraligʻida Or daryosi boʻyida shahid boʻlgan. |} == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qozogʻiston botirlari roʻyxati}} [[Turkum:Qozoq botirlari]] 3e0pr7nba8yhwnf591lej01ze5jaw51 6000093 6000092 2026-04-21T10:09:02Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000093 wikitext text/x-wiki '''Qozogʻiston botirlari roʻyxati''' — turli tarixiy davrlarda [[qozoq]] xalqi orasida jasorat, vatanparvarlik va harbiy mahorati bilan tanilgan botirlar (bahodirlar) haqida maʼlumot beruvchi roʻyxatdir. Ushbu roʻyxatga [[Qozogʻiston tarixi|qozoq tarixida]] muhim oʻrin tutgan, yurt himoyasi, [[mustaqillik]] uchun kurashlar hamda [[folklor|xalq ogʻzaki ijodi]] va tarixiy manbalarda tilga olingan shaxslar kiritilgan. Botirlar qozoq jamiyatida nafaqat jangchi, balki yetakchi, himoyachi va milliy qahramon sifatida ham eʼtirof etilgan. {| class="wikitable standard" style="text-align: center;" |--- class='brightʼ | colspan=6 | '''Qozoq botirlari''' |--- class='shadow' | Surati|| Ismi ||Yashagan davri|| Qoʻshimcha maʼlumot |-style="background-color:#ffdead" | || [[Bogenbay botir|Qanjigʻali Bogenbay]] || 1680-1778-yillar || U ham notiq, ham botir, qoʻmondon va qozoq xalqini jungʻor bosqinchilaridan ozod etish yoʻlidagi ozodlik kurashini yuksak darajada tashkil etgan arbob. 1710-yilda jungʻor bosqiniga qanday qarshi turish masalalari muhokama qilingan Qoraqum yaqinida yigʻin boʻlgan. Shuningdek, [[Xitoy]] va qozoq davlatlarining tinch munosabatlarini oʻrnatishda katta hissa qoʻsha olgan. |-style="background-color:#ffdead" | || [[Qabanbay botir|Qabambay botir]] || 1692-1770-yillar || Jungʻor bosqiniga qarshi kurashda tinmay jang qilib, favqulodda mardlik koʻrsata olgan qozoqning mashhur qoʻmondon botiri, „xon botiri“ unvonini olgan yagona botir. „Qozoqda Qabambaydan oʻtgan botir yoʻq, [[Toʻle Bi|Toʻle biy]]dan oʻtgan biy yoʻq“, degan ekan ''Mashhur Yusif Kopey oʻgʻli''. Qabambay botir jungʻorlar bilan boʻlgan janglarda 1724-yili [[Turkiston]]ni himoya qilishga, 1725-yili Alakol, 1729–1730-yillarda Angʻiraqay, Bulanti yonidagi janglarda qozoq lashkarlariga boshchilik qilgan. Shunday yirik janglarda Qabambay oʻzini ajoyib topqir, nihoyatda ayyor sarkarda sifatida koʻrsatib, qozoq lashkarlarini jangga boshlab, gʻalabaga erishgan. Shu tufayli Abilay xon Qabambay botirni el ichida „Daraboz“ deb qadrlagan. |-style="background-color:#ffdead" | || Omir botir Nayman Baltali Quli || 1704-1776-yillar|| Jungʻorlarga qarshi kurashni tashkil etgan buyuk qoʻmondon. Angʻiraqay jangida qatnashib, yigirma uch yoshida mashhur qalmoq botirlari Shamal xon va Qaskelengni yakkama-yakka jangda yengib, botir nomiga sazovor boʻlgan. |-style="background-color:#ffdead" | || [[Rayimbek botir]] ||1705-1785-yillar || Jungʻor bosqiniga qarshi kurashda oʻttiz yildan ortiq vaqt davomida qonli janglar ichida dushman bilan olishib, elni himoya qilgan tarixiy siymolardan biri. Rayimbek botir Toraygʻir va Soʻgeti togʻlari orasidagi Koʻkpekti yaylovida boʻlgan „Oyrantobe“ jangida yuksak mardlik namunasini koʻrsata olgan. Rayimbek botirning keyingi katta yurishi [[Oʻrta Juz]] eliga yordamga borishi boʻlgan. Shu yurish davomida uning qoʻli jungʻorlardan Saritov va Uyghentosni ozod etishga hissa qoʻshib, Ila daryosi boʻylab Qorġos tomonga qaytgan. |-style="background-color:#ffdead" | || [[Qarasay botir]] || 1589-1671-yillar|| Baʼzi manbalarga koʻra, u yil davomida deyarli ot ustidan tushmay, ikki yuzga yaqin janglarda qatnashgan, qirq toʻqqiz yirik janglarga boshchilik qilgan va oʻn toʻqqiz marta yakkama-yakka janglarda gʻalaba qozongan qoʻmondon. Ila Olatovi yaqinidagi bir jangda „Qarasay“ deb shior qilgan qozoq lashkarlarining dushmanni qaqshatib yenggani aytiladi. Suyuqtobe choʻqqisiga Qarasay elining bayrogʻi — boʻrili bayroq qadalgandi. Shu gʻalabadan soʻng Qarasay butun Shapirashte elining shioriga aylangan. |-style="background-color:#ffdead" | |[[Aqpan botir Kelimberdi oʻgʻli]] |1531-1605 |[[Qozoq xonligi]]ni qariyb ellik yil boshqargan Qosim xonning oʻgʻli Xaq Nazar lashkari safida koʻplab yurishlarni boshidan kechirgan. Kelimberdi oʻgʻli Aqpan botir Yosimxon hukmronlik qilgan davrda, 1531–1605-yillarda yashagan. Aqpan botir haqida shoir va jirovlar Abil, Nurim, Aqtanlardan davom etib, Qashagʻan Kurjiman oʻgʻlining „Atameken“ dostonida, Adoy nevarasi Aqpan botir 1600-yillarda Xiva xoni Hojimning boshqa soliq turlari bilan birga „Qiz soligʻiga“ rozi boʻlmay, oʻz hukmidagi elni qutqarish uchun va gʻarbdagi toʻrt hududini Etil qalmoqlaridan ozod qilish maqsadida Xorazm yoʻlidan 500 xonadon Alshin Kenshin avlodlarini boshlab Mangʻistov yarimoroliga kelgani aytiladi. Aqpan botirning boshchiligida Etil–Jayiq oraligʻi, Qobda, Irgʻiz yerlari qalmoqlardan ozod etilib, elni joylashtirilgan. Shu ogʻir janglarda dushmanning zaharli oʻqidan yaralanib, taxminan 1605-yillarda Qobda va Irgʻiz oraligʻida Or daryosi boʻyida shahid boʻlgan. |} == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qozogʻiston botirlari roʻyxati}} [[Turkum:Qozoq botirlari]] [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] pvozj0xrh775x5rcdcc4x1vcmko622i Yamaguchi Choseichi toʻgʻoni 0 1366614 6000094 2026-04-21T10:09:26Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000094 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 326m |dam_height = 60m |dam_width_base = |construction_began = 1986 |opening = 1998 |cost = |res_catchment = 1.4 sq. km |res_surface = 26 gektar | coordinates = {{coord|33|28|06|N|130|30|35|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yamaguchi Choseichi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,4 km² ni tashkil etadi. Toʻliq sigʻimda taxminan 26 gektar maydonni egallaydi va 4000 ming kub metr suv sigʻdira oladi<ref>{{Cite web| title = Yamaguchi Choseichi - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3028}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 9h0mnd5muvwh7203l25dejxz5mnortu Maileen Nuudi 0 1366615 6000095 2026-04-21T10:10:55Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Tennischi bilgiqutisi | name = Maileen Nuudi | country = {{EST}} | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|05|24|df=yes}} | plays = Oʻng qoʻl | careerprizemoney = 41,859 | singlesrecord = | singlestitles = 2 ta ITF | highestsinglesranking = № 469 (2023-yil 27-noyabr) | currentsinglesranking = № 1271 (2024-yil 23-dekabr) | doublesrecord = | double...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000095 wikitext text/x-wiki {{Tennischi bilgiqutisi | name = Maileen Nuudi | country = {{EST}} | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|05|24|df=yes}} | plays = Oʻng qoʻl | careerprizemoney = 41,859 | singlesrecord = | singlestitles = 2 ta ITF | highestsinglesranking = № 469 (2023-yil 27-noyabr) | currentsinglesranking = № 1271 (2024-yil 23-dekabr) | doublesrecord = | doublestitles = 1 ta ITF | highestdoublesranking = № 596 (2023-yil 21-avgust) | currentdoublesranking = № 934 (2024-yil 23-dekabr) | Team = yes | FedCupresult = 13–11 | updated = 23-dekabr 2024-yil }} '''Maileen Nuudi''' (2000-yil 24-mayda tugʻilgan) — [[estoniya]]lik [[Tennis|tennischi]]. Estoniya Billie Jean King Cup jamoasi safida oʻynagan tennischi 2024-yil avgust holatiga koʻra umumiy 24 ta oʼyindan 13 tasida gʼalaba, 11 tasida magʼlubiyat qayd etgan. Nuudi WTA turidagi debyut ishtirokini 2022 Tallinn ochiq turnirida amalga oshirgan va birinchi bosqichda 2-raqamli tennischi [[Donna Vekic]]ga magʼlub boʼlgan<ref>{{cite web|url=https://www.wtatennis.com/photos/2573429/welcome-to-the-tour-all-of-2022-s-wta-debutantes|title=Welcome to the tour: All of 2022's WTA debutantes|publisher=Women's Tennis Association|accessdate=22 December 2024}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{WTA|325835}} * {{ITF profili}} {{DEFAULTSORT:Nuudi, Maileen}} [[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Estoniyalik ayol tennischilar]] [[Turkum:21-asr estoniyalik ayol sportchilar]] [[Turkum:Tugʻilgan joyi koʻrsatilmagan (tirik odamlar)]] r94b5ac0pamne8q5shwxm6313k5y3th Yamaguchi toʻgʻoni 0 1366616 6000096 2026-04-21T10:11:05Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000096 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 475m |dam_height = 24m |dam_width_base = |construction_began = 1970 |opening = 1996 |cost = |res_catchment = 3.7 sq. km |res_surface = 10 gektar | coordinates = {{coord|33|45|50|N|130|56|26|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yamaguchi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yamaguchi Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2435}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 74f7w8bwba9owlamhada2ki79838wuw Munozara:Maileen Nuudi 1 1366617 6000097 2026-04-21T10:11:44Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Estoniya|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000097 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Estoniya|mamlakat2= |mamlakat3= }} sin8uve7cws1y1hgtuja4hpolym6z0j Yoake toʻgʻoni 0 1366618 6000098 2026-04-21T10:12:03Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000098 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 223m |dam_height = 15m |dam_width_base = |construction_began = 1951 |opening = 1954 |cost = |res_catchment = 1440 sq. km |res_surface = 85.3 gektar | coordinates = {{coord|33|20|18|N|130|50|43|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yoake toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1440 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yoake Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2751}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 56rppe255aionnnr1tx6ztaegqb4x4a Katriin Saar 0 1366619 6000099 2026-04-21T10:15:43Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Tennischi bilgiqutisi | name = Katriin Saar | tasvir = Katriin Saar Orange Bowl.png | izoh = Katriin Saar 2017-yilgi Orange Bowl turnirida | country = {{EST}} | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2002|3|11|df=yes}} | plays = Oʻng qoʻl | careerprizemoney = 11,667 | singlesrecord = 27–17 | singlestitles = 0 | highestsinglesranking...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000099 wikitext text/x-wiki {{Tennischi bilgiqutisi | name = Katriin Saar | tasvir = Katriin Saar Orange Bowl.png | izoh = Katriin Saar 2017-yilgi Orange Bowl turnirida | country = {{EST}} | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2002|3|11|df=yes}} | plays = Oʻng qoʻl | careerprizemoney = 11,667 | singlesrecord = 27–17 | singlestitles = 0 | highestsinglesranking = 941 (3-fevral 2020) | currentsinglesranking = 1136 (6-mart 2023) | doublesrecord = 8–4 | doublestitles = 2 ta ITF | highestdoublesranking = 710 (20-fevral 2023) | currentdoublesranking = 713 (6-mart 2023) | Team = yes | FedCupresult = 0–9 | updated = 6-mart 2023 }} '''Katriin Saar''' (2002-yil 11-martda tugʻilgan) — [[estoniya]]lik [[tennis]]chi. 2017-yilgi Orange Bowl turnirida 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida yakkalik bahslari chempioni boʻlgan. Saar Fed Cupdagi debyut ishtirokini [[Estoniya]] terma jamoasi safida 2018-yilda oʻtkazgan. [[Xalqaro tennis federasiyasi|ITF]] oʻsmirlar reytingidagi eng yuqori koʻrsatkichi 186-oʼrin boʼlib, ushbu natijasni 2018-yil 21-mayda qayd etgan<ref>{{Cite web |title=Katriin Saar Juniors Singles Overview |url=https://www.itftennis.com/en/players/katriin-saar/800399487/est/jt/s/overview/ |website=itftennis.com}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Saar, Katriin}} [[Turkum:2002-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Estoniyalik ayol tennischilar]] [[Turkum:21-asr estoniyalik ayol sportchilar]] 4wg5u38aihcz5cgv13r6b4cfs8u62ju 6000101 6000099 2026-04-21T10:16:12Z Sitora Oblakulova 85592 6000101 wikitext text/x-wiki {{Tennischi bilgiqutisi | name = Katriin Saar | tasvir = Katriin Saar Orange Bowl.png | izoh = Katriin Saar 2017-yilgi Orange Bowl turnirida | country = {{EST}} | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2002|3|11|df=yes}} | plays = Oʻng qoʻl | careerprizemoney = 11,667 | singlesrecord = 27–17 | singlestitles = 0 | highestsinglesranking = 941 (3-fevral 2020) | currentsinglesranking = 1136 (6-mart 2023) | doublesrecord = 8–4 | doublestitles = 2 ta ITF | highestdoublesranking = 710 (20-fevral 2023) | currentdoublesranking = 713 (6-mart 2023) | Team = yes | FedCupresult = 0–9 | updated = 6-mart 2023 }} '''Katriin Saar''' (2002-yil 11-martda tugʻilgan) — [[estoniya]]lik [[tennis]]chi. 2017-yilgi Orange Bowl turnirida 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida yakkalik bahslari chempioni boʻlgan. Saar Fed Cupdagi debyut ishtirokini [[Estoniya]] terma jamoasi safida 2018-yilda oʻtkazgan. [[Xalqaro tennis federasiyasi|ITF]] oʻsmirlar reytingidagi eng yuqori koʻrsatkichi 186-oʼrin boʼlib, ushbu natijani 2018-yil 21-mayda qayd etgan<ref>{{Cite web |title=Katriin Saar Juniors Singles Overview |url=https://www.itftennis.com/en/players/katriin-saar/800399487/est/jt/s/overview/ |website=itftennis.com}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Saar, Katriin}} [[Turkum:2002-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Estoniyalik ayol tennischilar]] [[Turkum:21-asr estoniyalik ayol sportchilar]] otqad6jxesj5xdt7flmgdj44k0g1r86 Yoshida toʻgʻoni 0 1366620 6000100 2026-04-21T10:16:10Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000100 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 217m |dam_height = 24m |dam_width_base = |construction_began = 1977 |opening = 1983 |cost = |res_catchment = 0.6 sq. km |res_surface = 13 gektar | coordinates = {{coord|33|50|16|N|130|31|43|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Yoshida toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toshli toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yoshida Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2449}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] bw432kku17khnz6foz0q6cwblxbk4ji Munozara:Katriin Saar 1 1366621 6000102 2026-04-21T10:16:27Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Estoniya|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000102 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Estoniya|mamlakat2= |mamlakat3= }} sin8uve7cws1y1hgtuja4hpolym6z0j Zenzo Tameike toʻgʻoni 0 1366622 6000103 2026-04-21T10:17:03Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000103 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 90m |dam_height = 19m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1927 |cost = |res_catchment = 0.8 sq. km |res_surface = 2 gektar | coordinates = {{coord|33|11|29|N|130|41|47|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Zenzo Tameike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Zenzo Tameike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2380}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 7w2v03dotgvrsq12c3p1m3scn2ln9g4 Limnephilus concolor 0 1366623 6000106 2026-04-21T10:17:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000106 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus concolor | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus concolor''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus concolor'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116135 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-25 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus concolor'' | url=https://www.gbif.org/species/1442711 | website=GBIF | accessdate=2019-09-25 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus concolor'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/745458 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-25 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2510545}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} o2mrevhprmblt5emci991wnoprvye8p Zuibaiji toʻgʻoni 0 1366624 6000107 2026-04-21T10:18:19Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000107 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukuoka prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 337.5m |dam_height = 64m |dam_width_base = |construction_began = 1969 |opening = 1977 |cost = |res_catchment = 7.2 sq. km |res_surface = 12 gektar | coordinates = {{coord|33|30|13|N|130|14|51|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Zuibaiji toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukuoka prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 7,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Zuibaiji Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2444}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukuoka prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] aos5h3t1vyajvn06tuw4o1xbxxg3zif Limnephilus externus 0 1366625 6000108 2026-04-21T10:18:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000108 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus externus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus externus''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] va [[Yevropa]] hududlarida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus externus'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116146 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus externus'' | url=https://www.gbif.org/species/1442462 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus externus'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/745457 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2751263}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} swalgnctkdh9fpzbqv04qh4umj85bh2 Turkum:General-mayorlar 14 1366626 6000109 2026-04-21T10:19:20Z Janob Mirzaolim 64438 „{{Commonscat|Major generals}} {{cat main|General-mayor}} [[Turkum:Generallar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000109 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Major generals}} {{cat main|General-mayor}} [[Turkum:Generallar]] l6uy0f9n7y30coxdvi4il2n81h6buxi Limnephilus fagus 0 1366627 6000110 2026-04-21T10:19:38Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000110 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus fagus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus fagus''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus fagus'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116149 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus fagus'' | url=https://www.gbif.org/species/1442686 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus fagus'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/745456 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2227945}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} bpkts9aunlfhd7tybbiw62dnnf12x1t Limnephilus flavastellus 0 1366628 6000112 2026-04-21T10:20:40Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000112 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus flavastellus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus flavastellus''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus flavastellus'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116150 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus flavastellus'' | url=https://www.gbif.org/species/1442657 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus flavastellus'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/1471188 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q1866382}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} r17t3n0g67aamvyptbfovqjur4jjmm0 Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati 0 1366629 6000113 2026-04-21T10:20:44Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000113 wikitext text/x-wiki Quyida [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Nomi !Joylashuv !Ochiq !Balandlik (metr) !Rasm {{wdtable row/dam|qid=Q32825091<!-- Akasaka Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q113771045<!-- Akimotoko Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q4803355<!-- Asahi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q48753926<!-- Dake Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34811524<!-- Fujikura Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q1473236<!-- Fujinuma Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q11560211<!-- Fukada Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34812033<!-- Futamata Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q5681758<!-- Hatori Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34834025<!-- Higashiyama Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q5896561<!-- Honna Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q11621609<!-- Horai Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34840095<!-- Horikawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34847426<!-- Iritono Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34841265<!-- Iwabe Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q6322355<!-- Jūrokkyō Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q6358192<!-- Kaminojiri Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q6375025<!-- Katakado Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q17221463<!-- Kodama Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q29479264<!-- Komachi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34863227<!-- Konosu Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q11678374<!-- Kuromori Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q30928914<!-- Mano Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34885605<!-- Matsugabo Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q6845260<!-- Miharu Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q6884180<!-- Miyagawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q6884412<!-- Miyashita Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34878038<!-- Modo Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34882130<!-- Nishigo Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q30925839<!-- Nitchu Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34884517<!-- Notekami Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34972353<!-- Ogaki Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34887619<!-- Ogi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q7081849<!-- Okawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34972546<!-- Okusagawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q1331360<!-- Okutadami Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q7109011<!-- Otori Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34972951<!-- Otsumata Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q7110247<!-- Ouchi Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34973062<!-- Ozaso Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q11679307<!-- Ryui Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34914704<!-- Sakashita Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34922780<!-- Sekishiba Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q20045300<!-- Sengosawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q7497475<!-- Shingo Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q7497667<!-- Shinmiyagawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34926653<!-- Shinobu Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q30925431<!-- Shitoki Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q7646287<!-- Surikamigawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q7674309<!-- Tadami Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34955645<!-- Tajima Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q30925547<!-- Takashiba Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q7678271<!-- Taki Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q11576474<!-- Tagokura Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34955743<!-- Takanokura Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34958444<!-- Tetsuzan Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34960421<!-- Tochizawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q7903773<!-- Uwada Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34960218<!-- Yamanoiri Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q8047926<!-- Yamasato Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q8048240<!-- Yanaizu Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34961085<!-- Yokokawa Dam -->}} {{wdtable row/dam|qid=Q34965861<!-- Yoshigadaira Dam -->}} |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] cl3d5qd0sboawck5oy9rya39h0bo1iv 6000114 6000113 2026-04-21T10:21:40Z Ahror Akramovich 75193 /* Roʻyxat */ 6000114 wikitext text/x-wiki Quyida [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Nomi !Joylashuv !Ochiq !Balandlik (metr) !Rasm {{wdtable row/dam5|qid=Q32825091<!-- Akasaka Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q113771045<!-- Akimotoko Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q4803355<!-- Asahi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q48753926<!-- Dake Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34811524<!-- Fujikura Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q1473236<!-- Fujinuma Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11560211<!-- Fukada Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34812033<!-- Futamata Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q5681758<!-- Hatori Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34834025<!-- Higashiyama Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q5896561<!-- Honna Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11621609<!-- Horai Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34840095<!-- Horikawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34847426<!-- Iritono Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34841265<!-- Iwabe Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6322355<!-- Jūrokkyō Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6358192<!-- Kaminojiri Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6375025<!-- Katakado Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q17221463<!-- Kodama Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q29479264<!-- Komachi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34863227<!-- Konosu Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11678374<!-- Kuromori Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q30928914<!-- Mano Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34885605<!-- Matsugabo Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6845260<!-- Miharu Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6884180<!-- Miyagawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q6884412<!-- Miyashita Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34878038<!-- Modo Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34882130<!-- Nishigo Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q30925839<!-- Nitchu Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34884517<!-- Notekami Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34972353<!-- Ogaki Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34887619<!-- Ogi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7081849<!-- Okawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34972546<!-- Okusagawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q1331360<!-- Okutadami Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7109011<!-- Otori Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34972951<!-- Otsumata Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7110247<!-- Ouchi Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34973062<!-- Ozaso Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11679307<!-- Ryui Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34914704<!-- Sakashita Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34922780<!-- Sekishiba Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q20045300<!-- Sengosawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7497475<!-- Shingo Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7497667<!-- Shinmiyagawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34926653<!-- Shinobu Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q30925431<!-- Shitoki Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7646287<!-- Surikamigawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7674309<!-- Tadami Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34955645<!-- Tajima Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q30925547<!-- Takashiba Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7678271<!-- Taki Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q11576474<!-- Tagokura Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34955743<!-- Takanokura Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34958444<!-- Tetsuzan Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34960421<!-- Tochizawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q7903773<!-- Uwada Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34960218<!-- Yamanoiri Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q8047926<!-- Yamasato Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q8048240<!-- Yanaizu Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34961085<!-- Yokokawa Dam -->}} {{wdtable row/dam5|qid=Q34965861<!-- Yoshigadaira Dam -->}} |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] p92bn4kmprjv07d6rru4bvqk2oix407 Limnephilus submonilifer 0 1366630 6000115 2026-04-21T10:21:51Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000115 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus submonilifer | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus submonilifer''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus submonilifer'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116070 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus submonilifer'' | url=https://www.gbif.org/species/1442610 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus submonilifer'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/146451 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q673269}} [[Category:Integripalpia]] {{Trichoptera-stub}} gp6yogycqug0u0w5sli4wbx00d5yqb7 Asahi toʻgʻoni 0 1366631 6000117 2026-04-21T10:24:08Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000117 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_crosses =[[Agano daryosi]] }} '''Asahi toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 旭ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]ga qarashli [[Shimogō]] shahrida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon 1935-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0469|title=Asahi Dam [Fukushima Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] jllcobjj0ixxo5g50ba01j93kwlh0eg Limnephilus flavicornis 0 1366632 6000118 2026-04-21T10:25:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000118 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus flavicornis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus flavicornis''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur lichinkalari ko‘llar, hovuzlar va suv to‘planadigan joylarda uchraydi. Ular himoya va yashirinish maqsadida organik materiallardan in yasaydi<ref>{{cite web|title=''Limnephilus flavicornis''|url=https://www.inaturalist.org/taxa/475531-Limnephilus-flavicornis|website=iNaturalist|access-date=2025-09-22}}</ref><ref>{{cite web|title=Species account: ''Limnephilus flavicornis''|url=https://www.naturespot.org.uk/species/limnephilus-flavicornis|website=NatureSpot|access-date=2025-09-22}}</ref>. ==Galereya== <gallery> Limnephilus.flavicornis.larva.jpg|Turli materiallardan yasalgan g‘ilofli lichinka Limnephilus flavicornis.jpg|Prepared specimen </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q730504}} [[Category:Limnephilidae]] {{Trichoptera-stub}} khsgwq2di83xtieyqkel7qtmlxx82xv Limnephilus indivisus 0 1366633 6000119 2026-04-21T10:25:59Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000119 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus indivisus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus indivisus''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus indivisus'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116081 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus indivisus'' | url=https://www.gbif.org/species/1442604 | website=GBIF | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus indivisus'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/501550 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2265896}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} q8soemm99e7rmj3b4og6mvphpj5wdn0 Fujinuma toʻgʻoni 0 1366634 6000120 2026-04-21T10:26:15Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000120 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | coordinates = {{coord|37|18|07|N|140|11|41|E|type:landmark|display=inline,title}} | construction_began = | opening = 1949 | demolished = | cost = | dam_height = {{Convert|18.5|m|ft|0|abbr=on}} | dam_length = {{Convert|133|m|ft|0|abbr=on}} | dam_width_crest = {{Convert|6|m|ft|0|abbr=on}} | dam_width_base = | dam_volume = {{Convert|99000|m3|ft3|0|abbr=on}} | dam_crosses = Ebana daryosi | spillway_count = | spillway_type = | spillway_capacity = | res_name = Fujinuma Reservoir | res_capacity_total = {{Convert|1504000|m3|acre.ft|0|abbr=on}} | res_capacity_active = | res_capacity_inactive= | res_catchment = {{Convert|8.8|km2|sqmi|0|abbr=on}} | res_surface = {{Convert|20|ha|acre|0|abbr=on}} }} '''Fujinuma toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 藤沼ダム, ''Fujinuma damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]ga qarashli [[Sukagawa]] shahridan oqib oʻtuvchi [[Ebana daryosi]] (u [[Abukuma daryosi]]ning irmogʻi) oʻzanida joylashgan gruntli toʻgʻon-bandi turidagi toʻgʻon<ref name=GEER>{{cite web|last=Harder|first=Leslie F.|title=Preliminary Observations of the Fujinuma Dam Failure Following the March 11, 2011 Tohoku Offshore Earthquake, Japan|url=http://www.geerassociation.org/GEER_Post%20EQ%20Reports/Tohoku_Japan_2011/QR5_Preliminary%20Observations%20of%20Fujinuma%20Dam%20Failure_(06-06-11).pdf|work=Geotechnical Extreme Events Reconnaissance (GEER)|publisher=GEER Association|access-date=15 July 2011|author2=Keith I. Kelson|author3=Tadahiro Kishida|author4=Robert Kayen|date=6 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111124083140/http://www.geerassociation.org/GEER_Post%20EQ%20Reports/Tohoku_Japan_2011/QR5_Preliminary%20Observations%20of%20Fujinuma%20Dam%20Failure_(06-06-11).pdf|archive-date=24 November 2011|url-status=dead}}</ref>. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalanilgan. Uning qurilishi 1937-yilda boshlangan va [[Ikkinchi jahon urushi]] sababli vaqtincha toʻxtatilgach, 1949-yilda qurib bitkazilgan. Toʻgʻon 2011-yil 11-mart kuni Tōhoku zilzilasi (2011) oqibatida buzilgan. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] fku5ot4uh7t2rntbekn411kuaxpn8cz 6000141 6000120 2026-04-21T10:39:41Z Ahror Akramovich 75193 6000141 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | coordinates = {{coord|37|18|07|N|140|11|41|E|type:landmark|display=inline,title}} | construction_began = | opening = 1949 | demolished = | cost = | dam_height = {{Convert|18.5|m|ft|0|abbr=on}} | dam_length = {{Convert|133|m|ft|0|abbr=on}} | dam_width_crest = {{Convert|6|m|ft|0|abbr=on}} | dam_width_base = | dam_volume = {{Convert|99000|m3|ft3|0|abbr=on}} | dam_crosses = Ebana daryosi | spillway_count = | spillway_type = | spillway_capacity = | res_name = Fujinuma Reservoir | res_capacity_total = {{Convert|1504000|m3|acre.ft|0|abbr=on}} | res_capacity_active = | res_capacity_inactive= | res_catchment = {{Convert|8.8|km2|sqmi|0|abbr=on}} | res_surface = {{Convert|20|ha|acre|0|abbr=on}} }} '''Fujinuma toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 藤沼ダム, ''Fujinuma damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]ga qarashli [[Sukagawa]] shahridan oqib oʻtuvchi [[Ebana daryosi]] (u [[Abukuma daryosi]]ning irmogʻi) oʻzanida joylashgan gruntli toʻgʻon-bandi turidagi toʻgʻon<ref name=GEER>{{cite web|last=Harder|first=Leslie F.|title=Preliminary Observations of the Fujinuma Dam Failure Following the March 11, 2011 Tohoku Offshore Earthquake, Japan|url=http://www.geerassociation.org/GEER_Post%20EQ%20Reports/Tohoku_Japan_2011/QR5_Preliminary%20Observations%20of%20Fujinuma%20Dam%20Failure_(06-06-11).pdf|work=Geotechnical Extreme Events Reconnaissance (GEER)|publisher=GEER Association|access-date=15 July 2011|author2=Keith I. Kelson|author3=Tadahiro Kishida|author4=Robert Kayen|date=6 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111124083140/http://www.geerassociation.org/GEER_Post%20EQ%20Reports/Tohoku_Japan_2011/QR5_Preliminary%20Observations%20of%20Fujinuma%20Dam%20Failure_(06-06-11).pdf|archive-date=24 November 2011|url-status=dead}}</ref>. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalanilgan. Uning qurilishi 1937-yilda boshlangan va [[Ikkinchi jahon urushi]] sababli vaqtincha toʻxtatilgach, 1949-yilda qurib bitkazilgan. Toʻgʻon 2011-yil 11-mart kuni Tōhoku zilzilasi (2011) oqibatida buzilgan. == Loyihalash == Toʻgʻon 18,5 metr balandlikga va 133 metr uzunlikga boʻlgan inshoot. Uning konstruktiv hajmi 99 000 m³ ni, yuqori kengligi esa 6 metrni tashkil etgan. Taxminan 300 metr janubda balandligi qariyb 6 metr va uzunligi taxminan 60 metr boʻlgan yordamchi toʻgʻon ham mavjud boʻlgan. Yordamchi toʻgʻon relyef sharoitlari sababli asosiy toʻgʻon bilan suv omborini loyihaviy darajada ushlab turish uchun xizmat qilgan. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] t5vyh644sg30wbqw8p68kcoyuo2muba Limnephilus morrisoni 0 1366635 6000122 2026-04-21T10:26:56Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000122 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus morrisoni | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus morrisoni''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus morrisoni'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116180 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus morrisoni'' | url=https://www.gbif.org/species/1442453 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus morrisoni'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/1164586 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2323259}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} 7wqrim1t2gk1vgu6f3rtf5vzu2ko7j4 Almambet 0 1366636 6000127 2026-04-21T10:29:05Z Panpanchik 72616 „'''Almambet''' bahodir, Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|"Manas" eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000127 wikitext text/x-wiki '''Almambet''' bahodir, Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|"Manas" eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan.<br /> U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] 1uhvo2j5ytgdd74luhn6zf8d4ams8p3 6000129 6000127 2026-04-21T10:29:37Z Panpanchik 72616 6000129 wikitext text/x-wiki '''Almambet''' bahodir, Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|„Manas“ eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan.<br /> U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] dd10tj0u3p4256jt2kqjha90udprc21 6000131 6000129 2026-04-21T10:29:55Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Qozogʻiston qahramonlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000131 wikitext text/x-wiki '''Almambet''' bahodir, Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|„Manas“ eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan.<br /> U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] [[Turkum:Qozogʻiston qahramonlari]] ha7dffwljefrr1kahtl1ytump2gg45g 6000132 6000131 2026-04-21T10:30:04Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Qozoq botirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000132 wikitext text/x-wiki '''Almambet''' bahodir, Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|„Manas“ eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan.<br /> U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] [[Turkum:Qozogʻiston qahramonlari]] [[Turkum:Qozoq botirlari]] njuc3wngo3w944tlpynjh6cgjyphzdr 6000134 6000132 2026-04-21T10:30:15Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Manas dostoni]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6000134 wikitext text/x-wiki '''Almambet''' bahodir, Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|„Manas“ eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan.<br /> U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] [[Turkum:Qozogʻiston qahramonlari]] [[Turkum:Qozoq botirlari]] [[Turkum:Manas dostoni]] rhiftnslbrlhnh8knejelnijgfvvw4p 6000135 6000134 2026-04-21T10:30:49Z Panpanchik 72616 /* Adabiyotlar */ 6000135 wikitext text/x-wiki '''Almambet''' bahodir, Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|„Manas“ eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan.<br /> U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] {{DEFAULTSORT:Almambet}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Qozogʻiston qahramonlari]] [[Turkum:Qozoq botirlari]] [[Turkum:Manas dostoni]] lirjz20vjn8imjyui0j6kjhcaknouvs 6000136 6000135 2026-04-21T10:32:34Z Panpanchik 72616 6000136 wikitext text/x-wiki '''Almambet bahodir''' — ({{lang-kk|Алмамбет}}) Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|"Manas" eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan.<br /> U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] {{DEFAULTSORT:Almambet}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Qozogʻiston qahramonlari]] [[Turkum:Qozoq botirlari]] [[Turkum:Manas dostoni]] lkeon0t5gapshcajkn5r7j9wzv3in8k 6000138 6000136 2026-04-21T10:34:46Z Panpanchik 72616 /* Adabiyotlar */ 6000138 wikitext text/x-wiki '''Almambet bahodir''' — ({{lang-kk|Алмамбет}}) Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|"Manas" eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan.<br /> U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] Literatura * Auezov M. O. Kirgizskaya narodnaya geroicheskaya poema „Manas“, 1961 * Jirmunskiy V. M. „Narodniy geroicheskiy epos“. 1962. * Putilov B. N. „Geroicheskiy epos i deystvitelnost“. 1988. * Okladnikov P. „Istoriya Yakutskoy ASSR“, 1955. {{DEFAULTSORT:Almambet}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Qozogʻiston qahramonlari]] [[Turkum:Qozoq botirlari]] [[Turkum:Manas dostoni]] 9nper4qino35fwovbfviymfodxavgcv 6000140 6000138 2026-04-21T10:35:44Z Panpanchik 72616 6000140 wikitext text/x-wiki '''Almambet bahodir''' — ({{lang-ky|Алмамбет}}) Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|Manas eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan.<br /> U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] Literatura * Auezov M. O. Kirgizskaya narodnaya geroicheskaya poema „Manas“, 1961 * Jirmunskiy V. M. „Narodniy geroicheskiy epos“. 1962. * Putilov B. N. „Geroicheskiy epos i deystvitelnost“. 1988. * Okladnikov P. „Istoriya Yakutskoy ASSR“, 1955. {{DEFAULTSORT:Almambet}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Qirgʻiziston qahramonlari]] [[Turkum:Qirgʻiz botirlari]] [[Turkum:Manas dostoni]] itixuhiqt1yorzcyyddguykmkril1mn 6000144 6000140 2026-04-21T10:42:48Z Panpanchik 72616 6000144 wikitext text/x-wiki '''Almambet bahodir''' — ({{lang-ky|Алмамбет}}) Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|Manas eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi<ref>{{Veb manbasi |url=https://eposmanas.ru/prozaicheskyi%20variant%20epos%20manas/-52/ |sarlavha=Глава IV. Приход Алмамбета |qaralgan sana=21-04-2026}}</ref>. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. == Vafoti == Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan. U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Yana qarang == * [[Manas (eposi)]] * [[Manas botir]] * [[Aruuke]] == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] Literatura * Auezov M. O. Kirgizskaya narodnaya geroicheskaya poema „Manas“, 1961 * Jirmunskiy V. M. „Narodniy geroicheskiy epos“. 1962. * Putilov B. N. „Geroicheskiy epos i deystvitelnost“. 1988. * Okladnikov P. „Istoriya Yakutskoy ASSR“, 1955. {{DEFAULTSORT:Almambet}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Qirgʻiziston qahramonlari]] [[Turkum:Qirgʻiz botirlari]] [[Turkum:Manas dostoni]] 07kiyxeewy0aj9vc62rjagrenbuj4ww 6000146 6000144 2026-04-21T10:44:31Z Panpanchik 72616 /* Adabiyotlar */ 6000146 wikitext text/x-wiki '''Almambet bahodir''' — ({{lang-ky|Алмамбет}}) Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|Manas eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi<ref>{{Veb manbasi |url=https://eposmanas.ru/prozaicheskyi%20variant%20epos%20manas/-52/ |sarlavha=Глава IV. Приход Алмамбета |qaralgan sana=21-04-2026}}</ref>. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. == Vafoti == Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan. U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Yana qarang == * [[Manas (eposi)]] * [[Manas botir]] * [[Aruuke]] == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] * Auezov M. O. Kirgizskaya narodnaya geroicheskaya poema „Manas“, 1961 * Jirmunskiy V. M. „Narodniy geroicheskiy epos“. 1962. * Putilov B. N. „Geroicheskiy epos i deystvitelnost“. 1988. * Okladnikov P. „Istoriya Yakutskoy ASSR“, 1955. {{DEFAULTSORT:Almambet}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Qirgʻiziston qahramonlari]] [[Turkum:Qirgʻiz botirlari]] [[Turkum:Manas dostoni]] 6v9jg29jn7lwrnvm4e136epv6okq88u 6000147 6000146 2026-04-21T10:44:45Z Panpanchik 72616 /* Havolalar */ 6000147 wikitext text/x-wiki '''Almambet bahodir''' — ({{lang-ky|Алмамбет}}) Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|Manas eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi<ref>{{Veb manbasi |url=https://eposmanas.ru/prozaicheskyi%20variant%20epos%20manas/-52/ |sarlavha=Глава IV. Приход Алмамбета |qaralgan sana=21-04-2026}}</ref>. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. == Vafoti == Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan. U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Yana qarang == * [[Manas (eposi)]] * [[Manas botir]] * [[Aruuke]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] * Auezov M. O. Kirgizskaya narodnaya geroicheskaya poema „Manas“, 1961 * Jirmunskiy V. M. „Narodniy geroicheskiy epos“. 1962. * Putilov B. N. „Geroicheskiy epos i deystvitelnost“. 1988. * Okladnikov P. „Istoriya Yakutskoy ASSR“, 1955. {{DEFAULTSORT:Almambet}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Qirgʻiziston qahramonlari]] [[Turkum:Qirgʻiz botirlari]] [[Turkum:Manas dostoni]] 6sa5oyvnp2iyl32chej86ct9rqpgdnt 6000151 6000147 2026-04-21T10:46:07Z Panpanchik 72616 6000151 wikitext text/x-wiki '''Almambet bahodir''' ({{lang-ky|Алмамбет}}) — Azizqandning oʻgʻli, [[Kulchuro|Kulchoroning]] otasi, [[Manas|Manas eposining]] bosh qahramonlaridan biri, [[Manas botir|Manas bahodirning]] safdoshi<ref>{{Veb manbasi |url=https://eposmanas.ru/prozaicheskyi%20variant%20epos%20manas/-52/ |sarlavha=Глава IV. Приход Алмамбета |qaralgan sana=21-04-2026}}</ref>. Xitoyning mashhur sarkardalaridan biri — Azizqandning ellik yoshdan oshganida koʻrgan yagona oʻgʻli. Yoshligidan otasining oʻrniga xon boʻlib, Alukelik Qoʻngʻirboy bilan urushib qoladi. Oxir-oqibat Almambet Qoʻngʻirboy va boshqa xitoy amaldorlari bilan urush boshlaydi, natijada oʻz elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Eldan qochib ketayotib, u Aydarkanning Koʻkchasida qozoqlar bilan toʻxtab qoldi. Biroq, Koʻkchaning atrofidagilar uning taʼsiri ortib borayotganidan hasad qilib, Koʻkchaga xotini Akerkech bilan hiyonat qilgan deb tuhmat qilishadi. Almambet qozoq elini tashlab ketishga majbur boʻladi. Ketayotib Oqkerkech Almambetga Manasga borishni taklif qildi. Almambet bahodir qirgʻiz eliga kelib, [[Aruuke|Aruukega]] uylanib, Manasning eng yaqin hamrohlaridan biri boʻlib qoladi. Qirgʻizlar „katta yurish“ga otlanganda, qirgʻiz qoʻshiniga xon etib saylanadi. == Vafoti == Katta yurishda Shipshaydarning oʻqi yanglishib, unga tegadi va u halok boʻladi. Almambetning vasiyatiga koʻra Manas uning jasadini [[Otboshi tumani|Otboshi tumanining]] Chech-Doʻbasiga olib borib koʻmgan. U yer hozir ham ziyoratgoh boʻlib, xalq kelib u yerdagi bahodir qadrini ziyorat qilib turadi. == Yana qarang == * [[Manas (eposi)]] * [[Manas botir]] * [[Aruuke]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == „Manas“ eposidagi Almambet bilan bogʻliq asosiy voqealar: * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section12.html Almambetning rivoyati] * [http://bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so2/section19.html Manasning Qaniqayga uylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section5.html#title7 Almambetning qirgʻiz qoʻshiniga xon saylanishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_sk2/section5.html Almambet bilan Chubakning yoʻl talashishi] Bu voqeani aks ettirgan Joʻl talash kuyi * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section11.html#title13 Almambetning armoni] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section7.html#title9 Almambetning Sirgakni ergashtirib razvedkaga chiqishi] * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so4/section13.html#title15 Katta yurish] == Adabiyotlar == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/html/manas/manas_so1/index.html Sagʻimbay Orozboq oʻgʻli. „Manas“ eposi. 1-jild. 1978.] * Auezov M. O. Kirgizskaya narodnaya geroicheskaya poema „Manas“, 1961 * Jirmunskiy V. M. „Narodniy geroicheskiy epos“. 1962. * Putilov B. N. „Geroicheskiy epos i deystvitelnost“. 1988. * Okladnikov P. „Istoriya Yakutskoy ASSR“, 1955. {{DEFAULTSORT:Almambet}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Qirgʻiziston qahramonlari]] [[Turkum:Qirgʻiz botirlari]] [[Turkum:Manas dostoni]] m9avuh7lj0ey2rnh31pzqiq9wmgbmq2 Mariam Dalakishvili 0 1366637 6000128 2026-04-21T10:29:26Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Tennischi bilgiqutisi | name = Mariam Dalakishvili <br/> | country = {{GEO}} | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|11|7|df=yes}} | birth_place = [[Tbilisi]], [[Gruziya]] | plays = Oʻng qoʻl | careerprizemoney = 14 953 | singlesrecord = | singlestitles = 0 | highestsinglesranking = 771-oʻrin (13-sentyabr 2021) | currentsinglesranking = 805-oʻrin...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000128 wikitext text/x-wiki {{Tennischi bilgiqutisi | name = Mariam Dalakishvili <br/> | country = {{GEO}} | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|11|7|df=yes}} | birth_place = [[Tbilisi]], [[Gruziya]] | plays = Oʻng qoʻl | careerprizemoney = 14 953 | singlesrecord = | singlestitles = 0 | highestsinglesranking = 771-oʻrin (13-sentyabr 2021) | currentsinglesranking = 805-oʻrin (3-fevral 2020) | AustralianOpenjuniorresult = 2R (2018) | FrenchOpenjuniorresult = 2R (2018) | Wimbledonjuniorresult = 1R (2018) | USOpenjuniorresult = 1R (2018) | doublesrecord = | doublestitles = 0 | highestdoublesranking = 741-oʻrin (20-sentyabr 2021) | currentdoublesranking = 856-oʻrin (3-fevral 2020) | AustralianOpenDoublesjuniorresult = 1R (2018) | FrenchOpenDoublesjuniorresult =1R (2018) | WimbledonDoublesjuniorresult = 1R (2018) | USOpenDoublesjuniorresult = 1R (2018) | Team = yes | FedCupresult = 1–0 | updated = 4-fevral 2020 }} '''Mariam Dalakishvili''' ({{Lang-ka|მარიამ დალაქიშვილი}}; 2001-yil 7-noyabrda tugʻilgan) — [[Gruziya|gruziyalik]] [[tennis]]chi. Dalakishvilining WTA yakkalik reytingidagi eng yuqori natijasi — 791-oʻrin boʻlib, sportchi ushbu natijani 2019-yil 14-oktyabrda qayd etgan. Shuningdek, tennischi 2019-yil 14-oktyabrda WTA juftlik reytingida 849-oʻringa koʼtarilishga muvaffaq boʼlgan. Dalakishvili Fed Cup musobaqasida [[Gruziya]] mamlakati sharafini himoya qiladi<ref>{{cite web|url=https://popsport.com/article/19992-cilisqris-shedegebi-tsnobilia-sakartvelo-pederatsiis-tasis-pavoritia|website=popsport.com|title=წილისყრის შედეგები ცნობილია – საქართველო ფედერაციის თასის ფავორიტია|language=Georgian|access-date=2020-02-06|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205101158/https://popsport.com/article/19992-cilisqris-shedegebi-tsnobilia-sakartvelo-pederatsiis-tasis-pavoritia|url-status=dead}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == External links == * {{WTA|326533}} * {{ITF profili|mariam-dalakishvili/800384088/geo}} {{DEFAULTSORT:Dalakishvili, Mariam}} [[Turkum:2001-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Gruziyalik ayol tennischilar]] [[Turkum:Tbilisilik tennischilar]] iylrob18k3p8ffy37gwz7lm2aevirfe Munozara:Mariam Dalakishvili 1 1366638 6000130 2026-04-21T10:29:53Z Sitora Oblakulova 85592 „{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Gruziya|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000130 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Gruziya|mamlakat2= |mamlakat3= }} 77al8r3r7527h9kbneuyltmm0ucfd8b Naim ibn Hammad 0 1366639 6000133 2026-04-21T10:30:10Z Tilkobles 92150 „{{Qisqa tavsif|Hadis to‘plovchisi (843-yilda vafot etgan)}} {{Arabcha ism bilgiqutisi |ism = Nuaym |ism-ar = نعيم |nasab = Ibn Hammad |nasab-ar = ابن حماد |kunya = Abu Abdulloh |kunya-ar = أبو عبد الله |nisba = al-Marvaziy |nisba-ar = المروزي }} '''Abu Abdulloh Nuaym ibn Hammad al-Xuzaiy al-Marvaziy''' ({{Lang-ar|أبو عبد الله نعيم بن حماد الخزاعي المروزي}}; {{Ab...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000133 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Hadis to‘plovchisi (843-yilda vafot etgan)}} {{Arabcha ism bilgiqutisi |ism = Nuaym |ism-ar = نعيم |nasab = Ibn Hammad |nasab-ar = ابن حماد |kunya = Abu Abdulloh |kunya-ar = أبو عبد الله |nisba = al-Marvaziy |nisba-ar = المروزي }} '''Abu Abdulloh Nuaym ibn Hammad al-Xuzaiy al-Marvaziy''' ({{Lang-ar|أبو عبد الله نعيم بن حماد الخزاعي المروزي}}; {{Abbr|v.|vafot etgan}} hijriy 228-yil 13 Jumada al-avval/milodiy 843-yil 18-fevral [[Samarra]]da) — [[marvirud]]lik hadis olimi bo‘lib, keyinchalik Misr va Bag‘dodda faoliyat yuritgan. U meros huquqi (''[[faroid]]'') sohasidagi obro‘-e’tibori sababli '''Farid''' yoki '''Faradi''' taxallusi bilan tanilgan<ref name=Brill>{{cite encyclopedia |title=Nuʿaym b. Ḥammād |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |edition=2nd |first=Ch. |last=Pellat |location=Leiden |publisher=Brill |isbn=9789004161214 |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_5960 }}</ref>. == Hayoti == Alloma [[az-Zahabiy]] shunday deydi: “Nuaym ilmda yuksak martabali edi, biroq men uning rivoyatlariga [ishonchlilik nuqtayi nazaridan] moyil emasman”<ref>{{Cite book |title=Mizanul Itidal, vol. 5, pg. 29}}</ref><ref>{{Cite book |title=Siyar Alam an-Nubala vol.10, pg.600}}</ref>. Hofiz [[Ibn Rajab al-Hanbaliy]] yozadi: “Nuaym (rahimahulloh), ayrimlar uni ishonchli deb e’lon qilgan bo‘lsalar-da, buni uning Sunnatga qat’iyligi va bid’at ahlini rad etishda qattiqqo‘lligi sababli u haqda yaxshi gumonda bo‘lganlari uchun qilganlar. U [hadis rivoyatida] (beixtiyor) xato qilishi aytilgan. Muhaddislar uning ko‘plab hadislarda xato qilganini anglagach, uni zaif deb e’lon qildilar”<ref>{{Cite book |title=Jamiul Ulumi Wal Hikam, vol. 2, pg. 270}}</ref>. Uning hadis to‘plovchi sifatidagi ilmiy faoliyati ilk yirik kanonik to‘plamlar tuzilishidan avvalgi davrga to‘g‘ri keladi. Hadis ilmidagi ishlarida uning izidan boshqalar qatori al-Buxoriy ham borgan. Nuaym ibn Hammad avval [[Basra]]da tahsil olgan va dars bergan, so‘ng Misrga ko‘chib o‘tgan va u yerda qirq yil yashagan. Aqidaviy masalalarda u islomiy ilohiyotning asosiy oqimiga ergashgan. Shu bois, [[Mihna]] davrida Qur’onning yaratilganligi (خلق القرآن) va mu’taziliylar qabul qilgan boshqa ta’limotlarni rad etgan; natijada Misrdan Bag‘dodga surgun qilingan. U [[Samarra]]da, [[Bagʻdod]]da qamoqda vafot etgan. == Asarlari == Uning ''magnum opus''i — ''Kitab al-Fitan'', [[Qiyomat]] kunidan oldingi alomatlar haqida keng qamrovli asar. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Nuaym ibn Hammad}} [[Turkum:843-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:9-asr arablari]] [[Turkum:Hadis to‘plovchilar]] ptlseqsoc9h6cghexx155ji98apk1vq Addis Video sanʼat festivali 0 1366640 6000139 2026-04-21T10:34:55Z Gulzoda Abduhalilova 245101 yangi 6000139 wikitext text/x-wiki [[File:AVAF LOGO.png|right|thumb|[http://www.addisvideoartfestival.net/]]] '''Addis Video Sanʼat festivali''' ({{lang-en|Addis Video Art Festival}})— [[Addis-Abeba]] shahrida oʻtkaziladigan har yillik xalqaro video sanʼat [[festival]]i. Loyiha orqali shaharda innovatsion video sanʼati uchun platforma yaratish koʻzda tutilgan. Namoyishlar shaharning turli hududlarida, jumladan koʻcha burchaklari, tomlar, jamoat va sanʼat markazlarida oʻtkaziladi. Festival [[raqamli media]] madaniyatini targʻib qilish va rivojlantirish orqali mahalliy hamda xalqaro sanʼatkorlar oʻrtasida aloqa oʻrnatishni maqsad qiladi<ref>{{cite web|url=http://www.addisvideoartfestival.net|title=Addis Video Art Festival}}</ref><ref>New York Foundation for the Arts Currents: http://current.nyfa.org/post/138222314348/iap-archive-ezra-wube</ref><ref>The Reporter: [https://web.archive.org/web/20160222141359/http://www.thereporterethiopia.com/content/disrupting-normal-scene-through-videos]</ref><ref>Contemporary And: http://www.contemporaryand.com/fr/magazines/new-home/</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{San’at-ko‘rgazma-stub}} cc75kuh7en8tqz332rdzbbse27hte1m 6000149 6000139 2026-04-21T10:45:50Z Gulzoda Abduhalilova 245101 6000149 wikitext text/x-wiki [[File:AVAF LOGO.png|right|thumb|[http://www.addisvideoartfestival.net/]]] '''Addis Video sanʼat festivali''' ({{lang-en|Addis Video Art Festival}})— [[Addis-Abeba]] shahrida oʻtkaziladigan har yillik xalqaro video sanʼat [[festival]]i. Loyiha orqali shaharda innovatsion video sanʼati uchun platforma yaratish koʻzda tutilgan. Namoyishlar shaharning turli hududlarida, jumladan koʻcha burchaklari, tomlar, jamoat va sanʼat markazlarida oʻtkaziladi. Festival [[raqamli media]] madaniyatini targʻib qilish va rivojlantirish orqali mahalliy hamda xalqaro sanʼatkorlar oʻrtasida aloqa oʻrnatishni maqsad qiladi<ref>{{cite web|url=http://www.addisvideoartfestival.net|title=Addis Video Art Festival}}</ref><ref>New York Foundation for the Arts Currents: http://current.nyfa.org/post/138222314348/iap-archive-ezra-wube</ref><ref>The Reporter: [https://web.archive.org/web/20160222141359/http://www.thereporterethiopia.com/content/disrupting-normal-scene-through-videos]</ref><ref>Contemporary And: http://www.contemporaryand.com/fr/magazines/new-home/</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{San’at-ko‘rgazma-stub}} nsynurftk2gc96m1vah9ojspgsefiuq 6000156 6000149 2026-04-21T10:51:22Z Gulzoda Abduhalilova 245101 6000156 wikitext text/x-wiki [[File:AVAF LOGO.png|right|thumb|Addis Video sanʼat festivali logosi [http://www.addisvideoartfestival.net/]]] '''Addis Video sanʼat festivali''' ({{lang-en|Addis Video Art Festival}}) — [[Efiopiya]]ning [[Addis-Abeba]] shahrida har yili oʻtkaziladigan xalqaro video sanʼat [[festival]]i. Loyiha orqali shaharda innovatsion video sanʼati uchun platforma yaratish koʻzda tutilgan. Namoyishlar shaharning turli hududlarida, jumladan koʻcha burchaklari, tomlar, jamoat va sanʼat markazlarida oʻtkaziladi. Festival [[raqamli media]] madaniyatini targʻib qilish va rivojlantirish orqali mahalliy hamda xalqaro sanʼatkorlar oʻrtasida aloqa oʻrnatishni maqsad qiladi<ref>{{cite web|url=http://www.addisvideoartfestival.net|title=Addis Video Art Festival}}</ref><ref>New York Foundation for the Arts Currents: http://current.nyfa.org/post/138222314348/iap-archive-ezra-wube</ref><ref>The Reporter: [https://web.archive.org/web/20160222141359/http://www.thereporterethiopia.com/content/disrupting-normal-scene-through-videos]</ref><ref>Contemporary And: http://www.contemporaryand.com/fr/magazines/new-home/</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{San’at-ko‘rgazma-stub}} ttbs2vlgtk3794b0mopf5qaawq5bjon Limnephilus nogus 0 1366641 6000142 2026-04-21T10:40:06Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000142 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus nogus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus nogus''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida keng tarqalgan<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus nogus'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116181 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-25 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus nogus'' | url=https://www.gbif.org/species/1442716 | website=GBIF | accessdate=2019-09-25 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus nogus'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/793687 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-25 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q4580249}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} 2tech9t7l9g171zr79fsc9aqmzjen7n Foydalanuvchi munozarasi:Azykkrow 3 1366642 6000143 2026-04-21T10:41:28Z Ahror Akramovich 75193 Vikipediyaga xush kelibsiz! 6000143 wikitext text/x-wiki == Xush kelibsiz! == Salom, '''{{BASEPAGENAME}}'''! Vikipediyaga [[Vikipediya:Xush kelibsiz|xush kelibsiz]]! Qoʻshajak hissangiz uchun oldindan rahmat. Umid qilamizki, sizga [[Vikipediya:Vikipediyachi|vikipediyachi]] boʻlish manzur boʻlgay! Sizga yordam tariqasida quyidagi sahifalar bilan tanishib chiqishni taklif qilamiz: * [[Vikipediya:Besh ustun|Vikipediyaning besh ustuni]] * [[Vikipediya:Dars|Qisqa dars]] * [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola qanday yoziladi?]] ({{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=videodarslar}}) * [[VP:YORDAM|Yordam sahifasi]] * [[Vikipediya:Qumloq|Sinov tahrirlari uchun sahifa]] Iltimos, munozara sahifalarida oʻz fikringizni bildirganingizdan soʻng [[Vikipediya:Imzo|imzo chekishni]] unutmang (bu toʻrtta tilda belgisini yozish bilan amalga oshiriladi: <nowiki>~~~~</nowiki>; bu belgilar avtomatik ravishda foydalanuvchi nomingiz va sanaga aylantiriladi). Agarda yordamga muhtoj boʻlsangiz, [[Vikipediya:Forum/Yordam|mana bu sahifaga]] tashrif buyuring yoki sizni qiziqtirgan savolni munozara sahifamda soʻrang. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Yana bir bor xush kelibsiz! <!-- Andoza:Xush kelibsiz --> [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 10:41, 2026-yil 21-aprel (UTC) 8hr29pabgqjhq5mf60ql4do41xjvqse Hatori toʻgʻoni 0 1366643 6000145 2026-04-21T10:43:58Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000145 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length =169.5 m |dam_height =37.1 m |dam_width_base = |construction_began =1950 |opening =1956 |cost = |res_capacity_total =27,321,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =42.7 km<sup>2</sup> |res_surface =201 gektar | coordinates = {{coord|37|16|18|N|140|04|34|E|region:JP_source:jawiki|display=inline}} }} '''Hatori toʻgʻoni''' ({{nihongo|羽鳥ダム|Hatori damu}}) — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]dagi [[Ten'ei]] hududida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi<ref>{{cite web|title=Hatori Dam|url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0041431|publisher=[[Structurae]]|accessdate=3 October 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0490|title=Hatori Dam [Fukushima Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. Toʻgʻon [[Abukuma daryosi]] havzasidagi Shirakawa hududini suv bilan taʼminlaydi. U Yaponiya Qishloq xoʻjaligi, oʻrmon xoʻjaligi va baliqchilik vazirligi tomonidan boshqariladi. Balandligi 37,1 metrni tashkil etadi. Toʻgʻon natijasida hosil boʻlgan suv ombori Hatori koʻli deb ataladi va dam olish hududi sifatida rivojlantirilgan. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] gbzty4dohqkle7d4vypntrpv2tglcdp 6000148 6000145 2026-04-21T10:44:51Z Ahror Akramovich 75193 6000148 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length =169.5 m |dam_height =37.1 m |dam_width_base = |construction_began =1950 |opening =1956 |cost = |res_capacity_total =27,321,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =42.7 km<sup>2</sup> |res_surface =201 gektar | coordinates = {{coord|37|16|18|N|140|04|34|E|region:JP_source:jawiki|display=inline}} }} '''Hatori toʻgʻoni''' ({{nihongo|羽鳥ダム|Hatori damu}}) — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]dagi [[Ten'ei]] qishlogʻida joylashgan gruntli toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi<ref>{{cite web|title=Hatori Dam|url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0041431|publisher=[[Structurae]]|accessdate=3 October 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0490|title=Hatori Dam [Fukushima Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. Toʻgʻon [[Abukuma daryosi]] havzasidagi Shirakawa hududini suv bilan taʼminlaydi. U Yaponiya Qishloq xoʻjaligi, oʻrmon xoʻjaligi va baliqchilik vazirligi tomonidan boshqariladi. Balandligi 37,1 metrni tashkil etadi. Toʻgʻon natijasida hosil boʻlgan suv ombori Hatori koʻli deb ataladi va dam olish hududi sifatida rivojlantirilgan. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] fa5n4km4pru4iomsxua7izseof3ix32 Honna toʻgʻoni 0 1366644 6000150 2026-04-21T10:46:03Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000150 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | coordinates = {{coord|37|26|28|N|139|29|35|E|type:landmark|display=inline,title}} | status = | construction_began = 1952 | opening = 1954 | demolished = | cost = | dam_type = | dam_height = {{Convert|51.5|m|ft|0|abbr=on}} | dam_height_thalweg = | dam_height_foundation= | dam_length = {{Convert|200|m|ft|0|abbr=on}} | dam_width_crest = | dam_width_base = | dam_volume = {{Convert|126000|m3|cuyd|0|abbr=on}} | dam_elevation_crest = | dam_crosses = [[Tadami daryosi]] | spillway_count = | spillway_capacity = | res_name = | res_capacity_total = {{Convert|25769000|m3|acre.ft|0|abbr=on}} | res_capacity_active = {{Convert|13472000|m3|acre.ft|0|abbr=on}} | res_capacity_inactive= | res_catchment = {{Convert|2142|km2|sqmi|0|abbr=on}} | res_surface = {{Convert|179|km2|sqmi|0|abbr=on}} | res_elevation = | res_max_depth = | res_max_length = | res_max_width = | plant_hydraulic_head = {{Convert|34.9|m|ft|0|abbr=on}} }} '''Honna toʻgʻoni''' ({{nihongo|本名ダム|Honna damu}}) — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]ga qarashli [[Kaneyama]] hududida, [[Tadami daryosi]] oʻzanida joylashgan toʻgʻon<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0488|title=Honna Dam [Fukushima Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] iq59smvtvz6os53wapg1jes67u2kt75 As-Salt ibn Malik 0 1366645 6000152 2026-04-21T10:46:44Z Tilkobles 92150 „{{qirollik bilgiqutisi|name=as-Salt ibn Malik <br> الصلت بن مالك|succession=[[Ummon imomi]]|title=[[Imom]]|religion=[[Ibodiylar|Ibodiy islom]]|predecessor=[[al-Muhanna ibn Jayfar]]|reign=15 October 851 – 22 April 885|successor=[[Rashid ibn an-Nadhar]]|house=Yahmad|house-type=Urugʻ|full name=as-Salt ibn Malik al-Xarusiy al-Yahmadiy <br> الصلت بن مالك الخروصي اليحمدي}} '''as-Salt ibn Malik''' ({{Lang-ar|الص...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000152 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi|name=as-Salt ibn Malik <br> الصلت بن مالك|succession=[[Ummon imomi]]|title=[[Imom]]|religion=[[Ibodiylar|Ibodiy islom]]|predecessor=[[al-Muhanna ibn Jayfar]]|reign=15 October 851 – 22 April 885|successor=[[Rashid ibn an-Nadhar]]|house=Yahmad|house-type=Urugʻ|full name=as-Salt ibn Malik al-Xarusiy al-Yahmadiy <br> الصلت بن مالك الخروصي اليحمدي}} '''as-Salt ibn Malik''' ({{Lang-ar|الصلت بن مالك|al-Ṣalt ibn Mālik}}) — 851-yildan 885-yilda taxtdan agʻdarilguniga qadar hukmronlik qilgan yettinchi [[Ummon imomi]]. == Hukmronligi == as-Salt ibn Molikning imom etib saylanishidan oldingi hayoti haqida uning [[Azd]] qabilasining Yahmad tarmog‘iga mansub xarusiy bo‘lganidan boshqa ma’lumot deyarli yo‘q. U 851-yilda o‘zidan avvalgi imom al-Muhanna ibn Jayfar vafot etgan kunning o‘zida [[Ibodiylar|ibodiy]] [[Ulamo|ulamo]] tomonidan saylandi. Uning hukmronligi davrida u, shoira [[Fotima as-Suqutriyya]]ning iltimosiga ko‘ra, go‘yoki yuzdan ortiq kemadan iborat flotni yuborib, Efiopiyaliklar bosib olgan [[Sokotra]]ni muvaffaqiyatli qaytarib oldi<ref name=":0">al-Rawas, Isam Ali Ahmed (1990) ''[http://etheses.dur.ac.uk/1497 Early Islamic Oman (ca - 622/280-893): a political history]''. Doctoral thesis, Durham University.</ref>. as-Salt ibn Malikka nisbat beriladigan Ummon qoʻshiniga murojaatnoma [[Ibodiylar|ibodiy]] [[harbiy fiqh]]i hamda musulmonlar va musulmon bo‘lmaganlarga munosabat masalalarini bayon qiladi<ref>Al-Salmi, Abdulrahman (2001) ''The Omani siyar as a literary genre and its role in the political evolution and doctrinal development of Eastern Ibadism, with special reference to the epistles of Khwarizm, Khurasan and Mansura'', Durham theses, Durham University. Available at Durham E-Theses Online: http://etheses.dur.ac.uk/1001/</ref>. Bundan tashqari, [[Nizva qal’asi]] joylashgan hududda mudofaa inshooti qurildi<ref>{{Cite web|title=Nizwa Fort|url=https://www.omantripper.com/nizwa-fort/|access-date=2020-08-03|website=www.omantripper.com}}</ref>. === Taxtdan agʻdarilishi === as-Salt ibn Malik hukmronligining so‘nggi yillarida qabilaviy [[Shayx|shayx]]lar orasida norozilik kuchaydi. Bunga ehtimol uning boshqaruvga avvalgilarga nisbatan kamroq qabilaviy yondashgani sabab bo‘lgan. Qarshilikka Musa ibn Musa ismli shaxs boshchilik qildi. U tarafdorlari bilan birga talablarini bildirish va zarur bo‘lsa uni hokimiyatdan kuch bilan chetlatish niyatida [[Nizva]] yaqinidagi as-Salt ibn Malik qo‘shin shtabiga yurish qildi. Qarshilik ko‘rsatishga juda ojiz bo‘lgan as-Salt ibn Malik hijriy 271-yil [[Zulhijja]] oyining 3-kuni (milodiy 885-yil 22-aprel) o‘g‘lining uyiga jo‘nab ketdi. Shundan so‘ng Musa [[Rashid ibn an-Nadhar]]ni imom etib tayinladi<ref name=":0" />. == Merosi == as-Salt ibn Malikning taxtdan agʻdarilishi Ummonning [[Qahtoniylar]] va [[Adnoniylar]] qabilalari o‘rtasida nizoni keltirib chiqardi. Bu nizo oxir-oqibat fuqarolar urushiga aylanib, [[Muhammad ibn Nur]] boshchiligidagi bosqin natijasida mintaqada [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] hukmronligi qayta tiklanishi va birinchi ibodiy imomatning tugatilishi bilan yakunlandi<ref name=":0" />. Ibodiy ulamolar orasida as-Salt ibn Malikni agʻdaruvchilarni qanday baholash masalasida bo‘linish yuz berdi: Nizva maktabi hukm chiqarishni to‘xtatib turdi, Rustoq maktabi esa ularni murtad deb bildi. 1052-yilda imom Rashid ibn Saidning Rustoq maktabini qo‘llab-quvvatlashi [[Hazramavt|Hadramavt]] ibodiylarini Abu Isʼhoq Ibrohim ibn Qays al-Hadramiy boshchiligida ajralib chiqqan imomat tuzishga undadi<ref>{{Cite journal|last=Gaiser|first=Adam|date=2010|title=The Ibāḍī "stages of religion" re-examined: Tracing the history of the Masālik al-Dīn|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London|volume=73|issue=2|pages=216|doi=10.1017/S0041977X10000054|jstor=25703020}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Salt ibn Malik}} [[Turkum:Ummon imomlari]] [[Turkum:9-asr imomlari]] [[Turkum:Ummonlik 9-asr kishilari]] [[Turkum:9-asr arablari]] gbcwucah3cu6lzc6psu8j19ajgxc3ip 6000153 6000152 2026-04-21T10:47:10Z Tilkobles 92150 Tilkobles [[As-Salt bin Malik]] sahifasini [[As-Salt ibn Malik]]ga koʻchirdi 6000152 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi|name=as-Salt ibn Malik <br> الصلت بن مالك|succession=[[Ummon imomi]]|title=[[Imom]]|religion=[[Ibodiylar|Ibodiy islom]]|predecessor=[[al-Muhanna ibn Jayfar]]|reign=15 October 851 – 22 April 885|successor=[[Rashid ibn an-Nadhar]]|house=Yahmad|house-type=Urugʻ|full name=as-Salt ibn Malik al-Xarusiy al-Yahmadiy <br> الصلت بن مالك الخروصي اليحمدي}} '''as-Salt ibn Malik''' ({{Lang-ar|الصلت بن مالك|al-Ṣalt ibn Mālik}}) — 851-yildan 885-yilda taxtdan agʻdarilguniga qadar hukmronlik qilgan yettinchi [[Ummon imomi]]. == Hukmronligi == as-Salt ibn Molikning imom etib saylanishidan oldingi hayoti haqida uning [[Azd]] qabilasining Yahmad tarmog‘iga mansub xarusiy bo‘lganidan boshqa ma’lumot deyarli yo‘q. U 851-yilda o‘zidan avvalgi imom al-Muhanna ibn Jayfar vafot etgan kunning o‘zida [[Ibodiylar|ibodiy]] [[Ulamo|ulamo]] tomonidan saylandi. Uning hukmronligi davrida u, shoira [[Fotima as-Suqutriyya]]ning iltimosiga ko‘ra, go‘yoki yuzdan ortiq kemadan iborat flotni yuborib, Efiopiyaliklar bosib olgan [[Sokotra]]ni muvaffaqiyatli qaytarib oldi<ref name=":0">al-Rawas, Isam Ali Ahmed (1990) ''[http://etheses.dur.ac.uk/1497 Early Islamic Oman (ca - 622/280-893): a political history]''. Doctoral thesis, Durham University.</ref>. as-Salt ibn Malikka nisbat beriladigan Ummon qoʻshiniga murojaatnoma [[Ibodiylar|ibodiy]] [[harbiy fiqh]]i hamda musulmonlar va musulmon bo‘lmaganlarga munosabat masalalarini bayon qiladi<ref>Al-Salmi, Abdulrahman (2001) ''The Omani siyar as a literary genre and its role in the political evolution and doctrinal development of Eastern Ibadism, with special reference to the epistles of Khwarizm, Khurasan and Mansura'', Durham theses, Durham University. Available at Durham E-Theses Online: http://etheses.dur.ac.uk/1001/</ref>. Bundan tashqari, [[Nizva qal’asi]] joylashgan hududda mudofaa inshooti qurildi<ref>{{Cite web|title=Nizwa Fort|url=https://www.omantripper.com/nizwa-fort/|access-date=2020-08-03|website=www.omantripper.com}}</ref>. === Taxtdan agʻdarilishi === as-Salt ibn Malik hukmronligining so‘nggi yillarida qabilaviy [[Shayx|shayx]]lar orasida norozilik kuchaydi. Bunga ehtimol uning boshqaruvga avvalgilarga nisbatan kamroq qabilaviy yondashgani sabab bo‘lgan. Qarshilikka Musa ibn Musa ismli shaxs boshchilik qildi. U tarafdorlari bilan birga talablarini bildirish va zarur bo‘lsa uni hokimiyatdan kuch bilan chetlatish niyatida [[Nizva]] yaqinidagi as-Salt ibn Malik qo‘shin shtabiga yurish qildi. Qarshilik ko‘rsatishga juda ojiz bo‘lgan as-Salt ibn Malik hijriy 271-yil [[Zulhijja]] oyining 3-kuni (milodiy 885-yil 22-aprel) o‘g‘lining uyiga jo‘nab ketdi. Shundan so‘ng Musa [[Rashid ibn an-Nadhar]]ni imom etib tayinladi<ref name=":0" />. == Merosi == as-Salt ibn Malikning taxtdan agʻdarilishi Ummonning [[Qahtoniylar]] va [[Adnoniylar]] qabilalari o‘rtasida nizoni keltirib chiqardi. Bu nizo oxir-oqibat fuqarolar urushiga aylanib, [[Muhammad ibn Nur]] boshchiligidagi bosqin natijasida mintaqada [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] hukmronligi qayta tiklanishi va birinchi ibodiy imomatning tugatilishi bilan yakunlandi<ref name=":0" />. Ibodiy ulamolar orasida as-Salt ibn Malikni agʻdaruvchilarni qanday baholash masalasida bo‘linish yuz berdi: Nizva maktabi hukm chiqarishni to‘xtatib turdi, Rustoq maktabi esa ularni murtad deb bildi. 1052-yilda imom Rashid ibn Saidning Rustoq maktabini qo‘llab-quvvatlashi [[Hazramavt|Hadramavt]] ibodiylarini Abu Isʼhoq Ibrohim ibn Qays al-Hadramiy boshchiligida ajralib chiqqan imomat tuzishga undadi<ref>{{Cite journal|last=Gaiser|first=Adam|date=2010|title=The Ibāḍī "stages of religion" re-examined: Tracing the history of the Masālik al-Dīn|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London|volume=73|issue=2|pages=216|doi=10.1017/S0041977X10000054|jstor=25703020}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Salt ibn Malik}} [[Turkum:Ummon imomlari]] [[Turkum:9-asr imomlari]] [[Turkum:Ummonlik 9-asr kishilari]] [[Turkum:9-asr arablari]] gbcwucah3cu6lzc6psu8j19ajgxc3ip 6000164 6000153 2026-04-21T11:18:04Z Tilkobles 92150 6000164 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi|name=as-Salt ibn Malik <br> الصلت بن مالك|succession=[[Ummon imomi]]|title=[[Imom]]|religion=[[Ibodiylar|Ibodiy islom]]|predecessor=[[al-Muhanna ibn Jayfar]]|reign=851-yil 15-oktyabr – 885-yil 22-aprel|successor=[[Rashid ibn an-Nadhar]]|house=Yahmad|house-type=Urugʻ|full name=as-Salt ibn Malik al-Xarusiy al-Yahmadiy <br> الصلت بن مالك الخروصي اليحمدي}} '''as-Salt ibn Malik''' ({{Lang-ar|الصلت بن مالك|al-Ṣalt ibn Mālik}}) — 851-yildan 885-yilda taxtdan agʻdarilguniga qadar hukmronlik qilgan yettinchi [[Ummon imomi]]. == Hukmronligi == as-Salt ibn Molikning imom etib saylanishidan oldingi hayoti haqida uning [[Azd]] qabilasining Yahmad tarmog‘iga mansub xarusiy bo‘lganidan boshqa ma’lumot deyarli yo‘q. U 851-yilda o‘zidan avvalgi imom al-Muhanna ibn Jayfar vafot etgan kunning o‘zida [[Ibodiylar|ibodiy]] [[Ulamo|ulamo]] tomonidan saylandi. Uning hukmronligi davrida u, shoira [[Fotima as-Suqutriyya]]ning iltimosiga ko‘ra, go‘yoki yuzdan ortiq kemadan iborat flotni yuborib, Efiopiyaliklar bosib olgan [[Sokotra]]ni muvaffaqiyatli qaytarib oldi<ref name=":0">al-Rawas, Isam Ali Ahmed (1990) ''[http://etheses.dur.ac.uk/1497 Early Islamic Oman (ca - 622/280-893): a political history]''. Doctoral thesis, Durham University.</ref>. as-Salt ibn Malikka nisbat beriladigan Ummon qoʻshiniga murojaatnoma [[Ibodiylar|ibodiy]] [[harbiy fiqh]]i hamda musulmonlar va musulmon bo‘lmaganlarga munosabat masalalarini bayon qiladi<ref>Al-Salmi, Abdulrahman (2001) ''The Omani siyar as a literary genre and its role in the political evolution and doctrinal development of Eastern Ibadism, with special reference to the epistles of Khwarizm, Khurasan and Mansura'', Durham theses, Durham University. Available at Durham E-Theses Online: http://etheses.dur.ac.uk/1001/</ref>. Bundan tashqari, [[Nizva qal’asi]] joylashgan hududda mudofaa inshooti qurildi<ref>{{Cite web|title=Nizwa Fort|url=https://www.omantripper.com/nizwa-fort/|access-date=2020-08-03|website=www.omantripper.com}}</ref>. === Taxtdan agʻdarilishi === as-Salt ibn Malik hukmronligining so‘nggi yillarida qabilaviy [[Shayx|shayx]]lar orasida norozilik kuchaydi. Bunga ehtimol uning boshqaruvga avvalgilarga nisbatan kamroq qabilaviy yondashgani sabab bo‘lgan. Qarshilikka Musa ibn Musa ismli shaxs boshchilik qildi. U tarafdorlari bilan birga talablarini bildirish va zarur bo‘lsa uni hokimiyatdan kuch bilan chetlatish niyatida [[Nizva]] yaqinidagi as-Salt ibn Malik qo‘shin shtabiga yurish qildi. Qarshilik ko‘rsatishga juda ojiz bo‘lgan as-Salt ibn Malik hijriy 271-yil [[Zulhijja]] oyining 3-kuni (milodiy 885-yil 22-aprel) o‘g‘lining uyiga jo‘nab ketdi. Shundan so‘ng Musa [[Rashid ibn an-Nadhar]]ni imom etib tayinladi<ref name=":0" />. == Merosi == as-Salt ibn Malikning taxtdan agʻdarilishi Ummonning [[Qahtoniylar]] va [[Adnoniylar]] qabilalari o‘rtasida nizoni keltirib chiqardi. Bu nizo oxir-oqibat fuqarolar urushiga aylanib, [[Muhammad ibn Nur]] boshchiligidagi bosqin natijasida mintaqada [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] hukmronligi qayta tiklanishi va birinchi ibodiy imomatning tugatilishi bilan yakunlandi<ref name=":0" />. Ibodiy ulamolar orasida as-Salt ibn Malikni agʻdaruvchilarni qanday baholash masalasida bo‘linish yuz berdi: Nizva maktabi hukm chiqarishni to‘xtatib turdi, Rustoq maktabi esa ularni murtad deb bildi. 1052-yilda imom Rashid ibn Saidning Rustoq maktabini qo‘llab-quvvatlashi [[Hazramavt|Hadramavt]] ibodiylarini Abu Isʼhoq Ibrohim ibn Qays al-Hadramiy boshchiligida ajralib chiqqan imomat tuzishga undadi<ref>{{Cite journal|last=Gaiser|first=Adam|date=2010|title=The Ibāḍī "stages of religion" re-examined: Tracing the history of the Masālik al-Dīn|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London|volume=73|issue=2|pages=216|doi=10.1017/S0041977X10000054|jstor=25703020}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Salt ibn Malik}} [[Turkum:Ummon imomlari]] [[Turkum:9-asr imomlari]] [[Turkum:Ummonlik 9-asr kishilari]] [[Turkum:9-asr arablari]] ekz9k23g5rscr74zccloq9uyklq3ryg 6000165 6000164 2026-04-21T11:18:16Z Tilkobles 92150 6000165 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi|name=as-Salt ibn Malik <br> الصلت بن مالك|succession=[[Ummon imomi]]|title=[[Imom]]|religion=[[Ibodiylar|Ibodiy islom]]|predecessor=[[al-Muhanna ibn Jayfar]]|reign=851-yil 15-oktyabr – 885-yil 22-aprel|successor=[[Rashid ibn an-Nadhar]]|house=Yahmad|house-type=Urugʻ|full name=as-Salt ibn Malik al-Xarusiy al-Yahmadiy <br> الصلت بن مالك الخروصي اليحمدي}} '''as-Salt ibn Malik''' ({{Lang-ar|الصلت بن مالك|al-Ṣalt ibn Mālik}}) — 851-yildan 885-yilda taxtdan agʻdarilguniga qadar hukmronlik qilgan yettinchi [[Ummon imomi]]. == Hukmronligi == as-Salt ibn Molikning imom etib saylanishidan oldingi hayoti haqida uning [[Azd]] qabilasining Yahmad tarmogʻiga mansub xarusiy boʻlganidan boshqa maʼlumot deyarli yoʻq. U 851-yilda oʻzidan avvalgi imom al-Muhanna ibn Jayfar vafot etgan kunning oʻzida [[Ibodiylar|ibodiy]] [[Ulamo|ulamo]] tomonidan saylandi. Uning hukmronligi davrida u, shoira [[Fotima as-Suqutriyya]]ning iltimosiga koʻra, goʻyoki yuzdan ortiq kemadan iborat flotni yuborib, Efiopiyaliklar bosib olgan [[Sokotra]]ni muvaffaqiyatli qaytarib oldi<ref name=":0">al-Rawas, Isam Ali Ahmed (1990) ''[http://etheses.dur.ac.uk/1497 Early Islamic Oman (ca — 622/280-893): a political history]''. Doctoral thesis, Durham University.</ref>. as-Salt ibn Malikka nisbat beriladigan Ummon qoʻshiniga murojaatnoma [[Ibodiylar|ibodiy]] [[harbiy fiqh]]i hamda musulmonlar va musulmon boʻlmaganlarga munosabat masalalarini bayon qiladi<ref>Al-Salmi, Abdulrahman (2001) ''The Omani siyar as a literary genre and its role in the political evolution and doctrinal development of Eastern Ibadism, with special reference to the epistles of Khwarizm, Khurasan and Mansura'', Durham theses, Durham University. Available at Durham E-Theses Online: http://etheses.dur.ac.uk/1001/</ref>. Bundan tashqari, [[Nizva qal’asi]] joylashgan hududda mudofaa inshooti qurildi<ref>{{Cite web|title=Nizwa Fort|url=https://www.omantripper.com/nizwa-fort/|access-date=2020-08-03|website=www.omantripper.com}}</ref>. === Taxtdan agʻdarilishi === as-Salt ibn Malik hukmronligining soʻnggi yillarida qabilaviy [[Shayx|shayx]]lar orasida norozilik kuchaydi. Bunga ehtimol uning boshqaruvga avvalgilarga nisbatan kamroq qabilaviy yondashgani sabab boʻlgan. Qarshilikka Musa ibn Musa ismli shaxs boshchilik qildi. U tarafdorlari bilan birga talablarini bildirish va zarur boʻlsa uni hokimiyatdan kuch bilan chetlatish niyatida [[Nizva]] yaqinidagi as-Salt ibn Malik qoʻshin shtabiga yurish qildi. Qarshilik koʻrsatishga juda ojiz boʻlgan as-Salt ibn Malik hijriy 271-yil [[Zulhijja]] oyining 3-kuni (milodiy 885-yil 22-aprel) oʻgʻlining uyiga joʻnab ketdi. Shundan soʻng Musa [[Rashid ibn an-Nadhar]]ni imom etib tayinladi<ref name=":0" />. == Merosi == as-Salt ibn Malikning taxtdan agʻdarilishi Ummonning [[Qahtoniylar]] va [[Adnoniylar]] qabilalari oʻrtasida nizoni keltirib chiqardi. Bu nizo oxir-oqibat fuqarolar urushiga aylanib, [[Muhammad ibn Nur]] boshchiligidagi bosqin natijasida mintaqada [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] hukmronligi qayta tiklanishi va birinchi ibodiy imomatning tugatilishi bilan yakunlandi<ref name=":0" />. Ibodiy ulamolar orasida as-Salt ibn Malikni agʻdaruvchilarni qanday baholash masalasida boʻlinish yuz berdi: Nizva maktabi hukm chiqarishni toʻxtatib turdi, Rustoq maktabi esa ularni murtad deb bildi. 1052-yilda imom Rashid ibn Saidning Rustoq maktabini qoʻllab-quvvatlashi [[Hazramavt|Hadramavt]] ibodiylarini Abu Isʼhoq Ibrohim ibn Qays al-Hadramiy boshchiligida ajralib chiqqan imomat tuzishga undadi<ref>{{Cite journal|last=Gaiser|first=Adam|date=2010|title=The Ibāḍī "stages of religion" re-examined: Tracing the history of the Masālik al-Dīn|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London|volume=73|issue=2|pages=216|doi=10.1017/S0041977X10000054|jstor=25703020}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Salt ibn Malik}} [[Turkum:Ummon imomlari]] [[Turkum:9-asr imomlari]] [[Turkum:Ummonlik 9-asr kishilari]] [[Turkum:9-asr arablari]] 5p4y8zbugw0dknppfrd2qr63x3onpch As-Salt bin Malik 0 1366646 6000154 2026-04-21T10:47:10Z Tilkobles 92150 Tilkobles [[As-Salt bin Malik]] sahifasini [[As-Salt ibn Malik]]ga koʻchirdi 6000154 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[As-Salt ibn Malik]] ct332pv8xk818j7xepn4f6vpz85j9n0 Jūrokkyō toʻgʻoni 0 1366647 6000155 2026-04-21T10:48:37Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000155 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |res_surface = | coordinates = {{coord|37|31|18.4|N|140|1|28.0|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Jūrokkyō toʻgʻoni''' ({{nihongo|十六橋水門|Jūrokkyō suimon}}) — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]dagi [[Inawashiro]] shaharchasida joylashgan toʻgʻon<ref>{{veb manbasi |title=Jurokkyo Dam |url=https://structurae.net/en/structures/jurokkyo-dam |website=www.structurae.net |accessdate=2026-yil 21-aprel}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 7yxsry6pxtlhih9o4pg7zlrnrx0xp41 6000157 6000155 2026-04-21T10:58:51Z Ahror Akramovich 75193 6000157 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |res_surface = | coordinates = {{coord|37|31|18.4|N|140|1|28.0|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Jūrokkyō toʻgʻoni''' ({{nihongo|十六橋水門|Jūrokkyō suimon}} — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]dagi [[Inawashiro]] shaharchasida joylashgan toʻgʻon<ref>{{veb manbasi |title=Jurokkyo Dam |url=https://structurae.net/en/structures/jurokkyo-dam |website=www.structurae.net |accessdate=2026-yil 21-aprel}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] ktf37z7puhr8uws26rnqyq74tainchk Abdulvohid Shoʻxiy 0 1366648 6000158 2026-04-21T11:01:26Z Azykkrow 260494 „{{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Abdulvohid Shoʻxiy | tasvir = | izoh = | tavallud_paytidagi_ismi = Abdulvohid Ahadov | tavallud_sanasi = 1916-yil 25-sentyabr | tavallud_joyi = [[Namangan uyezdi]], [[Fargʻona viloyati (Rossiya imperiyasi)|Fargʻona viloyati]], [[Turkiston general-gubernatorligi]] | vafot_sanasi = 1973-yil 31-avgust | vafot_joyi = Namangan viloy...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6000158 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Abdulvohid Shoʻxiy | tasvir = | izoh = | tavallud_paytidagi_ismi = Abdulvohid Ahadov | tavallud_sanasi = 1916-yil 25-sentyabr | tavallud_joyi = [[Namangan uyezdi]], [[Fargʻona viloyati (Rossiya imperiyasi)|Fargʻona viloyati]], [[Turkiston general-gubernatorligi]] | vafot_sanasi = 1973-yil 31-avgust | vafot_joyi = Namangan viloyati | kasbi = shoir, bastakor | taʼlimi = | turmush_oʻrtogʻi = | otasi = | onasi = | mukofotlari = | veb-sayt = }} '''Abdulvohid Shoʻxiy''' (''tugʻilgan paytdagi ismi: Abdulvohid Ahadov''; 1916-yil 25-sentyabr, Namangan uyezdi — 1973-yil 31-avgust, Namangan viloyati) — [[namangan]]lik shoir, bastakor, xonanda<ref>{{kitob manbasi |last1=Abdulla Jabbo |title=Namangan viloyati tarixi |date=2011 |publisher=Namangan |location=Namangan |page=88 |accessdate=2026-yil 21-aprel}}</ref>. == Hayoti == Abdulvohid Shoʻxiy 1916-yil 25-sentyabrda [[Turkiston general-gubernatorligi]] tarkibidagi [[Namangan uyezdi]]da tugʻilgan. Shoʻxiyning asl ism-familiyasi Abdulvohid Ahadov<ref>{{veb manbasi |title=Dog'iy adabiy manbalari tadqiqi |url=https://buxdu.uz/media/jurnallar/ilmiy_axborot/ilmiy_axborot_8_son_2024_2.pdf |website=www.buxdu.uz |accessdate=2026-yil 21-aprel}}</ref>. == Ijodi == Abdulvohid Shoʻxiy 15000 misradan ziyod [[Aruz vazni|aruzda]] bitilgan asarlar muallifi hisoblanadi. „Chertganda dutorimni“ toʻplami 1971-yilda shu nomdagi bayoz tarkibida eʼlon qilingan<ref>{{veb manbasi |title=Чертганда дуторимни. шухий |url=https://n.ziyouz.com/books/adabiy_antologiyalar/Chertganda%20dutorimni%20(g'azallar).pdf |website=www.n.ziyouz.com |accessdate=2026-yil 21-aprel}}</ref>. Shoir tomonidan yozilgan gʻazallar muallifning oʻzi va koʻplab xonandalar tomonidan kuyga solingan. Shoʻxiy [[Oʻzbekiston SSR]]da birinchi [[Oʻzbekiston Respublikasi xalq shoiri|Xalq shoiri]] unvoniga sazovor boʻlgan ulugʻ maʼrifatparvar [[Soʻfizoda|Muhammadsharif Soʻfizodaning]] shogirdi boʻlgan. Chustiy, Charxiy, Habibiy, Xislatiy, Hayratiy, Kiromiy kabi gʻazalnavis shoirlar bilan hamkorlikda ijod qilgan. Qabri Namangan shahridagi „Mangulik“ (Otbazori) qabristonida joylashgan. == Manbalar == {{manbalar|2}} aiv8izzh4bd1u16sae084yisl67739d Kaminojiri toʻgʻoni 0 1366649 6000159 2026-04-21T11:03:19Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000159 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 190 m |dam_height = 30 m |dam_width_base = |construction_began = 1956 |opening = 1958 |cost = |res_capacity_total = 12,370,000 m<sup>3</sup> |res_catchment = 5,867 km<sup>2</sup> |res_surface = 145 gektar | coordinates = {{coord|37|37|55|N|139|37|53|E|region:JP-07_type:landmark|display=inline,title}} }} '''Kaminojiri toʻgʻoni''' {{nihongo|上野尻ダム|Kaminojiri damu}} — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]dagi [[Nishiaizu]] shahrida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon 1958-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0495|title=Kaminojiri Dam [Fukushima Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] igwa8z3n7cu7j5eqruitsyilxtjc0e6 6000162 6000159 2026-04-21T11:07:14Z Ahror Akramovich 75193 6000162 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 190 m |dam_height = 30 m |dam_width_base = |construction_began = 1956 |opening = 1958 |cost = |res_capacity_total = 12,370,000 m<sup>3</sup> |res_catchment = 5,867 km<sup>2</sup> |res_surface = 145 gektar | coordinates = {{coord|37|37|55|N|139|37|53|E|region:JP-07_type:landmark|display=inline,title}} }} '''Kaminojiri toʻgʻoni''' (yaponcha: 上野尻ダム, Kaminojiri damu) — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]dagi [[Nishiaizu]] shahrida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon 1958-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0495|title=Kaminojiri Dam [Fukushima Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] lf17y5hy5hd4y5fyfbdza9e7rjajg6e Miyagawa toʻgʻoni 0 1366650 6000160 2026-04-21T11:04:18Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000160 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_crosses =[[Agano daryosi]] |res_name = |coordinates = {{coord|37.3757|139.7879|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Miyagawa toʻgʻoni''' {{nihongo|宮川ダム}} — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon 1962-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0504|title=Miyakawa Dam [Fukushima Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 8zmjhfxb8yy60537vr3bl3r2cucdr1t 6000161 6000160 2026-04-21T11:05:52Z Ahror Akramovich 75193 6000161 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_crosses =[[Agano daryosi]] |res_name = |coordinates = {{coord|37.3757|139.7879|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Miyagawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon 1962-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0504|title=Miyakawa Dam [Fukushima Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 14wrumxj6uupizgpqg4vaown7tbcb2q Miharu toʻgʻoni 0 1366651 6000166 2026-04-21T11:18:44Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000166 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 174 metr |dam_height =65 metr |dam_width_base = |construction_began =1972 |opening =1997 |cost = |res_capacity_total = |res_catchment = 226.0 sq.km. |res_surface = 290 gektar | coordinates = {{coord|37|24|6|N|140|28|27|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Miharu toʻgʻoni''' ([[Yapon tili|yaponcha]]: 三春ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]dagi [[Miharu]] shaharchasida, [[Ōtakine daryosi]] ([[Abukuma daryosi]] irmogʻi) oʻzanida joylashgan beton toʻgʻon. Toʻgʻon 1997-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0526|title=Miharu Dam [Fukushima Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] * [[Miharu Takizakura]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 86ww6mqtbhn2j77w0128xjh29jq6msv Limnephilus occidentalis 0 1366652 6000167 2026-04-21T11:19:05Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000167 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus occidentalis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus occidentalis''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus occidentalis'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116182 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-25 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus occidentalis'' | url=https://www.gbif.org/species/1442692 | website=GBIF | accessdate=2019-09-25 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus occidentalis'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/926457 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-25 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q3181910}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} 0sbj4ufkte0axm5jckj1wuig6hp8623 Katakado toʻgʻoni 0 1366653 6000168 2026-04-21T11:21:35Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000168 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | coordinates = {{coord|37|33|52|N|139|45|45|E|type:landmark|display=inline,title}} | location = [[Aizubange]] | status = | construction_began = 1951 | opening = 1953 | demolished = | cost = | dam_type = | dam_height = {{Convert|29|m|ft|0|abbr=on}} | dam_height_thalweg = | dam_height_foundation= | dam_length = {{Convert|219|m|ft|0|abbr=on}} | dam_width_crest = | dam_width_base = | dam_volume = {{Convert|34000|m3|cuyd|0|abbr=on}} | dam_elevation_crest = | dam_crosses = [[Tadami daryosi]] | spillway_type = | spillway_capacity = | res_name = | res_capacity_total = {{Convert|16172000|m3|acre.ft|0|abbr=on}} | res_capacity_active = {{Convert|4497000|m3|acre.ft|0|abbr=on}} | res_capacity_inactive= | res_catchment = {{Convert|2765|km2|sqmi|0|abbr=on}} | res_surface = | res_elevation = | res_max_depth = | res_max_length = | res_max_width = | plant_hydraulic_head = {{Convert|19.29|m|ft|0|abbr=on}} | res_tidal_range = | plant_operator = | plant_commission = 1953 }} '''Katakado toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]da, [[Aizubange]] hududidan 5 km gʻarbda, [[Tadami daryosi]] ustida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning qurilishi 1951-yilda boshlangan va 1953-yilda tugallangan. Toʻgʻon 57 MVt quvvatga ega gidroelektr stansiyani suv bilan taʼminlaydi<ref>{{cite web|title=Tohoku Electric Power Plant Katakado|url=http://www.suiryoku.com/gallery/fukusima/katakado/katakado.html|publisher=Suiryoku|accessdate=27 August 2011|language=Japanese}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] q7i5wkpjzxv4fbz3ovo9ahqoqwq16or Alon Segev galereyasi 0 1366654 6000169 2026-04-21T11:23:37Z Gulzoda Abduhalilova 245101 yangi 6000169 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi = Alon Segev Gallery |original = גלריה אלון שגב |tasvir = Alon Segev Gallery.jpg |asos_solingan = 2000 |joylashuvi = Tel Aviv, Isroil |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari = |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |o'tish_yo'li = |turi = Zamonaviy sanʼat galereyasi |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} '''Alon Segev galereyasi''' ([[Ibroniy (Ivrit) tili|ivritcha]]: גלריה אלון שגב) — [[Isroil]]ning [[Tel Aviv]] shahrida joylashgan zamonaviy sanʼat galereyasi. Unda nafaqat isroillik, balki xalqaro rassomlarning asarlari ham namoyish etiladi. Galereyaga 2000-yilda asos solingan. [[Sigalit Landau]]<ref name="On Sigalit Landau's the country at Alon Segev Gallery" group=Articles>{{cite book|last=Margolis|first=Judith|title=The Painted Word: Jewish Women's Book Art|year=2004|publisher=Project Muse|pages=251–267|url=http://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/nashim/v008/8.1margolis.html}}</ref> va [[Arik Levi]]<ref name="Arik Levy at Alon Segev Gallery review" group=Reviews>{{cite web|last=Saar|first=Yuval|title=Arik of all trades|url=https://www.haaretz.com/culture/arts-leisure/arik-of-all-trades-1.319906|publisher=HaAretz|accessdate=10 January 2013}}</ref> kabi zamonaviy rassomlarning asarlari ham namoyish etiladi. == Manbalar == {{manbalar}} * '''Maqola''' {{reflist|group=Articles}} * '''Sharhlar''' {{Reflist|group=Reviews}} == Havolalar == * [http://www.alonsegev.com/ Alon Segev Gallery Website] {{San’at-ko‘rgazma-stub}} 0ijmq4p3ix5qnczf824fsb063t3mi4v Miyashita toʻgʻoni 0 1366655 6000170 2026-04-21T11:25:34Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000170 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | coordinates = {{coord|37|27|46|N|139|37|45|E|type:landmark|display=inline,title}} | status = | construction_began = 1941 | opening = 1946 | demolished = | cost = | dam_type = | dam_height = {{Convert|53|m|ft|0|abbr=on}} | dam_height_thalweg = | dam_height_foundation= | dam_length = {{Convert|168|m|ft|0|abbr=on}} | dam_width_crest = | dam_width_base = | dam_volume = {{Convert|152000|m3|cuyd|0|abbr=on}} | dam_elevation_crest = | dam_crosses = [[Tadami daryosi]] | spillway_count = | spillway_capacity = | res_name = | res_capacity_total = {{Convert|20500000|m3|acre.ft|0|abbr=on}} | res_capacity_active = {{Convert|4056000|m3|acre.ft|0|abbr=on}} | res_capacity_inactive= | res_catchment = {{Convert|2467|km2|sqmi|0|abbr=on}} | res_surface = | res_elevation = | res_max_depth = | res_max_length = | res_max_width = | plant_hydraulic_head = {{Convert|34.75|m|ft|0|abbr=on}} | plant_capacity = 94 MW }} '''Miyashita toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]da, [[Mishima]] hududidan 2 km yuqorida, [[Tadami daryosi]] yuqorisida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning qurilishi 1941-yilda boshlangan va 1946-yilda tugallangan. Toʻgʻon 94 MVt quvvatga ega gidroelektr stansiyani suv bilan taʼminlaydi<ref>{{cite web|title=Tohoku Electric Power Plant Miyasita|url=http://www.suiryoku.com/gallery/fukusima/miyasita/miyasita.html|publisher=Suiryoku|accessdate=27 August 2011|language=Japanese}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] sy6g2ifwsrb1w8xbaxm9bqftnwzx112 Okawa toʻgʻoni (Fukushima) 0 1366656 6000171 2026-04-21T11:26:35Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000171 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_crosses = [[Agano daryosi]] | coordinates = {{coord|37|20|50|N|139|54|38|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Okawa toʻgʻoni''' ([[Yapon tili|yaponcha]]: 大川ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] qkj0ker4e1fahlzm3hasru9wphlok01 Otori toʻgʻoni 0 1366657 6000172 2026-04-21T11:29:09Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000172 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | coordinates = {{coord|37|12|53|N|139|12|50|E|type:landmark|display=inline,title}} | status = O | construction_began = 1961 | opening = 1963 | demolished = | cost = | dam_height = {{Convert|83|m|ft|0|abbr=on}} | dam_height_thalweg = | dam_height_foundation= | dam_length = {{Convert|188|m|ft|0|abbr=on}} | dam_width_crest = | dam_width_base = | dam_volume = | dam_elevation_crest = | dam_crosses = Tadami daryosi | spillway_count = | spillway_type = | spillway_capacity = | res_name = | res_capacity_total = {{Convert|15800000|m3|acre.ft|0|abbr=on}} | res_capacity_active = {{Convert|5000000|m3|acre.ft|0|abbr=on}} | res_capacity_inactive= | res_catchment = {{Convert|656.9|km2|sqmi|0|abbr=on}} | res_surface = {{Convert|89|ha|acre|0|abbr=on}}<ref>{{cite web|title=Otori Dam|date=20 June 2009 |url=http://dammania.net/fukusima/ootori.html|publisher=DamMania|accessdate=15 August 2011|language=Japanese}}</ref> | res_elevation = | res_max_depth = | res_max_length = | res_max_width = | plant_hydraulic_head = Unit 1: {{Convert|50.8|m|ft|0|abbr=on}}<br>Unit 2: {{Convert|48.1|m|ft|0|abbr=on}} | res_tidal_range = | plant_operator = | plant_commission = 1963, 2003 | plant_decommission = | plant_type = | plant_turbines = 1 x 95 [[megawatt|MW]], 1 x 87 MW | plant_capacity = 182 MW }} '''Otori toʻgʻoni''' ([[Yapon tili|yaponcha]]: 大鳥ダム, ''Ōtori damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]da, [[Tadami]] hududidan 17 km janubi-gʻarbda, [[Tadami daryosi]] ustida joylashgan beton toʻgʻon. Elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Toʻgʻon 182 MVt quvvatga ega gidroelektr stansiyasini qoʻllab-quvvatlaydi<ref>{{cite web|title=Case study 01-02: Biological Diversity – Okutadami and Ohtori Expansion Hydropower Project, Japan|url=http://www.ieahydro.org/reports/Annex_VIII_CaseStudy0102_Okutadami_Ohtori_Japan.pdf|work=IEA Hydropower Implementing Agreement Annex VIII: Hydropower Good Practices: Environmental Mitigation Measures and Benefit|publisher=New Energy Foundation|accessdate=14 August 2011|year=2006|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111003104335/http://www.ieahydro.org/reports/Annex_VIII_CaseStudy0102_Okutadami_Ohtori_Japan.pdf|archivedate=3 October 2011}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 2it7wr4vqscapib0g5df18gwtfz3xrv Ouchi toʻgʻoni 0 1366658 6000173 2026-04-21T11:31:21Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000173 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_crosses =[[Ono daryosi]] |res_name = |dam_length =340 m |dam_height =102 m |dam_width_base = |construction_began =1974 |opening =1991 |cost = |res_capacity_total =18,500,000 m<sup>3</sup> |res_catchment =3.7 km<sup>2</sup> |res_surface =70 gektar | coordinates = {{coord|37|20|34|N|139|52|20|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} }} '''Ouchi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Toʻgʻon 1000 MVt quvvatga ega gidroelektr stansiyani quvvatlaydi<ref>{{cite web|title=Hydropower & Dams in South and East Asia|url=http://www.hydropower-dams.com/d/d_S&East_Asia_Map.pdf|publisher=Hydropower and Dams|accessdate=3 October 2010|page=9|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902183950/http://www.hydropower-dams.com/d/d_S%26East_Asia_Map.pdf|archive-date=2 September 2017|url-status=dead}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 19jlx1zl258einsraxrhmugha0hckgf Sakashita toʻgʻoni 0 1366659 6000174 2026-04-21T11:33:22Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000174 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | dam_length ={{Convert|231|m|ft|0|abbr=on}} | dam_height ={{Convert|43|m|ft|0|abbr=on}} | dam_volume ={{Convert|110000|m3|cuyd|0|abbr=on}} | construction_began = | opening = {{Start date and age|1973}} | plant_hydraulic_head = | dam_width_base = | cost = | res_capacity_active = | res_catchment = | res_surface = | location_map_size = | location_map_caption = | coordinates = {{coord|37|22|59|N|140|56|39|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Sakashita toʻgʻoni''' ([[Yapon tili|yaponcha]]: 坂下ダム, ''Sakashita damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]dagi [[Ōkuma]] shahrida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 12,5 km² ni tashkil etadi. 1973-yilda qurib bitkazilgan<ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 21 June 2015|format= }}</ref><ref name = "nasalandcover">{{Cite web|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date= 30 January 2016|publisher= NASA/MODIS|archive-date= 28 February 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|url-status= dead}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] mczgfrq8uwb2kp3tj2slaodbtp8m3j0 6000175 6000174 2026-04-21T11:35:06Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000175 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | dam_length ={{Convert|231|m|ft|0|abbr=on}} | dam_height ={{Convert|43|m|ft|0|abbr=on}} | dam_volume ={{Convert|110000|m3|cuyd|0|abbr=on}} | construction_began = | opening = {{Start date and age|1973}} | plant_hydraulic_head = | dam_width_base = | cost = | res_capacity_active = | res_catchment = | res_surface = | location_map_size = | location_map_caption = | coordinates = {{coord|37|22|59|N|140|56|39|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Sakashita toʻgʻoni''' ([[Yapon tili|yaponcha]]: 坂下ダム, ''Sakashita damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]dagi [[Ōkuma]] shahrida joylashgan toʻgʻon. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 12,5 km² ni tashkil etadi. 1973-yilda qurib bitkazilgan. Toʻgʻon [[Hazama Corporation]] tomonidan qurilgan. Uning atrofidagi hududga har kvadrat kilometr uchun taxminan 230 kishi toʻgʻri keladi va asosan aralash oʻrmonlar bilan qoplangan<ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 21 June 2015|format= }}</ref><ref name = "nasalandcover">{{Cite web|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date= 30 January 2016|publisher= NASA/MODIS|archive-date= 28 February 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|url-status= dead}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] kngjjvh7b69mcii6cymmbwh2yyjyhjy Shingo toʻgʻoni 0 1366660 6000176 2026-04-21T11:36:04Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000176 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | dam_crosses =[[Agano daryosi]] | coordinates = {{coord|37|36|41|N|139|44|11|E|type:landmark_region:JP-07|display=inline,title}} }} '''Shingo toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon 1939-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{cite web | url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0475 | title=Shingo Dam [Fukushima Pref.] - Dams in Japan }}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 7aj0g9z3tcdury6vqyn3qngnjcqed5m Turkum:R.A.A. Louviéroise futbolchilari 14 1366661 6000177 2026-04-21T11:36:18Z ~2026-24438-13 260504 dd 6000177 wikitext text/x-wiki filtr 0wtg7slnhx3ceorgi9t64sk5alzb7vh 6000178 6000177 2026-04-21T11:36:35Z Quinlan83 62781 Requesting deletion 6000178 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}}filtr fqyvrg3l2zb2x7ljvocd8or99ay6wgq Limnephilus ornatus 0 1366662 6000179 2026-04-21T11:41:09Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000179 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus ornatus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus ornatus''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus ornatus'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116094 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus ornatus'' | url=https://www.gbif.org/species/1442577 | website=GBIF | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus ornatus'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/40590 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q1961784}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} j1jgz1atwcfg14gvoh0e4z00xxyz91z Shinmiyagawa toʻgʻoni 0 1366663 6000180 2026-04-21T11:41:20Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000180 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | dam_crosses =[[Agano daryosi]] }} '''Shinmiyagawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. 2004-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0531|title=Shinmiyakawa Dam [Fukushima Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] 7xur3svi5nn1zmxmt065qprplyojjuv Limnephilus parvulus 0 1366664 6000181 2026-04-21T11:42:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000181 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus parvulus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus parvulus''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]] hududida uchraydi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=Morse2019/>. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=''Limnephilus parvulus'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=116187 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=''Limnephilus parvulus'' | url=https://www.gbif.org/species/1442587 | website=GBIF | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=''Limnephilus parvulus'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/432141 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-23 }}</ref> <ref name=Morse2019>{{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = Trichoptera World Checklist | date = 2019 | last1 = Morse | first1 = John C. | publisher = International Symposia on Trichoptera | url = https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | archive-date = 2020-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200202190721/https://entweb.sites.clemson.edu/database/trichopt/ | url-status = dead }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q1999384}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} 4hdf94phh4ayqk63trzmzbvsmj95z32 Tadami toʻgʻoni 0 1366665 6000182 2026-04-21T11:42:54Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000182 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | dam_length ={{Convert|582|m|ft|0|abbr=on}} | dam_height ={{Convert|29|m|ft|0|abbr=on}} | dam_volume ={{Convert|400000|m3|cuyd|0|abbr=on}} | construction_began =1981 | opening =1989 | plant_hydraulic_head ={{Convert|19.8|m|ft|0|abbr=on}} | dam_width_base = | cost = | res_capacity_total ={{Convert|45000000|m3|acre.ft|0|abbr=on|lk=out}} | res_capacity_active ={{Convert|20000000|m3|acre.ft|0|abbr=on|lk=out}}<ref>{{cite web|title=Dam Tadami|url=http://damsite.m78.com/data/fukusima/tadami.html|publisher=DamSite|accessdate=15 August 2011|language=Japanese}}</ref> | res_catchment ={{Convert|856.2|km2|sqmi|0|abbr=on}} | res_surface = | location_map_size = | location_map_caption = | coordinates = {{coord|37|20|08|N|139|18|04|E|type:landmark|display=inline,title}} | plant_operator = | plant_commission = 1989-yil 28-iyul | plant_decommission = | plant_type = | plant_turbines = | plant_capacity = 65 MW }} '''Tadami toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]da, [[Tadami]] hududi yaqinida, [[Tadami daryosi]] ustida joylashgan toshli toʻgʻon-bandi turidagi toʻgʻon<ref>{{cite web|title=Tohoku Electric Power Plant Uwada|url=http://www.suiryoku.com/gallery/fukusima/uwada/uwada.html|publisher=Suiryoku|accessdate=27 August 2011|language=Japanese}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] hvalnkc11fjb60319gfgpnjzf796whl Limnephilus rhombicus 0 1366666 6000183 2026-04-21T11:46:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6000183 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limnephilus rhombicus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Trichoptera]] | oila = [[Limnephilidae]] | urug‘ = [[Limnephilus]] | tasvir = }} '''Limnephilus rhombicus''' — [[Limnephilidae]] oilasiga mansub [[buloqchilar]] turi. Ushbu tur [[Yevropa]] va Shimoliy Osiyo hududlarida (Xitoydan tashqari) uchraydi<ref name=catlife> {{Cite web| title=''Limnephilus rhombicus'' species details | url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/6dccb2b3b1400013bce0fd40f4f96a15 | website=Catalogue of Life | access-date=2018-03-12 }} </ref><ref name=eol> {{Cite web| title=''Limnephilus rhombicus'' Overview | url=http://eol.org/pages/604597/overview | website=Encyclopedia of Life | access-date=2018-03-12 }} </ref><ref name=bugref> {{Cite web| title=''Limnephilus rhombicus'' Species Information | url=https://bugguide.net/node/view/253433 | website=BugGuide.net | access-date=2018-03-12 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Cite book | last1 = Arnett | first1 = Ross H. Jr. | date = 2000 | title = American Insects: A Handbook of the Insects of America North of Mexico | publisher = CRC Press | edition = 2nd | isbn = 0-8493-0212-9 }} * {{Cite journal | last1 = Houghton | first1 = D.C. | last2 = DeWalt | first2 = R.E. | last3 = Pytel | first3 = A.J. | last4 = Brandin | first4 = C.M. | last5 = Rogers | first5 = S.E. | last6 = Ruiter | first6 = D.E. | last7 = Bright | first7 = E. | last8 = Hudson | first8 = P.L. | last9 = Armitage | first9 = B.J. | display-authors = 4 | date = 2018 | title = Updated checklist of the Michigan (USA) caddisflies, with regional and habitat affinities | journal = ZooKeys | issue = 730 | doi = 10.3897/zookeys.730.21776 | doi-access = free | pmid = 29416396 | pmc = 5799788 | pages = 57–74 | bibcode = 2018ZooK..730...57H }} * {{Cite book | editor-last1 = Merritt | editor-first1 = Richard W. | editor-last2 = Cummins | editor-first2 = Kenneth W. | date = 2008 | title = An Introduction to the Aquatic Insects of North America | publisher = Kendall/Hunt | edition = 3rd | isbn = 978-0787232412 }} * {{Cite book | last1 = Wiggins | first1 = Glenn B. | date = 1996 | title = Larvae of the North American caddisfly genera (Trichoptera) | publisher = University of Toronto Press | isbn = 978-1442655065 }} {{refend}} == Havolalar == {{refbegin}} * {{Commons-inline}} {{refend}} {{Taxonbar|from=Q4288184}} [[Category:Integripalpia]] {{trichoptera-stub}} lwcxueg6gm3589xx4qpys5f05t9msqd Taki toʻgʻoni (Fukushima) 0 1366667 6000184 2026-04-21T11:48:43Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6000184 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location = [[Fukushima prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | coordinates = {{coord|37|23|13|N|139|23|02|E|type:landmark|display=inline,title}} | country = | status = | construction_began = 1959 | opening = 1961 | dam_height = {{Convert|46|m|ft|0|abbr=on}} | dam_height_thalweg = | dam_height_foundation= | dam_length = {{Convert|264|m|ft|0|abbr=on}} | dam_width_crest = | dam_width_base = | dam_volume = {{Convert|120343|m3|cuyd|0|abbr=on}} | dam_elevation_crest = | dam_crosses = [[Tadami daryosi]] | spillway_count = | spillway_type = | spillway_capacity = {{Convert|200|m3/s|ft3/s|0|abbr=on}} | res_name = | res_capacity_total = {{Convert|27000000|m3|acre.ft|0|abbr=on|lk=out}} | res_capacity_active ={{Convert|10300000|m3|acre.ft|0|abbr=on|lk=out}} | res_capacity_inactive= | res_catchment = {{Convert|1978|km2|sqmi|0|abbr=on}} | res_surface = {{Convert|2.30|km2|sqmi|0|abbr=on}} | res_elevation = | res_max_depth = | res_max_length = | res_max_width = | plant_hydraulic_head = {{Convert|35.82|m|ft|0|abbr=on}} | res_tidal_range = | plant_operator = | plant_commission = 1961 | plant_decommission = | plant_type = | plant_capacity = 92 MW<ref>{{cite web|title=Falls Power Station Power Development|url=http://www.suiryoku.com/gallery/fukusima/taki/taki.html|publisher=Suiryoku|accessdate=16 August 2011|language=Japanese}}</ref> }} '''Taki toʻgʻoni''' ([[Yapon tili|yaponcha]]: 滝ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Fukushima prefekturasi]]da, [[Tadami]] hududidan 7,3 km sharqda, [[Tadami daryosi]] ustida joylashgan toʻgʻon. Uning qurilishi 1959-yilda boshlangan va 1961-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{cite web|title=Case Study 15-02: Others – Use of Driftwood in Reservoir – Taki Dam, Japan|url=http://www.ieahydro.org/reports/Annex_VIII_CaseStudy1502_Taki_Japan.pdf?bcsi_scan_CDA3FCF4A6CE62D8=IsomfBcQIeahbFud6/GrcpxuykMQAAAAxItNCg==&bcsi_scan_filename=Annex_VIII_CaseStudy1502_Taki_Japan.pdf|work=IEA Hydropower Implementing Agreement Annex VIII -|publisher=New Energy Foundation|accessdate=15 August 2011|year=2006|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111003104457/http://www.ieahydro.org/reports/Annex_VIII_CaseStudy1502_Taki_Japan.pdf?bcsi_scan_CDA3FCF4A6CE62D8=IsomfBcQIeahbFud6%2FGrcpxuykMQAAAAxItNCg%3D%3D&bcsi_scan_filename=Annex_VIII_CaseStudy1502_Taki_Japan.pdf|archivedate=3 October 2011}}</ref>. == Yana qarang == * [[Fukushima prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}} [[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] [[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]] llvg32x7gvvjvae0y9tpkobmg1jrggz