achchiq

Vikilugʻat uzwiktionary https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa MediaWiki 1.46.0-wmf.24 case-sensitive Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikilugʻat Vikilugʻat munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk achchiq 0 1844 638123 627623 2026-04-27T18:10:30Z Yokubjon Juraev 8265 /* Antonimlari */ 638123 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} =  == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ach-chiq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|ACHCHIQ 'tilni lovullatadigan, achitadigan’. Ukam a ch ch i h halampirni chaynab yeyaveradi. Bu soʻz qadimgi turkiy tildagi a:chï- feʼlidan -q qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 91); oʻsha davrlardayoq a: unli — sining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, I, 94; DS, 4); oʻzbek tilida ch undoshi qatlangan, a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: a:chï- + q <nowiki>=</nowiki> a:chïq > achïq > achchiq.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Taʼmi ogʻiz-tilni achitadigan, lovillatadigan. {{misol|{{ajrat|Achchiq }}garmdori. yash Fargʻona vodiysidan boshqa joylarga ekiladigan turp negadir {{ajrat|achchiq }}taʼm, taxir mazaga ega boʻladi. |[[w:K. Mahmudov|K. Mahmudov]]|Qiziqarli pazanadlik}}. :Achchiq choy Quyuqdamlangan choy. {{misol|..cholmayingina kulib qoʻydi va xizmat qilayotganlarga bitta {{ajrat|achchiq }}choy olib kelishni buyurdi. |[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. :Nordon, tishni qamashtiradigan. {{misol|Achchiq (donali) anor. Otasi {{ajrat|achchiq }}olma yesa, oʻgʻlining tishi qamashadi. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. :Sezgi aʼzolariga qatgiq taʼsir qiladigan, oʻyuvchi. {{misol|{{ajrat|Achchiq }}gaz. {{ajrat|Achchiq }}tamaki. Achchiq hid. n Jiqqa hoʻl oʻtin yolgʻiz "pirs-pirs" qilib, {{ajrat|achchiq }}zahar tutun buriqtiradi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. :Jazillatadigan, jonni achitadigan. {{misol|Dalalarda kech kuzning {{ajrat|achchiq }}shamoli esa boshladi. |[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Qadrdon dalalar}}. {{misol|Tashqarida shamol uvullar, {{ajrat|achchiq }}sovuq naq badanni kesib ketguday edi. |[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. ''[Sherbek] Toʻrigʻini egarladi. Oʻzini egar ustiga olar-olmas, otga achchiq qamchi bosdi. ''S. Anorboyev, Oqsoy. ''koʻchma ''Kishiga qattiq tegadigan, koʻngilga ozor beradigan; qatgiq, noxush. {{misol|{{ajrat|Achchiq }}istehzo. {{ajrat|Achchiq }}tanqid. Haq |[[w:soʻz — ''achchiq soʻz. ''Maqol|soʻz — achchiq soʻz. Maqol]]}}. n {{misol|U hatto bu {{ajrat|achchiq }}taʼnalarni eshitmaganday.. sur boʻlib turardi. |[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Umid}}. :Tili achchiq Kishiga qattiq tegadigan qilib gapiradigan, gap bilan uzib oladigan. {{misol|Elmurodga rota komandiri yoqmadi: qalampir, tili {{ajrat|achchiq}}, har gapni pisanda qilganday burab gapiradi. |[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}}. ''koʻchma ''Gʻam-iztirobli; alamli. {{misol|Uning {{ajrat|achchiq }}koʻz yoshlari har qanday odamga taʼsir qilmasdan qolmasdi. |[[w:"Yoshlik|"Yoshlik]]}}". {{misol|Cheki koʻrinmas bu soʻqmoq yoʻlovchining madorini, nainki madorini, jonini oladigan qismatday achchiq. |[[w:"Saodat|"Saodat]]}}". ''ot ''Qahr, jahl; zarda. {{misol|Hozir mening achchigʻim ham qahrim bor. |[[w:"Erali va Sherali|"Erali va Sherali]]}}". {{misol|Bobongning achchigʻi qursin, yomondir. |[[w:"Nurali|"Nurali]]}}". :Achchigʻi burnining ustida ''(yoki ''uchida) Bekorga, sal narsaga jahli qistayveradigan odam haqida. -Ha, ''qizi tushmagur. Nafasini ham chiqarmaydi-ya. Achchigʻi ham burnining uchida, - dedi Murotali. ''Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. Achchigʻi kelmoq (yoki chiqmoq. qistamoq) Jahli qoʻzgʻamoq. {{misol|Goʻroʻgʻlining achchigʻi kelganini 0ilib.. Soqi oʻrnidan turdi. |[[w:"Malikai ayyor|"Malikai ayyor]]}}". {{misol|Xurshid achchigʻi chiqdi, deb oʻyladi.. |[[w:N. Aminov|N. Aminov]]|Qahqaha}}. {{misol|Aytsam, yana achchigʻingiz qistaydir. |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Achchiq ustida Jahl qoʻzgʻagan paytda. {{misol|Bas endi, {{ajrat|achchiq }}ustida har kim har gapni aytadi. |[[w:Hamza|Hamza]]}}. Achchiq qilmoq Jahl qilmoq, zarda qilmoq. {{misol|Bir talatoʻpni sotib olding, qattiq gapirding, deb {{ajrat|achchiq }}qildi. |[[w:"Malikai ayyor|"Malikai ayyor]]}}". Jon achchigʻida Jahd-alam bilan, jon-jahdi bilan. {{misol|Ot jon achchigʻida old oyoqlarini devor baravar koʻtarib sapchidi. |[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|U [Ortiq] sapchib oʻrnidan turib.. jon achchigʻida mashina orqasiga aylanib oʻtib, brezentni ochib tashlab, oʻrindiqlar tagini titkilay ketdi. |[[w:M. Mansurov|M. Mansurov]]|Yombi}}. ''ot ''Qiyinchilik, mashaqqat; gʻam-gʻussa, gʻam-hasrat; azob-uqubat, {{misol|{{ajrat|Achchiq }}bilan chuchukni totgan bilur, uzoq bilan yaqinni yurgan bilur. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|Bir {{ajrat|achchiq}}ningbir chuchugi bor. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. v {{misol|Turmushning {{ajrat|achchiq}}larinitotib koʻrgan.. qadimgi batrak Abdurasul bu kunlarda oʻz muddaosining amalga oshayotganini his etar edi. |[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. :ACHCHIQLANMOQJahli chiqmoq, gʻazablanmoq. {{misol|Begim, garchi {{ajrat|achchiq}}lansangham, aytishga majburman. |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Tez {{ajrat|achchiq}}lanadigan, jizzaki va qoʻpol odamlarni militsiyada xizmat qilishga yoʻl qoʻyib boʻlmaydi. |[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL}} {{uz-adj}} *{{tr}}: [[acı]] *{{tyv}}: [[ажыг]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = achchiq 1 {{izoh|прям. и перен. }}[[горький]]; // [[горько]]; // [[горечь]], [[горький]] [[привкус]]; {{tarjmisoli|~ dori }} горькое лекарство; {{tarjmisoli|~ bodom }} горький миндаль; {{tarjmisoli|~ garmdori }} горький перец; '''bu garmdorining achchigʻi yoʻq '''этот перец не имеет горечи;{{tarjmisoli| ~ haqiqat }} горькая правда; {{tarjmisoli|shirin yolgʻondan ~ haqiqat yaxshi }} {{izoh|посл. }}лучше горькая правда, чем сладкая ложь; {{tarjmisoli|haq soʻz - ~ soʻz }} {{izoh|посл. }}правдивое слово - горько; '''2 '''[[кислый]]; // [[кислота]], [[кислинка]]; {{tarjmisoli|~ olma }} кислое яблоко; '''3 '''[[едкий]], [[крепкий]], [[злой]]; // [[крепко]]; // [[едкость]], [[крепость]]; {{tarjmisoli|~ tutun }} едкий дым; {{tarjmisoli|~ choy }} крепкий (крепко заваренный) чай; {{tarjmisoli|~ tamaki }} крепкий табак; '''achchigʻi yoʻq tamaki '''слабый табак; {{tarjmisoli|~ gorchitsa }} крепкая (злая) горчица; {{tarjmisoli|choyni ~ damlamoq }} крепко заваривать чай; '''4 '''{{izoh|перен. }}[[крепкий]], [[пронизывающий]], [[пронзительный]]; [[резкий]];{{tarjmisoli| ~ shamol }} пронзительный ветер; {{tarjmisoli|~ sovuq }} крепкий (пронизывающий) холод; '''5 '''{{izoh|перен. }}[[язвительный]]; [[колкий]], [[ехидный]]; // [[язвительно]], [[колко]], [[ехидно]]; {{tarjmisoli|~ tanbeh }} язвительное, ехидное замечание; {{tarjmisoli|~ kulgi }} язвительный смех; {{tarjmisoli|tili ~ odam }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ soʻz odam }} язвительный, злоязычный человек; {{tarjmisoli|~ gap }} язвительные слова; колкости; '''6 '''{{izoh|перен. }}[[гневный]]; [[злой]], [[злобный]], [[яростный]]; // [[гневно]]; [[зло]], [[злобно]]; // [[гнев]]; [[злость]], [[злоба]], [[ярость]], [[негодование]], {{tarjmisoli|~ kinoya }} злая ирония; '''achchigʻi bilan '''со злобой, с сердцем; '''achchigʻi tez (odam) '''вспыльчивый, раздражительный, сердитый человек; {{tarjmisoli|~ kulmoq }} злобно смеяться; {{tarjmisoli|~ qilmoq }} злиться, сердиться, серчать {{izoh|(на кого-л.)}}; {{tarjmisoli|burgaga ~ qilib koʻrpani kuydirmoq }} {{izoh|погов. }}озлобившись на блоху, сжечь одеяло; '''achchigʻi keldi '''он разозлился, он разгневался; '''Temurning achchigʻi burniga kelib, oʻshqirdi '''(«Афанди») Тимур рассвирепел ({{izoh|букв. }}у Тимура гнев подступил к носу) и прикрикнул; '''[[achchigʻi]] [[chiqdi]] '''= '''achchigʻi keldi; bunga achchigʻim chiqmaydimi? '''как же мне не сердиться на это?; '''birovning achchigʻini keltirmoq '''({{izoh|или '''}}[[chiqarmoq]]''') [[разозлить]], [[рассердить]] [[кого-либо]]; '''achchigʻini tarqatmoq '''срывать свой гнев {{izoh|(на ком-чем-л.)}}; '''achchigʻidan tushmoq '''перестать сердиться, сменить гнев на милость; {{tarjmisoli|~ miya }} {{izoh|бот. }}софора; {{tarjmisoli|~ oʻt }} {{izoh|бот. }}хрозофора песчаная; '''jon achchigʻi '''агония; '''jon achchigʻida '''1) в агонии; 2) безотчётно, не давая себе отчёта; в крайне возбуждённом состоянии; в сильном душевном волнении. }} [[Turkum:Oʻzbekchada koʻchma maʼnodagi soʻzlar]] has1nrf1ef1catk73aw1lqgqea8chrl koʻk 0 14155 638147 637889 2026-04-27T19:32:19Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638147 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻk''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k > kök > kok.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz. {{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}} #Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri. {{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Mashʼal}} #{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} n {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}} 4 Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Ming bir jon}} 5 Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻri-na boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka teg-di.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}}. {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻ. Gʻulom|Gʻ. Gʻulom]]|Tirilgan murda}}. 6 Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlar-ning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa. {{ajrat|Koʻk}} shoʻrva. tsh {{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dala-larni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}. :Koʻk somsa Ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa. 7 Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzapsh hidi keldi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-sin-gillar}}. '''8''' {{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida — koʻki ) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}} :Boshi koʻkka yetdi ''q.'' bosh. Yeru koʻkka ishon-maslik Oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Dizim bechora u ni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}. Kuliki koʻkka sovurmoq ''q.'' sovurmok, 3. Koʻkka koʻtarmoq Taʼrif, tavsifini juda oshir-moq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, — dedi lablaridan meva shirasi-ni artib Ahmad Husayn. — Dani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}. Tutuni koʻkka chiqmoq Oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining "oʻlganni ustiga chiqib tepish" qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎК}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} {{-trans-|Rang| *{{de}}: [[Blau]] *{{pt}}: [[azul]] *{{fr}}: [[bleu]] *{{ko}}: [[푸른]] (puleun) *{{en}}: [[blue]] *{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher) *{{pt}}: [[azul]] *{{az}}: [[mavi]] *{{tyv}}: [[көк]] *{{ja}}: [[青]] (ao) *{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè) *{{tr}}: [[mavi]] *{{kjh}}: [[кӧк]] *{{sah}}: [[күөх]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = [[koʻk]] I 1 [[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или }}[[shohi]]) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник; 2 [[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле; 3 [[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь; 4 [[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}} ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}}); 5 [[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму; 6 [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился. [[koʻk]] II [[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать. }} {{-rang-}} 0817avfj2st4xp7ifiobtqb0r8qc8x4 638148 638147 2026-04-27T19:40:56Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638148 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻk''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k > kök > kok.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz. {{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}} #Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri. {{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Mashʼal}} #{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} n {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}} 4 Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Ming bir jon}} 5 Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻri-na boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka teg-di.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}}. {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻ. Gʻulom|Gʻ. Gʻulom]]|Tirilgan murda}}. 6 Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlar-ning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa. {{ajrat|Koʻk}} shoʻrva. tsh {{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dala-larni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}. :Koʻk somsa Ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa. 7 Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzapsh hidi keldi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-sin-gillar}}. '''8''' {{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida — koʻki ) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}} :Boshi koʻkka yetdi ''q.'' bosh. Yeru koʻkka ishon-maslik Oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Dizim bechora u ni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}. Kuliki koʻkka sovurmoq ''q.'' sovurmok, 3. Koʻkka koʻtarmoq Taʼrif, tavsifini juda oshir-moq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, — dedi lablaridan meva shirasi-ni artib Ahmad Husayn. — Dani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}. Tutuni koʻkka chiqmoq Oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining "oʻlganni ustiga chiqib tepish" qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎК}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} {{-trans-|Rang| *{{de}}: [[Blau]] *{{pt}}: [[azul]] *{{fr}}: [[bleu]] *{{ko}}: [[푸른]] (puleun) *{{en}}: [[blue]] *{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher) *{{pt}}: [[azul]] *{{az}}: [[mavi]] *{{tyv}}: [[көк]] *{{ja}}: [[青]] (ao) *{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè) *{{tr}}: [[mavi]] *{{kjh}}: [[кӧк]] *{{sah}}: [[күөх]] *{{cv}}: [[кӑвак]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = [[koʻk]] I 1 [[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или }}[[shohi]]) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник; 2 [[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле; 3 [[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь; 4 [[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}} ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}}); 5 [[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму; 6 [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился. [[koʻk]] II [[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать. }} {{-rang-}} cs1sav5lh25kxwxtvxo3ppw4u8jykko aqida 0 19146 638144 611769 2026-04-27T19:25:18Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalar */ 638144 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} =  == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''a-qi-da''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''[[w:Arab tili|arab.]]'' – eʼtiqod, ishonch; tushuncha; [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === ''{{din.|uz}}'' 1 Eʼtiqod qilinadigan narsa, xatti-harakat, u haqdagi gap; tushuncha va talablar. {{izoh|(Islom aqidasiga eʼtiqod qilishning talablari: 1.Allohga iymon keltirish; 2.Farishtalarga iymon keltirish; 3.Iloxiy kitoblarga iymon keltirish; 4.Payg‘ambarlarga iymon keltirish; 5.Qiyomat kuniga iymon keltirish; 6.Al-Qadar (yaxshilik va yomonlik Allohdan ekanligi)ga iymon keltirish; 7.O‘lgandan so‘ng qayta tirilishga iymon keltirish;)}} {{misol|Agar biz adolatli davlat, erkin jamiyat qurmoqchi boʻlsak, bu olijanob maqsadni amalga oshirish yoʻllari ming yillik diniy {{ajrat|aqida}}lar bilan mushtarak ekanligini yodda tutishimiz lozim. |[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} {{misol|Haqiqat qiyosda ochiladi, degan mashhur {{ajrat|aqida}}bor. |[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} 2 Haqiqatga zid, koʻr-koʻrona qabul qilingan fikr, qoida. {{misol|Faqat shuni taʼkidlaymanki, xalqchillik va haqqoniylik, adolat va vijdonlilikka xizmat qilish, insonga sadoqat adabiyotning kecha toʻqib chiqarilgan {{ajrat|aqida}}lari emas. |[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} {{misol|Biz yaqin kunlargacha, tez orada jannatmakon — kommunizmda yashaymiz, degan {{ajrat|aqida}}ga ishonib yashar edik. |[[w:"Saodat|"Saodat".]]}} 3 Aqida (xotin-qizlar ismi). [[Turkum:Oʻzbekchada kitobiy soʻzlar]] === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL}} {{uz-ism}} ==Tarjimalar== {{Tarjimalar |sah=[[чахчы]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = [[aqida]] {{izoh|книжн. }}1 [[убеждение]]; {{tarjmisoli|~ qilmoq }} твёрдо верить {{izoh|(во что-л.)}}; быть убеждённым {{izoh|(в чем-л.)}}; 2 [[принцип]], [[основное]] [[положение]]; [[догма]]; {{tarjmisoli|diniy ~lar }} религиозные догматы (убеждения); 3 [[Акида]] {{izoh|(имя собств. женское)}}. }} gfzkz9szka31mrt7wn1v7cao0x667sr baquvvat 0 27872 638106 619527 2026-04-27T13:31:31Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 638106 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ba-quv-vat''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|III|'''BAQUVVAT''' Bu sifat asli 'kuch' maʼnosini anglatadigan arabcha quvvat otiga (ARS, 668) 'mavjud' maʼnosini ifodalaydigan tojikcha bo-old qoʻshimchasini ({{ТжРС}}, 544) qoʻshib tojik tilida hosil qilingan ({{ТжРС}}, 83). Oʻzbek tiliga bo- old qoʻshimchasi tarkibidagi o(â) tovushi a tovushiga almashtirib olingan. Bu sifat oʻzbek tipida 'ortiq darajada kuchli' maʼnosini anglatadi ({{OʻTIL}}, I, 88).}} |ba.. +quvvat == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Kuch-quvvati normal darajadan ortiq, zoʻr jismoniy kuchga ega boʻlgan; kuchga toʻla, kuchli.{{misol| Baquvvat odam. Baquvvat yigit. Baquvvat ayol. Baquvvat ot. a Mirzaboy jismonan ancha {{ajrat|baquvvat}} edi.}} "Yoshlik".'' Togda gavdali, baquv-vatlar kerak boʻladi, deb oʻyladi.'' Shuhrat, Shinelli yillar.{{misol| Bu erkak oʻzi suyanib turgan qoyadek dagʻal va {{ajrat|baquvvat}}, quyoshdek issiq va huzurbaxsh edi.}} "Yoshlik". :Baquvvatmisiz? Hol-ahvol soʻrash, sa-lomlashish, koʻrishishda aytiladi.{{misol| -{{ajrat|Baquvvat}}misiz, otajon? -Ashamdulillo.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Oʻzing salomatmisan? Oʻzing {{ajrat|baquvvat}}misan, Shokir?}} "Yoshlik". Baquvvat tortmoq Kuchga kirmoq, kuchiga-kuch qoʻshilmoq.{{misol| Mehnat bshan kishi qarimaidi, yetiladi, {{ajrat|baquvvat}} tortadi.}} Gazetadan. Baquvvat qilmoq Kuch-quvvat bagʻishlamoq; suyanchiq, tayanch boʻlmoq.{{misol| ..koʻkragimni isitib, belimni {{ajrat|baquvvat}} qshib turgan xatni-ya! I. }}Rahim, Chin muhabbat. 2 Organizm biror qismining sogʻlom, boʻliq va kuchga toʻlaligini ifodalaydi. {{misol|{{ajrat|Baquvvat}} qoʻllar. {{ajrat|Baquvvat}} tishlar. {{ajrat|Baquvvat}} yelka. {{ajrat|Baquvvat}} panja. {{ajrat|Baquvvat}} soch. }}''yaya''{{misol| Yigit supa oldida toʻxtab, xaltasini qoʻydi, uzun, {{ajrat|baquvvat}} qoʻllarini cholga choʻzdi. }}Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Zargarov {{ajrat|baquvvat}} iyagini asta koʻtarib, kipriklarini pirpiratgancha Ziyodaga tikilib qoldi.}} A. Muxtor, Asarlar.{{misol| ..koʻkrak choʻntagidan tarogʻini olib, qunduzday {{ajrat|baquvvat}} sochini taradi.}} S. Anorboyev, Oqsoy.{{misol| Yem yegan opiar {{ajrat|baquvvat}} oyoqlarini kerib tashlab, qoʻsh kosshshani erkin sudrab ketdilar.}} S. Anorboyev, Oqsoy. 3 Pishiq, mustahkam.{{misol| Baquvvat ip. Baquvvat kursi. Baquvvat panjara. m To-jini amirzoda haramiga olib borishib.. {{ajrat|baquvvat}} kursiga oʻtqazib, qoʻl-oyogʻini unga mahkam bogʻlashdi.}} Mirmuhsin, Meʼmor. {{misol|Dorobbek derazaning {{ajrat|baquvvat}} temir pan-jaralaridan ichkariga moʻraladi.}} D. Nuriy, Osmon ustuni.{{misol| Hovlida biruy, bir ayvon, yana bir hujra bor. Eski, ammo ha/iu {{ajrat|baquvvat}}. }}Oybek, Tanlangan asarlar. 4 Yaxshi oʻsgan, baravj, boʻliq, yoʻgʻon. {{misol|Yoʻngʻichqa siznikimi? Yosh ekan hali, juda {{ajrat|baquvvat}} oʻsibdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar. :{{misol|Gʻoʻzaning hosildor shoxlari {{ajrat|baquvvat}}, yetuk edi.}} Oybek, O. v. shabadalar.{{misol| Tolning toʻgʻri oʻsgan {{ajrat|baquvvat}} shoxlari xodacha oʻrnida ish-latiladi.}} Gazetadan.{{misol| Ad il, {{ajrat|baquvvat}} qara-gʻaylar koʻzlarni beixtiyor oʻziga tortdi. }}Oybek, Quyosh qoraymas. 5 Harakatlantiruvchi katta kuchga ega, quvvatli.{{misol| {{ajrat|Baquvvat}} motor. {{ajrat|Baquvvat}} texnika. {{ajrat|Baquvvat}} traktor.}} '''6 '''{{koʻchma|uz}} Badiiy jihatdan pishiq, maz-munli.{{misol| Dramatik poemada personajlar nutqi sheʼriy jihatdan {{ajrat|baquvvat}}, afo-rizmga boy, hayajonli, taʼsirli boʻlishi kerak.}} "OʻTA".{{misol| {{ajrat|Baquvvat}} sheʼr kerak dastgoh vaznida. Azamat bolgʻaning har zarbi bir sheʼr.}} A. Muxtor, Asarlar.{{misol| Teatrning ham asosiy, ham kichik sahnasida bir necha {{ajrat|baquvvat}} spektakllar koʻrsatildi.}} "OʻTA". 7 Katta boylikka ega boʻlgan, badavlat, davlatmand; tayanchi, suyanchigʻi bor.{{misol| Tangriqul hoji {{ajrat|baquvvat}} xoʻjalik edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. -{{misol| Tagi {{ajrat|baquvvat}}mikin? -Baquvvatki, u yoq-bu yogʻi yoʻq.}} "Yoshlik". :Beli baquvvat Boy, davlatmand.{{misol| Eli {{ajrat|baquvvat}}ning beli {{ajrat|baquvvat}}.}} "Qanotli soʻzlar". m{{misol| Shunday zamonda uning qiziga oʻn besh ming beradigan "beli {{ajrat|baquvvat}}" topi-larmikan?}} P. Tursun, Oʻqituvchi. Iligi baquvvat Sogʻlom, kuchli, zabardast.{{misol| Iligi {{ajrat|baquvvat}} ekan!}} Oybek, O. v. shabadalar. Imoni baquvvat Maʼnaviy, axloqiy jihatdan barkamol; pokiza, halol.{{misol| Imoningiz doimo {{ajrat|baquvvat}} boʻlsin..}} K. Yashin, Hamza.{{misol| ..gʻazal mulkining sultoni hazrat Alisher Navoiy va bular kabi aziz ulamoyu fuzalolar.. mu-sulmon, imoni {{ajrat|baquvvat}} zotlar boʻlganlar. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| {{ajrat|Baquvvat}} ekandir tanda imoning.}} "Yusuf va Ahmad". === Sinonimlari === [[gurdalik]] === Antonimlari === {{OʻTIL|БАҚУВВАТ}} == Tarjimalari == '''baquvvat''' {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = baquvvat 1 [[сильный]], [[мощный]], [[крепкий]] {{izoh|(физически)}}, [[полный]] [[сил]]; {{tarjmisoli|baquvvat odam }} сильный человек; {{tarjmisoli|baquvvat chol }} крепкий старик; {{tarjmisoli|uning iligi baquvvat }} у него сильные ноги; {{tarjmisoli|baquvvat tortmoq }} окрепнуть; {{tarjmisoli|baquvvatmisiz? }} здоровы ли вы? как вы себя чувствуете?; '''2 '''[[крепкий]], [[прочный]]; {{tarjmisoli|baquvvat ip }} крепкая (прочная) нить; '''3 '''[[сильный]], [[мощный]]; {{tarjmisoli|baquvvat gʻoʻza toʻpi }} сильный куст хлопчатника; {{tarjmisoli|baquvvat motor }} мощный мотор; '''4 '''[[состоятельный]], [[зажиточный]]; {{tarjmisoli|oʻziga baquvvat odam }} зажиточный, крепкий {{izoh|(в хозяйственном отношении) }}человек; {{tarjmisoli|uning beli baquvvat }} ({{izoh|букв. }}у него крепкая поясница) он богатый человек (толстосум). }} j2gm9ij2hbys0svtzu6cfjfadwqmhja yondamalab 0 35787 638107 596916 2026-04-27T13:32:55Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638107 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yon-da-ma-lab''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Yoniga burilib, yoniga qayrilib. {{misol|Madaminbek oʻylanib qoldi. Bir koʻzini qisib, {{ajrat|yondamalab}} qaradi.|[[w:Habib Nu’mon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nu’mon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЁНДАМАЛАБ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yondamalab''' [[боком]]; [[наискось]]; {{tarjmisoli|yondamalab oʻtmoq }} проходить, продвигаться боком. }} a2yi99gbnru3oogw85vk689rqwy0vlq qadrdon 0 38650 638142 621742 2026-04-27T19:16:49Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638142 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qadr-don''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|III|'''QADRDON''' Bu sifat 'hurmat-izzat koʻrsatishga loyiqlik' maʼnosini anglatadigan arabcha qadr otiga ({{АРС}}, 624) 'ega boʻl-' maʼnosini anglatadigan tojikcha doshtan feʼlining ({{ТжРС}}, 137) don hozirgi zamon asosini qoʻshib hosil qilingan boʻlib, 'hurmat-izzat koʻrsatishga sazovor' maʼnosini anglatadi ({{OʻTIL}}, II, 534). Bu sifatdan oʻzbek tilida qadrdonlash- feʼli yasalgan.}} ''[[w:Arab tili|arab.]]'' + ''[[w:Fors tili|fors.]]'' — qadrini biluvchi, baho beruvchi; yaxshilikni biluvchi; == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1. Oʻzaro qadr-eʼtiborli, bir-birini juda qadrlaydigan. {{misol|Bu kishi bizga juda kadrdon. Ikkalamiz eski kadrdonmiz.}} {{misol|Shumi hali qirq yillik qadrdondan chiqqan gap? |[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Yangi yer.}} {{misol|Ultarmalik Asrorqul Haydar otaning kadrdon oshnasi boʻladi. |[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Asror bobo.}} 2. Koʻpdan beri tanish, oʻrganish boʻlgan, oʻrganib qolingan, qadrli boʻlgan. {{misol|{{ajrat|Qadrdon}} bolalar. {{ajrat|Qadrdon}} qishlogʻim.}} {{misol|Normat qadrdon bataloniga kelib, oshna-ogʻaynilari bilan uchrasharkan, sevinchini yuragiga sigʻdirolmay, juda gapdon boʻlib ketdi. |[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Chin muhabbat.}} :'''Ota qadrdonim''' Otamni taniydigan qadrdonim, otamning doʻsti. {{misol|Ota kadrdonlarim bilan tanishtirganingiz uchun rahmat, ama-ki. |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚАДРДОН}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |sah=[[күндү]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qadrdon''' '''1 '''[[близкий]], [[дорогой]] [[друг]]; // [[дорогой]]; {{tarjmisoli|qadrdon doʻst }} дорогой друг; {{tarjmisoli|bu kishi bizga juda qadrdon }} этот человек нам очень дорог;{{tarjmisoli| ikkalamiz eski qadrdon }} мы - старые, закадычные друзья; '''2 '''[[родной]]; [[близкий]] [[по]] [[духу]] [[и]] [[привычкам]]; {{tarjmisoli|qadrdon dalalar }} родные поля. }} [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] [[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]] nzh29cee7n8milyjqeajdlhptz7mspm qandolatfurush 0 39177 638122 582582 2026-04-27T18:08:38Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638122 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qan-do-lat-fu-rush''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Mahalliy shakarpazlik mahsulotlari bilan savdo qiluvchi doʻkondor. {{misol|Doʻkondorlar savdo boʻlmagani uchun qoʻshnisi bilan erinibgina suhbatlashib oʻtirishadi, {{ajrat|qandolatfurush}} xira pashshalarni hafsalasizlik bilan qoʻriydi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚАНДОЛАТФУРУШ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qandolatfurush''' [[торговец]] [[сладостями]]. }} 02fy26xwxbq1yvevngy9v8vp7qcb1d2 qiyiq 0 39988 638125 637002 2026-04-27T18:18:34Z Yokubjon Juraev 8265 638125 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == qiyiq I == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qi-yiq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|QIYIQ I 'yotiq holatda kesilgan'. Deraza oyna— lariga turli shaklda h i y i h hogʻozlar yopishti— rilgan (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'yotiq holatda kes—' maʼnosini anglatgan qïy- feʼlidan (ДС, 440) -(ï)q qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik oʻzbek tilida ï unlilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïy— + ïq <nowiki>=</nowiki> qïyïq > qiyiq. QIYIQ II 'asli toʻrt burchak boʻlib, uch burchak shaklida buklab belga bogʻlanadigan maxsus tikilgan mato'. Xadicha xola bundan olti oy burun kelganida bir h i y i h behi olib keldi (Abdulla Qahhor). Bu ot eski oʻzbek tilida qadimgi turkiy tilda yasalgan qïyïq sifatidan maʼno taraqqiyoti yoʻli bilan oʻsib chiqqan: 'belgi' -+ 'shunday belgiga ega narsa'. Bu soʻz kichraytirish maʼnosini ifodalovchi -chä qoʻshimchasini qoʻshib, qiyiqchä shaklida ham ishlatiladi.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Mato, qogʻoz va shu kabidan odatda uchburchak shaklda qiyib olingan parcha yoki ortib qolgan qiyindi, qiyqim. {{misol|Qogʻoz {{ajrat|qiyiq}}lari.}} {{misol|Deraza oynalariga turli shaklda {{ajrat|qiyiq}} qogʻozlar yopishtirilgan. |[[w:Oybek|Oybek]]|Quyosh qoraymas}} #Bir tomoni baland, bir tomoni past; qiya, qiygʻoch, qiyshiq. {{misol|Yigʻilgan pullarni yaktagining {{ajrat|qiyiq}} choʻntagiga solib, xayrlashib joʻnadi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} {{misol|[Kumush] Ayvon ustuniga suyangach, qora {{ajrat|qiyiq}} qoshlarini chimirib, koʻcha yoʻlak tomonga qaradi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Qisiq yoki suzuk; qisilgan yoki suzilgan, qiygʻoch (koʻz haqida). {{misol|Chorbogʻning qoq oʻrtasiga qurilgan baland shiypon zinalaridan oʻrta yoshli, miqtidan kelgan, {{ajrat|qiyiq}} koʻzli bir kishi tushib kelayotgan edi.|[[w:Mirkarim Osim|Mirkarim Osim]]|Oʻtror}} #{{koʻchma|uz}} Gapga koʻnmaydigan, tutgan yerini kesadigan; oʻjar, qaysar. {{misol|{{ajrat|Qiyiq}} bola.}} {{misol|Mulla Ikrom {{ajrat|qiyiq}} odam boʻlganidanmi yoki kasbi shuni lozim koʻrganidanmi, murosaga unamadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Qiyigʻimni bogʻlamadi - {{ajrat|qiyiq}} ekan, Boqsam - koʻzi shoʻxu qoshi quyuq ekan.|[[w:Turob Toʻla|Turob Toʻla]]}} '''5 '''{{koʻchma|uz}} Kamchilik, nuqson, xato. {{misol|Agapovning seni mensimay piching qilib, gapingdan {{ajrat|qiyiq}} topib oʻtirishi bejiz boʻlmasa kerak.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Ixlos}} {{misol|Uning har bir ishi-dan {{ajrat|qiyiq}} topishga urinar edi.|[[w:R. Azizxoʻjayev|R. Azizxoʻjayev]]|Yashil chayla}} :Qiyiq gap Boʻlmagʻur, teskari, qingʻir gap. {{misol|Garchi koʻngliga {{ajrat|qiyiq}} gap kelmagan boʻlsa hamki, shunday yosh juvonda oʻqish oʻzi uchun gʻayritabiiydek koʻrinar edi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} Qildan qiyiq axtarmoq ''(yoki'' topmoq) Toʻgʻri gapdan, ishdan xatolik izlamoq; yoʻq joydan kamchilik topishga harakat qilmoq yoki topmoq. {{misol|Har qaysimiz bitta odam-cha oʻlib-tirilayotgan boʻlsag-u, qildan {{ajrat|qiyiq}} axtarib, zvenomizni toshbaqa qilib, gaze-taga chiqarishsa.|[[w:H. Nuʼmon|H. Nuʼmon]]|Fasllar}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == qiyiq II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qi-yiq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === : Odatda belga bogʻlash uchun atrofiga gul tikilgan toʻrtburchak mato; belbogʻ, qiyiqcha. ''Las qiyiq. Shohi qiyiq. yat [Gʻozi'' === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== {{misol|Qishda beqasam toʻn ustidan shohi {{ajrat|qiyiq}} bogʻlar, yozda esa pilta yoqali oq yaktakni belbogʻsiz kiyardi.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Ixlos}}. {{misol|Xadicha xola, bundan yaqin olti oy burun kelganida, bir {{ajrat|qiyiq}} behi olib keldi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ҚИЙИҚ}} === Tarjimalari === {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qiyiq''' '''1 '''[[срезанный]]; [[разрезанный]]; '''2 '''[[кривой]], [[искривленный]]; '''qingʻir ishning qirq yildan keyin ham qiyigʻi chiqar '''{{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. кривда раскроется и через сорох лет) как верёвочке не виться, а кончику быть; '''3 '''[[упрямый]]; [[капризный]]; {{tarjmisoli|qiyiq bola }} упрямый ребёнок; {{tarjmisoli|Siz juda qiyiq yigit ekansiz }} (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») А вы, оказывается, очень упрямый парень; {{tarjmisoli|4 <nowiki>=</nowiki> [[qiyiqcha]]; qiyiq roʻmol }} 1) платок, сложенный углом и служащий поясом; 2) косынка; {{tarjmisoli|* qildan qiyiq qidirmoq }} выискивать недостатки, придираться к мелочам. }} 1704iyu8bzlg9mz5suoiff4g9fm2hl5 638126 638125 2026-04-27T18:21:13Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 638126 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == qiyiq I == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qi-yiq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|QIYIQ I 'yotiq holatda kesilgan'. Deraza oyna— lariga turli shaklda h i y i h hogʻozlar yopishti— rilgan (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'yotiq holatda kes—' maʼnosini anglatgan qïy- feʼlidan (ДС, 440) -(ï)q qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik oʻzbek tilida ï unlilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïy— + ïq <nowiki>=</nowiki> qïyïq > qiyiq. QIYIQ II 'asli toʻrt burchak boʻlib, uch burchak shaklida buklab belga bogʻlanadigan maxsus tikilgan mato'. Xadicha xola bundan olti oy burun kelganida bir h i y i h behi olib keldi (Abdulla Qahhor). Bu ot eski oʻzbek tilida qadimgi turkiy tilda yasalgan qïyïq sifatidan maʼno taraqqiyoti yoʻli bilan oʻsib chiqqan: 'belgi' -+ 'shunday belgiga ega narsa'. Bu soʻz kichraytirish maʼnosini ifodalovchi -chä qoʻshimchasini qoʻshib, qiyiqchä shaklida ham ishlatiladi.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Mato, qogʻoz va shu kabidan odatda uchburchak shaklda qiyib olingan parcha yoki ortib qolgan qiyindi, qiyqim. {{misol|Qogʻoz {{ajrat|qiyiq}}lari.}} {{misol|Deraza oynalariga turli shaklda {{ajrat|qiyiq}} qogʻozlar yopishtirilgan. |[[w:Oybek|Oybek]]|Quyosh qoraymas}} #Bir tomoni baland, bir tomoni past; qiya, qiygʻoch, qiyshiq. {{misol|Yigʻilgan pullarni yaktagining {{ajrat|qiyiq}} choʻntagiga solib, xayrlashib joʻnadi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} {{misol|[Kumush] Ayvon ustuniga suyangach, qora {{ajrat|qiyiq}} qoshlarini chimirib, koʻcha yoʻlak tomonga qaradi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Qisiq yoki suzuk; qisilgan yoki suzilgan, qiygʻoch (koʻz haqida). {{misol|Chorbogʻning qoq oʻrtasiga qurilgan baland shiypon zinalaridan oʻrta yoshli, miqtidan kelgan, {{ajrat|qiyiq}} koʻzli bir kishi tushib kelayotgan edi.|[[w:Mirkarim Osim|Mirkarim Osim]]|Oʻtror}} #{{koʻchma|uz}} Gapga koʻnmaydigan, tutgan yerini kesadigan; oʻjar, qaysar. {{misol|{{ajrat|Qiyiq}} bola.}} {{misol|Mulla Ikrom {{ajrat|qiyiq}} odam boʻlganidanmi yoki kasbi shuni lozim koʻrganidanmi, murosaga unamadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Qiyigʻimni bogʻlamadi - {{ajrat|qiyiq}} ekan, Boqsam - koʻzi shoʻxu qoshi quyuq ekan.|[[w:Turob Toʻla|Turob Toʻla]]}} '''5 '''{{koʻchma|uz}} Kamchilik, nuqson, xato. {{misol|Agapovning seni mensimay piching qilib, gapingdan {{ajrat|qiyiq}} topib oʻtirishi bejiz boʻlmasa kerak.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Ixlos}} {{misol|Uning har bir ishi-dan {{ajrat|qiyiq}} topishga urinar edi.|[[w:R. Azizxoʻjayev|R. Azizxoʻjayev]]|Yashil chayla}} :Qiyiq gap Boʻlmagʻur, teskari, qingʻir gap. {{misol|Garchi koʻngliga {{ajrat|qiyiq}} gap kelmagan boʻlsa hamki, shunday yosh juvonda oʻqish oʻzi uchun gʻayritabiiydek koʻrinar edi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} Qildan qiyiq axtarmoq ''(yoki'' topmoq) Toʻgʻri gapdan, ishdan xatolik izlamoq; yoʻq joydan kamchilik topishga harakat qilmoq yoki topmoq. {{misol|Har qaysimiz bitta odam-cha oʻlib-tirilayotgan boʻlsag-u, qildan {{ajrat|qiyiq}} axtarib, zvenomizni toshbaqa qilib, gaze-taga chiqarishsa.|[[w:H. Nuʼmon|H. Nuʼmon]]|Fasllar}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == qiyiq II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qi-yiq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== {{misol|Qishda beqasam toʻn ustidan shohi {{ajrat|qiyiq}} bogʻlar, yozda esa pilta yoqali oq yaktakni belbogʻsiz kiyardi.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Ixlos}}. {{misol|Xadicha xola, bundan yaqin olti oy burun kelganida, bir {{ajrat|qiyiq}} behi olib keldi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ҚИЙИҚ}} === Tarjimalari === {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qiyiq''' '''1 '''[[срезанный]]; [[разрезанный]]; '''2 '''[[кривой]], [[искривленный]]; '''qingʻir ishning qirq yildan keyin ham qiyigʻi chiqar '''{{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. кривда раскроется и через сорох лет) как верёвочке не виться, а кончику быть; '''3 '''[[упрямый]]; [[капризный]]; {{tarjmisoli|qiyiq bola }} упрямый ребёнок; {{tarjmisoli|Siz juda qiyiq yigit ekansiz }} (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») А вы, оказывается, очень упрямый парень; {{tarjmisoli|4 <nowiki>=</nowiki> [[qiyiqcha]]; qiyiq roʻmol }} 1) платок, сложенный углом и служащий поясом; 2) косынка; {{tarjmisoli|* qildan qiyiq qidirmoq }} выискивать недостатки, придираться к мелочам. }} 5pqlil410qh4d3ot1fhs8czum0ba98j 638127 638126 2026-04-27T18:22:14Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638127 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == qiyiq I == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qi-yiq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|QIYIQ I 'yotiq holatda kesilgan'. Deraza oyna— lariga turli shaklda h i y i h hogʻozlar yopishti— rilgan (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'yotiq holatda kes—' maʼnosini anglatgan qïy- feʼlidan (ДС, 440) -(ï)q qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik oʻzbek tilida ï unlilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïy— + ïq <nowiki>=</nowiki> qïyïq > qiyiq. QIYIQ II 'asli toʻrt burchak boʻlib, uch burchak shaklida buklab belga bogʻlanadigan maxsus tikilgan mato'. Xadicha xola bundan olti oy burun kelganida bir h i y i h behi olib keldi (Abdulla Qahhor). Bu ot eski oʻzbek tilida qadimgi turkiy tilda yasalgan qïyïq sifatidan maʼno taraqqiyoti yoʻli bilan oʻsib chiqqan: 'belgi' -+ 'shunday belgiga ega narsa'. Bu soʻz kichraytirish maʼnosini ifodalovchi -chä qoʻshimchasini qoʻshib, qiyiqchä shaklida ham ishlatiladi.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Mato, qogʻoz va shu kabidan odatda uchburchak shaklda qiyib olingan parcha yoki ortib qolgan qiyindi, qiyqim. {{misol|Qogʻoz {{ajrat|qiyiq}}lari.}} {{misol|Deraza oynalariga turli shaklda {{ajrat|qiyiq}} qogʻozlar yopishtirilgan. |[[w:Oybek|Oybek]]|Quyosh qoraymas}} #Bir tomoni baland, bir tomoni past; qiya, qiygʻoch, qiyshiq. {{misol|Yigʻilgan pullarni yaktagining {{ajrat|qiyiq}} choʻntagiga solib, xayrlashib joʻnadi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} {{misol|[Kumush] Ayvon ustuniga suyangach, qora {{ajrat|qiyiq}} qoshlarini chimirib, koʻcha yoʻlak tomonga qaradi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Qisiq yoki suzuk; qisilgan yoki suzilgan, qiygʻoch (koʻz haqida). {{misol|Chorbogʻning qoq oʻrtasiga qurilgan baland shiypon zinalaridan oʻrta yoshli, miqtidan kelgan, {{ajrat|qiyiq}} koʻzli bir kishi tushib kelayotgan edi.|[[w:Mirkarim Osim|Mirkarim Osim]]|Oʻtror}} #{{koʻchma|uz}} Gapga koʻnmaydigan, tutgan yerini kesadigan; oʻjar, qaysar. {{misol|{{ajrat|Qiyiq}} bola.}} {{misol|Mulla Ikrom {{ajrat|qiyiq}} odam boʻlganidanmi yoki kasbi shuni lozim koʻrganidanmi, murosaga unamadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Qiyigʻimni bogʻlamadi - {{ajrat|qiyiq}} ekan, Boqsam - koʻzi shoʻxu qoshi quyuq ekan.|[[w:Turob Toʻla|Turob Toʻla]]}} '''5 '''{{koʻchma|uz}} Kamchilik, nuqson, xato. {{misol|Agapovning seni mensimay piching qilib, gapingdan {{ajrat|qiyiq}} topib oʻtirishi bejiz boʻlmasa kerak.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Ixlos}} {{misol|Uning har bir ishi-dan {{ajrat|qiyiq}} topishga urinar edi.|[[w:R. Azizxoʻjayev|R. Azizxoʻjayev]]|Yashil chayla}} :Qiyiq gap Boʻlmagʻur, teskari, qingʻir gap. {{misol|Garchi koʻngliga {{ajrat|qiyiq}} gap kelmagan boʻlsa hamki, shunday yosh juvonda oʻqish oʻzi uchun gʻayritabiiydek koʻrinar edi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} Qildan qiyiq axtarmoq ''(yoki'' topmoq) Toʻgʻri gapdan, ishdan xatolik izlamoq; yoʻq joydan kamchilik topishga harakat qilmoq yoki topmoq. {{misol|Har qaysimiz bitta odam-cha oʻlib-tirilayotgan boʻlsag-u, qildan {{ajrat|qiyiq}} axtarib, zvenomizni toshbaqa qilib, gaze-taga chiqarishsa.|[[w:H. Nuʼmon|H. Nuʼmon]]|Fasllar}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == qiyiq II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qi-yiq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Odatda belga bogʻlash uchun atrofiga gul tikilgan toʻrtburchak mato; belbogʻ, qiyiqcha. {{misol|Las qiyiq.}} {{misol|Shohi qiyiq.}} {{misol|[Gʻozi] Qishda beqasam toʻn ustidan shohi {{ajrat|qiyiq}} bogʻlar, yozda esa pilta yoqali oq yaktakni belbogʻsiz kiyardi.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Ixlos}} {{misol|Xadicha xola, bundan yaqin olti oy burun kelganida, bir {{ajrat|qiyiq}} behi olib keldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ҚИЙИҚ}} === Tarjimalari === {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qiyiq''' '''1 '''[[срезанный]]; [[разрезанный]]; '''2 '''[[кривой]], [[искривленный]]; '''qingʻir ishning qirq yildan keyin ham qiyigʻi chiqar '''{{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. кривда раскроется и через сорох лет) как верёвочке не виться, а кончику быть; '''3 '''[[упрямый]]; [[капризный]]; {{tarjmisoli|qiyiq bola }} упрямый ребёнок; {{tarjmisoli|Siz juda qiyiq yigit ekansiz }} (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») А вы, оказывается, очень упрямый парень; {{tarjmisoli|4 <nowiki>=</nowiki> [[qiyiqcha]]; qiyiq roʻmol }} 1) платок, сложенный углом и служащий поясом; 2) косынка; {{tarjmisoli|* qildan qiyiq qidirmoq }} выискивать недостатки, придираться к мелочам. }} psxxvplv4sgbqjaieptpujv2t30rm0z qorinbogʻ 0 41039 638110 584007 2026-04-27T13:40:23Z Yokubjon Juraev 8265 638110 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qo-rin-bogʻ''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Ot yoki eshakning korni-dan tortib, egarga mahkamlanadigan yoki qornidan oʻtkazib, arava shotisiga bogʻ-lanadigan enli tasma; qorinbogʻich. {{misol|Qambar toychaning {{ajrat|qorinbogʻ}}ini boʻshatib, qoziqqa bogʻladi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Qobilboy aravaga qoʻshigʻliq otning boshini silab erkaladi, anjomlarini koʻzdan kechirdi, qorinbogʻini qattiq tortib bogʻladi.'' Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov, Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚОРИНБОҒ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qorinbogʻ''' [[подпруга]]. }} q0p6ln3jqzusqma2gfffb0b7gl9ncxw 638111 638110 2026-04-27T13:41:59Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638111 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qo-rin-bogʻ''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Ot yoki eshakning qornidan tortib, egarga mahkamlanadigan yoki qornidan oʻtkazib, arava shotisiga bogʻlanadigan enli tasma; qorinbogʻich. {{misol|Qambar toychaning {{ajrat|qorinbogʻ}}ini boʻshatib, qoziqqa bogʻladi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Qobilboy aravaga qoʻshigʻliq otning boshini silab erkaladi, anjomlarini koʻzdan kechirdi, qorinbogʻini qattiq tortib bogʻladi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nu’mon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚОРИНБОҒ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qorinbogʻ''' [[подпруга]]. }} 0r8g90pvgv8ifx07zrlm3k8lftj39yk quda 0 41279 638134 609210 2026-04-27T18:44:08Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638134 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qu-da''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Kuyov va kelinning ota-onalari (bir-birlariga nisbatan). {{misol|Xotin {{ajrat|quda}}. Er-kak {{ajrat|quda}}. shsh Qudalar oʻrtasida roʻy beradi-gan anglashilmovchiliklar, janjallar ak-sar vaqt muzokara va murosa yoʻli bilan hal qilinadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Quda}}-laringni nima bilan kutishni boʻlsa oʻzing bilasan: tuya soʻyib chorlaganingda ham kel-maydirgan kishilar.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. :Qarshi ''(yoki'' qaychi) quda ''q.'' qarshi. Quda buva Erkak quda yoki qudaning otasi. Quda buvi yoki quda xola Ayol quda yoki qudaning onasi. Quda boʻlmoq Oʻgʻil uylantirib yoki qiz chiqarib, oʻzaro qudalik munosabat-larini oʻrnatmoq. {{misol|..vazir boshqa bir vazir bilan {{ajrat|quda}} boʻlajagini bilgan ustoz Qa-vom.. biz ham Najmiddin Buxoriyga {{ajrat|quda}} boʻlamiz, dedi.|[[w:Mirmuxsin|Mirmuxsin]]|Meʼmor}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚУДА}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |alt=[[куда]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''quda''' [[сват]]; [[сватья]]; {{tarjmisoli|quda buva }} дед одного из супругов по отношению к младшим родственникам другого супруга; {{tarjmisoli|quda xola }} мать {{izoh|или }}тётка одного из супругов по отношению к младшим родственникам другого супруга; {{tarjmisoli|quda boʻlmoq }} сделаться сватом {{izoh|или }}сватьей, породниться ({{izoh|о родителях супругов}}); {{tarjmisoli|qudaning oshi bilan qudagʻayni siylamoq }} {{izoh|погов}}. угощать сватью пловом свата ({{izoh|т. е. быть щедрым за счёт других}}); '''[[qarshi]] '''({{izoh|или '''}}[[qaychi]]''') {{tarjmisoli|quda }} {{izoh|см}}. '''[[qarshi]]'''. }} a7sqgxzgbehkvmbvftmnglzpxqkjdoc oshpaz 0 46289 638138 630400 2026-04-27T18:51:55Z Yokubjon Juraev 8265 [[Special:Contributions/37.110.215.112|37.110.215.112]] ([[User talk:37.110.215.112|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/630400|630400]]-sonli tahrir qaytarildi 638138 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''osh-paz''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|III|'''OSHPAZ''' Bu tojikcha ot osh otiga (q.) 'pishir-' maʼnosini anglata-digan puxtan feʼlining ({{ТжРС}}, 315) paz hozirgi zamon asosini ({{ТжРС}}, 295) qoʻshib hosil qilingan boʻlib, 'ovkat pishirishni kasb kilib olgan kishi' maʼnosini anglatadi ({{OʻTIL}}, I, 556). Bu otdan oʻzbek tilida oshpazpik mavhum oti yasalgan.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === ''\f.'' — ovqat, osh pishiruv- chi] 1 Ovqat tayyorlash, pishirish bilan shu-gʻullanuvchi shaxs. {{misol|{{ajrat|Oshpaz}} yigit qayragʻoch tagidagi katta supaga joy qilib, das-turxon yozdi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. ''Shavla juda totli tuyuldi'' — {{misol|{{ajrat|oshpaz}}ni maqtadilar, |[[w:Oybek|Oybek]]|Quyosh qoraymas}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОШПАЗ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oshpaz''' [[повар]]; [[кулинар]]. }} is0mma5tdgtxf3t9jgysov228dr9tg1 638139 638138 2026-04-27T18:52:13Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638139 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''osh-paz''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|III|'''OSHPAZ''' Bu tojikcha ot osh otiga (q.) 'pishir-' maʼnosini anglata-digan puxtan feʼlining ({{ТжРС}}, 315) paz hozirgi zamon asosini ({{ТжРС}}, 295) qoʻshib hosil qilingan boʻlib, 'ovkat pishirishni kasb kilib olgan kishi' maʼnosini anglatadi ({{OʻTIL}}, I, 556). Bu otdan oʻzbek tilida oshpazpik mavhum oti yasalgan.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === ''\f.'' — ovqat, osh pishiruv- chi] 1 Ovqat tayyorlash, pishirish bilan shu-gʻullanuvchi shaxs. {{misol|{{ajrat|Oshpaz}} yigit qayragʻoch tagidagi katta supaga joy qilib, das-turxon yozdi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. ''Shavla juda totli tuyuldi'' — {{misol|{{ajrat|oshpaz}}ni maqtadilar, |[[w:Oybek|Oybek]]|Quyosh qoraymas}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОШПАЗ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |alt = [[казанчы]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oshpaz''' [[повар]]; [[кулинар]]. }} n5ihanhictog5pukuh4lc6rylapa8fx pishirmoq 0 46950 638149 627421 2026-04-27T21:30:19Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638149 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''pi-shir-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Pishmoq 1-5, 8-9 fl. ort. n. {{misol|Oshni {{ajrat|pishir}}moq.}} {{misol|Masalani {{ajrat|pishir}}moq.}} {{misol|U qayroq bugʻdoy unidan yogʻli patir, somsa yopdi, qatlamalar {{ajrat|pishir}}di.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Chin muhabbat}} {{misol|Gapni avval Murodova bilan pishirib qoʻygan ekansan-ku, nega menga ilgariroq aytmading.|I. Rahim|Ixlos}} {{misol|Novvot {{ajrat|pishir}}ish ayniqsa qiyin.|Gazetadan}} {{misol|Dilda pishir, tilda gapir.|Maqol}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ПИШИРМОҚ}} == Tarjimalari == *{{sah}}: [[буһар]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''pishirmoq''' {{izoh|понуд. от }}[[pishmoq]] 1 [[варить]]; [[готовить]] ({{izoh|пищу}}); [[кипятить]]; {{tarjmisoli|shoʻrva pishirmoq }} варить суп; {{tarjmisoli|osh pishirmoq }} готовить пищу; готовить плов; {{tarjmisoli|sut pishirmoq }} кипятить молоко; '''2 '''[[печь]] ({{izoh|хлеб, лепешки и т. п}}.); {{tarjmisoli|non pishirmoq }} печь хлеб; печь лепёшки; '''3 '''[[обжигать]]; {{tarjmisoli|gʻisht pishirmoq }} обжигать кирпичи; '''4 '''[[обговорить]] [[подготовить]] [[почву]] ({{izoh|для чего-л}}.); {{tarjmisoli|masalani pishirmoq }} решить ({{izoh|с кем-л.}}) вопрос; подготовить вопрос для решения; '''gapni avval Murodova bilan pishirib qoʻygan ekansan-ku, nega menga ilgariroq aytmading?''' (И. Раћим, «Ихлос») Да ты же всё заранее обговорила с Мурадовой, почему же мне не сказала заранее? }} htjewmvb1uriof3lrf8eyirqcl9fy4h tannozlik 0 50890 638116 590594 2026-04-27T14:50:55Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638116 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''tan-noz-lik''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Tannozlarga xos ish, noz, karashma. {{misol|{{ajrat|Tannozlik}} qilmoq.}} {{misol|Ayniqsa, boy qizlarining yurishida, harakatida {{ajrat|tannozlik}}, tantiqlik ochiq sezilib turadi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} {{misol|Qiz hamon boshini quyi solib turar.. {{ajrat|tannozlik}} oʻrnini endi qandaydir muloyim osoyishtalik egallagan..|[[w:J. Abdullaxonov|J. Abdullaxonov]]|Oriyat}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТАННОЗЛИК}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''tannozlik''' [[кокетливость]]; [[кокетство]]. }} pt15p0x5hmf51jafolc6f7durk5n6xs 638117 638116 2026-04-27T14:52:07Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638117 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''tan-noz-lik''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Tannozlarga xos ish, noz, karashma. {{misol|{{ajrat|Tannozlik}} qilmoq.}} {{misol|Ayniqsa, boy qizlarining yurishida, harakatida {{ajrat|tannozlik}}, tantiqlik ochiq sezilib turadi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} {{misol|Qiz hamon boshini quyi solib turar.. {{ajrat|tannozlik}} oʻrnini endi qandaydir muloyim osoyishtalik egallagan..|[[w:J. Abdullaxonov|J. Abdullaxonov]]|Oriyat}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТАННОЗЛИК}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''tannozlik''' [[кокетливость]]; [[кокетство]]. }} kxbsezx25fhtjk0yd7iwdyi1ia61bex teskarichi 0 51602 638112 591665 2026-04-27T13:51:38Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638112 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''tes-ka-ri-chi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Ijtimoiy taraqqiyot, inqilobiy harakat kabilar dushmani, siyosiy reaksiya tarafdori. {{misol|Margʻilonda Sarkor boshliq {{ajrat|teskarichi}}lar Nurxonni oʻldirish vazifasini uning akasi Mamatga yuyutydi-lar.|[[w:M. Isroilov|M. Isroilov]]|Dramaturgiyada detal}}. {{misol|Xat uzoqdan kelmaganligi, shu yerning oʻzida yozilganligi, unda {{ajrat|teskarichi}}lar vakilining qoʻli borligini aytishdi.|[[w:H. Nuʼmon va A|H. Nuʼmon va A]]}}. Shorahmedov, Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТЕСКАРИЧИ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''teskarichi''' [[реакционер]]; // [[реакционный]]; {{tarjmisoli|teskarichi kuchlar }} реакционные силы. }} 3ebvux281k3d2b54uevudf0ip7awxby 638113 638112 2026-04-27T13:53:45Z Yokubjon Juraev 8265 638113 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''tes-ka-ri-chi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Ijtimoiy taraqqiyot, inqilobiy harakat kabilar dushmani, siyosiy reaksiya tarafdori. {{misol|Margʻilonda Sarkor boshliq {{ajrat|teskarichi}}lar Nurxonni oʻldirish vazifasini uning akasi Mamatga yuyutydi-lar.|[[w:M. Isroilov|M. Isroilov]]|Dramaturgiyada detal}} {{misol|Xat uzoqdan kelmaganligi, shu yerning oʻzida yozilganligi, unda {{ajrat|teskarichi}}lar vakilining qoʻli borligini aytishdi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТЕСКАРИЧИ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''teskarichi''' [[реакционер]]; // [[реакционный]]; {{tarjmisoli|teskarichi kuchlar }} реакционные силы. }} 65ztv1rw0sdybnr41fz57ylrxjhg8ug 638114 638113 2026-04-27T14:40:32Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638114 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''tes-ka-ri-chi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Ijtimoiy taraqqiyot, inqilobiy harakat kabilar dushmani, siyosiy reaksiya tarafdori. {{misol|Margʻilonda Sarkor boshliq {{ajrat|teskarichi}}lar Nurxonni oʻldirish vazifasini uning akasi Mamatga yuyutydi-lar.|[[w:Mirzakalon Isroilov|Mirzakalon Isroilov]]|Dramaturgiyada detal}} {{misol|Xat uzoqdan kelmaganligi, shu yerning oʻzida yozilganligi, unda {{ajrat|teskarichi}}lar vakilining qoʻli borligini aytishdi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТЕСКАРИЧИ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''teskarichi''' [[реакционер]]; // [[реакционный]]; {{tarjmisoli|teskarichi kuchlar }} реакционные силы. }} 9nazeilk7sdgusd1vhuwrdjr7ha2jpw 638115 638114 2026-04-27T14:41:41Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638115 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''tes-ka-ri-chi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Ijtimoiy taraqqiyot, inqilobiy harakat kabilar dushmani, siyosiy reaksiya tarafdori. {{misol|Margʻilonda Sarkor boshliq {{ajrat|teskarichi}}lar Nurxonni oʻldirish vazifasini uning akasi Mamatga yuklaydilar.|[[w:Mirzakalon Isroilov|Mirzakalon Isroilov]]|Dramaturgiyada detal}} {{misol|Xat uzoqdan kelmaganligi, shu yerning oʻzida yozilganligi, unda {{ajrat|teskarichi}}lar vakilining qoʻli borligini aytishdi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТЕСКАРИЧИ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''teskarichi''' [[реакционер]]; // [[реакционный]]; {{tarjmisoli|teskarichi kuchlar }} реакционные силы. }} 9fca84ecd0lp0zcqao0vcdaj68ki4u8 oʻgʻrinchi 0 54587 638120 579894 2026-04-27T18:02:18Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638120 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''oʻgʻ-rin-chi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{ayn.}} [[oʻgʻrincha]]. {{misol|Tavba, oʻz ustaxonamiz boʻlsin-u, koʻchama-koʻcha tilanchilik qilib, {{ajrat|oʻgʻrinchi}} material qidiraylik..|[[w:H. Nazir|H. Nazir]]|Koʻkterak shabadasi}} {{misol|Yigitlar boʻlsa, qizlar bilan yuzma-yuz gaplashish u yoqda tursin, {{ajrat|oʻgʻrinchi}} tuynukdan, devor tirqishidan moʻralab qarashdan ham qoʻrqishardi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЎҒРИНЧИ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oʻgʻrinchi''' '''= [[oʻgʻrincha]]'''. }} bd90ppwbfupm8tesvqguszt6tvoht09 choʻtalchi 0 57528 638108 563106 2026-04-27T13:36:39Z Yokubjon Juraev 8265 638108 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''choʻ-tal-chi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Qimorda yutukdan choʻtal oluvchi odam. {{misol|Qimorni boshqaradigan choʻtalchi yutgan tomondan oʻn soʻmga bir soʻm olib turar, baʼzan choʻtal puldan yutqazganlarni, qarz berib, "koʻtarib" qoʻyar edi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nu’mon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЧЎТАЛЧИ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''choʻtalchi''' [[человек]], [[живущий]] [[за]] [[счёт]] [[чутала]] ({{izoh|см}}. '''[[choʻtal]]'''). }} 26reh3oat6f447nn3jf22cwix4yteg0 638109 638108 2026-04-27T13:38:30Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638109 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''choʻ-tal-chi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Qimorda yutuqdan choʻtal oluvchi odam. {{misol|Qimorni boshqaradigan choʻtalchi yutgan tomondan oʻn soʻmga bir soʻm olib turar, baʼzan choʻtal puldan yutqazganlarni, qarz berib, "koʻtarib" qoʻyar edi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nu’mon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЧЎТАЛЧИ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''choʻtalchi''' [[человек]], [[живущий]] [[за]] [[счёт]] [[чутала]] ({{izoh|см}}. '''[[choʻtal]]'''). }} h8tlktamk70fek8uht7hxnrvvvwogsi sholpar 0 58319 638121 587989 2026-04-27T18:05:23Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638121 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''shol-par''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''[[w:Fors tili|f.]]'' _*JLi == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Yungdan toʻqilgan, junli. {{misol|[Oyimtilla xola] Keli urganda sirgʻalib tushayotgan {{ajrat|sholpar}} roʻmolini damba-dam boshiga tangʻir ekan, koʻcha eshikka qarab koʻyadi.|[[w:Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ШОЛПАР}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''sholpar''' [[шерстяной]]; {{tarjmisoli|sholpar roʻmol }} шерстяной платок. }} [[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]] a7ia5icn11v0fg9n8nrasn0nh7ttsqv куда 0 81841 638135 507022 2026-04-27T18:44:33Z Yokubjon Juraev 8265 638135 wikitext text/x-wiki {{-alt-}} [[quda]] {{-ru-}} == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ку-да''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === [[куда]] {{izoh|нареч. }}1 {{izoh|вопросит. }}[[qayerga]], [[qayoqqa]], [[qaysi]] [[joyga]], [[qay]] [[tomonga]]; {{tarjmisoli|~ мы пойдём?}} qayerga (qayoqqa) boramiz?; {{tarjmisoli|~ спешишь}} qayoqqa shoshilyapsan?; 2 {{izoh|вопросит. разг. }}[[nega]] [[kerak]], [[nima]] [[keragi]] [[bor]]; {{tarjmisoli|~ мне этот стол?}} bu stol menga nima uchun kerak?; menga bu stolning nima keragi bor?; зачем вам столъко фруктов? Куда их? shuncha mevaning nimaga keragi bor? Ularni nima qilasiz? 3 {{izoh|неопр. разг. }}[[qayergadir]], [[biror]] [[boshqa]] [[yoqqa]]; {{tarjmisoli|пойдём в кино или ещё ~?}} kinoga yoki boshqa biror joyga bormaymizmi?; 4 {{izoh|относит. }}[[qayoqqa]], [[qaysi]] [[tomonga]]; надо разузнатъ, {{tarjmisoli|~ они едут}} ularning qayerga borishini (ketishini, ketayotganligini) bilish kerak; {{tarjmisoli|~ бы они ни пошли, всюду было людно}} ular qayoqqa borishmasin, hamma joyda odam koʻp edi; 5 {{izoh|в знач. частицы разг. }}[[ancha]], [[koʻp]], [[ortiq]] [[darajada]]; {{tarjmisoli|этот вопрос ~ сложнее, чем мы предполагали}} bu masala biz oʻylagandan murakkabroq (ekan); {{tarjmisoli|эта книга ~ интереснее}} bu kitob ancha qiziqarli (qiziqarliroq); 6 {{izoh|в знач. частицы усилит. разг. уст. }}[[juda]], [[gʻoyat]], [[nihoyatda]]; {{tarjmisoli|он ~ как осерчал}} u gʻoyat achchiqlandi, uning juda achchigʻi keldi; 7 {{izoh|в знач. частицы прост. }}[[qayoqda]] [[deysiz]], [[yoʻl]] [[boʻlsin]], [[aslo]], [[sira]], [[sira]] [[ham]]; хотела взять билет. Куда там! bilet olmoqchi edim. Qayda deysiz!; {{tarjmisoli|~ уж ему так спеть}} bunday ashula aytib boʻpti;{{tarjmisoli|* хоть ~ }} {{izoh|прост. }}nimasini aytasiz, xoʻp yaxshi, juda yaxshi; {{tarjmisoli|он парень хоть ~ }} nimasini aytasiz, u juda yaxshi yigit; {{tarjmisoli|платъе хоть ~ }} bu koʻylakning nimasini aytasiz; bundan yaxshi koʻylak boʻlmaydi, koʻylak boʻlsa shunchalik boʻlar; {{tarjmisoli|~ как}} juda; juda ham; {{tarjmisoli|~ ни шло!}} bu ham baharnav edi!; {{tarjmisoli|~ Макар телят не гонял}} bir tupkaning tagida, juda uzoq joyda. === Sinonimlari === === Antonimlari === == Tarjimalari == bwnesss85l5qxr4aukmopqs7hx2jiho gurdalik 0 124501 638104 567503 2026-04-27T12:06:49Z Yokubjon Juraev 8265 638104 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''gur-da-lik''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Baquvvat, kuchli. {{misol|Qiz haqiqatan ham sogʻlom, {{ajrat|gurdalik}}, koʻrkamgina edi. |[[w:Habib No’mon|Habib Noʻʼmon]]|A}}. Shorahmedov, Ota. {{misol|Gʻanisher {{ajrat|gurdalik}}, andak boʻyi past, Chayir, polvon, dadil, har ishga chapdast.|[[w:Habibiy|Habibiy]]}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ГУРДАЛИК}} == Tarjimalari == 19wdmureilibar113yv7l1qs8qjagfc 638105 638104 2026-04-27T13:02:55Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638105 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''gur-da-lik''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Baquvvat, kuchli. {{misol|Qiz haqiqatan ham sogʻlom, {{ajrat|gurdalik}}, koʻrkamgina edi.|[[w:Habib Nu’mon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nu’mon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} {{misol|Gʻanisher {{ajrat|gurdalik}}, andak boʻyi past, Chayir, polvon, dadil, har ishga chapdast.|[[w:Habibiy|Habibiy]]}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ГУРДАЛИК}} == Tarjimalari == ekc9u2s505iota27omf2vx263a82qd6 ilgir 0 125482 638136 633239 2026-04-27T18:45:31Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638136 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''il-gir''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === ''shv. Oʻz'' ishining ustasi; epchil, chaqqon. {{misol|Ilma ham oson emas, Uni tikar qiz {{ajrat|ilgir}}i.|[[w:Qoʻshiqlar|"Qoʻshiqlar"]]}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ИЛГИР}} == Tarjimalari == {{-trans-|ilgir| *{{alt}}: [[ылгым]] |}} i0y2ss3azsuphrz8nfuts9q9vo2ovgn 638137 638136 2026-04-27T18:45:43Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638137 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''il-gir''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{shv.}} Oʻz ishining ustasi; epchil, chaqqon. {{misol|Ilma ham oson emas, Uni tikar qiz {{ajrat|ilgir}}i.|[[w:Qoʻshiqlar|"Qoʻshiqlar"]]}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ИЛГИР}} == Tarjimalari == {{-trans-|ilgir| *{{alt}}: [[ылгым]] |}} 8ooluv0sm38ov3o1iin22uz7r8wmhcf tizginli 0 128384 638128 592185 2026-04-27T18:25:25Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638128 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''tiz-gin-li''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Boshida tizgini bor, tiz-gin solingan, jilovlangan. '''2 '''{{koʻchma|uz}} Kishi amriga, irodasiga boʻysun-dirilgan; jilovlangan; jilovi, huquqi birovning qoʻlida boʻlgan. ''Yoʻldoshboy endi, kechadan beri tizgiyush, taqdiri bundan buyon nima boʻlishini bilmaydi.|[[w:Habib Nu’mon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТИЗГИНЛИ}} == Tarjimalari == tnu4fdsewp8rr55nxyxgvkic73uubun 638129 638128 2026-04-27T18:26:01Z Yokubjon Juraev 8265 638129 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''tiz-gin-li''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Boshida tizgini bor, tizgin solingan, jilovlangan. '''2 '''{{koʻchma|uz}} Kishi amriga, irodasiga boʻysun-dirilgan; jilovlangan; jilovi, huquqi birovning qoʻlida boʻlgan. {{misol|Yoʻldoshboy endi, kechadan beri tizgiyush, taqdiri bundan buyon nima boʻlishini bilmaydi.|[[w:Habib Nu’mon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТИЗГИНЛИ}} == Tarjimalari == ov5ftwh1v043kfxb4cfoc465rn5d9bf 638130 638129 2026-04-27T18:27:55Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638130 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''tiz-gin-li''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Boshida tizgini bor, tizgin solingan, jilovlangan. #{{koʻchma|uz}} Kishi amriga, irodasiga boʻysundirilgan; jilovlangan; jilovi, huquqi birovning qoʻlida boʻlgan. {{misol|Yoʻldoshboy endi, kechadan beri tizgiyush, taqdiri bundan buyon nima boʻlishini bilmaydi.|[[w:Habib Nu’mon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТИЗГИНЛИ}} == Tarjimalari == hqg1e43acr4dq755jv9wve2jpbai2tb 638131 638130 2026-04-27T18:28:22Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638131 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''tiz-gin-li''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Boshida tizgini bor, tizgin solingan, jilovlangan. #{{koʻchma|uz}} Kishi amriga, irodasiga boʻysundirilgan; jilovlangan; jilovi, huquqi birovning qoʻlida boʻlgan. {{misol|Yoʻldoshboy endi, kechadan beri tizginli, taqdiri bundan buyon nima boʻlishini bilmaydi.|[[w:Habib Nu’mon va Ahmad Shorahmedov|Habib Nuʼmon va Ahmad Shorahmedov]]|Ota}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТИЗГИНЛИ}} == Tarjimalari == gw4t6m81ei0dqr06gnt7ldx2cfybb9b Vikilugʻat:Statistika 4 130792 638118 637755 2026-04-27T18:01:17Z ~2026-25815-82 13474 638118 wikitext text/x-wiki Stop letting your lead list gather dust That list of previous leads gathering dust is a gold mine. We take those "dead" emails and show your TV ads directly to that exact list on their living room TVs. Our Wealth Filter skips neighborhoods that can't pay, ensuring your money only targets wealthy clients. It’s a simple flat rate with zero management fees. 100% of your spend goes directly toward your commercial spots to your target customers. Check your area here: topshelfpromotion.com mgl6r5k9vvg7dh3es86ewhc4wp9lctj 638119 638118 2026-04-27T18:01:32Z Tenshi Hinanawi 13013 Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-25815-82|~2026-25815-82]] ([[User talk:~2026-25815-82|talk]]) to last version by Muzaffar Murodovich: unnecessary links or spam 638119 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{shortcut|WT:STATS}} __TOC__ :''See also:'' [[Maxsus:Statistics]] Maqolalar: {{NUMBEROFARTICLES}} Sahifalar: {{NUMBEROFPAGES}} Yuklagan fayllar: {{NUMBEROFFILES}} Foydalanuvchilar: {{NUMBEROFUSERS}} Administratorlar: {{NUMBEROFADMINS}} </noinclude><includeonly>__NOTOC__</includeonly> * [http://wikistics.falsikon.de/latest/wiktionary/en/ Page Hits toplist] (compare [http://wikistics.falsikon.de/latest/ traffic] | [http://wikistics.falsikon.de/latest/searches.htm searches]) ==Tanlangan til halokatlar== {{Wiktionary:Statistika/hosil}} 1 Agar til mavjud porloq taʼriflar soni bu tilda so‘zlar bor hislar soni. Ular umumiy taʼriflarni hisoblash kiritilgan esa faqat va hokazo "x ko‘plik", "x o‘tgan zamonda", deb belgilangan qurgan shakllar, porloq taʼriflarni hisoblash, shu jumladan emas. <noinclude> [[de:Wiktionary:Statistik]] [[es:Wikcionario:Estadísticas]] [[et:Vikisõnastik:Statistika]] [[en:Wiktionary:Statistics]] [[fi:Wikisanakirja:Tilastot]] [[fr:Wiktionnaire:Statistiques]] [[id:Wiktionary:Statistik]] [[is:Wikiorðabók:Tölfræði]] [[ko:위키낱말사전:통계 자료/언어에 따른 통계]] [[lb:Wiktionary:Sproochen Index]] [[nl:WikiWoordenboek:Statistieken van het Nederlandse WikiWoordenboek]] [[or:Wiktionary:ପରିସଂଖ୍ୟାନ]] [[nds:Wiktionary:Statistik/Sprakenöversicht]] [[pl:Wikisłownik:Statystyka]] [[pt:Wikcionário:Estatísticas]] [[ru:Викисловарь:Статистика]] [[ss:Wiktionary:Statistics]] [[sv:Wiktionary:Om/Statistik]] [[vi:Wiktionary:Thống kê]] </noinclude> [[Turkum:Vikilugʻat]] owfozy8gii8vqzu9tf4c1s7a17rarto кумах 0 160673 638132 630647 2026-04-27T18:41:34Z Yokubjon Juraev 8265 638132 wikitext text/x-wiki {{-sah-}} ===Etimologiyasi=== Turkiy, Altaycha ''[[кумак]]'' so‘zila o‘zakdosh erur. ===Ma’nosi=== [[qum]], [[tuproq]]. 0411p3zgarbr69q5yl6isi2u914fqc2 кăвак 0 161417 638146 633293 2026-04-27T19:31:57Z Yokubjon Juraev 8265 638146 wikitext text/x-wiki {{d|imloviy yanglishish}} snjnoz20g2mnunikzccvuzhxxly9fx0 ажыг 0 162467 638124 2026-04-27T18:10:45Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-tyv-}} [[achchiq]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638124 wikitext text/x-wiki {{-tyv-}} [[achchiq]]. 3lft6mft624t7z6uwesgolpain4hymv кумак 0 162468 638133 2026-04-27T18:42:00Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-alt-}} [[tuproq]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638133 wikitext text/x-wiki {{-alt-}} [[tuproq]]. c9cgny9i6jaffqtnmwsueiam77ob1p7 казанчы 0 162469 638140 2026-04-27T18:52:30Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-alt-}} [[qozonchi]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638140 wikitext text/x-wiki {{-alt-}} [[qozonchi]] erj6e6y31iveg9z00a1vhkp7wia2wpr 638141 638140 2026-04-27T18:53:03Z Yokubjon Juraev 8265 638141 wikitext text/x-wiki {{-alt-}} [[oshpaz]] i8fvo275snzuwxnniy7ibd6axch3j9h күндү 0 162470 638143 2026-04-27T19:17:06Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-sah-}} [[qadrdon]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638143 wikitext text/x-wiki {{-sah-}} [[qadrdon]] 0mcivl6q0tqcgwvg7a3n4vr72no121v чахчы 0 162471 638145 2026-04-27T19:26:31Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-sah-}} [[aqida]]. {{misol|Ислам {{ajrat|чахчы}}та.}} - Islomning aqidasi.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638145 wikitext text/x-wiki {{-sah-}} [[aqida]]. {{misol|Ислам {{ajrat|чахчы}}та.}} - Islomning aqidasi. hu28ztcsjsyesq6szcyce1djuyk0s92