Vikilugʻat uzwiktionary https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.2 case-sensitive Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikilugʻat Vikilugʻat munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk 0 1982 638562 633134 2026-05-14T07:33:35Z Yokubjon Juraev 8265 638562 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bir''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '' snq. son'' 1 1 raqami va shu raqam bilan ifodalangan eng kichik son, miqdor. {{misol|Bir kam qirq. Oʻndan {{ajrat|bir}}. Biru {{ajrat|bir}} — ikki. Yaxshi otga — {{ajrat|bir}} qamchi, yomon otga — ming qamchi.}} Maqol. n{{misol| Yetti qiz {{ajrat|bir}} onaning bolasiday ahil turishardi.}} S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar. :Bir pul'' q.'' pul.{{misol| Mana endi arzimagan koʻngilochar ov deb ekspeditsiyaning {{ajrat|bir}} oylik toat-ibodati {{ajrat|bir}} pul boʻldi.}} M. Mansurov, Yombi. 2 Hisob, miqdor, oʻlcham, chama maʼno-larini anglatuvchi soʻzlar bilan kelib, predmetlarning mikdori, oʻlchamini ang-latadi.{{misol| {{ajrat|Bir}}juft. {{ajrat|Bir}} metr. {{ajrat|Bir}}hafta. {{ajrat|Bir}} tanob. {{ajrat|Bir}} yil. {{ajrat|Bir}} minut. {{ajrat|Bir}} oʻram. {{ajrat|Bir}} toʻda. {{ajrat|Bir}} soat. {{ajrat|Bir}} asr. {{ajrat|Bir}} burda. {{ajrat|Bir}} dasta. m {{ajrat|Bir}} oydan beri tutolmaymiz.}} S. Ahmad, Yulduz.{{misol| {{ajrat|Bir}} zum ikkilanib turdi.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Qoraboy {{ajrat|bir}} hafta ishga chiqmadi.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Unga {{ajrat|bir}} dasta gul uzatib, oʻtib ketdi.}} S. Ahmad, Ufq.{{misol| {{ajrat|Bir}} hafta deganda koʻzini ochdi.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tiniq osmonda {{ajrat|bir}} juft laylak beozor suzadi.}} S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar.{{misol| Odam dunyoga {{ajrat|bir}} marta keladi.}} T. Ashurov, Oq ot. 3 Baʼzi otlardan oldin kelib, no-aniqlik tushunchasini ifodalaydi va "qandaydir", "allaqanday", "allaqaysi" kabi maʼnolarni bildirib keladi.{{misol| Sizni {{ajrat|bir}} odam soʻrab kelgan edi. v Uning koʻkragini {{ajrat|bir}} nima chuqur ezdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shu chogʻ{{ajrat|bir}} xotin {{ajrat|bir}} boʻlak non olib kirdi.}} Gʻayratiy, Unutilmas kunlar.{{misol| Hido-yatxonni {{ajrat|bir}} narsa chaqqan ekan, shoshilib keldilar-da, eshikni berklab oldilar.}} Hamza. {{misol|Mahvash oʻshanda oʻrtoqlari bilan {{ajrat|bir}} toʻyga borgandi.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Yoʻq, hov-liqmangiz, bunda foydali {{ajrat|bir}} sir bor!}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| ..oʻq tekkan oyogʻini {{ajrat|bir}} xotin oq doka bilan bogʻlamoqda edi.}} Gʻayratiy, Unutilmas kunlar. :Bir kun 1) quyosh chiqqandan quyosh bot-guncha (12 soat) yoki quyosh chiqqandan ertasi quyosh chiqquncha (24 soat) boʻlgan vaqt.{{misol| Uyni ozoda qilishga rosa {{ajrat|bir}} kun ketdi. Bir kun {{ajrat|bir}} yilni boqadi.}} Maqol; 2) kunlarning birida, allaqaysi kuni.{{misol| {{ajrat|Bir}} kun(i) biz boqqa chiqqan edik.}} yat{{misol| {{ajrat|Bir}} kun ahvolini bilay, deb uyiga telefon qildim.}} Shukrullo, Saylanma. {{misol|{{ajrat|Bir}} kuni Arslon xotini ishdan qaytguncha oʻtin yorib qoʻymoqchi boʻldi.}} S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar. Kunlardan bir kun Oʻtgan kunlarning birida.{{misol| Kunlardan {{ajrat|bir}} kun koʻpni koʻrgan, jahon kezgan ogʻaynilarimdan {{ajrat|bir}}i uyimga kelib qoldi.}} Shukrullo, Saylanma. 4 Feʼllar oldidan kelib, feʼldan ang-lashiluvchi ish-harakatning bir marta bajarilishi yoki yuz berishini ifodalaydi. {{misol|Odam dunyoga {{ajrat|bir}} keladi. Yetti oʻlchab, {{ajrat|bir}} kes. }}Maqol.{{misol| {{ajrat|Bir}} sinalgan yomonni qayta-qayta sinama.}} Maqol.{{misol| sht Unga mahliyo boʻlib ti-kilib turgan xotinning kipriklari {{ajrat|bir}} silkindi.}} S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar.{{misol| -Biz endi seni turli-turli balolarga solamiz, buni {{ajrat|bir}} bil! — deb musht doʻlaydilar.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Toʻmtoq qoshlari, chaqnagan koʻzlari {{ajrat|bir}} koʻrganni dovdiratib qoʻyardi.}} S. Ahmad, Yulduz. 5 Belgi-xususiyat ifodalovchi soʻzlar oldidan kelib, oʻsha soʻz maʼnosining ku-chayishiga xizmat qiladi.{{misol| Oʻgʻli {{ajrat|bir}} yaxshi yigit ekan, {{ajrat|bir}} kelishgan, chiroyliki.. m Boya}} :{{misol|Mahvash {{ajrat|bir}} ajoyib gap aytdi.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Shahnoza degan {{ajrat|bir}} qaqajon qiz gazetami yulib olib oʻqidi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. 6 Ajratish, taʼkidlab koʻrsatish uchun xizmat qiladi.{{misol| Hamma rozi boʻldi, {{ajrat|bir}} men rozi boʻlmadim. Bu ishni {{ajrat|bir}} oʻzi bajardi. Uyda {{ajrat|bir}} oʻzim qoldim. Kamtarlik ham {{ajrat|bir}} xislat. }}Maqol. m{{misol| Bu {{ajrat|bir}} ibrat.}} A. Qahhor, Oltin yulduz.{{misol| Vali aka oʻgʻliga {{ajrat|bir}} otagina boʻlib qolmay, uning eng yaqin hamdardi ham edi. M. }}Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Shuni {{ajrat|bir}} bilib qoʻyginki, Xonzoda tirik ekan, yeyenlarga kun yoʻq.}} Hamza, Boy ila xizmatchi. 7 Kesim vazifasida kelganda, bir-damlik, umumiylik yoki bir xillik, ux-shashlik maʼnolarini ifodalaydi.{{misol| Ularning hammasi {{ajrat|bir}}. Bizning yo'shimiz {{ajrat|bir}}. Bizning soʻzimiz bilan ishimiz {{ajrat|bir}}. Kemaga tush-ganning joni {{ajrat|bir}}.}} Maqol. :Bari bir'' q.'' bari.{{misol| Bari {{ajrat|bir}} yotib yotolmadi, oʻtiriboʻtirolmadi.}} S. Ahmad, Yulduz.{{misol| -Bari {{ajrat|bir}} yetishmaydi, — deydi Mulla Obid.}} Bir boʻlmoq 1) birlashmoq, bir jon, bir tan boʻlmoq.{{misol| Koʻp ogʻiz {{ajrat|bir}} boʻlsa, {{ajrat|bir}} ogʻiz yengshshr. }}Maqol; 2) bir xil boʻlmoq; oʻzaro muvofiq, moye boʻlmoq.{{misol| Odamning dwiu bshshn tshsh {{ajrat|bir}} boʻlsin.}} Maqol. Bir qilmoq Birlashtirmoq. Gapni bir qilmoq 1) bir marta gapirmoq, bir gapirib, masalani uzil-kesil hal qilmoq; 2) gapni bir yerga qoʻymoq, kelishmoq, bitishmoq. 8 Baʼzi otlar bilan qoʻllanganda, "shunday", "shunaqa" soʻzlariga teng kelib, boʻrt-tirish maʼnosini anglatadi.{{misol| {{ajrat|Bir}} imorat qurayki, barchaning ogʻzi ochilib qolsin. {{ajrat|Bir}} oʻynab berayki, hamma qoyil qolsin. n {{ajrat|Bir}} oʻlkaki, tuprogʻida oltin gullaydi.}} H. Olim-jon, Oʻlka. 9 Qoʻshma soʻzlar tarkibida kelib, turli xil maʼnolarni ifodalaydi: maye.,{{misol| {{ajrat|bir}} vaqt, {{ajrat|bir}} mahal, {{ajrat|bir}} muncha, {{ajrat|bir}} oz, {{ajrat|bir}} qancha, baʼzi {{ajrat|bir}}, har {{ajrat|bir}}, hech {{ajrat|bir}}, {{ajrat|bir}} asosli, {{ajrat|bir}} jinash. m Abdujash! boynikidagi ziyofatni Mulla Obid {{ajrat|bir}} muncha taajjub ichida oʻtkazdi.}} A. Qodiriy, Obid ketmon.{{misol| {{ajrat|Bir}} ozdan keyin u kiyinib olib, yoʻlga otlandi.}} A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat. 10 Ayiruvchi bogʻlovchi vazifasida kelib, gapning uyushgan boʻlaklarini yoki qoʻshma gap qismlarini bogʻlashga xizmat qiladi.{{misol| Bir unday boʻladi, {{ajrat|bir}} munday boʻladi. Bir kat-taning gapiga kir, {{ajrat|bir}} — kichikning.}} Maqol. {{misol|n Umri {{ajrat|bir}} oqardi, {{ajrat|bir}} qizardi-yu, meni quchoqlab yigʻladi.}} A. Qahhor, Xotinlar.{{misol| Bu gapga chindan ishongan Nilufar taaj-jublanib, {{ajrat|bir}} akasiga, {{ajrat|bir}} mushukka qaradi. }}S. Ahmad, Yulduz. :Bir bor ekan, bir yoʻq ekan Uzbek xalq ertaklariningboshlanish iborasi. Bir boʻlsa ''krsh s.'' Ehtimol; ajab emas.{{misol| Hojiya, {{ajrat|bir}} boʻlsa, doktorga ketdi.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Biri ikki boʻlmaydi Roʻzgʻoriga, topgan-tut-ganiga baraka kirmaydi, muhtojlikdan chiq-maydi.{{misol| Kudratli qanotingiz ostida {{ajrat|bir}}im ikki boʻlishini umid qshib keldim.}} Sh. Ra-shidov, Boʻrondan kuchli. Birini olib, biriga uradigan'' salb.'' Ikkalasi bir xil, bir-biridan yaxshi emas, bir-biridan qolishmaydi. Birini ikkiga olmoq Ikki baravar qimmatga olmoq. Bir kun emas bir kun'' ayn.'' birda emas, birda'' q.'' birda. Bir soʻzni ikki qilmoq Kimsaning soʻzini, gapini yerda qoldirmoq, bir aytgandayoq bajarmay, takror aytishga majbur qilmoq.{{misol| Oʻrinboy {{ajrat|bir}} soʻzni ikki qshgmay, xayol surib chiqib ketdi, rais uning ortidan iljayib qoldi.}} Oydin, Oʻzi monand. ==Raqam== bir === Antonimlari === {{OʻTIL|БИР}} == Tarjimalari == {{uz-adv}} === Tillar === :*{{en}}: [[one]] :*{{ku}}: [[yek]] :*{{pt}}: [[um]] :*{{tr}}: [[bir]] :*{{ug}}: [[بىر]] :*{{cv}}: [[пĕр]], [[пĕрре]] [[Turkum:Oʻzbekchada raqam soʻzlari]] {{Tarjimalar |sah = [[биир]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[bir]]</br> 1 </b>[[один]], [[одна]], [[одно]]; {{tarjmisoli|~ kam qirq }} ({{izoh|букв. }}без одного сорок) тридцать девять; {{tarjmisoli|oʻndan ~ }} одна десятая, десятая часть; один из десяти; {{tarjmisoli|~ poy etik }} один сапог; {{tarjmisoli|~ juft etik }} одна пара сапог; {{tarjmisoli|~ marta }} ({{izoh|или <b>}}dafʼa, karra</b>) один раз; {{tarjmisoli|men ~ marta gapiraman }} я говорю один раз {{izoh|(т. е. я не люблю повторять или не допускаю возвражения)}}; {{tarjmisoli|yana ~ }} 1) ещё раз; 2) ещё один; {{tarjmisoli|~-ikki }} один-два; {{tarjmisoli|men uni ~-ikki koʻrgan edim }} я видел его раза два; {{tarjmisoli|~-ikki ogʻiz gap }} пара слов, несколько слов; {{tarjmisoli|~ kun }} 1) один день; {{tarjmisoli|~ kun ~ yilni toʻydiradi }} {{izoh|посл. }}один день год кормит; {{tarjmisoli|~ kun ming kun boʻlmas }} {{izoh|погов. }}один день - это не тысяча дней {{izoh|(т. е. быстро, незаметно пройдёт)}}; 2) однажды, как-то раз; {{tarjmisoli|kunlardan ~ kun }} в один прекрасный день; {{tarjmisoli|mehmonlardan ~i }} один из гостей; {{tarjmisoli|~gina }} один, единственный; {{tarjmisoli|~ boʻlmoq }} объединяться, соединяться; {{tarjmisoli|~ qilmoq }} объединять, соединять; {{tarjmisoli|gapni ~ qilmoq }} 1) сказать твёрдо, решительно; 2) сговориться; договориться; {{tarjmisoli|~ kesak bilan ikki qargʻani urmoq }} ({{izoh|букв. }}одним комком двух ворон убить) 1) одним выстрелом убить двух зайцев; 2) одним словом уязвить сразу двоих; {{tarjmisoli|~ qoʻltiqqa ikki tarvuz sigʻmas }} {{izoh|посл. }}под мышкой двух арбузов не уместишь {{izoh|(т. е. нельзя сделать невозможное)}};{{tarjmisoli| ~ qozonda ikki qoʻchqor boshi qaynamas }} {{izoh|посл. }}в одном котле не сваришь головы двух баранов {{izoh|(т. е. два совершенно противоположных человека не уживутся в одном месте)}}; {{tarjmisoli|xoʻppa semiz ~ tuki yoʻq}} {{izoh|загадка }}толстый-претолстый, ни единого волоска {{izoh|(арбуз)}}; {{tarjmisoli|~-~iga }} друг другу, друг на друга; {{tarjmisoli|~-~ini }} друг друга; {{tarjmisoli|~-~idan }} друг от друга; друг у друга; {{tarjmisoli|shoʻxlikda ~-~ingdan qolishmaysan }} в озорстве вы не уступаете другдругу; {{tarjmisoli|~-~idan chiroyli }} один краше другого; {{tarjmisoli|~-~i bilan }} друг с другом; {{tarjmisoli|~dan-~}} 1) единственный, один единственный; 2) единственно; {{tarjmisoli|~in-~in }} 1) один за другим; 2) по одному; {{tarjmisoli|~in-sirin }} 1) один за другим, по одному; 2) постепенно; {{tarjmisoli|~in-ketin }} один за другим, друг за другом, вереницей; {{tarjmisoli|~niki mingga, mingniki tumanga }} {{izoh|посл. }}из-за одного могут пострадать тысячи, а из-за тысячи - десятки тысяч; {{tarjmisoli|~ini olib ~iga ur }} {{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}хоть бери одно и стукни им о другое) один не лучше другого; два сапога - пара;</br> <b>2 </b>{{izoh|употребляется в роли неопределенного артикля }}[[некий]], [[некоторый]], [[один]], [[какой-то]]; {{tarjmisoli|~ odam }} какой-то человек; {{tarjmisoli|sizni ~ Ahmad degan odam soʻrab kelgan edi }} вас спрашивал некто по имени Ахмад; {{tarjmisoli|~ vaqt }} ({{izoh|или <b>}}mahal, zamon, payt</b>) как-то, некогда; {{tarjmisoli|~ yerga }} ({{izoh|или <b>}}[[joyga]]</b>) [[куда-то]]; [[в]] [[одно]] [[место]]; {{tarjmisoli|~ yili }} в каком-то году; {{tarjmisoli|~ gala, ~ toʻda }} группа, целая группа; стая, свора; {{tarjmisoli|~ daqiqa }} ({{izoh|или <b>}}lahza, nafas, dam, zum, fursat, fasl, chimdim</b>) один миг, одно мгновение; некоторое время; {{tarjmisoli|~ uxlab olish kerak }} нужно немного поспать; {{tarjmisoli|~ lahzada }} ({{izoh|или <b>}}nafasda, damda, zumda</b>) мгновенно, в один миг; быстро; {{tarjmisoli|~ muddat }} некоторое время, в течение некоторого времени; {{tarjmisoli|~ oz }} немного; {{tarjmisoli|~ talay }} несколько, значительное количество; довольно много; {{tarjmisoli|~ xillari }} некоторые из...; {{tarjmisoli|~ qadar }} в некоторой степени; в известной мере; {{tarjmisoli|~ qancha }} несколько; {{tarjmisoli|~ qator }} целый ряд;</br> <b>3 </b>{{izoh|в сочетании с глаголами выражает однократность действия}}; [[один]] [[раз]], [[разок]]; {{tarjmisoli|odam dunyoga ~ keladi }} человек появляется на свет только один раз; {{tarjmisoli|u seni ~ choʻqishda qochiradi }} ({{izoh|букв. }}он раз клюнет и победит тебя) он тебя в два счёта обставит; {{tarjmisoli|unga men ~ aytishdan ming aytdim }} я говорил ему не раз, а тысячу раз; {{tarjmisoli|~ urmoq }} стукнуть разок; {{tarjmisoli|yetti oʻlchab ~ kes }} {{izoh|посл. }}семь раз отмерь один раз отрежь; {{tarjmisoli|~ sinalgan yomonni qayta-qayta sinama }} {{izoh|посл. }}плохое, испытанное однажды, не пробуй в другой раз;</br> <b>4 </b>{{izoh|употребляется для усиления интенсивности качества или значительности действия; находясь перед существительным, показывает, что речь идет именно о данном существительном}};{{izoh| {{tarjmisoli|}}katta ~ uy }} большой, огромный дом; {{tarjmisoli|oʻgʻli ~ yaxshi ekan }} какой хороший, оказывается, у него сын; {{tarjmisoli|bu toʻgʻrida ~ oʻylab koʻrishingiz kerak }} вы должны об этом хорошенко подумать; {{tarjmisoli|~ burda non uchun }} только из-за куска хлеба;</br> <b>5 </b>{{izoh|употребляется для передачи выделительного значения }}[[единственный]] [[один]]; {{tarjmisoli|hamma rozi boʻldi, ~ men rozi boʻlmadim }} все согласились, (только) я один не согласился; {{tarjmisoli|~ oʻzi }} сам, один; {{tarjmisoli|uyda ~ oʻzim qoldim }} дома остался я один;</br> <b>6 </b>{{izoh|выражает совместность, единство, одинаковость, тождественность}};{{izoh| {{tarjmisoli|}}ularning hammasi ~ }} 1) они все заодно; 2) все они одинаковы; {{tarjmisoli|bizning yoshimiz ~ }} мы одного возраста, мы ровесники; <b>ularning gapi </b>({{izoh|или}} <b>[[tili]]</b>){{tarjmisoli| ~ }} они сговорились; {{tarjmisoli|kemaga tushganning joni ~}} {{izoh|погов. }}у всех, кто находится на одном коробле, одна участь; {{tarjmisoli|... bilan ~}} равняется, равно; равнозначно; {{tarjmisoli|"ot" soʻzi "nom" soʻzi bilan ~ }} слово <b>[[ot]]</b> [[равнозначно]] [[слову]] <b>[[nom]]</b>;</br> <b>7 </b>{{izoh|в сочетании с именем образует сложные существительные, прилагательные и наречия;}} {{tarjmisoli|~ asosli }} {{izoh|хим. }}одноосновный; {{tarjmisoli|~ valentli }} {{izoh|хим. }}одновалентный; {{tarjmisoli|~ jinsli }} 1) однородный; 2) {{izoh|биол. }}однополый; {{tarjmisoli|~ pasli ish }} минутное дело; {{tarjmisoli|~ pasli mehmon }} гость на час; {{tarjmisoli|~ soʻzli odam }} человек, который говорит один раз {{izoh|(т. е. твёрдо стоит на своём)}}; {{tarjmisoli|~ tomli }} однотомный; {{tarjmisoli|~ xonali }} 1) однокомнатный; 2) однозначный; {{tarjmisoli|~ boshdan }} ({{izoh|или <b>}}[[chekkadan]]</b>) [[с]] [[начала]], [[по]] [[порядку]]; {{tarjmisoli|~ yoʻla }} заодно, попутно, по пути; за один раз; {{tarjmisoli|~ zaylda }} 1) одинаково, без изменений; 2) одинаковый; {{tarjmisoli|~ meʼyorda }} равномерно, в одном объёме, количестве; {{tarjmisoli|~ ovozdan }} ({{izoh|или <b>}}[[ogʻizdan]]</b>) [[единогласно]], [[в]] [[один]] [[голос]]; {{tarjmisoli|~ tarzda }} ({{izoh|или <b>}}[[yoʻsinda]]</b>) 1) [[единообразно]]; 2) [[единообразный]]; {{tarjmisoli|~ tekis }} 1) ровно, равномерно; 2) ровный, равномерный; {{tarjmisoli|~ tomonlama }} ({{izoh|или <b>}}[[yoqlama]]</b>) 1) [[односторонний]], [[однобокий]]; 2) [[односторонне]], [[однобоко]]; {{tarjmisoli|~ tomonlamalik }} односторонность; {{tarjmisoli|~ tugʻishgan}} единоутробный, родной; {{tarjmisoli|~ xil }} 1) одинаковый; 2) одинаково; {{tarjmisoli|~ xil odamlar }} некоторые люди; {{tarjmisoli|~ xilda }} одного сорта {{izoh|или }}вида; {{tarjmisoli|~ qolipda }} ({{izoh|или <b>}}[[tipda]]</b>) [[однотипно]], [[шаблонно]], [[трафаретно]]; {{tarjmisoli|* ~ amallab }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ iloj qilib }} как-нибудь; {{tarjmisoli|~ yoqadan bosh chiqarib }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ jon, ~ tan boʻlib }} единодушно; спаянно; в едином порыве; {{tarjmisoli|~ bor ekan, ~ yoʻq ekan }} было не было; жил-был {{izoh|(обычный зачин узбекских народных сказок)}}; {{tarjmisoli|~ yoqli boʻlmoq }} решаться; {{tarjmisoli|~ yoqli qilmoq }} решать в ту или иную сторону, рассудить; {{tarjmisoli|~ sari }} уж так и быть; куда ни шло; ладно; {{tarjmisoli|~ umr }} 1) всю жизнь; 2) никогда в жизни; {{tarjmisoli|~ shingil }} ({{izoh|букв. }}одна веточка {{izoh|напр., винограда}}) эпизод, отдельная часть, отрывок; {{tarjmisoli|~ kun emas, ~ kun, ~da emas ~da }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~da boʻlmasa, ~da }} когда-нибудь; {{tarjmisoli|~ kun emas, ~ kun jazongni tortasan }} когда-нибудь тебе попадёт; {{tarjmisoli|gap ~ joydan chiqdi }} все говорят в один голос (одно и то же); {{tarjmisoli|gapni ~ yerga }} ({{izoh|или <b>}}[[joyga]]</b>)<b> [[qoʻymoq]] </b>[[с]] [[говориться]], [[уговориться]]; [[договориться]]; {{tarjmisoli|~ gap }} что нибудь, что-нибудь существенное; {{tarjmisoli|koʻchada nima shovqin, yo ~ gap boʻldimi? }} что за шум на улице, что-нибудь случилось; {{tarjmisoli|~ gap boʻlar }} 1) посмотрим, придумаем что-нибудь; 2) авось кривая вывезет; {{tarjmisoli|~ koʻz bilan qaramoq }} относиться ко всем одинаково, не делая различия {{izoh|или }}исключения.</br> }} {{-tr-}} {{tr-num}} '''bir''' {{tr-adv}} :[1] [[bir#O‘zbek / Ўзбек / أۇزبېك (uz)|bir]] {{-tk-}} {{tk-adv}} {{tk-num}} '''bir''' {{-az-}} {{az-adv}} {{az-num}} '''bir''' :[1] [[bir#O‘zbek / Ўзбек / أۇزبېك (uz)|bir]] {{-id-}} {{id-num}} '''bir''' {{id-adv}} {{-jv-}} {{jv-adv}} {{-ms-}} {{ms-num}} '''bir''' {{ms-adv}} {{-vo-}} {{vo-ism}} :[[pivo]] 4v4ufio7hfisnvcj5757exhbmki0fkg 0 1984 638518 566106 2026-05-13T18:53:52Z Yokubjon Juraev 8265 638518 wikitext text/x-wiki {{-az-}} {{az-ism}} = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''fev-ral''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == [[w:Lotin tili|lot.]] februarius — tozalanish, halollanish oyi [[Turkum:Oʻzbekchada lotinchadan oʻzlashgan soʻzlar]] == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Yangicha (kalendar) yil hisobida ikkinchi oy nomi. Fevralning oʻr-talarida havo yumshab, dala-toshni, toʻqay-larni bosib yotgan qalin qor yopigʻi teshila boshladi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ФЕВРАЛЬ}} == Tarjimalari == {{uz-ism}} ===Tillar=== * {{de}}: [[Februar]] * {{nl}}: [[februari]] * {{en}}: [[February]] * {{es}}: [[febrero]] * {{fi}}: [[helmikuu]] * {{it}}: [[febbraio]] * {{pt}}: [[fevereiro]] * {{tr}}: [[şubat]] * {{ug}}: [[فېۋرال]] * {{el}}: [[Φεβρουάριος]] (Fevrouários), [[Φλεβάρης]] (Fleváris) {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[fevral]]</b></br> [[февраль]]; // [[февральский]]; {{tarjmisoli|beshinchi ~ }} пятое февраля; <b>fevralning ikkinchi yarmi </b>вторая половина февраля;{{tarjmisoli| ~ revolyutsiyasi }} февральская революция.</br> }} o5i0i63waybatg0rgjdh2sr4yhbyvwl 0 8836 638520 626834 2026-05-13T18:55:22Z Yokubjon Juraev 8265 638520 wikitext text/x-wiki {{-tr-}} {{tr-ism}} = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''na-zar''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == | ''[[w:Arab tili|a.]]'' — koʻrish qobiliyati, koʻrish; nigoh == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Koʻz qarashi; nigoh. {{misol|{{ajrat|Nazar}} solmoq. {{ajrat|Nazar}} tashlamoq.}} n {{misol|Yigitning sovuq {{ajrat|nazar}}i Madaminxoʻjani shoshirib qoʻydi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Yoʻlovchi.. yoshlarni birma-bir {{ajrat|nazar}}idan oʻtkazarkan, atrofga alanglab soʻradi:}} - ''Idoralaringiz qayerda, yigitlar?'' P. Tursun, Oʻqituvchi. {{misol|Bizning ishimizga ham bir {{ajrat|nazar}} solsangiz-chi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. {{misol|Sidiqjon qip-qizarib ketdi va Zunnunxoʻjaga „gapirsangiz-chi!“; degan mazmunda {{ajrat|nazar}} tashladi. |[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. {{misol|Oʻqituvchi leksiyaning yarmiga kelganda.. Yoʻldoshga egilib turgan Hasanga {{ajrat|nazar}}i tushdi.|[[w:Iboxon|Iboxon]]|Ulugʻ kun}}. :Nazar(i)ga ''(yoki'' nazari) ilmaydi Men-simaydi, pisand qilmaydi. {{misol|Menday bir mushtipar kampirni {{ajrat|nazar}}ingizga ilib kelibsiz, rahmat.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. Na-zarga olmoq ''yoki'' nazarda tutmoq Eʼtiborga olmoq, hisobga olmoq. {{misol|Oʻish vaqtdagi tur-mush, oʻsha sharoitdagi bolalikni {{ajrat|nazar}}ga olganda, uni „kichik mehnatkash“ deyish mumkin edi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Oltin yulduz}}. Nazardan qolmoq Eʼtibori yoʻqolmoq, xayrixohlik, yaxshi munosabatdan ayrilmoq. '''2 '''''(faqat egalik qoʻshimchasi bilan) ''Voqea, hodisa, kimsa, narsa va sh. k. haqidagi subyektiv fikr, ularga boʻlgan qarash. {{misol|{{ajrat|Nazar}}imda, siz yanglishyapsiz.}} n {{misol|Xoʻjayinlar {{ajrat|nazar}}ida xizmatkor — yarim odam.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Ishlar Elmurodning {{ajrat|nazar}}ida koʻngildagidek davom etayotganga oʻxshar edi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. :Nazari past ''yoki'' past nazar ''q.'' past 10. Nuqtai nazar 1) qarashlar sistemasi, voqea va hodisalarni anglash usuli; konsepsiya. {{misol|Masalaga moddiy manfaatdorlik nuqtai {{ajrat|nazar}}idan yondashmoq;|[[w:2) jihat|2) jihat]]|tomon}}. {{misol|Iqlim nuqtai {{ajrat|nazar}}idan Oʻzbekistonning oʻziga xos xususiyatlari bor.|[[w:=dan qatʼi nazar Biror narsaga bogʻliq boʻlmagan holda|=dan qatʼi nazar Biror narsaga bogʻliq boʻlmagan holda]]}}. 3 Nazar (erkaklar ismi). === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|НАЗАР}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-ism}} {{Tarjimalar |ug=[[نەزەر]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''nazar'''<br /> '''1 '''[[взгляд]], [[взор]]; {{tarjmisoli|nazar solmoq }} окинуть взором; бросить взгляд; {{tarjmisoli|nazari tushdi }} его взгляд упал ({{izoh|на что-л}}.); он увидел ({{izoh|случайно}}); {{tarjmisoli|nazarga olmoq }} принимать во внимание; {{tarjmisoli|nazarga ilmoq }} {{izoh|употребляется только в отриц. ф.}}: {{tarjmisoli|nazarga ilmadi }} не принял во внимание, не заметил ({{izoh|кого-чего-л}}.); отнёсся с пренебрежением ({{izoh|к кому-чему-л}}.); {{tarjmisoli|nazarda tutmoq }} уделять внимание; иметь в виду; предусматривать; {{tarjmisoli|nazarda tutilmoq }} предусматриваться, быть предусмотренным; {{tarjmisoli|nazarga olmoq }} принимать во внимание; {{tarjmisoli|nazardan qolmoq }} терять своё значение, значимость; лишаться расположения, благосклонности; {{tarjmisoli|nazardan qochirmoq }} упускать из виду; {{tarjmisoli|nazar-pisand qilmadi }} он не принял во внимание, отнёсся с пренебрежением; он несчёл достойным внимания ({{izoh|кого-что-л}}.);<br /> '''2 '''{{izoh|с притяжательными аффиксами}}: [[мнение]], [[взгляд]], [[точка]] [[зрения]]; {{tarjmisoli|nazarimda }} на мой взгляд, по моему мнению; {{tarjmisoli|Xoʻjayinlar nazarida xizmatkor yarim odam }} (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») По мнению хозяев, рабочий - получеловек;<br /> '''3 '''[[Назар]] ({{izoh|имя собств. мужское}}); {{tarjmisoli|* ...dan qatʼi(y) nazar}} независимо от ({{izoh|кого-чего-л}}.), безотносительно к ({{izoh|кому-чему-л}}.).<br /> }} [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] h1kkifmexjje7fwywrzjlv61sy77vs6 0 12841 638556 621956 2026-05-14T07:24:06Z Yokubjon Juraev 8265 638556 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''o-na''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|ONA ’xotin kishi oʻz tuqqan bolasiga nisbatan’. O n a doim bolasining tashvishi bilan yashaydi. Qa-dimgi turkiy tilda ham ngunday maʼnoni anglatgan bu soʻz ana tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 279; Devon,I, 119; DS, 43); oʻzbek tilida bu soʻz boshlanishidagi a un-lisi â unlisiga, soʻz oxiridagi a unlisi ä unlisiga almashgan: ana &gt;&nbsp;ânä.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1 '''Farzandi yoki farzandlari boʻlgan xotin (oʻz tuqqan farzandlariga nisbatan); bolali xotin. {{misol|Koʻp bola,sh {{ajrat|ona}}. Bola yigʻlamasa, {{ajrat|ona}} emchak bermas.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|Erka tutsa {{ajrat|ona}}si, taltayadi bolasi.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. n {{misol|Qiz ertalab turib, darrov {{ajrat|ona}}siga razm soldi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. :Ona tili Bolaning goʻdaklikdan katta-larga taqlid qilib oʻrgangan tili, tugʻma til (odatda gapiruvchi shaxe mansub boʻlgan xalq tili). Onayi zor, onaizor Mehribon, gʻamxoʻr ona; onaning mushtiparligini, [[mushfiq]]ligini, mehribonligini ifodalash shakli. {{misol|{{ajrat|Ona}}yi zor emasmi, ustunni ushlagancha.. bola-sining tovushi kelayotgan tomonga termilib qoldi.|[[w:Oydin|Oydin]]|Mardlik — mangulik}}. {{misol|Tosh-kentdan kelgan xat {{ajrat|ona}}izor yuragiga gʻulgʻula soldi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Umid}}. {{misol|-Bolam, — dedi-yu, {{ajrat|ona}}izor yana olamga tinchlik tilaydi: -Ona-lar.. gʻam chekmasin, osmonimiz musaffo boʻlsin. }}Onang urgilsin ''q.'' oʻrgilmoq. Onasi ''etn. ''Erning oʻz xotiniga uning ismini aytmay murojaat etish shakli. {{misol|Hoy, {{ajrat|ona}}si, suyunchini choʻz.|[[w:E. Rahim|E. Rahim]]|Yangi qadam}}. Qayin ona ''ayn. ''qaynana. Qahramon ona Unta va undan ortiq bola tugʻib voyaga yetkazgan onalarga berila-digan faxriy unvon. 2 Oila boshligʻi, tarbiyachisi. {{misol|Bularuchun alohida qozon osilarmidi. Siz hammasining {{ajrat|ona}}si, u kishi — ota. Usta bolani juda yaxshi koʻradilar.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Tomoshabogʻ}}. 3 Keksa ayollarga hurmat yuzasidan ularning nomiga qoʻshilib ishlatiladi, maye. {{misol|To-jixon {{ajrat|ona}}, Norjon {{ajrat|ona}}.}} 4 Keksa ayollarga hurmat bilan murojaat etish formasi. 5 Bola tuqqan jonivor. {{misol|Toychoqning {{ajrat|ona}}si. Ona qoʻy. Yaxshi buzoq ikki {{ajrat|ona}}ni emar. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|yash {{ajrat|Ona}} ari urugʻlagandan keyin bir sutkada 1500—2000 tagacha tuxum qoʻyadi.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. '''6 '''{{koʻchma|uz}} Yaratuvchi, vujudga keltiruvchi. {{misol|Yer — hayotning {{ajrat|ona}}si.}} :Gapning onasi Gapning poʻskallasi, boʻlgan-turgani, haqiqati. ''-Otangizga rahmat, Yusvali togʻa! — dedi boshini qimirlatib Meli polvon.'' — {{misol|Gapning naq {{ajrat|ona}}sini ayt-dingiz-qoʻydingiz.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. Ona Vatan ''(yoki'' yurt) Kishi tugʻilib oʻsgan, u-ning uchun muqaddas sanalgan mamlakat. {{misol|Yana koʻngli {{ajrat|ona}} yurtini, baland togʻlar, koʻm-koʻk yaylovlarni qoʻmsab, bagʻrini zax yerga berib yotib oldi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Hamsuhbatlar}}. Ona suti ogziga keldi ''q.'' ogiz. {{misol|Voy-voy, Gulnora singlingni Azizboynikidan olib chiqqunimcha naq {{ajrat|ona}} sutim ogʻzimga keldi.|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Sharq tongi}}. Ona sutiday pok ''(yoki'' halol) Hech qanday nopoklik, qalbakilik aralash-magan, kishining oʻz peshona teri evaziga kelgan. {{misol|Pulni osadim, mingmarta roziman, sizga {{ajrat|ona}} sutiday halol boʻlsin.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Ona tuproq Kishi tugʻilgan joy. {{misol|Keyin bilsam, xuddi oʻsha bir quloch yer mening {{ajrat|ona}} tuprogʻim ekan.|[[w:A. Obid-jon|A. Obid-jon]]|Akang qaragʻay Gulmat}}. Ona xalq Kishining oʻzi mansub boʻlgan xalqi. {{misol|Bechora emas, yoʻq, koʻngli sutday pok, ammo koʻp jabru jafo chekkan mening {{ajrat|ona}} xalqim bugun maʼnaviy madadga juda-juda tashna.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. Ona qizim Erkalatish, alqash maʼ-nosida qoʻllanadigan ibora. {{misol|Shunday ekan, men senga yomonlikni ravo koʻrmasman, {{ajrat|ona}} qizim.|[[w:T. Ashurov|T. Ashurov]]|Oq ot}}. Onadan tugʻma boʻ-lib Har qanday kasallikdan yoki balo-qazolardan xoli boʻlib, aslidagiday; sogʻ-lom, hech narsa koʻrmaganday. {{misol|Buoʻzgarishdan keyin {{ajrat|ona}}dan tugʻma boʻlib, yengil tortdi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Onasi oʻpmagan qiz Begona qoʻl tegmagan, pok, iffatli qiz; bokira. {{misol|Puling boʻlsa, {{ajrat|ona}}si oʻpmagan malika qizlar sanga quchoq ochadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Onasini koʻrsatmoqTaʼzirini bermoq, jazolamoq. {{misol|Ustozim ikkimiz la-boratoriyaga oʻtib olib, shunaqangi sehrli dorilar yasaylikki, ey iblis, endi {{ajrat|ona}}ngni uchqoʻrgʻondan koʻrasan.|[[w:X. Toʻxtaboyev|X. Toʻxtaboyev]]|Shirin qovunlar mamlakati}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОНА}} == Tarjimalari == '''ona''' *{{de}}: [[Mutter]] *{{en}}: [[mother]] *{{fi}}: [[äiti]] *{{fr}}: [[mère]] *{{pt}}: [[mãe]], [[mamãe]] *{{ru}}: [[мать]] (mat'), [[мама]] (mama) *{{tr}}: [[anne]] *{{ug}}: [[ئانا]] *{{sah}}: [[ийэ]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''ona'''<br /> '''1 '''[[мать]]; // [[материнский]]; {{tarjmisoli|tuqqan ona}} родная мать; {{tarjmisoli|onasi }} мать ({{izoh|обращение мужа к жене, имеющей детей}}); {{tarjmisoli|bola yigʻlamasa, onasi emchak bermas }} {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв}}. если ребёнок не плачет, мать ему грудь не даст) дитя не плачет - мать не разумеет; {{tarjmisoli|onayi zor }} любящая мать, заботливая мать; {{tarjmisoli|oʻgay ona }} мачеха; {{tarjmisoli|ona tili }} родной язык; {{tarjmisoli|koʻp bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|qahramon ona}} мать-героиня; '''Ona Vatan '''Родина-мать; {{tarjmisoli|katta ona }} {{izoh|обл}}. бабушка; {{tarjmisoli|ona-bola }} 1) мать и сын ({{izoh|или }}дочь); 2) самка и детёныш; {{tarjmisoli|ona-bolali qalamtarash }} {{izoh|перен}}. перочинный нож с двумя лезвиями;<br /> '''2 '''{{izoh|прибавляется к именам собственным женским при почтительном обращении к ним, напр}}. {{tarjmisoli|Xoji ona}} матушка Хаджи;<br /> '''3 '''[[матушка]], [[мамаша]] ({{izoh|обращение к старушке}});<br /> '''4 '''[[матка]] ({{izoh|самка}}); {{tarjmisoli|ona asalari }} пчелиная матка; {{tarjmisoli|onaning koʻngli bolada, bolaning koʻngli dalada }} {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв}}. мать думает о ребёнке, а ребёнок - о поле) мать думает о дитяти, а дитя - как бы поиграти; {{tarjmisoli|ona qoʻy }} овцематка; {{tarjmisoli|yaxshi buzoq ikki onani emar }} {{izoh|посл}}. хороший теленок двух маток сосет; {{tarjmisoli|* onadan tugʻma boʻlib }} как вновь на свет народился ({{izoh|избавился от болезней, забот и др}}.); {{tarjmisoli|ona sutiday pok }} ({{izoh|или '''}}[[halol]]''') [[чистый]], [[как]] [[материнское]] [[молоко]] ({{izoh|честный, свободный от всякой скверны, заработанный честным трудом и т. п}}.).<br /> }} mqjvwp8qqkavylfxyx37035ef34an60 0 12952 638531 626714 2026-05-13T19:08:16Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638531 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qi-yin''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|QIYIN 'osonlik bilan bajarib boʻlmaydigan, koʻp mehnat, kuch, mablagʻ, vaqt talab qiladigan'. Bu top-shirigʻingizni bajarish j u d a h i y i n. DSning 442— betida qïyït soʻziga berilgan izohdan (mn.ch. na —t ot qïyïn) maʼlum boʻladiki, qadimgi turkiy tilda ' mashaqqat', ' qiyinchilik' maʼnosini anglatgan qïy oti mavjud boʻlgan, qïyïn soʻzi ana shu qïy otiga ' birlik' maʼnosini ifodalovchi — (ï)n qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan (ДС, 441: qïyïn 'nakazaniye, kara; mucheniye, pïtka'); keyinchalik oʻzbek tilida ï un — lilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïy + ïn <nowiki>=</nowiki> qïyïn &gt;&nbsp;qiyin. Maʼno taraqqiyoti natijasida bu ot keyinchalik sifatga koʻchgan.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Qiyinchilik bilan amalga oshadigan, koʻp kuch, mehnat va sh.k. talab qiladigan; sermashaqqat, mashaqqatli; ''zid. ''oson. {{misol|{{ajrat|Qiyin}} ish. {{ajrat|Qiyin}} masala. {{ajrat|Qiyin}} vazi-fa. sht Sanat turlarining ichida eng qiyi-ni — rassomchilik.|[[w:F. Musajonov|F. Musajonov]]|Himmat}}. {{misol|Mulla Fazliddin yosh podshohning amri bilan Buratogʻning chiqish {{ajrat|qiyin}} boʻlgan xush-manzara bir qoyatoshi ustiga kichkina huj-ra qurgan.|[[w:P. Qodirov|P. Qodirov]]|Yulduzli tunlar}}. 2 Ogʻirchilik, qiyinchilik bilan bogʻliq boʻlgan; ogʻir, mushkul. {{misol|{{ajrat|Qiyin}} sharoit. {{ajrat|Qiyin}} ahvol.}} m {{misol|Qaraboʻtirsak —uyat boʻladi, xalq.. {{ajrat|qiyin}} kunimda asqatmadi, deydi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Musofirchilik {{ajrat|qiyin}}, bola-chaqani sogʻinadi kishi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|-Bola faqirga {{ajrat|qiyin}} boʻldi, — dedi Jonizoq oqsoqol Oysuluv suzib kelgan ovqatni yeyayotib.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. '''3 '''''kesim vazifasida.'' Mahol, amrimahol. {{misol|Qorongʻida kim ekanini bilish {{ajrat|qiyin}}. Kasalning kelishi oson, ketishi {{ajrat|qiyin}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. m U {{misol|zamonda, oʻgʻlim, bizga oʻxshagan odamlarning toʻrt tanga orttirishi {{ajrat|qiyin}} edi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. {{misol|Buning ustiga, suyagi meh-natda qotgan ayolning nozik qomat, xipcha bel boʻlishi {{ajrat|qiyin}} albatta.|[[w:M. Xayrullayev|M. Xayrullayev]]|Tilla marjoy}}. {{misol|Duduq odamning gapirishi qi-yin, ammo uning gapini tushunish undan ham {{ajrat|qiyin}}.|[[w:F. Musajonov|F. Musajonov]]|Himmat}}. '''4 '''''kam qoʻll. ayn.'' qiyinchilik. {{misol|Qizniki {{ajrat|qiyin}} bilan bitar, Ugʻilniki oʻyin bilan bitar.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. === Sinonimlari === * [[murakkab]] * [[chigal]] * [[mashaqqatli]] * [[mushkul]] === Antonimlari === * [[oson]] == Tarjimalari == *{{ug}}: [[قىيىن]] *{{tr}}:kıyın {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qiyin'''<br /> [[трудный]], [[затруднительный]], [[сложный]]; // [[трудно]], [[затруднительно]]; {{tarjmisoli|qiyin vazifa }} сложное задание; сложная задача; {{tarjmisoli|qiyin savol }} трудный (сложный) вопрос; {{tarjmisoli|qiyin ahvol }} трудное (затруднительное) положение; {{tarjmisoli|talaffuzi qiyin tovushlar }} трудно произносимые звуки; {{tarjmisoli|bunga ishonish qiyin }} этому трудно поверить; {{tarjmisoli|bu tovda chiqish qiyin }} подъём на эту гору труден; {{tarjmisoli|sizga ham qiyin }} и вам трудно.<br /> }} t8yztv1f2d6mzbe1fnh71fcwyyxa8in 0 13114 638574 606513 2026-05-14T07:57:26Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tillar */ 638574 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''fa-qat''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == [[w:Arab tili|a.]] -ki.a — atigi, yolgʻiz; ammo; nuqul [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1 '''rvsh. Birgina, yagona, yolgʻiz. Mehri kasalxonada uzok, yotib qoldi. Undan faqat Niso buvi xabar olib turar edi. A. Qahhor, Boshsiz odam. Chuvalchang faqat yomgʻir yoqqandan keyingina yer yuzasiga chiqadi. "Fan va turmush". Yodgor sirlarini faqat Zo-kirjonga aytardi. Oʻ. Hoshimov, Qalbingga kuloq sol. '''2 '''zidl. bogʻl. Cheklash maʼnosini ifoda-laydi. Hamma narsa tushunarli, faqat bitta savolim bor. sha Yana aytaman, fa-qat ehtiyot boʻl, yomon koʻzdan oʻzi asrasin. T. Ashurov, Oq ot. Faqat ojiz qalamim manim, Oʻzbekiston, Vatanim manim. A. Oripov, Yurtim shamoli. === RAZAT OLISH === === Antonimlari === {{OʻTIL|ФАҚАТ}} == Tarjimalari == {{uz-adv}} ===Tillar=== *{{tr}}: [[sadece]], [[sırf]] *{{ug}}: [[پەقەت]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[faqat]]</br> 1 </b>{{izoh|частица }}[[только]], [[лишь]], [[лишь]] [[только]], [[только]] [[лишь]]; {{tarjmisoli|~ sotsializm xalqlarga chinakam ozodlik keltiradi }} только социализм несёт народам подлинную свободу; {{tarjmisoli|menga ~ oʻzingiz javob bera olasiz }} только вы один (одна) можете мне ответить; {{tarjmisoli|shkafda ~ lugʻatlargina bor edi }} в шкафу были одни словари;</br> <b>2 </b>{{izoh|в знач. союза противит}}. [[но]], [[однако]], [[но]] [[только]]; {{tarjmisoli|hamma narsa tushunarli, ~ bitta savolim bor }} всё понятно, но (только) у меня есть один вопрос.</br> }} q8a66vfqq8zvutlk3b6tw15zdi5vyq3 0 13878 638572 637968 2026-05-14T07:39:49Z Yokubjon Juraev 8265 638572 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻp''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &gt;&nbsp;kop.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1 '''Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob. Koʻp odam. Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} n {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} la-tifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]]|Yorugʻlik}}. {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tun-larimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab be-rardi buvim.|[[w:H. Olimjon|H. Olimjon]]}}. {{misol|Kichkina chugʻurchuq-lar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singa-ri, yerga sayum berib qoldi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. '''2 '''{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq. yat ..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|U[Otabek ] Mar/shonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turibqaytar edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻim-da shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}. '''3 '''{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman. Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} m {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylay-digan boʻlib qoldim. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. '''4''' Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hami-yatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadab-ligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xiz-matchi}}. {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq/A. |[[w:Oripov|Oripov]]|Yillar armoni}}. '''5 '''''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} n {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. :Gap koʻp Biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususi-yatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. Koʻpga bormaydi Koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi. |[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}. Koʻpga kelgan toʻy ''q.'' toʻy. Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda Koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilanuch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:A. Qaqhor|A. Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻra-digan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi. U.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}. === Sinonimlari === Ancha, [[talay]], talaygina === Antonimlari === Kam, kichik miqdorda, ozgina {{OʻTIL|КЎП}} == Tarjimalari == {{uz-adv}} *{{tr}}: [[çok]] *{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]] *{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''koʻp'''<br /> '''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;<br /> '''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;<br /> '''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;<br /> '''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;<br /> '''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}} многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).<br /> }} q10s06d0rv24imvsxz7prrgvxkgmfqc 0 14155 638548 638150 2026-05-14T04:51:19Z Yokubjon Juraev 8265 638548 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻk''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k &gt;&nbsp;kök &gt;&nbsp;kok.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz. {{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}} #Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri. {{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}} #{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}} #Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ming bir jon}} #Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka tegdi.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}} {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻafur Gʻulom|Gʻafur Gʻulom]]|Tirilgan murda}} #Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa. {{ajrat|Koʻk}} shoʻrva.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}<br/>'''Koʻk somsa''' - ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa. #Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #{{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida - koʻki) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}}<br/>'''Boshi koʻkka yetdi''' - {{q.}} [[bosh]].<br/>Yeru koʻkka ishonmaslik Oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Dizim bechora u ni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}. Kuliki koʻkka sovurmoq ''q.'' sovurmok, 3. Koʻkka koʻtarmoq Taʼrif, tavsifini juda oshir-moq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, — dedi lablaridan meva shirasi-ni artib Ahmad Husayn. — Dani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}<br/> Tutuni koʻkka chiqmoq - oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining "oʻlganni ustiga chiqib tepish" qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎК}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} {{-trans-|Rang| *{{de}}: [[Blau]] *{{pt}}: [[azul]] *{{fr}}: [[bleu]] *{{ko}}: [[푸른]] (puleun) *{{en}}: [[blue]] *{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher) *{{pt}}: [[azul]] *{{az}}: [[mavi]] *{{tyv}}: [[көк]] *{{ja}}: [[青]] (ao) *{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè) *{{tr}}: [[mavi]] *{{kjh}}: [[кӧк]] *{{sah}}: [[күөх]] *{{cv}}: [[кӑвак]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[koʻk]] I</b></br> <b>1 </b>[[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или <b>}}[[shohi]]</b>) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник;</br> <b>2 </b>[[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле;</br> <b>3 </b>[[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь;</br> <b>4 </b>[[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}} ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}});</br> <b>5 </b>[[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму;</br> <b>6</b> [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился.</br> </br> <b>[[koʻk]] II</br> </b>[[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать.</br> }} {{-rang-}} hhpjkb79t3dwgsk41klqoqivvvhkv4f 638549 638548 2026-05-14T04:55:19Z Yokubjon Juraev 8265 638549 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻk''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k &gt;&nbsp;kök &gt;&nbsp;kok.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz. {{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}} #Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri. {{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}} #{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}} #Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ming bir jon}} #Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka tegdi.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}} {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻafur Gʻulom|Gʻafur Gʻulom]]|Tirilgan murda}} #Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa. {{ajrat|Koʻk}} shoʻrva.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}<br/>'''Koʻk somsa''' - ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa. #Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #{{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida - koʻki) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}}<br/>'''Boshi koʻkka yetdi''' - {{q.}} [[bosh]].<br/>Yeru koʻkka ishonmaslik Oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Dizim bechora u ni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}<br/>Kulini koʻkka sovurmoq''' - {{q.}} [[sovurmoq]] 3. Koʻkka koʻtarmoq Taʼrif, tavsifini juda oshirmoq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, - dedi lablaridan meva shirasi-ni artib Ahmad Husayn. - Dani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}<br/> Tutuni koʻkka chiqmoq - oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining "oʻlganni ustiga chiqib tepish" qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎК}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} {{-trans-|Rang| *{{de}}: [[Blau]] *{{pt}}: [[azul]] *{{fr}}: [[bleu]] *{{ko}}: [[푸른]] (puleun) *{{en}}: [[blue]] *{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher) *{{pt}}: [[azul]] *{{az}}: [[mavi]] *{{tyv}}: [[көк]] *{{ja}}: [[青]] (ao) *{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè) *{{tr}}: [[mavi]] *{{kjh}}: [[кӧк]] *{{sah}}: [[күөх]] *{{cv}}: [[кӑвак]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[koʻk]] I</b></br> <b>1 </b>[[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или <b>}}[[shohi]]</b>) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник;</br> <b>2 </b>[[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле;</br> <b>3 </b>[[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь;</br> <b>4 </b>[[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}} ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}});</br> <b>5 </b>[[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму;</br> <b>6</b> [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился.</br> </br> <b>[[koʻk]] II</br> </b>[[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать.</br> }} {{-rang-}} 368vc322q4e6cxqv2rkp4v4h8g89h7e 638550 638549 2026-05-14T05:29:45Z Yokubjon Juraev 8265 638550 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻk''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k &gt;&nbsp;kök &gt;&nbsp;kok.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz. {{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}} #Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri. {{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}} #{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}} #Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ming bir jon}} #Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka tegdi.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}} {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻafur Gʻulom|Gʻafur Gʻulom]]|Tirilgan murda}} #Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa. {{ajrat|Koʻk}} shoʻrva.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}<br/>'''Koʻk somsa''' - ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa. #Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #{{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida - koʻki) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}}<br/>'''Boshi koʻkka yetdi''' - {{q.}} [[bosh]].<br/>Yeru koʻkka ishonmaslik Oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Dizim bechora u ni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}<br/>'''Kulini koʻkka sovurmoq''' - {{q.}} [[sovurmoq]] 3.<br/>'''Koʻkka koʻtarmoq''' - taʼrif, tavsifini juda oshirmoq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, - dedi lablaridan meva shirasini artib Ahmad Husayn. - Dani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}<br/>'''Tutuni koʻkka chiqmoq''' - oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining "oʻlganni ustiga chiqib tepish" qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎК}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} {{-trans-|Rang| *{{de}}: [[Blau]] *{{pt}}: [[azul]] *{{fr}}: [[bleu]] *{{ko}}: [[푸른]] (puleun) *{{en}}: [[blue]] *{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher) *{{pt}}: [[azul]] *{{az}}: [[mavi]] *{{tyv}}: [[көк]] *{{ja}}: [[青]] (ao) *{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè) *{{tr}}: [[mavi]] *{{kjh}}: [[кӧк]] *{{sah}}: [[күөх]] *{{cv}}: [[кӑвак]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[koʻk]] I</b></br> <b>1 </b>[[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или <b>}}[[shohi]]</b>) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник;</br> <b>2 </b>[[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле;</br> <b>3 </b>[[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь;</br> <b>4 </b>[[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}} ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}});</br> <b>5 </b>[[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму;</br> <b>6</b> [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился.</br> </br> <b>[[koʻk]] II</br> </b>[[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать.</br> }} {{-rang-}} j5nkdsc4sss354sk60wsvuulkny9gcl 638551 638550 2026-05-14T07:20:13Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638551 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻk''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k &gt;&nbsp;kök &gt;&nbsp;kok.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz. {{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}} #Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri. {{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}} #{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}} #Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ming bir jon}} #Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka tegdi.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}} {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻafur Gʻulom|Gʻafur Gʻulom]]|Tirilgan murda}} #Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa. {{ajrat|Koʻk}} shoʻrva.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}<br/>'''Koʻk somsa''' - ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa. #Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #{{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida - koʻki) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}}<br/>'''Boshi koʻkka yetdi''' - {{q.}} [[bosh]].<br/>'''Yeru koʻkka ishonmaslik''' - oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Dizim bechora u ni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}<br/>'''Kulini koʻkka sovurmoq''' - {{q.}} [[sovurmoq]] 3.<br/>'''Koʻkka koʻtarmoq''' - taʼrif, tavsifini juda oshirmoq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, - dedi lablaridan meva shirasini artib Ahmad Husayn. - Qani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}<br/>'''Tutuni koʻkka chiqmoq''' - oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining "oʻlganni ustiga chiqib tepish" qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎК}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} {{-trans-|Rang| *{{de}}: [[Blau]] *{{pt}}: [[azul]] *{{fr}}: [[bleu]] *{{ko}}: [[푸른]] (puleun) *{{en}}: [[blue]] *{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher) *{{pt}}: [[azul]] *{{az}}: [[mavi]] *{{tyv}}: [[көк]] *{{ja}}: [[青]] (ao) *{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè) *{{tr}}: [[mavi]] *{{kjh}}: [[кӧк]] *{{sah}}: [[күөх]] *{{cv}}: [[кӑвак]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[koʻk]] I</b></br> <b>1 </b>[[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или <b>}}[[shohi]]</b>) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник;</br> <b>2 </b>[[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле;</br> <b>3 </b>[[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь;</br> <b>4 </b>[[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}} ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}});</br> <b>5 </b>[[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму;</br> <b>6</b> [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился.</br> </br> <b>[[koʻk]] II</br> </b>[[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать.</br> }} {{-rang-}} nr2o20p9oxxner2umc88cmnw91ifvzq 638552 638551 2026-05-14T07:20:37Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638552 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻk''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k &gt;&nbsp;kök &gt;&nbsp;kok.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}} #Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri. {{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}} #{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}} #Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ming bir jon}} #Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka tegdi.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}} {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻafur Gʻulom|Gʻafur Gʻulom]]|Tirilgan murda}} #Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa. {{ajrat|Koʻk}} shoʻrva.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}<br/>'''Koʻk somsa''' - ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa. #Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #{{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida - koʻki) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}}<br/>'''Boshi koʻkka yetdi''' - {{q.}} [[bosh]].<br/>'''Yeru koʻkka ishonmaslik''' - oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Dizim bechora u ni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}<br/>'''Kulini koʻkka sovurmoq''' - {{q.}} [[sovurmoq]] 3.<br/>'''Koʻkka koʻtarmoq''' - taʼrif, tavsifini juda oshirmoq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, - dedi lablaridan meva shirasini artib Ahmad Husayn. - Qani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}<br/>'''Tutuni koʻkka chiqmoq''' - oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining "oʻlganni ustiga chiqib tepish" qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎК}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} {{-trans-|Rang| *{{de}}: [[Blau]] *{{pt}}: [[azul]] *{{fr}}: [[bleu]] *{{ko}}: [[푸른]] (puleun) *{{en}}: [[blue]] *{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher) *{{pt}}: [[azul]] *{{az}}: [[mavi]] *{{tyv}}: [[көк]] *{{ja}}: [[青]] (ao) *{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè) *{{tr}}: [[mavi]] *{{kjh}}: [[кӧк]] *{{sah}}: [[күөх]] *{{cv}}: [[кӑвак]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[koʻk]] I</b></br> <b>1 </b>[[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или <b>}}[[shohi]]</b>) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник;</br> <b>2 </b>[[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле;</br> <b>3 </b>[[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь;</br> <b>4 </b>[[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}} ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}});</br> <b>5 </b>[[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму;</br> <b>6</b> [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился.</br> </br> <b>[[koʻk]] II</br> </b>[[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать.</br> }} {{-rang-}} c4c71e7vl9cg6xwfv2jug6qsw57i1eb 638553 638552 2026-05-14T07:21:33Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638553 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻk''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k &gt;&nbsp;kök &gt;&nbsp;kok.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}} #Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri. {{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}} #{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}} #Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ming bir jon}} #Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka tegdi.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}} {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻafur Gʻulom|Gʻafur Gʻulom]]|Tirilgan murda}} #Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} shoʻrva.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}<br/>'''Koʻk somsa''' - ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa. #Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #{{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida - koʻki) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}}<br/>'''Boshi koʻkka yetdi''' - {{q.}} [[bosh]].<br/>'''Yeru koʻkka ishonmaslik''' - oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Dizim bechora u ni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}<br/>'''Kulini koʻkka sovurmoq''' - {{q.}} [[sovurmoq]] 3.<br/>'''Koʻkka koʻtarmoq''' - taʼrif, tavsifini juda oshirmoq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, - dedi lablaridan meva shirasini artib Ahmad Husayn. - Qani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}<br/>'''Tutuni koʻkka chiqmoq''' - oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining "oʻlganni ustiga chiqib tepish" qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎК}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} {{-trans-|Rang| *{{de}}: [[Blau]] *{{pt}}: [[azul]] *{{fr}}: [[bleu]] *{{ko}}: [[푸른]] (puleun) *{{en}}: [[blue]] *{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher) *{{pt}}: [[azul]] *{{az}}: [[mavi]] *{{tyv}}: [[көк]] *{{ja}}: [[青]] (ao) *{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè) *{{tr}}: [[mavi]] *{{kjh}}: [[кӧк]] *{{sah}}: [[күөх]] *{{cv}}: [[кӑвак]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[koʻk]] I</b></br> <b>1 </b>[[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или <b>}}[[shohi]]</b>) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник;</br> <b>2 </b>[[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле;</br> <b>3 </b>[[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь;</br> <b>4 </b>[[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}} ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}});</br> <b>5 </b>[[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму;</br> <b>6</b> [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился.</br> </br> <b>[[koʻk]] II</br> </b>[[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать.</br> }} {{-rang-}} khblpmsmerrvqo9knbrvrnd2wz1o303 638554 638553 2026-05-14T07:22:00Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638554 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻk''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k &gt;&nbsp;kök &gt;&nbsp;kok.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}} #Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}} #{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}} #Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ming bir jon}} #Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka tegdi.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}} {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻafur Gʻulom|Gʻafur Gʻulom]]|Tirilgan murda}} #Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} shoʻrva.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}<br/>'''Koʻk somsa''' - ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa. #Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #{{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida - koʻki) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}}<br/>'''Boshi koʻkka yetdi''' - {{q.}} [[bosh]].<br/>'''Yeru koʻkka ishonmaslik''' - oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Dizim bechora u ni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}<br/>'''Kulini koʻkka sovurmoq''' - {{q.}} [[sovurmoq]] 3.<br/>'''Koʻkka koʻtarmoq''' - taʼrif, tavsifini juda oshirmoq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, - dedi lablaridan meva shirasini artib Ahmad Husayn. - Qani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}<br/>'''Tutuni koʻkka chiqmoq''' - oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining "oʻlganni ustiga chiqib tepish" qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎК}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} {{-trans-|Rang| *{{de}}: [[Blau]] *{{pt}}: [[azul]] *{{fr}}: [[bleu]] *{{ko}}: [[푸른]] (puleun) *{{en}}: [[blue]] *{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher) *{{pt}}: [[azul]] *{{az}}: [[mavi]] *{{tyv}}: [[көк]] *{{ja}}: [[青]] (ao) *{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè) *{{tr}}: [[mavi]] *{{kjh}}: [[кӧк]] *{{sah}}: [[күөх]] *{{cv}}: [[кӑвак]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[koʻk]] I</b></br> <b>1 </b>[[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или <b>}}[[shohi]]</b>) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник;</br> <b>2 </b>[[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле;</br> <b>3 </b>[[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь;</br> <b>4 </b>[[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}} ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}});</br> <b>5 </b>[[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму;</br> <b>6</b> [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился.</br> </br> <b>[[koʻk]] II</br> </b>[[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать.</br> }} {{-rang-}} bpg61uvuk4190qlvasq8t9nx1z7hixc 638555 638554 2026-05-14T07:22:28Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638555 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻk''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k &gt;&nbsp;kök &gt;&nbsp;kok.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}} #Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}} #{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}} #Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ming bir jon}} #Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka tegdi.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}} {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻafur Gʻulom|Gʻafur Gʻulom]]|Tirilgan murda}} #Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} shoʻrva.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}<br/>'''Koʻk somsa''' - ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa. #Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #{{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida - koʻki) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}}<br/>'''Boshi koʻkka yetdi''' - {{q.}} [[bosh]].<br/>'''Yeru koʻkka ishonmaslik''' - oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Dizim bechora u ni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}<br/>'''Kulini koʻkka sovurmoq''' - {{q.}} [[sovurmoq]] 3.<br/>'''Koʻkka koʻtarmoq''' - taʼrif, tavsifini juda oshirmoq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, - dedi lablaridan meva shirasini artib Ahmad Husayn. - Qani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}<br/>'''Tutuni koʻkka chiqmoq''' - oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining "oʻlganni ustiga chiqib tepish" qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎК}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} {{-trans-|Rang| *{{de}}: [[Blau]] *{{pt}}: [[azul]] *{{fr}}: [[bleu]] *{{ko}}: [[푸른]] (puleun) *{{en}}: [[blue]] *{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher) *{{pt}}: [[azul]] *{{az}}: [[mavi]] *{{tyv}}: [[көк]] *{{ja}}: [[青]] (ao) *{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè) *{{tr}}: [[mavi]] *{{kjh}}: [[кӧк]] *{{sah}}: [[күөх]] *{{cv}}: [[кӑвак]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[koʻk]] I</b></br> <b>1 </b>[[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или <b>}}[[shohi]]</b>) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник;</br> <b>2 </b>[[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле;</br> <b>3 </b>[[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь;</br> <b>4 </b>[[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}} ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}});</br> <b>5 </b>[[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму;</br> <b>6</b> [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился.</br> </br> <b>[[koʻk]] II</br> </b>[[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать.</br> }} {{-rang-}} fuiz7yyrun9tro9dhqqagnpvaivnwse 0 17153 638568 563793 2026-05-14T07:38:03Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638568 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''de-gan''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Demoq fl. yefdsh. {{misol|“Ilm — igna bilan quduq qazish &quot; {{ajrat|degan}} qadimdan qolgan maqol bor.}} '''2''' Nomli (ismli, familiyali). {{misol|Qish-logʻimizda.. Umriniso {{ajrat|degan}} bir xotin bor edi. |[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Xotinlar}}. {{misol|Tursumbetov {{ajrat|degan}} qirgʻizni polkda hamma bilar edi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Oltin yulduz}}. 3 Nomi bilan yuritiladigan, ataladigan. {{misol|Dnepr {{ajrat|degan}} daryo. Xalq oʻqituvchisi {{ajrat|degan}} ulugʻ nom. shsh Mana, banka {{ajrat|degan}} soʻz chiqdi. Koʻrdik, foydasi, manfaati juda zoʻr; veksel {{ajrat|degan}} soʻz chiqdi. Uni koʻrdik, benihoyat zarur narsa. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 4 ..deb ataladigan narsa, hodisa yoki shaxe. {{misol|Ahmad polvon {{ajrat|degan}}i kim oʻzi?}} m {{misol|Ketmon {{ajrat|degan}}ni bir qiyomda chopadi-da!|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. {{misol|Bola-chaqaga sovgʻa-salom {{ajrat|degan}} narsalar ham boʻladi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 5 Koʻchirma gapni muallif gapi bilan bogʻlash uchun xizmat qiladi. {{misol|Qadimgilar: “Sabr qilsang, gʻoʻradan halvo bitar”, — {{ajrat|degan}}.}} n{{misol|/Qurbon ota] “Bir siqim tuprogʻim begona yurtda qolib ketmasa ekan ”, {{ajrat|degan}} oʻyga bordi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Toʻy}}. '''6''' Biror kimsa uchun atalgan, belgi-langan. {{misol|..kampir oʻzi keltirgan sarpolarni uyning yuziga yozdi. Ichidan Safarshshga {{ajrat|degan}} doʻppi chiqdi.|[[w:Oydin|Oydin]]|Mardlik — mangulik}}. :Aytgani aytgan, degani degan ''q.'' aytmoq 1. ..degan ran ''(yoki'' soʻz) ..bilan baravar, boshqa narsa emas. {{misol|Orqaga qaytish —oʻlim {{ajrat|degan}} gap.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ДЕГАН}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[دېگەن]] {{uz-adj}} *{{tr}}: [[isimli]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[degan]]</b></br> <b>1 </b>{{izoh|прич. от <b>}}[[demoq]];</br> 2</b> {{izoh|употреблятся в значении служебного слова, отделяющего чужую речь, цитаты, названия и т.п. от того слова, к которому они являются определением:}} {{tarjmisoli|sovet oʻqituvchisi ~ yuksak unvon }} высокое звание советского учителя; {{tarjmisoli|"Mehnat yoʻli" ~ kolxoz }} колхоз «Мехнат Юли»; {{tarjmisoli|Hakim ~ yigit sizni soʻragan edi }} вас спрашивал парень по имени Хаким; {{tarjmisoli|xalqda "avval oʻyla, keyin soʻyla" ~ gap bor }} в народе есть пословица, гласящая; «сначала подумай, потом говори»; {{tarjmisoli|man-man ~ polvonlar }} признанные палваны ({{izoh|борцы}}); {{tarjmisoli|endi nima ~ odam boʻlding? }} что ты за человек после этого?; {{tarjmisoli|* aytgani aytgan, ~i ~}} что он сказал ({{izoh|или }}его слова) - закон.</br> }} 6pthnmj4s4ey068fycf0m5jwvqv1xy8 0 17310 638516 629619 2026-05-13T18:52:33Z Yokubjon Juraev 8265 638516 wikitext text/x-wiki {{Vikipediya}} = {{-uz-}} = ==Atoqli ot== {{PAGENAME}} [[turkum:Oʻzbekchada atoqli ot soʻzlar]] ===Tarjimalari=== *{{ug}}: [[كانادا]] {{-cs-}} [[Fayl:Flag of Canada.svg|thumb|Kanada]] {{cs-mamlakat}} {{-de-}} {{de-mamlakat}} {{-et-}} {{et-mamlakat}} {{-fi-}} {{fi-mamlakat}} {{-hu-}} {{hu-mamlakat}} {{-is-}} {{is-mamlakat}} {{-lt-}} {{lt-mamlakat}} {{-sk-}} {{sk-mamlakat}} {{-sl-}} {{sl-mamlakat}} {{-lv-}} {{lv-mamlakat}} {{-pl-}} {{pl-mamlakat}} {{-sv-}} {{sv-mamlakat}} {{-tr-}} {{tr-mamlakat}} ===Shimoliy Amerika=== {{Amerika-uz}} tdnrynwcf2ymq3bkhajvekuci4pxee3 0 19088 638498 627482 2026-05-13T13:22:58Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 638498 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = <!-- ACHINARLI 1 Achinish hissini uygʻotadigan. Achinarli qiyofa. Achinarli holat. Achinarli ahvolga tushib qolmoq. m Burchakda yotgan bola uyqusirabmi yo sovuqdan uygʻonibmi, achinarli tovush bilan "dada!" dedi. Oybek, Tanlangan asarlar. 2 Afsus aralash ranjish hissini uygʻotadigan. Eng achinarlisi, bayramoldi kunlari ayrim pulparastlar davlat transporti hisobiga boyib qolishni kasb qilib olmoqdalar. Gazetadan. --> == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''a-chi-nar-li''' == Aytilishi == {{uz-adj}} === Maʼnosi === : # Achinish hissini uygʻotadigan. {{misol|{{ajrat|Achinarli }}qiyofa. {{ajrat|Achinarli }}holat. {{ajrat|Achinarli }}ahvolga tushib qolmoq. m Burchakda yotgan bola uyqusirabmi yo sovuqdan uygʻonibmi, {{ajrat|achinarli }}tovush bilan "dada!" dedi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. # Afsus aralash ranjish hissini uygʻotadigan. {{misol|Eng {{ajrat|achinarli}}si, bayramoldi kunlari ayrim pulparastlar davlat transporti hisobiga boyib qolishni kasb qilib olmoqdalar. |[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. === Sinonimlari === [[boyoqish]] === Antonimlari === === Tarjimalari === *{{ug}}: [[ئېچىنىشلىق]] {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>achinarli<br /> 1 </b>[[скорбный]], [[прискорбный]], [[горестный]]; [[достойный]] [[сожаления]];<br /> '''2 '''[[жалкий]], [[вызывающий]], [[жалость]], [[сожаление]].<br /> }} jewls104b3dh0afe187ah6tutu2vtl6 0 21694 638541 615287 2026-05-14T03:20:53Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638541 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ki-yim''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|KIYIM ' badanni berkitish uchun kiyiladigan, maxsus tikilgan mato'. ..bir yigit kiyimiga oʻtirgan chang-toʻzonni qohar edi (Abdulla Qodiriy). Bu ot qadimgi turkiy tilda ' badanni mato bilan qopla-' maʼnosini anglatgan käż— feʼlidan (Devon, III, 445) —(i)m qoʻshimchasi bilan yasalgan (ПДП, 392), keyin-chalik ä unlisi ye unlisiga (ДС, 295) va bu unli oʻz nav-batida i unlisiga, ż undoshi y undoshiga almashgan: käż-+ im <nowiki>=</nowiki> käżim &gt;&nbsp;keyim &gt;&nbsp;kiyim.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Badanni va tana aʼzolari-ni berkitish, yopish va shu bilan inson tanasini tashqi muhit taʼsiridan saqlash uchun kiyiladigan, asosan, mato va teri-dan tikib tayyorlanadigan narsalarning umumiy nomi. {{misol|Ichki {{ajrat|kiyim}}. Ustki {{ajrat|kiyim}}. Bosh {{ajrat|kiyim}}. Oyoq {{ajrat|kiyim}}. Milliy {{ajrat|kiyim}}. Ayol-lar {{ajrat|kiyim}}i.}} m {{misol|Top koʻchaning yuqori burcha-gida otining tizginini ushlagan holda, bir yigit {{ajrat|kiyim}}iga oʻtirgan chang-toʻzonlarni qoqar edi. A.|[[w:Qodiriy|Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Gul-nor.. qutilardan birini ochib, {{ajrat|kiyim}}lari orasiga haligi doʻppini joylashtirdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Hovliqib, rus har-biy zobiti {{ajrat|kiyim}}ida shahzoda Isfandiyor kirdi.|[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]]|Yorugʻlik}}. '''2 '''''ayn.'' kiyimlik. {{misol|Bir {{ajrat|kiyim}} atlas. Ikki {{ajrat|kiyim}} duxoba sotib olmoq.}} {{uz-joy-ism|kiyim}} === Antonimlari === {{OʻTIL|КИЙИМ}} == Tarjimalari == {{uz-ism}} *{{tk}}: [[elbise]] *{{ug}}: [[كېيىم]] *{{sah}}: [[таңас]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[kiyim]]</b></br> [[одежда]] [[платье]]; [[наряд]]; {{tarjmisoli|bosh ~i }} головной убор; {{tarjmisoli|oyoq ~i }} обувь.</br> }} qk9omev8tr3jzwz1s36c6g3nymv08py 0 23264 638501 561666 2026-05-13T13:25:48Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638501 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bun-doq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === , bundogʻ {{s. t.|uz}} Bunday.{{misol| {{ajrat|Bundoq}} boʻy-nimni choʻzib qarasam, Muyassar bshshn.. Gulcheh-ra shaftoli teryapti.}} O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa.{{misol| Voqea {{ajrat|bundoq}} boʻlgan edi.}} S. Ahmad, Ufq.'' Xilvat qilib, bundogʻ gapirsangiz boʻl-maydimi?'' M. Ismoiliy, Fargʻona t. o.'' Bundogʻ yozay yaxshi-yaxshi dostonlaring.'' Habibiy, Devon. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|БУНДОҚ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[بۇنداق]] {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>bundoq<br /> </b>{{izoh|разг. }}= '''[[bunday]]'''.<br /> }} 0gwbu68fnplp2lxleob6jrhkxaefzgj 4 26463 638576 638390 2026-05-14T10:19:22Z Umarxon III 1502 /* May 2026 */ 638576 wikitext text/x-wiki {{Navigatsiya}} {{Arxivlar| :* [[Vikilugʻat:Administratorlikka soʻrovlar/Arxiv|2014—2018-yillar]] }} Ushbu sahifada [[Vikilug‘at:Administratorlar|administratorlikka]] nomzodingizni qoʻyishingiz mumkin. Bunda sizga foydalanuvchilar tomonidan rozilik yoki qarshilik ovozlari, ayrim savollar beriladi. == Joriy nomzodlar == === May 2026 === * [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] Hammaga salom. Administratorlik muddatim yaqinda tugashi munosabati bilan qayta nomzodimni qoʻydim. Ovoz berishingizni soʻrayman. Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 20:33, 2026-yil 7-may (UTC). ==== Rozilar ==== <!--# {{Roziman}}. --> ==== Qarshilar ==== <!--# {{Qarshiman}} --> ==== Betaraflar ==== <!--# {{Betarafman}} --> ==== Natija ==== Administratorlik huquqi 2 yilga [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&oldid=30539613 uzaytirildi]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 10:19, 2026-yil 14-may (UTC) === May 2025 === * [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] Hammaga salom. Administratorlik muddatim yaqinda tugashi munosabati bilan qayta nomzodimni qoʻydim. Ovoz berishingizni soʻrayman. Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 14:27, 2025-yil 6-may (UTC). ==== Rozilar ==== <!--# {{Roziman}}. --> # {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Alpasli|Alpasli]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Alpasli|munozara]]) 15:31, 2025-yil 6-may (UTC) # {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Jaloliddin Madaminov|Jaloliddin Madaminov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jaloliddin Madaminov|munozara]]) 18:16, 2025-yil 6-may (UTC). # {{Roziman}}. [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF">^{''<small>#yozishma</small>''}</span>]] 04:26, 2025-yil 7-may (UTC) ==== Qarshilar ==== <!--# {{Qarshiman}} --> ==== Betaraflar ==== <!--# {{Betarafman}} --> ==== Natija ==== Ovoz berganlaringiz uchun rahmat! 1 yilga administratorlik huquqi [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&diff=prev&oldid=28729021 berildi]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 12:54, 2025-yil 14-may (UTC). === Avgust 2024 === * [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] Hammaga salom. Administratorlik muddatim yaqinda tugashi munosabati bilan qayta nomzodimni qoʻydim. Ovoz berishingizni soʻrayman. Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 13:40, 8-avgust 2024 (UTC). ==== Rozilar ==== <!--# {{Roziman}} --> # {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Bekipediya|<span style="font-family:Hoefler Text; font-size:18px"><span style="color:#0063BF">B<small>EKIPEDIY</small>A</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#0063BF">^{''#yozishma''}</span>]] 13:55, 8-avgust 2024 (UTC) ==== Qarshilar ==== <!--# {{Qarshiman}} --> ==== Betaraflar ==== <!--# {{Betarafman}} --> ==== Natija ==== Ovoz berganingiz uchun rahmat! 9 oyga administratorlik huquqi [[m:Steward_requests/Permissions#Umarxon_III@uzwiktionary|berildi]]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 19:20, 15-avgust 2024 (UTC). :Tabriklayman. Kelasi safar link berayotganda doimiy havolani berish toʻgʻriroq boʻladi, menimcha. Masalan, mana bunday https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&oldid=27286601#Umarxon_III@uzwiktionary. [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|munozara]]) 08:48, 16-avgust 2024 (UTC) === Fevral 2024 === * [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] Hammaga salom. Soʻnggi paytlarda Oʻzbekcha Vikilugʻatda [[Vikilugʻat:Vandalizm|‎vandal]] tahrirlar soni juda koʻpaymoqda. Faol va foydali hissa qoʻshayotgan foydalanuvchilar esa oz. Oʻzbekcha Vikilugʻatda administrator tomonidan qilinishi kerak boʻlgan vazifalar juda koʻp. Masalan, vandallikka uchrayotgan sahifalarni himoyalash, vandal foydalanuvchilarni chetlashtirish, MediaWiki nomfazosida tahrir qilish zarur. Hozirgi paytda adminstratorlar soni ikkita. Shularni inobatga olib, administratorlikka nomzodimni berdim. Men Oʻzbekcha Vikilugʻatda 5 oydan buyon foydali tahrir qilib kelyapman va tahrirlarning soni [https://xtools.wmcloud.org/ec/uz.wiktionary.org/Umarxon%20III 660 tadan] oshgan. Fikringizni bildirishingizni soʻrayman. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 11:49, 9-Fevral 2024 (UTC). ==== Rozilar ==== # {{Roziman}}. Foydalanuvchi Vikilugʻatda juda faol va salmoqli hissa qoʻshgan. Qolaversa, boshqa loyihalarda ham administratorlik tajribasiga ega. Ushbu statusga loyiq deb bilaman. [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|munozara]]) 12:16, 9-Fevral 2024 (UTC) # {{Roziman}} — berilgan ishonchni oqlashiga aminman. [[Foydalanuvchi:Alpasli|Alpasli]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Alpasli|munozara]]) 14:44, 9-Fevral 2024 (UTC) # {{Roziman}}. Hozirda faol foydalanuvchi. — [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara]]) 12:14, 10-Fevral 2024 (UTC) # {{Roziman}}. Faol foydalanuvchi - [[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 15:56, 10-Fevral 2024 (UTC). <!--# {{Roziman}} --> # {{Roziman}} [[Foydalanuvchi:Bldaj|bldaj]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bldaj|munozara]]) 18:51, 12-Fevral 2024 (UTC). ==== Qarshilar ==== <!--# {{Qarshiman}} --> ==== Betaraflar ==== <!--# {{Betarafman}} --> ==== Natija ==== Ovoz berganlarga rahmat! [[:m:Steward_requests/Permissions/2024-02#Umarxon_III@uzwiktionary|Soʻrov berildi]]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 14:16, 16-Fevral 2024 (UTC). : 6 oyga administratorlik huquqi berildi. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 18:00, 16-Fevral 2024 (UTC). === Dekabr 2023 === * [[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] Assalomu alaykum. Oʻzbekcha Vikilugʻatda adminstratorlar soni bor yoʻgʻi 1 ta. Administrator qila oladigan ishlarni (xususan, sahifani oʻchirish, himoyalash, vandal foydalanuvchilarni bloklash) qila olish uchun oʻzimni adminstratorlikka nomzod sifatida koʻrsatmoqdaman. Ilk tahririmni 2022-yil 25-sentyabrda [https://uz.wiktionary.org/w/index.php?title=dogma&diff=prev&oldid=603103 qilganman] va shu kungacha 1356 ta tahrirni amalga [https://uz.wiktionary.org/wiki/Maxsus:Contributions/Muzaffar_Murodovich oshirganman]. Ovoz berishda ishtirok etishingizni soʻrab qolaman. [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|munozara]]) 11:03, 13-Dekabr 2023 (UTC) : албатта розиман 👍👍👍 [[Foydalanuvchi:Bldaj|bldaj]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bldaj|munozara]]) 14:22, 13-Dekabr 2023 (UTC) :: Assalomu alaykum, [[Foydalanuvchi:Bldaj|Bldaj]]. '''Rozilar''' boʻlimi oxiriga „{{tlx|roziman}} ~~<noinclude>~~“ ni qoʻyishingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|munozara]]) 06:01, 14-Dekabr 2023 (UTC) ==== Rozilar ==== * {{Roziman}}. gʻayratli foydalanuvchi, berilgan ishonchni kelajakda hech shubhasiz oqlashiga aminman. [[Foydalanuvchi:Alpasli|Alpasli]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Alpasli|munozara]]) 11:20, 13-Dekabr 2023 (UTC) * {{Roziman}} munosib nomzod [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:32, 13-Dekabr 2023 (UTC) * {{Roziman}}. Oʻzbekcha vikipediyaga qoʻshgan hissasi va tajribasi sababli administratorlikka toʻliq munosib. — [[Foydalanuvchi:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Hasan Xamidovich|munozara]]) 11:42, 13-Dekabr 2023 (UTC) * {{Roziman}}. Lugʻatimizni boyitish boʻyicha bir qancha ishlar amalga oshirilishi lozim. Sizdek bilimdon yoshlarimiz albatta lugʻatimizni boyitib boradi degan umiddaman <span style="background:#f0dbde;border:solid 1px;border-radius:7px;">&nbsp;&nbsp;'''[[Foydalanuvchi:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]]'''&nbsp;&#124;'''[[Foydalanuvchi munozarasi:Mirzoulugʻbek|@]]'''&nbsp;</span> 13:27, 13-Dekabr 2023 (UTC) * {{Roziman}}. Faol va munosib nomzod. [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara]]) 14:32, 13-Dekabr 2023 (UTC) * {{Roziman}}. Munosib nomzod. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 15:03, 13-Dekabr 2023 (UTC). * {{Roziman}}. Vikilugʻatni rivojlantirish yoʻlida mehnat qilishdan charchamang [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 15:13, 13-Dekabr 2023 (UTC) * {{Roziman}}. Vikilugʻatni rivojlantirish yoʻlidagi mehnatlaringiz beqiyos — [[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 15:23, 13-Dekabr 2023 (UTC). * {{Roziman}}. Sizni bu ishga juda yarashiq deb bilaman![[Foydalanuvchi:Yokubjon Juraev|Yokubjon Juraev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Yokubjon Juraev|munozara]]) 08:52, 14-Dekabr 2023 (UTC) * {{Roziman}}. Maʼrifat uchun qoʻshayotgan hissangiz uchun rahmat. [[Foydalanuvchi:Bldaj|bldaj]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bldaj|munozara]]) 15:48, 14-Dekabr 2023 (UTC) * {{Roziman}} Munosib nomzod — [[Foydalanuvchi:Xoqoni Said|Xoqoni Said]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xoqoni Said|munozara]]) 19:39, 19-Dekabr 2023 (UTC) ==== Qarshilar ==== ==== Betaraflar ==== ==== Natija ==== Soʻrov joʻnatildi: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&oldid=25965665#Muzaffar_Murodovich@uzwiktionary. [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|munozara]]) 07:58, 16-Dekabr 2023 (UTC) : Bu yerga eslatib oʻtish yodimdan koʻtarilibdi. 2023-yil 16-dekabrdan 1 yilga administratorlik huquqi [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&oldid=25966011 berildi]. [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|munozara]]) 23:02, 19-Dekabr 2023 (UTC) === Oktyabr 2022 === * [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] Administratorlik muddatim tugaganligi munosabati bilan doimiy administrator (permanent adminship) boʻlish uchun qayta nomzodimni qoʻydim. Iltimos, ovoz beringlar — [[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 02:25, 2-Oktabr 2022 (UTC). ==== Rozilar ==== * {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Mirzoulug&#39;bek|Mirzoulug&#39;bek]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirzoulug&#39;bek|munozara]]) 05:03, 2-Oktabr 2022 (UTC) * {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]} 05:03, 2-Oktabr 2022 (UTC) * {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurkulov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 05:47, 2-Oktabr 2022 (UTC) * {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muxriddin Azimov|munozara]]) 06:45, 2-Oktabr 2022 (UTC) * {{Roziman}} [[Foydalanuvchi:Ximik1991|Ximik1991]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ximik1991|munozara]]) 08:15, 2-Oktabr 2022 (UTC) * {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara]]) 09:50, 2-Oktabr 2022 (UTC) * {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:green">Malikxan</span>]] '''^{<small>[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]</small>}''' 18:57, 2-Oktabr 2022 (UTC) * {{Roziman}}. ajoyib nomzod [[Foydalanuvchi:Alpasli|Alpasli]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Alpasli|munozara]]) ==== Qarshilar ==== ==== Betaraflar ==== ==== Natija ==== Soʻrov joʻnatildi: https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Xusinboy_Bekchanov@uz.wiktionary : 2 yilga administratorlik huquqi berildi: https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions/2022-10#Xusinboy_Bekchanov@uz.wiktionary — [[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 04:59, 12-Oktabr 2022 (UTC). === Sentabr 2021 === * [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] Doimiy administrator (permanent adminship) boʻlish uchun nomzodimni qoʻydim. Iltimos, ovoz beringlar. Administrator uchun ishlar yigʻilib qolgan — [[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 05:09, 24-Sentabr 2021 (UTC). ==== Rozilar ==== * {{Roziman}}. Vikilugʻatda juda faolsiz! [[Foydalanuvchi:Malikxan|Malikxan]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]) 17:45, 26-Sentabr 2021 (UTC) * {{Roziman}}. Qoidabuzarliklaringizni payqamadim! [[Foydalanuvchi:Gayrat98|Gayrat98]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Gayrat98|munozara]]) 17:48, 26-Sentabr 2021 (UTC) * {{Roziman}}. '''[[Foydalanuvchi:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muxriddin Azimov|munozara]]) 17:52, 26-Sentabr 2021 (UTC) * {{Roziman}}. Давно пора! <small>(izohimni oʻzbekchada qisqa va aniq tarjimasini topolmadim ;)</small> — [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara]]) 18:12, 26-Sentabr 2021 (UTC) * {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Gsergeyx|Gsergeyx]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Gsergeyx|munozara]]) 11:22, 27-Sentabr 2021 (CEST) * {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]} 13:57, 27-Sentabr 2021 (UTC) ==== Qarshilar ==== ==== Betaraflar ==== ==== Natija ==== Soʻrov joʻnatildi: https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Xusinboy_Bekchanov@uzwiktionary — [[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 14:34, 30-Sentabr 2021 (UTC). : 1 yilga administratorlik huquqi berildi: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&diff=next&oldid=22093698#Xusinboy_Bekchanov@uzwiktionary — [[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 10:01, 1-Oktabr 2021 (UTC). <!--yuqoridan yozing--> [[Turkum:Vikilugʻat‎]] frlcbrby5gu9mu7za974r5gpfha58v3 0 27612 638500 637228 2026-05-13T13:24:06Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 638500 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bo-yo-qish''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Achinish uygʻotuvchi holatli, bechora, shoʻrlik. {{misol|-Otang {{ajrat|boyoqish}} charchab, boʻlganicha boʻldi, - dedi ona.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} {{misol|{{ajrat|Boyoqish}} koʻp yaxshi odam edi; insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Bolamga koʻz tegdimi, bilmayman. Bolam {{ajrat|boyoqish}} notinchroq boʻlib qoldi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Umid}} === Sinonimlari === [[achinarli]], [[bechora]] === Antonimlari === {{OʻTIL|БОЁҚИШ}} == Tarjimalari == '''boyoqish''' {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |alt=[[бараксан]] |sah=[[барахсан]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>boyoqish<br /> </b>[[бедняга]], [[бедный]], [[несчастный]]; {{tarjmisoli|boyoqish jonivorni nega urasiz? }} за что вы бьёте бедное животное?<br /> }} j8bq4ffzryntfaw1k01rlbwd8i4kw04 0 30156 638570 565787 2026-05-14T07:38:48Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638570 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''eʼ-lon''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''\[[w:Arab tili|a.]]'' (jMid — koʻpchilikka maʼlum qilish, bildirish; xabarnoma [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Koʻpchilik-ka yetkazilishi zarur boʻlgan xabar, yangi-lik, buyruq, farmon; shunday xabar yozil-gan qogʻoz, hujjat, bildirish. {{misol|Gazetadagi {{ajrat|eʼlon}}. 'Eʼlon yozmoq. Eʼlon taxtasi.}} v {{misol|Turli xil {{ajrat|eʼlon}}lar yopishtirib tashlangan doska roʻparasidagi qorovulxonaga yugurib bordim. Oʻ. |[[w:Usmonov|Usmonov]]|Sirli sohil}}. :Eʼlon qilmoq 1) hammaga maʼlum qil-moq, bildirmoq. ''Majlis haqida elon qil-moq''; 2) tantanali suratda bildirmoq. {{misol|..kechga yaqin toʻpolon bosilgach, Horun boʻzchini May-mana hokimi deb{{ajrat|eʼlon}} qilishdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor; 3) bermoq, bildirmoq}}. {{misol|Hayfsan {{ajrat|eʼlon}} qilmoq.}} v {{misol|Armiya kunida komandir Elmurodga tashakkur ham {{ajrat|eʼlon}} qildi. |[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar; 4) bosilmoq, berilmoq (matbuotda)}}. {{misol|Tursunoy haqidagi ocherkim.. gazetada {{ajrat|eʼlon}} qilindi.|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Olovli izlar}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЭЪЛОН}} == Tarjimalari == {{uz-adv}} ===Tillar=== *{{en}}: [[advertisement]] *{{tr}}: [[ilân]], [[anons]] *{{ug}}: [[ئېلان]] {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[eʼlon]]</b></br> [[объявление]], [[извещение]]; {{tarjmisoli|~ taxtasi }} доска объявлений; {{tarjmisoli|gazetadagi ~ }} объявление в газете; {{tarjmisoli|~ qilmoq }} объявлять; извещать; оповещать; опубликовывать; {{tarjmisoli|oʻqishning boshlanish kuni barcha oʻquvchilarga ~ qilindi }} всем учащимся объявлено о дне начала занятий; {{tarjmisoli|majlis ochiq deb ~ qilinadi }} собрание объявляется открытым.</br> }} qp88sfnhrhykufqgeyrc29m7mrfwdtb 0 30195 638506 638495 2026-05-13T18:21:00Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638506 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''hoʻl''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|HOʻL 'suvga ivigan’, 'nam'. Ertalab turib qa-rashsa, bolaning kiyimi jiqqa h oʻ l , badani mchs— day qizib turgan emish (Sunnatilla Anorboyev). Qa-dimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat ö:l tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 524); qadimgi turkiy tildayoq ö: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 406; Devon, I, 83; DS, 383); oʻzbek tilida soʻz boshlanishiga h undoshi qoʻshilgan, ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: ö:l &gt;&nbsp;öl &gt;&nbsp;höl &gt;&nbsp;hol.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Suvga ivigan, suvlangan. {{misol|Hoʻl kiyim. Qoʻlim {{ajrat|hoʻl}}. Yomgʻirda kostyumam {{ajrat|hoʻl}} boʻldi.}} n {{misol|Ahmad brigadir qoʻllarini qo-ziqdagi {{ajrat|hoʻl}} sochiqqa tortinmay artdi.|[[w:S. Nurov|S. Nurov]]|Narvoy}}. {{misol|..bir qancha gul yaproq^shri Charosning {{ajrat|hoʻl}} soishriga, yuziga yopishib qol-di.|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. 2 Oʻzida boʻlgan suvi, nami, shirasi qochmagan. {{misol|{{ajrat|Hoʻl}} meva. {{ajrat|Hoʻl}} novda. Toʻqayga oʻt ketsa, xulu quruq baravar yonar.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. n {{misol|[IoʻlchiI Yormat topib bergan bir eski koʻrpachani quruq yerga yoyib, boshini bir bogʻ {{ajrat|hoʻl}} bedaga qoʻyib, uyquga ketdi.}} Oybek, :Tanlangan asarlar. U {{misol|bolalari oldida ayb-dordek, {{ajrat|hoʻl}} oʻtin vishillab sasiyotgan oʻchoq-qa qaradi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҲЎЛ}} == Tarjimalari == {{-trans-|ho‘l| *{{tyv}}: [[өл]] *{{ug}}: [[ھۆل]] *{{kjh}}: [[ӧл]] *{{sah}}: [[инчэҕэй]] |}} {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[hoʻl]]</b></br> <b>1 </b>[[мокрый]], [[влажный]]; {{tarjmisoli|~ kiyim }} мокрая (влажная) одежда; {{tarjmisoli|qoʻlim ~ }} у меня руки мокрые; {{tarjmisoli|~ qor }} мокрый снег; {{tarjmisoli|~ boʻlmoq }} стать мокрым, влажным; {{tarjmisoli|yomgʻirda paltom ~ boʻldi }} под дождём пальто моё намокло; {{tarjmisoli|~ qilmoq }} намочить, сделать мокрым; {{tarjmisoli|oyoqni ~ qilmoq }} [[промочить]] ноги;</br> <b>2 </b>[[сырой]]; {{tarjmisoli|~ oʻtin }} сырые дрова;</br> <b>3 </b>[[свежий]] ([[не]] [[сушёный]]); {{tarjmisoli|~ meva }} свежие фрукты; {{tarjmisoli|~ sabzavot }} свежие овощи; {{tarjmisoli|~ novda }} свежесрезанный побег, свежесрезанная ветвь; {{tarjmisoli|* ~ balo }} беда (несчастье), от которой (от которого) трудно избавиться.</br> }} igybubz5rspkq9t4boewauziey3ngtd 638508 638506 2026-05-13T18:22:39Z Yokubjon Juraev 8265 /* Antonimlari */ 638508 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''hoʻl''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|HOʻL 'suvga ivigan’, 'nam'. Ertalab turib qa-rashsa, bolaning kiyimi jiqqa h oʻ l , badani mchs— day qizib turgan emish (Sunnatilla Anorboyev). Qa-dimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat ö:l tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 524); qadimgi turkiy tildayoq ö: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 406; Devon, I, 83; DS, 383); oʻzbek tilida soʻz boshlanishiga h undoshi qoʻshilgan, ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: ö:l &gt;&nbsp;öl &gt;&nbsp;höl &gt;&nbsp;hol.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Suvga ivigan, suvlangan. {{misol|Hoʻl kiyim. Qoʻlim {{ajrat|hoʻl}}. Yomgʻirda kostyumam {{ajrat|hoʻl}} boʻldi.}} n {{misol|Ahmad brigadir qoʻllarini qo-ziqdagi {{ajrat|hoʻl}} sochiqqa tortinmay artdi.|[[w:S. Nurov|S. Nurov]]|Narvoy}}. {{misol|..bir qancha gul yaproq^shri Charosning {{ajrat|hoʻl}} soishriga, yuziga yopishib qol-di.|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. 2 Oʻzida boʻlgan suvi, nami, shirasi qochmagan. {{misol|{{ajrat|Hoʻl}} meva. {{ajrat|Hoʻl}} novda. Toʻqayga oʻt ketsa, xulu quruq baravar yonar.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. n {{misol|[IoʻlchiI Yormat topib bergan bir eski koʻrpachani quruq yerga yoyib, boshini bir bogʻ {{ajrat|hoʻl}} bedaga qoʻyib, uyquga ketdi.}} Oybek, :Tanlangan asarlar. U {{misol|bolalari oldida ayb-dordek, {{ajrat|hoʻl}} oʻtin vishillab sasiyotgan oʻchoq-qa qaradi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === [[namgin]], [[nam]] {{OʻTIL|ҲЎЛ}} == Tarjimalari == {{-trans-|ho‘l| *{{tyv}}: [[өл]] *{{ug}}: [[ھۆل]] *{{kjh}}: [[ӧл]] *{{sah}}: [[инчэҕэй]] |}} {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[hoʻl]]</b></br> <b>1 </b>[[мокрый]], [[влажный]]; {{tarjmisoli|~ kiyim }} мокрая (влажная) одежда; {{tarjmisoli|qoʻlim ~ }} у меня руки мокрые; {{tarjmisoli|~ qor }} мокрый снег; {{tarjmisoli|~ boʻlmoq }} стать мокрым, влажным; {{tarjmisoli|yomgʻirda paltom ~ boʻldi }} под дождём пальто моё намокло; {{tarjmisoli|~ qilmoq }} намочить, сделать мокрым; {{tarjmisoli|oyoqni ~ qilmoq }} [[промочить]] ноги;</br> <b>2 </b>[[сырой]]; {{tarjmisoli|~ oʻtin }} сырые дрова;</br> <b>3 </b>[[свежий]] ([[не]] [[сушёный]]); {{tarjmisoli|~ meva }} свежие фрукты; {{tarjmisoli|~ sabzavot }} свежие овощи; {{tarjmisoli|~ novda }} свежесрезанный побег, свежесрезанная ветвь; {{tarjmisoli|* ~ balo }} беда (несчастье), от которой (от которого) трудно избавиться.</br> }} 2x9tcxcjeuk78gkrajvxew7b8jczr9k 638509 638508 2026-05-13T18:30:40Z Yokubjon Juraev 8265 638509 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''hoʻl''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|HOʻL 'suvga ivigan’, 'nam'. Ertalab turib qa-rashsa, bolaning kiyimi jiqqa h oʻ l , badani mchs— day qizib turgan emish (Sunnatilla Anorboyev). Qa-dimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat ö:l tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 524); qadimgi turkiy tildayoq ö: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 406; Devon, I, 83; DS, 383); oʻzbek tilida soʻz boshlanishiga h undoshi qoʻshilgan, ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: ö:l &gt;&nbsp;öl &gt;&nbsp;höl &gt;&nbsp;hol.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Suvga ivigan, suvlangan. {{misol|Hoʻl kiyim.}} {{misol|Qoʻlim {{ajrat|hoʻl}}.}} {{misol|Yomgʻirda kostyumim {{ajrat|hoʻl}} boʻldi.}} {{misol|Ahmad brigadir qoʻllarini qoziqdagi {{ajrat|hoʻl}} sochiqqa tortinmay artdi.|[[w:Samar Nurov|Samar Nurov]]|Narvon}} {{misol|..bir qancha gul yaproqlari Charosning {{ajrat|hoʻl}} sochlariga, yuziga yopishib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} #Oʻzida boʻlgan suvi, nami, shirasi qochmagan. {{misol|{{ajrat|Hoʻl}} meva.}} {{misol|{{ajrat|Hoʻl}} novda.}} {{misol|Toʻqayga oʻt ketsa, {{ajrat|ho‘l}}u quruq baravar yonar.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|[Yoʻlchi] Yormat topib bergan bir eski koʻrpachani quruq yerga yoyib, boshini bir bogʻ {{ajrat|hoʻl}} bedaga qoʻyib, uyquga ketdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U bolalari oldida aybdordek, {{ajrat|hoʻl}} oʻtin vishillab sasiyotgan oʻchoqqa qaradi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}} === Sinonimlari === === Antonimlari === [[namgin]], [[nam]] {{OʻTIL|ҲЎЛ}} == Tarjimalari == {{-trans-|ho‘l| *{{tyv}}: [[өл]] *{{ug}}: [[ھۆل]] *{{kjh}}: [[ӧл]] *{{sah}}: [[инчэҕэй]] |}} {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[hoʻl]]</b></br> <b>1 </b>[[мокрый]], [[влажный]]; {{tarjmisoli|~ kiyim }} мокрая (влажная) одежда; {{tarjmisoli|qoʻlim ~ }} у меня руки мокрые; {{tarjmisoli|~ qor }} мокрый снег; {{tarjmisoli|~ boʻlmoq }} стать мокрым, влажным; {{tarjmisoli|yomgʻirda paltom ~ boʻldi }} под дождём пальто моё намокло; {{tarjmisoli|~ qilmoq }} намочить, сделать мокрым; {{tarjmisoli|oyoqni ~ qilmoq }} [[промочить]] ноги;</br> <b>2 </b>[[сырой]]; {{tarjmisoli|~ oʻtin }} сырые дрова;</br> <b>3 </b>[[свежий]] ([[не]] [[сушёный]]); {{tarjmisoli|~ meva }} свежие фрукты; {{tarjmisoli|~ sabzavot }} свежие овощи; {{tarjmisoli|~ novda }} свежесрезанный побег, свежесрезанная ветвь; {{tarjmisoli|* ~ balo }} беда (несчастье), от которой (от которого) трудно избавиться.</br> }} 64zeijtcgqyzhetzzpv73dp6u7linf3 638510 638509 2026-05-13T18:31:22Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638510 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''hoʻl''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|HOʻL 'suvga ivigan’, 'nam'. Ertalab turib qa-rashsa, bolaning kiyimi jiqqa h oʻ l , badani mchs— day qizib turgan emish (Sunnatilla Anorboyev). Qa-dimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat ö:l tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 524); qadimgi turkiy tildayoq ö: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 406; Devon, I, 83; DS, 383); oʻzbek tilida soʻz boshlanishiga h undoshi qoʻshilgan, ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: ö:l &gt;&nbsp;öl &gt;&nbsp;höl &gt;&nbsp;hol.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Suvga ivigan, suvlangan. {{misol|{{ajrat|Hoʻl}} kiyim.}} {{misol|Qoʻlim {{ajrat|hoʻl}}.}} {{misol|Yomgʻirda kostyumim {{ajrat|hoʻl}} boʻldi.}} {{misol|Ahmad brigadir qoʻllarini qoziqdagi {{ajrat|hoʻl}} sochiqqa tortinmay artdi.|[[w:Samar Nurov|Samar Nurov]]|Narvon}} {{misol|..bir qancha gul yaproqlari Charosning {{ajrat|hoʻl}} sochlariga, yuziga yopishib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} #Oʻzida boʻlgan suvi, nami, shirasi qochmagan. {{misol|{{ajrat|Hoʻl}} meva.}} {{misol|{{ajrat|Hoʻl}} novda.}} {{misol|Toʻqayga oʻt ketsa, {{ajrat|ho‘l}}u quruq baravar yonar.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|[Yoʻlchi] Yormat topib bergan bir eski koʻrpachani quruq yerga yoyib, boshini bir bogʻ {{ajrat|hoʻl}} bedaga qoʻyib, uyquga ketdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U bolalari oldida aybdordek, {{ajrat|hoʻl}} oʻtin vishillab sasiyotgan oʻchoqqa qaradi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} === Sinonimlari === === Antonimlari === [[namgin]], [[nam]] {{OʻTIL|ҲЎЛ}} == Tarjimalari == {{-trans-|ho‘l| *{{tyv}}: [[өл]] *{{ug}}: [[ھۆل]] *{{kjh}}: [[ӧл]] *{{sah}}: [[инчэҕэй]] |}} {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[hoʻl]]</b></br> <b>1 </b>[[мокрый]], [[влажный]]; {{tarjmisoli|~ kiyim }} мокрая (влажная) одежда; {{tarjmisoli|qoʻlim ~ }} у меня руки мокрые; {{tarjmisoli|~ qor }} мокрый снег; {{tarjmisoli|~ boʻlmoq }} стать мокрым, влажным; {{tarjmisoli|yomgʻirda paltom ~ boʻldi }} под дождём пальто моё намокло; {{tarjmisoli|~ qilmoq }} намочить, сделать мокрым; {{tarjmisoli|oyoqni ~ qilmoq }} [[промочить]] ноги;</br> <b>2 </b>[[сырой]]; {{tarjmisoli|~ oʻtin }} сырые дрова;</br> <b>3 </b>[[свежий]] ([[не]] [[сушёный]]); {{tarjmisoli|~ meva }} свежие фрукты; {{tarjmisoli|~ sabzavot }} свежие овощи; {{tarjmisoli|~ novda }} свежесрезанный побег, свежесрезанная ветвь; {{tarjmisoli|* ~ balo }} беда (несчастье), от которой (от которого) трудно избавиться.</br> }} lose2br4q9uwvecqxpke3negtlqz1as 0 30199 638503 633050 2026-05-13T18:17:39Z Yokubjon Juraev 8265 [[Special:Contributions/213.230.87.61|213.230.87.61]] ([[User talk:213.230.87.61|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/633050|633050]]-sonli tahrir qaytarildi 638503 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''o-liy''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === ''[a.'' — yuqori, yuksak, baland) 1 Mavqei, martabasi, rahbarlik roli va sh.k. jihatidan eng yuqori; bosh. {{misol|{{ajrat|Oliy}} Majlis. {{ajrat|Oliy}} sud. {{ajrat|Oliy}} bosh qoʻmondon. }}shsh {{misol|30 oktyabr kupi Oʻzbekiston Respublikasi {{ajrat|Oliy}} Kengashining XI sessiyasi oʻz ishini davom ettirdi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. :Janobi oliylari 1) {{esk.|uz}} oliy tabaqaga mansub yoki oliy mansabga ega boʻlgan kishi (podshoh, xon, amir, bek va sh.k.) va ular-ning nomini ulugʻlab aytiladigan murojaat shakli. {{misol|-Erta bilan janobi {{ajrat|oliy}}ga ariza va sovrinimizni tortiq qilgandan keyin, agar ruxsati {{ajrat|oliy}} boʻlsa, soʻngra savdoga kiri-sharmiz, — dedi karvonboshi.|[[w:S. Ayniy|S. Ayniy]]|Qul-lar}}. {{misol|Zoti {{ajrat|oliy}}lariga podshoh hazratlarining iltifotlari baland emish.}} Oybek, Navoiy; 2) hozirda: oliy darajadagi yozishmalarda hukumat yoki davlat boshligʻiga hurmat yuza-sidan bevosita yoki uning nomiga qoʻshgan holda murojaat shakli. {{misol|Prezident janobi {{ajrat|oliy}}lari. Bosh vazir janobi {{ajrat|oliy}}lari.}} Far-moni ''(yoki'' amri) oliy ''yoki'' oliy farmon Eng yuqori tashkilot, davlat organi yoki bosh-liqning farmoni. {{misol|[Salimboyvachcha:] Xoʻsh, ayting-chi, podshoning mardikor olishiga nima deysiz? Mana, farmoni {{ajrat|oliy}} chiqdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 2 Sifat jihatidan eng yuqori, eng yaxshi. {{misol|Oliy nav. Oliy sifat. shsh Bogʻda hovuz boʻ-yiga shinam shiyponlarga yozilgan dastur-xonlar yozilganicha, besh yulduzli {{ajrat|oliy}} nav konyaklar ochilganicha, soʻyilgan boʻrdoqilar soʻyilganicha qolib ketdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Diyonat}}. 3 Eng yuqori darajali, eng yuqori, yuk-sak. {{misol|{{ajrat|Oliy}} maqsad.}} m {{misol|Oʻzbek adabiyoti haqi-qatan har jihatdan barkamol, tahsinga loyiq, xalqimizning {{ajrat|oliy}} maqsadi uchun ku-rashda katta kuch boʻlib qoldi.|[[w:K. Qahhorova|K. Qahhorova]]|Chorak asr hamnafas}}. 4 Taraqqiyotning eng yuqori darajasiga erishgan, barkamol. {{misol|Tashkilotning {{ajrat|oliy}} for-masi.}} 5 Taʼlim tizimidagi yuqori bosqich. {{misol|{{ajrat|Oliy}} oʻquv yurti. }}am {{misol|Baʼzan {{ajrat|oliy}} maʼlumotli kishilar oʻz tarjimai hollarini bir varaq-qina yozib berishga ogʻrinadilar.|[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}}. 6 Eng kuchli, eng yuqori. {{misol|Sirasini ayt-ganda, mavsum boshidayoq {{ajrat|oliy}} ligaga berila-yotgan qoʻsh yoʻllanmadan birini qoʻlga kiritish oson boʻlmasligi koʻzga tashlanmoqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. 7 Yuqori, murakkab. {{misol|{{ajrat|Oliy}} matematika.}} 8 Yuqori, soʻnggi. {{misol|{{ajrat|Oliy}} jazo.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОЛИЙ}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oliy'''<br /> '''1 '''[[высший]], [[высокий]], [[высочайший]]; [[верховный]]; '''Oʻzbekistan SSR Oliy Soveti '''Верховный Совет Узбекской ССР; {{tarjmisoli|oliy bosh qoʻmondon }} верховный главнокомандующий; {{tarjmisoli|oliy oʻquv yurti }} высшее учебное заведение; {{tarjmisoli|oliy maʼlumot }} высшее образование; {{tarjmisoli|oliy farmon }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}farmoni oliy }} {{izoh|ист}}. высочайший указ, высочайшее повеление; {{tarjmisoli|oliy unvon }} высокое звание; '''[[zoti]] '''({{izoh|или '''}}[[janobi]]''') {{tarjmisoli|oliylari }} ваше ({{izoh|его и т. д}}.) превосходительство;<br /> '''2''' [[высший]], [[превосходный]]; {{tarjmisoli|oliy nav }} высший сорт; {{tarjmisoli|oliy sifat }} высшее качество; {{tarjmisoli|oliy darajada }} в высшей степени; {{tarjmisoli|oliy maqom }} {{izoh|книжн.}} высокий, высочайший, в высшей мере превосходный.<br /> }} 0bcex7ptlbuwvodlqozclqs2ox79e3d 638504 638503 2026-05-13T18:18:12Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638504 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''o-liy''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === ''[a.'' — yuqori, yuksak, baland) 1 Mavqei, martabasi, rahbarlik roli va sh.k. jihatidan eng yuqori; bosh. {{misol|{{ajrat|Oliy}} Majlis. {{ajrat|Oliy}} sud. {{ajrat|Oliy}} bosh qoʻmondon. }}shsh {{misol|30 oktyabr kupi Oʻzbekiston Respublikasi {{ajrat|Oliy}} Kengashining XI sessiyasi oʻz ishini davom ettirdi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. :Janobi oliylari 1) {{esk.|uz}} oliy tabaqaga mansub yoki oliy mansabga ega boʻlgan kishi (podshoh, xon, amir, bek va sh.k.) va ular-ning nomini ulugʻlab aytiladigan murojaat shakli. {{misol|-Erta bilan janobi {{ajrat|oliy}}ga ariza va sovrinimizni tortiq qilgandan keyin, agar ruxsati {{ajrat|oliy}} boʻlsa, soʻngra savdoga kiri-sharmiz, — dedi karvonboshi.|[[w:S. Ayniy|S. Ayniy]]|Qul-lar}}. {{misol|Zoti {{ajrat|oliy}}lariga podshoh hazratlarining iltifotlari baland emish.}} Oybek, Navoiy; 2) hozirda: oliy darajadagi yozishmalarda hukumat yoki davlat boshligʻiga hurmat yuza-sidan bevosita yoki uning nomiga qoʻshgan holda murojaat shakli. {{misol|Prezident janobi {{ajrat|oliy}}lari. Bosh vazir janobi {{ajrat|oliy}}lari.}} Far-moni ''(yoki'' amri) oliy ''yoki'' oliy farmon Eng yuqori tashkilot, davlat organi yoki bosh-liqning farmoni. {{misol|[Salimboyvachcha:] Xoʻsh, ayting-chi, podshoning mardikor olishiga nima deysiz? Mana, farmoni {{ajrat|oliy}} chiqdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 2 Sifat jihatidan eng yuqori, eng yaxshi. {{misol|Oliy nav. Oliy sifat. shsh Bogʻda hovuz boʻ-yiga shinam shiyponlarga yozilgan dastur-xonlar yozilganicha, besh yulduzli {{ajrat|oliy}} nav konyaklar ochilganicha, soʻyilgan boʻrdoqilar soʻyilganicha qolib ketdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Diyonat}}. 3 Eng yuqori darajali, eng yuqori, yuk-sak. {{misol|{{ajrat|Oliy}} maqsad.}} m {{misol|Oʻzbek adabiyoti haqi-qatan har jihatdan barkamol, tahsinga loyiq, xalqimizning {{ajrat|oliy}} maqsadi uchun ku-rashda katta kuch boʻlib qoldi.|[[w:K. Qahhorova|K. Qahhorova]]|Chorak asr hamnafas}}. 4 Taraqqiyotning eng yuqori darajasiga erishgan, barkamol. {{misol|Tashkilotning {{ajrat|oliy}} for-masi.}} 5 Taʼlim tizimidagi yuqori bosqich. {{misol|{{ajrat|Oliy}} oʻquv yurti. }}am {{misol|Baʼzan {{ajrat|oliy}} maʼlumotli kishilar oʻz tarjimai hollarini bir varaq-qina yozib berishga ogʻrinadilar.|[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}}. 6 Eng kuchli, eng yuqori. {{misol|Sirasini ayt-ganda, mavsum boshidayoq {{ajrat|oliy}} ligaga berila-yotgan qoʻsh yoʻllanmadan birini qoʻlga kiritish oson boʻlmasligi koʻzga tashlanmoqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. 7 Yuqori, murakkab. {{misol|{{ajrat|Oliy}} matematika.}} 8 Yuqori, soʻnggi. {{misol|{{ajrat|Oliy}} jazo.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОЛИЙ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[ئالىي]] {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oliy'''<br /> '''1 '''[[высший]], [[высокий]], [[высочайший]]; [[верховный]]; '''Oʻzbekistan SSR Oliy Soveti '''Верховный Совет Узбекской ССР; {{tarjmisoli|oliy bosh qoʻmondon }} верховный главнокомандующий; {{tarjmisoli|oliy oʻquv yurti }} высшее учебное заведение; {{tarjmisoli|oliy maʼlumot }} высшее образование; {{tarjmisoli|oliy farmon }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}farmoni oliy }} {{izoh|ист}}. высочайший указ, высочайшее повеление; {{tarjmisoli|oliy unvon }} высокое звание; '''[[zoti]] '''({{izoh|или '''}}[[janobi]]''') {{tarjmisoli|oliylari }} ваше ({{izoh|его и т. д}}.) превосходительство;<br /> '''2''' [[высший]], [[превосходный]]; {{tarjmisoli|oliy nav }} высший сорт; {{tarjmisoli|oliy sifat }} высшее качество; {{tarjmisoli|oliy darajada }} в высшей степени; {{tarjmisoli|oliy maqom }} {{izoh|книжн.}} высокий, высочайший, в высшей мере превосходный.<br /> }} o80wcd0w9y0bvui0l6kpbx3ucpnmcxd 638511 638504 2026-05-13T18:34:36Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638511 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''o-liy''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Mavqei, martabasi, rahbarlik roli {{va sh.k.}} jihatidan eng yuqori; bosh. {{misol|{{ajrat|Oliy}} Majlis. {{ajrat|Oliy}} sud. {{ajrat|Oliy}} bosh qoʻmondon. }}shsh {{misol|30 oktyabr kupi Oʻzbekiston Respublikasi {{ajrat|Oliy}} Kengashining XI sessiyasi oʻz ishini davom ettirdi.|Gazetadan}}<br/>'''Janobi oliylari''' - 1) {{esk.|uz}} oliy tabaqaga mansub yoki oliy mansabga ega boʻlgan kishi (podshoh, xon, amir, bek {{va sh.k.}}) va ularning nomini ulugʻlab aytiladigan murojaat shakli. {{misol|-Erta bilan janobi {{ajrat|oliy}}ga ariza va sovrinimizni tortiq qilgandan keyin, agar ruxsati {{ajrat|oliy}} boʻlsa, soʻngra savdoga kiri-sharmiz, — dedi karvonboshi.|[[w:S. Ayniy|S. Ayniy]]|Qul-lar}}. {{misol|Zoti {{ajrat|oliy}}lariga podshoh hazratlarining iltifotlari baland emish.}} Oybek, Navoiy; 2) hozirda: oliy darajadagi yozishmalarda hukumat yoki davlat boshligʻiga hurmat yuza-sidan bevosita yoki uning nomiga qoʻshgan holda murojaat shakli. {{misol|Prezident janobi {{ajrat|oliy}}lari. Bosh vazir janobi {{ajrat|oliy}}lari.}} Far-moni ''(yoki'' amri) oliy ''yoki'' oliy farmon Eng yuqori tashkilot, davlat organi yoki bosh-liqning farmoni. {{misol|[Salimboyvachcha:] Xoʻsh, ayting-chi, podshoning mardikor olishiga nima deysiz? Mana, farmoni {{ajrat|oliy}} chiqdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 2 Sifat jihatidan eng yuqori, eng yaxshi. {{misol|Oliy nav. Oliy sifat. shsh Bogʻda hovuz boʻ-yiga shinam shiyponlarga yozilgan dastur-xonlar yozilganicha, besh yulduzli {{ajrat|oliy}} nav konyaklar ochilganicha, soʻyilgan boʻrdoqilar soʻyilganicha qolib ketdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Diyonat}}. 3 Eng yuqori darajali, eng yuqori, yuk-sak. {{misol|{{ajrat|Oliy}} maqsad.}} m {{misol|Oʻzbek adabiyoti haqi-qatan har jihatdan barkamol, tahsinga loyiq, xalqimizning {{ajrat|oliy}} maqsadi uchun ku-rashda katta kuch boʻlib qoldi.|[[w:K. Qahhorova|K. Qahhorova]]|Chorak asr hamnafas}}. 4 Taraqqiyotning eng yuqori darajasiga erishgan, barkamol. {{misol|Tashkilotning {{ajrat|oliy}} for-masi.}} 5 Taʼlim tizimidagi yuqori bosqich. {{misol|{{ajrat|Oliy}} oʻquv yurti. }}am {{misol|Baʼzan {{ajrat|oliy}} maʼlumotli kishilar oʻz tarjimai hollarini bir varaq-qina yozib berishga ogʻrinadilar.|[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}}. 6 Eng kuchli, eng yuqori. {{misol|Sirasini ayt-ganda, mavsum boshidayoq {{ajrat|oliy}} ligaga berila-yotgan qoʻsh yoʻllanmadan birini qoʻlga kiritish oson boʻlmasligi koʻzga tashlanmoqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. 7 Yuqori, murakkab. {{misol|{{ajrat|Oliy}} matematika.}} 8 Yuqori, soʻnggi. {{misol|{{ajrat|Oliy}} jazo.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОЛИЙ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[ئالىي]] {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oliy'''<br /> '''1 '''[[высший]], [[высокий]], [[высочайший]]; [[верховный]]; '''Oʻzbekistan SSR Oliy Soveti '''Верховный Совет Узбекской ССР; {{tarjmisoli|oliy bosh qoʻmondon }} верховный главнокомандующий; {{tarjmisoli|oliy oʻquv yurti }} высшее учебное заведение; {{tarjmisoli|oliy maʼlumot }} высшее образование; {{tarjmisoli|oliy farmon }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}farmoni oliy }} {{izoh|ист}}. высочайший указ, высочайшее повеление; {{tarjmisoli|oliy unvon }} высокое звание; '''[[zoti]] '''({{izoh|или '''}}[[janobi]]''') {{tarjmisoli|oliylari }} ваше ({{izoh|его и т. д}}.) превосходительство;<br /> '''2''' [[высший]], [[превосходный]]; {{tarjmisoli|oliy nav }} высший сорт; {{tarjmisoli|oliy sifat }} высшее качество; {{tarjmisoli|oliy darajada }} в высшей степени; {{tarjmisoli|oliy maqom }} {{izoh|книжн.}} высокий, высочайший, в высшей мере превосходный.<br /> }} 2lnplwn90jrobkfy5zuy3lkfoy5vlp6 638512 638511 2026-05-13T18:35:05Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 638512 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''o-liy''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == Arabchadan - yuqori, yuksak, baland. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Mavqei, martabasi, rahbarlik roli {{va sh.k.}} jihatidan eng yuqori; bosh. {{misol|{{ajrat|Oliy}} Majlis. {{ajrat|Oliy}} sud. {{ajrat|Oliy}} bosh qoʻmondon. }}shsh {{misol|30 oktyabr kupi Oʻzbekiston Respublikasi {{ajrat|Oliy}} Kengashining XI sessiyasi oʻz ishini davom ettirdi.|Gazetadan}}<br/>'''Janobi oliylari''' - 1) {{esk.|uz}} oliy tabaqaga mansub yoki oliy mansabga ega boʻlgan kishi (podshoh, xon, amir, bek {{va sh.k.}}) va ularning nomini ulugʻlab aytiladigan murojaat shakli. {{misol|-Erta bilan janobi {{ajrat|oliy}}ga ariza va sovrinimizni tortiq qilgandan keyin, agar ruxsati {{ajrat|oliy}} boʻlsa, soʻngra savdoga kiri-sharmiz, — dedi karvonboshi.|[[w:S. Ayniy|S. Ayniy]]|Qul-lar}}. {{misol|Zoti {{ajrat|oliy}}lariga podshoh hazratlarining iltifotlari baland emish.}} Oybek, Navoiy; 2) hozirda: oliy darajadagi yozishmalarda hukumat yoki davlat boshligʻiga hurmat yuza-sidan bevosita yoki uning nomiga qoʻshgan holda murojaat shakli. {{misol|Prezident janobi {{ajrat|oliy}}lari. Bosh vazir janobi {{ajrat|oliy}}lari.}} Far-moni ''(yoki'' amri) oliy ''yoki'' oliy farmon Eng yuqori tashkilot, davlat organi yoki bosh-liqning farmoni. {{misol|[Salimboyvachcha:] Xoʻsh, ayting-chi, podshoning mardikor olishiga nima deysiz? Mana, farmoni {{ajrat|oliy}} chiqdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 2 Sifat jihatidan eng yuqori, eng yaxshi. {{misol|Oliy nav. Oliy sifat. shsh Bogʻda hovuz boʻ-yiga shinam shiyponlarga yozilgan dastur-xonlar yozilganicha, besh yulduzli {{ajrat|oliy}} nav konyaklar ochilganicha, soʻyilgan boʻrdoqilar soʻyilganicha qolib ketdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Diyonat}}. 3 Eng yuqori darajali, eng yuqori, yuk-sak. {{misol|{{ajrat|Oliy}} maqsad.}} m {{misol|Oʻzbek adabiyoti haqi-qatan har jihatdan barkamol, tahsinga loyiq, xalqimizning {{ajrat|oliy}} maqsadi uchun ku-rashda katta kuch boʻlib qoldi.|[[w:K. Qahhorova|K. Qahhorova]]|Chorak asr hamnafas}}. 4 Taraqqiyotning eng yuqori darajasiga erishgan, barkamol. {{misol|Tashkilotning {{ajrat|oliy}} for-masi.}} 5 Taʼlim tizimidagi yuqori bosqich. {{misol|{{ajrat|Oliy}} oʻquv yurti. }}am {{misol|Baʼzan {{ajrat|oliy}} maʼlumotli kishilar oʻz tarjimai hollarini bir varaq-qina yozib berishga ogʻrinadilar.|[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}}. 6 Eng kuchli, eng yuqori. {{misol|Sirasini ayt-ganda, mavsum boshidayoq {{ajrat|oliy}} ligaga berila-yotgan qoʻsh yoʻllanmadan birini qoʻlga kiritish oson boʻlmasligi koʻzga tashlanmoqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. 7 Yuqori, murakkab. {{misol|{{ajrat|Oliy}} matematika.}} 8 Yuqori, soʻnggi. {{misol|{{ajrat|Oliy}} jazo.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОЛИЙ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[ئالىي]] {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oliy'''<br /> '''1 '''[[высший]], [[высокий]], [[высочайший]]; [[верховный]]; '''Oʻzbekistan SSR Oliy Soveti '''Верховный Совет Узбекской ССР; {{tarjmisoli|oliy bosh qoʻmondon }} верховный главнокомандующий; {{tarjmisoli|oliy oʻquv yurti }} высшее учебное заведение; {{tarjmisoli|oliy maʼlumot }} высшее образование; {{tarjmisoli|oliy farmon }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}farmoni oliy }} {{izoh|ист}}. высочайший указ, высочайшее повеление; {{tarjmisoli|oliy unvon }} высокое звание; '''[[zoti]] '''({{izoh|или '''}}[[janobi]]''') {{tarjmisoli|oliylari }} ваше ({{izoh|его и т. д}}.) превосходительство;<br /> '''2''' [[высший]], [[превосходный]]; {{tarjmisoli|oliy nav }} высший сорт; {{tarjmisoli|oliy sifat }} высшее качество; {{tarjmisoli|oliy darajada }} в высшей степени; {{tarjmisoli|oliy maqom }} {{izoh|книжн.}} высокий, высочайший, в высшей мере превосходный.<br /> }} tmb2tdshdald8kbqs9wzq0uk0ahu5bt 638513 638512 2026-05-13T18:36:37Z Yokubjon Juraev 8265 638513 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''o-liy''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == Arabchadan - yuqori, yuksak, baland. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Mavqei, martabasi, rahbarlik roli {{va sh.k.}} jihatidan eng yuqori; bosh. {{misol|{{ajrat|Oliy}} Majlis. {{ajrat|Oliy}} sud.}} {{misol|{{ajrat|Oliy}} bosh qoʻmondon.}} {{misol|30 oktyabr kupi Oʻzbekiston Respublikasi {{ajrat|Oliy}} Kengashining XI sessiyasi oʻz ishini davom ettirdi.|Gazetadan}}<br/>'''Janobi oliylari''' - 1) {{esk.|uz}} oliy tabaqaga mansub yoki oliy mansabga ega boʻlgan kishi (podshoh, xon, amir, bek {{va sh.k.}}) va ularning nomini ulugʻlab aytiladigan murojaat shakli. {{misol|-Erta bilan janobi {{ajrat|oliy}}ga ariza va sovrinimizni tortiq qilgandan keyin, agar ruxsati {{ajrat|oliy}} boʻlsa, soʻngra savdoga kirisharmiz, - dedi karvonboshi.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}} {{misol|Zoti {{ajrat|oliy}}lariga podshoh hazratlarining iltifotlari baland emish.|[[w:Oybek|Oybek]]|Navoiy}} 2) hozirda: oliy darajadagi yozishmalarda hukumat yoki davlat boshligʻiga hurmat yuza-sidan bevosita yoki uning nomiga qoʻshgan holda murojaat shakli. {{misol|Prezident janobi {{ajrat|oliy}}lari. Bosh vazir janobi {{ajrat|oliy}}lari.}} Far-moni ''(yoki'' amri) oliy ''yoki'' oliy farmon Eng yuqori tashkilot, davlat organi yoki bosh-liqning farmoni. {{misol|[Salimboyvachcha:] Xoʻsh, ayting-chi, podshoning mardikor olishiga nima deysiz? Mana, farmoni {{ajrat|oliy}} chiqdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 2 Sifat jihatidan eng yuqori, eng yaxshi. {{misol|Oliy nav. Oliy sifat. shsh Bogʻda hovuz boʻ-yiga shinam shiyponlarga yozilgan dastur-xonlar yozilganicha, besh yulduzli {{ajrat|oliy}} nav konyaklar ochilganicha, soʻyilgan boʻrdoqilar soʻyilganicha qolib ketdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Diyonat}}. 3 Eng yuqori darajali, eng yuqori, yuk-sak. {{misol|{{ajrat|Oliy}} maqsad.}} m {{misol|Oʻzbek adabiyoti haqi-qatan har jihatdan barkamol, tahsinga loyiq, xalqimizning {{ajrat|oliy}} maqsadi uchun ku-rashda katta kuch boʻlib qoldi.|[[w:K. Qahhorova|K. Qahhorova]]|Chorak asr hamnafas}}. 4 Taraqqiyotning eng yuqori darajasiga erishgan, barkamol. {{misol|Tashkilotning {{ajrat|oliy}} for-masi.}} 5 Taʼlim tizimidagi yuqori bosqich. {{misol|{{ajrat|Oliy}} oʻquv yurti. }}am {{misol|Baʼzan {{ajrat|oliy}} maʼlumotli kishilar oʻz tarjimai hollarini bir varaq-qina yozib berishga ogʻrinadilar.|[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}}. 6 Eng kuchli, eng yuqori. {{misol|Sirasini ayt-ganda, mavsum boshidayoq {{ajrat|oliy}} ligaga berila-yotgan qoʻsh yoʻllanmadan birini qoʻlga kiritish oson boʻlmasligi koʻzga tashlanmoqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. 7 Yuqori, murakkab. {{misol|{{ajrat|Oliy}} matematika.}} 8 Yuqori, soʻnggi. {{misol|{{ajrat|Oliy}} jazo.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОЛИЙ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[ئالىي]] {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oliy'''<br /> '''1 '''[[высший]], [[высокий]], [[высочайший]]; [[верховный]]; '''Oʻzbekistan SSR Oliy Soveti '''Верховный Совет Узбекской ССР; {{tarjmisoli|oliy bosh qoʻmondon }} верховный главнокомандующий; {{tarjmisoli|oliy oʻquv yurti }} высшее учебное заведение; {{tarjmisoli|oliy maʼlumot }} высшее образование; {{tarjmisoli|oliy farmon }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}farmoni oliy }} {{izoh|ист}}. высочайший указ, высочайшее повеление; {{tarjmisoli|oliy unvon }} высокое звание; '''[[zoti]] '''({{izoh|или '''}}[[janobi]]''') {{tarjmisoli|oliylari }} ваше ({{izoh|его и т. д}}.) превосходительство;<br /> '''2''' [[высший]], [[превосходный]]; {{tarjmisoli|oliy nav }} высший сорт; {{tarjmisoli|oliy sifat }} высшее качество; {{tarjmisoli|oliy darajada }} в высшей степени; {{tarjmisoli|oliy maqom }} {{izoh|книжн.}} высокий, высочайший, в высшей мере превосходный.<br /> }} lkytmy36pflof1mj5msftyt1o1i9o08 638514 638513 2026-05-13T18:41:51Z Yokubjon Juraev 8265 638514 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''o-liy''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == Arabchadan - yuqori, yuksak, baland. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Mavqei, martabasi, rahbarlik roli {{va sh.k.}} jihatidan eng yuqori; bosh. {{misol|{{ajrat|Oliy}} Majlis.}} {{misol|{{ajrat|Oliy}} sud.}} {{misol|{{ajrat|Oliy}} bosh qoʻmondon.}} {{misol|30 oktyabr kupi Oʻzbekiston Respublikasi {{ajrat|Oliy}} Kengashining XI sessiyasi oʻz ishini davom ettirdi.|Gazetadan}}<br/>'''Janobi oliylari''' - 1) {{esk.|uz}} oliy tabaqaga mansub yoki oliy mansabga ega boʻlgan kishi (podshoh, xon, amir, bek {{va sh.k.}}) va ularning nomini ulugʻlab aytiladigan murojaat shakli. {{misol|-Erta bilan janobi {{ajrat|oliy}}ga ariza va sovrinimizni tortiq qilgandan keyin, agar ruxsati {{ajrat|oliy}} boʻlsa, soʻngra savdoga kirisharmiz, - dedi karvonboshi.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}} {{misol|Zoti {{ajrat|oliy}}lariga podshoh hazratlarining iltifotlari baland emish.|[[w:Oybek|Oybek]]|Navoiy}} 2) hozirda: oliy darajadagi yozishmalarda hukumat yoki davlat boshligʻiga hurmat yuzasidan bevosita yoki uning nomiga qoʻshgan holda murojaat shakli. {{misol|Prezident janobi {{ajrat|oliy}}lari.}} {{misol|Bosh vazir janobi {{ajrat|oliy}}lari.}}<br/>'''Farmoni''' (''yoki'' '''Amri''') '''oliy''' ''yoki'' '''Oliy farmon''' - eng yuqori tashkilot, davlat organi yoki boshliqning farmoni. {{misol|[Salimboyvachcha:] Xoʻsh, aytingchi, podshoning mardikor olishiga nima deysiz? Mana, farmoni {{ajrat|oliy}} chiqdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #Sifat jihatidan eng yuqori, eng yaxshi. {{misol|Oliy nav.}} {{misol|Oliy sifat.}} {{misol|Bogʻda hovuz boʻyiga shinam shiyponlarga yozilgan dasturxonlar yozilganicha, besh yulduzli {{ajrat|oliy}} nav konyaklar ochilganicha, soʻyilgan boʻrdoqilar soʻyilganicha qolib ketdi.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Diyonat}} #Eng yuqori darajali, eng yuqori, yuksak. {{misol|{{ajrat|Oliy}} maqsad.}} {{misol|Oʻzbek adabiyoti haqiqatan har jihatdan barkamol, tahsinga loyiq, xalqimizning {{ajrat|oliy}} maqsadi uchun kurashda katta kuch boʻlib qoldi.|[[w:K. Qahhorova|K. Qahhorova]]|Chorak asr hamnafas}} #Taraqqiyotning eng yuqori darajasiga erishgan, barkamol. {{misol|Tashkilotning {{ajrat|oliy}} formasi.}} #Taʼlim tizimidagi yuqori bosqich. {{misol|{{ajrat|Oliy}} oʻquv yurti.}} {{misol|Baʼzan {{ajrat|oliy}} maʼlumotli kishilar oʻz tarjimai hollarini bir varaqqina yozib berishga ogʻrinadilar.|[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}} #Eng kuchli, eng yuqori. {{misol|Sirasini aytganda, mavsum boshidayoq {{ajrat|oliy}} ligaga berilayotgan qoʻsh yoʻllanmadan birini qoʻlga kiritish oson boʻlmasligi koʻzga tashlanmoqda.|Gazetadan}} #Yuqori, murakkab. {{misol|{{ajrat|Oliy}} matematika.}} #Yuqori, soʻnggi. {{misol|{{ajrat|Oliy}} jazo.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОЛИЙ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[ئالىي]] {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oliy'''<br /> '''1 '''[[высший]], [[высокий]], [[высочайший]]; [[верховный]]; '''Oʻzbekistan SSR Oliy Soveti '''Верховный Совет Узбекской ССР; {{tarjmisoli|oliy bosh qoʻmondon }} верховный главнокомандующий; {{tarjmisoli|oliy oʻquv yurti }} высшее учебное заведение; {{tarjmisoli|oliy maʼlumot }} высшее образование; {{tarjmisoli|oliy farmon }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}farmoni oliy }} {{izoh|ист}}. высочайший указ, высочайшее повеление; {{tarjmisoli|oliy unvon }} высокое звание; '''[[zoti]] '''({{izoh|или '''}}[[janobi]]''') {{tarjmisoli|oliylari }} ваше ({{izoh|его и т. д}}.) превосходительство;<br /> '''2''' [[высший]], [[превосходный]]; {{tarjmisoli|oliy nav }} высший сорт; {{tarjmisoli|oliy sifat }} высшее качество; {{tarjmisoli|oliy darajada }} в высшей степени; {{tarjmisoli|oliy maqom }} {{izoh|книжн.}} высокий, высочайший, в высшей мере превосходный.<br /> }} 0jei91vs3gmbcdym3ge9qwdy92u77x3 638515 638514 2026-05-13T18:43:42Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638515 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''o-liy''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == Arabchadan - yuqori, yuksak, baland. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Mavqei, martabasi, rahbarlik roli {{va sh.k.}} jihatidan eng yuqori; bosh. {{misol|{{ajrat|Oliy}} Majlis.}} {{misol|{{ajrat|Oliy}} sud.}} {{misol|{{ajrat|Oliy}} bosh qoʻmondon.}} {{misol|30 oktyabr kupi Oʻzbekiston Respublikasi {{ajrat|Oliy}} Kengashining XI sessiyasi oʻz ishini davom ettirdi.|Gazetadan}}<br/>'''Janobi oliylari''' - 1) {{esk.|uz}} oliy tabaqaga mansub yoki oliy mansabga ega boʻlgan kishi (podshoh, xon, amir, bek {{va sh.k.}}) va ularning nomini ulugʻlab aytiladigan murojaat shakli. {{misol|-Erta bilan janobi {{ajrat|oliy}}ga ariza va sovrinimizni tortiq qilgandan keyin, agar ruxsati {{ajrat|oliy}} boʻlsa, soʻngra savdoga kirisharmiz, - dedi karvonboshi.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}} {{misol|Zoti {{ajrat|oliy}}lariga podshoh hazratlarining iltifotlari baland emish.|[[w:Oybek|Oybek]]|Navoiy}} 2) hozirda: oliy darajadagi yozishmalarda hukumat yoki davlat boshligʻiga hurmat yuzasidan bevosita yoki uning nomiga qoʻshgan holda murojaat shakli. {{misol|Prezident janobi {{ajrat|oliy}}lari.}} {{misol|Bosh vazir janobi {{ajrat|oliy}}lari.}}<br/>'''Farmoni''' (''yoki'' '''Amri''') '''oliy''' ''yoki'' '''Oliy farmon''' - eng yuqori tashkilot, davlat organi yoki boshliqning farmoni. {{misol|[Salimboyvachcha:] Xoʻsh, aytingchi, podshoning mardikor olishiga nima deysiz? Mana, farmoni {{ajrat|oliy}} chiqdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #Sifat jihatidan eng yuqori, eng yaxshi. {{misol|Oliy nav.}} {{misol|Oliy sifat.}} {{misol|Bogʻda hovuz boʻyiga shinam shiyponlarga yozilgan dasturxonlar yozilganicha, besh yulduzli {{ajrat|oliy}} nav konyaklar ochilganicha, soʻyilgan boʻrdoqilar soʻyilganicha qolib ketdi.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Diyonat}} #Eng yuqori darajali, eng yuqori, yuksak. {{misol|{{ajrat|Oliy}} maqsad.}} {{misol|Oʻzbek adabiyoti haqiqatan har jihatdan barkamol, tahsinga loyiq, xalqimizning {{ajrat|oliy}} maqsadi uchun kurashda katta kuch boʻlib qoldi.|[[w:Kibriyo Qahhorova|Kibriyo Qahhorova]]|Chorak asr hamnafas}} #Taraqqiyotning eng yuqori darajasiga erishgan, barkamol. {{misol|Tashkilotning {{ajrat|oliy}} formasi.}} #Taʼlim tizimidagi yuqori bosqich. {{misol|{{ajrat|Oliy}} oʻquv yurti.}} {{misol|Baʼzan {{ajrat|oliy}} maʼlumotli kishilar oʻz tarjimai hollarini bir varaqqina yozib berishga ogʻrinadilar.|[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}} #Eng kuchli, eng yuqori. {{misol|Sirasini aytganda, mavsum boshidayoq {{ajrat|oliy}} ligaga berilayotgan qoʻsh yoʻllanmadan birini qoʻlga kiritish oson boʻlmasligi koʻzga tashlanmoqda.|Gazetadan}} #Yuqori, murakkab. {{misol|{{ajrat|Oliy}} matematika.}} #Yuqori, soʻnggi. {{misol|{{ajrat|Oliy}} jazo.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОЛИЙ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[ئالىي]] {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oliy'''<br /> '''1 '''[[высший]], [[высокий]], [[высочайший]]; [[верховный]]; '''Oʻzbekistan SSR Oliy Soveti '''Верховный Совет Узбекской ССР; {{tarjmisoli|oliy bosh qoʻmondon }} верховный главнокомандующий; {{tarjmisoli|oliy oʻquv yurti }} высшее учебное заведение; {{tarjmisoli|oliy maʼlumot }} высшее образование; {{tarjmisoli|oliy farmon }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}farmoni oliy }} {{izoh|ист}}. высочайший указ, высочайшее повеление; {{tarjmisoli|oliy unvon }} высокое звание; '''[[zoti]] '''({{izoh|или '''}}[[janobi]]''') {{tarjmisoli|oliylari }} ваше ({{izoh|его и т. д}}.) превосходительство;<br /> '''2''' [[высший]], [[превосходный]]; {{tarjmisoli|oliy nav }} высший сорт; {{tarjmisoli|oliy sifat }} высшее качество; {{tarjmisoli|oliy darajada }} в высшей степени; {{tarjmisoli|oliy maqom }} {{izoh|книжн.}} высокий, высочайший, в высшей мере превосходный.<br /> }} 9dk0oae8dv5tuck1nmkxa9ptcy2tu6k 0 31261 638529 579970 2026-05-13T19:07:08Z Yokubjon Juraev 8265 /* Oʻzbekcha (uz) */ 638529 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = {{uz-verb}} ===Tarjimalari=== *{{mn}}: [[алах]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oʻldirmoq'''<br /> {{izoh|понуд. от <b>}}[[oʻlmoq]]<br /> 1 </b>[[убивать]], [[умерщвлять]]; {{tarjmisoli|kuldiraverib oʻldirmoq }} рассмешить до слёз ({{izoh|букв}}. до смерти);<br /> '''2 '''[[уничтожать]], [[выводить]]; {{tarjmisoli|ildizini oʻldirmoq }} подрубать корни ({{izoh|дерева}});<br /> '''3 '''[[анестезировать]]; {{tarjmisoli|etini oʻldirmoq }} анестезировать ({{izoh|что-л}}.);<br /> '''4 '''[[тушить]] ({{izoh|напр. овощи}}); {{tarjmisoli|sirkalab oʻldirmoq }} мариновать ({{izoh|в уксусе}});<br /> '''5 '''[[жарить]] [[до]] [[полной]] {{izoh|или }}[[чрезмерной]] [[мягкости]]; [[разварить]];<br /> '''6 '''{{izoh|перен}}. [[перебивать]], [[глушить]]; {{tarjmisoli|ishtahani oʻldirmoq }} перебивать аппетит; {{tarjmisoli|* ohak oʻldirmoq }} гасить известь; {{tarjmisoli|simob oʻldirmoq }} растирать ртуть с салом ({{izoh|для получения ртутной мази}}); '''[[uyatga]] '''({{izoh|или '''}}[[nomusga]]''') {{tarjmisoli|oʻldirmoq }} опозорить, оконфузить.<br /> }} cowp4oy1kkgro2pxt6ywpva3qipvlei 0 37491 638537 630641 2026-05-13T23:07:45Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638537 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''il-diz''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|ILDIZ 'oʻsimlikning ozuqa va suv soʻrib oluvchi yerosti qismi’. Tutning mayda i l d i z i koʻp boʻla— di. Bu ot qadimgi turkiy tildagi ’qimirlash’, ’jilish’ maʼnosini anglatgan yïl <nowiki>|</nowiki><nowiki>|</nowiki> yil otidan —dïz (-tïz) qoʻshimchasi bilan yasalib (ЭСТЯ, I, 350; ПДП, 388: yil-tiz; Devon, III, 47: yïldïz; DS, 266: yïzdïz), asli °³UQ^a va suvni jildiruvchi qism’ maʼnosini bildir — gan; oʻzbek tilida yïzdïz shakli ishlatilib, keyincha — lik soʻz boshlanishidagi y undoshi talaffuz qilinmay qoʻygan, ï unlilarining qatgiqlik belgisi yoʻqolgan: yïl- + dïz <nowiki>=</nowiki> yïldïz &gt;&nbsp;ïldïz &gt;&nbsp;ildiz. &quot; ILJAY- 'biroz yoqimsiz kulimsira-’. &quot;Yoʻl boʻl— sin?&quot; - deb soʻrasam, menga harab i l j a y d i. Ir-jay- feʼli bilan qiyoslashdan koʻrinadiki, bu feʼl il tasvir soʻzidan -jäy qoʻshimchasi bilan yasalgan: il + jäy <nowiki>=</nowiki> iljäy-.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Oʻsimlikning yerdan suv va oʻgʻit moddalar olib beradigan yer osti qismi; tomir. {{misol|{{ajrat|Ildiz}}dan koʻkargan daraxt.}} m {{misol|Qayra-gʻoch, teraklarning {{ajrat|ildiz}}i yer bagʻriga qattiq singgan.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Daraxt-ning boʻyi qancha choʻzilsa, {{ajrat|ildiz}}i ham shuncha chuqur ketishi kerak.|[[w:E. Usmonov|E. Usmonov]]|Yolqin}}. 2 Tish, soch, tirnok kabilarning teri yoki et orasida joylashgan kismi, tomiri. {{misol|Tishning {{ajrat|ildiz}}i.}} n {{misol|Kampirning bir tutam oppoq sochi {{ajrat|ildiz}}i bilan yulib olingan.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. '''3 '''{{koʻchma|uz}} Asos, negiz, manba. {{misol|..sadimiy merosimiz {{ajrat|ildiz}}lariga qaytib, oʻtmishimiz-dagi boy anʼanalarni yangi jamiyat qurili-shiga tatbiq etmogʻimiz kerak.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|..shubha-xavotirlarning {{ajrat|ildiz}}larini qidi-rishga majbur etadi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. :Ildiz otmoq ''(yoki'' olmoq, yoymoq) 1) il-dizi har tomonga oʻsib, baquvvat tortmoq (oʻsimlik haqida); 2) {{koʻchma|uz}} avj olmoq, ri-vojlanmoq; keng tarqalmoq, odatga aylan-moq. {{misol|Bu hol hamma yoqqa {{ajrat|ildiz}} yoygan.}} n {{misol|Oliy oʻquv yurtlarida esa ota-onaning mansabiga, hamyoniga qarab oʻqishga qabul qilish hollari {{ajrat|ildiz}} otibketgan edi.|[[w:"Mushtum"|"Mushtum"]]}}. {{misol|Endi bilsam, eh-ha, boshimizdagi shoʻr juda chuqur {{ajrat|ildiz}} otib ketgan ekan.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Far-gʻona t}}. o.; 3) muayyan maskanga joylashib, oʻrganib, shu yerda uy-joyli, bola-chaqali boʻlib yashab ketmoq. {{misol|Bu qishloq suvini bir ichgan odam, tomom, shu yerda.. {{ajrat|ildiz}} otib ket-may iloji yoʻq.|[[w:F. Nasriddinov|F. Nasriddinov]]|Oltin odamlar}}. Ildiz quvmoq 1) tomirini, kelib chiqish manbaini axtarmoq; 2) nasldan naslga oʻtmoq, suyak surmoq (odat-qiliq, ka-sallik hakida). Ildizi baquvvat ''{yoki'' mah-kam) 1) ildizi yaxshi rivojlangan; 2) {{koʻchma|uz}} kuchli qoʻllab-quvvatlovchilarga ega, mavqei zoʻr. {{misol|Poshshaxon savdo sohasida ish-laydigan ayrim {{ajrat|ildiz}}i mahkam kishilardan tanish-bilish orttirdi.|[[w:D. Nuriy|D. Nuriy]]|Osmon ustuni}}. Ildiziga bolta urmoq Hayot asosi-ni yoʻq qilmoq. {{misol|U[Yoʻlchi] zulm {{ajrat|ildiz}}iga bolta urdi. Inshoollo, zulm daraxti quriydi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Eskicha toʻylar, isrofgarchilik ayrim paytlarda oila {{ajrat|ildiz}}iga bolta uruvchi sarqit ekan..|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. Ildizini quritmoq ''(yoki'' qirqmoq) Tag-tubi bilan yoʻq qilmoq. {{misol|Majdiddin razolatining fosh etilishi, shubhasiz, katta ish boʻldi. Pekin uning {{ajrat|ildiz}}lari hali qirqilgan emas. |[[w:Oybek|Oybek]]|Navoiy}}. {{misol|Laʼnati jaholatning qon tomirlarimizda, yurak-bagʻrimizda zahar so-chib yotgan manfur {{ajrat|ildiz}}lari qirqiladigan yorugʻ kunlar ham kelarmikin?|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Oʻq ildiz, oʻqildiz Yerga toʻgʻri (tik) yoʻnaluvchi yoʻgʻon (baquvvat) ildiz. '''4 '''''mat.'' Maʼlum bir darajaga koʻtarilgan-da, oʻz-oʻziga koʻpaytirilganda, berilgan sonni hosil qiladigan son; radikal. {{misol|Toʻqqiz-ning kvadrat {{ajrat|ildiz}}i}} — {{misol|uch. {{ajrat|Ildiz}}ini topmoq.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ИЛДИЗ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar *{{ug}}: [[يىلتىز]] |sah = [[силис]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''ildiz'''<br /> '''1 '''[[корень]]; {{tarjmisoli|daraxt ~i }} корень дерева; {{tarjmisoli|tishning ~i }} корень зуба; {{tarjmisoli|oʻq ~ }} стержневой корень;<br /> '''2 '''{{izoh|перен}}. [[корень]], [[основа]]; {{tarjmisoli|~ yoymoq }} ({{izoh|или '''}}[[otmoq]]''') 1) [[пускать]] [[корни]]; 2) [[укореняться]], [[обосновываться]]; {{tarjmisoli|~ini quritmoq }} искоренять; {{tarjmisoli|~iga bolta urmoq }} 1) подрубать; 2) наносить ущерб, наносить вред;<br /> '''3 '''{{izoh|мат}}. [[корень]], [[радикал]]; {{tarjmisoli|~ni topish }} извлечение корня.<br /> }} feo3sh49agd9750ezshm8w4r4ta1dwh 638538 638537 2026-05-13T23:08:26Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638538 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''il-diz''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|ILDIZ 'oʻsimlikning ozuqa va suv soʻrib oluvchi yerosti qismi’. Tutning mayda i l d i z i koʻp boʻla— di. Bu ot qadimgi turkiy tildagi ’qimirlash’, ’jilish’ maʼnosini anglatgan yïl <nowiki>|</nowiki><nowiki>|</nowiki> yil otidan —dïz (-tïz) qoʻshimchasi bilan yasalib (ЭСТЯ, I, 350; ПДП, 388: yil-tiz; Devon, III, 47: yïldïz; DS, 266: yïzdïz), asli °³UQ^a va suvni jildiruvchi qism’ maʼnosini bildir — gan; oʻzbek tilida yïzdïz shakli ishlatilib, keyincha — lik soʻz boshlanishidagi y undoshi talaffuz qilinmay qoʻygan, ï unlilarining qatgiqlik belgisi yoʻqolgan: yïl- + dïz <nowiki>=</nowiki> yïldïz &gt;&nbsp;ïldïz &gt;&nbsp;ildiz. &quot; ILJAY- 'biroz yoqimsiz kulimsira-’. &quot;Yoʻl boʻl— sin?&quot; - deb soʻrasam, menga harab i l j a y d i. Ir-jay- feʼli bilan qiyoslashdan koʻrinadiki, bu feʼl il tasvir soʻzidan -jäy qoʻshimchasi bilan yasalgan: il + jäy <nowiki>=</nowiki> iljäy-.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Oʻsimlikning yerdan suv va oʻgʻit moddalar olib beradigan yer osti qismi; tomir. {{misol|{{ajrat|Ildiz}}dan koʻkargan daraxt.}} m {{misol|Qayra-gʻoch, teraklarning {{ajrat|ildiz}}i yer bagʻriga qattiq singgan.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Daraxt-ning boʻyi qancha choʻzilsa, {{ajrat|ildiz}}i ham shuncha chuqur ketishi kerak.|[[w:E. Usmonov|E. Usmonov]]|Yolqin}}. 2 Tish, soch, tirnok kabilarning teri yoki et orasida joylashgan kismi, tomiri. {{misol|Tishning {{ajrat|ildiz}}i.}} n {{misol|Kampirning bir tutam oppoq sochi {{ajrat|ildiz}}i bilan yulib olingan.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. '''3 '''{{koʻchma|uz}} Asos, negiz, manba. {{misol|..sadimiy merosimiz {{ajrat|ildiz}}lariga qaytib, oʻtmishimiz-dagi boy anʼanalarni yangi jamiyat qurili-shiga tatbiq etmogʻimiz kerak.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|..shubha-xavotirlarning {{ajrat|ildiz}}larini qidi-rishga majbur etadi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. :Ildiz otmoq ''(yoki'' olmoq, yoymoq) 1) il-dizi har tomonga oʻsib, baquvvat tortmoq (oʻsimlik haqida); 2) {{koʻchma|uz}} avj olmoq, ri-vojlanmoq; keng tarqalmoq, odatga aylan-moq. {{misol|Bu hol hamma yoqqa {{ajrat|ildiz}} yoygan.}} n {{misol|Oliy oʻquv yurtlarida esa ota-onaning mansabiga, hamyoniga qarab oʻqishga qabul qilish hollari {{ajrat|ildiz}} otibketgan edi.|[[w:"Mushtum"|"Mushtum"]]}}. {{misol|Endi bilsam, eh-ha, boshimizdagi shoʻr juda chuqur {{ajrat|ildiz}} otib ketgan ekan.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Far-gʻona t}}. o.; 3) muayyan maskanga joylashib, oʻrganib, shu yerda uy-joyli, bola-chaqali boʻlib yashab ketmoq. {{misol|Bu qishloq suvini bir ichgan odam, tomom, shu yerda.. {{ajrat|ildiz}} otib ket-may iloji yoʻq.|[[w:F. Nasriddinov|F. Nasriddinov]]|Oltin odamlar}}. Ildiz quvmoq 1) tomirini, kelib chiqish manbaini axtarmoq; 2) nasldan naslga oʻtmoq, suyak surmoq (odat-qiliq, ka-sallik hakida). Ildizi baquvvat ''{yoki'' mah-kam) 1) ildizi yaxshi rivojlangan; 2) {{koʻchma|uz}} kuchli qoʻllab-quvvatlovchilarga ega, mavqei zoʻr. {{misol|Poshshaxon savdo sohasida ish-laydigan ayrim {{ajrat|ildiz}}i mahkam kishilardan tanish-bilish orttirdi.|[[w:D. Nuriy|D. Nuriy]]|Osmon ustuni}}. Ildiziga bolta urmoq Hayot asosi-ni yoʻq qilmoq. {{misol|U[Yoʻlchi] zulm {{ajrat|ildiz}}iga bolta urdi. Inshoollo, zulm daraxti quriydi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Eskicha toʻylar, isrofgarchilik ayrim paytlarda oila {{ajrat|ildiz}}iga bolta uruvchi sarqit ekan..|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. Ildizini quritmoq ''(yoki'' qirqmoq) Tag-tubi bilan yoʻq qilmoq. {{misol|Majdiddin razolatining fosh etilishi, shubhasiz, katta ish boʻldi. Pekin uning {{ajrat|ildiz}}lari hali qirqilgan emas. |[[w:Oybek|Oybek]]|Navoiy}}. {{misol|Laʼnati jaholatning qon tomirlarimizda, yurak-bagʻrimizda zahar so-chib yotgan manfur {{ajrat|ildiz}}lari qirqiladigan yorugʻ kunlar ham kelarmikin?|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Oʻq ildiz, oʻqildiz Yerga toʻgʻri (tik) yoʻnaluvchi yoʻgʻon (baquvvat) ildiz. '''4 '''''mat.'' Maʼlum bir darajaga koʻtarilgan-da, oʻz-oʻziga koʻpaytirilganda, berilgan sonni hosil qiladigan son; radikal. {{misol|Toʻqqiz-ning kvadrat {{ajrat|ildiz}}i}} — {{misol|uch. {{ajrat|Ildiz}}ini topmoq.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ИЛДИЗ}} == Tarjimalari == {{-trans-|ildiz| *{{ug}}: [[يىلتىز]] *{{sah}}: [[силис]] |}} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''ildiz'''<br /> '''1 '''[[корень]]; {{tarjmisoli|daraxt ~i }} корень дерева; {{tarjmisoli|tishning ~i }} корень зуба; {{tarjmisoli|oʻq ~ }} стержневой корень;<br /> '''2 '''{{izoh|перен}}. [[корень]], [[основа]]; {{tarjmisoli|~ yoymoq }} ({{izoh|или '''}}[[otmoq]]''') 1) [[пускать]] [[корни]]; 2) [[укореняться]], [[обосновываться]]; {{tarjmisoli|~ini quritmoq }} искоренять; {{tarjmisoli|~iga bolta urmoq }} 1) подрубать; 2) наносить ущерб, наносить вред;<br /> '''3 '''{{izoh|мат}}. [[корень]], [[радикал]]; {{tarjmisoli|~ni topish }} извлечение корня.<br /> }} e8ys4m0irj7wifugf96xymgw84src1u 638546 638538 2026-05-14T04:40:56Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638546 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''il-diz''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|ILDIZ 'oʻsimlikning ozuqa va suv soʻrib oluvchi yerosti qismi’. Tutning mayda i l d i z i koʻp boʻla— di. Bu ot qadimgi turkiy tildagi ’qimirlash’, ’jilish’ maʼnosini anglatgan yïl <nowiki>|</nowiki><nowiki>|</nowiki> yil otidan —dïz (-tïz) qoʻshimchasi bilan yasalib (ЭСТЯ, I, 350; ПДП, 388: yil-tiz; Devon, III, 47: yïldïz; DS, 266: yïzdïz), asli °³UQ^a va suvni jildiruvchi qism’ maʼnosini bildir — gan; oʻzbek tilida yïzdïz shakli ishlatilib, keyincha — lik soʻz boshlanishidagi y undoshi talaffuz qilinmay qoʻygan, ï unlilarining qatgiqlik belgisi yoʻqolgan: yïl- + dïz <nowiki>=</nowiki> yïldïz &gt;&nbsp;ïldïz &gt;&nbsp;ildiz. &quot; ILJAY- 'biroz yoqimsiz kulimsira-’. &quot;Yoʻl boʻl— sin?&quot; - deb soʻrasam, menga harab i l j a y d i. Ir-jay- feʼli bilan qiyoslashdan koʻrinadiki, bu feʼl il tasvir soʻzidan -jäy qoʻshimchasi bilan yasalgan: il + jäy <nowiki>=</nowiki> iljäy-.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Oʻsimlikning yerdan suv va oʻgʻit moddalar olib beradigan yer osti qismi; tomir. {{misol|{{ajrat|Ildiz}}dan koʻkargan daraxt.}} m {{misol|Qayra-gʻoch, teraklarning {{ajrat|ildiz}}i yer bagʻriga qattiq singgan.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Daraxt-ning boʻyi qancha choʻzilsa, {{ajrat|ildiz}}i ham shuncha chuqur ketishi kerak.|[[w:E. Usmonov|E. Usmonov]]|Yolqin}}. 2 Tish, soch, tirnok kabilarning teri yoki et orasida joylashgan kismi, tomiri. {{misol|Tishning {{ajrat|ildiz}}i.}} n {{misol|Kampirning bir tutam oppoq sochi {{ajrat|ildiz}}i bilan yulib olingan.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. '''3 '''{{koʻchma|uz}} Asos, negiz, manba. {{misol|..sadimiy merosimiz {{ajrat|ildiz}}lariga qaytib, oʻtmishimiz-dagi boy anʼanalarni yangi jamiyat qurili-shiga tatbiq etmogʻimiz kerak.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|..shubha-xavotirlarning {{ajrat|ildiz}}larini qidi-rishga majbur etadi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. :Ildiz otmoq ''(yoki'' olmoq, yoymoq) 1) il-dizi har tomonga oʻsib, baquvvat tortmoq (oʻsimlik haqida); 2) {{koʻchma|uz}} avj olmoq, ri-vojlanmoq; keng tarqalmoq, odatga aylan-moq. {{misol|Bu hol hamma yoqqa {{ajrat|ildiz}} yoygan.}} n {{misol|Oliy oʻquv yurtlarida esa ota-onaning mansabiga, hamyoniga qarab oʻqishga qabul qilish hollari {{ajrat|ildiz}} otibketgan edi.|[[w:"Mushtum"|"Mushtum"]]}}. {{misol|Endi bilsam, eh-ha, boshimizdagi shoʻr juda chuqur {{ajrat|ildiz}} otib ketgan ekan.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Far-gʻona t}}. o.; 3) muayyan maskanga joylashib, oʻrganib, shu yerda uy-joyli, bola-chaqali boʻlib yashab ketmoq. {{misol|Bu qishloq suvini bir ichgan odam, tomom, shu yerda.. {{ajrat|ildiz}} otib ket-may iloji yoʻq.|[[w:F. Nasriddinov|F. Nasriddinov]]|Oltin odamlar}}. Ildiz quvmoq 1) tomirini, kelib chiqish manbaini axtarmoq; 2) nasldan naslga oʻtmoq, suyak surmoq (odat-qiliq, ka-sallik hakida). Ildizi baquvvat ''{yoki'' mah-kam) 1) ildizi yaxshi rivojlangan; 2) {{koʻchma|uz}} kuchli qoʻllab-quvvatlovchilarga ega, mavqei zoʻr. {{misol|Poshshaxon savdo sohasida ish-laydigan ayrim {{ajrat|ildiz}}i mahkam kishilardan tanish-bilish orttirdi.|[[w:D. Nuriy|D. Nuriy]]|Osmon ustuni}}. Ildiziga bolta urmoq Hayot asosi-ni yoʻq qilmoq. {{misol|U[Yoʻlchi] zulm {{ajrat|ildiz}}iga bolta urdi. Inshoollo, zulm daraxti quriydi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Eskicha toʻylar, isrofgarchilik ayrim paytlarda oila {{ajrat|ildiz}}iga bolta uruvchi sarqit ekan..|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. Ildizini quritmoq ''(yoki'' qirqmoq) Tag-tubi bilan yoʻq qilmoq. {{misol|Majdiddin razolatining fosh etilishi, shubhasiz, katta ish boʻldi. Pekin uning {{ajrat|ildiz}}lari hali qirqilgan emas. |[[w:Oybek|Oybek]]|Navoiy}}. {{misol|Laʼnati jaholatning qon tomirlarimizda, yurak-bagʻrimizda zahar so-chib yotgan manfur {{ajrat|ildiz}}lari qirqiladigan yorugʻ kunlar ham kelarmikin?|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Oʻq ildiz, oʻqildiz Yerga toʻgʻri (tik) yoʻnaluvchi yoʻgʻon (baquvvat) ildiz. '''4 '''''mat.'' Maʼlum bir darajaga koʻtarilgan-da, oʻz-oʻziga koʻpaytirilganda, berilgan sonni hosil qiladigan son; radikal. {{misol|Toʻqqiz-ning kvadrat {{ajrat|ildiz}}i}} — {{misol|uch. {{ajrat|Ildiz}}ini topmoq.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ИЛДИЗ}} == Tarjimalari == {{-trans-|ildiz| *{{tyv}}: [[дазыл]] *{{ug}}: [[يىلتىز]] *{{sah}}: [[силис]] |}} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''ildiz'''<br /> '''1 '''[[корень]]; {{tarjmisoli|daraxt ~i }} корень дерева; {{tarjmisoli|tishning ~i }} корень зуба; {{tarjmisoli|oʻq ~ }} стержневой корень;<br /> '''2 '''{{izoh|перен}}. [[корень]], [[основа]]; {{tarjmisoli|~ yoymoq }} ({{izoh|или '''}}[[otmoq]]''') 1) [[пускать]] [[корни]]; 2) [[укореняться]], [[обосновываться]]; {{tarjmisoli|~ini quritmoq }} искоренять; {{tarjmisoli|~iga bolta urmoq }} 1) подрубать; 2) наносить ущерб, наносить вред;<br /> '''3 '''{{izoh|мат}}. [[корень]], [[радикал]]; {{tarjmisoli|~ni topish }} извлечение корня.<br /> }} j4u21f9dx87qlcrymyjbhz3fumym9te 0 41556 638533 633030 2026-05-13T19:12:24Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638533 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = === Sinonimlari === === Antonimlari === == == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''ku-rash''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|KURASH ' birʼ-birini yiqitish boʻyicha kuch si — nashish musobaqasi'. Bu yerda k u r a sh boshlangan boʻlib, Davlatyor bilan Maʼmurjon bel olishmohda edi (Parda Tursun). Bu ot qadimgi turkiy tildagi küräsh— feʼlidan maʼno taraqqiyoti natijasida oʻsib chiqqan: koʻräsh- (harakat) -" küräsh (shunday harakatning nomi); oʻzbek tilida ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: koʻräsh -&gt; kuräsh.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== I '''1 '''Yiqitish, gʻolib chiqish uchun ikki kishi oʻrtasidagi, maʼlum qoida-ga asoslangan olishuv, oʻzaro bellashuv. {{misol|U hozir {{ajrat|kurash}}da raqibini yonboshga olib ot-gan, lekin raqibi tikka tushib, oʻzi yonboshga olingan kishining ahvoliga tushib qoldi. |[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. {{misol|Elmurod sahn oʻrtasida toʻplanishgan yoshlar tomonga ketdi. Bu yerda {{ajrat|kurash}} boshlangan boʻlib, Dav-latyor bilan Maʼmurjon bel olishmoqda edi. |[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. :Kurash(ga) tushmoq Yiqitish yoki gʻolib chiqish uchun oʻzaro bellashmoq, kurashmoq. {{misol|U yerda bolalar {{ajrat|kurash}} tushishadi, chillak oʻynashadi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}. {{misol|-Ha, sen gitlerchshshr bilan {{ajrat|kurash}} tushgani kelgan-miding? — kuldi Bektemir.|[[w:Oybek|Oybek]]|Quyosh qoraymas}}. 2 Yiqitishga asoslangan bellashuvlar-ning umumiy nomi, sportning shunday turi. 28—Oʻzbek tilining izohli lugʻati<br clear="all"/> :Milliy kurash. Erkin kurash. Dzyudo kurashi. m {{misol|Barot polvon dunyoda ikki narsani yaxshi koʻrar edi: birinchisi — {{ajrat|kurash}}, ikkinchisi}} — ''ashula.'' M. Ismoiliy, Fargʻona t. o. 3 Sportning biror turi boʻyicha kuch, mahorat, ustunlik koʻrsatish uchun boʻlgan musobaqa. {{misol|Hozir shaxmat toji uchun {{ajrat|kurash}} bormoqda.}} n {{misol|Trener menga qoʻlqop berayotib: -Mashgʻulot vaqtida ham, haqiqiy {{ajrat|kurash}} vaqtida ham yuragingni saqla,}} — ''der edi.'' I. Rahim, Chin muhabbat. :Yiqilgan kurashga toʻymas Oʻzaro muso-baqada yoki olishuvda bir necha bor yutqaz-ganda yoki magʻlubiyatga uchraganda ham yana musobaqalashishni yoki olishuvni talab etaveradigan shaxs haqida aytiladigan ma-tal. {{misol|Yiqilgan {{ajrat|kurash}}ga toʻymas, deganlari-dek, u doʻstidan yana bir partiya shaxmat oʻynashni talab qilar edi.}} '''4''' Qarama-qarshi boʻlgan tomonlar oʻrta-sidagi ustun kelish, gʻalaba qilishga qara-tilgan toʻqnashuv, olishuv, jang. {{misol|Siyosiy {{ajrat|kurash}}. Mafkuraviy {{ajrat|kurash}}. Dushman kuchlari oʻrtasidagi {{ajrat|kurash}}. tsh Abdullajon bos-qinchilar bilan {{ajrat|kurash}}da halok boʻldi.|[[w:H. Shame|H. Shame]]|Dushman}}. {{misol|Xudoyor nihoyat qayin ota-si bilan {{ajrat|kurash}}da oʻziga birinchi suyanchiq qilib shu keyingi sinf ulamoni oldi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. 5 Biror narsaga erishishga, biror maq-sadni amalga oshirishga qaratilgan fao-liyat, xatti-harakat. {{misol|Tinchlik uchun {{ajrat|kurash}}. }}n {{misol|Vaʼdaning ustidan chiqish uchun hozir har bir qurilish maydonida qizgʻin {{ajrat|kurash}} bor-moqda.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|Brigadada gʻoʻzaning hozirgi hosilini tutib qolish, mavjud hosilga hosil qoʻshish uchun {{ajrat|kurash}} boshlandi.|[[w:I. Ra-\im|I. Ra-\im]]|Chin muhabbat}}. 6 Biror kimsa yoki narsaga qaratilgan faol qarshilik; uni yengish yoki yoʻq qilish uchun boʻlgan harakat, olishuv. {{misol|Eskilik sar-qitlariga qarshi {{ajrat|kurash}}. Vahhobiylikka qar-shi {{ajrat|kurash}}. Qishloq xoʻjaligi zararkunanda-lariga qarshi {{ajrat|kurash}}.}} n {{misol|-Hozir ichkilikboz-lik, alkogolizmga, giyohvandlikka qarshi ochiqchasiga ayovsiz {{ajrat|kurash}} olib borshshoqda. |[[w:G azetadan|G azetadan]]}}. '''7 '''{{koʻchma|uz}} Qarama-qarshi qarash, his-tuygʻu va sh. k. lar toʻqnashuvi, olishuvi. {{misol|Chollar odamlar davrasida ancha jim oʻtirishdi. Ichlarida aytish va aytmaslik {{ajrat|kurash}}i ke-tayotgani ravshan edi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Far-gʻona t}}. o. {{misol|Qarama-qarshi gʻoyalar {{ajrat|kurash}}i esa soʻnggi nafasgacha davom etadigan hayot-ma-mot jangidir.|[[w:"OʻTA"|"OʻTA"]]}}. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == kurash II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''ku-rash''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== : Kuramoq fl. har. n. {{misol|Shunday kezlarda qor ham yogʻib qoladigan boʻlsa, dar-hol bolta kurakka ayirboshlanib, qor {{ajrat|kurash}}-ga tushiladi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Obid ketmon}}. {{misol|Chakka oʻtib ketmasligi uchun tomlarni darrov {{ajrat|kurash}} kerak edi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|КУРАШ}} === Tarjimalari === {{Tarjimalar |tyv = [[хүреш]] *{{ug}}: [[كۆرەش]] |sah = [[күрэс]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[kurash]]</b></br> {{izoh|прям. и перен}}. [[борьба]]; {{tarjmisoli|sinfiy ~ }} классовая борьба; {{tarjmisoli|milliy ozodlik ~i }} национально-освободительная борьба; {{tarjmisoli|gʻoyalar ~i }} борьба идей; {{tarjmisoli|ideologik ~ }} идеологическая борьба; {{tarjmisoli|sifat uchun ~ }} борьба за качество; {{tarjmisoli|erkik ~ }} вольная борьба; {{tarjmisoli|~ tushmoq }} бороться, вступать в борьбу; {{tarjmisoli|~ tushirmoq }} заставлять ({{izoh|кого-л}}.) бороться ({{izoh|с кем-л}}.); {{tarjmisoli|yiqilgan ~ga toʻymas }} {{izoh|погов}}. {{izoh|см}}. <b>[[yiqilmoq]]</b>.</br> }} 7l5w5tdvwde5njllor7zp9hdiqu3y2w 0 42072 638560 573663 2026-05-14T07:32:17Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638560 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻr-gaz-ma''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1 '''Koʻrish, tomosha qilish uchun qoʻyilgan narsalar va shu narsalar qoʻyilgan joy. {{misol|Xalq xoʻjaligi yutuqlari {{ajrat|koʻrgazma}}si. Koʻrgazma eksponatlari.}} n {{misol|Den-gizchshshr klubida tashkil etilgan tasviriy sanʼat asarlari {{ajrat|koʻrgazma}}siga odamlar ancha serqatnov boʻlib qolishgan edi.|[[w:M. Xayrul-layev|M. Xayrul-layev]]|Tilla marjoy}}. '''2 '''''ayn.'' koʻrsatma. {{misol|Oʻzbekiston Fanlar aka-demiyasining prezidiumi akademiyada nashr etiladigan "Axborotlar", "Oʻzbek tili va adabiyoti", "Fan va turmush" jurnallari tahrir hayʼatlariga shu jurnallarning yubileyga bagʻishlab maxsus sonini chiqarish toʻgʻrisida {{ajrat|koʻrgazma}} berdi.|[[w:"OʻTA"|"OʻTA"]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎРГАЗМА}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[كۆرگەزمە]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[koʻrgazma]]</b></br> <b>1 </b>[[выставка]]; // [[выставочный]]; {{tarjmisoli|qishloq xoʻjalik ~si}} сельскохозяйственная выставка; {{tarjmisoli|~ paviloni }} выставочный павильон;</br> <b>2 = [[koʻrsatma]]</b>.</br> }} d69o495o4wsc6ntpcet3yvb2q58pehv 0 42202 638524 573467 2026-05-13T18:59:41Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638524 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻch-man-chi-lik''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Koʻchib yurib yashash, hayot kechirish; shunday hayot tarzi. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎЧМАНЧИЛИК}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[كۆچمەنلىك]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''koʻchmanchilik'''<br /> [[кочевой]] [[образ]] [[жизни]], [[кочевое]] [[состояние]].<br /> }} 8jefcjvj1qfcmthd50g87gn2asaxnwa 0 42711 638535 616559 2026-05-13T23:02:19Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638535 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ma-da-ni-yat''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''[[w:Arab tili|a.]]'' — sivilizatsiya [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1. Jamiyatning ishlab chiqarish, ijtimoiy, maʼnaviy-maʼrifiy hayotida qoʻlga kiritgan yutuqlari majmui. {{misol|Bugungi Toshkent — yirik sanoat, fan va {{ajrat|madaniyat}} markazlaridan biri.|[[w:"Saodat"|"Saodat".]]}} {{misol|Alifbo — inson hayotining, inson kamolining eng buyuk ijodiyoti; jahon {{ajrat|madaniyat}}i, butun ilm, oʻlmas badiiy, falsafiy, axloqiy.. boyliklar shu harflarga asoslangan.|[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza.}} 2. Biror ijtimoiy guruh, sinf yoki xalqning maʼlum davrda qoʻlga kiritgan shunday yutuqlari darajasi. {{misol|Musiqa {{ajrat|madaniyat}}i. Nutq {{ajrat|madaniyat}}i. Har ikki yilda oʻtkazilayotgan bu kinoforum unda qatnashayotgan mamlakatlar kino {{ajrat|madaniyat}}ida katta voqea boʻlayotir.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}}. {{misol|Islom madaniyatini rivojlantirishga katta Hissa qoʻshgan muhtaram zotlarning nomlari butun olamga mashhur. |[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza}} 3. Oʻqimishlilik, taʼlim-tarbiya kurganlik, ziyolilik, maʼrifat. {{misol|{{ajrat|Madaniyat}}dan orqada qolmoq. {{ajrat|Madaniyat}}ga erishmoq.}} {{misol|Odamlarning xulq-atvori, {{ajrat|madaniyat}}i ana shu boyliklarga, xususan, nota boʻlgan munosabati bilan oʻlchanadi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} {{misol|Tarbiyachi soʻz bilan taʼsir qilish {{ajrat|madaniyat}}ini egallashi zarur.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush".]]}} 4. Madaniyatli shaxs talablariga javob beruvchi sharoit. {{misol|Deputatning xalq farovonligini oshirish, turmush {{ajrat|madaniyat}}ini yuksaltirish borasidagi ishlaridan mehnatkashlar mamnun.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} 5. {{q.x.|uz}} (Oʻsimlik yoki ekinning turlarini) yetkazish, oʻstirish, yetishtirish. {{misol|Xususan, dehqonchilik {{ajrat|madaniyat}}i bobida ilgarilab ketdi ular.|[[w:N. Hayitqulov|N. Hayitqulov]]|Yer tafti.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|МАДАНИЯТ}} == Tarjimalari == {{-trans-|madaniyat| *{{ug}}: [[مەدەنىيەت]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[madaniyat]]</b></br> [[культура]]; [[цивилизация]]; {{tarjmisoli|mehnat ~i }} культура труда, {{tarjmisoli|sotsialistik ~ }} социалистическая культура; {{tarjmisoli|shaklan milliy, mazmunan sotsialistik ~}} культура национальная по форме, социалистическая по содержанию; {{tarjmisoli|nutq ~i }} культура речи; {{tarjmisoli|maishat ~i}} культура быта.</br> |vi = <b>[[văn hóa]]</b> }} 8upk43bz336ti0ykb2kn0g35fkmyxf7 0 43337 638566 633036 2026-05-14T07:37:16Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638566 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''mash-hur''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''[[w:Arab tili|a.]]'' مَشْهُور — taniqli, dovruqli [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Shuhrat qozongan, dongʻi ketgan, nom chiqargan; atoqli, taniqli, tanilgan. {{misol|Mash-hur olim. Mashhur mexanizator, tsh Urgut qish-loqlari ajoyib bogʻlari, uchar opiari.. mohir ustalari bilan {{ajrat|mashhur}} ekan.|[[w:"Saodat"|"Saodat"]]}}. {{misol|Butun Xurosonu Movarounnahrga dongʻi ketgan bu bastakor [Andigoniy] kamtaru xushfeʼlligi bilan {{ajrat|mashhur}}.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|МАШҲУР}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[داڭلىق]] {{Tarjimalar |sah = [[ааттаах]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[mashhur]]</b></br> [[известный]], [[знаменитый]]; [[прославленный]]; [[популярный]]; {{tarjmisoli|Madrasa ahli orasida u oʻzining "husnixati" bilan ~ }} (Ойбек, „Навоий“) Среди питомцев медресе он славился своей каллиграфией; {{tarjmisoli|~ artist }} популярный артист; {{tarjmisoli|~ olim }} прославленный учёный; {{tarjmisoli|~ boʻlmoq }} становиться знаменитым, прославленным, популярным.</br> }} 67xmvdpq7h4re5k8egdaek8wwga7dp5 0 43380 638540 635684 2026-05-14T03:02:11Z ~2026-29025-44 13511 /* */ 638540 wikitext text/x-wiki Yumshoq Tetik = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''maʼ-no-dosh''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Maʼnosi bir, maʼno jihatidan teng yoki yaqin. {{misol|{{ajrat|Maʼnodosh}} soʻzlar. }} {{misol|Keltirilgan misollardagi "mador — kuch-quvvat", "quvonmoq — suyunmoq" {{ajrat|maʼnodosh}} soʻzlarining barchasi oʻz maʼnolarida qoʻllangan.|[[w:"OʻTA"|"OʻTA"]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|МАЪНОДОШ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[maʼnodosh]]</b></br> [[близкий]] [[по]] [[смыслу]], [[синонимичный]]; {{tarjmisoli|~ soʻzlar }} синонимы.</br> }} 1g01ve5k2fdec1gje1nx1y2hviivhd6 638543 638540 2026-05-14T04:37:05Z Yokubjon Juraev 8265 [[Special:Contributions/~2026-29025-44|~2026-29025-44]] ([[User talk:~2026-29025-44|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/638540|638540]]-sonli tahrir qaytarildi 638543 wikitext text/x-wiki Yuzaki fikrlamoq Latta yigit Yumshoq daraxt = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''maʼ-no-dosh''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Maʼnosi bir, maʼno jihatidan teng yoki yaqin. {{misol|{{ajrat|Maʼnodosh}} soʻzlar. }} {{misol|Keltirilgan misollardagi "mador — kuch-quvvat", "quvonmoq — suyunmoq" {{ajrat|maʼnodosh}} soʻzlarining barchasi oʻz maʼnolarida qoʻllangan.|[[w:"OʻTA"|"OʻTA"]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|МАЪНОДОШ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[maʼnodosh]]</b></br> [[близкий]] [[по]] [[смыслу]], [[синонимичный]]; {{tarjmisoli|~ soʻzlar }} синонимы.</br> }} q0d57if2z8n9ldlz0jpty1nj55dx5sy 638544 638543 2026-05-14T04:37:20Z Yokubjon Juraev 8265 [[Special:Contributions/~2025-34812-79|~2025-34812-79]] ([[User talk:~2025-34812-79|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/635684|635684]]-sonli tahrir qaytarildi 638544 wikitext text/x-wiki Mayin = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''maʼ-no-dosh''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Maʼnosi bir, maʼno jihatidan teng yoki yaqin. {{misol|{{ajrat|Maʼnodosh}} soʻzlar. }} {{misol|Keltirilgan misollardagi "mador — kuch-quvvat", "quvonmoq — suyunmoq" {{ajrat|maʼnodosh}} soʻzlarining barchasi oʻz maʼnolarida qoʻllangan.|[[w:"OʻTA"|"OʻTA"]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|МАЪНОДОШ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[maʼnodosh]]</b></br> [[близкий]] [[по]] [[смыслу]], [[синонимичный]]; {{tarjmisoli|~ soʻzlar }} синонимы.</br> }} kvd98irm4oe0w7tduwbxefjtpa594h6 638545 638544 2026-05-14T04:38:53Z Yokubjon Juraev 8265 638545 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''maʼ-no-dosh''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Maʼnosi bir, maʼno jihatidan teng yoki yaqin. {{misol|{{ajrat|Maʼnodosh}} soʻzlar. }} {{misol|Keltirilgan misollardagi "mador — kuch-quvvat", "quvonmoq — suyunmoq" {{ajrat|maʼnodosh}} soʻzlarining barchasi oʻz maʼnolarida qoʻllangan.|[[w:"OʻTA"|"OʻTA"]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|МАЪНОДОШ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[maʼnodosh]]</b></br> [[близкий]] [[по]] [[смыслу]], [[синонимичный]]; {{tarjmisoli|~ soʻzlar }} синонимы.</br> }} t3iw6shk56fot3sh5xt4zff50x9qyx4 0 48518 638522 631890 2026-05-13T18:57:14Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638522 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''sanʼ-at''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{arab.}} — ish, mehnat; mahorat; kasb-hunar. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === # Ijtimoiy madaniyatning estetik zavq beruvchi, musiqa, musavvirlik, haykaltaroshlik kabi voqelikni badiiy obrazlar vositasida aks ettiruvchi har bir ayrim sohasi. {{misol|Tasviriy {{ajrat|sanʼat}}. Meʼmorlik {{ajrat|sanʼat}}i. Sanʼat va adabiyot. yat Dunyodagi har qaysi soha oʻz {{ajrat|sanʼat}}iga va oʻz madaniyatiga ega.|[[w:"Yoshlik"|"Yoshlik"]]}}. {{misol|Kinematografchilar oʻz ijodiy rejalari, kino {{ajrat|sanʼat}}ini rivojlantirish toʻgʻrisidagi oʻylari bilan oʻrtoqlashdilar.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. {{misol|Zargarlik {{ajrat|sanʼat}}i eng koʻhna {{ajrat|sanʼat}}lardan biri boʻlib, u dekorativ-amaliy {{ajrat|sanʼat}} xili sifatida keng tarqalgan.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. # Turli amaliy-tatbiqiy sohalarning oʻziga xos ish uslubi, sistemasi. {{misol|Harbiy {{ajrat|sanʼat}}.}} m {{misol|Uch-toʻrt kilometrga choʻzilgan tepalik harbiy-injenerlik {{ajrat|sanʼat}}i bilan uzoq yillar davomida qurilgan mustahkam qalʼaga oʻxshardi.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Chin muhabbat}}. # {{koʻchma|uz}} Muayyan faoliyat sohasidagi yuksak mahorat, ustalik; isteʼdod. {{misol|Soʻz {{ajrat|sanʼat}}i. Notiqlik {{ajrat|sanʼat}}i. Yosh xonandalar, raqosalar oʻz {{ajrat|sanʼat}}larini namoyish etdilar.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. {{misol|Fursatdan foydalanmoq oʻzi bir {{ajrat|sanʼat}}, hunar.|[[w:Q. Muham-madiy|Q. Muham-madiy]]}}. {{misol|Kuldirishga {{ajrat|sanʼat}} kerak, kulishga sof yurak.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. # Adabiyotshunoslikda: badiiy asar poetikasini taʼminlovchi vosita. ''Talmeh sanʼ-amu.'' h ''Rujuʼ'' — {{misol|maʼnaviy {{ajrat|sanʼat}}lardan biri boʻlib, arabcha "qaytish" demakdir.|[[w:"OʻTA"|"OʻTA"]]}}. # Sanʼat (xotin-qizlar va erkaklar ismi). === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|САНЪАТ}} == Tarjimalari == *{{ug}}:[[سەنئەت]] {{Tarjimalar | }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''sanʼat'''<br /> '''1 '''[[искусство]], [[мастерство]]; {{tarjmisoli|naqqoshlik sanʼati }} искусство резьбы ({{izoh|по чему-л}}.); '''injenerlik sanʼati '''инженерное искусство; {{tarjmisoli|sanʼat ishlari boshqarmasi }} управление по делам искусств; {{tarjmisoli|xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi }} заслуженный деятель искусств;<br /> '''2 '''{{izoh|уст}}. [[ремесло]];<br /> '''3 '''[[Санат]] ({{izoh|имя собств. мужское и женское}}).<br /> }} e3vjqcj7hrcd4lsir016qzp0jmwvt0y 0 49526 638526 589213 2026-05-13T19:01:47Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638526 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''so-vet''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == :I ''\[[w:Rus tili|r.]]'' sovet — kengash; maslahat == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1 '''{{tar.|uz}} Davlat hokimiyatining vakillik organi, jamiyatni siyosiy jixatdan tashkil etish shakllaridan biri. {{misol|Oliy Sovet. Sha-har {{ajrat|sovet}}i.}} '''2 '''{{esk.|uz}} Turli xil kollegial organlarning nomi ''(yana q.'' kengash). {{misol|Harbiy {{ajrat|sovet}}. Pedagogika {{ajrat|sovet}}i.}} m {{misol|Uning yonidagi stulda ota-onalar {{ajrat|sovet}}ining raisi — televizorda ham bir-ikki marta odobhaqida suhbat oʻtkazgan choʻqqisoqol pensioner chol — Qosim ota joy-lashgan. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''so-vet''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :II ''tar. esk.'' 1 Sovet mamlakatiga, SSSRga aloqador, Sovetlar mamlakatiga mansub. {{misol|{{ajrat|Sovet}} Ittifoqi. {{ajrat|Sovet}} xalqi.}} '''2''' Sovet davlat organlariga va ularning faoliyatiga oid. {{misol|Xoʻjalik va {{ajrat|sovet}} tashki-lotlari.}} 3 SSSRda paydo boʻlgan, vujudga kelgan, shakllangan. {{misol|{{ajrat|Sovet}} xukumati. {{ajrat|Sovet}} ki-shisi. {{ajrat|Sovet}} mafkurasi.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|СОВЕТ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[سوۋېت]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''sovet'''<br /> [[совет]]; // [[советский]]; '''Ministrlar Soveti '''Совет Министров; '''SSSR Oliy Soveti '''Верховный Совет СССР; '''Xalq Komissarlari Soveti '''{{izoh|ист}}. Совет Народных Комиссаров; {{tarjmisoli|qishloq soveti}} сельсовет; {{tarjmisoli|ilmiy sovet }} учёный совет; {{tarjmisoli|sovetlar }} советы; '''Sovetlar mamlakati '''Страна Советов; {{tarjmisoli|sovet hokimiyati }} советская власть;''' Sovet Ittifoqi '''Советский Союз; {{tarjmisoli|sovet tashkilotlari }} советские организации.<br /> }} [[Turkum:Oʻzbekchada ruschadan oʻzlashgan soʻzlar]] cj3swjvj9zmsst2mf3elmoibur13wq3 0 57494 638564 630665 2026-05-14T07:35:53Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638564 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''choʻl-pon''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 (Ch — ''katta) astr.'' Yorugʻ tong yulduzi; Zuhra, Venera. {{misol|Osmon elining turfa-tuman yulduzi koʻpdir, Xoʻbdir bari-si, ravshani — {{ajrat|Choʻlpon}}, yozajakman.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]}}. '''2 '''{{koʻchma|uz}} Goʻzal, chiroyli, shahlo (koʻz ha-qida). ''Oʻynatib qosh, dilni oʻrtab, koʻzi choʻl-ponim kelur.'' Uygʻun. {{misol|Shu {{ajrat|choʻlpon}} koʻzlarning buyuk hurmati, Shu aqiq lablarning rost soʻzi deya, Soʻylang-chi, vafoning nadir qimmati, Siz ham kutganmisiz biror soniya ?!|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]}}. 3 Choʻlpon (xotin-qizlar ismi). === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЧЎЛПОН}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ug = [[چولپان]] |kjh = [[солбан]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[choʻlpon]]</b></br> <b>1 </b>[[Венера]], [[утренняя]] [[звезда]]; {{tarjmisoli|~day }} 1) как утренняя звезда; 2) красивая; {{tarjmisoli|~ koʻz }} красавица с очаровательными глазами;</br> <b>2 </b>[[Чулпан]] ({{izoh|имя собств. женское}}).</br> }} k5i9ozsfqhd0k11qvfu4n9rk6jtoxpw 4 158209 638558 638392 2026-05-14T07:27:02Z Umarxon III 1502 /* May 2026 */ 638558 wikitext text/x-wiki {{Navigatsiya}} Ushbu sahifada '''[[Vikilug‘at:Interfeys administratorlari|interfeys administratorligiga]]''' nomzodingizni qoʻyishingiz mumkin. Bunda sizga foydalanuvchilar tomonidan rozilik yoki qarshilik ovozlari, ayrim savollar beriladi. == Joriy nomzodlar == === May 2026 === {{Userlinks|Umarxon III}} Salom. Oʻzbekcha Vikilugʻatda interfeys administratori sifatida ishlarimni davom ettirmoqchiman. Mazkur bayroq muddati yaqinda tugashi munosabati bilan qaytadan nomzodimni beryapman. Maʼqullaysizlar degan umiddaman. Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 20:36, 2026-yil 7-may (UTC). ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== === May 2025 === {{Userlinks|Umarxon III}} Salom. Oʻtgan 9 oy davomida interfeys administratori sifatida Oʻzbekcha Vikilugʻatga boshqa tillardagi Vikilugʻatlardan 56 ta gadjetlarni olib oʻtdim. Mazkur bayroq muddati yaqinda tugashi munosabati bilan qaytadan nomzodimni beryapman. Maʼqullaysizlar degan umiddaman. Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 14:44, 2025-yil 6-may (UTC). ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> # {{Roziman}}. [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF">^{''<small>#yozishma</small>''}</span>]] 04:26, 2025-yil 7-may (UTC) # {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Jaloliddin Madaminov|Jaloliddin Madaminov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jaloliddin Madaminov|munozara]]) 04:36, 2025-yil 7-may (UTC). # {{roziman}} [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 06:42, 2025-yil 7-may (UTC) ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== Ovoz berganlaringiz uchun rahmat! 1 yilga administratorlik huquqi [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&diff=prev&oldid=28729021 berildi]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 12:37, 2025-yil 14-may (UTC). === Avgust 2024 === {{Userlinks|Umarxon III}} Salom. Oʻzbekcha Vikilugʻatda faol tahrir qilib kelmoqdaman. Boshqa tillardagi Vikilugʻatlardan foydali gadjetlar, skriptlar va asboblarni Oʻzbekcha Vikilugʻatga olib oʻtishim uchun interfeys administratori statusi kerak boʻlmoqda. Ushbu statusni olishimni maʼqullaysizlar degan umiddaman. Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 18:01, 8-avgust 2024 (UTC). ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> # {{Roziman}} --[[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 02:15, 9-avgust 2024 (UTC) # {{Roziman}} — [[Foydalanuvchi:Bekipediya|<span style="font-family:Hoefler Text; font-size:18px"><span style="color:#0063BF">B<small>EKIPEDIY</small>A</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#0063BF">^{''#yozishma''}</span>]] 04:08, 9-avgust 2024 (UTC) # {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|munozara]]) 05:10, 10-avgust 2024 (UTC) ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== Ovoz berganlarga rahmat! 9 oyga interfeys administratorligi huquqi [[m:Steward_requests/Permissions#Umarxon_III@uzwiktionary_2|berildi]]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 19:41, 15-avgust 2024 (UTC). === Fevral 2023 === * [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] MediaWiki nomfazosida interfeys bilan bogʻliq tahrirlar qilish uchun nomzodimni qoʻydim. Iltimos, ovoz beringlar - [[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 00:25, 12-Fevral 2023 (UTC). ==== Rozilar ==== *{{roziman}}. — Hozirda Oʻzbekcha Vikilugʻat interfeys adminstratoriga ehtiyoji bor. Xususan, vikifikator yoʻq. Foydalanish uchun esa [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich/commons.js|mana bunday]] sahifa yaratish kerak.[[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] [[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|(munozara)]] 8:51, 16-Fevral 2023 (UTC) *{{Roziman}}. Ushbu statusga eng loyiq foydalanuvchi. [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara]]) 17:33, 7-Mart 2023 (UTC) *{{roziman}}. — eng munosib nomzod [[Foydalanuvchi:Alpasli|Alpasli]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Alpasli|munozara]]) 17:57, 7-Mart 2023 (UTC) * {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurkulov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 18:02, 7-Mart 2023 (UTC) ==== Qarshilar ==== ==== Betaraflar ==== ==== Natija ==== Soʻrov joʻnatildi: https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Xusinboy_Bekchanov@uz.wiktionary : 2024 yil 11-oktyabrgacha interfeys administratorligi huquqi berildi - [[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 01:54, 12-Mart 2023 (UTC). <!--yuqoridan yozing--> [[Turkum:Vikilugʻat‎]] rj4huglcmri6kje1jmpv84aiamr2tdd 638577 638558 2026-05-14T10:21:59Z Umarxon III 1502 638577 wikitext text/x-wiki {{Navigatsiya}} Ushbu sahifada '''[[Vikilug‘at:Interfeys administratorlari|interfeys administratorligiga]]''' nomzodingizni qoʻyishingiz mumkin. Bunda sizga foydalanuvchilar tomonidan rozilik yoki qarshilik ovozlari, ayrim savollar beriladi. == Joriy nomzodlar == === May 2026 === {{Userlinks|Umarxon III}} Salom. Oʻzbekcha Vikilugʻatda interfeys administratori sifatida ishlarimni davom ettirmoqchiman. Mazkur bayroq muddati yaqinda tugashi munosabati bilan qaytadan nomzodimni beryapman. Maʼqullaysizlar degan umiddaman. Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 20:36, 2026-yil 7-may (UTC). ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== Interfeys administratorligi 2 yilga [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&oldid=30539614 uzaytirildi]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 10:21, 2026-yil 14-may (UTC) === May 2025 === {{Userlinks|Umarxon III}} Salom. Oʻtgan 9 oy davomida interfeys administratori sifatida Oʻzbekcha Vikilugʻatga boshqa tillardagi Vikilugʻatlardan 56 ta gadjetlarni olib oʻtdim. Mazkur bayroq muddati yaqinda tugashi munosabati bilan qaytadan nomzodimni beryapman. Maʼqullaysizlar degan umiddaman. Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 14:44, 2025-yil 6-may (UTC). ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> # {{Roziman}}. [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF">^{''<small>#yozishma</small>''}</span>]] 04:26, 2025-yil 7-may (UTC) # {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Jaloliddin Madaminov|Jaloliddin Madaminov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jaloliddin Madaminov|munozara]]) 04:36, 2025-yil 7-may (UTC). # {{roziman}} [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 06:42, 2025-yil 7-may (UTC) ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== Ovoz berganlaringiz uchun rahmat! 1 yilga administratorlik huquqi [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&diff=prev&oldid=28729021 berildi]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 12:37, 2025-yil 14-may (UTC). === Avgust 2024 === {{Userlinks|Umarxon III}} Salom. Oʻzbekcha Vikilugʻatda faol tahrir qilib kelmoqdaman. Boshqa tillardagi Vikilugʻatlardan foydali gadjetlar, skriptlar va asboblarni Oʻzbekcha Vikilugʻatga olib oʻtishim uchun interfeys administratori statusi kerak boʻlmoqda. Ushbu statusni olishimni maʼqullaysizlar degan umiddaman. Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 18:01, 8-avgust 2024 (UTC). ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> # {{Roziman}} --[[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 02:15, 9-avgust 2024 (UTC) # {{Roziman}} — [[Foydalanuvchi:Bekipediya|<span style="font-family:Hoefler Text; font-size:18px"><span style="color:#0063BF">B<small>EKIPEDIY</small>A</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#0063BF">^{''#yozishma''}</span>]] 04:08, 9-avgust 2024 (UTC) # {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|munozara]]) 05:10, 10-avgust 2024 (UTC) ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== Ovoz berganlarga rahmat! 9 oyga interfeys administratorligi huquqi [[m:Steward_requests/Permissions#Umarxon_III@uzwiktionary_2|berildi]]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 19:41, 15-avgust 2024 (UTC). === Fevral 2023 === * [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] MediaWiki nomfazosida interfeys bilan bogʻliq tahrirlar qilish uchun nomzodimni qoʻydim. Iltimos, ovoz beringlar - [[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 00:25, 12-Fevral 2023 (UTC). ==== Rozilar ==== *{{roziman}}. — Hozirda Oʻzbekcha Vikilugʻat interfeys adminstratoriga ehtiyoji bor. Xususan, vikifikator yoʻq. Foydalanish uchun esa [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich/commons.js|mana bunday]] sahifa yaratish kerak.[[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] [[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|(munozara)]] 8:51, 16-Fevral 2023 (UTC) *{{Roziman}}. Ushbu statusga eng loyiq foydalanuvchi. [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara]]) 17:33, 7-Mart 2023 (UTC) *{{roziman}}. — eng munosib nomzod [[Foydalanuvchi:Alpasli|Alpasli]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Alpasli|munozara]]) 17:57, 7-Mart 2023 (UTC) * {{Roziman}}. [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurkulov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 18:02, 7-Mart 2023 (UTC) ==== Qarshilar ==== ==== Betaraflar ==== ==== Natija ==== Soʻrov joʻnatildi: https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Xusinboy_Bekchanov@uz.wiktionary : 2024 yil 11-oktyabrgacha interfeys administratorligi huquqi berildi - [[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xusinboy Bekchanov|munozara]]) 01:54, 12-Mart 2023 (UTC). <!--yuqoridan yozing--> [[Turkum:Vikilugʻat‎]] 0kjnxya6zabm1rw9tkjooxisud5ldsw 4 162424 638578 638393 2026-05-14T10:23:51Z Umarxon III 1502 638578 wikitext text/x-wiki <!-- Based off [[m:Template:StewardsChart]] --> <timeline> ImageSize = width:900 height:auto barincrement:25 PlotArea = right:20 left:20 top:5 bottom:60 Legend = position:bottom orientation:horizontal Colors = id:bg value:rgb(0.9,0.9,1) id:major value:black id:minor value:rgb(0.8,0.8,0.8) id:text value:black id:header value:rgb(0.6,0.6,0.9) id:htext value:white id:current value:rgb(0.5,0.9,0.5) legend:Administrator id:former value:rgb(0.8,0.8,0.8) legend:Sobiq_administrator BackgroundColors = canvas:bg TimeAxis = orientation:horizontal DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/2006 till:14/05/2028 ScaleMajor = gridcolor:major unit:year increment:1 start:01/01/2006 ScaleMinor = gridcolor:minor unit:month increment:1 start:01/01/2006 BarData = Bar:HAdmins Barset:SAdmins PlotData = width:15 textcolor:text bar:HAdmins color:header textcolor:htext width:20 shift:(-95,-5) fontsize:m from:01/01/2006 till:end text:"Administratorlar" barset:SAdmins shift:(5,-5) anchor:from fontsize:m color:former from:03/08/2006 till:03/08/2006 text:"[[Foydalanuvchi:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]]" color:former from:18/09/2007 till:28/09/2007 text:"[[Foydalanuvchi:Drini|Drini]]" color:former from:21/03/2014 till:21/06/2014 text:"[[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]]" color:former from:30/03/2015 till:30/06/2015 text:"[[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]]" color:former from:21/10/2015 till:21/04/2016 text:"[[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]]" color:former from:30/09/2021 till:30/09/2022 text:"[[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]]" color:former from:12/10/2023 till:11/10/2024 text:"[[Foydalanuvchi:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]]" color:former from:16/12/2023 till:16/12/2024 text:"[[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]]" color:current from:16/02/2024 till:end text:"[[Foydalanuvchi:Umarxon_III|Umarxon_III]]" barset:break at:01/01/2006 at:01/01/2006 at:01/01/2006 at:01/01/2006 </timeline> lskl5jrg3vctrxg7cj6wcqoaynjszxf 0 162589 638499 2026-05-13T13:23:43Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== eçınışlıq ===Ma’nosi=== [[achinarli]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638499 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== eçınışlıq ===Ma’nosi=== [[achinarli]] tjwcr56ooqyea9eg2478db4cebx886f 0 162590 638502 2026-05-13T13:26:19Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== bundaq ===Ma’nosi=== [[bundoq]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638502 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== bundaq ===Ma’nosi=== [[bundoq]]. d3wuheiakhd5ok00h55asb7okjw2fm7 0 162591 638505 2026-05-13T18:18:56Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== aliy ===Ma’nosi=== [[oliy]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638505 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== aliy ===Ma’nosi=== [[oliy]]. 1edyj1j4tbrgrjtda82wfzt74sskh98 0 162592 638507 2026-05-13T18:21:59Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-sah-}} ===Etimologiyasi=== Noma’lum<ref>https://wold.clld.org/word/71312353217974412</ref>. ===Ma’nosi=== [[ho‘l]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638507 wikitext text/x-wiki {{-sah-}} ===Etimologiyasi=== Noma’lum<ref>https://wold.clld.org/word/71312353217974412</ref>. ===Ma’nosi=== [[ho‘l]]. n6j33gmbtoy1mxazaopa3b8rkpyx6ky 0 162593 638517 2026-05-13T18:52:53Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[Kanada]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638517 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[Kanada]]. ljovhn24fhilsepxbi7ux6k0nxoxflg 0 162594 638519 2026-05-13T18:54:18Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[fevral]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638519 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[fevral]]. smkliwb3mog55yggl3787n923tsf9ik 0 162595 638521 2026-05-13T18:55:42Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[nazar]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638521 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[nazar]]. o1zafwqqalla1yokiiojvzzc7ds0xdh 0 162596 638523 2026-05-13T18:57:31Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[san’at]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638523 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[san’at]]. i8wymjp65rluudbxwwbeo3fod5jesya 0 162597 638525 2026-05-13T19:00:28Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== köçmänlik ===Ma’nosi=== [[ko‘chmanchilik]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638525 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== köçmänlik ===Ma’nosi=== [[ko‘chmanchilik]]. dllc5kd34vt6myasn8rtgy40ymx4v4h 0 162598 638527 2026-05-13T19:02:24Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[sovet]], SSSRga aloqali.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638527 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[sovet]], SSSRga aloqali. qsmsbdzgtuzavdso4rfapadslc7k1h3 0 162599 638528 2026-05-13T19:04:21Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== süräyyä ===Ma’nosi=== [[Surayyo]] (ayollarning oti).“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638528 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== süräyyä ===Ma’nosi=== [[Surayyo]] (ayollarning oti). 0pr1guwfg5c1tefcq0cxnvunn0kfv7f 0 162600 638530 2026-05-13T19:07:25Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-mn-}} [[o‘ldirmoq]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638530 wikitext text/x-wiki {{-mn-}} [[o‘ldirmoq]]. j8z89a202sxa1743l0e0vyt3d1u0oom 0 162601 638532 2026-05-13T19:08:33Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[qiyin]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638532 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[qiyin]]. dngg9z33ook89p7ckp85lw9d6cnoqhb 0 162602 638534 2026-05-13T19:12:40Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[kurash]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638534 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[kurash]]. gsfdlclx7gs8mtqqhndhtadkprpw5kb 0 162603 638536 2026-05-13T23:03:02Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== mädäniyät ===Ma’nosi=== [[madaniyat]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638536 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== mädäniyät ===Ma’nosi=== [[madaniyat]] 481hrsnotycpp8abzsa48g099e6oud5 0 162604 638539 2026-05-14T02:36:23Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[ildiz]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638539 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[ildiz]]. 70dnjjqrly647915gagfqxmqle9gokr 0 162605 638542 2026-05-14T03:21:12Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[kiyim]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638542 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[kiyim]] s7drz9okom1kizq2abubu2eb2kkgaku 0 162606 638547 2026-05-14T04:41:13Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-tyv-}} [[ildiz]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638547 wikitext text/x-wiki {{-tyv-}} [[ildiz]]. 2trkl0swci93qxox6ppxxabt2nxykr8 0 162607 638557 2026-05-14T07:26:46Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== ana ===Ma’nosi=== [[ona]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638557 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== ana ===Ma’nosi=== [[ona]]. 2aa8akh0xmvardan420clatbmm2qoha 0 162608 638559 2026-05-14T07:31:31Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[jurnalizm]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638559 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[jurnalizm]]. leiwddkazzz671rvcyql8hyfi44aebq 0 162609 638561 2026-05-14T07:32:41Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[ko‘rgazma]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638561 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[ko‘rgazma]]. h26n85c9ihnzdwtumsl1ygkdldu9y2d 0 162610 638563 2026-05-14T07:34:06Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[bir]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638563 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[bir]]. 7bspklkciyel1tc0ejksm994bkco4db 0 162611 638565 2026-05-14T07:36:26Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[cho‘lpon]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638565 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[cho‘lpon]]. 23ln0emkniizuizqpw51x51wjho2ibw 0 162612 638567 2026-05-14T07:37:28Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[mashhur]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638567 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[mashhur]]. e14mgxo39dx6sjp10wodwg8ekpbqx62 0 162613 638569 2026-05-14T07:38:15Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[degan]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638569 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[degan]]. 3ju2no5uhg9rf5kajxjocri5d5kzfo2 0 162614 638571 2026-05-14T07:39:02Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[e’lon]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638571 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[e’lon]]. n49owwgv4qltjigxlrx1xl5nrdgz2gs 0 162615 638573 2026-05-14T07:40:05Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[ko‘p]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638573 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[ko‘p]] 8rntkwe5bbh9gw1y0kpqsztienxahs7 0 162616 638575 2026-05-14T07:57:40Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[faqat]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638575 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[faqat]] k6stbp4gqvroaviljerr9hb564v0k30