koʻp

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="uz">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikilugʻat</sitename>
    <dbname>uzwiktionary</dbname>
    <base>https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Maxsus</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">Munozara</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Foydalanuvchi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Foydalanuvchi munozarasi</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Vikilugʻat</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Vikilugʻat munozarasi</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">Fayl munozarasi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki munozarasi</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">Andoza</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">Andoza munozarasi</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">Yordam</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">Yordam munozarasi</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">Turkum</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">Turkum munozarasi</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">Modul munozarasi</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>koʻp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13878</id>
    <revision>
      <id>638583</id>
      <parentid>638572</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11400" sha1="8w4vr91tfrp1fniyp332hz0wn9ntqeq" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Mar/shonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}

'''3 '''{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman. Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} m {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylay-digan boʻlib qoldim. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}.

'''4''' Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hami-yatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadab-ligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xiz-matchi}}. {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq/A. |[[w:Oripov|Oripov]]|Yillar armoni}}.

'''5 '''''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} n {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}.

:Gap koʻp Biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususi-yatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. Koʻpga bormaydi Koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi. |[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}. Koʻpga kelgan toʻy ''q.'' toʻy. Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda Koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilanuch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:A. Qaqhor|A. Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻra-digan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi. U.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}.

=== Sinonimlari ===
Ancha, [[talay]], talaygina

=== Antonimlari ===
Kam, kichik miqdorda, ozgina

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>8w4vr91tfrp1fniyp332hz0wn9ntqeq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638584</id>
      <parentid>638583</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:09:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11403" sha1="cqld8ka4yhxqoemj1jrcgpjhdzztiqo" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}

'''3 '''{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman. Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} m {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylay-digan boʻlib qoldim. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}.

'''4''' Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hami-yatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadab-ligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xiz-matchi}}. {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq/A. |[[w:Oripov|Oripov]]|Yillar armoni}}.

'''5 '''''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} n {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}.

:Gap koʻp Biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususi-yatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. Koʻpga bormaydi Koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi. |[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}. Koʻpga kelgan toʻy ''q.'' toʻy. Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda Koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilanuch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:A. Qaqhor|A. Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻra-digan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi. U.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}.

=== Sinonimlari ===
Ancha, [[talay]], talaygina

=== Antonimlari ===
Kam, kichik miqdorda, ozgina

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>cqld8ka4yhxqoemj1jrcgpjhdzztiqo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638585</id>
      <parentid>638584</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>638585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11411" sha1="6aflttknpig6fp6nqg373oul4kc9ixc" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}

'''3 '''{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman. Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} m {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylay-digan boʻlib qoldim. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}.

'''4''' Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hami-yatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadab-ligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xiz-matchi}}. {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq/A. |[[w:Oripov|Oripov]]|Yillar armoni}}.

'''5 '''''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} n {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}.

:Gap koʻp Biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususi-yatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. Koʻpga bormaydi Koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi. |[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}. Koʻpga kelgan toʻy ''q.'' toʻy. Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda Koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilanuch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:A. Qaqhor|A. Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻra-digan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi. U.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}.

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
Kam, kichik miqdorda, ozgina

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>6aflttknpig6fp6nqg373oul4kc9ixc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638586</id>
      <parentid>638585</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11415" sha1="am6pgo53m491c3kzou5gsjpmdle01pp" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}

:Gap koʻp Biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususi-yatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. Koʻpga bormaydi Koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi. |[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}. Koʻpga kelgan toʻy ''q.'' toʻy. Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda Koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilanuch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:A. Qaqhor|A. Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻra-digan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi. U.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}.

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
Kam, kichik miqdorda, ozgina

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>am6pgo53m491c3kzou5gsjpmdle01pp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638587</id>
      <parentid>638586</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11427" sha1="g4ovu0fh6kebrvvbn2czqzgut1h8hyo" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq!|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Gap koʻp''' - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga bormaydi''' - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;Koʻpga kelgan toʻy ''q.'' toʻy. Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda Koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilanuch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:A. Qaqhor|A. Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}&lt;br/&gt;Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻra-digan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi. U.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}.

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
Kam, kichik miqdorda, ozgina

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>g4ovu0fh6kebrvvbn2czqzgut1h8hyo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638588</id>
      <parentid>638587</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11433" sha1="000s250a5drt0sd0qmptsenhigva54w" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq!|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Gap koʻp''' - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga bormaydi''' - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;Koʻpga kelgan toʻy - {{q.}} [[toʻy]]. Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda Koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilanuch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:A. Qaqhor|A. Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}&lt;br/&gt;Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻra-digan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi. U.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}.

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
Kam, kichik miqdorda, ozgina

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>000s250a5drt0sd0qmptsenhigva54w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638589</id>
      <parentid>638588</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>638589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11456" sha1="ikq48j6vx5xjq6hc1n3xqqxity375yn" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq!|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Gap koʻp''' - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga bormaydi''' - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;Koʻpga kelgan toʻy - {{q.}} [[toʻy]]. Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda Koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilanuch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:A. Qaqhor|A. Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}&lt;br/&gt;Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻra-digan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi. U.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}.

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
Kam, kichik miqdorda, ozgina

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{-trans-|ko‘p|
*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>ikq48j6vx5xjq6hc1n3xqqxity375yn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638590</id>
      <parentid>638589</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11462" sha1="iwzsu6msp5481lvz23mw6is787kyg3v" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq!|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Gap koʻp''' - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga bormaydi''' - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga kelgan toʻy''' - {{q.}} [[toʻy]]. Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda Koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilanuch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:A. Qaqhor|A. Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}&lt;br/&gt;Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻra-digan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi. U.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}.

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
Kam, kichik miqdorda, ozgina

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{-trans-|ko‘p|
*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>iwzsu6msp5481lvz23mw6is787kyg3v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638591</id>
      <parentid>638590</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Antonimlari */</comment>
      <origin>638591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11478" sha1="6a3k67soe61nz9qwmcxp8yilaor6tez" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq!|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Gap koʻp''' - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga bormaydi''' - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga kelgan toʻy''' - {{q.}} [[toʻy]]. Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda Koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilanuch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:A. Qaqhor|A. Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}&lt;br/&gt;Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻra-digan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi. U.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}.

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
[[oz]], [[ozgina]], [[kam]], kichik miqdorda

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{-trans-|ko‘p|
*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>6a3k67soe61nz9qwmcxp8yilaor6tez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638592</id>
      <parentid>638591</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11503" sha1="97vfhtja0ojtb08is51apn1gfpeu13r" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq!|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Gap koʻp''' - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga bormaydi''' - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi.|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga kelgan toʻy''' - {{q.}} [[toʻy]].&lt;br/&gt;Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda - koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilan uch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:Abdulla Qaqhor|Abdulla Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}&lt;br/&gt;Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}} {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻradigan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi. U.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}&lt;br/&gt; Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
[[oz]], [[ozgina]], [[kam]], kichik miqdorda

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{-trans-|ko‘p|
*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>97vfhtja0ojtb08is51apn1gfpeu13r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638593</id>
      <parentid>638592</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11501" sha1="8r9t7kl8hsldt4tvk3nfnnvg29u2ndu" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunla— rimda, uyhusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek ti — lida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq!|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Gap koʻp''' - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga bormaydi''' - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi.|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga kelgan toʻy''' - {{q.}} [[toʻy]].&lt;br/&gt;Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda - koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilan uch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:Abdulla Qaqhor|Abdulla Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}&lt;br/&gt;Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}} {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻradigan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt; Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
[[oz]], [[ozgina]], [[kam]], kichik miqdorda

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{-trans-|ko‘p|
*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>8r9t7kl8hsldt4tvk3nfnnvg29u2ndu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638594</id>
      <parentid>638593</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:26:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>638594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11492" sha1="tr9afj8yt9f8ucgvlpsi761pbz63nde" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq!|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Gap koʻp''' - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga bormaydi''' - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi.|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga kelgan toʻy''' - {{q.}} [[toʻy]].&lt;br/&gt;Koʻpi bilan ''yoki'' koʻp deganda - koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilan uch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:Abdulla Qaqhor|Abdulla Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}&lt;br/&gt;Koʻpni koʻrgan Koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}} {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻradigan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt; Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}} Biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
[[oz]], [[ozgina]], [[kam]], kichik miqdorda

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{-trans-|ko‘p|
*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>tr9afj8yt9f8ucgvlpsi761pbz63nde</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638595</id>
      <parentid>638594</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:09:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11535" sha1="ajcfne9k1tx6c36y39qh3uzbb820192" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq!|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Gap koʻp''' - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga bormaydi''' - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi.|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga kelgan toʻy''' - {{q.}} [[toʻy]].&lt;br/&gt;'''Koʻpi bilan''' ''yoki'' '''Koʻp deganda''' - koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilan uch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:Abdulla Qaqhor|Abdulla Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}&lt;br/&gt;'''Koʻpni koʻrgan''' - koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Oqsoy}} {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻradigan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Xudo koʻp koʻrdi {{s. t.|uz}}''' - biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
[[oz]], [[ozgina]], [[kam]], kichik miqdorda

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{-trans-|ko‘p|
*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>ajcfne9k1tx6c36y39qh3uzbb820192</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638596</id>
      <parentid>638595</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11535" sha1="rh2kc8w16xk11uhzgb7l35tkx13o3bf" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq!|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Gap koʻp''' - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga bormaydi''' - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi.|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga kelgan toʻy''' - {{q.}} [[toʻy]].&lt;br/&gt;'''Koʻpi bilan''' ''yoki'' '''Koʻp deganda''' - koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilan uch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:Abdulla Qaqhor|Abdulla Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}&lt;br/&gt;'''Koʻpni koʻrgan''' - koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Oqsoy}} {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi oʻshagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻradigan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Xudo koʻp koʻrdi''' - {{s. t.|uz}} biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
[[oz]], [[ozgina]], [[kam]], kichik miqdorda

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{-trans-|ko‘p|
*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>rh2kc8w16xk11uhzgb7l35tkx13o3bf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638597</id>
      <parentid>638596</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11536" sha1="03754sjj0o7vxo9ln0jijlzeu8fvtgg" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp &amp;gt;&amp;nbsp;kop.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq. {{misol|Koʻp kitob.}} {{misol|Koʻp odam.}} {{misol|Ular bizdan {{ajrat|koʻp}}.}} {{misol|Shunaqa {{ajrat|koʻp}} latifa, choʻpchak, maqol biladiki..|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda {{ajrat|Koʻp}} ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Kichkina chugʻurchuqlar shuncha {{ajrat|koʻp}} qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#{{rvsh.|uz}} Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq. {{misol|{{ajrat|Koʻp}} kutmoq.}} {{misol|..Oʻzing bilasan, bolam. {{ajrat|Koʻp}} oʻtirma.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|U [Otabek] Marg‘ilonda {{ajrat|koʻp}} toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Esimda bor, {{ajrat|koʻp}} boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}
#{{rvsh.|uz}} Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam. {{misol|Men uni {{ajrat|koʻp}} koʻraman.}} {{misol|Ular biznikiga {{ajrat|koʻp}} kelishadi.}} {{misol|Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni {{ajrat|koʻp}}roq oʻylaydigan boʻlib qoldim.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda. {{misol|Boyoqish {{ajrat|koʻp}} yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan {{ajrat|koʻp}} pushaymon.|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}} {{misol|Bahor, sogʻintirding axir {{ajrat|koʻp}} uzoq!|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#''ot vazifasida.'' Koʻp kishilar, koʻpchilik. {{misol|{{ajrat|Koʻp}}dan quyon qochib qutulmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Koʻp}}ga kelgan toʻy.}} {{misol|Balki shuning uchun {{ajrat|koʻp}}lar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Gap koʻp''' - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. {{misol|Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap {{ajrat|koʻp}}.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga bormaydi''' - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. {{misol|Bunday muloyimlik {{ajrat|koʻp}}ga bormaydi.|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;'''Koʻpga kelgan toʻy''' - {{q.}} [[toʻy]].&lt;br/&gt;'''Koʻpi bilan''' ''yoki'' '''Koʻp deganda''' - koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. {{misol|Xoʻp desangiz.. {{ajrat|koʻp}}i bilan uch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman.|[[w:Abdulla Qaqhor|Abdulla Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}&lt;br/&gt;'''Koʻpni koʻrgan''' - koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. {{misol|Siz {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Oqsoy}} {{misol|Gavharning qarshisida, boya oʻzi o‘ylagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻradigan qiz emas, {{ajrat|koʻp}}ni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}&lt;br/&gt;'''Xudo koʻp koʻrdi''' - {{s. t.|uz}} biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga {{ajrat|koʻp}} koʻrsa..|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Uygʻonish}}

=== Sinonimlari ===
[[talay]], [[talaygina]], [[ancha]]

=== Antonimlari ===
[[oz]], [[ozgina]], [[kam]], kichik miqdorda

{{OʻTIL|КЎП}}

== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{-trans-|ko‘p|
*{{tr}}: [[çok]]
*{{ug}}: [[نۇرغۇن]], [[كۆپ]]
*{{sah}}: [[элбэх]], [[үгүс]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''koʻp'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[много]], [[обильно]], [[значительно]]; // [[многочисленный]], [[обильный]], [[изобильный]]; [[значительный]]; [[большой]]; // [[многие]], [[некоторые]], [[множество]], [[ряд]] ([[лиц]]); {{tarjmisoli|~ miqdorda }} в большом количестве; {{tarjmisoli|~ pul }} много денег; {{tarjmisoli|uning doʻstlari ~ }} у него много друзей; {{tarjmisoli|~ ishlamoq }} много работать; {{tarjmisoli|u ~ni koʻrgan }} он много видел в жизни; {{tarjmisoli|~ni koʻrgan ~ biladi }} {{izoh|посл}}. много видевший много знает; кто много видел, тот много знает; {{tarjmisoli|men ~ charchadim }} я порядочно устал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham, ~ oʻrnida koʻrasiz }} хотя и мало, примите за многое ({{izoh|так обращались бедняки к лекарям, знахарям и другим, подавая им деньги за лечение или за чтение молитв над больным}}); {{tarjmisoli|~lar shunday deb oʻylaydi }} многие так думают; '''koʻpga kengash, oʻzingga maʼqulini top '''{{izoh|посл}}. посоветуйся со многими, выбери для себя приемлемое; {{tarjmisoli|~ning qoʻli ~ }} {{izoh|посл}}. у многих и рук много; {{tarjmisoli|~dan quyon (qochib) qutulmas }} {{izoh|погов}}. от многих и заяц не убежит; {{izoh|соотв}}. сила солому ломит; {{tarjmisoli|bir ~(i) }} многие, некоторые, ряд; {{tarjmisoli|~dan }} {{izoh|или}} {{tarjmisoli|~dan beri }} давно; издавна, с давних пор; {{tarjmisoli|~ deganda }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}~i bilan}} ) самое большее, максимум; не более; {{tarjmisoli|majlisda ~ deganda ellik kishi bor edi }} на собрании присутствовало максимум пятьдесят человек; {{tarjmisoli|qandingiz bormi? - Qanddan ~i yoʻq }} есть ли у вас сахар? - Сколько угодно, хоть завались; {{tarjmisoli|dunyoda Safaralidan ~i yoʻq }} на свете очень много (лиц по имени) Сафарали; {{tarjmisoli|ozmi ~mi }} ({{izoh|букв}}. мало ли, много ли) в некоторой степени; некоторое количество; {{tarjmisoli|~roq }} 1) больше, побольше; больше всего ({{izoh|по количеству, весу и т. п}}.); {{tarjmisoli|yogʻdan ~roq olamiz }} возьмём побольше сала; {{tarjmisoli|kiyimidan yigit ~roq studentga oʻxshar edi }} по одежде парень больше всего походил на студента; {{tarjmisoli|u ~roq vaqtini muzikaga bagʻishlaydi }} большую часть времени он посвящает музыке; 2) скорее всего; {{tarjmisoli|bu soʻroqni ~roq boshqa gap topolmagani uchun berdi }} этот вопрос он задал скорее всего из-за того, что не мог найти другой темы для разговора;&lt;br /&gt;
'''2''' [[часто]], [[нередко]]; {{tarjmisoli|men shu kishini ~ uchrataman }} я часто встречаю этого человека; {{tarjmisoli|ular biznikiga ~ kelib turishadi }} они нередко бывают у нас;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[очень]], [[весьма]]; {{tarjmisoli|~ yaxshi odam }} очень хороший человек; {{tarjmisoli|u ~ aqlli odam koʻrinadi }} кажется, он очень умный человек; {{tarjmisoli|u ~ xursand boʻldi }} он очень обрадовался, он ужасно рад, он остался очень доволен; {{tarjmisoli|~ yaxshi qilibsiz }} вы очень хорошо поступили;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|нареч}}. [[долго]], [[долгое]] [[время]]; {{tarjmisoli|~ kutmoq }} долго ждать; {{tarjmisoli|u yerda ~ oʻtirma }} не засиживайся там долго;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|входит всостав ряда сложных существительных, прилагательных, числительных и наречий}}; {{tarjmisoli|~ asrli tarix }} многовековая история; {{tarjmisoli|~ bargli }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~ yaproqli }} {{izoh|бот}}. многолепестковый; {{tarjmisoli|~ bolali onalar }} многодетные матери; {{tarjmisoli|~ burchakli }} {{izoh|мат}}. многоугольный; {{tarjmisoli|~ boʻgʻinli soʻz }} {{izoh|грам}}. многосложное слово; {{tarjmisoli|~ dalali almashlab ekish sistemasi }} {{izoh|с.-х}}. многопольная система севооборота; {{tarjmisoli|~ yoqli }} {{izoh|мат}}. многогранный, многосторонний; {{tarjmisoli|~ yillik mehnat }} многолетний труд; {{tarjmisoli|~ yillik oʻsimliklar }} {{izoh|бот}}. многолетние растения; {{tarjmisoli|~ marta }} 1) многократный; 2) многократно; {{tarjmisoli|~ marta eslatmoq }} многократно напоминать ({{izoh|о чем-л}}.); {{tarjmisoli|~ maʼnoli soʻz }} {{izoh|лингв}}. многозначное слово; {{tarjmisoli|~ millatli }} многонациональный; {{tarjmisoli|~ millionli }} многомиллионный; {{tarjmisoli|~ nuqta }} {{izoh|грам}}. многоточие; {{tarjmisoli|~ ovozli xor }} {{izoh|муз}}. многоголосый хор; {{tarjmisoli|~ stanokchi }} многостаночник; {{tarjmisoli|~ tirajli gazeta}}  многотиражка; {{tarjmisoli|~ tishli plug }} многолемешный плуг; {{tarjmisoli|~ tomli asar }} многотомный труд; {{tarjmisoli|~ silindrli dvigatel }} многоцилиндровый двигатель; {{tarjmisoli|~ qavatli uy }} многоэтажный дом; {{tarjmisoli|~ qatlamli togʻ jinslari }} {{izoh|геол}}. многослойные горные породы; {{tarjmisoli|~ qiymatli son }} {{izoh|мат}}. многозначное число; {{tarjmisoli|~ hadli formula }} {{izoh|мат}}. многочленная формула; {{tarjmisoli|* ~ga kelgan toʻy }} широко распространённое явление; явление общее для всех; {{tarjmisoli|xudo ~ koʻrdi }} богу показался лишним ({{izoh|об утрате кого-л., об утере чего-л.}}); {{tarjmisoli|Birgina kuyovim bor edi, uni ham xudo ~ koʻrdi }} (И. Акрам, «Адолат») Был у меня единственный зять, но и его я лишилась ({{izoh|т. е. он умер}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>03754sjj0o7vxo9ln0jijlzeu8fvtgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>koʻk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14155</id>
    <revision>
      <id>638579</id>
      <parentid>638555</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7932" sha1="mbuz32lofe9j7ma27eomkek8in274j6" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻk'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k &amp;gt;&amp;nbsp;kök &amp;gt;&amp;nbsp;kok.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}}
#Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}}
#{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}}
#Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ming bir jon}}
#Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka tegdi.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}} {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻafur Gʻulom|Gʻafur Gʻulom]]|Tirilgan murda}}
#Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} shoʻrva.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}&lt;br/&gt;'''Koʻk somsa''' - ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa.
#Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}}
#{{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida - koʻki) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}}&lt;br/&gt;'''Boshi koʻkka yetdi''' - {{q.}} [[bosh]].&lt;br/&gt;'''Yeru koʻkka ishonmaslik''' - oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Qizim bechora uni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;'''Kulini koʻkka sovurmoq''' - {{q.}} [[sovurmoq]] 3.&lt;br/&gt;'''Koʻkka koʻtarmoq''' - taʼrif, tavsifini juda oshirmoq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, - dedi lablaridan meva shirasini artib Ahmad Husayn. - Qani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}&lt;br/&gt;'''Tutuni koʻkka chiqmoq''' - oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining &quot;oʻlganni ustiga chiqib tepish&quot; qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|КЎК}}
== Tarjimalari ==

{{uz-adj}}

{{-trans-|Rang|
*{{de}}: [[Blau]]
*{{pt}}: [[azul]]
*{{fr}}: [[bleu]]
*{{ko}}: [[푸른]] (puleun)
*{{en}}: [[blue]]
*{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher)
*{{pt}}: [[azul]]
*{{az}}: [[mavi]]
*{{tyv}}: [[көк]]
*{{ja}}: [[青]] (ao)
*{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè)
*{{tr}}: [[mavi]]
*{{kjh}}: [[кӧк]]
*{{sah}}: [[күөх]]
*{{cv}}: [[кӑвак]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[koʻk]] I&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;1 &lt;/b&gt;[[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или &lt;b&gt;}}[[shohi]]&lt;/b&gt;) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;2 &lt;/b&gt;[[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;3 &lt;/b&gt;[[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;4 &lt;/b&gt;[[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}}  ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}});&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;5 &lt;/b&gt;[[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;6&lt;/b&gt; [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился.&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;[[koʻk]] II&lt;/br&gt;
&lt;/b&gt;[[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать.&lt;/br&gt;
}}

{{-rang-}}</text>
      <sha1>mbuz32lofe9j7ma27eomkek8in274j6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638580</id>
      <parentid>638579</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7936" sha1="r1c2m7n9cgzvwwwckr4qtnjtedue203" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻk'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k &amp;gt;&amp;nbsp;kök &amp;gt;&amp;nbsp;kok.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}}
#Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}}
#{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}}
#Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ming bir jon}}
#Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka tegdi.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}} {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻafur Gʻulom|Gʻafur Gʻulom]]|Tirilgan murda}}
#Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} shoʻrva.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}&lt;br/&gt;'''Koʻk somsa''' - ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa.
#Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, [[koʻkat]]. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}}
#{{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida - koʻki) Dollar. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}}&lt;br/&gt;'''Boshi koʻkka yetdi''' - {{q.}} [[bosh]].&lt;br/&gt;'''Yeru koʻkka ishonmaslik''' - oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Qizim bechora uni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;'''Kulini koʻkka sovurmoq''' - {{q.}} [[sovurmoq]] 3.&lt;br/&gt;'''Koʻkka koʻtarmoq''' - taʼrif, tavsifini juda oshirmoq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, - dedi lablaridan meva shirasini artib Ahmad Husayn. - Qani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}&lt;br/&gt;'''Tutuni koʻkka chiqmoq''' - oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining &quot;oʻlganni ustiga chiqib tepish&quot; qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|КЎК}}
== Tarjimalari ==

{{uz-adj}}

{{-trans-|Rang|
*{{de}}: [[Blau]]
*{{pt}}: [[azul]]
*{{fr}}: [[bleu]]
*{{ko}}: [[푸른]] (puleun)
*{{en}}: [[blue]]
*{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher)
*{{pt}}: [[azul]]
*{{az}}: [[mavi]]
*{{tyv}}: [[көк]]
*{{ja}}: [[青]] (ao)
*{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè)
*{{tr}}: [[mavi]]
*{{kjh}}: [[кӧк]]
*{{sah}}: [[күөх]]
*{{cv}}: [[кӑвак]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[koʻk]] I&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;1 &lt;/b&gt;[[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или &lt;b&gt;}}[[shohi]]&lt;/b&gt;) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;2 &lt;/b&gt;[[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;3 &lt;/b&gt;[[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;4 &lt;/b&gt;[[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}}  ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}});&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;5 &lt;/b&gt;[[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;6&lt;/b&gt; [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился.&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;[[koʻk]] II&lt;/br&gt;
&lt;/b&gt;[[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать.&lt;/br&gt;
}}

{{-rang-}}</text>
      <sha1>r1c2m7n9cgzvwwwckr4qtnjtedue203</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638581</id>
      <parentid>638580</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7940" sha1="jjj97k7259muepp9nefjht35z1qy30b" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''koʻk'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|KOʻK ' moviy', ' zangori'. .. hovuzning jimir-ji-mir tebranayotgan k oʻ m — k oʻ k sathiga .. bir necha dahiha harab turdi-da, .. (Hamid Gʻulom). Qadim-gi turkiy tilda shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu sifat asli kö:k tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, III, 67), keyinroq ö: unlisining choʻziqlik belgisi (ПДП, 395; Devon, III, 146; DS, 312: kök VI), oʻz — bek tilida esa yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kö:k &amp;gt;&amp;nbsp;kök &amp;gt;&amp;nbsp;kok.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} koʻz.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻyoq.}} {{misol|Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda {{ajrat|koʻk}}, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. |[[w:I. Muslim|I. Muslim]]}}
#Kul rangidagi, kulrang. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} boʻri.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} kaptar.}} {{misol|Qamchi {{ajrat|koʻk}} ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}}
#{{s. t.|uz}} Yashil, sabza. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} oʻt.}} {{misol|Qarshimda tebranar {{ajrat|koʻk}} barglar har on..|[[w:Yu. Hamdam|Yu. Hamdam]]}}
#Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon. {{misol|Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing {{ajrat|koʻk}}ka yetguncha.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Martning oxirgi kunlari. {{ajrat|Koʻk}} yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ming bir jon}}
#Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat. {{misol|Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi {{ajrat|koʻk}}ka tegdi.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}} {{misol|Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga misr paxta ekdim. {{ajrat|Koʻk}}i juda yaxshi.|[[w:Gʻafur Gʻulom|Gʻafur Gʻulom]]|Tirilgan murda}}
#Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} somsa.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} shoʻrva.}} {{misol|{{ajrat|Koʻk}} terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}&lt;br/&gt;'''Koʻk somsa''' - ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa.
#Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, [[koʻkat]]. {{misol|{{ajrat|Koʻk}} solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}}
#{{s. t.|uz}} (3-sh. birl. shaklida - koʻki) [[dollar]]. {{misol|Bir pachka {{ajrat|koʻk}}i bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.}}&lt;br/&gt;'''Boshi koʻkka yetdi''' - {{q.}} [[bosh]].&lt;br/&gt;'''Yeru koʻkka ishonmaslik''' - oʻta darajada ehtiyotlamoq. {{misol|Qizim bechora uni [Yodgorani] yerga ham, {{ajrat|koʻk}}ka ham ishonmaydi.|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}}&lt;br/&gt;'''Kulini koʻkka sovurmoq''' - {{q.}} [[sovurmoq]] 3.&lt;br/&gt;'''Koʻkka koʻtarmoq''' - taʼrif, tavsifini juda oshirmoq, oʻta maqtamoq. {{misol|-Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, - dedi lablaridan meva shirasini artib Ahmad Husayn. - Qani, sen hali {{ajrat|koʻk}}ka koʻtargan taʼlimot qaysi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}&lt;br/&gt;'''Tutuni koʻkka chiqmoq''' - oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. {{misol|Oʻzbek oyim oʻgʻlining &quot;oʻlganni ustiga chiqib tepish&quot; qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni {{ajrat|koʻk}}ka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|КЎК}}
== Tarjimalari ==

{{uz-adj}}

{{-trans-|Rang|
*{{de}}: [[Blau]]
*{{pt}}: [[azul]]
*{{fr}}: [[bleu]]
*{{ko}}: [[푸른]] (puleun)
*{{en}}: [[blue]]
*{{mn}}: [[цэнхэр]] (tsenkher)
*{{pt}}: [[azul]]
*{{az}}: [[mavi]]
*{{tyv}}: [[көк]]
*{{ja}}: [[青]] (ao)
*{{zh}}: [[蓝色]] (lán sè)
*{{tr}}: [[mavi]]
*{{kjh}}: [[кӧк]]
*{{sah}}: [[күөх]]
*{{cv}}: [[кӑвак]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[koʻk]] I&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;1 &lt;/b&gt;[[синий]]; [[голубой]], [[небесно-голубой]], [[лазурный]]; [[сизый]]; {{tarjmisoli|~ boʻyoq }} синяя краска; {{tarjmisoli|~ koʻz }} 1) голубые глаза; 2) голубоглазый; {{tarjmisoli|~ kaptar }} сизый голубь, сизарь; {{tarjmisoli|~ osmon }} синее небо; {{tarjmisoli|~ tol }} ива сизая; {{tarjmisoli|~ qargʻa shoyi }} ({{izoh|или &lt;b&gt;}}[[shohi]]&lt;/b&gt;) [[сорт]] [[местной]] [[шёлковой]] [[ткани]] [[синей]] [[окраски]]; {{tarjmisoli|~ koʻylak }} 1) синяя рубашка; синее платье; 2) синяя блуза; 3) {{izoh|перен}}. синеблузник;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;2 &lt;/b&gt;[[зелёный]]; {{tarjmisoli|~ oʻt }} зелёная трава; {{tarjmisoli|~ choy }} зелёный чай, {{tarjmisoli|~ hoʻl, ~ beda }} свежескошенный клевер, свежий клевер; {{tarjmisoli|~ terak }} {{izoh|бот}}. тополь Болле;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;3 &lt;/b&gt;[[серый]]; [[сивый]]; {{tarjmisoli|~ ot }} серая лошадь;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;4 &lt;/b&gt;[[небо]]; {{tarjmisoli|uning shodligi yeru ~ka sigʻmaydi }} ({{izoh|букв}}. его радость не помещается ни на небе, ни на земле) его радости нет предела, нет границ; он вне себя от радости; {{tarjmisoli|u kitobini yer-~ka ishonmaydi }} он никому не доверяет свою книгу; {{tarjmisoli|~ka boqqan yiqilur }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. тот, кто смотрит на небо, упадёт) не задирай нос кверху, не гордись - поскользнёшься; {{tarjmisoli|~larga koʻtarmoq }} превозносить ({{izoh|кого-л}}.) до небес; {{tarjmisoli|dushmanning kuli ~ka sovurildi }} враг окончательно разгромлен; враг разбит наголову; {{tarjmisoli|kulini ~ka sovurmoq }} окончательно разгромить; разбить в пух и в прах; {{tarjmisoli|boshi ~ka yetdi}}  ({{izoh|букв}}. его голова достигла неба) он на седьмом небе ({{izoh|от радости}});&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;5 &lt;/b&gt;[[зелень]]; {{tarjmisoli|ovqatga ~ selish foydalidir }} полезно употреблять в пищу зелень; {{tarjmisoli|osh ~ }} съедобная трава, приправа; {{tarjmisoli|sigirlarning ogʻzi ~ka tegib qoldi }} коровы начали пастись (весной) на подножном корму;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;6&lt;/b&gt; [[траур]] ({{izoh|платье тёмно-синего или синего цвета}}); {{tarjmisoli|~ kiymoq }} носить траур; {{tarjmisoli|* oqini oq, ~ini ~ qilmoq }} сильно избить, отхлестать, выпороть, отстегать ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|oq sutini ~ka sogʻmoq }} проклясть, предать проклятию ({{izoh|только о матери в отношении своих детей}}); {{tarjmisoli|Vatanga xiyonat qilsang, oʻgʻlim, oq sutimni ~ka sogʻaman }} если изменишь Родине, сын мой, я тебя прокляну; {{tarjmisoli|tutuni ~ka chiqdi }} он крайне опечалился.&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;[[koʻk]] II&lt;/br&gt;
&lt;/b&gt;[[намётка]], [[прошивка]] [[крупными]] [[стежками]]; {{tarjmisoli|~ solmoq }} намётывать.&lt;/br&gt;
}}

{{-rang-}}</text>
      <sha1>jjj97k7259muepp9nefjht35z1qy30b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>oz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30347</id>
    <revision>
      <id>638598</id>
      <parentid>626655</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5335" sha1="d8c1a2xprxse40iwi1wrhxgoo52p4si" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''oz'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|OZ ’kam\ O z soʻzla, koʻp oʻyla (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli a:z tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 93), oʻsha davrlardayoq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, I, 105; DS, 71); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:z &amp;gt;&amp;nbsp;az &amp;gt;&amp;nbsp;âz.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son yoki miqdor jihatdan uncha koʻp boʻlmagan; kam. {{misol|Oz vaqt. Hovuzda suv {{ajrat|oz}}. Gap koʻp, koʻmir {{ajrat|oz}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|Oz yemak — s{{ajrat|oz}} yemak. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. n {{misol|Yaqinda tabiblarga koʻrsatgan edim, qoningiz {{ajrat|oz}}, qimiz iching, dedi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Yetarli emas, kifoya qilmaydigan, qanoatlanarli boʻlmagan; kam. {{misol|Bir yigitga yetmish hunar {{ajrat|oz}}.|Maqol}} {{misol|Maqtanma, gʻoz, hunaring {{ajrat|oz}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Koʻp boʻlsa - ketar, {{ajrat|oz}} boʻlsa - yetar.|Maqol}} {{misol|Ikkovimiz oʻtkazadigan oltin umrning oltin minutlarini har qancha oltin soat sanasa {{ajrat|oz}}!|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Ogʻriq tishlar}}. {{misol|Elektr quvvati shu qadar {{ajrat|oz}} ediki, nasos motorlarni aylantirishga ham ojizlik qilib qoldi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}.

'''3 '''{{rvsh.|uz}} Baʼzi-baʼzida; goho-goho, kamdan-kam. {{misol|Anvar oʻz tengi bolalar bilan {{ajrat|oz}} aloqa qilar, ularga kam aralashar va ortiqcha oʻy-nab-kulmas.. edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}}. {{misol|Qizlik vaqtida Nuri ularning kulba-siga juda {{ajrat|oz}} chiqar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}.

:Bir oz Ozgina, andak. {{misol|Bir {{ajrat|oz}} tuzi kam boʻlibdi.}} n {{misol|Robiya xola bir {{ajrat|oz}} bukchayganicha, mayda qadamlar bilan shipillab, supaga yoʻl boshladi.|[[w:S. Zunnunova|S. Zunnunova]]|Olov}}. Kupi ketib, ozi qoldi Yarmidan koʻpi ketib, undan ozroq miqdori qoldi (qiyinchilik kunlar, ogʻir ish va shu kabilar haqida). {{misol|-Koʻpi ketib, {{ajrat|oz}}i qoldi,}}

— ''ovutdi uni Usmonjon, — hech narsa emas, bu qiyinchiliklar oʻtib ketadi.'' S. Zunnunova, Olov. Oz boʻlmasa Naq boʻlmasa; sal boʻl-masa; naq, xudsi. {{misol|-{{ajrat|Oz}} boʻlmasa, harom oʻlar ekan, jonivor, — deydi u [yoʻlovchi], bir tutam yashil beda bilan pichogʻini artayotib.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. Oz qoldi Sal qoldi. {{misol|Har safar momaqaldiroq gulduraganda, &quot;oyi&quot;, deb dodlab yuborishiga {{ajrat|oz}} qolardi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Hamsuhbatlar}}. {{misol|Boya sinfda bolalardan biri himoya tilab: &quot;Hurmatli oʻqituvchim!&quot; deb yuborishga {{ajrat|oz}} qoldi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Eng ozi Kam deganda, eng kami, aqalli. {{misol|Uyatni bilsangiz, eng {{ajrat|oz}}i shuning andishasi kerak emasmi?|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ОЗ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''oz'''&lt;br /&gt;
[[мало]], [[немного]], [[незначительно]]; // [[малый]], [[незначительный]] ({{izoh|по количеству}}); {{tarjmisoli|odam juda oz }} людей очень мало; {{tarjmisoli|juda oz odam }} немногие люди; {{tarjmisoli|oz miqdor }} небольшое количество; {{tarjmisoli|ozgina }} немножечко, чуточку; мало; чуть; {{tarjmisoli|ozgina vaqt }} немного времени, небольшой промежуток времени; {{tarjmisoli|ozgina-yu, sozgina }} немного, да хорошо; {{tarjmisoli|sizda ozgina gapim bor }} мне нужно вам кое-что сказать, мне нужно с вами немного поговорить; {{tarjmisoli|ozgina tuz bering }} дайте немножечко соли; {{tarjmisoli|bir oz }} немного, несколько; чуть-чуть; {{tarjmisoli|bir oz keyinroq keling }} зайдите несколько позже; {{tarjmisoli|ozmi-koʻpmi }} более или менее; в некоторой (в известной) степени; {{tarjmisoli|oz boʻlmasa }} чуть было не...; {{tarjmisoli|oz boʻlmasa yiqilardim }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}yiqilishimga oz qoldi }} я чуть было не упал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham koʻp oʻrnida koʻrasiz }} {{izoh|см}}. '''[[koʻp]] 1'''; {{tarjmisoli|oz boʻlsa - eplab koʻr, koʻp boʻlsa - seplab koʻr }} {{izoh|погов}}. если мало - попробуй обойтись, если много - попробуй управиться;{{tarjmisoli| oz ye, hamisha ye }} {{izoh|погов}}. ешь поменьше, зато почаще; {{tarjmisoli|oz boʻlsin-u soz boʻlsin }} {{izoh|погов}}. пусть меньше, да лучше; {{tarjmisoli|oz-ozdan}}  немного, понемногу; {{tarjmisoli|oz-moz }} немного, немножко; слегка; {{tarjmisoli|oz-moz yomgʻir yogʻib oʻtdi }} прошёл небольшой дождь; {{tarjmisoli|etigingiz oz-moz loy boʻlibdi }} ваши сапоги немного испачкались в глине.&lt;br /&gt;
}}

{{-crh-}}
{{crh-adj}}</text>
      <sha1>d8c1a2xprxse40iwi1wrhxgoo52p4si</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638599</id>
      <parentid>638598</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:31:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5314" sha1="9lt6zepns8kl3v0h2plptjfxd4h0xps" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''oz'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|OZ ’kam\ O z soʻzla, koʻp oʻyla (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli a:z tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 93), oʻsha davrlardayoq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, I, 105; DS, 71); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:z &amp;gt;&amp;nbsp;az &amp;gt;&amp;nbsp;âz.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son yoki miqdor jihatdan uncha koʻp boʻlmagan; kam. {{misol|Oz vaqt.}} {{misol|Hovuzda suv {{ajrat|oz}}.}} {{misol|Gap koʻp, koʻmir {{ajrat|oz}}.|Maqol}} {{misol|Oz yemak - soz yemak.|Maqol}} {{misol|Yaqinda tabiblarga koʻrsatgan edim, qoningiz {{ajrat|oz}}, qimiz iching, dedi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Yetarli emas, kifoya qilmaydigan, qanoatlanarli boʻlmagan; kam. {{misol|Bir yigitga yetmish hunar {{ajrat|oz}}.|Maqol}} {{misol|Maqtanma, gʻoz, hunaring {{ajrat|oz}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Koʻp boʻlsa - ketar, {{ajrat|oz}} boʻlsa - yetar.|Maqol}} {{misol|Ikkovimiz oʻtkazadigan oltin umrning oltin minutlarini har qancha oltin soat sanasa {{ajrat|oz}}!|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ogʻriq tishlar}} {{misol|Elektr quvvati shu qadar {{ajrat|oz}} ediki, nasos motorlarni aylantirishga ham ojizlik qilib qoldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{rvsh.|uz}} Baʼzi-baʼzida; goho-goho, kamdan-kam. {{misol|Anvar oʻz tengi bolalar bilan {{ajrat|oz}} aloqa qilar, ularga kam aralashar va ortiqcha oʻynabkulmas.. edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Qizlik vaqtida Nuri ularning kulba-siga juda {{ajrat|oz}} chiqar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}

:Bir oz Ozgina, andak. {{misol|Bir {{ajrat|oz}} tuzi kam boʻlibdi.}} n {{misol|Robiya xola bir {{ajrat|oz}} bukchayganicha, mayda qadamlar bilan shipillab, supaga yoʻl boshladi.|[[w:S. Zunnunova|S. Zunnunova]]|Olov}}. Kupi ketib, ozi qoldi Yarmidan koʻpi ketib, undan ozroq miqdori qoldi (qiyinchilik kunlar, ogʻir ish va shu kabilar haqida). {{misol|-Koʻpi ketib, {{ajrat|oz}}i qoldi,}}

— ''ovutdi uni Usmonjon, — hech narsa emas, bu qiyinchiliklar oʻtib ketadi.'' S. Zunnunova, Olov. Oz boʻlmasa Naq boʻlmasa; sal boʻl-masa; naq, xudsi. {{misol|-{{ajrat|Oz}} boʻlmasa, harom oʻlar ekan, jonivor, — deydi u [yoʻlovchi], bir tutam yashil beda bilan pichogʻini artayotib.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. Oz qoldi Sal qoldi. {{misol|Har safar momaqaldiroq gulduraganda, &quot;oyi&quot;, deb dodlab yuborishiga {{ajrat|oz}} qolardi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Hamsuhbatlar}}. {{misol|Boya sinfda bolalardan biri himoya tilab: &quot;Hurmatli oʻqituvchim!&quot; deb yuborishga {{ajrat|oz}} qoldi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Eng ozi Kam deganda, eng kami, aqalli. {{misol|Uyatni bilsangiz, eng {{ajrat|oz}}i shuning andishasi kerak emasmi?|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ОЗ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''oz'''&lt;br /&gt;
[[мало]], [[немного]], [[незначительно]]; // [[малый]], [[незначительный]] ({{izoh|по количеству}}); {{tarjmisoli|odam juda oz }} людей очень мало; {{tarjmisoli|juda oz odam }} немногие люди; {{tarjmisoli|oz miqdor }} небольшое количество; {{tarjmisoli|ozgina }} немножечко, чуточку; мало; чуть; {{tarjmisoli|ozgina vaqt }} немного времени, небольшой промежуток времени; {{tarjmisoli|ozgina-yu, sozgina }} немного, да хорошо; {{tarjmisoli|sizda ozgina gapim bor }} мне нужно вам кое-что сказать, мне нужно с вами немного поговорить; {{tarjmisoli|ozgina tuz bering }} дайте немножечко соли; {{tarjmisoli|bir oz }} немного, несколько; чуть-чуть; {{tarjmisoli|bir oz keyinroq keling }} зайдите несколько позже; {{tarjmisoli|ozmi-koʻpmi }} более или менее; в некоторой (в известной) степени; {{tarjmisoli|oz boʻlmasa }} чуть было не...; {{tarjmisoli|oz boʻlmasa yiqilardim }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}yiqilishimga oz qoldi }} я чуть было не упал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham koʻp oʻrnida koʻrasiz }} {{izoh|см}}. '''[[koʻp]] 1'''; {{tarjmisoli|oz boʻlsa - eplab koʻr, koʻp boʻlsa - seplab koʻr }} {{izoh|погов}}. если мало - попробуй обойтись, если много - попробуй управиться;{{tarjmisoli| oz ye, hamisha ye }} {{izoh|погов}}. ешь поменьше, зато почаще; {{tarjmisoli|oz boʻlsin-u soz boʻlsin }} {{izoh|погов}}. пусть меньше, да лучше; {{tarjmisoli|oz-ozdan}}  немного, понемногу; {{tarjmisoli|oz-moz }} немного, немножко; слегка; {{tarjmisoli|oz-moz yomgʻir yogʻib oʻtdi }} прошёл небольшой дождь; {{tarjmisoli|etigingiz oz-moz loy boʻlibdi }} ваши сапоги немного испачкались в глине.&lt;br /&gt;
}}

{{-crh-}}
{{crh-adj}}</text>
      <sha1>9lt6zepns8kl3v0h2plptjfxd4h0xps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638600</id>
      <parentid>638599</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:33:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5378" sha1="cg2upl0enxo15plwkptjizgzsad1zb4" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''oz'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|OZ ’kam\ O z soʻzla, koʻp oʻyla (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli a:z tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 93), oʻsha davrlardayoq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, I, 105; DS, 71); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:z &amp;gt;&amp;nbsp;az &amp;gt;&amp;nbsp;âz.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son yoki miqdor jihatdan uncha koʻp boʻlmagan; kam. {{misol|Oz vaqt.}} {{misol|Hovuzda suv {{ajrat|oz}}.}} {{misol|Gap koʻp, koʻmir {{ajrat|oz}}.|Maqol}} {{misol|Oz yemak - soz yemak.|Maqol}} {{misol|Yaqinda tabiblarga koʻrsatgan edim, qoningiz {{ajrat|oz}}, qimiz iching, dedi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Yetarli emas, kifoya qilmaydigan, qanoatlanarli boʻlmagan; kam. {{misol|Bir yigitga yetmish hunar {{ajrat|oz}}.|Maqol}} {{misol|Maqtanma, gʻoz, hunaring {{ajrat|oz}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Koʻp boʻlsa - ketar, {{ajrat|oz}} boʻlsa - yetar.|Maqol}} {{misol|Ikkovimiz oʻtkazadigan oltin umrning oltin minutlarini har qancha oltin soat sanasa {{ajrat|oz}}!|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ogʻriq tishlar}} {{misol|Elektr quvvati shu qadar {{ajrat|oz}} ediki, nasos motorlarni aylantirishga ham ojizlik qilib qoldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{rvsh.|uz}} Baʼzi-baʼzida; goho-goho, kamdan-kam. {{misol|Anvar oʻz tengi bolalar bilan {{ajrat|oz}} aloqa qilar, ularga kam aralashar va ortiqcha oʻynabkulmas.. edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Qizlik vaqtida Nuri ularning kulbasiga juda {{ajrat|oz}} chiqar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}&lt;br/&gt;'''Bir oz''' - ozgina, andak. {{misol|Bir {{ajrat|oz}} tuzi kam boʻlibdi.}} {{misol|Robiya xola bir {{ajrat|oz}} bukchayganicha, mayda qadamlar bilan shipillab, supaga yoʻl boshladi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}&lt;br/&gt;'''Ko‘pi ketib, ozi qoldi''' - yarmidan koʻpi ketib, undan ozroq miqdori qoldi (qiyinchilik kunlar, ogʻir ish va shu kabilar haqida). {{misol|-Koʻpi ketib, {{ajrat|oz}}i qoldi, - ovutdi uni Usmonjon, — hech narsa emas, bu qiyinchiliklar oʻtib ketadi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}&lt;br/&gt;'''Oz boʻlmasa''' - naq boʻlmasa; sal boʻlmasa; naq, xudsi. {{misol|-{{ajrat|Oz}} boʻlmasa, harom oʻlar ekan, jonivor, — deydi u [yoʻlovchi], bir tutam yashil beda bilan pichogʻini artayotib.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. Oz qoldi Sal qoldi. {{misol|Har safar momaqaldiroq gulduraganda, &quot;oyi&quot;, deb dodlab yuborishiga {{ajrat|oz}} qolardi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Hamsuhbatlar}}. {{misol|Boya sinfda bolalardan biri himoya tilab: &quot;Hurmatli oʻqituvchim!&quot; deb yuborishga {{ajrat|oz}} qoldi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Eng ozi Kam deganda, eng kami, aqalli. {{misol|Uyatni bilsangiz, eng {{ajrat|oz}}i shuning andishasi kerak emasmi?|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ОЗ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''oz'''&lt;br /&gt;
[[мало]], [[немного]], [[незначительно]]; // [[малый]], [[незначительный]] ({{izoh|по количеству}}); {{tarjmisoli|odam juda oz }} людей очень мало; {{tarjmisoli|juda oz odam }} немногие люди; {{tarjmisoli|oz miqdor }} небольшое количество; {{tarjmisoli|ozgina }} немножечко, чуточку; мало; чуть; {{tarjmisoli|ozgina vaqt }} немного времени, небольшой промежуток времени; {{tarjmisoli|ozgina-yu, sozgina }} немного, да хорошо; {{tarjmisoli|sizda ozgina gapim bor }} мне нужно вам кое-что сказать, мне нужно с вами немного поговорить; {{tarjmisoli|ozgina tuz bering }} дайте немножечко соли; {{tarjmisoli|bir oz }} немного, несколько; чуть-чуть; {{tarjmisoli|bir oz keyinroq keling }} зайдите несколько позже; {{tarjmisoli|ozmi-koʻpmi }} более или менее; в некоторой (в известной) степени; {{tarjmisoli|oz boʻlmasa }} чуть было не...; {{tarjmisoli|oz boʻlmasa yiqilardim }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}yiqilishimga oz qoldi }} я чуть было не упал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham koʻp oʻrnida koʻrasiz }} {{izoh|см}}. '''[[koʻp]] 1'''; {{tarjmisoli|oz boʻlsa - eplab koʻr, koʻp boʻlsa - seplab koʻr }} {{izoh|погов}}. если мало - попробуй обойтись, если много - попробуй управиться;{{tarjmisoli| oz ye, hamisha ye }} {{izoh|погов}}. ешь поменьше, зато почаще; {{tarjmisoli|oz boʻlsin-u soz boʻlsin }} {{izoh|погов}}. пусть меньше, да лучше; {{tarjmisoli|oz-ozdan}}  немного, понемногу; {{tarjmisoli|oz-moz }} немного, немножко; слегка; {{tarjmisoli|oz-moz yomgʻir yogʻib oʻtdi }} прошёл небольшой дождь; {{tarjmisoli|etigingiz oz-moz loy boʻlibdi }} ваши сапоги немного испачкались в глине.&lt;br /&gt;
}}

{{-crh-}}
{{crh-adj}}</text>
      <sha1>cg2upl0enxo15plwkptjizgzsad1zb4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638601</id>
      <parentid>638600</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5444" sha1="ijzv3bxheo9j0zg5dunvxczq2rtiui6" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''oz'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|OZ ’kam\ O z soʻzla, koʻp oʻyla (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli a:z tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 93), oʻsha davrlardayoq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, I, 105; DS, 71); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:z &amp;gt;&amp;nbsp;az &amp;gt;&amp;nbsp;âz.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son yoki miqdor jihatdan uncha koʻp boʻlmagan; kam. {{misol|Oz vaqt.}} {{misol|Hovuzda suv {{ajrat|oz}}.}} {{misol|Gap koʻp, koʻmir {{ajrat|oz}}.|Maqol}} {{misol|Oz yemak - soz yemak.|Maqol}} {{misol|Yaqinda tabiblarga koʻrsatgan edim, qoningiz {{ajrat|oz}}, qimiz iching, dedi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Yetarli emas, kifoya qilmaydigan, qanoatlanarli boʻlmagan; kam. {{misol|Bir yigitga yetmish hunar {{ajrat|oz}}.|Maqol}} {{misol|Maqtanma, gʻoz, hunaring {{ajrat|oz}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Koʻp boʻlsa - ketar, {{ajrat|oz}} boʻlsa - yetar.|Maqol}} {{misol|Ikkovimiz oʻtkazadigan oltin umrning oltin minutlarini har qancha oltin soat sanasa {{ajrat|oz}}!|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ogʻriq tishlar}} {{misol|Elektr quvvati shu qadar {{ajrat|oz}} ediki, nasos motorlarni aylantirishga ham ojizlik qilib qoldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{rvsh.|uz}} Baʼzi-baʼzida; goho-goho, kamdan-kam. {{misol|Anvar oʻz tengi bolalar bilan {{ajrat|oz}} aloqa qilar, ularga kam aralashar va ortiqcha oʻynabkulmas.. edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Qizlik vaqtida Nuri ularning kulbasiga juda {{ajrat|oz}} chiqar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}&lt;br/&gt;'''Bir oz''' - ozgina, andak. {{misol|Bir {{ajrat|oz}} tuzi kam boʻlibdi.}} {{misol|Robiya xola bir {{ajrat|oz}} bukchayganicha, mayda qadamlar bilan shipillab, supaga yoʻl boshladi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}&lt;br/&gt;'''Ko‘pi ketib, ozi qoldi''' - yarmidan koʻpi ketib, undan ozroq miqdori qoldi (qiyinchilik kunlar, ogʻir ish va shu kabilar haqida). {{misol|-Koʻpi ketib, {{ajrat|oz}}i qoldi, - ovutdi uni Usmonjon, — hech narsa emas, bu qiyinchiliklar oʻtib ketadi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}&lt;br/&gt;'''Oz boʻlmasa''' - naq boʻlmasa; sal boʻlmasa; naq, xuddi. {{misol|-{{ajrat|Oz}} boʻlmasa, harom oʻlar ekan, jonivor, - deydi u [yoʻlovchi], bir tutam yashil beda bilan pichogʻini artayotib.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}}&lt;br/&gt;'''Oz qoldi''' - sal qoldi. {{misol|Har safar momaqaldiroq gulduraganda, &quot;oyi&quot;, deb dodlab yuborishiga {{ajrat|oz}} qolardi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Hamsuhbatlar}} {{misol|Boya sinfda bolalardan biri himoya tilab: &quot;Hurmatli oʻqituvchim!&quot; deb yuborishga {{ajrat|oz}} qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}&lt;br/&gt;'''Eng ozi''' - kam deganda, eng kami, aqalli. {{misol|Uyatni bilsangiz, eng {{ajrat|oz}}i shuning andishasi kerak emasmi?|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ОЗ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''oz'''&lt;br /&gt;
[[мало]], [[немного]], [[незначительно]]; // [[малый]], [[незначительный]] ({{izoh|по количеству}}); {{tarjmisoli|odam juda oz }} людей очень мало; {{tarjmisoli|juda oz odam }} немногие люди; {{tarjmisoli|oz miqdor }} небольшое количество; {{tarjmisoli|ozgina }} немножечко, чуточку; мало; чуть; {{tarjmisoli|ozgina vaqt }} немного времени, небольшой промежуток времени; {{tarjmisoli|ozgina-yu, sozgina }} немного, да хорошо; {{tarjmisoli|sizda ozgina gapim bor }} мне нужно вам кое-что сказать, мне нужно с вами немного поговорить; {{tarjmisoli|ozgina tuz bering }} дайте немножечко соли; {{tarjmisoli|bir oz }} немного, несколько; чуть-чуть; {{tarjmisoli|bir oz keyinroq keling }} зайдите несколько позже; {{tarjmisoli|ozmi-koʻpmi }} более или менее; в некоторой (в известной) степени; {{tarjmisoli|oz boʻlmasa }} чуть было не...; {{tarjmisoli|oz boʻlmasa yiqilardim }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}yiqilishimga oz qoldi }} я чуть было не упал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham koʻp oʻrnida koʻrasiz }} {{izoh|см}}. '''[[koʻp]] 1'''; {{tarjmisoli|oz boʻlsa - eplab koʻr, koʻp boʻlsa - seplab koʻr }} {{izoh|погов}}. если мало - попробуй обойтись, если много - попробуй управиться;{{tarjmisoli| oz ye, hamisha ye }} {{izoh|погов}}. ешь поменьше, зато почаще; {{tarjmisoli|oz boʻlsin-u soz boʻlsin }} {{izoh|погов}}. пусть меньше, да лучше; {{tarjmisoli|oz-ozdan}}  немного, понемногу; {{tarjmisoli|oz-moz }} немного, немножко; слегка; {{tarjmisoli|oz-moz yomgʻir yogʻib oʻtdi }} прошёл небольшой дождь; {{tarjmisoli|etigingiz oz-moz loy boʻlibdi }} ваши сапоги немного испачкались в глине.&lt;br /&gt;
}}

{{-crh-}}
{{crh-adj}}</text>
      <sha1>ijzv3bxheo9j0zg5dunvxczq2rtiui6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638602</id>
      <parentid>638601</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5442" sha1="77oe866yc7dvwavptptu5zwe11hj9f8" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''oz'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|OZ ’kam\ O z soʻzla, koʻp oʻyla (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli a:z tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 93), oʻsha davrlardayoq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, I, 105; DS, 71); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:z &amp;gt;&amp;nbsp;az &amp;gt;&amp;nbsp;âz.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Son yoki miqdor jihatdan uncha koʻp boʻlmagan; kam. {{misol|Oz vaqt.}} {{misol|Hovuzda suv {{ajrat|oz}}.}} {{misol|Gap koʻp, koʻmir {{ajrat|oz}}.|Maqol}} {{misol|Oz yemak - soz yemak.|Maqol}} {{misol|Yaqinda tabiblarga koʻrsatgan edim, qoningiz {{ajrat|oz}}, qimiz iching, dedi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Yetarli emas, kifoya qilmaydigan, qanoatlanarli boʻlmagan; kam. {{misol|Bir yigitga yetmish hunar {{ajrat|oz}}.|Maqol}} {{misol|Maqtanma, gʻoz, hunaring {{ajrat|oz}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Koʻp boʻlsa - ketar, {{ajrat|oz}} boʻlsa - yetar.|Maqol}} {{misol|Ikkovimiz oʻtkazadigan oltin umrning oltin minutlarini har qancha oltin soat sanasa {{ajrat|oz}}!|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ogʻriq tishlar}} {{misol|Elektr quvvati shu qadar {{ajrat|oz}} ediki, nasos motorlarni aylantirishga ham ojizlik qilib qoldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{rvsh.|uz}} Baʼzi-baʼzida; goho-goho, kamdan-kam. {{misol|Anvar oʻz tengi bolalar bilan {{ajrat|oz}} aloqa qilar, ularga kam aralashar va ortiqcha oʻynabkulmas.. edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Qizlik vaqtida Nuri ularning kulbasiga juda {{ajrat|oz}} chiqar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}&lt;br/&gt;'''Bir oz''' - ozgina, andak. {{misol|Bir {{ajrat|oz}} tuzi kam boʻlibdi.}} {{misol|Robiya xola bir {{ajrat|oz}} bukchayganicha, mayda qadamlar bilan shipillab, supaga yoʻl boshladi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}&lt;br/&gt;'''Ko‘pi ketib, ozi qoldi''' - yarmidan koʻpi ketib, undan ozroq miqdori qoldi (qiyinchilik kunlar, ogʻir ish va shu kabilar haqida). {{misol|-Koʻpi ketib, {{ajrat|oz}}i qoldi, - ovutdi uni Usmonjon, - hech narsa emas, bu qiyinchiliklar oʻtib ketadi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}&lt;br/&gt;'''Oz boʻlmasa''' - naq boʻlmasa; sal boʻlmasa; naq, xuddi. {{misol|-{{ajrat|Oz}} boʻlmasa, harom oʻlar ekan, jonivor, - deydi u [yoʻlovchi], bir tutam yashil beda bilan pichogʻini artayotib.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}}&lt;br/&gt;'''Oz qoldi''' - sal qoldi. {{misol|Har safar momaqaldiroq gulduraganda, &quot;oyi&quot;, deb dodlab yuborishiga {{ajrat|oz}} qolardi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Hamsuhbatlar}} {{misol|Boya sinfda bolalardan biri himoya tilab: &quot;Hurmatli oʻqituvchim!&quot; deb yuborishga {{ajrat|oz}} qoldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}&lt;br/&gt;'''Eng ozi''' - kam deganda, eng kami, aqalli. {{misol|Uyatni bilsangiz, eng {{ajrat|oz}}i shuning andishasi kerak emasmi?|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ОЗ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-adv}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''oz'''&lt;br /&gt;
[[мало]], [[немного]], [[незначительно]]; // [[малый]], [[незначительный]] ({{izoh|по количеству}}); {{tarjmisoli|odam juda oz }} людей очень мало; {{tarjmisoli|juda oz odam }} немногие люди; {{tarjmisoli|oz miqdor }} небольшое количество; {{tarjmisoli|ozgina }} немножечко, чуточку; мало; чуть; {{tarjmisoli|ozgina vaqt }} немного времени, небольшой промежуток времени; {{tarjmisoli|ozgina-yu, sozgina }} немного, да хорошо; {{tarjmisoli|sizda ozgina gapim bor }} мне нужно вам кое-что сказать, мне нужно с вами немного поговорить; {{tarjmisoli|ozgina tuz bering }} дайте немножечко соли; {{tarjmisoli|bir oz }} немного, несколько; чуть-чуть; {{tarjmisoli|bir oz keyinroq keling }} зайдите несколько позже; {{tarjmisoli|ozmi-koʻpmi }} более или менее; в некоторой (в известной) степени; {{tarjmisoli|oz boʻlmasa }} чуть было не...; {{tarjmisoli|oz boʻlmasa yiqilardim }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}yiqilishimga oz qoldi }} я чуть было не упал; {{tarjmisoli|oz boʻlsa ham koʻp oʻrnida koʻrasiz }} {{izoh|см}}. '''[[koʻp]] 1'''; {{tarjmisoli|oz boʻlsa - eplab koʻr, koʻp boʻlsa - seplab koʻr }} {{izoh|погов}}. если мало - попробуй обойтись, если много - попробуй управиться;{{tarjmisoli| oz ye, hamisha ye }} {{izoh|погов}}. ешь поменьше, зато почаще; {{tarjmisoli|oz boʻlsin-u soz boʻlsin }} {{izoh|погов}}. пусть меньше, да лучше; {{tarjmisoli|oz-ozdan}}  немного, понемногу; {{tarjmisoli|oz-moz }} немного, немножко; слегка; {{tarjmisoli|oz-moz yomgʻir yogʻib oʻtdi }} прошёл небольшой дождь; {{tarjmisoli|etigingiz oz-moz loy boʻlibdi }} ваши сапоги немного испачкались в глине.&lt;br /&gt;
}}

{{-crh-}}
{{crh-adj}}</text>
      <sha1>77oe866yc7dvwavptptu5zwe11hj9f8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>chavgon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56477</id>
    <revision>
      <id>638603</id>
      <parentid>637452</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="937" sha1="3yvk2kdyam8tvdnwgh3i95f31rze579" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''chav-gon'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|&lt;b&gt;CHAVGON&lt;/b&gt; q. chavandoz}}

''\[[w:Fors tili|f.]]''    —uchi    efi    tayoq
[[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]]
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Uchi egri qilib tayyorlangan maxsus tayoq; shu tayoq va toʻp bilan ot ustida oʻynaladigan jamoaviy sport oʻyini. {{misol|Darvozaxonaga yaqinlashib, simtoʻr bilan oʻralgan maydonchada {{ajrat|chavgon}} oʻynayotgan yoshlarga yana koʻzi tushdi.|[[w:Murod Muxammad Do‘st|Murod Muxammad Doʻst]]|Lolazor}}

[[Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2002-20.jpg|thumb|Chavgon o'yini, O'zbekiston pochtasi, 2002-yil]]

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЧАВГОН}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[chavgon]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
{{izoh|спорт}}. [[конное]] [[поло]].&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>3yvk2kdyam8tvdnwgh3i95f31rze579</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638604</id>
      <parentid>638603</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="936" sha1="526obt1ym2u3j551mc8v5dj5jl7l3vg" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''chav-gon'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|&lt;b&gt;CHAVGON&lt;/b&gt; q. chavandoz}}

''\[[w:Fors tili|f.]]''    —uchi    efi    tayoq
[[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]]
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Uchi egri qilib tayyorlangan maxsus tayoq; shu tayoq va toʻp bilan ot ustida oʻynaladigan jamoaviy sport oʻyini. {{misol|Darvozaxonaga yaqinlashib, simtoʻr bilan oʻralgan maydonchada {{ajrat|chavgon}} oʻynayotgan yoshlarga yana koʻzi tushdi.|[[w:Murod Muammad Do‘st|Murod Muhammad Doʻst]]|Lolazor}}

[[Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2002-20.jpg|thumb|Chavgon o'yini, O'zbekiston pochtasi, 2002-yil]]

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЧАВГОН}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[chavgon]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
{{izoh|спорт}}. [[конное]] [[поло]].&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>526obt1ym2u3j551mc8v5dj5jl7l3vg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638605</id>
      <parentid>638604</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="937" sha1="phl73l1houd2yljgnzfwj1rjqjqc0ts" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''chav-gon'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|&lt;b&gt;CHAVGON&lt;/b&gt; q. chavandoz}}

''\[[w:Fors tili|f.]]''    —uchi    efi    tayoq
[[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]]
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Uchi egri qilib tayyorlangan maxsus tayoq; shu tayoq va toʻp bilan ot ustida oʻynaladigan jamoaviy sport oʻyini. {{misol|Darvozaxonaga yaqinlashib, simtoʻr bilan oʻralgan maydonchada {{ajrat|chavgon}} oʻynayotgan yoshlarga yana koʻzi tushdi.|[[w:Murod Muhammad Do‘st|Murod Muhammad Doʻst]]|Lolazor}}

[[Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2002-20.jpg|thumb|Chavgon o'yini, O'zbekiston pochtasi, 2002-yil]]

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЧАВГОН}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[chavgon]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
{{izoh|спорт}}. [[конное]] [[поло]].&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>phl73l1houd2yljgnzfwj1rjqjqc0ts</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638606</id>
      <parentid>638605</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="936" sha1="h59wd7bzbazfo77ue8kr8kajdl3p90k" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''chav-gon'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|&lt;b&gt;CHAVGON&lt;/b&gt; q. chavandoz}}

''\[[w:Fors tili|f.]]''    —uchi    efi    tayoq
[[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]]
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Uchi egri qilib tayyorlangan maxsus tayoq; shu tayoq va toʻp bilan ot ustida oʻynaladigan jamoaviy sport oʻyini. {{misol|Darvozaxonaga yaqinlashib, simtoʻr bilan oʻralgan maydonchada {{ajrat|chavgon}} oʻynayotgan yoshlarga yana koʻzi tushdi.|[[w:Murod Muhammad Doʻst|Murod Muhammad Doʻst]]|Lolazor}}

[[Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2002-20.jpg|thumb|Chavgon o'yini, O'zbekiston pochtasi, 2002-yil]]

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЧАВГОН}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[chavgon]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
{{izoh|спорт}}. [[конное]] [[поло]].&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>h59wd7bzbazfo77ue8kr8kajdl3p90k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638607</id>
      <parentid>638606</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>638607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="914" sha1="8glua7ibrs6f4tdt6hq6n14p2pf4qys" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''chav-gon'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|&lt;b&gt;CHAVGON&lt;/b&gt; q. chavandoz}}
Forschadan - uchi efi tayoq.
[[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]]

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Uchi egri qilib tayyorlangan maxsus tayoq; shu tayoq va toʻp bilan ot ustida oʻynaladigan jamoaviy sport oʻyini. {{misol|Darvozaxonaga yaqinlashib, simtoʻr bilan oʻralgan maydonchada {{ajrat|chavgon}} oʻynayotgan yoshlarga yana koʻzi tushdi.|[[w:Murod Muhammad Doʻst|Murod Muhammad Doʻst]]|Lolazor}}

[[Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2002-20.jpg|thumb|Chavgon o'yini, O'zbekiston pochtasi, 2002-yil]]

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЧАВГОН}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[chavgon]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
{{izoh|спорт}}. [[конное]] [[поло]].&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>8glua7ibrs6f4tdt6hq6n14p2pf4qys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>命</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162045</id>
    <revision>
      <id>638608</id>
      <parentid>636182</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158" sha1="7sex3fc1o8uzfpexjw4oabtb1qjouie" xml:space="preserve">{{-ja-}}
===Ma’nosi===
Hayotni ta’minlab turguvchi narsa/omil&lt;ref&gt;Essential Japanese Vocabulary: Learn to Avoid Common (and Embarrassing!) Mistakes&lt;/ref&gt;.</text>
      <sha1>7sex3fc1o8uzfpexjw4oabtb1qjouie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>submarŝipo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162617</id>
    <revision>
      <id>638582</id>
      <timestamp>2026-05-14T17:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balamax</username>
        <id>482</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-eo-}} {{eo-ism}} * [[suv osti kemasi]]  ===Talaffuz=== * {{IPA|[sub.mar.ˈʃi.po]|lang=eo}} * {{audio|LL-Q143 (epo)-Lepticed7-submarŝipo.wav|tingla|lang=eo}} * {{chiziqcha|sub|mar|ŝi|po|lang=eo}} * [[qofiya|Qofiya]]: po“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>638582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="224" sha1="rx11gr9vqggvk6xdxp57s2krzxk4q3a" xml:space="preserve">{{-eo-}}
{{eo-ism}}
* [[suv osti kemasi]]

===Talaffuz===
* {{IPA|[sub.mar.ˈʃi.po]|lang=eo}}
* {{audio|LL-Q143 (epo)-Lepticed7-submarŝipo.wav|tingla|lang=eo}}
* {{chiziqcha|sub|mar|ŝi|po|lang=eo}}
* [[qofiya|Qofiya]]: po</text>
      <sha1>rx11gr9vqggvk6xdxp57s2krzxk4q3a</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>