Wikipedia
vewiki
https://ve.wikipedia.org/wiki/Hayani
MediaWiki 1.47.0-wmf.15
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
User:Minnie012/Draft 7
2
6006
22885
22826
2026-08-17T17:30:40Z
Minnie012
9412
i wrote an article
22885
wikitext
text/x-wiki
Ngwena.
'''Ngwena''' kana dzi ngwena dza vhukuma ndi zwipuka zwine zwa nga tswina zwine zwa vha uri zwi ya wanala kha maḓi a tropical ane a vha uri ana muṋo, na kha maḓi o kunaho. Dzi wela kha muṱa wa Crocodylidae nga ngomu ha mutevhe wa Crocodilia. Ipfhi ‘ngwena’ ḽi bva kha ipfi ḽa Lugerika ‘krokódilos,’ ḽine ḽa amba ḽikoko, zwine zwa sumbedza u fana hazwo na zwikokovhi.<ref>[https://animalfact.com/crocodile/ Crocodile - Types, Size, Habitat, Lifespan, Evolution, and Pictures]</ref>
[[File:Saltwater crocodile (Crocodylus porosus), Gembira Loka Zoo, 2015-03-15 01.jpg|thumb|Ngwena ya maḓi a muṋo (Crocodylus porosus)]]
Dzi fhambana vhukuma nga vhuhulwane. Lushaka luhulwanesa lwa ngwena kha ḽifhasi ndi ngwena ya maḓini a muṋo (Crocodylus porosus), ine nga nḓila yo ḓoweleaho ya vha na vhulapfu ha 17 ft (5.2 m) fhedzi i nga swika 23 ft (7 m) na u lemela u fhira 1,000 kg (2,200 lbs). Ngwena ya maḓi a muṋo-Siamese hybrid ine ya vhidziwa upfhi Yai ndi yone ngwena khulwanesa ye ya vhuya ya farwa vhuthubwani, ine ya vha na vhulapfhu vhune ha swika 6 m (20 ft). Lolong, ndi ngwena khulwanesa ine ya vha uri yo no vhuya ya farwa (na yone ndi lushaka lwa maḓini a muṋo), yo vha i tshi ela u fhira 20 ft na u lemela zwine zwa swika 2370 lbs.<ref>[https://www.britannica.com/animal/crocodile-order Crocodile | Habitat, Species, Diet, & Facts | Britannica]</ref>
Morphology ya nnḓa ya crocodile i sumbedza vhutshilo hayo ha maḓini na ha zwiḽiwa. Ina muvhili wo linganelaho, na dzi ningo, maṱo na nḓevhe zwo vhewaho nnṱha ha ṱhoho yayo. I na dzi phere mbili dza ṱhoho dzine dza vha na maanḓa iṅwe na iṅwe i na mutevhe wa maṋo a conical (tshinwe tshifhinga a fhiraho 100 kha tshaka dzine dza vha na mulomo mulapfu). Maṋo aya a wanala kha sokhethe nahone a dzulela u dzhielwa vhudzulo kha vhutshilo hao hoṱhe (polyphyodonty). Dzi na phere mbili dza milenzhe mipfhufhi fhedzi yo khwaṱhaho, na milenzhe ya phanḓa ine ya vha na zwikunwane zwiṱanu. U fhambana na zwenezwo, milenzhe ya murahu i na zwikunwane zwiṋa, zwine zwa vha na webbed, zwoṱhe kana zwipiḓa zwazwo.<ref>[https://factanimal.com/crocodiles/ 22 Astonishing Crocodile Facts 🐊 - Fact Animal]</ref>
[[File:Nile crocodile head.jpg|thumb|Ngwena ya Nile]]
Ngwena i fhambana na dzi aḽigeitha na dzi khameini nga tshivhumbeo tsha ningo na vhuphara ha dzi ṱhoho. Dzi na tshivhumbeo tsha V u fhira tshivhumbeo tsha U tsha dzi aḽigeitha na dzi khameini. Ṱhaha dza hone dza ṱha na dza fhasi dzi ya lingana nga vhuphara, na maṋo o vhewaho tsini na mupendelo wa ṱhaha ya nnṱha, aya vhonala na musi ṱhaha dzo valiwa. Lino ḽa vhuṋa kha ṱhoho ya fhasi ḽi dzhena kha sokete kha ṱhoho ya nṱha. Dzi ngwena dzi na ṱhoho ya diapsid , dzine dza vha uri dzi ya ṱaluswa nga mabuli mavhili kana fenestrae murahu ha maṱo kha sia ḽiṅwe na ḽiṅwe. Marambo a mulomo a ṱanganya ṋotshi na gḽothisi nahone a na tshithu tshine tsha vha uri tsho khwaṱha tshine tsha vhidziwa upfi palatal flap tshine tsha thivhela maḓi uri a si dzhene mulomoni. <ref>[https://www.discoverwildlife.com/animal-facts/reptiles/crocodile-facts 32 staggering crocodile facts: Amazing truths about one of the deadliest – and oldest – predators on the planet, including their rather tender mating strategy... | Discover Wildlife]</ref>
== Referentse ==
<references />
520daqyds19glrfp9vwnow3pjkz6ha7
22886
22885
2026-08-17T17:36:54Z
Minnie012
9412
i edited
22886
wikitext
text/x-wiki
Ngwena.
'''Ngwena''' kana dzi ngwena dza vhukuma ndi zwipuka zwine zwa nga tswina zwine zwa vha uri zwi ya wanala kha maḓi a trophikhaḽa ane a vha uri ana muṋo, na kha maḓi o kunaho. Dzi wela kha muṱa wa Crocodylidae nga ngomu ha mutevhe wa Crocodilia. Ipfhi ‘ngwena’ ḽi bva kha ipfi ḽa Lugerika ‘krokódilos,’ ḽine ḽa amba ḽikoko, zwine zwa sumbedza u fana hazwo na zwikokovhi.<ref>[https://animalfact.com/crocodile/ Crocodile - Types, Size, Habitat, Lifespan, Evolution, and Pictures]</ref>
[[File:Saltwater crocodile (Crocodylus porosus), Gembira Loka Zoo, 2015-03-15 01.jpg|thumb|Ngwena ya maḓi a muṋo (Crocodylus porosus)]]
Ngwena dzi fhambana vhukuma nga vhuhulwane. Lushaka luhulwanesa lwa ngwena kha ḽifhasi ndi ngwena ya maḓini a muṋo ([[Crocodylus porosus]]), ine nga nḓila yo ḓoweleaho ya vha na vhulapfu ha 17 ft (5.2 m) fhedzi i nga swika 23 ft (7 m) na u lemela u fhira 1,000 kg (2,200 lbs). Ngwena ya maḓi a muṋo-Siamese hybrid ine ya vhidziwa upfhi Yai ndi yone ngwena khulwanesa ye ya vhuya ya farwa vhuthubwani, ine ya vha na vhulapfhu vhune ha swika 6 m (20 ft). Lolong, ndi ngwena khulwanesa ine ya vha uri yo no vhuya ya farwa (na yone ndi lushaka lwa maḓini a muṋo), yo vha i tshi ela u fhira 20 ft na u lemela zwine zwa swika 2370 lbs.<ref>[https://www.britannica.com/animal/crocodile-order Crocodile | Habitat, Species, Diet, & Facts | Britannica]</ref>
Mofoḽodzhi ya nnḓa ya ngwena i sumbedza vhutshilo hayo ha maḓini na ha zwiḽiwa. Ina muvhili wo linganelaho, na dzi ningo, maṱo na nḓevhe zwo vhewaho nnṱha ha ṱhoho yayo. I na dzi phere mbili dza ṱhoho dzine dza vha na maanḓa iṅwe na iṅwe i na mutevhe wa maṋo a conical (tshinwe tshifhinga a fhiraho 100 kha tshaka dzine dza vha na mulomo mulapfu). Maṋo aya a wanala kha sokhethe nahone a dzulela u dzhielwa vhudzulo kha vhutshilo hao hoṱhe (polyphyodonty). Dzi na phere mbili dza milenzhe mipfhufhi fhedzi yo khwaṱhaho, na milenzhe ya phanḓa ine ya vha na zwikunwane zwiṱanu. U fhambana na zwenezwo, milenzhe ya murahu i na zwikunwane zwiṋa, zwine zwa vha na webbed, zwoṱhe kana zwipiḓa zwazwo.<ref>[https://factanimal.com/crocodiles/ 22 Astonishing Crocodile Facts 🐊 - Fact Animal]</ref>
[[File:Nile crocodile head.jpg|thumb|Ngwena ya Nile]]
Ngwena i fhambana na dzi aḽigeitha na dzi khameini nga tshivhumbeo tsha ningo na vhuphara ha dzi ṱhoho. Dzi na tshivhumbeo tsha V u fhira tshivhumbeo tsha U tsha dzi aḽigeitha na dzi khameini. Ṱhaha dza hone dza ṱha na dza fhasi dzi ya lingana nga vhuphara, na maṋo o vhewaho tsini na mupendelo wa ṱhaha ya nnṱha, aya vhonala na musi ṱhaha dzo valiwa. Lino ḽa vhuṋa kha ṱhoho ya fhasi ḽi dzhena kha sokete kha ṱhoho ya nṱha. Dzi ngwena dzi na ṱhoho ya diapsid, dzine dza vha uri dzi ya ṱaluswa nga mabuli mavhili kana fenestrae murahu ha maṱo kha sia ḽiṅwe na ḽiṅwe. Marambo a mulomo a ṱanganya ṋotshi na gḽothisi nahone a na tshithu tshine tsha vha uri tsho khwaṱha tshine tsha vhidziwa upfi palatal flap tshine tsha thivhela maḓi uri a si dzhene mulomoni. <ref>[https://www.discoverwildlife.com/animal-facts/reptiles/crocodile-facts 32 staggering crocodile facts: Amazing truths about one of the deadliest – and oldest – predators on the planet, including their rather tender mating strategy... | Discover Wildlife]</ref>
== Referentse ==
<references />
08hpxn8gawjpq7scvcsw6am71esqlig