Wikiquote viwikiquote https://vi.wikiquote.org/wiki/Trang_Ch%C3%ADnh MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Phương tiện Đặc biệt Thảo luận Thành viên Thảo luận Thành viên Wikiquote Thảo luận Wikiquote Tập tin Thảo luận Tập tin MediaWiki Thảo luận MediaWiki Bản mẫu Thảo luận Bản mẫu Trợ giúp Thảo luận Trợ giúp Thể loại Thảo luận Thể loại TimedText TimedText talk Mô đun Thảo luận Mô đun Event Event talk 0 9819 62637 61577 2026-04-22T05:45:02Z ~2026-24698-15 14638 /* Tiếng Pháp */ 62637 wikitext text/x-wiki [[Tập tin:Pietro della Vecchia - The master of mathematics.JPG|nhỏ|phải|''Bậc thầy toán học'' của [[w:it:Pietro Della Vecchia|Pietro Della Vecchia]] ~ [[năm]] 1625-1679]] '''{{w|Toán học}}''' hay '''toán''' là ngành nghiên cứu trừu tượng về những chủ đề như lượng ([[số]]), cấu trúc, không gian ([[hình học]], [[hệ tọa độ]], vector), khả năng ([[xác suất]], biến ngẫu nhiên) và sự thay đổi ([[hàm số]], giới hạn, đạo hàm, vi phân, tích phân). ==Trích dẫn== ===Tiếng Việt=== *'''1930''', {{w|Phan Khôi}}, ''[[s:Phép làm văn|Phép làm văn]]'' *:Có thể theo phương thức '''toán học''' mà đặt ra như vầy cho dễ cắt nghĩa :<br>Biết đâu không = Có. *'''1944''', {{w|Nhượng Tống}}, phụ bàn trong lời bình bản dịch ''{{w|Sử ký}}'' của [[Tư Mã Thiên]] [[s:Trang:Su Ky Tu Ma Thien 1944.pdf/32|tr. 30]] *:Thế nhưng trái hẳn với '''Toán-học''', có một [[chân lý|chân-lý]] tuyệt-đối, chân-lý ở Sử-học lại rất là mỏng-mảnh. ===Tiếng Anh=== *'''1704''', [[Isaac Newton]], ''{{w|Opticks}}'' *:As in Mathematicks, so in Natural Philosophy, the Investigation of difficult Things by the Method of Analysis, ought ever to precede the Method of Composition. *::'''Cũng như trong Toán học, việc nghiên cứu những vấn đề khó bằng phương pháp phân tích trong [[Triết học]] [[tự nhiên]] phải đi trước phương pháp tổng hợp. ===Tiếng Đức=== *'''1900''', [[David Hilbert]], ''Mathematische Probleme'' trên ''Nachrichten der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen, mathematisch-physikalische Klasse'', Heft 3, tr. [[s:de:Seite:Hilbert - Mathematische Probleme.pdf/11|262]] *:Diese Ueberzeugung von der Lösbarkeit eines jeden mathematischen Problems ist uns ein kräftiger Ansporn während der Arbeit; wir hören in uns den steten Zuruf: Da ist das Problem, suche die Lösung. Du kannst sie durch reines Denken finden; denn in der Mathematik giebt es kein Ignorabimus! *::'''Niềm tin chắc rằng mọi bài toán đều có lời giải là động lực mạnh mẽ cho công việc chúng ta; chúng ta thường nghe thấy tiếng kêu gọi bên trong lòng mình: Có vấn đề, hãy tìm giải pháp. Bạn có thể tìm thấy chúng bằng tư duy thuần túy; bởi vì không có sự ngu dốt trong toán học!''' ===Tiếng Pháp=== *'''1688-1690''', [[Gottfried Leibniz]], ''Discours touchant la méthode de la certitude et l’art d’inventer'', tr. [[s:fr:Page:Leibniz - Die philosophischen Schriften hg. Gerhardt Band 7.djvu/195|181]] *:Il y a jusque dans les exercices des enfans ce qui pourroit arrester le plus grand Mathematicien *::'''Thậm chí ngay cả trong trò chơi của con trẻ cũng có những điều khiến nhà toán học vĩ đại nhất phải quan tâm.'''<ref>{{Cite web|title=Danh ngôn về Toán học - Gottfried Wilhelm Leibniz|access-date=2024-02-28|publisher=Từ điển Danh ngôn|url=https://web.archive.org/web/20220625044250/https://www.tudiendanhngon.vn/danhngon/dn/itemid/6433}}</ref> ===Ví dụ bài toán đơn giản=== ==Xem thêm== * [[Số học]] * [[Logarit]] * [[Lý thuyết số]] ==Tham khảo== {{tham khảo}} ==Liên kết ngoài== {{wikipedia-inline}} {{wiktionary}} [[Thể loại:Toán học]] qeuu6isx9ltp4gc8jdenbw3j847ab40 62638 62637 2026-04-22T05:47:19Z ~2026-24698-15 14638 /* Ví dụ bài toán đơn giản */ 62638 wikitext text/x-wiki [[Tập tin:Pietro della Vecchia - The master of mathematics.JPG|nhỏ|phải|''Bậc thầy toán học'' của [[w:it:Pietro Della Vecchia|Pietro Della Vecchia]] ~ [[năm]] 1625-1679]] '''{{w|Toán học}}''' hay '''toán''' là ngành nghiên cứu trừu tượng về những chủ đề như lượng ([[số]]), cấu trúc, không gian ([[hình học]], [[hệ tọa độ]], vector), khả năng ([[xác suất]], biến ngẫu nhiên) và sự thay đổi ([[hàm số]], giới hạn, đạo hàm, vi phân, tích phân). ==Trích dẫn== ===Tiếng Việt=== *'''1930''', {{w|Phan Khôi}}, ''[[s:Phép làm văn|Phép làm văn]]'' *:Có thể theo phương thức '''toán học''' mà đặt ra như vầy cho dễ cắt nghĩa :<br>Biết đâu không = Có. *'''1944''', {{w|Nhượng Tống}}, phụ bàn trong lời bình bản dịch ''{{w|Sử ký}}'' của [[Tư Mã Thiên]] [[s:Trang:Su Ky Tu Ma Thien 1944.pdf/32|tr. 30]] *:Thế nhưng trái hẳn với '''Toán-học''', có một [[chân lý|chân-lý]] tuyệt-đối, chân-lý ở Sử-học lại rất là mỏng-mảnh. ===Tiếng Anh=== *'''1704''', [[Isaac Newton]], ''{{w|Opticks}}'' *:As in Mathematicks, so in Natural Philosophy, the Investigation of difficult Things by the Method of Analysis, ought ever to precede the Method of Composition. *::'''Cũng như trong Toán học, việc nghiên cứu những vấn đề khó bằng phương pháp phân tích trong [[Triết học]] [[tự nhiên]] phải đi trước phương pháp tổng hợp. ===Tiếng Đức=== *'''1900''', [[David Hilbert]], ''Mathematische Probleme'' trên ''Nachrichten der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen, mathematisch-physikalische Klasse'', Heft 3, tr. [[s:de:Seite:Hilbert - Mathematische Probleme.pdf/11|262]] *:Diese Ueberzeugung von der Lösbarkeit eines jeden mathematischen Problems ist uns ein kräftiger Ansporn während der Arbeit; wir hören in uns den steten Zuruf: Da ist das Problem, suche die Lösung. Du kannst sie durch reines Denken finden; denn in der Mathematik giebt es kein Ignorabimus! *::'''Niềm tin chắc rằng mọi bài toán đều có lời giải là động lực mạnh mẽ cho công việc chúng ta; chúng ta thường nghe thấy tiếng kêu gọi bên trong lòng mình: Có vấn đề, hãy tìm giải pháp. Bạn có thể tìm thấy chúng bằng tư duy thuần túy; bởi vì không có sự ngu dốt trong toán học!''' ===Tiếng Pháp=== *'''1688-1690''', [[Gottfried Leibniz]], ''Discours touchant la méthode de la certitude et l’art d’inventer'', tr. [[s:fr:Page:Leibniz - Die philosophischen Schriften hg. Gerhardt Band 7.djvu/195|181]] *:Il y a jusque dans les exercices des enfans ce qui pourroit arrester le plus grand Mathematicien *::'''Thậm chí ngay cả trong trò chơi của con trẻ cũng có những điều khiến nhà toán học vĩ đại nhất phải quan tâm.'''<ref>{{Cite web|title=Danh ngôn về Toán học - Gottfried Wilhelm Leibniz|access-date=2024-02-28|publisher=Từ điển Danh ngôn|url=https://web.archive.org/web/20220625044250/https://www.tudiendanhngon.vn/danhngon/dn/itemid/6433}}</ref> ===Ví dụ bài toán đơn giản=== #Bài toán phân số: :{{frac|4|6}} ==Xem thêm== * [[Số học]] * [[Logarit]] * [[Lý thuyết số]] ==Tham khảo== {{tham khảo}} ==Liên kết ngoài== {{wikipedia-inline}} {{wiktionary}} [[Thể loại:Toán học]] 2zh31qlvuvu5q6pnqp83n8othf2intb 62642 62638 2026-04-22T05:49:33Z Nvdtn19 10420 Đã lùi lại sửa đổi của [[Special:Contributions/~2026-24698-15|~2026-24698-15]] ([[User talk:~2026-24698-15|thảo luận]]) quay về phiên bản cuối của [[User:Lcsnes|Lcsnes]] 62642 wikitext text/x-wiki [[Tập tin:Pietro della Vecchia - The master of mathematics.JPG|nhỏ|phải|''Bậc thầy toán học'' của [[w:it:Pietro Della Vecchia|Pietro Della Vecchia]] ~ [[năm]] 1625-1679]] '''{{w|Toán học}}''' hay '''toán''' là ngành nghiên cứu trừu tượng về những chủ đề như lượng ([[số]]), cấu trúc, không gian ([[hình học]], [[hệ tọa độ]], vector), khả năng ([[xác suất]], biến ngẫu nhiên) và sự thay đổi ([[hàm số]], giới hạn, đạo hàm, vi phân, tích phân). ==Trích dẫn== ===Tiếng Việt=== *'''1930''', {{w|Phan Khôi}}, ''[[s:Phép làm văn|Phép làm văn]]'' *:Có thể theo phương thức '''toán học''' mà đặt ra như vầy cho dễ cắt nghĩa :<br>Biết đâu không = Có. *'''1944''', {{w|Nhượng Tống}}, phụ bàn trong lời bình bản dịch ''{{w|Sử ký}}'' của [[Tư Mã Thiên]] [[s:Trang:Su Ky Tu Ma Thien 1944.pdf/32|tr. 30]] *:Thế nhưng trái hẳn với '''Toán-học''', có một [[chân lý|chân-lý]] tuyệt-đối, chân-lý ở Sử-học lại rất là mỏng-mảnh. ===Tiếng Anh=== *'''1704''', [[Isaac Newton]], ''{{w|Opticks}}'' *:As in Mathematicks, so in Natural Philosophy, the Investigation of difficult Things by the Method of Analysis, ought ever to precede the Method of Composition. *::'''Cũng như trong Toán học, việc nghiên cứu những vấn đề khó bằng phương pháp phân tích trong [[Triết học]] [[tự nhiên]] phải đi trước phương pháp tổng hợp. ===Tiếng Đức=== *'''1900''', [[David Hilbert]], ''Mathematische Probleme'' trên ''Nachrichten der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen, mathematisch-physikalische Klasse'', Heft 3, tr. [[s:de:Seite:Hilbert - Mathematische Probleme.pdf/11|262]] *:Diese Ueberzeugung von der Lösbarkeit eines jeden mathematischen Problems ist uns ein kräftiger Ansporn während der Arbeit; wir hören in uns den steten Zuruf: Da ist das Problem, suche die Lösung. Du kannst sie durch reines Denken finden; denn in der Mathematik giebt es kein Ignorabimus! *::'''Niềm tin chắc rằng mọi bài toán đều có lời giải là động lực mạnh mẽ cho công việc chúng ta; chúng ta thường nghe thấy tiếng kêu gọi bên trong lòng mình: Có vấn đề, hãy tìm giải pháp. Bạn có thể tìm thấy chúng bằng tư duy thuần túy; bởi vì không có sự ngu dốt trong toán học!''' ===Tiếng Pháp=== *'''1688-1690''', [[Gottfried Leibniz]], ''Discours touchant la méthode de la certitude et l’art d’inventer'', tr. [[s:fr:Page:Leibniz - Die philosophischen Schriften hg. Gerhardt Band 7.djvu/195|181]] *:Il y a jusque dans les exercices des enfans ce qui pourroit arrester le plus grand Mathematicien *::'''Thậm chí ngay cả trong trò chơi của con trẻ cũng có những điều khiến nhà toán học vĩ đại nhất phải quan tâm.'''<ref>{{Cite web|title=Danh ngôn về Toán học - Gottfried Wilhelm Leibniz|access-date=2024-02-28|publisher=Từ điển Danh ngôn|url=https://web.archive.org/web/20220625044250/https://www.tudiendanhngon.vn/danhngon/dn/itemid/6433}}</ref> ==Xem thêm== * [[Số học]] * [[Logarit]] * [[Lý thuyết số]] ==Tham khảo== {{tham khảo}} ==Liên kết ngoài== {{wikipedia-inline}} {{wiktionary}} [[Thể loại:Toán học]] 61wcameeemne8h9frk15otmfpizw1tf 10 10077 62645 62591 2026-04-22T05:55:11Z ~2026-24698-15 14638 62645 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Chờ_xóa|1=Out of project scope}}</noinclude> <noinclude>{{chờ chút}}</noinclude> {{Userboxes}} <div>'''Hôm nay'''</div> <div>'''{{CURRENTDAYNAME}}''' <span>''',{{CURRENTDAY}}'''</span> ''' {{CURRENTMONTHNAME}}'''<span>''' năm {{CURRENTYEAR}}'''<span></div> </div> {{Scroll box|}} <noinclude> [[Thể loại:Bản mẫu lịch| ]] </noinclude> [[File:Tennis icon.png|75px|giữa]] 3pvnv4wl60ar4kppv932ggl451fyhwt 62650 62645 2026-04-22T06:17:43Z Nvdtn19 10420 Đã lùi lại sửa đổi của [[Special:Contributions/~2026-24698-15|~2026-24698-15]] ([[User talk:~2026-24698-15|thảo luận]]) quay về phiên bản cuối của [[User:Nvdtn19|Nvdtn19]] 62650 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Chờ_xóa|1=Out of project scope}}</noinclude> {{Userboxes}} <div>'''Hôm nay'''</div> <div>'''{{CURRENTDAYNAME}}''' <span>''',{{CURRENTDAY}}'''</span> ''' {{CURRENTMONTHNAME}}'''<span>''' năm {{CURRENTYEAR}}'''<span></div> </div> {{Scroll box|}} <noinclude> [[Thể loại:Bản mẫu lịch| ]] </noinclude> [[File:Tennis icon.png|75px|giữa]] dj5cqas69sl25osx8jsusa4hu4394y1 0 10212 62629 2026-04-21T14:15:27Z TheHighFighter2 10668 [[w:vi:WP:TTL|←]]Trang mới: “'''Hàn Hoằng''' (chữ Hán: 韓翃), có sách ghi là '''Hàn Hoành''', tự '''Quân Bình''' (君平), người Nam Dương, chưa rõ năm sinh, năm mất, là một nhà thơ Trung Quốc thời Đường. ==Trích dẫn== * [[s:zh:寒食 (韓翃)|寒食]] (Hàn thực): *: 春城無處不飛花，寒食東風禦柳斜。日暮漢宮傳蠟燭，輕煙散入五侯家。 *:: Xuân thành vô xứ bất phi hoa,</br>Hàn thực đông phong ng…” 62629 wikitext text/x-wiki '''Hàn Hoằng''' (chữ Hán: 韓翃), có sách ghi là '''Hàn Hoành''', tự '''Quân Bình''' (君平), người Nam Dương, chưa rõ năm sinh, năm mất, là một nhà thơ Trung Quốc thời Đường. ==Trích dẫn== * [[s:zh:寒食 (韓翃)|寒食]] (Hàn thực): *: 春城無處不飛花，寒食東風禦柳斜。日暮漢宮傳蠟燭，輕煙散入五侯家。 *:: Xuân thành vô xứ bất phi hoa,</br>Hàn thực đông phong ngự liễu tà.</br>Nhật mộ Hán cung truyền lạp chúc,</br>Khinh yên tán nhập ngũ hầu gia. *:::* Bản dịch của [https://www.thivien.net/B%E1%BA%A3n-d%E1%BB%8Bch-c%E1%BB%A7a-Tr%E1%BA%A7n-Tr%E1%BB%8Dng-San/reply-JUZT8zILtE82MOVurVi31g Trần Trọng San]: *:::*: Khắp chốn thành xuân hoa phấp phới,</br>Gió đông nghiêng ngả liễu vườn sau.</br>Trời chiều nến đốt trong cung Hán,</br>Khói nhẹ bay sang phủ Ngũ hầu. *:::* Bản dịch [https://www.thivien.net/B%E1%BA%A3n-d%E1%BB%8Bch-c%E1%BB%A7a-Khuy%E1%BA%BFt-danh-Vi%E1%BB%87t-Nam/reply-NKhdU4Rk5XVFfII5LN4Nlw khuyết danh] từ ''Đường thi tuyệt cú diễn ca'' (唐詩絕句演歌): *:::*: Thành xuân khắp chốn bay hoa</br>Tiết vừa hàn thực, liễu tà gió đông</br>Chiều hôm truyền đốt Hán cung</br>Nhà hầu xanh ngắt khói lồng cả năm [[Thể loại:Nhà thơ Trung Quốc thời Đường]] ktq9y7vj4p61hy35xtrohlgb29jyt0p 62630 62629 2026-04-21T14:19:19Z TheHighFighter2 10668 62630 wikitext text/x-wiki '''[[w:zh:韓翃|Hàn Hoằng]]''' (chữ Hán: 韓翃), có sách ghi là '''Hàn Hoành''', tự '''Quân Bình''' (君平), người Nam Dương, chưa rõ năm sinh, năm mất, là một nhà thơ Trung Quốc thời Đường. ==Trích dẫn== * [[s:zh:寒食 (韓翃)|寒食]] (Hàn thực): *: 春城無處不飛花，寒食東風禦柳斜。日暮漢宮傳蠟燭，輕煙散入五侯家。 *:: Xuân thành vô xứ bất phi hoa,</br>Hàn thực đông phong ngự liễu tà.</br>Nhật mộ Hán cung truyền lạp chúc,</br>Khinh yên tán nhập ngũ hầu gia. *:::* Bản dịch của [https://www.thivien.net/B%E1%BA%A3n-d%E1%BB%8Bch-c%E1%BB%A7a-Tr%E1%BA%A7n-Tr%E1%BB%8Dng-San/reply-JUZT8zILtE82MOVurVi31g Trần Trọng San]: *:::*: Khắp chốn thành xuân hoa phấp phới,</br>Gió đông nghiêng ngả liễu vườn sau.</br>Trời chiều nến đốt trong cung Hán,</br>Khói nhẹ bay sang phủ Ngũ hầu. *:::* Bản dịch [https://www.thivien.net/B%E1%BA%A3n-d%E1%BB%8Bch-c%E1%BB%A7a-Khuy%E1%BA%BFt-danh-Vi%E1%BB%87t-Nam/reply-NKhdU4Rk5XVFfII5LN4Nlw khuyết danh] từ ''Đường thi tuyệt cú diễn ca'' (唐詩絕句演歌): *:::*: Thành xuân khắp chốn bay hoa</br>Tiết vừa hàn thực, liễu tà gió đông</br>Chiều hôm truyền đốt Hán cung</br>Nhà hầu xanh ngắt khói lồng cả năm [[Thể loại:Nhà thơ Trung Quốc thời Đường]] hj3is7hded9dazf2fceotlrg6z4tmxc 11 10215 62646 2026-04-22T05:56:52Z ~2026-24698-15 14638 [[w:vi:WP:TTL|←]]Trang mới: “Tôi nhất trí yêu cầu xoá ~~~” 62646 wikitext text/x-wiki Tôi nhất trí yêu cầu xoá [[Đặc biệt:Đóng góp/&#126;2026-24698-15|&#126;2026-24698-15]] ([[Thảo luận Thành viên:&#126;2026-24698-15|thảo luận]]) 41gbdoit2grbalnkx4dpdx69390vsnz 62647 62646 2026-04-22T05:59:45Z ~2026-24698-15 14638 Mục mới: /* Yêu cầu xoá */ 62647 wikitext text/x-wiki Tôi nhất trí yêu cầu xoá [[Đặc biệt:Đóng góp/&#126;2026-24698-15|&#126;2026-24698-15]] ([[Thảo luận Thành viên:&#126;2026-24698-15|thảo luận]]) == Yêu cầu xoá == Nhất trí yêu cầu xoá {{{1|}}} [[Đặc biệt:Đóng góp/&#126;2026-24698-15|&#126;2026-24698-15]] ([[Thảo luận Thành viên:&#126;2026-24698-15|thảo luận]]) fl20rj20quxb95r2446tm48xdwrstab 62648 62647 2026-04-22T06:04:21Z ~2026-24698-15 14638 62648 wikitext text/x-wiki Tôi nhất trí yêu cầu xoá [[Đặc biệt:Đóng góp/&#126;2026-24698-15|&#126;2026-24698-15]] ([[Thảo luận Thành viên:&#126;2026-24698-15|thảo luận]]) == Yêu cầu xoá == Nhất trí yêu cầu xoá {{{1|}}} vì tài khoản con rối đã phá hoại <span style="color:gray">%</span> [[Đặc biệt:Đóng góp/&#126;2026-24698-15|&#126;2026-24698-15]] ([[Thảo luận Thành viên:&#126;2026-24698-15|thảo luận]]) gkk6owofo000s5rig6ah0945j0apapq 62649 62648 2026-04-22T06:09:55Z ~2026-24698-15 14638 /* Yêu cầu xoá */ 62649 wikitext text/x-wiki Tôi nhất trí yêu cầu xoá [[Đặc biệt:Đóng góp/&#126;2026-24698-15|&#126;2026-24698-15]] ([[Thảo luận Thành viên:&#126;2026-24698-15|thảo luận]]) == Yêu cầu xoá == Nhất trí yêu cầu xoá {{{1|}}} vì tài khoản con rối đã phá hoại <span style="color:gray">[[User:~2026-22406-99|Gray]]</span> [[Đặc biệt:Đóng góp/&#126;2026-24698-15|&#126;2026-24698-15]] ([[Thảo luận Thành viên:&#126;2026-24698-15|thảo luận]]) if7kcmppoywcrf432uju5u8ueg1xv81 0 10216 62651 2026-04-22T07:03:03Z Lcsnes 12183 [[w:vi:WP:TTL|←]]Trang mới: “[[Tập tin:Johann Peter Hasenclever Lesekabinett 1843.jpg|nhỏ|''Phòng đọc'' (hình ảnh phổ biến thời Khai Sáng) của [[w:de:Johann Peter Hasenclever|Johann Peter Hasenclever]] [[năm]] 1843]] '''{{w|Thời kỳ Khai Sáng}}''' ([[tiếng Pháp]]: ''[[w:fr:Siècle des Lumières|Siècle des Lumières]]'') là phong trào tri thức [[triết học]] chi phối tư tưởng châu Âu vào thế kỷ 17-18, lấy lý trí, mưu cầu hạn…” 62651 wikitext text/x-wiki [[Tập tin:Johann Peter Hasenclever Lesekabinett 1843.jpg|nhỏ|''Phòng đọc'' (hình ảnh phổ biến thời Khai Sáng) của [[w:de:Johann Peter Hasenclever|Johann Peter Hasenclever]] [[năm]] 1843]] '''{{w|Thời kỳ Khai Sáng}}''' ([[tiếng Pháp]]: ''[[w:fr:Siècle des Lumières|Siècle des Lumières]]'') là phong trào tri thức [[triết học]] chi phối tư tưởng châu Âu vào thế kỷ 17-18, lấy lý trí, mưu cầu hạnh phúc, và tri giác làm nền móng, chủ trương tự do, tiến bộ [[loài]] [[người]], khoan dung, bác ái, [[chính quyền|chính phủ]] lập hiến, phân lập [[nhà nước]] với [[tôn giáo]]... ==Trích dẫn từ thời Khai Sáng== ===Tiếng Pháp=== *[[René Descartes]], phát biểu nền tảng cho triết học phương Tây '''[[w:fr:Cogito ergo sum|Cogito, ergo sum]]''', trích trong: *:'''1637''', [[s:fr:Discours de la méthode|Discours de la méthode]] (''Phương thức luận''): ''je pense, donc je suis'' *:'''1684''', [[s:fr:Recherche de la vérité par les lumières naturelles|Recherche de la vérité par les lumières naturelles]] (''Tìm chân lý qua ánh sáng tự nhiên''): ''dubito, ergo sum, vel, quod idem est, '''cogito, ergo sum''''' *::'''{{w|Tôi tư duy, nên tôi tồn tại}}''' *'''1762''', [[Jean-Jacques Rousseau]], ''[[w:fr:Du contrat social|Du contrat social]]'' (''[[w:Khế ước xã hội (sách)|Khế ước xã hội]]''), [[s:fr:Du contrat social/Édition 1762/Livre I/Chapitre 1|Quyển 1, chương 1]] *:L’homme est né libre, & par-tout il est dans les fers. *::'''Người ta sinh ra tự do, nhưng rồi đâu đâu con người cũng sống trong xiềng xích.'''<ref>{{Chú thích|author=Jean-Jacques Rousseau|translator=Hoàng Thanh Đạm|year=2006|publisher=Nhà xuất bản Lý luận Chính trị|title=Bàn về khế ước xã hội|page=52}}</ref> *::*Con người sinh ra tự do, và ở bất cứ đâu anh ta cũng bị xiềng xích.<ref>{{Chú thích|archive-url=https://web.archive.org/web/20221205040439/https://www.tudiendanhngon.vn/danhngon/dn/itemid/6651|website=Từ điển danh ngôn|title=Danh ngôn về Tự do - Jean Jacques Rousseau|url=https://www.tudiendanhngon.vn/danhngon/dn/itemid/6651|url-status=live|access-date=2026-04-07|archive-date=2022-12-05}}</ref> *'''1763''', [[Voltaire]], ''[[w:fr:Traité sur la tolérance|Traité sur la tolérance]]'' (''Bàn về lòng khoan dung'') [[s:fr:Traité sur la tolérance/Édition 1763/04|chương 4]] *:Enfin cette tolérance n’a jamais excité de guerre civile ; l’intolérance a couvert la terre de carnage. Qu’on juge maintenant entre ces deux rivales, entre la mère qui veut qu’on égorge ſon fils, & la mère qui le cède pourvu qu’il vive. *::'''Sau cùng, sự khoan dung ấy chưa bao giờ gây ra [[nội chiến]]; trái lại, sự bất khoan dung đã che phủ mặt đất bằng những cuộc tàn sát. Giờ đây hãy xét đoán giữa hai đối thủ này, giữa người mẹ muốn đứa con bị cắt cổ và người mẹ chịu nhường con đi để nó được sống.''' ===Tiếng Đức=== *'''1784''', [[Immanuel Kant]], ''[[s:de:Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung?|Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung?]]'' (''Về câu hỏi: Khai sáng là gì?'') *:'''Aufklärung ist der Ausgang des Menschen aus seiner selbst verschuldeten Unmündigkeit. Unmündigkeit''' ist das Unvermögen, sich seines Verstandes ohne Leitung eines anderen zu bedienen. Selbstverschuldet ist diese Unmündigkeit, wenn die Ursache derselben nicht am Mangel des Verstandes, sondern der Entschließung und des Muthes liegt, sich seiner ohne Leitung eines andern zu bedienen. Sapere aude! Habe Muth dich deines '''eigenen''' Verstandes zu bedienen! ist also der Wahlspruch der Aufklärung. *::'''KHAI SÁNG LÀ SỰ THOÁT LY CỦA CON NGƯỜI RA KHỎI TÌNH TRẠNG VỊ THÀNH NIÊN DO CHÍNH CON NGƯỜI GÂY RA. VỊ THÀNH NIÊN là sự bất lực không thể vận dụng trí tuệ của mình một cách độc lập mà không cần sự chỉ đạo của người khác. Tình trạng vị thành niên này là do TỰ MÌNH GÂY RA, một khi nguyên nhân của nó không phải do sự thiếu sót trí tuệ, mà do sự thiếu sót tính cương quyết và lòng can đảm, dám tự mình dùng trí tuệ phục vụ cho mình mà không cần đến sự chỉ đạo của người khác. Sapere aude! Hãy có can đảm tự sử dụng trí tuệ CỦA CHÍNH MÌNH! đó là câu phương châm của Khai Sáng.'''<ref>{{Chú thích|website=Talawas|title=Trả lời câu hỏi: Khai sáng là gì?|url=https://www.talawas.org/talaDB/showFile.php?res=1198&rb=0301|url-status=live|access-date=2026-04-07|translator=Thời Kim Lan|date=2004-02-12}}</ref> *:::'''Khai sáng là lối thoát của con người ra khỏi tình trạng chưa trưởng thành do lỗi lầm của chính mình gây ra. Chưa trưởng thành''' là sự bất lực trong việc sử dụng trí tuệ của mình khi không có ai dẫn dắt. Tình trạng chưa trưởng thành là do lỗi lầm của chính mình, khi nguyên nhân của nó không bắt nguồn từ sự thiếu trí tuệ, mà xuất phát từ sự thiếu tính cương quyết và thiếu lòng dũng cảm để phục vụ cho trí tuệ của chính mình mà không cần ai dẫn dắt. ''Sapere aude!'' Hãy có can đảm sử dụng trí tuệ '''của chính mình'''. Đó là phương châm của khai sáng.<ref>{{Chú thích|website=Diễn đàn khai phóng|title=Khai sáng là gì?|url=https://diendankhaiphong.org/khai-sang-la-gi/|url-status=live|access-date=2026-04-07|author=Tôn Thất Thông|year=2024}}</ref> ==Xem thêm== * [[Xung đột Ả Rập–Israel]] * [[Apartheid]] * [[Nội chiến Hoa Kỳ]] ==Chú thích== {{Tham khảo}} ==Liên kết ngoài== {{wikipedia-inline}} [[Thể loại:Lịch sử]] cqx9xek0a4s0hri0jcnd84gttxjxkwr 0 10217 62652 2026-04-22T11:35:00Z Lcsnes 12183 [[w:vi:WP:TTL|←]]Trang mới: “[[Tập tin:Union soldiers entrenched along the west bank of the Rappahannock River at Fredericksburg, Virginia (cropped).jpg|nhỏ|Lính liên bang trước {{w|trận Fredericksburg thứ hai}} [[năm]] 1863]] '''{{w|Nội chiến Hoa Kỳ}}''' ([[tiếng Anh]]: ''[[:en:American Civil War|American Civil War]]'', 12 tháng 4 năm 1861 – 9 tháng 5 năm 1865) diễn ra giữa {{w|Liên bang miền Bắc}} với w:Liên minh miền Nam Hoa Kỳ|Hợ…” 62652 wikitext text/x-wiki [[Tập tin:Union soldiers entrenched along the west bank of the Rappahannock River at Fredericksburg, Virginia (cropped).jpg|nhỏ|Lính liên bang trước {{w|trận Fredericksburg thứ hai}} [[năm]] 1863]] '''{{w|Nội chiến Hoa Kỳ}}''' ([[tiếng Anh]]: ''[[:en:American Civil War|American Civil War]]'', 12 tháng 4 năm 1861 – 9 tháng 5 năm 1865) diễn ra giữa {{w|Liên bang miền Bắc}} với [[w:Liên minh miền Nam Hoa Kỳ|Hợp bang miền Nam]], cuối cùng kết thúc khi miền Nam đầu hàng và chế độ [[nô lệ]] bị đặt ra ngoài vòng [[luật pháp|pháp luật]] trên toàn lãnh thổ Hoa Kỳ. ==Trích dẫn== *'''1862''', {{w|Robert E. Lee}} *:It is well that war is so terrible, otherwise we should grow too fond of it.<ref>{{Chú thích|author=[[w:en:James Schouler|James Schouler]]|year=1899|publisher=[[w:en:Dodd, Mead & Co.|Dodd, Mead]]|title=History of the United States of America: 1861-1865. The civil war|page=[https://books.google.com/books?id=MXVxaCe_quoC&pg=PA315 315]|language=en}}</ref> *::'''Thật tốt khi [[chiến tranh]] lại khủng khiếp đến vậy, nếu không chúng ta sẽ trở nên quá yêu thích nó.''' *'''1862''', {{w|Ulysses S. Grant}}, [[s:en:Personal Memoirs of U. S. Grant/Chapter XXII|thư gửi tướng Hợp bang Simon Bolivar Buckner]] *:No terms except an unconditional and immediate surrender can be accepted. *::'''Không chấp nhận điều kiện nào ngoài sự đầu hàng vô điều kiện và ngay lập tức.''' *'''1865''', [[Abraham Lincoln]], [[s:en:Abraham Lincoln's Second Inaugural Address|''Second Inaugural Address'']] (''Diễn văn nhậm chức lần 2'') *:Both parties deprecated war; but one of them would make war rather than let the nation survive; and the other would accept war rather than let it perish. And the war came. *::'''Cả hai bên đều phản đối chiến tranh; nhưng một bên thà gây chiến còn hơn để quốc gia tồn tại; và bên còn lại thà chấp nhận chiến tranh còn hơn để quốc gia diệt vong. Và chiến tranh đã đến.''' ==Xem thêm== * [[Xung đột Ả Rập–Israel]] * [[Apartheid]] * [[Đế quốc Anh]] ==Chú thích== {{Tham khảo}} ==Liên kết ngoài== {{wikipedia-inline}} [[Thể loại:Nội chiến Hoa Kỳ| ]] f5s2k1lpnesvy2289a1wuqokod751xt