Wikipedia wawiki https://wa.wikipedia.org/wiki/Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wikipedia Wikipedia copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet 0 12847 424091 413202 2026-04-05T07:35:55Z Lucyin 16 /* Messe di Påke */ 424091 wikitext text/x-wiki {{Po=}} {{Wiccionaire|Påke}} [[Imådje:Oeufs.jpg|thumb|right|Cocognes, colorêyes avou del sope di pelakes d' agnons]] '''Påke''', c' est ene fiesse des [[Crustins]] ki rmimbere li moirt (li djoû do [[Bon Vénrdi]]) eyet li ravicaedje (li dimegne di Påke) da [[Djezus-Cri]], sorlon les scrijhaedjes des [[Evandjîle]]s. Påke tome e moes d' [[Moes d' måss|måss]] u e moes d' [[avri]], a l' assorlon do moes del [[lune]]. == Termene di Påke == Les '''fiesses di Påke''' atakèt avou l' [[peneuse samwinne]], li djoû del [[floreye Påke]]. C' esteut ene ocåzion dins l' vî vî tins, po les noveas crustins intrer dins li rlidjon tot alant l' prumî côp al comunion, did la, li ratourneure "fé ses [[Påkes (comunion)|Påkes]]. Les fiesses di Påke sont houte al [[Serêye Påke]], li dimegne d' après Påke. Les fiesses di Påke a divnou eto ene fiesse des efants, (et minme des djonneas) ki rçuvèt des [[cocognes]] (oûs d' Påke) des clotches k' estént evoye a Rome (sapinse leus parints). Gn a eto li cok ki pond des oûs cûts deurs, u li [[lapén d' Påke]] ki vént apoirter des oûs ([[Måmdey]]). == Messe di Påke == Li curé kimince pa-z esprinde li [[tchandele di Påke]] u [[ciedje di Påke]]. On lét voltî on boket del [[prumire lete sint På ås djins d' Corinte]]. <blockquote><i><poem>6. Frés, èn savoz nén k’ ene miete di [[lewin]] fwait monter tote li påsse ? 7. Rissaetchîz vosse vî lewin po divni ene novele påsse, puski vos estoz sins lewin, paski Djezus-Cri, nosse lewin, a stî touwé. 8. Adon, fijhans l’ fiesse, nén avou do vî lewin, li ci del metchansté et del vicieusté, mins avou do pwin sins lewin, li ci di l’ oniestruté et del verité.<ref>tchaptrê l° 5, 6-8, ratournaedje da [[Maurice Debaty]], [[Samuel Dumont]] et [[Lucyin Mahin]] ([[s:Prumire lete da sint På ås djins d’ Corinte/V|lijhåve so Wikisourd]]).</ref></poem></i></blockquote> Pu on passaedje des [[Ouves des Apoisses]]: <blockquote><i><poem>34. Pire, adon, ataca-st a djåzer : « asteure, dji comprind ki l’ Bon Diu ni fwait nole diferince inte les djins; 35. mins avå tos les peupes, i voet voltî li ci k’ el respectêye et ki fwait çou k’ est djusse. 36. Il a evoyî s’ messaedje ås efants d’ Israyel, po lzî fé saveur, pa l’ vwès da Djezus-Cri, li boune Novele del påye. C’ est bén lu, Djezus, k’ est l’ Signeur di tolmonde. 37. Vos sav bén çou k' a stî anoncî totavå l’ Djudêye, a cmincî pa l’ Galilêye, après l’ bateme ki Djhan pretchive. 38. I s’ adjit di Djezus d’ Nazarete. Li Bon Diu l’ a oendou do Sint Esprit, et lyi a dné s’ droet. Il a passé tot fjhant l’ bén et tot rwerixhant tos les cis ki l’ Diåle tineut e s’ povwer. Li Bon Diu esteut avou lu. 39. Nos estans les temoens di tot çou k’ il a fwait e payis des Djwifs et a Djeruzalem. C’ est cist ome la k’ il ont fwait mori, tot l’ pindant sol croes. 40. Mins l’ Bon Diu l’ a rlevé d’ amon les moirts li troejhinme djoû et i lyi a dné di s’ poleur mostrer... 41. nén a tolmonde, mins azès temoens k’ il aveut tchoezi a l’ avance, a nozôtes k’ a magnî et k’ a bevou avou lu, après k’ i s’ fouxhe rilevé d’ amon les moirts. 42. I nos a cmandé di pretchî å peupe, et d’ acertiner ki c’ est bén lu l’ djudje ki l’ Bon Diu a metou po djudjî tos les cis ki vikèt et les cis k’ sont moirts. 43. C’ est d’ lu ki tos les Profetes djåzént, po fé saveur ki tot ci k’ el croet, riçurè, so s’ no, li pardon d’ ses petchîs.</i><ref>tchaptrê l° 10, 34-43 (ratournaedje e walon da [[Jean-Marie Lecomte]]).</ref></poem></blockquote> == Påke mon les djwifs et les muzulmans == Les [[Muzulmans]], ki creyèt sifwaitmint a Djezus-Cri, ni fiestixhèt nén Påke, ca i n' croeynut nén k' il a morou so ene croes (i dijhnut k' il a monté direk å cir, et kel ci k' esteut crucifyî, c' esteut èn ôte). Les [[Djwifs]] ont-st ene [[Påke des djwifs|fiesse di Påke da zels]], ki Djezu-Cri fiestixha divant d' mori, et ki s' no a stî rprins e latén pa les crustins d' Rome po fé l' mot "Påke". [[Imådje:Easter eggs - straw decoration.jpg|thumb]] == Påke dins l' cronolodjeye et l' meteyo == El Walonreye, cwand gn a pont d' nive a Noyé, on croet k' i gn årè a Påke, et årvierdimint. Insi, gn a des spots ki dijhnut : :''Vert Noyé, blanke Påke; blanc Noyé, vete Påke''. :''Cwand k'on magne les [[boûkete]]s a l'&nbsp;ouxh, on magne les [[Wikt:cocogne|cocognes]] el [[Wikt:coulêye|coulêye]].'' == {{HDVs}} == * [[Floreye Påke]] * [[Poenneuse samwinne]] * [[Blanc djudi]] * [[Bon vénrdi]] * [[Cloyowe Påke]] == {{HDs}} == * [http://rifondou.walon.org/pauke-rif.html Li pådje di Påke so l' Aberteke] * [http://lucyin.walon.org/guerni/louis_pauke.html Do trevén d' Påke] ([[Bernard Louis]], avou l' accint d' après Nameur). == Sourdant == {{Commonscat|Easter}} [[Categoreye:Påke|*]] [[Categoreye:Crustinnisse|Pake]] [[Categoreye:Cronolodjeye|Pake]] [[Categoreye:Fiesses rilidjeuses]] 3hw8na6rmefbebagotoiks5ab240ovk 0 34732 424092 413143 2026-04-05T08:48:15Z Lucyin 16 424092 wikitext text/x-wiki {{Omonimeye}} {{Wiccionaire|Påke}} (do latén "Pascha", lu-minme do [[vî grek]] Πάσχα ({{=ral}} "páskha"), lu-minme di l' [[ebreu]] פסח ({{=ral}} "pesaḥ"), no del Påke des djwifs). * [[Påke des djwifs]] * [[Påke]] (fiesse crustinne, sins "S" e walon) ** [[Floreye Påke]] (dimegne di dvant Påke) ** [[Serêye Påke]] ([[Clôse Påke]], [[Eclôse Påke]], [[Reclôse Påke]], [[Blanke Påke]], [[Påke des mônîs]] : dimegne d' après Påke) * fé ses påkes (rilidjon catolike) ** [[Cofesse|Kifession on côp l' an]], li minimom po on catolike praticant ** [[Påke (efants)]] (prumire comunion des efants u "grande comunion") * [[Iye di Påke]] * Påke, [[no d' famile del Walonreye]] == Mot vijhén == (do latén "Parcae" (minme sinse) k' a stî on moumint [[rifondaedje do walon|rfondou]] "Påkes") * [[Parkes]] (tolowes del mitolodjeye rominne) llz21133kkactzb56hihwhbazo1crdu 424093 424092 2026-04-05T08:50:26Z Lucyin 16 424093 wikitext text/x-wiki {{Omonimeye}} {{Wiccionaire|Påke}} (do latén "Pascha", lu-minme do [[vî grek]] Πάσχα ({{=ral}} "páskha"), lu-minme di l' [[ebreu]] פסח ({{=ral}} "pesaḥ"), no del Påke des djwifs). * [[Påke des djwifs]] * [[Påke]] (fiesse crustinne, sins "S" e walon) ** [[Floreye Påke]] (dimegne di dvant Påke) ** [[Serêye Påke]] ([[Clôse Påke]], [[Eclôse Påke]], [[Reclôse Påke]], [[Blanke Påke]], [[Påke des mônîs]] : dimegne d' après Påke) * fé ses påkes (rilidjon catolike) ** [[Cofesse|Kifession on côp l' an]], li minimom po on catolike praticant ** [[påkes (grande comunion)]] (moumint k' les efants prometèt di shuve li rlidjon crustinne) * [[Iye di Påke]] * Påke, [[no d' famile del Walonreye]] == Mot vijhén == (do latén "Parcae" (minme sinse) k' a stî on moumint [[rifondaedje do walon|rfondou]] "Påkes") * [[Parkes]] (tolowes del mitolodjeye rominne) 0h3puvylr7698rd13xzma9m9lt91zy1 424100 424093 2026-04-05T09:25:03Z Lucyin 16 424100 wikitext text/x-wiki {{Omonimeye}} {{Wiccionaire|Påke}} (do latén "Pascha", lu-minme do [[vî grek]] Πάσχα ({{=ral}} "páskha"), lu-minme di l' [[ebreu]] פסח ({{=ral}} "pesaḥ"), no del Påke des djwifs). * [[Påke des djwifs]] * [[Påke]] (fiesse crustinne, sins "S" e walon) ** [[Floreye Påke]] (dimegne di dvant Påke) ** [[Serêye Påke]] ([[Clôse Påke]], [[Eclôse Påke]], [[Reclôse Påke]], [[Blanke Påke]], [[Påke des mônîs]] : dimegne d' après Påke) * [[Wikt:fé ses påkes|fé ses påkes]] (rilidjon catolike) ** [[Divwers di Påke]]: kifession et comunion sol trevén d' Påke, çou k' est l' minimom po on catolike ** [[påkes (grande comunion)]] (moumint k' les efants prometèt di shuve li rlidjon crustinne) * [[Iye di Påke]] * Påke, [[no d' famile del Walonreye]] == Mot vijhén == (do latén "Parcae" (minme sinse) k' a stî on moumint [[rifondaedje do walon|rfondou]] "Påkes") * [[Parkes]] (tolowes del mitolodjeye rominne) cr7cd5rcq124na1bquovg85lfgw54xg 0 40061 424094 414212 2026-04-05T09:11:47Z Lucyin 16 424094 wikitext text/x-wiki {{Po|Påke|Påke (discramiaedje)}} {{Wiccionaire|fé ses påkes}} Les '''påkes''' ou li '''grande comunion''', c' est ene fiesse rilidjeuse cwand les efants [[catolike]]s sont acceptés dins l' cominålté des grandès djins creyantes. Divinltins, il alént al [[comunion (osteye)]] pol prumî côp. Ç' est eviè 12 ans d' ådje. == Motlî == Les gaméns ki fwaiynut leus påkes sont lomés '''påkîs''' ou '''påkeas''', les båsheles '''påketes'''. Après li ceremoneye a l' eglijhe, gn aveut ene [[gasse]] el måjhon avou tote li famile. == Dujhances e 20inme sieke == Les efants estént [[batijhî]]s li pus timpe possibe, diviè 8 djoûs d' ådje. Ça fwait k' il estént don waitîs come des crustins. A l' ådje di 10 u 11 ans ans, il alént shuve èn an di [[catruceme]]. Li ci k' esteut l' pus capåbe di responde ås kesses k' on-z î aprindeut esteut lomé «prumî»; li pus sûteye des båsheles esteut l' prumire. Viè l' mitan do 20inme sieke, po k' les efants alexhe comunyî pus yeure, on-z a metou so pî li «ptite comunion», diviè 6 u 7 ans. Èn an après leu grande comunion, les efants «rinovlént» (dins leu pårotche). Viè 13 u 14 ans, i «confirmént» (dins ene pus grande veye, la k' c' esteut l' [[eveke]] k' oficyive. == Candjmint des dujhances e 21inme sieke == {{dal}} == {{HD}} == [http://rifondou.walon.org/paukes.html Tecses so les påkes] {{Abt}} [[Categoreye:Crustinnisse]] [[Categoreye:Fiesses]] qpxn2khhelbtnpvhl0ubs1vopknjvgi 424095 424094 2026-04-05T09:12:06Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Påkes (comunion)]] viè [[Påkes (grande comunion)]] 424094 wikitext text/x-wiki {{Po|Påke|Påke (discramiaedje)}} {{Wiccionaire|fé ses påkes}} Les '''påkes''' ou li '''grande comunion''', c' est ene fiesse rilidjeuse cwand les efants [[catolike]]s sont acceptés dins l' cominålté des grandès djins creyantes. Divinltins, il alént al [[comunion (osteye)]] pol prumî côp. Ç' est eviè 12 ans d' ådje. == Motlî == Les gaméns ki fwaiynut leus påkes sont lomés '''påkîs''' ou '''påkeas''', les båsheles '''påketes'''. Après li ceremoneye a l' eglijhe, gn aveut ene [[gasse]] el måjhon avou tote li famile. == Dujhances e 20inme sieke == Les efants estént [[batijhî]]s li pus timpe possibe, diviè 8 djoûs d' ådje. Ça fwait k' il estént don waitîs come des crustins. A l' ådje di 10 u 11 ans ans, il alént shuve èn an di [[catruceme]]. Li ci k' esteut l' pus capåbe di responde ås kesses k' on-z î aprindeut esteut lomé «prumî»; li pus sûteye des båsheles esteut l' prumire. Viè l' mitan do 20inme sieke, po k' les efants alexhe comunyî pus yeure, on-z a metou so pî li «ptite comunion», diviè 6 u 7 ans. Èn an après leu grande comunion, les efants «rinovlént» (dins leu pårotche). Viè 13 u 14 ans, i «confirmént» (dins ene pus grande veye, la k' c' esteut l' [[eveke]] k' oficyive. == Candjmint des dujhances e 21inme sieke == {{dal}} == {{HD}} == [http://rifondou.walon.org/paukes.html Tecses so les påkes] {{Abt}} [[Categoreye:Crustinnisse]] [[Categoreye:Fiesses]] qpxn2khhelbtnpvhl0ubs1vopknjvgi 424097 424095 2026-04-05T09:17:29Z Lucyin 16 424097 wikitext text/x-wiki {{Po|Påke|Påke (discramiaedje)}} {{Wiccionaire|fé ses påkes}} Les '''påkes''' ou li '''grande comunion''', c' est ene fiesse rilidjeuse cwand les efants [[catolike]]s sont acceptés dins l' cominålté des grandès djins creyantes. Divinltins, il alént al [[comunion (osteye)]] pol prumî côp. Ç' est eviè 12 ans d' ådje. == Motlî == Les gaméns ki fwaiynut leus påkes sont lomés '''påkîs''' ou '''påkeas''', les båsheles '''påketes'''. Après li ceremoneye a l' eglijhe, gn aveut ene [[gasse]] el måjhon avou tote li famile. == Dujhances e 20inme sieke == Les efants estént [[batijhî]]s li pus timpe possibe, diviè 8 djoûs d' ådje. Ça fwait k' il estént don waitîs come des crustins. A l' ådje di 10 u 11 ans ans, il alént shuve èn an di [[catruceme]]. Li ci k' esteut l' pus capåbe di responde ås kesses k' on-z î aprindeut esteut lomé «prumî»; li pus sûteye des båsheles esteut l' prumire. Viè l' mitan do 20inme sieke, po k' les efants alexhe comunyî pus yeure, on-z a metou so pî li «ptite comunion», diviè 6 u 7 ans. Èn an après leu grande comunion, les efants «rinovlént» (dins leu pårotche). Viè 13 u 14 ans, i «confirmént» (dins ene pus grande veye, la k' c' esteut l' [[eveke]] k' oficyive. == Candjmint des dujhances e 21inme sieke == {{dal}} == {{HD}} == [http://rifondou.walon.org/paukes.html Tecses so les påkes] {{Abt}} {{Commonscat|First Communion|li prumire comunion a 10, 12 ans}} [[Categoreye:Crustinnisse]] [[Categoreye:Fiesses]] q7aezz1cd8ra7t0kg4mvrg7xyj2gsj4 424098 424097 2026-04-05T09:21:30Z Lucyin 16 424098 wikitext text/x-wiki {{Po|Påke|Påke (discramiaedje)}} {{Wiccionaire|fé ses påkes}} [[Imådje:Fé ses påkes (grande comunion) Transene.jpg|thumb]] Les '''påkes''' ou li '''grande comunion''', c' est ene fiesse rilidjeuse cwand les efants [[catolike]]s sont acceptés dins l' cominålté des grandès djins creyantes. Divinltins, il alént al [[comunion (osteye)]] pol prumî côp. Ç' est eviè 12 ans d' ådje. == Motlî == Les gaméns ki fwaiynut leus påkes sont lomés '''påkîs''' ou '''påkeas''', les båsheles '''påketes'''. Après li ceremoneye a l' eglijhe, gn aveut ene [[gasse]] el måjhon avou tote li famile. == Dujhances e 20inme sieke == Les efants estént [[batijhî]]s li pus timpe possibe, diviè 8 djoûs d' ådje. Ça fwait k' il estént don waitîs come des crustins. A l' ådje di 10 u 11 ans ans, il alént shuve èn an di [[catruceme]]. Li ci k' esteut l' pus capåbe di responde ås kesses k' on-z î aprindeut esteut lomé «prumî»; li pus sûteye des båsheles esteut l' prumire. Viè l' mitan do 20inme sieke, po k' les efants alexhe comunyî pus yeure, on-z a metou so pî li «ptite comunion», diviè 6 u 7 ans. Èn an après leu grande comunion, les efants «rinovlént» (dins leu pårotche). Viè 13 u 14 ans, i «confirmént» (dins ene pus grande veye, la k' c' esteut l' [[eveke]] k' oficyive. == Candjmint des dujhances e 21inme sieke == {{dal}} == {{HD}} == [http://rifondou.walon.org/paukes.html Tecses so les påkes] {{Abt}} {{Commonscat|First Communion|l' «prumire comunion» ki respond <br>al grande comunion a 10, 12 ans}} [[Categoreye:Crustinnisse]] [[Categoreye:Fiesses]] 1q3xkaapzn7k3p665qbrutysenz1akd 424099 424098 2026-04-05T09:22:19Z Lucyin 16 /* {{HD}} */ 424099 wikitext text/x-wiki {{Po|Påke|Påke (discramiaedje)}} {{Wiccionaire|fé ses påkes}} [[Imådje:Fé ses påkes (grande comunion) Transene.jpg|thumb]] Les '''påkes''' ou li '''grande comunion''', c' est ene fiesse rilidjeuse cwand les efants [[catolike]]s sont acceptés dins l' cominålté des grandès djins creyantes. Divinltins, il alént al [[comunion (osteye)]] pol prumî côp. Ç' est eviè 12 ans d' ådje. == Motlî == Les gaméns ki fwaiynut leus påkes sont lomés '''påkîs''' ou '''påkeas''', les båsheles '''påketes'''. Après li ceremoneye a l' eglijhe, gn aveut ene [[gasse]] el måjhon avou tote li famile. == Dujhances e 20inme sieke == Les efants estént [[batijhî]]s li pus timpe possibe, diviè 8 djoûs d' ådje. Ça fwait k' il estént don waitîs come des crustins. A l' ådje di 10 u 11 ans ans, il alént shuve èn an di [[catruceme]]. Li ci k' esteut l' pus capåbe di responde ås kesses k' on-z î aprindeut esteut lomé «prumî»; li pus sûteye des båsheles esteut l' prumire. Viè l' mitan do 20inme sieke, po k' les efants alexhe comunyî pus yeure, on-z a metou so pî li «ptite comunion», diviè 6 u 7 ans. Èn an après leu grande comunion, les efants «rinovlént» (dins leu pårotche). Viè 13 u 14 ans, i «confirmént» (dins ene pus grande veye, la k' c' esteut l' [[eveke]] k' oficyive. == Candjmint des dujhances e 21inme sieke == {{dal}} == {{HD}} == [http://rifondou.walon.org/paukes.html Tecses so les påkes] {{Abt}} {{Commonscat|First Communion|l' «prumire comunion» ki respond al grande comunion a 10, 12 ans}} [[Categoreye:Crustinnisse]] [[Categoreye:Fiesses]] hzi87c70pu8ve98ndaw7zx38nc1tty6 0 50271 424075 421931 2026-04-04T16:08:18Z Lucyin 16 424075 wikitext text/x-wiki [[Imådje:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|dierinnès pôzucions]] El '''Guere d' Oucrinne''', ubén sovint lomé "'''Abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne'''", c' est èn evayixhaedje di l' [[Oucrinne]] pa l' [[årmêye]] [[Rûsseye|rûsse]] ki cminça li [[24 di fevrî]] [[2022]]. Ele si porshût co e [[2026]]. C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Cotoû == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] === Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant === Dispu 1990, l' [[OTAN]] si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion [[sovietike]] ([[Pake di Varsoveye]]). === Revintreye orandje et shûte === Li [[revintreye orandje]] di [[2004]] amina å pouvwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li schiwtaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do [[Levant]] ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus [[cåzu-estat]]s (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss [[2014]], li [[Crimêye]] si raloya (voltrûlmint u nén) al [[Rûsseye]], si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins. El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li [[Guere do Donbasse]]) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022. === Li nazisse e l' Oucrinne === Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa [[Staline]]. Si avént i tnou avou [[Hitler]] tins del [[deujhinme guere daegnrece]]. Les mouvmints [[nazi]]-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li [[batayon d' Azov]] (edjîstré a [[Marioupol]]). == Disrôlmint militaire == [[Imådje:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.gif|thumb|avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse]] === Bateus === <center> {| class="wikitable" |+ !A !B |- |[[Oucrinne]] |[[Belarûsseye]] (ki n' a nén co prindou les åres) |- |/ |[[Rûsseye]] |- |/ |Donetse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |Louganse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |[[ChVK Wagner]] (årmêye privêye) |} </center> Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' [[Urope coûtchantrece]] ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.<ref>[[HLN]], 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassåde d' Oucrinne e l' Beldjike.</ref> === Etrevéns === Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li [[24 di fevrî]]. Çoula so troes fronts. Li prumî, a [[Bijhe]], eviè [[Kiyev]]. Li deujhinme, a [[Nonne]], a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å [[Levant]] eviè [[Xharkiv]], et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse. L' evayixhaedje di [[Marioupol]] a stî l' pus distrujhant. Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha. Adonpwis, li Rûsseye va-st ocuper tot l' Levant et l' Nonne di l' Oucrinne, tot s' rissaetchant del province di [[Xharkiv]]. Mins les Oucrinnîs ourît co des foices assez po contrataker, pår dins les payis ocupés (esseraedje di Limane li 1î d' octôbe). <gallery> Yakovlivka after shelling, 3 March 2022 (3).jpg|atacaedje d' on viyaedje dilé [[Xharkiv]] Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 02.jpg|civils oucrinnyins avou des åres (djaene bressård) </gallery> === Corwaitaedje del kidujhance militaire === Les Rûsses ont bombårdé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye. Portant, les lenes di [[tchmin d' fier]] n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.<ref>[[HLN]] do 9 d' avri 2022, p. 6.</ref> == Efuyaedje == [[Imådje:Drapea oucinnyin a Marbuhan.jpg|thumb|Drapea oucrinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a [[Marbuhan]]]] Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons. Les payis come li [[Beldjike]] et l' [[Almagne]] ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li [[Pologne]] estît bråmint pus dmefiyants.<ref>Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.</ref> Mins nerén, li Beldjike ni dna des papîs d' [[rifudjî d' guere]] k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' [[Almagne]], l' [[Espagne]] u les [[Bas Payis]], la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.<ref>Temognaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a [[Uzeu:Lucyin]], e moes d' måss 2022.</ref><ref>Çoula, a l' årvier del [[Convincion di Djneve so les rfudjîs d' guere]] ki n' fwait nole diferince di nåcionålité po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.</ref> == Shuvances == === Economikes === Li pris do [[petrole]] continouwa a monter [[timpesse]] (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss). Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li [[roube]] disvala pår tré l' prumire samwinne di guere. Puski l' Oucrinne et l' Rûsseye produjhnut 30 åcint do [[frumint]] espôrté sol Daegne, li pris des [[dinrêyes d' awousse]] a-st ossu gritchî pår les prumîs moes d' l' anêye. Paski les pôrts oucrinnyins avént djoké, peu d' ene atake rûsse. Après èn arindjmint Rûsseye-Oucrinne-Tourkeye-ONU e moes d' djulete 2022, les epoirtaedjes a pårti d' Oucrinne ont polou rataker. === Politikes === E l' fén d' esté, el [[Rûsseye]] aveut prindou cwate province å Levant ey a Nonne di l' [[Oucrinne]].<ref>https://www.rtbf.be/article/guerre-en-ukraine-la-russie-isolee-et-sous-pression-apres-l-annexion-de-nouveaux-territoires-en-ukraine-11077113</ref> Deus d' ces provinces la ([[Louganse]] et [[Doniesse]]) volént ddja peter evoye foû l' Oucrinne [[2014]]. Li province di [[Zaporidja]] a stî evayeye po les Rûsses esse mwaisse del pus grande [[cintråle nawearinne]] do payis. Li cene di [[Xhersone]] po waeranti les voyes po-z ahessî l' Crimêye (aprume e [[bevåve aiwe]]). Ces cwate provinces la vôtît leu raloyaedje al Rûsseye pa on referandom li 27 di setimbe. Mins ci fourit ene sôre di vôtaedje dandjreus arindjî sins libe tchuze des djins (99 åcint d' «oyi»). Cist egolafaedje la n' a nén stî rconoxhou pa l' [[ONU]].<ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20221001212940/https://news.un.org/en/story/2022/09/1129047</ref> Årvier di çou k' voleut l' Rûsseye, des noveas payis ont dmandé di moussî dins l' [[OTAN]]: li [[Finlande]] et l' [[Suwede]] k' avént dmoré neutes disk' adon. Sacwants citweyins eyet politikîs rûsses s' metnut åd triviè d' l' abrocaedje d' leu payis. On-z î rtrouve des opôzants a [[Vladimir Poutene]], metans [[Alecsi Navalni]].<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2023/10/27/navalny-ukraine-putin-russia/</ref> Mwints rûsses k' ont ebagué, foiravant des activisses, måtchnut télcôp po-z erbeler conte.<ref>https://www.themoscowtimes.com/2025/03/01/russian-opposition-holds-protest-in-berlin-against-ukraine-war-a88215</ref> == Shûte del guere == E 2024, li [[Corêye bijhrece]] evoya des [[sôdård]]s po copler l' Rûsseye. Dins l' dierin moes di s' goviernance (nôvimbe 2024), [[Joe Biden]] leya les Oucrinnîs saetchî des missiles amerikins dins l' cir rûsse. Les Rûsses eployît des [[drône]]s fabrikés e l' Iran. A pårti d' 2025, les [[USA|Amerikins]] s' ont-st ene miete rissaetchî po l' aidance a l' Oucrinne. == {{HD}} == *{{Wks|Et cwè, avou l’ Oucrinne ?}} (idêyes di copineus et d' ene efuyeye) *{{Wks|Bénvnowe ås refudjîs blancs}} (diferince d' ascoyaedje sorlon l' nåcionålité des efuyîs) == Sourdants == {{Commonscat|2022 Russian invasion of Ukraine|l' guere d' Oucrinne e 2022}} [[Categoreye:Gueres]] [[Categoreye:Rûsseye]] [[Categoreye:Oucrinne]] tqh0qa26q4s0idnvlvs8z63w64b9hab 424076 424075 2026-04-04T16:10:49Z Lucyin 16 424076 wikitext text/x-wiki [[Imådje:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|dierinnès pôzucions]] El '''Guere d' Oucrinne''', ubén sovint lomé '''Abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne''', c' est èn evayixhaedje di l' [[Oucrinne]] pa l' [[årmêye]] [[Rûsseye|rûsse]] ki cminça li [[24 di fevrî]] [[2022]]. L' ocupåcion et les lûtes militaires si porshuvèt co e [[2026]]. C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Cotoû == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] === Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant === Dispu 1990, l' [[OTAN]] si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion [[sovietike]] ([[Pake di Varsoveye]]). === Revintreye orandje et shûte === Li [[revintreye orandje]] di [[2004]] amina å pouvwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li schiwtaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do [[Levant]] ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus [[cåzu-estat]]s (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss [[2014]], li [[Crimêye]] si raloya (voltrûlmint u nén) al [[Rûsseye]], si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins. El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li [[Guere do Donbasse]]) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022. === Li nazisse e l' Oucrinne === Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa [[Staline]]. Si avént i tnou avou [[Hitler]] tins del [[deujhinme guere daegnrece]]. Les mouvmints [[nazi]]-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li [[batayon d' Azov]] (edjîstré a [[Marioupol]]). == Disrôlmint militaire == [[Imådje:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.gif|thumb|avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse]] === Bateus === <center> {| class="wikitable" |+ !A !B |- |[[Oucrinne]] |[[Belarûsseye]] (ki n' a nén co prindou les åres) |- |/ |[[Rûsseye]] |- |/ |Donetse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |Louganse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |[[ChVK Wagner]] (årmêye privêye) |} </center> Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' [[Urope coûtchantrece]] ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.<ref>[[HLN]], 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassåde d' Oucrinne e l' Beldjike.</ref> === Etrevéns === Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li [[24 di fevrî]]. Çoula so troes fronts. Li prumî, a [[Bijhe]], eviè [[Kiyev]]. Li deujhinme, a [[Nonne]], a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å [[Levant]] eviè [[Xharkiv]], et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse. L' evayixhaedje di [[Marioupol]] a stî l' pus distrujhant. Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha. Adonpwis, li Rûsseye va-st ocuper tot l' Levant et l' Nonne di l' Oucrinne, tot s' rissaetchant del province di [[Xharkiv]]. Mins les Oucrinnîs ourît co des foices assez po contrataker, pår dins les payis ocupés (esseraedje di Limane li 1î d' octôbe). <gallery> Yakovlivka after shelling, 3 March 2022 (3).jpg|atacaedje d' on viyaedje dilé [[Xharkiv]] Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 02.jpg|civils oucrinnyins avou des åres (djaene bressård) </gallery> === Corwaitaedje del kidujhance militaire === Les Rûsses ont bombårdé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye. Portant, les lenes di [[tchmin d' fier]] n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.<ref>[[HLN]] do 9 d' avri 2022, p. 6.</ref> == Efuyaedje == [[Imådje:Drapea oucinnyin a Marbuhan.jpg|thumb|Drapea oucrinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a [[Marbuhan]]]] Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons. Les payis come li [[Beldjike]] et l' [[Almagne]] ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li [[Pologne]] estît bråmint pus dmefiyants.<ref>Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.</ref> Mins nerén, li Beldjike ni dna des papîs d' [[rifudjî d' guere]] k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' [[Almagne]], l' [[Espagne]] u les [[Bas Payis]], la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.<ref>Temognaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a [[Uzeu:Lucyin]], e moes d' måss 2022.</ref><ref>Çoula, a l' årvier del [[Convincion di Djneve so les rfudjîs d' guere]] ki n' fwait nole diferince di nåcionålité po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.</ref> == Shuvances == === Economikes === Li pris do [[petrole]] continouwa a monter [[timpesse]] (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss). Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li [[roube]] disvala pår tré l' prumire samwinne di guere. Puski l' Oucrinne et l' Rûsseye produjhnut 30 åcint do [[frumint]] espôrté sol Daegne, li pris des [[dinrêyes d' awousse]] a-st ossu gritchî pår les prumîs moes d' l' anêye. Paski les pôrts oucrinnyins avént djoké, peu d' ene atake rûsse. Après èn arindjmint Rûsseye-Oucrinne-Tourkeye-ONU e moes d' djulete 2022, les epoirtaedjes a pårti d' Oucrinne ont polou rataker. === Politikes === E l' fén d' esté, el [[Rûsseye]] aveut prindou cwate province å Levant ey a Nonne di l' [[Oucrinne]].<ref>https://www.rtbf.be/article/guerre-en-ukraine-la-russie-isolee-et-sous-pression-apres-l-annexion-de-nouveaux-territoires-en-ukraine-11077113</ref> Deus d' ces provinces la ([[Louganse]] et [[Doniesse]]) volént ddja peter evoye foû l' Oucrinne [[2014]]. Li province di [[Zaporidja]] a stî evayeye po les Rûsses esse mwaisse del pus grande [[cintråle nawearinne]] do payis. Li cene di [[Xhersone]] po waeranti les voyes po-z ahessî l' Crimêye (aprume e [[bevåve aiwe]]). Ces cwate provinces la vôtît leu raloyaedje al Rûsseye pa on referandom li 27 di setimbe. Mins ci fourit ene sôre di vôtaedje dandjreus arindjî sins libe tchuze des djins (99 åcint d' «oyi»). Cist egolafaedje la n' a nén stî rconoxhou pa l' [[ONU]].<ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20221001212940/https://news.un.org/en/story/2022/09/1129047</ref> Årvier di çou k' voleut l' Rûsseye, des noveas payis ont dmandé di moussî dins l' [[OTAN]]: li [[Finlande]] et l' [[Suwede]] k' avént dmoré neutes disk' adon. Sacwants citweyins eyet politikîs rûsses s' metnut åd triviè d' l' abrocaedje d' leu payis. On-z î rtrouve des opôzants a [[Vladimir Poutene]], metans [[Alecsi Navalni]].<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2023/10/27/navalny-ukraine-putin-russia/</ref> Mwints rûsses k' ont ebagué, foiravant des activisses, måtchnut télcôp po-z erbeler conte.<ref>https://www.themoscowtimes.com/2025/03/01/russian-opposition-holds-protest-in-berlin-against-ukraine-war-a88215</ref> == Shûte del guere == E 2024, li [[Corêye bijhrece]] evoya des [[sôdård]]s po copler l' Rûsseye. Dins l' dierin moes di s' goviernance (nôvimbe 2024), [[Joe Biden]] leya les Oucrinnîs saetchî des missiles amerikins dins l' cir rûsse. Les Rûsses eployît des [[drône]]s fabrikés e l' Iran. A pårti d' 2025, les [[USA|Amerikins]] s' ont-st ene miete rissaetchî po l' aidance a l' Oucrinne. == {{HD}} == *{{Wks|Et cwè, avou l’ Oucrinne ?}} (idêyes di copineus et d' ene efuyeye) *{{Wks|Bénvnowe ås refudjîs blancs}} (diferince d' ascoyaedje sorlon l' nåcionålité des efuyîs) == Sourdants == {{Commonscat|2022 Russian invasion of Ukraine|l' guere d' Oucrinne e 2022}} [[Categoreye:Gueres]] [[Categoreye:Rûsseye]] [[Categoreye:Oucrinne]] 1crlpn7vpfqsb2ke2ezbprfmg969t2m 424077 424076 2026-04-04T16:13:35Z Lucyin 16 /* Shûte del guere */ 424077 wikitext text/x-wiki [[Imådje:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|dierinnès pôzucions]] El '''Guere d' Oucrinne''', ubén sovint lomé '''Abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne''', c' est èn evayixhaedje di l' [[Oucrinne]] pa l' [[årmêye]] [[Rûsseye|rûsse]] ki cminça li [[24 di fevrî]] [[2022]]. L' ocupåcion et les lûtes militaires si porshuvèt co e [[2026]]. C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Cotoû == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] === Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant === Dispu 1990, l' [[OTAN]] si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion [[sovietike]] ([[Pake di Varsoveye]]). === Revintreye orandje et shûte === Li [[revintreye orandje]] di [[2004]] amina å pouvwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li schiwtaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do [[Levant]] ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus [[cåzu-estat]]s (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss [[2014]], li [[Crimêye]] si raloya (voltrûlmint u nén) al [[Rûsseye]], si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins. El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li [[Guere do Donbasse]]) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022. === Li nazisse e l' Oucrinne === Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa [[Staline]]. Si avént i tnou avou [[Hitler]] tins del [[deujhinme guere daegnrece]]. Les mouvmints [[nazi]]-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li [[batayon d' Azov]] (edjîstré a [[Marioupol]]). == Disrôlmint militaire == [[Imådje:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.gif|thumb|avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse]] === Bateus === <center> {| class="wikitable" |+ !A !B |- |[[Oucrinne]] |[[Belarûsseye]] (ki n' a nén co prindou les åres) |- |/ |[[Rûsseye]] |- |/ |Donetse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |Louganse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |[[ChVK Wagner]] (årmêye privêye) |} </center> Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' [[Urope coûtchantrece]] ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.<ref>[[HLN]], 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassåde d' Oucrinne e l' Beldjike.</ref> === Etrevéns === Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li [[24 di fevrî]]. Çoula so troes fronts. Li prumî, a [[Bijhe]], eviè [[Kiyev]]. Li deujhinme, a [[Nonne]], a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å [[Levant]] eviè [[Xharkiv]], et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse. L' evayixhaedje di [[Marioupol]] a stî l' pus distrujhant. Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha. Adonpwis, li Rûsseye va-st ocuper tot l' Levant et l' Nonne di l' Oucrinne, tot s' rissaetchant del province di [[Xharkiv]]. Mins les Oucrinnîs ourît co des foices assez po contrataker, pår dins les payis ocupés (esseraedje di Limane li 1î d' octôbe). <gallery> Yakovlivka after shelling, 3 March 2022 (3).jpg|atacaedje d' on viyaedje dilé [[Xharkiv]] Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 02.jpg|civils oucrinnyins avou des åres (djaene bressård) </gallery> === Corwaitaedje del kidujhance militaire === Les Rûsses ont bombårdé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye. Portant, les lenes di [[tchmin d' fier]] n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.<ref>[[HLN]] do 9 d' avri 2022, p. 6.</ref> == Efuyaedje == [[Imådje:Drapea oucinnyin a Marbuhan.jpg|thumb|Drapea oucrinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a [[Marbuhan]]]] Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons. Les payis come li [[Beldjike]] et l' [[Almagne]] ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li [[Pologne]] estît bråmint pus dmefiyants.<ref>Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.</ref> Mins nerén, li Beldjike ni dna des papîs d' [[rifudjî d' guere]] k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' [[Almagne]], l' [[Espagne]] u les [[Bas Payis]], la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.<ref>Temognaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a [[Uzeu:Lucyin]], e moes d' måss 2022.</ref><ref>Çoula, a l' årvier del [[Convincion di Djneve so les rfudjîs d' guere]] ki n' fwait nole diferince di nåcionålité po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.</ref> == Shuvances == === Economikes === Li pris do [[petrole]] continouwa a monter [[timpesse]] (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss). Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li [[roube]] disvala pår tré l' prumire samwinne di guere. Puski l' Oucrinne et l' Rûsseye produjhnut 30 åcint do [[frumint]] espôrté sol Daegne, li pris des [[dinrêyes d' awousse]] a-st ossu gritchî pår les prumîs moes d' l' anêye. Paski les pôrts oucrinnyins avént djoké, peu d' ene atake rûsse. Après èn arindjmint Rûsseye-Oucrinne-Tourkeye-ONU e moes d' djulete 2022, les epoirtaedjes a pårti d' Oucrinne ont polou rataker. === Politikes === E l' fén d' esté, el [[Rûsseye]] aveut prindou cwate province å Levant ey a Nonne di l' [[Oucrinne]].<ref>https://www.rtbf.be/article/guerre-en-ukraine-la-russie-isolee-et-sous-pression-apres-l-annexion-de-nouveaux-territoires-en-ukraine-11077113</ref> Deus d' ces provinces la ([[Louganse]] et [[Doniesse]]) volént ddja peter evoye foû l' Oucrinne [[2014]]. Li province di [[Zaporidja]] a stî evayeye po les Rûsses esse mwaisse del pus grande [[cintråle nawearinne]] do payis. Li cene di [[Xhersone]] po waeranti les voyes po-z ahessî l' Crimêye (aprume e [[bevåve aiwe]]). Ces cwate provinces la vôtît leu raloyaedje al Rûsseye pa on referandom li 27 di setimbe. Mins ci fourit ene sôre di vôtaedje dandjreus arindjî sins libe tchuze des djins (99 åcint d' «oyi»). Cist egolafaedje la n' a nén stî rconoxhou pa l' [[ONU]].<ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20221001212940/https://news.un.org/en/story/2022/09/1129047</ref> Årvier di çou k' voleut l' Rûsseye, des noveas payis ont dmandé di moussî dins l' [[OTAN]]: li [[Finlande]] et l' [[Suwede]] k' avént dmoré neutes disk' adon. Sacwants citweyins eyet politikîs rûsses s' metnut åd triviè d' l' abrocaedje d' leu payis. On-z î rtrouve des opôzants a [[Vladimir Poutene]], metans [[Alecsi Navalni]].<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2023/10/27/navalny-ukraine-putin-russia/</ref> Mwints rûsses k' ont ebagué, foiravant des activisses, måtchnut télcôp po-z erbeler conte.<ref>https://www.themoscowtimes.com/2025/03/01/russian-opposition-holds-protest-in-berlin-against-ukraine-war-a88215</ref> == Shûte del guere == E 2024, li [[Corêye bijhrece]] evoya des [[sôdård]]s po copler l' Rûsseye. Dins l' dierin moes di s' goviernance (nôvimbe 2024), [[Joe Biden]] leya les Oucrinnîs saetchî des missiles amerikins dins l' cir rûsse. Les Rûsses eployît des [[drône]]s fabrikés e l' Iran. Les Rûsses on fwait fé on referindom dins cwate provinces po k' les djins vôténxhe leu raloyaedje al Rûsseye. A pårti d' 2025, les [[USA|Amerikins]] s' ont-st ene miete rissaetchî po l' aidance a l' Oucrinne. == {{HD}} == *{{Wks|Et cwè, avou l’ Oucrinne ?}} (idêyes di copineus et d' ene efuyeye) *{{Wks|Bénvnowe ås refudjîs blancs}} (diferince d' ascoyaedje sorlon l' nåcionålité des efuyîs) == Sourdants == {{Commonscat|2022 Russian invasion of Ukraine|l' guere d' Oucrinne e 2022}} [[Categoreye:Gueres]] [[Categoreye:Rûsseye]] [[Categoreye:Oucrinne]] jdxngebsv11mp5ygrc7wkm005kuob0m 424078 424077 2026-04-04T16:15:49Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Guere d' Oucrinne (2022)]] viè [[Guere d' Oucrinne (di 2022 disk' asteure)]] 424077 wikitext text/x-wiki [[Imådje:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|dierinnès pôzucions]] El '''Guere d' Oucrinne''', ubén sovint lomé '''Abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne''', c' est èn evayixhaedje di l' [[Oucrinne]] pa l' [[årmêye]] [[Rûsseye|rûsse]] ki cminça li [[24 di fevrî]] [[2022]]. L' ocupåcion et les lûtes militaires si porshuvèt co e [[2026]]. C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Cotoû == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] === Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant === Dispu 1990, l' [[OTAN]] si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion [[sovietike]] ([[Pake di Varsoveye]]). === Revintreye orandje et shûte === Li [[revintreye orandje]] di [[2004]] amina å pouvwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li schiwtaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do [[Levant]] ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus [[cåzu-estat]]s (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss [[2014]], li [[Crimêye]] si raloya (voltrûlmint u nén) al [[Rûsseye]], si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins. El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li [[Guere do Donbasse]]) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022. === Li nazisse e l' Oucrinne === Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa [[Staline]]. Si avént i tnou avou [[Hitler]] tins del [[deujhinme guere daegnrece]]. Les mouvmints [[nazi]]-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li [[batayon d' Azov]] (edjîstré a [[Marioupol]]). == Disrôlmint militaire == [[Imådje:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.gif|thumb|avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse]] === Bateus === <center> {| class="wikitable" |+ !A !B |- |[[Oucrinne]] |[[Belarûsseye]] (ki n' a nén co prindou les åres) |- |/ |[[Rûsseye]] |- |/ |Donetse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |Louganse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |[[ChVK Wagner]] (årmêye privêye) |} </center> Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' [[Urope coûtchantrece]] ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.<ref>[[HLN]], 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassåde d' Oucrinne e l' Beldjike.</ref> === Etrevéns === Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li [[24 di fevrî]]. Çoula so troes fronts. Li prumî, a [[Bijhe]], eviè [[Kiyev]]. Li deujhinme, a [[Nonne]], a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å [[Levant]] eviè [[Xharkiv]], et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse. L' evayixhaedje di [[Marioupol]] a stî l' pus distrujhant. Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha. Adonpwis, li Rûsseye va-st ocuper tot l' Levant et l' Nonne di l' Oucrinne, tot s' rissaetchant del province di [[Xharkiv]]. Mins les Oucrinnîs ourît co des foices assez po contrataker, pår dins les payis ocupés (esseraedje di Limane li 1î d' octôbe). <gallery> Yakovlivka after shelling, 3 March 2022 (3).jpg|atacaedje d' on viyaedje dilé [[Xharkiv]] Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 02.jpg|civils oucrinnyins avou des åres (djaene bressård) </gallery> === Corwaitaedje del kidujhance militaire === Les Rûsses ont bombårdé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye. Portant, les lenes di [[tchmin d' fier]] n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.<ref>[[HLN]] do 9 d' avri 2022, p. 6.</ref> == Efuyaedje == [[Imådje:Drapea oucinnyin a Marbuhan.jpg|thumb|Drapea oucrinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a [[Marbuhan]]]] Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons. Les payis come li [[Beldjike]] et l' [[Almagne]] ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li [[Pologne]] estît bråmint pus dmefiyants.<ref>Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.</ref> Mins nerén, li Beldjike ni dna des papîs d' [[rifudjî d' guere]] k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' [[Almagne]], l' [[Espagne]] u les [[Bas Payis]], la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.<ref>Temognaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a [[Uzeu:Lucyin]], e moes d' måss 2022.</ref><ref>Çoula, a l' årvier del [[Convincion di Djneve so les rfudjîs d' guere]] ki n' fwait nole diferince di nåcionålité po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.</ref> == Shuvances == === Economikes === Li pris do [[petrole]] continouwa a monter [[timpesse]] (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss). Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li [[roube]] disvala pår tré l' prumire samwinne di guere. Puski l' Oucrinne et l' Rûsseye produjhnut 30 åcint do [[frumint]] espôrté sol Daegne, li pris des [[dinrêyes d' awousse]] a-st ossu gritchî pår les prumîs moes d' l' anêye. Paski les pôrts oucrinnyins avént djoké, peu d' ene atake rûsse. Après èn arindjmint Rûsseye-Oucrinne-Tourkeye-ONU e moes d' djulete 2022, les epoirtaedjes a pårti d' Oucrinne ont polou rataker. === Politikes === E l' fén d' esté, el [[Rûsseye]] aveut prindou cwate province å Levant ey a Nonne di l' [[Oucrinne]].<ref>https://www.rtbf.be/article/guerre-en-ukraine-la-russie-isolee-et-sous-pression-apres-l-annexion-de-nouveaux-territoires-en-ukraine-11077113</ref> Deus d' ces provinces la ([[Louganse]] et [[Doniesse]]) volént ddja peter evoye foû l' Oucrinne [[2014]]. Li province di [[Zaporidja]] a stî evayeye po les Rûsses esse mwaisse del pus grande [[cintråle nawearinne]] do payis. Li cene di [[Xhersone]] po waeranti les voyes po-z ahessî l' Crimêye (aprume e [[bevåve aiwe]]). Ces cwate provinces la vôtît leu raloyaedje al Rûsseye pa on referandom li 27 di setimbe. Mins ci fourit ene sôre di vôtaedje dandjreus arindjî sins libe tchuze des djins (99 åcint d' «oyi»). Cist egolafaedje la n' a nén stî rconoxhou pa l' [[ONU]].<ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20221001212940/https://news.un.org/en/story/2022/09/1129047</ref> Årvier di çou k' voleut l' Rûsseye, des noveas payis ont dmandé di moussî dins l' [[OTAN]]: li [[Finlande]] et l' [[Suwede]] k' avént dmoré neutes disk' adon. Sacwants citweyins eyet politikîs rûsses s' metnut åd triviè d' l' abrocaedje d' leu payis. On-z î rtrouve des opôzants a [[Vladimir Poutene]], metans [[Alecsi Navalni]].<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2023/10/27/navalny-ukraine-putin-russia/</ref> Mwints rûsses k' ont ebagué, foiravant des activisses, måtchnut télcôp po-z erbeler conte.<ref>https://www.themoscowtimes.com/2025/03/01/russian-opposition-holds-protest-in-berlin-against-ukraine-war-a88215</ref> == Shûte del guere == E 2024, li [[Corêye bijhrece]] evoya des [[sôdård]]s po copler l' Rûsseye. Dins l' dierin moes di s' goviernance (nôvimbe 2024), [[Joe Biden]] leya les Oucrinnîs saetchî des missiles amerikins dins l' cir rûsse. Les Rûsses eployît des [[drône]]s fabrikés e l' Iran. Les Rûsses on fwait fé on referindom dins cwate provinces po k' les djins vôténxhe leu raloyaedje al Rûsseye. A pårti d' 2025, les [[USA|Amerikins]] s' ont-st ene miete rissaetchî po l' aidance a l' Oucrinne. == {{HD}} == *{{Wks|Et cwè, avou l’ Oucrinne ?}} (idêyes di copineus et d' ene efuyeye) *{{Wks|Bénvnowe ås refudjîs blancs}} (diferince d' ascoyaedje sorlon l' nåcionålité des efuyîs) == Sourdants == {{Commonscat|2022 Russian invasion of Ukraine|l' guere d' Oucrinne e 2022}} [[Categoreye:Gueres]] [[Categoreye:Rûsseye]] [[Categoreye:Oucrinne]] jdxngebsv11mp5ygrc7wkm005kuob0m 424080 424078 2026-04-04T16:20:40Z Lucyin 16 424080 wikitext text/x-wiki [[Imådje:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|dierinnès pôzucions]] El '''Guere d' Oucrinne''', c' est ene [[guere]] k' a shuvou l' '''abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne''' (evayixhaedje di l' [[Oucrinne]] pa l' [[årmêye]] [[Rûsseye|rûsse]]) ki cminça li [[24 di fevrî]] [[2022]]. L' ocupåcion et les lûtes militaires si porshuvèt co e [[2026]]. C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Cotoû == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] === Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant === Dispu 1990, l' [[OTAN]] si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion [[sovietike]] ([[Pake di Varsoveye]]). === Revintreye orandje et shûte === Li [[revintreye orandje]] di [[2004]] amina å pouvwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li schiwtaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do [[Levant]] ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus [[cåzu-estat]]s (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss [[2014]], li [[Crimêye]] si raloya (voltrûlmint u nén) al [[Rûsseye]], si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins. El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li [[Guere do Donbasse]]) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022. === Li nazisse e l' Oucrinne === Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa [[Staline]]. Si avént i tnou avou [[Hitler]] tins del [[deujhinme guere daegnrece]]. Les mouvmints [[nazi]]-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li [[batayon d' Azov]] (edjîstré a [[Marioupol]]). == Disrôlmint militaire == [[Imådje:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.gif|thumb|avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse]] === Bateus === <center> {| class="wikitable" |+ !A !B |- |[[Oucrinne]] |[[Belarûsseye]] (ki n' a nén co prindou les åres) |- |/ |[[Rûsseye]] |- |/ |Donetse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |Louganse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |[[ChVK Wagner]] (årmêye privêye) |} </center> Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' [[Urope coûtchantrece]] ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.<ref>[[HLN]], 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassåde d' Oucrinne e l' Beldjike.</ref> === Etrevéns === Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li [[24 di fevrî]]. Çoula so troes fronts. Li prumî, a [[Bijhe]], eviè [[Kiyev]]. Li deujhinme, a [[Nonne]], a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å [[Levant]] eviè [[Xharkiv]], et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse. L' evayixhaedje di [[Marioupol]] a stî l' pus distrujhant. Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha. Adonpwis, li Rûsseye va-st ocuper tot l' Levant et l' Nonne di l' Oucrinne, tot s' rissaetchant del province di [[Xharkiv]]. Mins les Oucrinnîs ourît co des foices assez po contrataker, pår dins les payis ocupés (esseraedje di Limane li 1î d' octôbe). <gallery> Yakovlivka after shelling, 3 March 2022 (3).jpg|atacaedje d' on viyaedje dilé [[Xharkiv]] Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 02.jpg|civils oucrinnyins avou des åres (djaene bressård) </gallery> === Corwaitaedje del kidujhance militaire === Les Rûsses ont bombårdé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye. Portant, les lenes di [[tchmin d' fier]] n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.<ref>[[HLN]] do 9 d' avri 2022, p. 6.</ref> == Efuyaedje == [[Imådje:Drapea oucinnyin a Marbuhan.jpg|thumb|Drapea oucrinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a [[Marbuhan]]]] Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons. Les payis come li [[Beldjike]] et l' [[Almagne]] ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li [[Pologne]] estît bråmint pus dmefiyants.<ref>Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.</ref> Mins nerén, li Beldjike ni dna des papîs d' [[rifudjî d' guere]] k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' [[Almagne]], l' [[Espagne]] u les [[Bas Payis]], la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.<ref>Temognaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a [[Uzeu:Lucyin]], e moes d' måss 2022.</ref><ref>Çoula, a l' årvier del [[Convincion di Djneve so les rfudjîs d' guere]] ki n' fwait nole diferince di nåcionålité po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.</ref> == Shuvances == === Economikes === Li pris do [[petrole]] continouwa a monter [[timpesse]] (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss). Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li [[roube]] disvala pår tré l' prumire samwinne di guere. Puski l' Oucrinne et l' Rûsseye produjhnut 30 åcint do [[frumint]] espôrté sol Daegne, li pris des [[dinrêyes d' awousse]] a-st ossu gritchî pår les prumîs moes d' l' anêye. Paski les pôrts oucrinnyins avént djoké, peu d' ene atake rûsse. Après èn arindjmint Rûsseye-Oucrinne-Tourkeye-ONU e moes d' djulete 2022, les epoirtaedjes a pårti d' Oucrinne ont polou rataker. === Politikes === E l' fén d' esté, el [[Rûsseye]] aveut prindou cwate province å Levant ey a Nonne di l' [[Oucrinne]].<ref>https://www.rtbf.be/article/guerre-en-ukraine-la-russie-isolee-et-sous-pression-apres-l-annexion-de-nouveaux-territoires-en-ukraine-11077113</ref> Deus d' ces provinces la ([[Louganse]] et [[Doniesse]]) volént ddja peter evoye foû l' Oucrinne [[2014]]. Li province di [[Zaporidja]] a stî evayeye po les Rûsses esse mwaisse del pus grande [[cintråle nawearinne]] do payis. Li cene di [[Xhersone]] po waeranti les voyes po-z ahessî l' Crimêye (aprume e [[bevåve aiwe]]). Ces cwate provinces la vôtît leu raloyaedje al Rûsseye pa on referandom li 27 di setimbe. Mins ci fourit ene sôre di vôtaedje dandjreus arindjî sins libe tchuze des djins (99 åcint d' «oyi»). Cist egolafaedje la n' a nén stî rconoxhou pa l' [[ONU]].<ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20221001212940/https://news.un.org/en/story/2022/09/1129047</ref> Årvier di çou k' voleut l' Rûsseye, des noveas payis ont dmandé di moussî dins l' [[OTAN]]: li [[Finlande]] et l' [[Suwede]] k' avént dmoré neutes disk' adon. Sacwants citweyins eyet politikîs rûsses s' metnut åd triviè d' l' abrocaedje d' leu payis. On-z î rtrouve des opôzants a [[Vladimir Poutene]], metans [[Alecsi Navalni]].<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2023/10/27/navalny-ukraine-putin-russia/</ref> Mwints rûsses k' ont ebagué, foiravant des activisses, måtchnut télcôp po-z erbeler conte.<ref>https://www.themoscowtimes.com/2025/03/01/russian-opposition-holds-protest-in-berlin-against-ukraine-war-a88215</ref> == Shûte del guere == E 2024, li [[Corêye bijhrece]] evoya des [[sôdård]]s po copler l' Rûsseye. Dins l' dierin moes di s' goviernance (nôvimbe 2024), [[Joe Biden]] leya les Oucrinnîs saetchî des missiles amerikins dins l' cir rûsse. Les Rûsses eployît des [[drône]]s fabrikés e l' Iran. Les Rûsses on fwait fé on referindom dins cwate provinces po k' les djins vôténxhe leu raloyaedje al Rûsseye. A pårti d' 2025, les [[USA|Amerikins]] s' ont-st ene miete rissaetchî po l' aidance a l' Oucrinne. == {{HD}} == *{{Wks|Et cwè, avou l’ Oucrinne ?}} (idêyes di copineus et d' ene efuyeye) *{{Wks|Bénvnowe ås refudjîs blancs}} (diferince d' ascoyaedje sorlon l' nåcionålité des efuyîs) == Sourdants == {{Commonscat|2022 Russian invasion of Ukraine|l' guere d' Oucrinne e 2022}} [[Categoreye:Gueres]] [[Categoreye:Rûsseye]] [[Categoreye:Oucrinne]] 7xdsevar63f4nsvmlf9g9e6x8u2rub7 424082 424080 2026-04-04T16:29:45Z Lucyin 16 /* Sourdants */ 424082 wikitext text/x-wiki [[Imådje:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|dierinnès pôzucions]] El '''Guere d' Oucrinne''', c' est ene [[guere]] k' a shuvou l' '''abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne''' (evayixhaedje di l' [[Oucrinne]] pa l' [[årmêye]] [[Rûsseye|rûsse]]) ki cminça li [[24 di fevrî]] [[2022]]. L' ocupåcion et les lûtes militaires si porshuvèt co e [[2026]]. C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Cotoû == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] === Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant === Dispu 1990, l' [[OTAN]] si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion [[sovietike]] ([[Pake di Varsoveye]]). === Revintreye orandje et shûte === Li [[revintreye orandje]] di [[2004]] amina å pouvwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li schiwtaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do [[Levant]] ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus [[cåzu-estat]]s (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss [[2014]], li [[Crimêye]] si raloya (voltrûlmint u nén) al [[Rûsseye]], si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins. El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li [[Guere do Donbasse]]) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022. === Li nazisse e l' Oucrinne === Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa [[Staline]]. Si avént i tnou avou [[Hitler]] tins del [[deujhinme guere daegnrece]]. Les mouvmints [[nazi]]-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li [[batayon d' Azov]] (edjîstré a [[Marioupol]]). == Disrôlmint militaire == [[Imådje:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.gif|thumb|avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse]] === Bateus === <center> {| class="wikitable" |+ !A !B |- |[[Oucrinne]] |[[Belarûsseye]] (ki n' a nén co prindou les åres) |- |/ |[[Rûsseye]] |- |/ |Donetse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |Louganse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |[[ChVK Wagner]] (årmêye privêye) |} </center> Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' [[Urope coûtchantrece]] ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.<ref>[[HLN]], 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassåde d' Oucrinne e l' Beldjike.</ref> === Etrevéns === Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li [[24 di fevrî]]. Çoula so troes fronts. Li prumî, a [[Bijhe]], eviè [[Kiyev]]. Li deujhinme, a [[Nonne]], a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å [[Levant]] eviè [[Xharkiv]], et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse. L' evayixhaedje di [[Marioupol]] a stî l' pus distrujhant. Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha. Adonpwis, li Rûsseye va-st ocuper tot l' Levant et l' Nonne di l' Oucrinne, tot s' rissaetchant del province di [[Xharkiv]]. Mins les Oucrinnîs ourît co des foices assez po contrataker, pår dins les payis ocupés (esseraedje di Limane li 1î d' octôbe). <gallery> Yakovlivka after shelling, 3 March 2022 (3).jpg|atacaedje d' on viyaedje dilé [[Xharkiv]] Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 02.jpg|civils oucrinnyins avou des åres (djaene bressård) </gallery> === Corwaitaedje del kidujhance militaire === Les Rûsses ont bombårdé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye. Portant, les lenes di [[tchmin d' fier]] n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.<ref>[[HLN]] do 9 d' avri 2022, p. 6.</ref> == Efuyaedje == [[Imådje:Drapea oucinnyin a Marbuhan.jpg|thumb|Drapea oucrinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a [[Marbuhan]]]] Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons. Les payis come li [[Beldjike]] et l' [[Almagne]] ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li [[Pologne]] estît bråmint pus dmefiyants.<ref>Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.</ref> Mins nerén, li Beldjike ni dna des papîs d' [[rifudjî d' guere]] k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' [[Almagne]], l' [[Espagne]] u les [[Bas Payis]], la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.<ref>Temognaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a [[Uzeu:Lucyin]], e moes d' måss 2022.</ref><ref>Çoula, a l' årvier del [[Convincion di Djneve so les rfudjîs d' guere]] ki n' fwait nole diferince di nåcionålité po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.</ref> == Shuvances == === Economikes === Li pris do [[petrole]] continouwa a monter [[timpesse]] (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss). Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li [[roube]] disvala pår tré l' prumire samwinne di guere. Puski l' Oucrinne et l' Rûsseye produjhnut 30 åcint do [[frumint]] espôrté sol Daegne, li pris des [[dinrêyes d' awousse]] a-st ossu gritchî pår les prumîs moes d' l' anêye. Paski les pôrts oucrinnyins avént djoké, peu d' ene atake rûsse. Après èn arindjmint Rûsseye-Oucrinne-Tourkeye-ONU e moes d' djulete 2022, les epoirtaedjes a pårti d' Oucrinne ont polou rataker. === Politikes === E l' fén d' esté, el [[Rûsseye]] aveut prindou cwate province å Levant ey a Nonne di l' [[Oucrinne]].<ref>https://www.rtbf.be/article/guerre-en-ukraine-la-russie-isolee-et-sous-pression-apres-l-annexion-de-nouveaux-territoires-en-ukraine-11077113</ref> Deus d' ces provinces la ([[Louganse]] et [[Doniesse]]) volént ddja peter evoye foû l' Oucrinne [[2014]]. Li province di [[Zaporidja]] a stî evayeye po les Rûsses esse mwaisse del pus grande [[cintråle nawearinne]] do payis. Li cene di [[Xhersone]] po waeranti les voyes po-z ahessî l' Crimêye (aprume e [[bevåve aiwe]]). Ces cwate provinces la vôtît leu raloyaedje al Rûsseye pa on referandom li 27 di setimbe. Mins ci fourit ene sôre di vôtaedje dandjreus arindjî sins libe tchuze des djins (99 åcint d' «oyi»). Cist egolafaedje la n' a nén stî rconoxhou pa l' [[ONU]].<ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20221001212940/https://news.un.org/en/story/2022/09/1129047</ref> Årvier di çou k' voleut l' Rûsseye, des noveas payis ont dmandé di moussî dins l' [[OTAN]]: li [[Finlande]] et l' [[Suwede]] k' avént dmoré neutes disk' adon. Sacwants citweyins eyet politikîs rûsses s' metnut åd triviè d' l' abrocaedje d' leu payis. On-z î rtrouve des opôzants a [[Vladimir Poutene]], metans [[Alecsi Navalni]].<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2023/10/27/navalny-ukraine-putin-russia/</ref> Mwints rûsses k' ont ebagué, foiravant des activisses, måtchnut télcôp po-z erbeler conte.<ref>https://www.themoscowtimes.com/2025/03/01/russian-opposition-holds-protest-in-berlin-against-ukraine-war-a88215</ref> == Shûte del guere == E 2024, li [[Corêye bijhrece]] evoya des [[sôdård]]s po copler l' Rûsseye. Dins l' dierin moes di s' goviernance (nôvimbe 2024), [[Joe Biden]] leya les Oucrinnîs saetchî des missiles amerikins dins l' cir rûsse. Les Rûsses eployît des [[drône]]s fabrikés e l' Iran. Les Rûsses on fwait fé on referindom dins cwate provinces po k' les djins vôténxhe leu raloyaedje al Rûsseye. A pårti d' 2025, les [[USA|Amerikins]] s' ont-st ene miete rissaetchî po l' aidance a l' Oucrinne. == {{HD}} == *{{Wks|Et cwè, avou l’ Oucrinne ?}} (idêyes di copineus et d' ene efuyeye) *{{Wks|Bénvnowe ås refudjîs blancs}} (diferince d' ascoyaedje sorlon l' nåcionålité des efuyîs) == Sourdants == {{Commonscat|2022 Russian invasion of Ukraine|l' guere d' Oucrinne}} [[Categoreye:Gueres]] [[Categoreye:Rûsseye]] [[Categoreye:Oucrinne]] rk0s6z1cqczcqileuh822a91c62btcp 424083 424082 2026-04-04T16:50:06Z Lucyin 16 /* Shûte del guere */ 424083 wikitext text/x-wiki [[Imådje:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|dierinnès pôzucions]] El '''Guere d' Oucrinne''', c' est ene [[guere]] k' a shuvou l' '''abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne''' (evayixhaedje di l' [[Oucrinne]] pa l' [[årmêye]] [[Rûsseye|rûsse]]) ki cminça li [[24 di fevrî]] [[2022]]. L' ocupåcion et les lûtes militaires si porshuvèt co e [[2026]]. C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Cotoû == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] === Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant === Dispu 1990, l' [[OTAN]] si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion [[sovietike]] ([[Pake di Varsoveye]]). === Revintreye orandje et shûte === Li [[revintreye orandje]] di [[2004]] amina å pouvwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li schiwtaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do [[Levant]] ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus [[cåzu-estat]]s (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss [[2014]], li [[Crimêye]] si raloya (voltrûlmint u nén) al [[Rûsseye]], si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins. El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li [[Guere do Donbasse]]) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022. === Li nazisse e l' Oucrinne === Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa [[Staline]]. Si avént i tnou avou [[Hitler]] tins del [[deujhinme guere daegnrece]]. Les mouvmints [[nazi]]-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li [[batayon d' Azov]] (edjîstré a [[Marioupol]]). == Disrôlmint militaire == [[Imådje:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.gif|thumb|avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse]] === Bateus === <center> {| class="wikitable" |+ !A !B |- |[[Oucrinne]] |[[Belarûsseye]] (ki n' a nén co prindou les åres) |- |/ |[[Rûsseye]] |- |/ |Donetse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |Louganse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |[[ChVK Wagner]] (årmêye privêye) |} </center> Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' [[Urope coûtchantrece]] ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.<ref>[[HLN]], 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassåde d' Oucrinne e l' Beldjike.</ref> === Etrevéns === Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li [[24 di fevrî]]. Çoula so troes fronts. Li prumî, a [[Bijhe]], eviè [[Kiyev]]. Li deujhinme, a [[Nonne]], a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å [[Levant]] eviè [[Xharkiv]], et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse. L' evayixhaedje di [[Marioupol]] a stî l' pus distrujhant. Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha. Adonpwis, li Rûsseye va-st ocuper tot l' Levant et l' Nonne di l' Oucrinne, tot s' rissaetchant del province di [[Xharkiv]]. Mins les Oucrinnîs ourît co des foices assez po contrataker, pår dins les payis ocupés (esseraedje di Limane li 1î d' octôbe). <gallery> Yakovlivka after shelling, 3 March 2022 (3).jpg|atacaedje d' on viyaedje dilé [[Xharkiv]] Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 02.jpg|civils oucrinnyins avou des åres (djaene bressård) </gallery> === Corwaitaedje del kidujhance militaire === Les Rûsses ont bombårdé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye. Portant, les lenes di [[tchmin d' fier]] n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.<ref>[[HLN]] do 9 d' avri 2022, p. 6.</ref> == Efuyaedje == [[Imådje:Drapea oucinnyin a Marbuhan.jpg|thumb|Drapea oucrinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a [[Marbuhan]]]] Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons. Les payis come li [[Beldjike]] et l' [[Almagne]] ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li [[Pologne]] estît bråmint pus dmefiyants.<ref>Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.</ref> Mins nerén, li Beldjike ni dna des papîs d' [[rifudjî d' guere]] k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' [[Almagne]], l' [[Espagne]] u les [[Bas Payis]], la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.<ref>Temognaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a [[Uzeu:Lucyin]], e moes d' måss 2022.</ref><ref>Çoula, a l' årvier del [[Convincion di Djneve so les rfudjîs d' guere]] ki n' fwait nole diferince di nåcionålité po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.</ref> == Shuvances == === Economikes === Li pris do [[petrole]] continouwa a monter [[timpesse]] (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss). Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li [[roube]] disvala pår tré l' prumire samwinne di guere. Puski l' Oucrinne et l' Rûsseye produjhnut 30 åcint do [[frumint]] espôrté sol Daegne, li pris des [[dinrêyes d' awousse]] a-st ossu gritchî pår les prumîs moes d' l' anêye. Paski les pôrts oucrinnyins avént djoké, peu d' ene atake rûsse. Après èn arindjmint Rûsseye-Oucrinne-Tourkeye-ONU e moes d' djulete 2022, les epoirtaedjes a pårti d' Oucrinne ont polou rataker. === Politikes === E l' fén d' esté, el [[Rûsseye]] aveut prindou cwate province å Levant ey a Nonne di l' [[Oucrinne]].<ref>https://www.rtbf.be/article/guerre-en-ukraine-la-russie-isolee-et-sous-pression-apres-l-annexion-de-nouveaux-territoires-en-ukraine-11077113</ref> Deus d' ces provinces la ([[Louganse]] et [[Doniesse]]) volént ddja peter evoye foû l' Oucrinne [[2014]]. Li province di [[Zaporidja]] a stî evayeye po les Rûsses esse mwaisse del pus grande [[cintråle nawearinne]] do payis. Li cene di [[Xhersone]] po waeranti les voyes po-z ahessî l' Crimêye (aprume e [[bevåve aiwe]]). Ces cwate provinces la vôtît leu raloyaedje al Rûsseye pa on referandom li 27 di setimbe. Mins ci fourit ene sôre di vôtaedje dandjreus arindjî sins libe tchuze des djins (99 åcint d' «oyi»). Cist egolafaedje la n' a nén stî rconoxhou pa l' [[ONU]].<ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20221001212940/https://news.un.org/en/story/2022/09/1129047</ref> Årvier di çou k' voleut l' Rûsseye, des noveas payis ont dmandé di moussî dins l' [[OTAN]]: li [[Finlande]] et l' [[Suwede]] k' avént dmoré neutes disk' adon. Sacwants citweyins eyet politikîs rûsses s' metnut åd triviè d' l' abrocaedje d' leu payis. On-z î rtrouve des opôzants a [[Vladimir Poutene]], metans [[Alecsi Navalni]].<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2023/10/27/navalny-ukraine-putin-russia/</ref> Mwints rûsses k' ont ebagué, foiravant des activisses, måtchnut télcôp po-z erbeler conte.<ref>https://www.themoscowtimes.com/2025/03/01/russian-opposition-holds-protest-in-berlin-against-ukraine-war-a88215</ref> == Shûte del guere == E 2024, li [[Corêye bijhrece]] evoya des [[sôdård]]s po copler l' Rûsseye. Dins l' dierin moes di s' goviernance (nôvimbe 2024), [[Joe Biden]] leya les Oucrinnîs saetchî des missiles amerikins dins l' cir rûsse. Les Rûsses eployît des [[drône]]s fabrikés e l' Iran. Fén setimbe 2022, les Rûsses ont fwait fé on [[referindom]] dins cwate provinces po k' les djins vôténxhe leu raloyaedje al Rûsseye. Li [[Finlande]] (2024) et l' [[Suwede]] (2025) ont moussî dins l' OTAN, çou ki raprepeye co dpus l' [[Aloyance Atlantike]] del Rûsseye. A pårti d' 2025, les [[USA|Amerikins]] s' ont-st ene miete rissaetchî po l' aidance a l' Oucrinne. == {{HD}} == *{{Wks|Et cwè, avou l’ Oucrinne ?}} (idêyes di copineus et d' ene efuyeye) *{{Wks|Bénvnowe ås refudjîs blancs}} (diferince d' ascoyaedje sorlon l' nåcionålité des efuyîs) == Sourdants == {{Commonscat|2022 Russian invasion of Ukraine|l' guere d' Oucrinne}} [[Categoreye:Gueres]] [[Categoreye:Rûsseye]] [[Categoreye:Oucrinne]] 6ety7vyt4ode8ephu1o322spaofzbs6 424087 424083 2026-04-04T17:18:29Z Lucyin 16 /* Politikes */ 424087 wikitext text/x-wiki [[Imådje:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|dierinnès pôzucions]] El '''Guere d' Oucrinne''', c' est ene [[guere]] k' a shuvou l' '''abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne''' (evayixhaedje di l' [[Oucrinne]] pa l' [[årmêye]] [[Rûsseye|rûsse]]) ki cminça li [[24 di fevrî]] [[2022]]. L' ocupåcion et les lûtes militaires si porshuvèt co e [[2026]]. C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Cotoû == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] === Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant === Dispu 1990, l' [[OTAN]] si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion [[sovietike]] ([[Pake di Varsoveye]]). === Revintreye orandje et shûte === Li [[revintreye orandje]] di [[2004]] amina å pouvwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li schiwtaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do [[Levant]] ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus [[cåzu-estat]]s (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss [[2014]], li [[Crimêye]] si raloya (voltrûlmint u nén) al [[Rûsseye]], si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins. El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li [[Guere do Donbasse]]) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022. === Li nazisse e l' Oucrinne === Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa [[Staline]]. Si avént i tnou avou [[Hitler]] tins del [[deujhinme guere daegnrece]]. Les mouvmints [[nazi]]-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li [[batayon d' Azov]] (edjîstré a [[Marioupol]]). == Disrôlmint militaire == [[Imådje:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.gif|thumb|avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse]] === Bateus === <center> {| class="wikitable" |+ !A !B |- |[[Oucrinne]] |[[Belarûsseye]] (ki n' a nén co prindou les åres) |- |/ |[[Rûsseye]] |- |/ |Donetse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |Louganse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |[[ChVK Wagner]] (årmêye privêye) |} </center> Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' [[Urope coûtchantrece]] ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.<ref>[[HLN]], 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassåde d' Oucrinne e l' Beldjike.</ref> === Etrevéns === Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li [[24 di fevrî]]. Çoula so troes fronts. Li prumî, a [[Bijhe]], eviè [[Kiyev]]. Li deujhinme, a [[Nonne]], a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å [[Levant]] eviè [[Xharkiv]], et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse. L' evayixhaedje di [[Marioupol]] a stî l' pus distrujhant. Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha. Adonpwis, li Rûsseye va-st ocuper tot l' Levant et l' Nonne di l' Oucrinne, tot s' rissaetchant del province di [[Xharkiv]]. Mins les Oucrinnîs ourît co des foices assez po contrataker, pår dins les payis ocupés (esseraedje di Limane li 1î d' octôbe). <gallery> Yakovlivka after shelling, 3 March 2022 (3).jpg|atacaedje d' on viyaedje dilé [[Xharkiv]] Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 02.jpg|civils oucrinnyins avou des åres (djaene bressård) </gallery> === Corwaitaedje del kidujhance militaire === Les Rûsses ont bombårdé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye. Portant, les lenes di [[tchmin d' fier]] n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.<ref>[[HLN]] do 9 d' avri 2022, p. 6.</ref> == Efuyaedje == [[Imådje:Drapea oucinnyin a Marbuhan.jpg|thumb|Drapea oucrinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a [[Marbuhan]]]] Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons. Les payis come li [[Beldjike]] et l' [[Almagne]] ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li [[Pologne]] estît bråmint pus dmefiyants.<ref>Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.</ref> Mins nerén, li Beldjike ni dna des papîs d' [[rifudjî d' guere]] k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' [[Almagne]], l' [[Espagne]] u les [[Bas Payis]], la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.<ref>Temognaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a [[Uzeu:Lucyin]], e moes d' måss 2022.</ref><ref>Çoula, a l' årvier del [[Convincion di Djneve so les rfudjîs d' guere]] ki n' fwait nole diferince di nåcionålité po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.</ref> == Shuvances == === Economikes === Li pris do [[petrole]] continouwa a monter [[timpesse]] (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss). Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li [[roube]] disvala pår tré l' prumire samwinne di guere. Puski l' Oucrinne et l' Rûsseye produjhnut 30 åcint do [[frumint]] espôrté sol Daegne, li pris des [[dinrêyes d' awousse]] a-st ossu gritchî pår les prumîs moes d' l' anêye. Paski les pôrts oucrinnyins avént djoké, peu d' ene atake rûsse. Après èn arindjmint Rûsseye-Oucrinne-Tourkeye-ONU e moes d' djulete 2022, les epoirtaedjes a pårti d' Oucrinne ont polou rataker. === Politikes === E l' fén d' esté, el [[Rûsseye]] aveut prindou cwate province å Levant ey a Nonne di l' [[Oucrinne]].<ref>https://www.rtbf.be/article/guerre-en-ukraine-la-russie-isolee-et-sous-pression-apres-l-annexion-de-nouveaux-territoires-en-ukraine-11077113</ref> Deus d' ces provinces la ([[Louganse]] et [[Doniesse]]) volént ddja peter evoye foû l' Oucrinne [[2014]]. Li province di [[Zaporidja]] a stî evayeye po les Rûsses esse mwaisse del pus grande [[cintråle nawearinne]] do payis. Li cene di [[Xhersone]] po waeranti les voyes po-z ahessî l' Crimêye (aprume e [[bevåve aiwe]]). Ces cwate provinces la vôtît leu raloyaedje al Rûsseye pa on referandom li 27 di setimbe. Mins ci fourit ene sôre di vôtaedje dandjreus arindjî sins libe tchuze des djins (99 åcint d' «oyi»). Cist egolafaedje la n' a nén stî rconoxhou pa l' [[ONU]].<ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20221001212940/https://news.un.org/en/story/2022/09/1129047</ref> Årvier di çou k' voleut l' Rûsseye, des noveas payis ont dmandé di moussî dins l' [[OTAN]]: li [[Finlande]], el [[Suwede]] et l' Oucrinne leye-minme k' avént dmoré neutes disk' adon. Li Finlande î a intré e 2023 et l' Suwede e 2024. Sacwants citweyins eyet politikîs rûsses s' metnut åd triviè d' l' abrocaedje d' leu payis. On-z î rtrouve des opôzants a [[Vladimir Poutene]], metans [[Alecsi Navalni]].<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2023/10/27/navalny-ukraine-putin-russia/</ref> Mwints rûsses k' ont ebagué, foiravant des activisses, måtchnut télcôp po-z erbeler conte.<ref>https://www.themoscowtimes.com/2025/03/01/russian-opposition-holds-protest-in-berlin-against-ukraine-war-a88215</ref> == Shûte del guere == E 2024, li [[Corêye bijhrece]] evoya des [[sôdård]]s po copler l' Rûsseye. Dins l' dierin moes di s' goviernance (nôvimbe 2024), [[Joe Biden]] leya les Oucrinnîs saetchî des missiles amerikins dins l' cir rûsse. Les Rûsses eployît des [[drône]]s fabrikés e l' Iran. Fén setimbe 2022, les Rûsses ont fwait fé on [[referindom]] dins cwate provinces po k' les djins vôténxhe leu raloyaedje al Rûsseye. Li [[Finlande]] (2024) et l' [[Suwede]] (2025) ont moussî dins l' OTAN, çou ki raprepeye co dpus l' [[Aloyance Atlantike]] del Rûsseye. A pårti d' 2025, les [[USA|Amerikins]] s' ont-st ene miete rissaetchî po l' aidance a l' Oucrinne. == {{HD}} == *{{Wks|Et cwè, avou l’ Oucrinne ?}} (idêyes di copineus et d' ene efuyeye) *{{Wks|Bénvnowe ås refudjîs blancs}} (diferince d' ascoyaedje sorlon l' nåcionålité des efuyîs) == Sourdants == {{Commonscat|2022 Russian invasion of Ukraine|l' guere d' Oucrinne}} [[Categoreye:Gueres]] [[Categoreye:Rûsseye]] [[Categoreye:Oucrinne]] r3yhnxype02vn3xoq3t279d421tb7kh 424088 424087 2026-04-04T17:18:59Z Lucyin 16 /* Shûte del guere */ 424088 wikitext text/x-wiki [[Imådje:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|dierinnès pôzucions]] El '''Guere d' Oucrinne''', c' est ene [[guere]] k' a shuvou l' '''abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne''' (evayixhaedje di l' [[Oucrinne]] pa l' [[årmêye]] [[Rûsseye|rûsse]]) ki cminça li [[24 di fevrî]] [[2022]]. L' ocupåcion et les lûtes militaires si porshuvèt co e [[2026]]. C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Cotoû == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] === Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant === Dispu 1990, l' [[OTAN]] si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion [[sovietike]] ([[Pake di Varsoveye]]). === Revintreye orandje et shûte === Li [[revintreye orandje]] di [[2004]] amina å pouvwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li schiwtaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do [[Levant]] ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus [[cåzu-estat]]s (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss [[2014]], li [[Crimêye]] si raloya (voltrûlmint u nén) al [[Rûsseye]], si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins. El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li [[Guere do Donbasse]]) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022. === Li nazisse e l' Oucrinne === Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa [[Staline]]. Si avént i tnou avou [[Hitler]] tins del [[deujhinme guere daegnrece]]. Les mouvmints [[nazi]]-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li [[batayon d' Azov]] (edjîstré a [[Marioupol]]). == Disrôlmint militaire == [[Imådje:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.gif|thumb|avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse]] === Bateus === <center> {| class="wikitable" |+ !A !B |- |[[Oucrinne]] |[[Belarûsseye]] (ki n' a nén co prindou les åres) |- |/ |[[Rûsseye]] |- |/ |Donetse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |Louganse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |[[ChVK Wagner]] (årmêye privêye) |} </center> Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' [[Urope coûtchantrece]] ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.<ref>[[HLN]], 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassåde d' Oucrinne e l' Beldjike.</ref> === Etrevéns === Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li [[24 di fevrî]]. Çoula so troes fronts. Li prumî, a [[Bijhe]], eviè [[Kiyev]]. Li deujhinme, a [[Nonne]], a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å [[Levant]] eviè [[Xharkiv]], et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse. L' evayixhaedje di [[Marioupol]] a stî l' pus distrujhant. Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha. Adonpwis, li Rûsseye va-st ocuper tot l' Levant et l' Nonne di l' Oucrinne, tot s' rissaetchant del province di [[Xharkiv]]. Mins les Oucrinnîs ourît co des foices assez po contrataker, pår dins les payis ocupés (esseraedje di Limane li 1î d' octôbe). <gallery> Yakovlivka after shelling, 3 March 2022 (3).jpg|atacaedje d' on viyaedje dilé [[Xharkiv]] Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 02.jpg|civils oucrinnyins avou des åres (djaene bressård) </gallery> === Corwaitaedje del kidujhance militaire === Les Rûsses ont bombårdé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye. Portant, les lenes di [[tchmin d' fier]] n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.<ref>[[HLN]] do 9 d' avri 2022, p. 6.</ref> == Efuyaedje == [[Imådje:Drapea oucinnyin a Marbuhan.jpg|thumb|Drapea oucrinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a [[Marbuhan]]]] Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons. Les payis come li [[Beldjike]] et l' [[Almagne]] ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li [[Pologne]] estît bråmint pus dmefiyants.<ref>Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.</ref> Mins nerén, li Beldjike ni dna des papîs d' [[rifudjî d' guere]] k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' [[Almagne]], l' [[Espagne]] u les [[Bas Payis]], la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.<ref>Temognaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a [[Uzeu:Lucyin]], e moes d' måss 2022.</ref><ref>Çoula, a l' årvier del [[Convincion di Djneve so les rfudjîs d' guere]] ki n' fwait nole diferince di nåcionålité po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.</ref> == Shuvances == === Economikes === Li pris do [[petrole]] continouwa a monter [[timpesse]] (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss). Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li [[roube]] disvala pår tré l' prumire samwinne di guere. Puski l' Oucrinne et l' Rûsseye produjhnut 30 åcint do [[frumint]] espôrté sol Daegne, li pris des [[dinrêyes d' awousse]] a-st ossu gritchî pår les prumîs moes d' l' anêye. Paski les pôrts oucrinnyins avént djoké, peu d' ene atake rûsse. Après èn arindjmint Rûsseye-Oucrinne-Tourkeye-ONU e moes d' djulete 2022, les epoirtaedjes a pårti d' Oucrinne ont polou rataker. === Politikes === E l' fén d' esté, el [[Rûsseye]] aveut prindou cwate province å Levant ey a Nonne di l' [[Oucrinne]].<ref>https://www.rtbf.be/article/guerre-en-ukraine-la-russie-isolee-et-sous-pression-apres-l-annexion-de-nouveaux-territoires-en-ukraine-11077113</ref> Deus d' ces provinces la ([[Louganse]] et [[Doniesse]]) volént ddja peter evoye foû l' Oucrinne [[2014]]. Li province di [[Zaporidja]] a stî evayeye po les Rûsses esse mwaisse del pus grande [[cintråle nawearinne]] do payis. Li cene di [[Xhersone]] po waeranti les voyes po-z ahessî l' Crimêye (aprume e [[bevåve aiwe]]). Ces cwate provinces la vôtît leu raloyaedje al Rûsseye pa on referandom li 27 di setimbe. Mins ci fourit ene sôre di vôtaedje dandjreus arindjî sins libe tchuze des djins (99 åcint d' «oyi»). Cist egolafaedje la n' a nén stî rconoxhou pa l' [[ONU]].<ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20221001212940/https://news.un.org/en/story/2022/09/1129047</ref> Årvier di çou k' voleut l' Rûsseye, des noveas payis ont dmandé di moussî dins l' [[OTAN]]: li [[Finlande]], el [[Suwede]] et l' Oucrinne leye-minme k' avént dmoré neutes disk' adon. Li Finlande î a intré e 2023 et l' Suwede e 2024. Sacwants citweyins eyet politikîs rûsses s' metnut åd triviè d' l' abrocaedje d' leu payis. On-z î rtrouve des opôzants a [[Vladimir Poutene]], metans [[Alecsi Navalni]].<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2023/10/27/navalny-ukraine-putin-russia/</ref> Mwints rûsses k' ont ebagué, foiravant des activisses, måtchnut télcôp po-z erbeler conte.<ref>https://www.themoscowtimes.com/2025/03/01/russian-opposition-holds-protest-in-berlin-against-ukraine-war-a88215</ref> == Shûte del guere == E 2024, li [[Corêye bijhrece]] evoya des [[sôdård]]s po copler l' Rûsseye. Dins l' dierin moes di s' goviernance (nôvimbe 2024), [[Joe Biden]] leya les Oucrinnîs saetchî des missiles amerikins dins l' cir rûsse. Les Rûsses eployît des [[drône]]s fabrikés e l' Iran. Fén setimbe 2022, les Rûsses ont fwait fé on [[referindom]] dins cwate provinces po k' les djins vôténxhe leu raloyaedje al Rûsseye. A pårti d' 2025, les [[USA|Amerikins]] s' ont-st ene miete rissaetchî po l' aidance a l' Oucrinne. == {{HD}} == *{{Wks|Et cwè, avou l’ Oucrinne ?}} (idêyes di copineus et d' ene efuyeye) *{{Wks|Bénvnowe ås refudjîs blancs}} (diferince d' ascoyaedje sorlon l' nåcionålité des efuyîs) == Sourdants == {{Commonscat|2022 Russian invasion of Ukraine|l' guere d' Oucrinne}} [[Categoreye:Gueres]] [[Categoreye:Rûsseye]] [[Categoreye:Oucrinne]] n1e7a0syz28fyujchp11g6u7psn5no0 424089 424088 2026-04-04T17:20:16Z Lucyin 16 /* Politikes */ 424089 wikitext text/x-wiki [[Imådje:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|dierinnès pôzucions]] El '''Guere d' Oucrinne''', c' est ene [[guere]] k' a shuvou l' '''abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne''' (evayixhaedje di l' [[Oucrinne]] pa l' [[årmêye]] [[Rûsseye|rûsse]]) ki cminça li [[24 di fevrî]] [[2022]]. L' ocupåcion et les lûtes militaires si porshuvèt co e [[2026]]. C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Cotoû == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] === Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant === Dispu 1990, l' [[OTAN]] si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion [[sovietike]] ([[Pake di Varsoveye]]). === Revintreye orandje et shûte === Li [[revintreye orandje]] di [[2004]] amina å pouvwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li schiwtaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do [[Levant]] ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus [[cåzu-estat]]s (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss [[2014]], li [[Crimêye]] si raloya (voltrûlmint u nén) al [[Rûsseye]], si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins. El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li [[Guere do Donbasse]]) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022. === Li nazisse e l' Oucrinne === Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa [[Staline]]. Si avént i tnou avou [[Hitler]] tins del [[deujhinme guere daegnrece]]. Les mouvmints [[nazi]]-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li [[batayon d' Azov]] (edjîstré a [[Marioupol]]). == Disrôlmint militaire == [[Imådje:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.gif|thumb|avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse]] === Bateus === <center> {| class="wikitable" |+ !A !B |- |[[Oucrinne]] |[[Belarûsseye]] (ki n' a nén co prindou les åres) |- |/ |[[Rûsseye]] |- |/ |Donetse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |Louganse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |[[ChVK Wagner]] (årmêye privêye) |} </center> Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' [[Urope coûtchantrece]] ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.<ref>[[HLN]], 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassåde d' Oucrinne e l' Beldjike.</ref> === Etrevéns === Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li [[24 di fevrî]]. Çoula so troes fronts. Li prumî, a [[Bijhe]], eviè [[Kiyev]]. Li deujhinme, a [[Nonne]], a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å [[Levant]] eviè [[Xharkiv]], et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse. L' evayixhaedje di [[Marioupol]] a stî l' pus distrujhant. Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha. Adonpwis, li Rûsseye va-st ocuper tot l' Levant et l' Nonne di l' Oucrinne, tot s' rissaetchant del province di [[Xharkiv]]. Mins les Oucrinnîs ourît co des foices assez po contrataker, pår dins les payis ocupés (esseraedje di Limane li 1î d' octôbe). <gallery> Yakovlivka after shelling, 3 March 2022 (3).jpg|atacaedje d' on viyaedje dilé [[Xharkiv]] Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 02.jpg|civils oucrinnyins avou des åres (djaene bressård) </gallery> === Corwaitaedje del kidujhance militaire === Les Rûsses ont bombårdé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye. Portant, les lenes di [[tchmin d' fier]] n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.<ref>[[HLN]] do 9 d' avri 2022, p. 6.</ref> == Efuyaedje == [[Imådje:Drapea oucinnyin a Marbuhan.jpg|thumb|Drapea oucrinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a [[Marbuhan]]]] Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons. Les payis come li [[Beldjike]] et l' [[Almagne]] ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li [[Pologne]] estît bråmint pus dmefiyants.<ref>Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.</ref> Mins nerén, li Beldjike ni dna des papîs d' [[rifudjî d' guere]] k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' [[Almagne]], l' [[Espagne]] u les [[Bas Payis]], la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.<ref>Temognaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a [[Uzeu:Lucyin]], e moes d' måss 2022.</ref><ref>Çoula, a l' årvier del [[Convincion di Djneve so les rfudjîs d' guere]] ki n' fwait nole diferince di nåcionålité po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.</ref> == Shuvances == === Economikes === Li pris do [[petrole]] continouwa a monter [[timpesse]] (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss). Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li [[roube]] disvala pår tré l' prumire samwinne di guere. Puski l' Oucrinne et l' Rûsseye produjhnut 30 åcint do [[frumint]] espôrté sol Daegne, li pris des [[dinrêyes d' awousse]] a-st ossu gritchî pår les prumîs moes d' l' anêye. Paski les pôrts oucrinnyins avént djoké, peu d' ene atake rûsse. Après èn arindjmint Rûsseye-Oucrinne-Tourkeye-ONU e moes d' djulete 2022, les epoirtaedjes a pårti d' Oucrinne ont polou rataker. === Politikes === E l' fén d' esté, el [[Rûsseye]] aveut prindou cwate province å Levant ey a Nonne di l' [[Oucrinne]].<ref>https://www.rtbf.be/article/guerre-en-ukraine-la-russie-isolee-et-sous-pression-apres-l-annexion-de-nouveaux-territoires-en-ukraine-11077113</ref> Deus d' ces provinces la ([[Louganse]] et [[Doniesse]]) volént ddja peter evoye foû l' Oucrinne [[2014]]. Li province di [[Zaporidja]] a stî evayeye po les Rûsses esse mwaisse del pus grande [[cintråle nawearinne]] do payis. Li cene di [[Xhersone]] po waeranti les voyes po-z ahessî l' Crimêye (aprume e [[bevåve aiwe]]). Ces cwate provinces la vôtît leu raloyaedje al Rûsseye pa on referandom li 27 di setimbe. Mins ci fourit ene sôre di vôtaedje dandjreus arindjî sins libe tchuze des djins (99 åcint d' «oyi»). Cist egolafaedje la n' a nén stî rconoxhou pa l' [[ONU]].<ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20221001212940/https://news.un.org/en/story/2022/09/1129047</ref> Årvier di çou k' voleut l' Rûsseye, des noveas payis ont dmandé di moussî dins l' [[OTAN]]: li [[Finlande]], el [[Suwede]] et l' Oucrinne leye-minme k' avént dmoré neutes disk' adon. Li Finlande î a polou intrer e 2023 et l' Suwede e 2024. Çoula raprepeye co dpus l' [[Aloyance Atlantike]] del Rûsseye. Sacwants citweyins eyet politikîs rûsses s' metnut åd triviè d' l' abrocaedje d' leu payis. On-z î rtrouve des opôzants a [[Vladimir Poutene]], metans [[Alecsi Navalni]].<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2023/10/27/navalny-ukraine-putin-russia/</ref> Mwints rûsses k' ont ebagué, foiravant des activisses, måtchnut télcôp po-z erbeler conte.<ref>https://www.themoscowtimes.com/2025/03/01/russian-opposition-holds-protest-in-berlin-against-ukraine-war-a88215</ref> == Shûte del guere == E 2024, li [[Corêye bijhrece]] evoya des [[sôdård]]s po copler l' Rûsseye. Dins l' dierin moes di s' goviernance (nôvimbe 2024), [[Joe Biden]] leya les Oucrinnîs saetchî des missiles amerikins dins l' cir rûsse. Les Rûsses eployît des [[drône]]s fabrikés e l' Iran. Fén setimbe 2022, les Rûsses ont fwait fé on [[referindom]] dins cwate provinces po k' les djins vôténxhe leu raloyaedje al Rûsseye. A pårti d' 2025, les [[USA|Amerikins]] s' ont-st ene miete rissaetchî po l' aidance a l' Oucrinne. == {{HD}} == *{{Wks|Et cwè, avou l’ Oucrinne ?}} (idêyes di copineus et d' ene efuyeye) *{{Wks|Bénvnowe ås refudjîs blancs}} (diferince d' ascoyaedje sorlon l' nåcionålité des efuyîs) == Sourdants == {{Commonscat|2022 Russian invasion of Ukraine|l' guere d' Oucrinne}} [[Categoreye:Gueres]] [[Categoreye:Rûsseye]] [[Categoreye:Oucrinne]] go7kpuze7b0tsxb2avajn90my3mtuq4 424090 424089 2026-04-04T17:28:45Z Lucyin 16 /* Shûte del guere */ 424090 wikitext text/x-wiki [[Imådje:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|dierinnès pôzucions]] El '''Guere d' Oucrinne''', c' est ene [[guere]] k' a shuvou l' '''abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne''' (evayixhaedje di l' [[Oucrinne]] pa l' [[årmêye]] [[Rûsseye|rûsse]]) ki cminça li [[24 di fevrî]] [[2022]]. L' ocupåcion et les lûtes militaires si porshuvèt co e [[2026]]. C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Cotoû == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] === Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant === Dispu 1990, l' [[OTAN]] si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion [[sovietike]] ([[Pake di Varsoveye]]). === Revintreye orandje et shûte === Li [[revintreye orandje]] di [[2004]] amina å pouvwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li schiwtaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do [[Levant]] ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus [[cåzu-estat]]s (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss [[2014]], li [[Crimêye]] si raloya (voltrûlmint u nén) al [[Rûsseye]], si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins. El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li [[Guere do Donbasse]]) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022. === Li nazisse e l' Oucrinne === Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa [[Staline]]. Si avént i tnou avou [[Hitler]] tins del [[deujhinme guere daegnrece]]. Les mouvmints [[nazi]]-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li [[batayon d' Azov]] (edjîstré a [[Marioupol]]). == Disrôlmint militaire == [[Imådje:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.gif|thumb|avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse]] === Bateus === <center> {| class="wikitable" |+ !A !B |- |[[Oucrinne]] |[[Belarûsseye]] (ki n' a nén co prindou les åres) |- |/ |[[Rûsseye]] |- |/ |Donetse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |Louganse (''nén rconoxhou pattavå'') |- |/ |[[ChVK Wagner]] (årmêye privêye) |} </center> Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' [[Urope coûtchantrece]] ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.<ref>[[HLN]], 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassåde d' Oucrinne e l' Beldjike.</ref> === Etrevéns === Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li [[24 di fevrî]]. Çoula so troes fronts. Li prumî, a [[Bijhe]], eviè [[Kiyev]]. Li deujhinme, a [[Nonne]], a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å [[Levant]] eviè [[Xharkiv]], et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse. L' evayixhaedje di [[Marioupol]] a stî l' pus distrujhant. Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha. Adonpwis, li Rûsseye va-st ocuper tot l' Levant et l' Nonne di l' Oucrinne, tot s' rissaetchant del province di [[Xharkiv]]. Mins les Oucrinnîs ourît co des foices assez po contrataker, pår dins les payis ocupés (esseraedje di Limane li 1î d' octôbe). <gallery> Yakovlivka after shelling, 3 March 2022 (3).jpg|atacaedje d' on viyaedje dilé [[Xharkiv]] Reporter’s Notebook - Thriving Kyiv Becomes Battle Zone, Almost Overnight 02.jpg|civils oucrinnyins avou des åres (djaene bressård) </gallery> === Corwaitaedje del kidujhance militaire === Les Rûsses ont bombårdé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye. Portant, les lenes di [[tchmin d' fier]] n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.<ref>[[HLN]] do 9 d' avri 2022, p. 6.</ref> == Efuyaedje == [[Imådje:Drapea oucinnyin a Marbuhan.jpg|thumb|Drapea oucrinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a [[Marbuhan]]]] Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons. Les payis come li [[Beldjike]] et l' [[Almagne]] ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li [[Pologne]] estît bråmint pus dmefiyants.<ref>Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.</ref> Mins nerén, li Beldjike ni dna des papîs d' [[rifudjî d' guere]] k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' [[Almagne]], l' [[Espagne]] u les [[Bas Payis]], la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.<ref>Temognaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a [[Uzeu:Lucyin]], e moes d' måss 2022.</ref><ref>Çoula, a l' årvier del [[Convincion di Djneve so les rfudjîs d' guere]] ki n' fwait nole diferince di nåcionålité po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.</ref> == Shuvances == === Economikes === Li pris do [[petrole]] continouwa a monter [[timpesse]] (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss). Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li [[roube]] disvala pår tré l' prumire samwinne di guere. Puski l' Oucrinne et l' Rûsseye produjhnut 30 åcint do [[frumint]] espôrté sol Daegne, li pris des [[dinrêyes d' awousse]] a-st ossu gritchî pår les prumîs moes d' l' anêye. Paski les pôrts oucrinnyins avént djoké, peu d' ene atake rûsse. Après èn arindjmint Rûsseye-Oucrinne-Tourkeye-ONU e moes d' djulete 2022, les epoirtaedjes a pårti d' Oucrinne ont polou rataker. === Politikes === E l' fén d' esté, el [[Rûsseye]] aveut prindou cwate province å Levant ey a Nonne di l' [[Oucrinne]].<ref>https://www.rtbf.be/article/guerre-en-ukraine-la-russie-isolee-et-sous-pression-apres-l-annexion-de-nouveaux-territoires-en-ukraine-11077113</ref> Deus d' ces provinces la ([[Louganse]] et [[Doniesse]]) volént ddja peter evoye foû l' Oucrinne [[2014]]. Li province di [[Zaporidja]] a stî evayeye po les Rûsses esse mwaisse del pus grande [[cintråle nawearinne]] do payis. Li cene di [[Xhersone]] po waeranti les voyes po-z ahessî l' Crimêye (aprume e [[bevåve aiwe]]). Ces cwate provinces la vôtît leu raloyaedje al Rûsseye pa on referandom li 27 di setimbe. Mins ci fourit ene sôre di vôtaedje dandjreus arindjî sins libe tchuze des djins (99 åcint d' «oyi»). Cist egolafaedje la n' a nén stî rconoxhou pa l' [[ONU]].<ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20221001212940/https://news.un.org/en/story/2022/09/1129047</ref> Årvier di çou k' voleut l' Rûsseye, des noveas payis ont dmandé di moussî dins l' [[OTAN]]: li [[Finlande]], el [[Suwede]] et l' Oucrinne leye-minme k' avént dmoré neutes disk' adon. Li Finlande î a polou intrer e 2023 et l' Suwede e 2024. Çoula raprepeye co dpus l' [[Aloyance Atlantike]] del Rûsseye. Sacwants citweyins eyet politikîs rûsses s' metnut åd triviè d' l' abrocaedje d' leu payis. On-z î rtrouve des opôzants a [[Vladimir Poutene]], metans [[Alecsi Navalni]].<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2023/10/27/navalny-ukraine-putin-russia/</ref> Mwints rûsses k' ont ebagué, foiravant des activisses, måtchnut télcôp po-z erbeler conte.<ref>https://www.themoscowtimes.com/2025/03/01/russian-opposition-holds-protest-in-berlin-against-ukraine-war-a88215</ref> == Shûte del guere == E 2024, li [[Corêye bijhrece]] evoya des [[sôdård]]s po copler l' Rûsseye. Dins l' dierin moes di s' goviernance (nôvimbe 2024), [[Joe Biden]] leya les Oucrinnîs saetchî des missiles amerikins dins l' cir rûsse. Les Rûsses eployît des [[drône]]s fabrikés e l' Iran. Fén setimbe 2022, les Rûsses ont fwait fé on [[referindom]] dins cwate provinces po k' les djins vôténxhe leu raloyaedje al Rûsseye. A pårti d' 2025, les [[USA|Amerikins]] s' ont-st ene miete rissaetchî po l' aidance a l' Oucrinne. Les Rûsses avancixhént tot doûçmint. E 2026, li front esteut todi bodjant, mins les Oucrinnîs avént ravanci ene miete. == {{HD}} == *{{Wks|Et cwè, avou l’ Oucrinne ?}} (idêyes di copineus et d' ene efuyeye) *{{Wks|Bénvnowe ås refudjîs blancs}} (diferince d' ascoyaedje sorlon l' nåcionålité des efuyîs) == Sourdants == {{Commonscat|2022 Russian invasion of Ukraine|l' guere d' Oucrinne}} [[Categoreye:Gueres]] [[Categoreye:Rûsseye]] [[Categoreye:Oucrinne]] 5016z8ixn8s7zkew49r4gfsuiexn2p7 0 50681 424081 388884 2026-04-04T16:28:48Z Lucyin 16 Destination de redirection modifiée de [[Guere d' Oucrinne (2022)]] en [[Guere d' Oucrinne (di 2022 disk' asteure)]] 424081 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Guere d' Oucrinne (di 2022 disk' asteure)]] b2a8m9u45nav6chab8izvcvba33h5r4 0 54960 424079 2026-04-04T16:15:50Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Guere d' Oucrinne (2022)]] viè [[Guere d' Oucrinne (di 2022 disk' asteure)]] 424079 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Guere d' Oucrinne (di 2022 disk' asteure)]] b2a8m9u45nav6chab8izvcvba33h5r4 0 54961 424084 2026-04-04T16:50:36Z Lucyin 16 Redjiblaedje viè [[OTAN]] 424084 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[OTAN]] 6e38roukhkgd4sx1mfu8odhvy8m0jlk 0 54962 424085 2026-04-04T16:56:53Z Lucyin 16 Pådje ahivêye avou «L' '''OTAN''' (ki s' eploye come on ptit no, l' '''otan''', e-n inglès '''NATO''', c' est ene [[aloyance militaire]] inte les payis d' Urope coûtchantrece et des Estats Unis et l' [[Canada (payis)|Canada]] k' a stî metoe so pås so fotches après l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Alårdjixhmint == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] L' OTAN s' a-st alårdji aprume viè les payis d' Urope nonnr...» 424085 wikitext text/x-wiki L' '''OTAN''' (ki s' eploye come on ptit no, l' '''otan''', e-n inglès '''NATO''', c' est ene [[aloyance militaire]] inte les payis d' Urope coûtchantrece et des Estats Unis et l' [[Canada (payis)|Canada]] k' a stî metoe so pås so fotches après l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Alårdjixhmint == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] L' OTAN s' a-st alårdji aprume viè les payis d' Urope nonnrece, adon al [[Tourkeye]], pu ås payis d' [[Urope levantrece]]. Dierinnmint (2024-2025) al [[Escandinaveye]] ([[Finlande]] et [[Suwede]]). [[Categoreye:Aloyances militaires]] 6752yl51sudbx7sda9i4m9r356mkwh4 424086 424085 2026-04-04T16:58:42Z Lucyin 16 424086 wikitext text/x-wiki L' '''OTAN''' (ki s' eploye cåzu come on ptit no, l' '''otan'''), e-n inglès '''NATO''', c' est ene [[aloyance militaire]] inte les payis d' Urope coûtchantrece et des Estats Unis et l' [[Canada (payis)|Canada]] k' a stî metowe so pås so fotches après l' [[deujhinme guere daegnrece]]. == Alårdjixhmint == [[Imådje:Map of NATO chronological.gif|500px|thumb|Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint]] L' OTAN s' a-st alårdji aprume viè les payis d' Urope nonnrece, adon al [[Tourkeye]], pu ås payis d' [[Urope levantrece]]. Dierinnmint (2024-2025) al [[Escandinaveye]] ([[Finlande]] et [[Suwede]]). [[Categoreye:Aloyances militaires]] n06nd93xx19q6mwyim1z2n1m3gmqdir 0 54963 424096 2026-04-05T09:12:06Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Påkes (comunion)]] viè [[Påkes (grande comunion)]] 424096 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Påkes (grande comunion)]] pdl03lfy40mp8s6f8aklez41qb56grk