Powetes walons d' ouy (antolodjeye)

Wikipedia wawiki https://wa.wikipedia.org/wiki/Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wikipedia Wikipedia copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet Powetes walons d' ouy (antolodjeye) 0 13775 424479 409117 2026-04-30T20:44:35Z Solwève 8941 /* Hårdêye difoûtrinne */ 424479 wikitext text/x-wiki {{Dizo-tite|''Poètes wallons d'aujourd'hui''}} [[Imådje:piron_gallimard.jpg|thumb|Prumire edicion, e 1961]] [[Imådje:Poètes wallons labor.jpg|thumb|coviete do replaidaedje fwait pa ''Labor'']] '''Powetes walons d' ouy''' (on dit ossu l' '''Antolodjeye Gallimard'''), kel vraiy tite e francès, c' est '''''Poètes wallons d'aujourd'hui''''', c' est ene [[antolodjeye]] di des grands fijheus d' [[arimé]]s e walon del prumire mitan do 20inme sieke. Elle a stî ramexhnêye pa [[Maurice Piron]] et vudî e [[1961]] mon Gallimard a [[Paris]]. C' esteut l' prumî côp k gn aveut des scrijhaedjes di [[belès letes e walon]] publiyîs foû payis. L' ouve a stî replaideye e 2005 pås Edicions Labor di Brussele (ISBN 2-8040-1827-X), eto e live di taxhe (ISBN 2-8040-1973-X). Maurice Piron a relî 16 powetes, 5 ki scrijhèt tot notant l' [[Walon do Mitan|accint d' après Nameur]], 4 do [[Coûtchant walon]], et l' restant do [[Payis d' Lidje (diyalectolodjeye)|Payis d' Lidje]]. Djondant tchaeke boket, gn a on ratournaedje e francès, fwait pa Piron lu-minme, et k' est eto toirtchî a môde d' arimé. == Les fjheus d' arimés relîs dins l' schorseye == * [[Willy Bal|Bal, Willy]] * [[Gabrielle Bernard|Bernard, Gabrielle]] * [[Henri Collette|Collette, Henri]]. * [[Marc De Burges|De Burges, Marc]]. * [[Franz Dewandelaer|Dewandelaer, Franz]]. * [[Willy Félix|Félix, Willy]]. * [[Emile Gilliard|Gilliard, Emile]]. * [[Robert Grafé|Grafé, Robert]]. * [[Jean Guillaume|Guillaume, Jean]]. * [[Marcel Hicter|Hicter, Marcel]]. * [[Jenny d' Inverno|d' Inverno, Jenny]]. * [[Émile Lempereur|Lempereur, Émile]]. * [[Albert Maquet|Maquet, Albert]]. * [[Louis Remacle|Remacle, Louis]]. * [[Georges Smal|Smal, Georges]]. * [[Léon Warnant|Warnant, Léon]]. == Hårdêyes difoûtrinnes == * [https://archive.org/details/poetes-wallons-daujourdhui/page/34/mode/2up Modêye éndjolike (scanaedje do live)] * [http://aberteke.walon.org/antolodjeyes.html#piron_gal Dipus d' hårdêyes eviè les pådjes des scrijheus riprins dins l' antolodjeye] (so l' Aberteke). [[Categoreye:Antolodjeyes]] [[Categoreye:Ramexhnêyes d' arimés e walon]] jv6n6b6ypi86eu9gl5cwrx7x3fbf80t Wimbe 0 15173 424495 424444 2026-05-01T11:50:20Z Lucyin 16 /* Coraedje */ 424495 wikitext text/x-wiki {{Wiccionaire|Wimbe}} [[Imådje:Wimbe a Rvogne plake.jpg|thumb]] '''Wimbe'''<ref>L' uzaedje, come po mo des ôtès aiwes d' elzès siervi sins årtike est aveuri pa on cåzaedje da Jules Baquet, vinou å monde a [[Lvå-Sinte-Ane]] li 27 di djulete 1905, eplaidî dins ene pitite gazete «''Entre Wimbe et Gongon''», l° 4, moes d' awousse 1985, riprins dins « De la Meuse à l'Ardenne », l° 10, 1990, p. 38. On î lét cisse fråze ci : «Li leû passe Wimbe èt vo-l'-là a Grand Prè».</ref> /wɛ̃p/ {{odio|Wa Wimbe.ogg|ling=wa}} (sicrît parey e francès), c' est ene [[corante aiwe]] del [[Walonreye]], [[aflouwant]] d' l' [[Aiwe di Lesse]]. == Coraedje == Ele prind sourd a [[Hôt-Fayi]] (so [[bu (toponimeye)|Ardjibu]]<ref></ref>), pa deus bresses, li «ri des Fagnes» eyet l' «ri d' Djerene». L' aiwe eva viè [[Bijhe (costé del Daegne)|Bijhe]], poy prinde viè l' Levant po passer etur [[Froedfontinne]] et [[Onai]] (dilé [[Rvogne]]), et rmonter å Nôr-Ouwess so al [[Vå-Sinte-Ane]] po s' egoliner dins [[Lesse]] a [[Viyé-so-Lesse]]. <center><gallery> Wimbe a Rvogne.jpg|a Rvogne Wimbe.jpg|a Lvå Wimbe 2.jpg|parey Aflouwants Aiwe Lesse pavêye eglijhe Han.jpg </gallery></center> == Aflouwants == Ele riçût, onk après l' ôte: * li ri del Rotchete (gåtche erive) * Li ri do Tchenoe (gåtche erive) * Li ri d' Glissinri (droete erive) * Li ri d' Olene (droete erive) * Li ri d' Wimbele (fr. ''ruisseau d'Ombelle'') (gåtche erive)<ref>«Aux Sources de la Lesse», l° 13, p. 40-42.</ref> == Sourdants == {{Commonscat|Wimbe}} [[Categoreye:Aiwes del Walonreye]] d9zveiuk55uynpmg4ukl21yjmgk8dfi Tchårlumagne 0 15613 424491 421397 2026-05-01T10:48:27Z Lucyin 16 424491 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Marionetes Tchårlumagne.jpg|thumb|Tchårlumagne come [[marionete]].]] '''Tchårlumagne''' u '''Tchåle li Grand''' sikepia a [[Djoupeye]] u a [[Hesta (viyaedje)|Hesta]].<ref>Les ôtes abayeyes (Sasbork, Ingelheim, Åxhe) serént foû scwere ([[F. Nyns]])</ref> Si pa, c' esteut [[Pepin l' Peuket]]; si mame, [[Bietråde]]. I sreut venou å monde å [[Hesta (viyaedje)|Hesta]] ou [[Djoupeye]]<ref>https://web.archive.org/web/20200221032657/http://connaitrelawallonie.wallonie.be/fr/histoire/atlas/lieux-supposes-de-la-naissance-de-charlemagne-742-747-ou-748</ref> Il aveut s' palå a [[Åxhe]]. Il a divnou onk des mwaisses personaedjes do [[Teyåte di marionetes]] di [[Lidje]]. <gallery> Charlemagne autograph.svg|siné da Tchårlumagne, avou les letes '''K-A-R-O-L-V-S''' Inauguration de la statue de Charlemagne à Liège.jpg|Strimaedje del posteure da Tchårlumagne a Lidje (1867) Charlemagne-liege-1.jpg|Posteure da Tchårlumagne a Lidje </gallery> == Rilomêye da Tchårlumagne == Po [[Françwès Nyns]], Tchårlumagne a stou li pus grand "[[Walonreye|Walon]]" di tos les tins. Èn ome di guere, di lwès, d' eglijhe. Li såbe et l' boubou.<ref>[[F. Nyns]], Do tins da Tchårlumagne, [[Li Rantoele (gazete)|Li Rantoele]], l° 62, esté 2012</ref> Il est sovint prezinté come li ci k' a-st edvinté li [[scole]]. == L' ome di guere == Di [[769]] a [[813]], so 44 ans, don, Tchårlumagne mina 53 [[guere]]s. == Rimimbrance dins l' foclore walon == A [[Tchôfontinne]], on va boere al fontinne Tchårlumagne. == Rimimbrances dins les ratourneures walones == * [[Wikt:i fåt leyî l’ rinnå la wice ki Tchårlumagne l’ a planté|i fåt leyî l' rinnå la wice ki Tchårlumagne l' a planté]] ==Sourdants == {{Commonscat|Carolus Magnus}} [[Categoreye:Istwere del Walonreye]] [[Categoreye:Istwere di l' Urope]] [[Categoreye:Rwès et impreurs]] [[Categoreye:Marionetes]] [[Categoreye:Carolindjins]] kqha3ql0mw5uvq5an7w65diuz33cyjr 424493 424491 2026-05-01T10:49:45Z Lucyin 16 424493 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Marionetes Tchårlumagne.jpg|thumb|Tchårlumagne come [[marionete]].]] '''Tchårlumagne''' u '''Tchåle li Grand''' sikepia a [[Djoupeye]] u a [[Hesta (viyaedje)|Hesta]].<ref>Les ôtes abayeyes (Sasbork, Ingelheim, Åxhe) serént foû scwere ([[F. Nyns]])</ref> Si pa, c' esteut [[Pepin l' Peuket]]; si mame, [[Bietråde]]. I sreut venou å monde å [[Hesta (viyaedje)|Hesta]] ou [[Djoupeye]]<ref>https://web.archive.org/web/20200221032657/http://connaitrelawallonie.wallonie.be/fr/histoire/atlas/lieux-supposes-de-la-naissance-de-charlemagne-742-747-ou-748</ref> Il aveut s' palå a [[Åxhe]]. Il a divnou onk des mwaisses personaedjes do [[Teyåte di marionetes]] di [[Lidje]] (avou [[Tchantchès]]). <gallery> Charlemagne autograph.svg|siné da Tchårlumagne, avou les letes '''K-A-R-O-L-V-S''' Inauguration de la statue de Charlemagne à Liège.jpg|Strimaedje del posteure da Tchårlumagne a Lidje (1867) Charlemagne-liege-1.jpg|Posteure da Tchårlumagne a Lidje </gallery> == Rilomêye da Tchårlumagne == Po [[Françwès Nyns]], Tchårlumagne a stou li pus grand "[[Walonreye|Walon]]" di tos les tins. Èn ome di guere, di lwès, d' eglijhe. Li såbe et l' boubou.<ref>[[F. Nyns]], Do tins da Tchårlumagne, [[Li Rantoele (gazete)|Li Rantoele]], l° 62, esté 2012</ref> Il est sovint prezinté come li ci k' a-st edvinté li [[scole]]. == L' ome di guere == Di [[769]] a [[813]], so 44 ans, don, Tchårlumagne mina 53 [[guere]]s. == Rimimbrance dins l' foclore walon == A [[Tchôfontinne]], on va boere al fontinne Tchårlumagne. == Rimimbrances dins les ratourneures walones == * [[Wikt:i fåt leyî l’ rinnå la wice ki Tchårlumagne l’ a planté|i fåt leyî l' rinnå la wice ki Tchårlumagne l' a planté]] ==Sourdants == {{Commonscat|Carolus Magnus}} [[Categoreye:Istwere del Walonreye]] [[Categoreye:Istwere di l' Urope]] [[Categoreye:Rwès et impreurs]] [[Categoreye:Marionetes]] [[Categoreye:Carolindjins]] n8q8p8jqil2i51ewivna7cnlfhzagbq Rindeu 0 19359 424496 418871 2026-05-01T11:50:54Z JackyM59 28146 Actualisation des photographies 424496 wikitext text/x-wiki {{Wiccionaire|Rindeu}} Li '''Grand Rindeu''' ({{fr}} ''Rendeux''), c' est ene [[rebanêye comene]] di Walonreye, e l' [[province do Lussimbork]]. [[Imådje:Rendeux Luxembourg Belgium Map.png|thumb|eplaeçmint del comene el province]] == Mwaissès dnêyes == * Dimorants: 2.242 ([[2005]]) * Arondixhmint: [[Måtche-el-Fåmene]] * Sitindêye: 68,83 [[kilomete cwåré|km²]] * Dinsité: 32,57 djins/km² <gallery> Imådje:Arboretum Robert Lenoir - L'entrée de l'arboretum.jpg|[[åborete]] Lenoir Imådje:Taxodium distichum (Rendeux) JPG1.jpg|alt= Imådje:Arboretum Robert Lenoir - L'Ourthe à l'entrée du parc.jpg Imådje:Arboretum Robert Lenoir - Jardin des méllifères.jpg </gallery> == Ban d' Rindeu == [[Imådje:Wa viyaedjes åtoû d' Rindeu.ogg|thumb|Kékes viyaedjes del comene di Rindeu, ey d' avår la]] * [[Rindeu (viyaedje)|Rindeu]] (dispu li 6 di djun 1811, pa rashonnaedje di Hôt Rindeu et d' Bas Rindeu) ** [[Rindeu-Hôt]] *** [[Bardonwé]] *** [[Tcheyou]] (''Tchèwou'') ** [[Rindeu-Bas]] *** [[Hamoûle]] (''Rindeû-amoûle'') *** [[Noyaipré]] ([[Nowaipré]], ''Nowêpré'') *** [[Wahardai]] (''Wahardê'') ** [[Ronzon]] (dispu 1823) * [[Baife]] * [[Hodîster]] (''Odîsté'') ** [[Djinne (Hodîster)]] * [[Marcour]] ** [[Laid Prandjleu]] ([[Laid Prandjloe]]) ** [[Divantåve]] ** si ancyin hamtea d' [[Ciele]] fourit rmetou avou [[L' Rotche]] ås [[grands rebanaedjes]] di 1977. == Accint do walon == Eredjistrumint del [[fåve do vî vî tins]] «[[Li bijhe et l' solea]]» ratournêye pa ene djin d' Noyépré pol [[Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la]] * {{mic}} [https://atlas.limsi.fr/sounds/Rendeux.mp3 Schoûtez lu vaici] * [https://lucyin.walon.org/guerni/BS/Rindeu.pdf Tecse et comintåres] == Difoûtrinne hårdêye == {{commons|Category:Rendeux}} [http://www.rendeux.be/ Waibe del comene] {{ProvinceLussimbork}} [[Categoreye:Comenes di Walonreye]] ocu0kza1lnguoht89cluivx9ya9bzbw Pålmî 0 23602 424480 419952 2026-05-01T09:27:09Z CommonsDelinker 238 Replaeçaedje otomatike di Rhapis_excelsa_pianta-01.jpg avou Starr_030910-0061_Rhapis_excelsa.jpg. 424480 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Calle General Gutiérrez Mellado en Pontevedra capital.jpg|vignette|248x248px|Ene alêye avou des rîles di '''pålmîs''', a [[Pontevedra]], e l' [[Espagne]].]] On '''pålmî''', c' est on grand [[åbe]] des tchôds payis, k' a on [[bodje]] sins [[coxhe]], et totes ses [[foye]]s (lomêyes eto '''penas''') å dzeu, del famile des '''Arecaceae'''. Les [[frut]]s sont metous djusse ådzo des foyes. == Sacwants pålmîs == * [[cocotî]] ou [[djaeyî d' coco]] * [[pålmî ås dates]] (''Phoenix dactylifera'') * [[pålmî a l' ôle des Canareyes]] (''Phoenix canariensis'') * [[pålmî nin]] (''Chamaerops humilis'') <gallery> Image:Chamaerops humilis.jpg|''[[Chamaerops humilis]]'' Image:Starr_031209-0059_Cocos_nucifera.jpg|''[[Cocos nucifera]]'' Image:Howea_forsteriana.jpg|''[[Howea forsteriana]]'' Image:Livistona chinensis-01.jpg|''[[Livistona chinensis]]'' Image:Female_coco_de_mer_growth.jpg|''[[Lodoicea maldivica]]'' Image:Starr 030910-0061 Rhapis excelsa.jpg|''[[Rhapis excelsa]]'' Image:Dates on date palm.jpg|''[[Phoenix dactylifera]]'' Image:Washingtonia_filifera_Palermo_2006.jpg|''[[Washingtonia filifera]]'' </gallery> == Maladeyes des pålmîs == * [[Fuzariôze do pålmî ås dates]] * [[Rodje calande do pålmî]] [[Categoreye:Plantes foû del Walonreye]] [[Categoreye:Åbes|Palmi]] [[Categoreye:Plantes diyoyikes]] s615t46bilsid31riqhe8319mcku5z1 Roland Thibeau 0 35629 424475 421589 2026-04-30T12:45:57Z Solwève 8941 /* Ouve e picård */ 424475 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Thibaud Roland tiesse.jpg|thumb|(2015)]] '''Roland Thibeau''', c' est on [[scrijheu]] e [[picård]]. I note l' accint d' [[Élouje]], la k' il a skepyî e [[1948]]. <gallery> Roland Thibeau.jpg|2009 Thibaud Roland (2022).jpg|2022 </gallery> == Ouve e picård == Il a rascodou li [[pris del Federåcion Walonreye-Brussele]] e [[2008]] po ene [[pîce di teyåte]] amontêye so on personaedje istorike, li [[bandiy]] "Moneuse". E [[2015]], il a acvierné on [[live (po lére)|live]] ås 15 [[oteur]]s di sacwants [[lingaedjes d' oyi]], «''[[Voyaedje ezès payis d' oyi (live)|Le voyage en Oïlie]]''». E 2016, i redjårbeye «[[Li ptit prince (roman)|Li ptit prince]]» pol teyåte avou sacwants accints picårds et walons. Li pîce wangne li pris teyåte del [[fiesse ås lingaedjes walons]] ey esse djouwêye come copete-etrevén do grand raploû. <gallery> Pitit Prince Pîce Thibeau Walons Willam Warnier.jpg|li ptit prince eyet l' tchanteu Pitit Prince Pîce Thibeau Walons djeyografe.jpg|avou l' djeyografe Pitit Prince Pîce Thibeau Walons esprindeu distindou.jpg|avou l' esprindeu d' lampes Pitit Prince Pîce Thibeau Walons vudete.jpg|avou l' vudete File:Pitit Prince Pîce Thibeau Walons rwè.jpg|avou li rwè </gallery> E 2017, i scrît ene pîce sol [[guere di 40]], «[[Merci monsieu Douxhane (teyåte e picård)|Merci monsieu Douxhane]]», prumêye dins les ocupaedjes coinreces del [[fiesse ås lingaedjes walons]]. E 2024, il a dné 7 tecses pol [[Tchansons a mete e muzike (ramexhnêye 2024)|ramexhnêye di tchansons a mete e muzike]] del [[Fiesse ås lingaedjes walons]]. == {{HD}} == * {{Wiccionaire-sicrijheus|r=1}} {{Commonscat|Roland Thibeau}} [[Categoreye:Sicrijheus e picård|Thibeau]] [[Categoreye:Teyåtreus e picård|Thibeau]] [[Categoreye:SLLW|Thibeau]] pc8v6p6x8oqg3pndh9idoiyhwihzsk6 Annie Rak 0 50563 424474 410228 2026-04-30T12:42:14Z Solwève 8941 /* Ouve pol picård */ 424474 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Rack Annie.jpg|thumb|(2009)|120px]] '''Annie Rak''', c' est ene bouteuse sol [[picård]]. Di s' mestî, elle esteut [[radiowisse]], responsåve di l' [[emission]] «[[Raecenes (emission radio)|Rachènes]]» po l' RTBF [[province do Hinnot|Hinnot]] ([[walon do Coûtchant]] et picård). Annie Rak est li cpagneye da [[Roland Thibeau]]. == Ouve pol picård == E 2015, elle a scrît on boket do live «''[[Voyaedje ezès payis d' oyi (live)|Le voyage en Oïlie]]''» (racontant ene vizite di [[Tornè]]). Elle a metou so pî li bate di djhaedjes di tecses «''[[On scrijheu, on djheu (bate)|Un auteur une voix]]''», foiravant po les [[scrijheu]]s e picård. Ele boute avou l' [[soce sins papîs]] k' adjnçnêye li [[Fiesse ås lingaedjes walons]]. Come teyåtreuse avou s' soce «La Roulotte théâtrale», elle a [[metou el sinne]] li pîce avanciveuse «[[Merci monsieu Doucane (teyåte e picård)|Merci monsieu Doucane]]» da Roland Thibeau. E 2024, elle a dné 2 tecses pol [[Tchansons a mete e muzike (ramexhnêye 2024)|ramexhnêye di tchansons a mete e muzike]] del [[Fiesse ås lingaedjes walons]]. [[Categoreye:Picård (lingaedje)|Rak]] [[Categoreye:Sicrijheus e picård|Rak]] [[Categoreye:Radio|Rak]] 7ot06g139ltow7g2qgvlog3tvnsdvaf Julien Noël 0 51078 424478 421063 2026-04-30T20:09:19Z ~2026-26466-82 28510 424478 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Noël Julien 22 01.jpg|thumb|djanvî 2022]] '''Julien Noël''', c' est on [[scrijheu e walon]] k' a-st ataké e [[2022]]. Il a nexhou e [[1990]], a [[Nameur]].<ref name=":0">https://www.babelio.com/auteur/Julien-Nol/354944</ref> Dvant di scrire e walon, il aveut eto eplaidî sacwants lives e [[Francès (lingaedje)|francès]].<ref name=":0" /><ref>https://juliennoel.be/bibliographie/</ref> Di s' mestî, i boute å ministere del culteure, come responsåve do [[Siervice des Lingaedjes do Payis]]. Il atôtche voltî les [[waloneu]]s e [[walon]], tot cåzant u tot scrijhant. == Ouve pol walon == Il a raprins l' walon al [[sicole di walon d' Nameur]]. E 2019, i scrît l' modêye walone d' on ptit [[djeu videyo]].<ref>[https://spacemonkeyc.itch.io/summoning-belzebeef The Apprentice - Summoning Belzebeef] sol waibe itch.io</ref> Il a moussî ås [[Relîs Namurwès]] e 2021.<ref>[[Christine Decock]], « Rapport d'activités », dins ''[[Cayés walons (gazete)|Les Cahiers wallons]]'', 85inme anêye, {{l°|1}}, djanvî-fevrî 2022, p. 24.</ref> Ses scrîts pasnut dins [[Les Cayés walons]] dispu l' an 2022. I s' adjit d' [[libès powezeyes]] u di [[prôze powetike]] (adon, sins cweri a fé des [[arimé]]s). Il ava l' posse å ministere a l' atake di l' an [[2022]]. Et acvierner des sudjets come li [[fiesse ås lingaedjes walons]], li [[Nosse comene dit oyi (label)|label «Nosse comene dit oyi»]] ou co bén les [[Pris del Federåcion Walonreye-Brussele]]. E 2023, tins des [[Fiesses del Walonreye]], i fwait des visites do Muzêye [[Félicien Rops]] e walon, avou [[Christine Decock]].<ref>Sophie Broodcoorens, [https://www.bouke.media/info/musee-felicien-rops-namurwes/9979 Musée: Félicien Rops, namurwès], sol tchinne ''Boukè'', 12 di setimbe 2023.</ref> Li minme anêye, i scrît eto on motlî do walon des Matagne sapinse l' ouve di [[Gérard Coulonval]].<ref>[https://juliennoel.be/wp-content/uploads/2024/03/Lexique_wallon_Coulonval_v1.pdf ''Lexique du wallon des Matagne d’après l’œuvre de Gérard Coulonval'']</ref> E 2024, il a rmetou e walon d' [[Nameur (veye)|Nameur]] on ptit [[live d' imådjes]] di [[Odysseus]], ''Abèl & Bèlina s’ disguîjenut po l’ chîje aus grigne-dints''<ref>[https://juliennoel.be/wp-content/uploads/2024/09/Abel_Belina_chije_grigne-dints.pdf Aberweter l' live]</ref> ey il a dné 3 tecses pol [[Tchansons a mete e muzike (ramexhnêye 2024)|ramexhnêye di tchansons a mete e muzike]] del [[Fiesse ås lingaedjes walons]]. Amon les Relîs, c' est lî k' a l' cocåde po 2026.<ref>''[[Cayés walons (gazete)|Les Cahiers wallons]]'', 89inme anêye, {{l°|2}}, måss-avri 2026, p. 36.</ref> == Hårdêyes difoûtrinnes == * [https://objectifplumes.be/author/julien-noel/ Ès pådje « ''Objectif Plumes'' »] (ene waibe del [[Federåcion Walonreye-Brussele]]) * [https://juliennoel.be/ Ès waibe] == Sourdants == [[Categoreye:Sicrijheus e walon|Noel]] [[Categoreye:Bouteus pol walon|Noel]] [[Categoreye:Relîs namurwès|Noel]] boc1anqq8ocnr1by8n4u63mnq85cpts Åboretom 0 52261 424497 405443 2026-05-01T11:51:20Z JackyM59 28146 Actualisation des photographies 424497 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Åboretom Spierkel wa bénvnowe.jpg|thumb|åborete askepieye pa [[Joëlle Spierkel]] a [[Djeve]]]] Èn '''åboretom'''<ref>calcaedje d' on noûmot do francès, fwait a môde do [[latén]]. Li prumî eployaedje a stî ortografyî e Feller: ''arborétom’'' pa [[Joëlle Spierkel]].</ref> u '''åboe'''<ref>[[noûmot do walon|noûmot]] fwait sol [[bodje (linwince)|bodje]] «åbe» (leyî té ké, come dins [[Wikt:åbî|åbî]]) avou l' [[cawete -oe]] (come dins «[[tchenoe]]», «[[ônoe]]», «[[frinnoe]]», «[[tchårnoe]]», des mots foirt sipårdous dins les nos d' plaece del Walonreye).</ref> u '''åborete'''<ref>Minme cawete, mins pus près do [[tayon-bodje]] «-etum», et del cogne walone [[-ete 2]] ([[spinete]], [[sapinete]]).</ref>, c' est on grand [[corti]] avou totes sôres d' [[åbe]]s diferins. Ça pout esse des åbes do payis u des [[plante]]s vinant did ds ôtès coines del [[Daegne]], k' ont stî aclimatêyes. == Rilomés åboes == L' '''åboretom del Curieuse Agaesse''' a [[Djeve]], avou tos les nos d' åbe e walon. L' åborete Lenoir di [[Bardonwé]]. <center><gallery> Imådje:Arboretum Robert Lenoir - L'entrée de l'arboretum.jpg|åborete di Bardonwé Imådje:Plante egzotike Lysichiton americanus åborete Bardonwé.jpg|wårdaedje d' ene plante egzotike e l' åborete di Bardonwé </gallery></center> == Sourdants == [[Categoreye:Åbes]] [[Categoreye:Tourisse]] [[Categoreye:Botanike]] 3totmzp25wkxu5pczhutxh511fknxh2 Uzeu copene:Èl-Gueuye-Noere 3 53466 424476 424427 2026-04-30T17:05:30Z Eurohunter 5679 /* Word "single" in Walloon language */ + 424476 wikitext text/x-wiki '''<big><big><big><big><big><big><big><big><big><big>* [[Uzeu copene:Èl-Gueuye-Noere/flow]]</big></big></big></big></big></big></big></big></big></big>''' Binamé soçon, merci bråmint des côps po aveur ovrè et fwârt recråxhî m' padje walone è r' fondu. Dji rovyîe nin non pus ki vos m'avoz aspalè so m'padje è françè. Adon dj'vos va vos sohaitî bon An po Vos et lès djins ki vos in.mez bin avou one coleur à l'aiwe di m'comere. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Havr%C3%A9_-_Le_ch%C3%A2teau_f%C3%A9odal.jpg [[Uzeu:Jean-Pol GRANDMONT|JPGrandmont]] ([[Uzeu copene:Jean-Pol GRANDMONT|copene]]) 27 di decimbe 2025 a 14:43 (UTC) == Novea modele eyet Wikidata == Bondjoû Èl-Gueuye-Noere, Dj’ a fwait on novea modele di navigåcion po les « [[Modele:Lingaedjes romans|Lingaedjes romans]] » po mî mostrer l’ parintêye inte les lingaedjes. Dj’ el a ddja radjouté åzès årtikes do [[Francès (lingaedje)|francès]], di l’ [[Itålyin (lingaedje)|itålyin]] eyet do [[Walon (lingaedje)|walon]]. Dji vs vreu dimander ene pitite aidance tecnike so Wikidata (Q34108). Asteure, li loyaedje pol walon pointe viè Asturyin leyonès, mins l' årtike specyfike sol sudjet, c' est [[Liyonès (lingaedje)]]. Pôrîz-v’ s’ i vs plait coridjî l' Sitelink walon (wa) po k' i pointe viè l' pådje k' i fåt ? Gråces co on côp po vosse bonté, [[Uzeu:Aafaup|Aafaup]] ([[Uzeu copene:Aafaup|copene]]) 14 di fevrî 2026 a 23:44 (UTC) ::Bonswer Aafaup, ::Dj' a fwait l' candjmint so Wikidata. Dj' a ddja radjouté sacwantès racsegnes dins l' modele. Gråces po vost ovraedje. Ni tchictez nén a dmander cwè si vs av dandjî d' on côp d' aspale. ::Ki ça vos våye bén, ::--[[Uzeu:Èl-Gueuye-Noere|Èl-Gueuye-Noere]] ([[Uzeu copene:Èl-Gueuye-Noere|Ene sacwè ? => Dijhoz-m' el !]]) 16 di fevrî 2026 a 21:15 (UTC) == Word "single" in Walloon language == Hello. "Song" in Walloon is called "tchanson", but what it whould be for "single"? I have description "tchanson di Käärijä et Basshunter" and need also one for single. [[Wikidata:Q134556]] shows "mierplake" and "pitite sitroete plake", which looks suspicious. [[Uzeu:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzeu copene:Eurohunter|copene]]) 28 d' avri 2026 a 11:09 (UTC) ::Hello, ::Walloon has no word to talk directly about a single. You may keep using "''tchanson''" for it, or you can paraphrase by saying it was released on a "''sitroete plake''", which is the name given to CDs, you can even abbreviate it by calling it a "''plake''". ::Hoping it helps, ::--[[Uzeu:Èl-Gueuye-Noere|Èl-Gueuye-Noere]] ([[Uzeu copene:Èl-Gueuye-Noere|Ene sacwè ? => Dijhoz-m' el !]]) 28 d' avri 2026 a 17:21 (UTC) ::: Interesting. That's kinda headache. Today 99% of singles are released digitally only and CD singles are quite rare today. I don't know. In English or I think in French also, we just have word single and we have different types of singles like digital single, CD single, then there are maxi singles, 2-track singles etc. [[Uzeu:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzeu copene:Eurohunter|copene]]) 30 d' avri 2026 a 17:05 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 d' avri 2026 a 20:17 (UTC) </div>  amazvcjrm7dp5m2ptxamuwi7bedsgi6 424477 424476 2026-04-30T17:09:58Z Eurohunter 5679 /* Word "single" in Walloon language */ + 424477 wikitext text/x-wiki '''<big><big><big><big><big><big><big><big><big><big>* [[Uzeu copene:Èl-Gueuye-Noere/flow]]</big></big></big></big></big></big></big></big></big></big>''' Binamé soçon, merci bråmint des côps po aveur ovrè et fwârt recråxhî m' padje walone è r' fondu. Dji rovyîe nin non pus ki vos m'avoz aspalè so m'padje è françè. Adon dj'vos va vos sohaitî bon An po Vos et lès djins ki vos in.mez bin avou one coleur à l'aiwe di m'comere. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Havr%C3%A9_-_Le_ch%C3%A2teau_f%C3%A9odal.jpg [[Uzeu:Jean-Pol GRANDMONT|JPGrandmont]] ([[Uzeu copene:Jean-Pol GRANDMONT|copene]]) 27 di decimbe 2025 a 14:43 (UTC) == Novea modele eyet Wikidata == Bondjoû Èl-Gueuye-Noere, Dj’ a fwait on novea modele di navigåcion po les « [[Modele:Lingaedjes romans|Lingaedjes romans]] » po mî mostrer l’ parintêye inte les lingaedjes. Dj’ el a ddja radjouté åzès årtikes do [[Francès (lingaedje)|francès]], di l’ [[Itålyin (lingaedje)|itålyin]] eyet do [[Walon (lingaedje)|walon]]. Dji vs vreu dimander ene pitite aidance tecnike so Wikidata (Q34108). Asteure, li loyaedje pol walon pointe viè Asturyin leyonès, mins l' årtike specyfike sol sudjet, c' est [[Liyonès (lingaedje)]]. Pôrîz-v’ s’ i vs plait coridjî l' Sitelink walon (wa) po k' i pointe viè l' pådje k' i fåt ? Gråces co on côp po vosse bonté, [[Uzeu:Aafaup|Aafaup]] ([[Uzeu copene:Aafaup|copene]]) 14 di fevrî 2026 a 23:44 (UTC) ::Bonswer Aafaup, ::Dj' a fwait l' candjmint so Wikidata. Dj' a ddja radjouté sacwantès racsegnes dins l' modele. Gråces po vost ovraedje. Ni tchictez nén a dmander cwè si vs av dandjî d' on côp d' aspale. ::Ki ça vos våye bén, ::--[[Uzeu:Èl-Gueuye-Noere|Èl-Gueuye-Noere]] ([[Uzeu copene:Èl-Gueuye-Noere|Ene sacwè ? => Dijhoz-m' el !]]) 16 di fevrî 2026 a 21:15 (UTC) == Word "single" in Walloon language == Hello. "Song" in Walloon is called "tchanson", but what it whould be for "single"? I have description "tchanson di Käärijä et Basshunter" and need also one for single. [[Wikidata:Q134556]] shows "mierplake" and "pitite sitroete plake", which looks suspicious. [[Uzeu:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzeu copene:Eurohunter|copene]]) 28 d' avri 2026 a 11:09 (UTC) ::Hello, ::Walloon has no word to talk directly about a single. You may keep using "''tchanson''" for it, or you can paraphrase by saying it was released on a "''sitroete plake''", which is the name given to CDs, you can even abbreviate it by calling it a "''plake''". ::Hoping it helps, ::--[[Uzeu:Èl-Gueuye-Noere|Èl-Gueuye-Noere]] ([[Uzeu copene:Èl-Gueuye-Noere|Ene sacwè ? => Dijhoz-m' el !]]) 28 d' avri 2026 a 17:21 (UTC) ::: Interesting. That's kinda headache. Today 99% of singles are released digitally only and CD singles are quite rare today. I don't know. In English or I think in French also, we just have word single and we have different types of singles like digital single, CD single, then there are maxi singles, 2-track singles etc. [[Uzeu:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzeu copene:Eurohunter|copene]]) 30 d' avri 2026 a 17:05 (UTC) ::: I'm looking also for studio album. French "album studio de Basshunter" would be "studio albom di Basshunter" in Walloon? [[Uzeu:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzeu copene:Eurohunter|copene]]) 30 d' avri 2026 a 17:09 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 d' avri 2026 a 20:17 (UTC) </div>  anrtlb3g4e88l7w24dihoq5rrujtbm4 Tanton 0 55009 424488 424453 2026-05-01T10:38:55Z Lucyin 16 424488 wikitext text/x-wiki {{Wiccionaire|Tanton}} '''Tanton''' /tɑ̃tɔ̃/ {{odio|Wa Tanton.ogg|ling=wa}}, sicrît sifwaitmint e francès, c' est èn ancyin dominne k' esteut metou so les [[ancyins ptits bans]] di [[Froedfontinne]], [[Vôneche]] et [[Hôt-Fayi]]; ça fwait : so les [[rebanêyès comenes]] d' asteure di [[Davdisse]] et [[Biarin]]. == Istwere == Li prôpietaire do dominne, on lomé Egon, el discandja avou l' [[abeye di Ståvleu]] l' an [[943]]. Mins, e [[12inme sieke]] l' signeur, li conte del Rotche, hapa li [[sigeurreye hôtrinne]] a l' abeye, et l' efiya al [[dutcheye do Lussimbork]] (tchestea d' Lompré).<ref>[[TG4]] a «Tanton»</ref> Li signeurreye teryinne apårtina ås [[Timplîs]] (12inme sieke) pu après a l' [[ôre di Male]] (tchuvalîs di l' ôre di Sint-Djan d' Djeruzalem) k' el wårdît disk' al fén do [[vî redjime]]. == Sourdant == [[Categoreye:Istwere del Walonreye]] [[Categoreye:Province do Lussimbork]] 72srmpuk76icx8bp78cbq6okwt2ka2w Signeurreye 0 55012 424481 2026-05-01T09:39:32Z Lucyin 16 Pådje ahivêye avou «Ene '''signeurreye''', c' esteut l' tere d' on [[signeur (Mîtrinne Ådje)|signeur]] del [[Moyinådje]]. Il î egzercêye des droets di [[signorreye hôtrinne]] (droets so les béns et les djins) et d' [[signorreye teryinne]] (droet di vinde, u dner l' tere u des bokets a on waslet). == Motlî == Les djins ki viként sol tere d' on signeur estént lomés les «sieves» u «manants». [[Categoreye:Mîtrinne Ådje]] [[Categoreye:Djeyografeye]]» 424481 wikitext text/x-wiki Ene '''signeurreye''', c' esteut l' tere d' on [[signeur (Mîtrinne Ådje)|signeur]] del [[Moyinådje]]. Il î egzercêye des droets di [[signorreye hôtrinne]] (droets so les béns et les djins) et d' [[signorreye teryinne]] (droet di vinde, u dner l' tere u des bokets a on waslet). == Motlî == Les djins ki viként sol tere d' on signeur estént lomés les «sieves» u «manants». [[Categoreye:Mîtrinne Ådje]] [[Categoreye:Djeyografeye]] ofnqoy9uzq9ms6xvxwxxtu63eka45cq 424482 424481 2026-05-01T09:40:02Z Lucyin 16 424482 wikitext text/x-wiki Ene '''signeurreye''', c' esteut l' tere d' on [[signeur (Mîtrinne Ådje)|signeur]] del [[Moyinådje]]. Il î egzercêye des droets di [[signorreye hôtrinne]] (droets so les béns et les djins) et d' [[signorreye teryinne]] (droet di vinde, u dner l' tere u des bokets a on waslet). == Motlî == Les djins ki viként sol tere d' on signeur estént lomés les «sieves» u «manants». [[Categoreye:Moyinådje]] [[Categoreye:Djeyografeye]] 1go6l6uem81g2v9hok8mkpp9l4l5g09 424483 424482 2026-05-01T09:43:41Z Lucyin 16 424483 wikitext text/x-wiki Ene '''signeurreye''' u on '''ban''', c' esteut l' tere d' on [[signeur (Mîtrinne Ådje)|signeur]] del [[Moyinådje]]. Il î egzercêye des droets di [[signorreye hôtrinne]] (droets so les béns et les djins do ban) et d' [[signorreye teryinne]] (droet di vinde, u dner l' tere u des bokets a on waslet). == Motlî == Les djins ki viként sol tere d' on signeur estént lomés les «sieves» u «manants». == Djeyografeye == Les limotches inte deus bans estént sovint traeceyes påzès [[corantès aiwes]]. == Dins l' toponimeye == Li mot «ban» rivént dins sacwants [[nos d' plaece del Walonreye]] ([[ban (toponimeye)|ban]]. [[Categoreye:Moyinådje]] [[Categoreye:Djeyografeye]] o9xmcbt5ynnjs9mbu9ofk3jj9xcj838 424484 424483 2026-05-01T09:43:59Z Lucyin 16 424484 wikitext text/x-wiki Ene '''signeurreye''' u on '''ban''', c' esteut l' tere d' on [[signeur (Mîtrinne Ådje)|signeur]] del [[Moyinådje]]. Il î egzercêye des droets di [[signorreye hôtrinne]] (droets so les béns et les djins do ban) et d' [[signorreye teryinne]] (droet di vinde, u dner l' tere u des bokets a on waslet). == Motlî == Les djins ki viként sol tere d' on signeur estént lomés les «sieves» u «manants». == Djeyografeye == Les limotches inte deus bans estént sovint traeceyes påzès [[corantès aiwes]]. == Dins l' toponimeye == Li mot «ban» rivént dins sacwants [[nos d' plaece del Walonreye]] ([[ban (toponimeye)]]). [[Categoreye:Moyinådje]] [[Categoreye:Djeyografeye]] 3dl6670r2iw553nqk692iy2rd3yai7m 424485 424484 2026-05-01T09:57:54Z Lucyin 16 424485 wikitext text/x-wiki Ene '''signeurreye''' u on '''ban''', c' esteut l' tere d' on [[signeur (Mîtrinne Ådje)|signeur]] del [[Moyinådje]]. Il î egzercêye des droets di [[signorreye hôtrinne]] (droets so les béns et les djins do ban) et d' [[signorreye teryinne]] (droet di vinde, u dner l' tere u des bokets a on waslet). == Motlî == Les djins ki viként sol tere d' on signeur estént lomés les «sieves» u «manants». == Istwere == Les signeurreyes ont cmincî avou l' dismimbraedje di l' [[Impire da Tchårlumagne]] (8inme sieke). Pus tård, li sistinme a stî epoirté e l' [[Inglutere]]. On n' kinoxhe les pondants et les djondants do sistinme signeurrece k' a pårti do 12inme sieke, la k' atake a gn aveut des papîscrîts inte signeurs. == Djeyografeye == Les limotches inte deus bans estént sovint traeceyes påzès [[corantès aiwes]]. == Dins l' toponimeye == Li mot «ban» rivént dins sacwants [[nos d' plaece del Walonreye]] ([[ban (toponimeye)]]). [[Categoreye:Moyinådje]] [[Categoreye:Djeyografeye]] ahe1ohgtak4nhsxrz8jf6yg3zx26i4t 424486 424485 2026-05-01T10:02:31Z Lucyin 16 424486 wikitext text/x-wiki Ene '''signeurreye''' u on '''ban''', c' esteut l' tere d' on [[signeur (Mîtrinne Ådje)|signeur]] del [[Moyinådje]]. Il î egzercêye des droets di [[signorreye hôtrinne]] u banåve (droets so les béns et les djins do ban) et d' [[signorreye teryinne]] u patrimoniåle (droet di vinde, u dner l' tere u des bokets a on waslet). == Motlî == Les djins ki viként sol tere d' on signeur estént lomés les «sieves» u «manants». == Istwere == Les signeurreyes ont cmincî avou l' dismimbraedje di l' [[Impire da Tchårlumagne]] (8inme sieke). Pus tård, li sistinme a stî epoirté e l' [[Inglutere]]. On n' kinoxhe les pondants et les djondants do sistinme signeurrece k' a pårti do 12inme sieke, la k' atake a gn aveut des papîscrîts inte signeurs. == Djeyografeye == Les limotches inte deus bans estént sovint traeceyes påzès [[corantès aiwes]]. == Dins l' toponimeye == Li mot «ban» rivént dins sacwants [[nos d' plaece del Walonreye]] ([[ban (toponimeye)]]). [[Categoreye:Moyinådje]] [[Categoreye:Djeyografeye]] izeo1jz8l60u2fxe60yjwlzkxhts3jb 424487 424486 2026-05-01T10:07:15Z Lucyin 16 424487 wikitext text/x-wiki Ene '''signeurreye''' u on '''ban''', c' esteut l' tere d' on [[signeur (Mîtrinne Ådje)|signeur]] del [[Moyinådje]]. Il î egzercêye des droets di [[signorreye hôtrinne]] u banåve (droets so les béns et les djins do ban) et d' [[signorreye teryinne]] u patrimoniåle (droet di vinde, u dner l' tere u des bokets a on waslet). == Motlî == Les djins ki viként sol tere d' on signeur estént lomés les «sieves» u «manants». == Istwere == Les signeurreyes (avou ç' no la) ont cmincî avou l' dismimbraedje di l' [[Impire da Tchårlumagne]] (8inme sieke). Dabôrd, li sistinme est bén cnoxhou e l' [[France]], e l' [[Beldjike]], ezès [[Bas Payis]], e l' [[Almagne]], ey e l' [[Itåleye]]. Pus tård, li sistinme a stî epoirté e l' [[Inglutere]]. On n' kinoxhe les pondants et les djondants do sistinme signeurrece k' a pårti do 12inme sieke, la k' atake a gn aveut des papîscrîts inte signeurs. == Djeyografeye == Les limotches inte deus bans estént sovint traeceyes påzès [[corantès aiwes]]. == Dins l' toponimeye == Li mot «ban» rivént dins sacwants [[nos d' plaece del Walonreye]] ([[ban (toponimeye)]]). [[Categoreye:Moyinådje]] [[Categoreye:Djeyografeye]] gl78xj8r8lc76csq8afzjzueufl4oai 424490 424487 2026-05-01T10:47:03Z Lucyin 16 424490 wikitext text/x-wiki Ene '''signeurreye''' u on '''ban''', c' esteut l' tere d' on [[signeur (Mîtrinne Ådje)|signeur]] del [[Moyinådje]]. == Droets do signeur == Il î egzercêye des droets di [[signorreye hôtrinne]] u banåve (droets so les béns et les djins do ban) et d' [[signorreye teryinne]] u patrimoniåle (droet di vinde, u dner l' tere u des bokets a on waslet). Mins les deus sôres di droets savèt esse egzercés pa deus signeurs diferins. Li signorreye teryinne, c' est co sovint ene institucion ([[abeye (bastimint)|abeye]], [[ôre rilidjeus]]. == Motlî == Les djins ki viként sol tere d' on signeur estént lomés les «sieves» u «manants». == Istwere == Les signeurreyes (avou ç' no la) ont cmincî avou l' dismimbraedje di l' [[Impire da Tchårlumagne]] (8inme sieke). Dabôrd, li sistinme est bén cnoxhou e l' [[France]], e l' [[Beldjike]], ezès [[Bas Payis]], e l' [[Almagne]], ey e l' [[Itåleye]]. Pus tård, li sistinme a stî epoirté e l' [[Inglutere]]. On n' kinoxhe les pondants et les djondants do sistinme signeurrece k' a pårti do 12inme sieke, la k' atake a gn aveut des papîscrîts inte signeurs. Portant, gn aveut ddja des sfwaits sistinmes al fén di l' [[Impire romin]], et minme do trevéns del Viye Grece. == Djeyografeye == Les limotches inte deus bans estént sovint traeceyes påzès [[corantès aiwes]]. == Dins l' toponimeye == Li mot «ban» rivént dins sacwants [[nos d' plaece del Walonreye]] ([[ban (toponimeye)]]). [[Categoreye:Moyinådje]] [[Categoreye:Djeyografeye]] l755566rezjb1syrrusmyqzf80r8hg1 424494 424490 2026-05-01T11:31:20Z Lucyin 16 /* Droets do signeur */ 424494 wikitext text/x-wiki Ene '''signeurreye''' u on '''ban''', c' esteut l' tere d' on [[signeur (Mîtrinne Ådje)|signeur]] del [[Moyinådje]]. == Droets do signeur == === Sôres di droets === Il î egzercêye des droets di [[signorreye hôtrinne]] u banåve (droets so les béns et les djins do ban) et d' [[signorreye teryinne]] u patrimoniåle (droet di vinde, u dner l' tere u des bokets a on waslet). Mins les deus sôres di droets savèt esse egzercés pa deus signeurs diferins. Li signorreye teryinne, c' est co sovint ene institucion ([[abeye (bastimint)|abeye]], [[ôre rilidjeus]]. === Egzimpe === Dins l' ancyin dominne di [[Tanton]] (asteure so [[Biarin]]) e [[12inme sieke]], c' esteut l' signeur di [[Lompré-el-Fåmene]] k' aveut les droets hôtrine, mins l' [[ôre des Timplîs]] k' avént les droets patrimoniås. == Motlî == Les djins ki viként sol tere d' on signeur estént lomés les «sieves» u «manants». == Istwere == Les signeurreyes (avou ç' no la) ont cmincî avou l' dismimbraedje di l' [[Impire da Tchårlumagne]] (8inme sieke). Dabôrd, li sistinme est bén cnoxhou e l' [[France]], e l' [[Beldjike]], ezès [[Bas Payis]], e l' [[Almagne]], ey e l' [[Itåleye]]. Pus tård, li sistinme a stî epoirté e l' [[Inglutere]]. On n' kinoxhe les pondants et les djondants do sistinme signeurrece k' a pårti do 12inme sieke, la k' atake a gn aveut des papîscrîts inte signeurs. Portant, gn aveut ddja des sfwaits sistinmes al fén di l' [[Impire romin]], et minme do trevéns del Viye Grece. == Djeyografeye == Les limotches inte deus bans estént sovint traeceyes påzès [[corantès aiwes]]. == Dins l' toponimeye == Li mot «ban» rivént dins sacwants [[nos d' plaece del Walonreye]] ([[ban (toponimeye)]]). [[Categoreye:Moyinådje]] [[Categoreye:Djeyografeye]] k3dliu4e8482d7eqtw4dacqfx9fghsh Timplîs 0 55013 424489 2026-05-01T10:42:37Z Lucyin 16 Redjiblaedje viè [[Ôre des Timplîs]] 424489 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ôre des Timplîs]] q3rh0bls46k8aj04gt2w9nj5sdrnpy1 Impire da Tchårlumagne 0 55014 424492 2026-05-01T10:48:57Z Lucyin 16 Redjiblaedje viè [[Tchårlumagne]] 424492 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Tchårlumagne]] j1727bnv7owbg4emx2la1u0uuptxvp5