Wikipedia wawiki https://wa.wikipedia.org/wiki/Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wikipedia Wikipedia copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet 0 2488 425157 391095 2026-06-14T10:17:02Z Lucyin 16 425157 wikitext text/x-wiki '''Els Segadors''' (''Les fåtcheus'') est l' [[imne nåcionå]] del [[Catalogne]]. == Mwaissès dnêyes == C' est ene viye tchanson populaire do [[17inme sieke]]. Les ''fåtcheus'' del tchanson fjhèt rferince å revintaedje des fåtcheus di [[1640]], ki divna-st ene revolucion so tote li Catalogne, eyet provoca li guere inte les catalans, cmandés pa [[Pau Claris]] eyet les tropes da [[Flipe IV di Castile]], cmandêyes på [[Conte-Duk d' Olivares]]. Li rvintaedje ni fnixha nén bén, la kel Catalogne pierda si indepindince, li [[Sardegne]] eyet l' [[Rossiyon]] ont stî anecsé pal [[France]], eyet l' restant anecsé pa l' [[Espagne]]. Li tchanson en etir (ossu lomêye ''tradicionele'') est foirt longowe eyet rasconte les evenmints d' adon. L' imne oficir n' a k' troes coplets, avou l' rifrin tchanté inte les coplets eyet al fén; avou des paroles di [[1899]] da Emili Guanyavents. E l' [[Espagne]] li tchant a stî proyibé tins des dictateures da [[Primo de Rivera]] ([[1923]]-[[1930]]) eyet då djenerå [[Francisco Franco|Franco]] ([[1939]]-[[1975]]). Li [[25 di fevrî]] [[1993]] li pårlumint catalan vota-st ene lwè po fé del tchanson ''Els Segadors'' l' imne oficir del Catalogne. == Paroles oficires == :Catalunya triomfant, ::''Catalogne triyonfante,'' :tornarà a ser rica i plena. ::''erserè ritche et plinne.'' :Endarrera aquesta gent ::''Fijhans ndaler ces djins'' :tan ufana i tan superba. ::''si grandiveus et si arogants.'' :''Respleu'' :Bon colp de falç, :Bon colp de falç, ::''Bon côp d' fåchele,'' :defensors de la terra! ::''disfindeus del tere!'' :Bon colp de falç! :Ara és hora, segadors. ::''Asteure c' est l' eure, les fåtcheus.'' :Ara és hora d'estar alerta. ::''Asteure c' est l' eure d' esse en abranle.'' :Per quan vingui un altre juny ::''Po cwand vénrè èn ôte moes d' djun'' :esmolem ben bé les eines. ::''ersemans foirt bén les usteyes.'' :Que tremoli l'enemic ::''Ki tronne l' innmi'' :en veient la nostra ensenya. ::''e veyant nosse åbarone.'' :Com fem caure espigues d'or, ::''Tot come nos fjhans tchair les påtes d'ôr,'' :quan convé seguem cadenes. ::''cwand c' est l' moumint nos côpans les tchinnes.'' [[Categoreye:Catalogne]] [[Categoreye:Imes nåcionås]] [[Categoreye:Catalan]] 5r4ksk3lzbdh6u96nuxk7ut80bpbvfv 425158 425157 2026-06-14T10:17:20Z Lucyin 16 425158 wikitext text/x-wiki '''Els Segadors''' (''Les fåtcheus''), c' est l' [[imne nåcionå]] del [[Catalogne]]. == Mwaissès dnêyes == C' est ene viye tchanson populaire do [[17inme sieke]]. Les ''fåtcheus'' del tchanson fjhèt rferince å revintaedje des fåtcheus di [[1640]], ki divna-st ene revolucion so tote li Catalogne, eyet provoca li guere inte les catalans, cmandés pa [[Pau Claris]] eyet les tropes da [[Flipe IV di Castile]], cmandêyes på [[Conte-Duk d' Olivares]]. Li rvintaedje ni fnixha nén bén, la kel Catalogne pierda si indepindince, li [[Sardegne]] eyet l' [[Rossiyon]] ont stî anecsé pal [[France]], eyet l' restant anecsé pa l' [[Espagne]]. Li tchanson en etir (ossu lomêye ''tradicionele'') est foirt longowe eyet rasconte les evenmints d' adon. L' imne oficir n' a k' troes coplets, avou l' rifrin tchanté inte les coplets eyet al fén; avou des paroles di [[1899]] da Emili Guanyavents. E l' [[Espagne]] li tchant a stî proyibé tins des dictateures da [[Primo de Rivera]] ([[1923]]-[[1930]]) eyet då djenerå [[Francisco Franco|Franco]] ([[1939]]-[[1975]]). Li [[25 di fevrî]] [[1993]] li pårlumint catalan vota-st ene lwè po fé del tchanson ''Els Segadors'' l' imne oficir del Catalogne. == Paroles oficires == :Catalunya triomfant, ::''Catalogne triyonfante,'' :tornarà a ser rica i plena. ::''erserè ritche et plinne.'' :Endarrera aquesta gent ::''Fijhans ndaler ces djins'' :tan ufana i tan superba. ::''si grandiveus et si arogants.'' :''Respleu'' :Bon colp de falç, :Bon colp de falç, ::''Bon côp d' fåchele,'' :defensors de la terra! ::''disfindeus del tere!'' :Bon colp de falç! :Ara és hora, segadors. ::''Asteure c' est l' eure, les fåtcheus.'' :Ara és hora d'estar alerta. ::''Asteure c' est l' eure d' esse en abranle.'' :Per quan vingui un altre juny ::''Po cwand vénrè èn ôte moes d' djun'' :esmolem ben bé les eines. ::''ersemans foirt bén les usteyes.'' :Que tremoli l'enemic ::''Ki tronne l' innmi'' :en veient la nostra ensenya. ::''e veyant nosse åbarone.'' :Com fem caure espigues d'or, ::''Tot come nos fjhans tchair les påtes d'ôr,'' :quan convé seguem cadenes. ::''cwand c' est l' moumint nos côpans les tchinnes.'' [[Categoreye:Catalogne]] [[Categoreye:Imes nåcionås]] [[Categoreye:Catalan]] semuqpcfmlbe3m48rlkpqcroid0nf1n 425159 425158 2026-06-14T10:23:01Z Lucyin 16 425159 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''{{lang|ca|Els Segadors}}'' (ime)}} {{Dizo-tite|Les fåtcheus}} '''Els Segadors''' (''Les fåtcheus''), c' est l' [[imne nåcionå]] del [[Catalogne]]. I divna l' ime oficir del Catalogne li [[25 di fevrî]] [[1993]], pa on vôtaedje di lwè å pårlumint catalan. == Mwaissès dnêyes == C' est ene viye tchanson populaire do [[17inme sieke]]. Les ''fåtcheus'' del tchanson fijhèt rferince å revintaedje des fåtcheus di [[1640]], ki divna-st ene revolucion so tote li Catalogne, eyet provoca li guere inte les catalans, cmandés pa [[Pau Claris]] eyet les tropes da [[Flipe IV di Castile]], cmandêyes på [[Conte-Duk d' Olivares]]. Li revintaedje ni finixha nén bén, la kel Catalogne pierda si indepindance. Avou ça ki l' [[Sardingne]] eyet l' [[Rossiyon]] fourît anecsés pal [[France]], eyet l' restant anecsé pa l' [[Espagne]]. Li tchanson e-n etir (ossu lomêye ''tradicionele'') est foirt longue eyet raconte les evenmints d' adon. L' ime oficir n' a k' troes coplets, avou l' rifrin tchanté inte les coplets eyet al fén; avou des paroles di [[1899]] da Emili Guanyavents. E l' [[Espagne]] li tchant a stî proyibé tins des dictateures da [[Primo de Rivera]] ([[1923]]-[[1930]]) eyet då djenerå [[Francisco Franco|Franco]] ([[1939]]-[[1975]]). == Paroles oficires == :Catalunya triomfant, ::''Catalogne triyonfante,'' :tornarà a ser rica i plena. ::''erserè ritche et plinne.'' :Endarrera aquesta gent ::''Fijhans ndaler ces djins'' :tan ufana i tan superba. ::''si grandiveus et si arogants.'' :''Respleu'' :Bon colp de falç, :Bon colp de falç, ::''Bon côp d' fåchele,'' :defensors de la terra! ::''disfindeus del tere!'' :Bon colp de falç! :Ara és hora, segadors. ::''Asteure c' est l' eure, les fåtcheus.'' :Ara és hora d'estar alerta. ::''Asteure c' est l' eure d' esse en abranle.'' :Per quan vingui un altre juny ::''Po cwand vénrè èn ôte moes d' djun'' :esmolem ben bé les eines. ::''ersemans foirt bén les usteyes.'' :Que tremoli l'enemic ::''Ki tronne l' innmi'' :en veient la nostra ensenya. ::''e veyant nosse åbarone.'' :Com fem caure espigues d'or, ::''Tot come nos fjhans tchair les påtes d'ôr,'' :quan convé seguem cadenes. ::''cwand c' est l' moumint nos côpans les tchinnes.'' [[Categoreye:Catalogne]] [[Categoreye:Imes nåcionås]] [[Categoreye:Catalan]] c36qft639ghrbmv6ccky2ueb2lclavh 425160 425159 2026-06-14T10:23:26Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Els Segadors]] viè [[Els Segadors (ime)]] 425159 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''{{lang|ca|Els Segadors}}'' (ime)}} {{Dizo-tite|Les fåtcheus}} '''Els Segadors''' (''Les fåtcheus''), c' est l' [[imne nåcionå]] del [[Catalogne]]. I divna l' ime oficir del Catalogne li [[25 di fevrî]] [[1993]], pa on vôtaedje di lwè å pårlumint catalan. == Mwaissès dnêyes == C' est ene viye tchanson populaire do [[17inme sieke]]. Les ''fåtcheus'' del tchanson fijhèt rferince å revintaedje des fåtcheus di [[1640]], ki divna-st ene revolucion so tote li Catalogne, eyet provoca li guere inte les catalans, cmandés pa [[Pau Claris]] eyet les tropes da [[Flipe IV di Castile]], cmandêyes på [[Conte-Duk d' Olivares]]. Li revintaedje ni finixha nén bén, la kel Catalogne pierda si indepindance. Avou ça ki l' [[Sardingne]] eyet l' [[Rossiyon]] fourît anecsés pal [[France]], eyet l' restant anecsé pa l' [[Espagne]]. Li tchanson e-n etir (ossu lomêye ''tradicionele'') est foirt longue eyet raconte les evenmints d' adon. L' ime oficir n' a k' troes coplets, avou l' rifrin tchanté inte les coplets eyet al fén; avou des paroles di [[1899]] da Emili Guanyavents. E l' [[Espagne]] li tchant a stî proyibé tins des dictateures da [[Primo de Rivera]] ([[1923]]-[[1930]]) eyet då djenerå [[Francisco Franco|Franco]] ([[1939]]-[[1975]]). == Paroles oficires == :Catalunya triomfant, ::''Catalogne triyonfante,'' :tornarà a ser rica i plena. ::''erserè ritche et plinne.'' :Endarrera aquesta gent ::''Fijhans ndaler ces djins'' :tan ufana i tan superba. ::''si grandiveus et si arogants.'' :''Respleu'' :Bon colp de falç, :Bon colp de falç, ::''Bon côp d' fåchele,'' :defensors de la terra! ::''disfindeus del tere!'' :Bon colp de falç! :Ara és hora, segadors. ::''Asteure c' est l' eure, les fåtcheus.'' :Ara és hora d'estar alerta. ::''Asteure c' est l' eure d' esse en abranle.'' :Per quan vingui un altre juny ::''Po cwand vénrè èn ôte moes d' djun'' :esmolem ben bé les eines. ::''ersemans foirt bén les usteyes.'' :Que tremoli l'enemic ::''Ki tronne l' innmi'' :en veient la nostra ensenya. ::''e veyant nosse åbarone.'' :Com fem caure espigues d'or, ::''Tot come nos fjhans tchair les påtes d'ôr,'' :quan convé seguem cadenes. ::''cwand c' est l' moumint nos côpans les tchinnes.'' [[Categoreye:Catalogne]] [[Categoreye:Imes nåcionås]] [[Categoreye:Catalan]] c36qft639ghrbmv6ccky2ueb2lclavh 0 2657 425162 421665 2026-06-14T10:24:18Z Lucyin 16 425162 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Emperor charles v.png|thumb|Tchårlukin, portrait da Rubens]] '''Tchårlukin''' skepia a [[Gant]] li [[25 di fevrî]] [[1500]] et mora a Cuacos de Yuste (e l' [[Espagne]]) li [[21 di setimbe]] [[1558]]) Il esteut [[impreur]] do [[Sint Impire]] ([[1519]]-[[1555]]), dizo l' no di '''Tchåle V'''. Mins il esteut eto rwè d' [[Espagne]], oficirmint dizo l' no di '''Tchåle I''' mins cnoxhou purade come ''Carlos Quinto'' (''Tchårlukin'', ''Tchåle li cénkinme''), eyet rwè d' [[Sicile]], dizo l' no di ''Tchåle IV'' ([[1516]]-[[1558]]). == Vicåreye == Tchåle esteut l' fi da [[Filipe li Bea|Flipe li Bea]] eyet da [[Djihene li Sote]] eyet ptit-fi da [[Ferdinand II d' Aragon]] eyet d' [[Izabele di Castile]]. Il a vnou å monde a [[Gant]], el [[Flande]], eyet disk' e [[1517]] i fourit-st acleve åzès [[Bas Payis]] wice k' i fourit acsegnî da ''Adriyin d' Utraik'', ki dvénrè pus tård li [[påpe]] [[Adriyin VI]]. E [[1506]], après l' moirt da s' pa, Tchåle erita des [[Bas Payis borguignons]] eyet del [[Franke Conteye]]. E [[1515]] il fourit dclåré madjeur, eyet s' ocupa do govienmint del [[Flande]]. Al moirt di s' grand-pere [[Ferdinand d' Aragon]], li [[30 di may]][[1516]], Tchåle divént rwè d' Castile, avou s' mame, ey eriter avou l' [[Aragon]], li [[Navare]], [[Province di Gurnåde|Gurnåde]], [[Nape]], li [[Sicile]], li [[Sardingne]] eyet les teritweres espagnols d' Amerike. E [[1519]], al moirt di s' grand-pere [[Miyin d' Otriche]], il erita co des teritweres des [[Hazbours]] e l' [[Otriche]] et fourit eléjhou [[impreur]] do [[Sint Impire Romin Djermanike]]. I s' maria avou l' infante Izabele, li sour da [[Djihan III do Portugal]], ki s' aveut maryî ene miete divant avou Catrene, li sour da Tchåle. Tins di s' ringne, Tchårlukin fjha cwate côps l' guere siconte [[Françwès I d' France]], ki lu avou djeryive après l' tite d' impreur. Li prumire si fjha å nôr di l' [[Itåleye]] di [[1521]] a [[1526]]; Tchårlukin prinda l' redjon d' Milan eyet bate et fé prijhnî li rwè francès a [[Paviye]] e [[1525]], eyet l' foircî a siner l' [[Traité d' Madrid]], kel France î rnonce a prinde des teres å nôr di l' [[Italeye]]. Mins on côp rlåtchî, Françwès va rnoyî l' traité. Come impreur do Sint Impire, i priya [[Martin Luther]] al [[diyete di Worms]] e [[1521]], lyi waerantixhant l' liberté s' i vneut. Li minme anêye, i codåna Luther eyet ses shujheus, mins ocupé avou ds ôtes problinmes, i n' ariva nén a-z arester li [[protestantisse]]. Di [[1524]] a [[1526]] i gn ourit on revintaedje di payizans e l' Almagne, eyet l' askepiaedje del [[Ligue di Schmalkalden]] (luteryinne); Tchårlukin leya todi dpus li responsåvté des afwaires almandes a s' fré [[Ferdinand I do Sint Impire|Ferdinand]]. Tins del deujhinme guere siconte del [[France]] ([[1526]]-[[1529]]), ses tropes ont sacadjî [[Rome]] e [[1527]], oblidjant l' [[påpe Clemint VII]], k' esteut aloyî a Françwès I, a s' rifudjî e tchestea di Sant Angelo; çoula lyi fjha kékès rujhes, mins lyi permeta eto d' espaitchî kel påpe anulaxhe li mariaedje da [[Hinri VIII d' Inglutere]] avou [[Catrene d' Aragon]], k' esteut si matante. E [[1529]], li [[Traité d' Cambrai]], siné avou l' France, eyet li [[Påye di Bårçulone]], sinêye avou l' påpe, acertinît Tchårlukin come impreur et lyi permete di wårder les teres prijhes e l' [[Itåleye]]. E [[1530]] il est finålmint coroné impreur pa l' påpe. Des anêyes å lon, Tchårlukin s' bata eto siconte di l' [[Impire Otoman]] eyet s' [[zultan]], [[Soleymane li Magnifike]], ca les espedicions otomanes el [[Mitrinne Mer]] mançant les possessions des Hazbours eyet l' påye dins l' Urope coûtchantrece. Tins del troejhinme guere inte li France eyet Tchårlukin ([[1535]]-[[1538]]), ci-ci wangna ene impôrtante bataye siconte des Otomans a [[Tunisse]], mins e [[1536]] [[Françwès I d' France|Françwès I]] s' aloya avou Soleymane siconte di Tchåle. E [[1538]] Françwès dva siner l' [[Treve di Nice]] po mete fén al guere. Mins e [[1542]] Françwès si raloya avou ls Otomans, ci fourit li cwatrinme guere inte li France eyet Tchårlukin ([[1542]]-[[1544]]). L' anêye shuvante Tchårlukin s' aloya avou Hinri VIII et foircî l' France a siner l' [[Påye di Crépy]]. On pô pus tård Tchårlukin sina ene påye avou ls Otomans. E [[1545]], l' adrovaedje do [[concile di Trinte]] markêye li cmince del [[siconte-rifôme]] eyet Tchårlukin wangna kékès princes do Sint Impire al cåze catolike. Il ataca eto li [[Ligue di Schmalkalden]] e [[1546]] et disfé [[Djihan-Fredrik di Sacse]] et egayoler [[Filipe di Hesse]] e [[1547]]. Al [[Diyete d' Augsbourg]], e [[1547]], il askepia on compromis doctrinå, k' i pinsa convénreut ossu bén åzès catolikes k' åzès protestants. E [[1548]], i fjha des dijh-set provinces des Bas-Payis ene intité diferinne ossu bén del France ki do Sint Impire. E [[1556]], Tchåle abdica d' ses fonccions, i dna si impire personel a s' fi [[Filipe II d' Espagne]] eyet li Sint Impire Djermanike a s' fré Ferdinand, eyet s' ritirer dins on moustî a Yuste, e l' Espagne, wice k' i mora-st e [[1558]]. == Tchårlukin dins les belès letes e walon == Tchårlukin est on personaedje di sacwantès [[fåves do vî vî tins]] e walon; i rprezinte li rwè, foirt malén, mins ki des ptitès djins, come on hierdî, polnut esse ossu sûteyes ki lu. == {{HD}} == [http://rifondou.walon.org/lucy-rif.html#charlukin Egzimpe di fåve do vî vî tins avou Tchårlukin] [[Categoreye:Rwès et impreurs]] [[Categoreye:Istwere di l' Urope]] m37bb13qg5etzfvikqcgxw6s6xph1a2 0 9169 425156 425142 2026-06-14T10:15:50Z Lucyin 16 425156 wikitext text/x-wiki [[Djivêye des lingaedjes|lingaedjes]] &gt; [[Lingaedjes indo-uropeyins|indo-uropeyin]] &gt; [[Lingaedjes romans|italike]] &gt; occitano-catalan &gt; '''catalan''' ---- {{Lingaedje |coleur = #cdF |no = Catalan |no_natif = ''Català'' |rilîjhaedje = {{IPA|[kətəˈla]}} / {{IPA|[kataˈla]}} |estats = [[Espagne]] (Catalogne, Valince, Baleares), [[Andôre]], [[France]] (Catalogne Bijhe), [[Itålye]] (L' Alguer) |djins = 10 miyons<ref>Institut d'Estudis Catalans, 2024.</ref> |date = 2024 |classemint = 75 |scrijhaedje = [[alfabet latin]] |tipolodjeye = [[SVO]] |famile = [[Lingaedjes indo-uropeyins|Indo-uropeyinne]] |fam2 = [[Lingaedjes italikes|Italike]] |fam3 = [[Lingaedjes romans]] |fam4 = [[Lingaedjes romans dl' uesse|Romane occidentåle]] |fam5 = [[Lingaedjes ibero-romanes|Ibero-romane]] |fam6 = [[Grop catalan-valincyin-baleyåre]] |fam7 = '''Catalan''' |minortaire = [[France]], [[Itåleye]] (Sardingne) |lwè = Lingaedje oficir d' [[Andôre]]. Co-oficir e l' [[Espagne]]. |adjince = [[Institut d'Estudis Catalans]] eyet [[Acadèmia Valenciana de la Llengua]] |iso1 = ca |iso2 = cat |iso3 = cat |glotto = stan1288 |linguasphere = 51-AAA-ab |egzimpe = <i>Tots els éssers humans neixen lliures i iguals en dignitat i en drets. Són dotats de raó i de consciència, i han de comportar-se fraternalment els uns amb els altres en un esperit de fraternitat.</i> |mape= [[Imådje:Catalan language in Europe.png|vignette|357x357px|Mape del sitindêye do catalan]]}} Li '''catalan''' (''català'' e catalan), c' est on [[lingaedje roman]] djåzé pa ût a nouv miyons d' djins, aprume e l' [[Espagne]], mins eto e l' [[Principåté d' Andôre]], ey ene miete e l' [[France]] ey e l' [[Sardingne]] ([[Itåleye]]). C' est onk des lingaedjes do payis ricnoxhou pa l' [[Espagne]] (avou l' [[galicyin]], li [[Basse (lingaedje)|basse]], l' [[Occitan|occitan]], li [[Liyonès (lingaedje)|liyonès]], l' [[asturyin (lingaedje)|asturyin]], eyet l' [[Aragonès (lingaedje)|aragonès]]. Côde [[ISO 639|ISO]]: '''ca'''. == Mwaissès dnêyes == === Payis catalans === Çou k' on lome les Payis Catalans, c' est : * les cminåltés otonomes espagnoles di [[Catalogne]], di [[Valince]] eyet des [[Iyes Baleyares]], wice ki l' lingaedje est oficir avou l' [[castiyan]] et cåzé pa 70 a 95 å cint des dmorants. * el [[Andore|Principåté d' Andore]], wice ki c' est l' lingaedje oficir. * el Catalogne Nôr (Rossiyon), e l' [[France]] * dins l' veye d' Alguer, e l' [[Sardingne]], ki fourit peuplêye d' abagants catalans * dins li ''Franja de Ponent'' e l' cminålté otonome d' [[Aragon]] e l' [[Espagne]], wice ki l' lingaedje n' a pont d' sitatut rconoxhou. == Rishonnance avou les lingaedjes vijhéns == Li catalan (''català'') est, avou l' [[occitan]], on mimbe del famile occitano-catalane, ene des pus viyès familes di lingaedjes romans avou l' galo-roman. Å cmince, li catalan eyet l' occitan n' fijhèt k' on seu lingaedje, çou ki fwait k' on dit ossu bén «vî catalan» ki «vî occitan» po lomer ci vî lingaedje la. Catalan ey occitan sont co asteure foirt près onk di l' ôte. == Egzimpe di tecse == * e catalan: Tots els éssers humans neixen lliures i iguals en dignitat i en drets. Són dotats de raó i de consciència, i han de comportar-se fraternalment els uns amb els altres. * ratournaedje e walon: Tos les omes vinèt å monde libes et ewals po çou k' est d' leu dignité et d' leus abondroets. Leu råjhon et leu consyince elzî fwait on dvwer di s' kidure inte di zels come des frés (prumî årtike del [[Declaråcion univiersele des droets del djin]]). == Raprindaedje do catalan == Il a cmincî — e stoumuligne - do tins da [[Franco]], dins les [[scoles]].<ref>[[Djôr Sfasie]]; Avou Madame Rosa Roig, professoresse di catalan, al pinsion, {{Ran}} l° 61, prétins 2012</ref>. == Tuzance walone == [[Lorint Hendschel]] a ratourné on tecse di [[Miquel Martí i Pol]]. == Vey eto == Årtikes a vey avou l' Catalogne ou l' catalan: * [[Els Segadors]], l' imne nåcionå catalan * [[Lluís Llach]], grand tchanteu e catalan * [[Drapea del Catalogne]] == Difoûtrinnès hårdêyes == * [http://www.101languages.net/catalan/ Catalan 101] Learn Catalan online * [http://rifondou.walon.org/catalan-rif.html Ene pådje e walon sol catalan]. * [http://ca.wikipedia.org Wikipedia e catalan]. == Sourdants == {{Lingaedjes romans}} [[Categoreye:Lingaedjes]] [[Categoreye:Catalan|*]] rfld1amswu8jtl7f4yqlhwqmbygxjpt 0 18162 425166 425138 2026-06-14T11:24:11Z Lucyin 16 /* Alére */ 425166 wikitext text/x-wiki {{Wiccionaire|sarde}} [[Imådje:Padre Nostro sardo.jpg|thumb|[[påter]] e sarde]] [[Djivêye des lingaedjes|lingaedjes]] &gt; [[Lingaedjes indo-uropeyins|indo-uropeyin]] &gt; [[Lingaedjes romans|italike]] &gt; '''sarde''' ---- Li '''sarde''' ou '''sardignwès''' (''sardu'' dins leu lingaedje), c' est est on [[lingaedje roman]] k' on dvize dins l' ile di [[Sardingne]] eyet dé les imigrés sardes. On avire li nombe di dvizants a ene miete dipus d' on miyon. Côde [[ISO 639|ISO]]: '''sc'''. == Egzimpe di tecse == * e sarde: Totu sos èsseres umanos naschint lìberos e eguales in dinnidade e in deretos. Issos tenent sa resone e sa cussèntzia e depent operare s'unu cun s'àteru cun ispìritu de fraternidade * ratournaedje walon: Tos les omes vinèt å monde libes et ewals po çou k'&nbsp;est d'&nbsp;leu dignité et d'&nbsp;leus droets. Leu råjhon et leu consyince elzi fwait on dvwer di s'&nbsp;kidure inte di zels come des frés. (prumî årtike del [[Declaråcion univiersele des droets del djin]]) == Accints == [[Imådje:Sardignwès rifondaedje mot påye1.jpg|thumb|Egzimpe di spårdaedje des accints do mot "[[Wikt:påye|påye]]"]] * I gn a li sarde "deur" do Nôr del Sardingne: el [[logudorès]] eyet s' pårler [[nworès]]; el nworès rshonne bråmint å [[latén]]. “alans” s' dit e nworès “''andamus''”. * I gn a li sarde pus doûs do Midi del Sardingne : el [[campidanès]] eyet ses pårlers: l' [[ogliastrès]], l' [[iglesientès]], eyet el [[cagliaritin]] k' on dvize dins l' [[mwaisse veye]] [[Cagliari]]. Mins el Sardingne on cåze eto des ôtes lingaedjes do payis, diferins do sarde: * Dins l' Nôr-Ess di l'iye on dvize el [[gallurès]] ki rshonne bråmint å [[corse (lingaedje)]] * Dins l' Nôr-Ouwess di l'iye od dvize el [[sassarès]] * Dins l' [[iye San Pietro]] on dvize e [[tabarkin]] come les djins d' [[Djinne (Itåleye)|Djinne]] ([[Genova]]) * eyet dins l' veye d' Alguer, on cåze [[catalan]] == Discrijhaedje del langue == Li sarde est surmint l' lingaedje roman k' a dmoré l' pus près do latén. * Emey ses pus mårcantès piceures, i gn a l' årtike basti sol latén ''ipse'' (dismetant k' å pus sovint c' est so ''ille, illu'' po les ôtes lingaedjes): '''su, sa''' å singulî, '''sos, sas''' å plurial. (li [[catalan]] des Baleyars eto a-st on sfwait årtike) * les '''ĭ''' et '''ŭ''' (i et ou courts) do latén on wårdé leu valixhance d' oridjene; eg: latén ''siccus'' divént ''sikku'' (et nén ''setch'' (wa), ''sec'' (fr), ''seco'' (es),...) * wårdaedje do son [k] et [g] pa dvant "e" eyet "i"; eg: ''kentu'' (100), a comparer avou ''cint'' (wa), ''cien'' (es), ''cento'' (it),... * li dobe l [-ll-], a divnou [-ðð-], on son fwait al betchete del linwe, tipike do sarde; si con la vénreut d' on vî lingaedje k' i gn aveut ddja la divant l' arivêye des romins. == Rifondaedje et linwe-ehåyaedje == [[Imådje:Sardignwès istwere rfondaedje.JPG|thumb|Istwere do rfondaedje do sarde]] Lontins i n' a nén yeu di scrijhaedje standård, djusse des coinreces; ci n' est k' dins les anêyes 1970 ki va aparexhe on prumî pordjet di [[rifondaedje d' ene langue|rfondou sarde]], lomé ''Grafia sarda autònoma''. Pus tård, di 1998 a 2001, ene troke di bénvlants adierceyront li ''Limba Sarda Unificada'' ou ''Limba Sarda Comuna'', diswalpêye avou l' aspoya des otorités del contrêye otonome di Sardingne. Sacwants ptits candjmints ont co stî actés e 2006. Egzimpe do mot «[[Wikt:påye|påye]]» <gallery> Sardignwès rifondaedje mot påye1.jpg|Prononçaedjes coinreces Sardignwès rifondaedje mot påye2.jpg|Sicrijhaedjes coinreces Sardignwès rifondaedje mot påye3.jpg|tchuze d' ene [[rifondowe]] Sardignwès rifondaedje mot påye4.jpg|condicions d' eployaedje del [[rifondowe]] et des [[disfondowe]]s </gallery> Emey les rfondeus, fåt citer [[Diegu Corraine]] k' eplaide eto ene gazete e rfondou sardignwès, "''[[Wikt:eja|Eja]]''" ([[Wikt:oyi|oyi]]) (li l° 16 est daté do moes d' may 2015). Mins elzî manke co ene academeye po fé tcheryî l' agayon. Et pår ene ricnoxhance di leu rfondou på monde politike et culturel.<ref>[[Diegu Corraine]], Li lingaedje sarde : condicions sociolinwistikes, cåde djuridike, rifondaedje ey linwe-ehåyaedje, 24inme raploû del Soce po les mancîs Lingaedjes et Tuzances d' Urope, [[Wesca]], 27-04-2015.</ref> Come ôte pårt, li rfondou sarde trouve bråmint des afronteus, k' ont sogne k' i n' divegne ene [[langue nåcionåle oficire]], et candjî pår les dujhances linwistikes des cis ki djåzèt bén l' itålyin.<ref>[[Diegu Corraine]], responda a Wesca, {{Ran}} 75, waeyén-tins 2015</ref> == Alére == {{fr}} Rossana Gattermayer, ''De sa cittadi de Casteddu djiusk'à vile di Sint-Houbert (du sarde aux langues régionales de Wallonie, d'une minorité linguistique à l'autre : la sauvegarde linguistique doit-elle, peut-elle empêcher la disparition d'une langue ?)'', [[Ovraedje ås longuès Apresses]], sicole libe di Sint-Houbert, 2026. == Difoûtrinnès hårdêyes == * [http://sc.wikipedia.org Wikipedia e sarde] * (sol [[Wiccionaire]]) ** [[Wikt:Categoreye:Sarde|Mwaisse pådje do sarde sol Wiccionaire walon]] ** [[Wikt:Categoreye:Mots sardes|Mots sardes dedja studyîs e walon sol Wiccionaire]] ** [[Wikt:Sipeciås:Pages_liées/Modele:sc|Sacwants mots walons ratournés e sarde]] * [https://web.archive.org/web/20100420084939/http://www.limbasarda.it/ limbasarda] waibe sol lingaedje (e sarde) * [https://web.archive.org/web/20121026012840/http://www.ditzionariu.org/ ditzionariu] motî multilinwe do sarde {{Lingaedjes romans}} == Sourdants == {{Commonscat|Sardinian language|li sardignwès}} [[Categoreye:Lingaedjes]] [[Categoreye:Sarde (lingaedje)|*]] [[Categoreye:Itåleye]] l2s6y30p3dbbeos1mk5qsaco8qtpztq 0 20870 425155 424795 2026-06-14T03:50:44Z CommonsDelinker 238 Disfaçaedje di «Logo_Standard_de_Liège_2019.svg», la k' il a stî disfacé di so les cmons pa [[commons:User:Krd|Krd]], råjhon: No ticket permission since 14 May 2026. 425155 wikitext text/x-wiki {{djermon}} ''A nén maxhî avou l' R.F.C. Lidje, èn ôte club del veye.'' {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 90%; border: 1px solid #aaa; background-color: #f9f9f9; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: large; background-color: #EC1620; color: #FFFFFF;" | Standard di Lidje |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 10px;" | |- ! No etir | Royal Standard Club de Liège |- ! Spotaedjes | Les Roûtches, Les Rôdjes |- ! Askepiaedje | 1898 |- ! Coleurs | Rôdje, blanc et ôr |- ! Terin / Ståde | Ståde Maurice-Dufrasne<br>(27 670 plaeces) |- ! Sidje | Rowe del Cintråle, 2<br>4000 Lidje |- ! Mwaisse directeu | Pierre François |- ! Etrinneu | Vincent Euvrard |- ! Tchampionat d' asteure | Jupiler Pro League |- ! Waibe | [http://www.standard.be/ standard.be] |} [[Imådje:Match_de_football_(Royal_Excelsior_Mouscron_v._Standard_de_Liège,_19-05-2007).jpg|thumb|On match del Standård di Lidje a Moucron]] Li '''Standård di Lidje''' (''[FR] Standard de Liège'') c' est ene ekipe di [[fotbale]] walone. Po çou k' est des tites di tchampion (10 : 1958, 1961, 1963, 1969, 1970, 1971, 1982, 1983, 2008 et 2009) et des copes di Beldjike (6 : 1954, 1966, 1967, 1981, 1993, 2011, 2016 et 2018), li Standård end a wangnî ostant a lu tot seu ki totes les ôtes ekipes walones eshonne. I djouwèt a [[Sclessin]], etur [[Lidje (veye)|Lidje]] et [[Serè]], sol boird di [[Mouze]]. I sont spotés ''les Rodjes'' (e francès, ''les rouches'', dj' ô bén, avou l' [[adeurixhmint des cossounes å coron]] prôpe å walon), cåze del coleur di leu tchmijhete. == Staff == === Fotbalisse === ==== Gôl ==== N°1 - Matthieu Epolo N°21 - Lucas Pirard N°35 - Belmin Dizdarevic N°45 - Mattheo Godfroid N°46 - Quentin Durka ==== Bak ==== N°3 - Gustav Mortensen N°4 - David Bates N°5 - Boli Bolingoli_Mbombo N°7 - Tobias Mohr N°18 - Henry Lawrence N°22 - Alexandro Calut N°24 - Josué Homawoo N°25 - Ibe Hautekiet N°29 - Daan Dierckx ==== Alf ==== N°8 - Nayel Mehsasatou N°13 - Marlon Fossey N°14 - Léandre Kuavita N°20 - Ibrahim Karamoko N°23 - Marco Ilaimaharitra N°27 - Mohamed El Hankouri N°33 - Charli Spoden N°39 - Noah Sy N°53 - Steeven Assengue N°73 - James Nam N°80 - Teddy Teum N°94 - Casper Nielsen ==== Dvant ==== N°9 - Thomas Henry N°10 - Dennis Eckert N°11 - Adnane Abid N°17 - Rafiki Saïd N°19 - René Mitongo N°26 - Bernard Nguene N°59 - Timothé Nkada === Nén-fotbalisse === '''Prezidint :''' Giacomo Angelini '''Staff :''' *Pierre François (Mwaisse directeu) *[[Marc Wilmots]] (Directeu spôrtif) *[[Vincent Euvrard]] (Etrinneu) *José Jeunechamps *Gunter Vandebroeckn *Frédéric Stilmant *Yves Depluvrez *Jean-François Gillet *Olivier Materne *Kevin Mathieu *Hervé Simons *Xavier Lambert == Acwants rilomés djouweus et etrinneus (d' asteure ou ancyins) == *[[Roberto Bisconti]] *[[Gilbert Bodart]] *[[Sergio Conceiçao]] *[[Régis Genaux]] *[[Eric Gerets]] *[[Raymond Goethals]] *[[Michaël Goossens]] *[[Roger Henrotay]] *[[Arie Haan]] *[[Philippe Léonard]] *[[Sébastien Pocognoli]] *[[Robert Prosinecki]] *[[Milan Rapaic]] *[[Vedran Runje]] *[[Ricardo Sa Pinto]] *[[Simon Tahamata]] *[[Marc Wilmots]] *[[Marouane Fellaini]] *[[Steven Defour]] *[[Michy Batshuayi]] == Difoutrinnès hårdêyes == * [https://web.archive.org/web/20051214194505/http://www.standardliege.com/fr/index.html waibe do club] [[Categoreye:Fotbale]] aqzq7p94msyzv4pynodvw50othcejhj 0 44545 425148 362768 2026-06-13T14:38:16Z Lucyin 16 425148 wikitext text/x-wiki {{Wiccionaire}} On, ene '''prestidoetisse'''<ref>[[noûmot do walon]] eplaidî pol prumî côp sol Wikipedia walon e 2019; li [[cawete -isse 2]] relîte purade kel [[cawete -î]] paski l' mot [[Wikt:doetî|doetî]] egzistêye dedja, mins po on refaxhaedje do doet et nén on mestî.</ref> ou '''fijheu d' toûs''' ('''fijheuse di toûs''', '''fwaiyresse di toûs''', c' est ene djin ki fwait des toûs nén creyåves avou rén k' avou ses doets (sins machene), divant des rwaitants. ==Soûmints do prestidoetreye== Li prestidoetreye est rashiowe so do frawtinaedje, des côps åjhey a comprinde, des côps ki dmande del subtilité, calfeye avou l' aidance d' ene ôte djin ki fwait les cwanses d' esse do publik. ==Sourdant== [[Categoreye:Amuzmints]] [[Categoreye:Mestîs]] [[Categoreye:Prestidoetisses|*]] dpe1d5ifjiaewrwse3h69azllz9apli 425149 425148 2026-06-13T14:38:37Z Lucyin 16 425149 wikitext text/x-wiki {{Wiccionaire}} On, ene '''prestidoetisse'''<ref>[[noûmot do walon]] eplaidî pol prumî côp sol Wikipedia walon e 2019; li [[cawete -isse 2]] relîte purade kel [[cawete -î]] paski l' mot [[Wikt:doetî|doetî]] egzistêye dedja, mins po on refaxhaedje do doet et nén on mestî.</ref> ou '''fijheu d' toûs''' ('''fijheuse di toûs''', '''fwaiyresse di toûs''', c' est ene djin ki fwait des toûs nén creyåves avou rén k' avou ses doets (sins machene), divant des rwaitants. ==Soûmints do prestidoetreye== Li prestidoetreye est rashiowe so do frawtinaedje, des côps åjhey a comprinde, des côps ki dmande del subtilité, calfeye avou l' aidance d' ene ôte djin ki fwait les cwanses d' esse do publik. ==Sourdant== [[Categoreye:Amuzmints]] [[Categoreye:Mestîs]] [[Categoreye:Prestidoetreye|*]] n48nu058af01485rday258zbxt45hnn 0 47839 425163 420273 2026-06-14T10:24:59Z Lucyin 16 425163 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Siligo - Costume tradizionale (05).JPG|vignette|Ene comere eyet si efant avou on costume dujhançrece del comene di [[Siligo]], e l' [[Sardingne]].]] Li '''tuzance''' (ossu: li '''culteure'''), c' est l' manire di tuzer, di cåzer, mins eto di s' kidure po on peupe diné u ene metowe kiminålté. Li tuzance comprind eto li [[coujhnåjhe]] et l' [[foclore]]. Li [[lingaedje]] est sovint rwaitî come li [[mwaisse viene]] del tuzance. == Contnou == * [[Årt]] ** [[Pondeure]] ** [[Scultreye]] * [[Danse]] * [[Muzike]] * [[Belès-letes]] == Sôres di tuzances e l' Beldjike == {{Wiccionaire}} E l' Beldjike, on pout djåzer di tuzance bedje, po totes les sacwès k' les Bedjes ont-st eshonne: les [[dicåce]]s, les [[adjeyant]]s, li magnaedje des [[fritche]]s, li bevaedje del [[bire]] do payis, li fjhaedje di [[bindes d' imådjes]], li [[dansaedje Béjart]], passé [[catolike]]. Pus stroetmint, tchaeke contrêye pout rclamer si prôpe culteure; ça fwait : on pôrè djåzer di * tuzance brusselwesse: Ommegang, teyåte di Toone, [[francès brusselwès]], [[Li Grand Djodjo]]… * tuzance flaminde: rissovnance del [[batreye des sporons d' ôr]], [[guere des Gueus]] / [[Thijl Uilenspiegel]], sicrijheus timprous e flamind ([[Guido Gezelle]]), tchanteus e flamind coinrece ([[Arno]]). * tuzance bedje francès-cåzante, ki les Walons et les Brusselwès francès-djåzants ont-st eshonne: sicrijheus bedjes e francès standård ([[Charles Van Leerberghe]]…), tchanteus bedjes e francès: [[Jacques Brel]], [[Axel Red]], [[Stromae]], [[Morane]]). * tuzance bedje neyerlandès-cåzante: sicrijheus bedjes e neyerlandès standård. * tuzance bedje tîxhon-cåzante: [[cwarmea]] d' [[Neyåw]], [[lingaedje ripouwaryin]]. * tuzance walone: [[lingaedje walon]] [[Måtches di l' Eter-Sambe-et-Mouze]], [[mascaråde]]s, [[Walons del Wisconsene]], [[scrijheus e walon]], [[tchanteus e walon]], [[scrijheus e francès d' Walonreye]]. Co pus stroetmint, on pout djåzer di tuzance so ene metowe contrêye del Flande. * [[lingaedje wess-flamind]] * [[lingaedje limbordjwès]] * tuzance des ancyins francès-cåzants di [[Gant]] et d' [[Anverse]] Sifwaitmint pol Walonreye: * [[lingaedje picård]]; [[Walonreye picåde]]; [[borén]]; passé industriyeus do Borinaedje * [[lingaedje gåmès]], [[Gåme]] * tuzance del viye [[Principåté d' Lidje]] (esprit principåtaire); passé industriyeus do payis d' Lidje, walon do [[Payis d' Lidje]] * tuzance del [[Walonreye måmdiyinne]] * mintalité [[årdinwesse]] * tuzance do [[Payis d' Årlon]] * tuzance d' après [[Nameur]]: [[Alfers]], [[Mazwis]], [[schaesseu]]s, [[rifondant namurwès]] (walon d' après Nameur et avår la). * tuzance do [[Payis d' Tchålerwè]]; passé industriyeus do payis Noer. … [[Categoreye:Tuzance|*]] [[Categoreye:Dujhances sociåles]] oqhkgs5nml8slmvz8skic52zq6oprcp 425164 425163 2026-06-14T10:25:31Z Lucyin 16 425164 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Siligo - Costume tradizionale (05).JPG|vignette|Ene comere avou si efant avou on costume dujhançrece del comene di [[Siligo]], e l' [[Sardingne]].]] Li '''tuzance''' (ossu: li '''culteure'''), c' est l' manire di tuzer, di cåzer, mins eto di s' kidure po on peupe diné u ene metowe kiminålté. Li tuzance comprind eto li [[coujhnåjhe]] et l' [[foclore]]. Li [[lingaedje]] est sovint rwaitî come li [[mwaisse viene]] del tuzance. == Contnou == * [[Årt]] ** [[Pondeure]] ** [[Scultreye]] * [[Danse]] * [[Muzike]] * [[Belès-letes]] == Sôres di tuzances e l' Beldjike == {{Wiccionaire}} E l' Beldjike, on pout djåzer di tuzance bedje, po totes les sacwès k' les Bedjes ont-st eshonne: les [[dicåce]]s, les [[adjeyant]]s, li magnaedje des [[fritche]]s, li bevaedje del [[bire]] do payis, li fjhaedje di [[bindes d' imådjes]], li [[dansaedje Béjart]], passé [[catolike]]. Pus stroetmint, tchaeke contrêye pout rclamer si prôpe culteure; ça fwait : on pôrè djåzer di * tuzance brusselwesse: Ommegang, teyåte di Toone, [[francès brusselwès]], [[Li Grand Djodjo]]… * tuzance flaminde: rissovnance del [[batreye des sporons d' ôr]], [[guere des Gueus]] / [[Thijl Uilenspiegel]], sicrijheus timprous e flamind ([[Guido Gezelle]]), tchanteus e flamind coinrece ([[Arno]]). * tuzance bedje francès-cåzante, ki les Walons et les Brusselwès francès-djåzants ont-st eshonne: sicrijheus bedjes e francès standård ([[Charles Van Leerberghe]]…), tchanteus bedjes e francès: [[Jacques Brel]], [[Axel Red]], [[Stromae]], [[Morane]]). * tuzance bedje neyerlandès-cåzante: sicrijheus bedjes e neyerlandès standård. * tuzance bedje tîxhon-cåzante: [[cwarmea]] d' [[Neyåw]], [[lingaedje ripouwaryin]]. * tuzance walone: [[lingaedje walon]] [[Måtches di l' Eter-Sambe-et-Mouze]], [[mascaråde]]s, [[Walons del Wisconsene]], [[scrijheus e walon]], [[tchanteus e walon]], [[scrijheus e francès d' Walonreye]]. Co pus stroetmint, on pout djåzer di tuzance so ene metowe contrêye del Flande. * [[lingaedje wess-flamind]] * [[lingaedje limbordjwès]] * tuzance des ancyins francès-cåzants di [[Gant]] et d' [[Anverse]] Sifwaitmint pol Walonreye: * [[lingaedje picård]]; [[Walonreye picåde]]; [[borén]]; passé industriyeus do Borinaedje * [[lingaedje gåmès]], [[Gåme]] * tuzance del viye [[Principåté d' Lidje]] (esprit principåtaire); passé industriyeus do payis d' Lidje, walon do [[Payis d' Lidje]] * tuzance del [[Walonreye måmdiyinne]] * mintalité [[årdinwesse]] * tuzance do [[Payis d' Årlon]] * tuzance d' après [[Nameur]]: [[Alfers]], [[Mazwis]], [[schaesseu]]s, [[rifondant namurwès]] (walon d' après Nameur et avår la). * tuzance do [[Payis d' Tchålerwè]]; passé industriyeus do payis Noer. … [[Categoreye:Tuzance|*]] [[Categoreye:Dujhances sociåles]] 900cl5ixsmx4ihcf729ufvv7bx0lhbg 0 49386 425147 425146 2026-06-13T12:54:45Z Èl-Gueuye-Noere 17076 Metaedje å djoû 425147 wikitext text/x-wiki {{Djermon politike}} '''Valérie Glatigny''', c' est ene politicresse bedje eyet walone vinant d' [[Måtche-el-Fåmene]]. {| id="toc" style="border-collapse:collapse;margin:0 0 1em 1.5em; float:right; width:280px;" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" |+<span style="font-size:large;">'''Valérie Glatigny'''</span> | colspan="2" align="center" style="border-bottom:3px solid gray;" |[[Imådje:Valérie Glatigny 29-11-2021 (cropped).jpg|329x329px]] |- | colspan="2" align="center" style="background:#caf7fa;" |'''Idintité''' |- |Veur no |'''Valérie Glatigny''' |- |Nexhance |[[13 di nôvimbe]] [[1973]] |- |Nåcionålité |{{BEL-d}} [[Beldjike|Bedje]] |- | colspan="2" align="center" style="background:#caf7fa;" |'''Politike cårire''' |- |Pårti | - [[Mouvmint Rfômrece]] |- |Federåcion Walonreye-Brussele | - ''Minisse di l' Acseignmint dzeutrin, di l' Aberteke sociåle, del Ricweraedje sincieus, des Ospitås Univiersitaires, di l' Aidance po les Djonnes, des Måjhones di Djustice, di l' Aberteke di Brussele eyet do Spôrt'' : [[17 di setimbe]] [[2019]] => [[6 di djulete]] [[2023]] |} == Cårire == Ele bouteut dvinltins come djournalisse po ene radio : [[Must FM]].<ref>https://web.archive.org/web/20230707162158/https://dreamrmag.be/valerie-glatigny/</ref> Adonpwis, elle a rescontré [[Louis Michel]] ki l' aveut atournêye a ridjonde el [[Mouvmint Rfômrece]].<ref>https://web.archive.org/web/20230707162615/https://glatigny.cfwb.be/home/biographie.html</ref> Elle a stî minisse al [[Federåcion Walonreye-Brussele]] inte [[2019]] eyet [[2023]]. C' est [[Charles Michel]] ki lyi a dné ç' posse la, padvant d' peter evoye å [[Consey Uropeyin]].<ref>https://www.levif.be/belgique/valerie-glatigny-un-gant-de-velours-qui-sait-se-montrer-ferme-au-besoin/</ref> Oficirmint, elle a cwité s' posse a cåze d' ès santé.<ref>https://www.lesoir.be/523894/article/2023-07-06/valerie-glatigny-ministre-de-lenseignement-superieur-demissionne-pour-des</ref> C' est [[Françoise Bertieaux]] k' a rprindou ès'-n' ovraedje.<ref>https://www.lesoir.be/526394/article/2023-07-19/la-nouvelle-ministre-de-lenseignement-superieur-francoise-bertieaux-prete</ref> Elle a rdivnou minisse a l' [[efwébé]], dins l' [[govienmint Degryse I]]. == Referinces eyet sourdants == <references /> {{Commons category}} {{CLEFDETRI:Glatigny, Valérie}} [[Categoreye:Politikîs walons|Glatigny]] ix2fnje5zfkhrj5zzmj66m0wsit97cl 0 55063 425165 425144 2026-06-14T11:20:03Z Lucyin 16 425165 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Sardinia in Italy.svg|thumb|eplaeçmint e l' Itåleye]] Li '''Sardingne''' /sɑʀdɛ̃ɲ/<ref>Li son /ɛː/ do francès dins «Sard'''ai'''gne» respond voltî a on son /ɛ̃/ do walon: ''reine'' <> rinne (rin.ne, /ʀɛ̃n/); a stî scrît eto '''''Sardegne'''''.</ref>, c' est ene [[iye]] metowe e mitan del [[Mîtrinne Mer]], et k' apartént asteure a l' [[Itåleye]]. {{dal}} == Mwaissès dnêyes == Mwaisse veye : [[Cagliari]] Ôtès grandès veyes : [[Sassari]], [[Quartu Sant'Elena]], [[Olbia]], [[Alghero]] Pus ptitès veyes : [[Casteddu]], [[Siligo]] Lingaedjes do payis : [[sardignwès]] ([[sarde]]). Gn aveut co des ptitès coines la k' on djåzéve [[catalan]]. == Djeyografeye == C' est l' deujhinme pus grande iye del del [[Mîtrinne Mer]], après l' [[Sicile]]. == Istwere == [[Imådje:Nuraghe-sardegna.jpg|thumb|on «nourake»]] Li prumire civilizåcion cnoxhowe, on l' loma li «civilizåcion nouradjike» di cåze des bastimints d' [[setche pire]] k' i leyît so l' iye, les «nourake». I djåzént on lingaedje parint d' l' [[albanès]], k' a dmoré cåzé li pus lontins å mitan d' l' iye, li plaece li pus målåjheye a concweri po les evayixheus.<ref></ref> == Sourdant == [[Categoreye:Itåleye]] [[Categoreye:Sardingne]] [[Categoreye:Payis del Mîtrinne Mer]] 4lkk8anj1nktiwprjzrqrao7o5gshgm 0 55064 425150 2026-06-13T15:40:05Z Lucyin 16 Pådje ahivêye avou «Li '''coccidiôze do foete''', c' est ene [[maladeye]] des [[robete]]s cåzêye pa ene [[coccideye]] lomêye ''Emeria stiedae''. == Damadjes a l' otopseye == On ricnoxhe åjheymint l' maladeye a l' [[otopseye]]. El foete est cossemé di ptitès gris-blankès nuketes, pacô a môde di des ptits kisses. Å cmince del maladeye (awiyants cas), i sont bén dispårtis do texhou foetrece. Mins, dins les cas pus pardurants, i s' rashonnèt inte di zels a blankès taetches....» 425150 wikitext text/x-wiki Li '''coccidiôze do foete''', c' est ene [[maladeye]] des [[robete]]s cåzêye pa ene [[coccideye]] lomêye ''Emeria stiedae''. == Damadjes a l' otopseye == On ricnoxhe åjheymint l' maladeye a l' [[otopseye]]. El foete est cossemé di ptitès gris-blankès nuketes, pacô a môde di des ptits kisses. Å cmince del maladeye (awiyants cas), i sont bén dispårtis do texhou foetrece. Mins, dins les cas pus pardurants, i s' rashonnèt inte di zels a blankès taetches. Cwand on côpe a deus ces nuocrês la, å cmince, gn a on likide come do laecea ådvins. Pus tård, c' est purade des nuketes di sortinance froumadjrece. [[Categoreye:Maladeyes des robetes]] [[Categoreye:Maladeyes ås protozowaires]] b2hhajokrpdrv3hku8kvvpsyml5bzf7 425151 425150 2026-06-13T15:41:44Z Lucyin 16 425151 wikitext text/x-wiki Li '''coccidiôze do foete''', c' est ene [[maladeye]] des [[robete]]s cåzêye pa ene [[coccideye]] lomêye ''Emeria stiedae''. == Damadjes a l' otopseye == On ricnoxhe åjheymint l' maladeye a l' [[otopseye]]. El foete est cossemé di ptitès gris-blankès nuketes, pacô a môde di des ptits kisses. Å cmince del maladeye (awiyants cas), i sont bén dispårtis do texhou foetrece. Mins, dins les cas pus pardurants, i s' rashonnèt inte di zels a blankès taetches. Cwand on côpe a deus ces nuocrês la, å cmince, gn a on likide come do laecea ådvins. Pus tård, c' est purade des nuketes di sortinance froumadjrece.<ref>''Merck Veterinary Manual'', ed. 1967, p. 1222-1223.</ref> [[Categoreye:Maladeyes des robetes]] [[Categoreye:Maladeyes ås protozowaires]] j67ks8gen3uebk34le4ghn89129kfny 425152 425151 2026-06-13T15:42:07Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Coccidiôze do foete]] viè [[Coccidiôze do foete (robetes)]] 425151 wikitext text/x-wiki Li '''coccidiôze do foete''', c' est ene [[maladeye]] des [[robete]]s cåzêye pa ene [[coccideye]] lomêye ''Emeria stiedae''. == Damadjes a l' otopseye == On ricnoxhe åjheymint l' maladeye a l' [[otopseye]]. El foete est cossemé di ptitès gris-blankès nuketes, pacô a môde di des ptits kisses. Å cmince del maladeye (awiyants cas), i sont bén dispårtis do texhou foetrece. Mins, dins les cas pus pardurants, i s' rashonnèt inte di zels a blankès taetches. Cwand on côpe a deus ces nuocrês la, å cmince, gn a on likide come do laecea ådvins. Pus tård, c' est purade des nuketes di sortinance froumadjrece.<ref>''Merck Veterinary Manual'', ed. 1967, p. 1222-1223.</ref> [[Categoreye:Maladeyes des robetes]] [[Categoreye:Maladeyes ås protozowaires]] j67ks8gen3uebk34le4ghn89129kfny 425154 425152 2026-06-13T15:45:52Z Lucyin 16 425154 wikitext text/x-wiki Li '''coccidiôze do foete''', c' est ene [[maladeye]] des [[robete]]s cåzêye pa ene [[coccideye]] lomêye ''Emeria stiedae''. == Damadjes a l' otopseye == On ricnoxhe åjheymint l' maladeye a l' [[otopseye]]. El foete est cossemé di ptitès gris-blankès nuketes, pacô a môde di des ptits kisses. Å cmince del maladeye (awiyants cas), i sont bén dispårtis do texhou foetrece. Mins, dins les cas pus pardurants, i s' rashonnèt inte di zels a blankès taetches. Cwand on côpe a deus ces nuocrês la, å cmince, gn a on likide come do laecea ådvins. Pus tård, c' est purade des nuketes di sortinance froumadjrece.<ref>''Merck Veterinary Manual'', ed. 1967, p. 1222-1223.</ref> == Alére == {{en}} [https://www.msdvetmanual.com/exotic-and-laboratory-animals/rabbits/parasitic-diseases-of-rabbits Sol waibe d' årtisyince Merck] == Sourdants == [[Categoreye:Maladeyes des robetes]] [[Categoreye:Maladeyes ås protozowaires]] aw9sgjxpw08ufwjaf2bczdp3z2ixa65 0 55065 425153 2026-06-13T15:42:07Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Coccidiôze do foete]] viè [[Coccidiôze do foete (robetes)]] 425153 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Coccidiôze do foete (robetes)]] kze8qyebd5mgh1d4ga28rn46s27jird 0 55066 425161 2026-06-14T10:23:26Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Els Segadors]] viè [[Els Segadors (ime)]] 425161 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Els Segadors (ime)]] ga94g83ugbuh3ngad0pe2ge21uggjd1 6 55067 425167 2026-06-14T11:32:06Z Lucyin 16 {{infofitchî | discrijhaedje = prumire pådje d' on [[TLP]] sol [[sardignwès]] eyet l' [[walon]] | date = 2026 | sourdant = copeye do memwere | oteur = Rossana Gattermayer }} 425167 wikitext text/x-wiki == Discrijhaedje == {{infofitchî | discrijhaedje = prumire pådje d' on [[TLP]] sol [[sardignwès]] eyet l' [[walon]] | date = 2026 | sourdant = copeye do memwere | oteur = Rossana Gattermayer }} == Licince == {{licince coviete}} suh9owdwtkgtjarho5hp9cpzz76u6wo 0 55068 425168 2026-06-14T11:33:09Z Lucyin 16 Pådje ahivêye avou «Èn '''Ovraedje ås longuès Apresses''' (OLA)<ref>[[noûmot do walon]] atåvlé sol Wiccionaire e 2026.</ref>, e francès ''TLP''<ref>''Travail de Longue Préparation''</ref>, c' est on memwere prezinté pa les scolîs et scolresse sdi [[reto]], po-z awè leu [[certificat di fén di sgondaire]] (''CESS''<ref>''Certificat d'Études Segondaires Supérieures''</ref>). [[Categoreye:Sicole]]» 425168 wikitext text/x-wiki Èn '''Ovraedje ås longuès Apresses''' (OLA)<ref>[[noûmot do walon]] atåvlé sol Wiccionaire e 2026.</ref>, e francès ''TLP''<ref>''Travail de Longue Préparation''</ref>, c' est on memwere prezinté pa les scolîs et scolresse sdi [[reto]], po-z awè leu [[certificat di fén di sgondaire]] (''CESS''<ref>''Certificat d'Études Segondaires Supérieures''</ref>). [[Categoreye:Sicole]] egfp0igkeubqmtp5ywp2ackui8wrw16 425169 425168 2026-06-14T11:34:31Z Lucyin 16 425169 wikitext text/x-wiki Èn '''Ovraedje ås longuès Apresses''' (OLA)<ref>[[noûmot do walon]] atåvlé sol Wiccionaire e 2026.</ref>, e francès ''TLP''<ref>''Travail de Longue Préparation''</ref>, c' est on memwere prezinté pa les scolîs et scolresse sdi [[reto]], po-z awè leu [[certificat di fén di sgondaire]] (''CESS''<ref>''Certificat d'Études Segondaires Supérieures''</ref>). == Sourdants == [[Categoreye:Acsegnmint]] oe543awoby9s8eqi4rfscdus9zsd7lm 425170 425169 2026-06-14T11:38:38Z Lucyin 16 425170 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Imådje:Gattermayer sardignwès walon.png|thumb|Egzimpe d' èn OLA sol [[sardignwès]] eyet l' [[walon]]]] Èn '''Ovraedje ås longuès Apresses''' (OLA)<ref>[[noûmot do walon]] atåvlé sol Wiccionaire e 2026.</ref>, e francès ''TLP''<ref>''Travail de Longue Préparation''</ref>, c' est on memwere prezinté pa les scolîs et scolresses di [[reto]] e l' [[federåcion Walonreye-Brussele]], por zels rascode leu [[certificat di fén di sgondaire]] (''CESS''<ref>''Certificat d'Études Segondaires Supérieures''</ref>). I respond a l' ancyin «egzamin d' maweuristé»<ref>''Examen de maturité''</ref>. == Sourdants == [[Categoreye:Acsegnmint]] 793qdfzhjq4sv63l1wgs6nybemrg383 425171 425170 2026-06-14T11:38:50Z Lucyin 16 425171 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Gattermayer sardignwès walon.png|thumb|Egzimpe d' èn OLA sol [[sardignwès]] eyet l' [[walon]]]] Èn '''Ovraedje ås longuès Apresses''' (OLA)<ref>[[noûmot do walon]] atåvlé sol Wiccionaire e 2026.</ref>, e francès ''TLP''<ref>''Travail de Longue Préparation''</ref>, c' est on memwere prezinté pa les scolîs et scolresses di [[reto]] e l' [[federåcion Walonreye-Brussele]], por zels rascode leu [[certificat di fén di sgondaire]] (''CESS''<ref>''Certificat d'Études Segondaires Supérieures''</ref>). I respond a l' ancyin «egzamin d' maweuristé»<ref>''Examen de maturité''</ref>. == Sourdants == [[Categoreye:Acsegnmint]] k27grhdsd1jmozs4i8ef2rnx03vcrsw 425173 425171 2026-06-14T11:46:20Z Lucyin 16 425173 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Gattermayer sardignwès walon.png|thumb|Egzimpe d' èn OLA sol [[sardignwès]] eyet l' [[walon]]]] Èn '''Ovraedje ås longuès Apresses''' ('''OLA''')<ref>[[noûmot do walon]] atåvlé sol Wiccionaire e 2026.</ref>, e francès ''TLP''<ref>''Travail de Longue Préparation''</ref>, c' est on memwere prezinté pa les scolîs et scolresses di [[reto]] e l' [[federåcion Walonreye-Brussele]], por zels rascode leu [[certificat di fén di sgondaire]] (''CESS''<ref>''Certificat d'Études Segondaires Supérieures''</ref>). I respond a l' ancyin «egzamin d' maweuristé»<ref>''Examen de maturité''</ref>. == Sourdants == [[Categoreye:Acsegnmint]] sn5s5ibi408igrrqayb2lwv7t9rtc0i 425174 425173 2026-06-14T11:54:07Z Lucyin 16 425174 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Gattermayer sardignwès walon.png|thumb|Egzimpe d' èn OLA sol [[sardignwès]] eyet l' [[walon]]]] Èn '''Ovraedje ås longuès Apresses''' ('''OLA''')<ref>[[noûmot do walon]] atåvlé sol Wiccionaire e 2026.</ref>, e francès ''TLP''<ref>''Travail de Longue Préparation''</ref> u ''TFE''<ref>''Travail de Fin d'études''</ref>, c' est on memwere prezinté pa les scolîs et scolresses di [[reto]] e l' [[federåcion Walonreye-Brussele]], por zels rascode leu [[certificat di fén di sgondaire]] (''CESS''<ref>''Certificat d'Études Segondaires Supérieures''</ref>). I doet esse prezinté so 10 munutes divant on djuri di profs di sgondaires. I respond a l' ancyin «egzamin d' maweuristé»<ref>''Examen de maturité''</ref>. == {{HD}} == {{en}} [https://www.calameo.com/read/0000409679681276fede0 Kékès racsegnes so l' OLA] == Sourdants == [[Categoreye:Acsegnmint]] 5ezak16yidh0o2ayesvcfh5jgfcerfd 425175 425174 2026-06-14T11:55:49Z Lucyin 16 /* {{HD}} */ 425175 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Gattermayer sardignwès walon.png|thumb|Egzimpe d' èn OLA sol [[sardignwès]] eyet l' [[walon]]]] Èn '''Ovraedje ås longuès Apresses''' ('''OLA''')<ref>[[noûmot do walon]] atåvlé sol Wiccionaire e 2026.</ref>, e francès ''TLP''<ref>''Travail de Longue Préparation''</ref> u ''TFE''<ref>''Travail de Fin d'études''</ref>, c' est on memwere prezinté pa les scolîs et scolresses di [[reto]] e l' [[federåcion Walonreye-Brussele]], por zels rascode leu [[certificat di fén di sgondaire]] (''CESS''<ref>''Certificat d'Études Segondaires Supérieures''</ref>). I doet esse prezinté so 10 munutes divant on djuri di profs di sgondaires. I respond a l' ancyin «egzamin d' maweuristé»<ref>''Examen de maturité''</ref>. == {{HD}} == * {{en}} [https://www.calameo.com/read/0000409679681276fede0 Kékès racsegnes so l' OLA] * [https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Gattermayer_sarde_walon.pdf Egzimpe di memwere] == Sourdants == [[Categoreye:Acsegnmint]] nvt4bttoo4asbvuxhjje5d8ji2lz17n 0 55069 425172 2026-06-14T11:39:33Z Lucyin 16 Redjiblaedje viè [[Ovraedje ås longuès Apresses]] 425172 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ovraedje ås longuès Apresses]] m73bs7vhfqvw0j5kcexl3qbukx0jv1l