Les Libins

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="wa">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>wawiki</dbname>
    <base>https://wa.wikipedia.org/wiki/Mwaisse_p%C3%A5dje</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.15</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Sipeciås</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Copene</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Uzeu</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Uzeu copene</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia copene</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Imådje</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Imådje copene</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki copene</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Modele</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Modele copene</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Aidance</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Aidance copene</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoreye</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Categoreye copene</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Discussion module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Sujet</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Les Libins</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12248</id>
    <revision>
      <id>426391</id>
      <parentid>426212</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T11:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tuzance walone */</comment>
      <origin>426391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4612" sha1="fs899vpwa73pn8g7ys47o0pta6mwjfu" xml:space="preserve">'''Les Libins''' (prononcî avou on longou «I» ''Lîbin'' /liː'bɛ̃/; fr: ''Libin'', avou on court «I»), c' est l' vî no ki l' [[viyaedje]] aveut rçû cwand s' a basti li '''Basse Libin''' (fr. ''Libin-Bas''). Li prumî coulot s' a adon motoit rlomé li '''Hôte Libin'''&lt;ref&gt;nén acertiné e walon&lt;/ref&gt; (fr. ''Libin-Haut''). 

[[Imådje:Libin JPG01.jpg|thumb|eglijhe]]

C' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], [[Libin|divnou intité]].

== Mwaissès dnêyes ==
* Dimorants: 1590 (2004)
* [[Limeros del posse]] (nén candjî):
** asteure: '''6890'''
** Di 1969 a 1977 : '''6910'''.
* [[Limero diyalectolodjike]]: '''Ne 24'''
* Arondixhmint: [[Li Tchestea]].
** [[No di dmorant|Lomaedje]]: Libinî, Libinresse;&lt;ref&gt;[[cawete -î]] ([[S117]]).&lt;/ref&gt; (F. ''Libinois, oise'')&lt;ref&gt;[[Jean Germain]] ''Avis de recherche : Wallons, comment vous appelez-vous'', ''Vers l'Avenir'', 24 d' octôbe 2007.&lt;/ref&gt;
* Lomaedje et spotaedje des djins did la:
** [[Såvaedje no des dmorants|Sipotaedje]]: les '''Tchéns''' (so plaece : ''Tchins'').&lt;ref&gt;Documints del [[Soce des rcåzeus d' Årdene nonnrece]]; [[Papî Bourguignon]].&lt;/ref&gt;
** Rime-rame avou li spot des dmorants, et des cis des viyaedjes alintoû: A [[Our (Ôpont)|Our]], li [[diåle]] î court; a [[Maissin]], on l' ratind; a [[Anloe]], on l' fote sol toet, a [[Viyance]], on lyi fote so s' panse; a [[Transene]], on lyi fote so s' schene; a [[Smu]], on lyi fote so s' cou et &lt;span style=&quot;color:#ff0000;&quot;&gt;'''ås Libins, on l' pind'''&lt;/span&gt;. Candjante : …&lt;span style=&quot;color:#ff0000;&quot;&gt;'''ås Libins, on fwait lancî pås Tchéns'''&lt;/span&gt;.

== [[Toponimeye|Nos di des plaeces des Libins]] ==
[[Imådje:Libin Plake fond des vås.jpg|thumb|Fond des vås]]
[[Imådje:Plake li Marokin Libin.jpg|thumb|Plake &quot;Li Marokin&quot;]]
* Li [[pire (toponimeye)|Perijhea]] (so plaece ''Pèrijê'').
* Les [[troufe|Troufreyes]].
* Li Gros [[bî|Bî]].
* Li Marokin (plaece wice ki l' prumî [[sôdård]] di l' årmêye francesse (on [[spahi]] marokin) fourit touwé tins del [[deujhinme guere daegnrece]])
* Rowe do Curé.
* Li Cwårtî latén.
* [[Taesnire (toponimeye)|Li Taesnire]] (la-minme : ''La Tachnîre'')
* [[fond (toponimeye)|Fond]] des [[Vå (toponimeye)|Vås]] (''Fond dès Vaus'') 
* [[pire (toponimeye)|Perijhea]] (''Pèrijê'')

== A vey ==
Les Troufreyes : troufires, k' on-z î a saetchî al troufe disk' e 1950, ki sont divnowes ene Rezieve Naturele.

== Istwere ==
L' [[Ofinsive]] a passé tot près.

&lt;gallery&gt;
Tchår å toetea egzôde Libin.jpg|Rimimbrance di l' egzôde di 1940
libin.jpg|a l' Ofinsive
&lt;/gallery&gt;

== Tuzance walone ==
{{Lka}} [[Libin#Tuzance walone]]

=== Sicrijheu e walon ===
Antoine Duchêne a scrît ene [[pîce di teyåte]] e 1930 (''La Revue libinoise'').&lt;ref&gt;replaideye pa [[Pire Otdjåke]] dins li rvowe d' istwere do payis «''Aux sources de la Lesse''», l° 14 (2016).&lt;/ref&gt; mins il a stî touwé come rezistant tins del guere.&lt;ref&gt;«''Aux sources de la Lesse''», limeros 15 (2018) &amp; 16 (2020).&lt;/ref&gt;

=== Gazete coinrece avou do walon ===
''Nanesse'', ki parexheut diviè 1930. Gn aveut des côps des rimas e walon. Metans : 
:''Kî çki mete des beas dvantrins ?
:''C' est Fraziye Constantin.
Come totes les sfwaitès gazetes, elle ont djoké pask' i gn aveut ditrop di canlaedje so les djins.

=== Imprimeu k' a publiyî do walon ===
[[Imprimreye]] Duchêne, k' a-st eplaidî «[[L' Årdene foyowe]]», et deus ôtes lives da [[Pierre-Joseph Dosimont]] e moes d' avri [[1944]].

=== Eredjistrumint ===
Eredjistrumint del [[fåve do vî vî tins]] «[[Li bijhe et l' solea]]» ratournêye pa Edith Godart avou l' accint d' Libin pol [[Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la]]
* [https://lucyin.walon.org/guerni/BS/Libin.pdf Tecse et comintåres]
* {{mic}} [https://atlas.limsi.fr/sounds/Libin.mp3 Schoûtez lu vaici]

=== Dins les belès letes e walon ===
On djåze des Libin sacwants côps dins «[[L'Ardenne fouyue]]» da [[Pire-Djôzef Dozîmont]]. Gn a minme on tecse ki n' cåze ki d' Libin ([[s:Bonne garde|Bonne garde]]). On î mostere l' idêye des djins del prumire mitan do 20inme sieke so les deus Libin:
&lt;blockquote&gt;&lt;i&gt;poem&gt;Sol plin do dzeu ki l' viyaedje coûtive,
C' est si e rpois ! Mins dmorer dzo
Et s' må stitchî li long des rives
D' ene aiwe di fagnes, d' abimes, a, non !&lt;/poem&gt;&lt;/i&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Hårdêye difoûtrinne ==
[http://rifondou.walon.org/rimeas_ptits_scrijheus.html#grobi Li gros bî] (arimé so on rixhot d' Libin).

== Pî-note ==

{{Commonscat|Libin}}

[[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]]
[[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]]</text>
      <sha1>fs899vpwa73pn8g7ys47o0pta6mwjfu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>426392</id>
      <parentid>426391</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T11:38:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Imprimeu k' a publiyî do walon */</comment>
      <origin>426392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4615" sha1="329a6glao90el7s1japqkq37ct0xgi2" xml:space="preserve">'''Les Libins''' (prononcî avou on longou «I» ''Lîbin'' /liː'bɛ̃/; fr: ''Libin'', avou on court «I»), c' est l' vî no ki l' [[viyaedje]] aveut rçû cwand s' a basti li '''Basse Libin''' (fr. ''Libin-Bas''). Li prumî coulot s' a adon motoit rlomé li '''Hôte Libin'''&lt;ref&gt;nén acertiné e walon&lt;/ref&gt; (fr. ''Libin-Haut''). 

[[Imådje:Libin JPG01.jpg|thumb|eglijhe]]

C' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], [[Libin|divnou intité]].

== Mwaissès dnêyes ==
* Dimorants: 1590 (2004)
* [[Limeros del posse]] (nén candjî):
** asteure: '''6890'''
** Di 1969 a 1977 : '''6910'''.
* [[Limero diyalectolodjike]]: '''Ne 24'''
* Arondixhmint: [[Li Tchestea]].
** [[No di dmorant|Lomaedje]]: Libinî, Libinresse;&lt;ref&gt;[[cawete -î]] ([[S117]]).&lt;/ref&gt; (F. ''Libinois, oise'')&lt;ref&gt;[[Jean Germain]] ''Avis de recherche : Wallons, comment vous appelez-vous'', ''Vers l'Avenir'', 24 d' octôbe 2007.&lt;/ref&gt;
* Lomaedje et spotaedje des djins did la:
** [[Såvaedje no des dmorants|Sipotaedje]]: les '''Tchéns''' (so plaece : ''Tchins'').&lt;ref&gt;Documints del [[Soce des rcåzeus d' Årdene nonnrece]]; [[Papî Bourguignon]].&lt;/ref&gt;
** Rime-rame avou li spot des dmorants, et des cis des viyaedjes alintoû: A [[Our (Ôpont)|Our]], li [[diåle]] î court; a [[Maissin]], on l' ratind; a [[Anloe]], on l' fote sol toet, a [[Viyance]], on lyi fote so s' panse; a [[Transene]], on lyi fote so s' schene; a [[Smu]], on lyi fote so s' cou et &lt;span style=&quot;color:#ff0000;&quot;&gt;'''ås Libins, on l' pind'''&lt;/span&gt;. Candjante : …&lt;span style=&quot;color:#ff0000;&quot;&gt;'''ås Libins, on fwait lancî pås Tchéns'''&lt;/span&gt;.

== [[Toponimeye|Nos di des plaeces des Libins]] ==
[[Imådje:Libin Plake fond des vås.jpg|thumb|Fond des vås]]
[[Imådje:Plake li Marokin Libin.jpg|thumb|Plake &quot;Li Marokin&quot;]]
* Li [[pire (toponimeye)|Perijhea]] (so plaece ''Pèrijê'').
* Les [[troufe|Troufreyes]].
* Li Gros [[bî|Bî]].
* Li Marokin (plaece wice ki l' prumî [[sôdård]] di l' årmêye francesse (on [[spahi]] marokin) fourit touwé tins del [[deujhinme guere daegnrece]])
* Rowe do Curé.
* Li Cwårtî latén.
* [[Taesnire (toponimeye)|Li Taesnire]] (la-minme : ''La Tachnîre'')
* [[fond (toponimeye)|Fond]] des [[Vå (toponimeye)|Vås]] (''Fond dès Vaus'') 
* [[pire (toponimeye)|Perijhea]] (''Pèrijê'')

== A vey ==
Les Troufreyes : troufires, k' on-z î a saetchî al troufe disk' e 1950, ki sont divnowes ene Rezieve Naturele.

== Istwere ==
L' [[Ofinsive]] a passé tot près.

&lt;gallery&gt;
Tchår å toetea egzôde Libin.jpg|Rimimbrance di l' egzôde di 1940
libin.jpg|a l' Ofinsive
&lt;/gallery&gt;

== Tuzance walone ==
{{Lka}} [[Libin#Tuzance walone]]

=== Sicrijheu e walon ===
Antoine Duchêne a scrît ene [[pîce di teyåte]] e 1930 (''La Revue libinoise'').&lt;ref&gt;replaideye pa [[Pire Otdjåke]] dins li rvowe d' istwere do payis «''Aux sources de la Lesse''», l° 14 (2016).&lt;/ref&gt; mins il a stî touwé come rezistant tins del guere.&lt;ref&gt;«''Aux sources de la Lesse''», limeros 15 (2018) &amp; 16 (2020).&lt;/ref&gt;

=== Gazete coinrece avou do walon ===
''Nanesse'', ki parexheut diviè 1930. Gn aveut des côps des rimas e walon. Metans : 
:''Kî çki mete des beas dvantrins ?
:''C' est Fraziye Constantin.
Come totes les sfwaitès gazetes, elle ont djoké pask' i gn aveut ditrop di canlaedje so les djins.

=== Imprimeu k' a publiyî do walon ===
[[Imprimreye]] A. Duchêne, k' a-st eplaidî «[[L' Årdene foyowe]]», et deus ôtes lives da [[Pierre-Joseph Dosimont]] e moes d' avri [[1944]].

=== Eredjistrumint ===
Eredjistrumint del [[fåve do vî vî tins]] «[[Li bijhe et l' solea]]» ratournêye pa Edith Godart avou l' accint d' Libin pol [[Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la]]
* [https://lucyin.walon.org/guerni/BS/Libin.pdf Tecse et comintåres]
* {{mic}} [https://atlas.limsi.fr/sounds/Libin.mp3 Schoûtez lu vaici]

=== Dins les belès letes e walon ===
On djåze des Libin sacwants côps dins «[[L'Ardenne fouyue]]» da [[Pire-Djôzef Dozîmont]]. Gn a minme on tecse ki n' cåze ki d' Libin ([[s:Bonne garde|Bonne garde]]). On î mostere l' idêye des djins del prumire mitan do 20inme sieke so les deus Libin:
&lt;blockquote&gt;&lt;i&gt;poem&gt;Sol plin do dzeu ki l' viyaedje coûtive,
C' est si e rpois ! Mins dmorer dzo
Et s' må stitchî li long des rives
D' ene aiwe di fagnes, d' abimes, a, non !&lt;/poem&gt;&lt;/i&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Hårdêye difoûtrinne ==
[http://rifondou.walon.org/rimeas_ptits_scrijheus.html#grobi Li gros bî] (arimé so on rixhot d' Libin).

== Pî-note ==

{{Commonscat|Libin}}

[[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]]
[[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]]</text>
      <sha1>329a6glao90el7s1japqkq37ct0xgi2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sealand</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12389</id>
    <revision>
      <id>426385</id>
      <parentid>416681</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T01:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>20154</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>426385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4921" sha1="1l1pgl2qr8j49hlbt00cxib2wv0k99y" xml:space="preserve">'''Sealand''' (li ''payis del mer'' en [[inglès]]) est èn estat oto-proclamé, mins nén ricnoxhou pa nolu; s' i l' sereut, ça sereut l' pus ptit payis, la k' i s' trouve so ene viye plate-fôme å lådje di l' Inglutere.

{| border=&quot;1&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;margin:0 0 1em 1.5em; float:right; width:280px;&quot; id=&quot;toc&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|+ &lt;span style=&quot;font-size:large;&quot;&gt;'''Principåté d' Selande'''&lt;br /&gt;
'''Principality of Sealand'''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
''(estat oto-proclamé, nén ricnoxhou)''
|-
| style=&quot;background:#efefef;&quot; align=&quot;center&quot; colspan=2 |
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%;&quot;
|-
| [[Imådje:Flag of Sealand.svg|125px|Drapea del Selande]]
| &lt;!-- [[Imådje:Sealand-coa.jpg|125px|Åres nåcionåles del Selande]] --&gt;&lt;!--
|-
| ([[Drapea d' Xxxxx|Detays]])
| ([[Åres nåcionåles di Xxxxx|Detays]] --&gt;
|}
|-
| align=&quot;center&quot; colspan=2 style=&quot;border-bottom:3px solid gray;&quot;|&lt;font size=&quot;-1&quot;&gt;''[[Divize]] nåcionåle: E mare libertas&lt;br /&gt;
A pårti del mer, li liberté''&lt;/font&gt;
|-
| align=center colspan=2|[[Imådje:Map of Sealand with territorial waters.png|thumb|none|265px|Eplaeçmint del Selande å lådje di l' Inglutere, avou les limites des aiwes teritoriåles a 3 miles (divant 1968) eyet a 12 miles (après 1968)]]
|-
|[[Lingaedje oficir]] || [[inglès]]
|-
|tchîf del principåté || prince et princess [[Roy Bates]] et Joan Bates
|-
|tchîf do govienmint || prince [[Michael Bates]]
|-
|[[Sitindêye]]
|550 [[mete cwåré|m²]]
|-
|[[Populåcion]]
|inte 1 et 5 djins
|-
|[[Coisse d' eureye|Coisse d'&amp;nbsp;eureye]] || [[Tins univiersel cowordoné|UTC]]
|}

Li &quot;principåté d' Selande&quot; si vout on vraiy Estat, avou si govienmint et ses lwès; i gn a minme yeu on côp d' Estat ey on &quot;govienmint en egzil&quot;; mins nol ôte Estat nel ricnoxhe, nerén les organisses eternåcionås come l' union eternåcionåle des posses, l' [[ICANN]] (pol [[daegntoele]]), les telefones, evnd.
Po scrire pa l' posse i fåt-st eployî ene adresse el [[Rweyåme-Uni|Grande Burtaegne]].

[[Imådje:Sealand fortress.jpg|thumb|Li platfôme ki c' est tot l' &quot;teritwere&quot; del Selande]]
E 1967, cwand li Selande si rclama dislaxheye (li [[2 d' setimbe]]), li platfôme ''Rough-Tower'' (ene viye platfôme militåre del [[deujhinme guere daegnrece]] si trovéve foû des aiwes teritoriåles del Grande Burtaegne, ki si stindént adon djusk' a 3 miles des coisses; dispoy adon les aiwes teritoriåles britanikes ont stî stindowes disk' a 12 miles, çou ki fwait k' asteure li platfôme si trouve sol teritwere britanike.

Li famile Bates continowe di rclamer ki l' Selande est on dislaxhî payis, eyet mete en avant ki dins on djudjmint di 1968 on tribunå britanike dijha k' i n' aveut nén d' djuridiccion (çou k' esteut l' vraiy adon).

Nerén c' est interessant d' noter ki djusse après l' askepiaedje del Selande, li govienmint britanike fijha distrure totes les ôtes platfômes ki dmorént, po n' nén dner des idêyes a ds ôtes; eto, li lwe maritime eternåcionåle asteure a-st ene seccion po specificmint considerer ene nouve construccion artificiele e plinne mer come estant on ''teritwere'', po-z espaitchî l' askepiaedje di noûs Estats e plinne mer.

Ça fwait ki, mågré k' nolu n' prind foirt å serieus li ''Principåté d' Selande'', sol plan djuridike i gn åreut motoit d' l' adire; et l' govienmint britanike prefere fé shonnance di rén purade ki d' aler dislodjî les cis k' ocupèt ene platfôme k' i rclame prôpieté del marine di guere britanike.

Li no d' ''Sealand'' fourit spårdou lon et lådje å cmince des anêyes 2000 cwand l' eterprijhe ''HavenCo'' fourit askepieye, po mete des lodjoes d' siervices internet sol platfôme, po propôzer des siervices foû des lwès britanikes ou etazunyinnes sol copyright.

== Difoûtrinnès hårdêyes ==
{{Commons|Category:Sealand}}
* [http://www.sealandgov.org/ Li pådje oficire del Selande]
* [https://web.archive.org/web/20020119184905/http://havenco.com/ HavenCo Ltd.]
* [https://web.archive.org/web/20050720074027/http://www.fruitsofthesea.demon.co.uk/sealand/ Archival Sealand Homepage]
* [https://web.archive.org/web/20051024172946/http://principality-of-sealand.org/welcome_e.html Website of Rebel Sealand Government]
* [https://web.archive.org/web/20071030044817/http://david.national-anthems.net/sea.htm National Anthem]
* [https://web.archive.org/web/20070302111533/http://www.seanhastings.com/havenco/sealand/judgement.html Claimed transcript of the 1968 UK court case]
* [https://web.archive.org/web/20071102083747/http://www.imperial-collection.net/sealand03.html Coins of Sealand] 
* [http://www.metahaven.net/ Meta Haven: Sealand Identity Project]
* [http://freespace.virgin.net/line.design/forts/sea_forts.htm The Sea Forts]
* [https://web.archive.org/web/20050901114349/http://sealandgov-london-uk.0catch.com/iindex.htm HMS Roughs]

[[Categoreye:Micronåcions]]</text>
      <sha1>1l1pgl2qr8j49hlbt00cxib2wv0k99y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Wikinoveles</title>
    <ns>4</ns>
    <id>13692</id>
    <revision>
      <id>426388</id>
      <parentid>426055</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T11:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>426388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12673" sha1="5beg5clab5mfvjyg1j08fxwb55f2q1k" xml:space="preserve">== Novelès videyos sol tévé waloncåzante ==
* {{itvwc}} [https://www.youtube.com/watch?v=tV5v9dvvCfw Les pires levêyes d' Opagne] (responda da Jean-Pol Pirson) 

== Scoles di Bive erî-såjhon 2026 ==
[[Imådje:Scole di Bive do 21 d' avri 2026.jpg|thumb|scole do 21 d' avri 2026]]

Vocial les dates:
* 13 d' octôbe 2026
* 20 d' octôbe 2026
* 27 d' octôbe 2026
* 3 d' nôvimbe 2026
* 10 di nôvimbe 2026 (scole pås scolîs)

== Strimaedje do novea live di [[Joëlle Spierkel]] ==
I rexhrè e moes d' setimbe, ås edicions namurwesses.

On l' prezintrè l' prumî di setimbe al rweyale atenêye Dinant-Herbuchenne : [https://objectifplumes.be/agenda/roger-tabareux-chronique-de-vie-en-prose-et-en-poesie-presente-par-joelle-spierkel racsegnes]

== Årtchives di Singulîs sol waibe do Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene ==
Cåzu tos les vîs limeros del gazete [[Singulîs (gazete)|Singulîs]] ont stî metous sol waibe do [[Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene]].

[https://www.museedelaparole.be/documents/singuliers Totes les anêyes dispu 1996]

== Boûsses di scrijhaedje po des pordjets literaires ==
Li [[Siervice des Lingaedjes do Payis]] del Federåcion Walonreye-Brussele a metou so pî, vola ddja sacwants anêyes, des boûsses di dmorance po les scrijhresses et scrijheus e walon poleur ovrer coeymint dins on muzêye. Asteure, c' est l' [[SLLW]] ki fwait l' djuri po relire les wangnants.

I fåt evoyî s' candidateure divant l' 10 di setimbe.

[https://sllwallonnes.com/bourses-de-residence-de-jour-pour-autrice-et-auteur-de-langue-regionale/ Racsegnes]

== Copinreye do Tchårnoe (dilé Harsin) ==
Vola dedja leu programe po 2025-2026 del copinreye do [[Tchårnoe-dlé-Harsin]] (li mårdi a 8 eures å bontins, al dimeye di ût (7 e.30).
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tinme des copinreyes 26-27
|-
! Moes !! Djoû !! Sudjet
|-
| Moes d' setimbe || li 15 || nos [[oujhea]]s
|-
| Moes d' octôbe || li 20 || [[Facteur]]s et factoresses
|-
| Moes d' nôvimbe || li 17 || Bate al machene
|-
| Moes d' decimbe || li 15 || Do tins del [[guere di 40|guere]]
|-
| Moes d' djanvî || li 19 || Aprestadje do spectåke di Bande
|-
| Moes d' fevrî || li 16 || Sudjets libes
|-
| Moes d' måss || li 16 || Mi [[pasmint d' tins|ptit molon]] [''hobby'']
|-
| Moes d' avri || li 20 || li mestî d' [[curé]]
|-
| Moes d' may || li 18 || les [[moxhes al låme]]
|-
| Moes d' djun || li 15 || li [[fenåjhe|fenåmoes]]
|}

== Letes toûnreces del [[Federåcion Walonreye-Brussele]] ==
=== 2026 ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=3822dd9235 Lete do 8 di djun 2026]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Lete do 13 di may 2026] (sol [[Fiesse ås lingaedjes walons]])

[https://objectifplumes.be/form/newsletter-registration Po rçure ces letes la pa emile]

=== Årtchives des anêyes di dvant ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6b97213825 Lete do 3 d' may 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=a99c8ac059 Lete do 1î d' djulete 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=adcf4a87e4 Lete do 5 di setimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ba36bb0ecc Lete do 6 di decimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ea15e9aa30 Lete do 17 di fevrî 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=c8f88d6646 Lete do 3 d' may 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6e2c3141b4 Lete do 6 di djulete 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=7c6a446b6e Lete do 11 d' octôbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d2b2012733 Lete do 20 d' decimbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=4c7c850252 Lete do 15 di måss 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=1087b88c58 Lete do 10 di djun 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=5406e004fc Lete do 13 di nôvimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=f19b1e6fb7 Lete do 16 di decimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d0a6a47984 Lete do 27 di fevrî 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d9d29e81ae Lete do 29 d' avri 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=8ab890b9c9 Lete do 13 di djun 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=9554bb879a Lete do 21 di decimbe 2025]

== Les lingaedjes do payis et les politikîs ==
=== On politikî flamind cåze des ptits lingaedjes del Walonreye ===
Å moumint del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026, li politikî flamind Wouter Patho (mimbe del [[N-VA]] et vice-prezidint do pårti redjonalisse uropeyin «Libe Aliance uropeyinne») a fwait on long tecse (e [[neyerlandès]]) åd fwait do [[walon]] et des ôtes lingaedjes di Walonreye, so s' pådje [[Fesse-bok]].

{{nl}} [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02jqDQQ9dGxp5XaiS7hS64519Q41YPM8sAs2tJhZZ36dWraAPocbqdoyhCqJTvr28Yl&amp;id=61572158078903 Lére vaici]

=== Les tåvlêyes di cåzaedje å pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele ===
I gn a yeu ene [[kession å Govienmint]] so les [[Copinreye|tåvlêyes di cåzaedje]] e walon eyet dins les ôtes lingaedje do payis, å pårlumint del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

{{fr}} [https://archive.pfwb.be/1000000020df043#page=95 Lére li kesse et l' response del Minisse del Tuzance] (ki cåze eto do [[Decret Valmy Féaux]] et espliker douvént k' il a, å pus sovint, miné a des pordjets so les seulès belès-letes).

== Fiesse ås lingaedjes walons 2026 ==
Li programe del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026 est metou so les fis : [https://falw.be/index.php?page=2026/accueil vaici]

C' esteut li 30 di may a Lidje (å B3, li bibioteke del province, 1 plaece des årts, a [[Djudla Mouze]]).

[https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Totes les racsegnes]

=== Bate di noûmots ===
Pol [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]], li tinme e [[2026]] esteut: «les årts vicants» (dj' ô bén, les årts k' on fwait so li scanfår, u ôte pårt mins padvant on publik).

[https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/2026/Classement_noumots_2026.pdf Rizultats oficirs]

== Novea studia del Federåcion Walonreye-Brussele so les lingaedjes do payis ==
* {{fr}} [https://livre.cfwb.be/actualites/actualite/une-etude-sur-la-vitalite-et-le-role-social-des-langues-regionales-de-wallonie Sacwants racsegnes]
* {{fr}} [https://statistiques.cfwb.be/fileadmin/sites/ccfwb/uploads/documents/Zoom_Langues_endogenes_vdef.pdf Lére li modêye éndjolike do studia]

== Studia sol sardignwès et l' walon ==
[[Ovraedje ås Longuès Apresses]] ([[TLP]], fén di sgondaire) rimetant li [[walon]] å [[sardignwès]], interessant aprume pa les [[responda]]s di deus djins ki disfindèt tchaeke onk des lingaedjes ([[Laurent Dabe]] et Cristian Urru). Et pår pa l' inkete sociolinwistike avou 711 responses pol sarde et 378 pol walon, mins dins totes les classes d' ådje (çou k' est co foirt råle po les studias d' sociolinwince). 

L' ovraedje est metou so l' [[Aberteke]] avou l' åjhmince del sicrijheuse, ey [https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Gattermayer_sarde_walon.pdf esse  aberwetåve ciddé]

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Gattermayer sardignwès walon inkete.jpg
Gattermayer sardignwès walon respondas.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Cåbaret walon d' Limerlé ==
[[Imådje:Plake e walon cåbaret Limerlé pourcea coshet.jpg|thumb|c' est dizo ç' plantchî la]]
Li [[cåbaret walon]] d' [[Limerlé]] si ténrè li semdi 16 di may a 7 eures al nute a «Voyaedjåjhe e lodjisse» [''Périple en la demeure''] (gros bastimints e mitan do viyaedje).

[https://lucyin.walon.org/tchanson/Caubaret_Limerlee_2026.pdf Sacwants tecses di tchansons k' î seront tchantêyes] (avou des [[hårdêye (Daegntoele)|hårdêyes]] po-z awè l' air).

Racsegnes : &lt;u&gt;info@peripleenlademeure.com&lt;/u&gt;

[https://www.youtube.com/watch?v=SlGMFrwJt7A&amp;feature=youtu.be Sovnance do cåbaret 2024]

== Fé rispiter l’ walon avou les Relîs Namurwès ==
Ene après-nonne å Delta ([[Aisse del Tuzance|måjhone del tuzance]] di [[Nameur]]), li mierkidi 27 di may.

Programe :
* Ocupaedje po ls efants et les familes avou [[Joëlle Spierkel]] (li minme k' al [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025)
* Fåves, mintes et paskeyes avou [[Anne-Marie François]], [[Alain Baume]], [[Gérard Beaumont]], [[Jean-Louis Gérard]], [[Joseph Dewez]], [[Bernard Van Vynckt]]…
* Conferince di Joseph Dewez sol walon dins l' lingaedje francès e l' Beldjike.

[https://www.ledelta.be/evenements/fe-rispiter-lwalon-avou-les-relis-namurwes/ Racsegnes]

== Scoles di walon d' Bive, ashyinnes do bontins 2026 ==
[[Imådje:Scole di Bive do 21 d' avri 2026.jpg|thumb|scole do 21 d' avri 2026]]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-07_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 7 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-14_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 14 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-21_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 21 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-28_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 28 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-05-05_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 5 di may (scole pås scolîs)]

* [[Scoles di Bive|Racsegnes so les scoles di Bive]]

== Strimaedje di «Cwate paskeyes d' asteure» ==
Li strimaedje del [[ramexhnêye di noveles]] «[[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Cwate paskeyes d' asteure]]» sicrît pa [[Lucyin Mahin]], s' a passé al bibioteke di [[Djedene]] li '''18 d' avri 2026 a 2 eures di l' après-nonne'''.

* {{fr}} [http://aberteke.walon.org/riclame_Muzeye.jpg Po-z atchter l' live]

* [https://www.youtube.com/watch?v=OIjEZ3MjoZo&amp;t=1942s Tos les spitchs do strimaedje]

* Lijhaedje d' on boket do live (å strimaedje): [[Imådje:Wa lijhaedje di L' efuyeye.ogg]]

== Bate &quot;[[On scrijheu, on djheu (bate)|on scrijheu, on djheu]]&quot; 2026 ==
Evoyîz vosse tecse divant l' 31 di djulete a Annie Rak – Roulotte théâtrale, rue de la Paix 18, 7370 Dour-Elouges.

[https://objectifplumes.be/actualites/concours-un-auteur-une-voix-edition-2026 Pus d' infôrmåcion (e francès).]

== Cåzaedje so les lives e lingaedje do payis dins li scolaedje ==
Li 28 di måss, [[Romain Berger]] frè on cåzaedje sol fôre do live di Brussele. Li tinme, c' est &quot;les lives e lingaedje do payis, ene atote po-z ewoeyî les efants al varyisté des lingaedjes&quot;.

[https://flb.be/wp-content/uploads/2026/01/FLB26_ProJeunesse_OK.pdf Racsegnes (pådje 16)]

== Spectåke e walon a Bande ==
Pol deujhinme anêye, gn årè on spectåke e walon «''Copinans Tortos esson.ne''» a [[Binde (viyaedje)|Bande]] li '''12 di fevrî a deus eures et dmey di l' après-nonne''' (14e.30). Racsegnes: elodie@ccnassogne.be / 084/214908 ([[aisse del tuzance]] di [[Nassogne]]).

== Novea catalogue di lives e walon po les livreyes et les bibiotekes ==
Les edicions Altura (tinowes pa Primaëlle Vertenoeil, k' a eto bouté so les prumîs lives e walon des edicions [[Tétras Lyre (eplaideu)|Tétras Lyre]] et so les dierins lives des edicions del province di Lidje) ont fwait on novea catalogue po mete a l' oneur les ovraedjes di 10 soces u eplaideus d' lives e walon. Li catalogue egzistêye so papî po les livreyes et les bibiotekes, et on l' pout eto aberweter e PDF. C' est on pordjet moenné tot shuvant l' « contrat-câde del filire do live » (po sotni l' live come ene industreye del tuzance) del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

* [https://www.alturaedition.com/soutien-aux-langues-regionales Pus d' infôrmåcions sol waibe d' Altura]
* [https://drive.google.com/file/d/1J0_7sx1qtPHJ7RViWBY-5i4xlaojzu52/view?pli=1 Aberweter l' catalogue]

== Ene sicole a pårt so li scrijhaedje e Feller li 24 di fevrî ==
[https://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=9200 Racsegnes so Berdelaedjes]

== Walon e scole : conte-rindou d' on scoleu ==
Vocial on conte-rindou des scolaedjes d' on scoleu avou l' programe «[[walon e scole]]» del «[[FWB]]» e [[waeyén-tins]] 2025.

{{fr}} [https://lucyin.walon.org/guerni/Conte-rindou%20waeyin-tins.pdf Aberwetåve vaici (modêye do 22 d' djanvî 2026)]

== {{HDVs}} ==
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes 2025|Egurniyaedjes 2025]]
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes|Tos les egurniyaedjes]]</text>
      <sha1>5beg5clab5mfvjyg1j08fxwb55f2q1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>426389</id>
      <parentid>426388</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T11:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Novelès videyos sol tévé waloncåzante */</comment>
      <origin>426389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12718" sha1="t35npavfjo0pe4hxq5ba2sg2zxt8ai3" xml:space="preserve">== Novele videyo sol tévé waloncåzante ==
[[Imådje:Deus_pires_levêyes_Opagne.jpg|thumb]]
* {{itvwc}} [https://www.youtube.com/watch?v=tV5v9dvvCfw Les pires levêyes d' Opagne] (responda da Jean-Pol Pirson)

== Scoles di Bive erî-såjhon 2026 ==
[[Imådje:Scole di Bive do 21 d' avri 2026.jpg|thumb|scole do 21 d' avri 2026]]

Vocial les dates:
* 13 d' octôbe 2026
* 20 d' octôbe 2026
* 27 d' octôbe 2026
* 3 d' nôvimbe 2026
* 10 di nôvimbe 2026 (scole pås scolîs)

== Strimaedje do novea live di [[Joëlle Spierkel]] ==
I rexhrè e moes d' setimbe, ås edicions namurwesses.

On l' prezintrè l' prumî di setimbe al rweyale atenêye Dinant-Herbuchenne : [https://objectifplumes.be/agenda/roger-tabareux-chronique-de-vie-en-prose-et-en-poesie-presente-par-joelle-spierkel racsegnes]

== Årtchives di Singulîs sol waibe do Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene ==
Cåzu tos les vîs limeros del gazete [[Singulîs (gazete)|Singulîs]] ont stî metous sol waibe do [[Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene]].

[https://www.museedelaparole.be/documents/singuliers Totes les anêyes dispu 1996]

== Boûsses di scrijhaedje po des pordjets literaires ==
Li [[Siervice des Lingaedjes do Payis]] del Federåcion Walonreye-Brussele a metou so pî, vola ddja sacwants anêyes, des boûsses di dmorance po les scrijhresses et scrijheus e walon poleur ovrer coeymint dins on muzêye. Asteure, c' est l' [[SLLW]] ki fwait l' djuri po relire les wangnants.

I fåt evoyî s' candidateure divant l' 10 di setimbe.

[https://sllwallonnes.com/bourses-de-residence-de-jour-pour-autrice-et-auteur-de-langue-regionale/ Racsegnes]

== Copinreye do Tchårnoe (dilé Harsin) ==
Vola dedja leu programe po 2025-2026 del copinreye do [[Tchårnoe-dlé-Harsin]] (li mårdi a 8 eures å bontins, al dimeye di ût (7 e.30).
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tinme des copinreyes 26-27
|-
! Moes !! Djoû !! Sudjet
|-
| Moes d' setimbe || li 15 || nos [[oujhea]]s
|-
| Moes d' octôbe || li 20 || [[Facteur]]s et factoresses
|-
| Moes d' nôvimbe || li 17 || Bate al machene
|-
| Moes d' decimbe || li 15 || Do tins del [[guere di 40|guere]]
|-
| Moes d' djanvî || li 19 || Aprestadje do spectåke di Bande
|-
| Moes d' fevrî || li 16 || Sudjets libes
|-
| Moes d' måss || li 16 || Mi [[pasmint d' tins|ptit molon]] [''hobby'']
|-
| Moes d' avri || li 20 || li mestî d' [[curé]]
|-
| Moes d' may || li 18 || les [[moxhes al låme]]
|-
| Moes d' djun || li 15 || li [[fenåjhe|fenåmoes]]
|}

== Letes toûnreces del [[Federåcion Walonreye-Brussele]] ==
=== 2026 ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=3822dd9235 Lete do 8 di djun 2026]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Lete do 13 di may 2026] (sol [[Fiesse ås lingaedjes walons]])

[https://objectifplumes.be/form/newsletter-registration Po rçure ces letes la pa emile]

=== Årtchives des anêyes di dvant ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6b97213825 Lete do 3 d' may 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=a99c8ac059 Lete do 1î d' djulete 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=adcf4a87e4 Lete do 5 di setimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ba36bb0ecc Lete do 6 di decimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ea15e9aa30 Lete do 17 di fevrî 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=c8f88d6646 Lete do 3 d' may 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6e2c3141b4 Lete do 6 di djulete 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=7c6a446b6e Lete do 11 d' octôbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d2b2012733 Lete do 20 d' decimbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=4c7c850252 Lete do 15 di måss 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=1087b88c58 Lete do 10 di djun 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=5406e004fc Lete do 13 di nôvimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=f19b1e6fb7 Lete do 16 di decimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d0a6a47984 Lete do 27 di fevrî 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d9d29e81ae Lete do 29 d' avri 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=8ab890b9c9 Lete do 13 di djun 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=9554bb879a Lete do 21 di decimbe 2025]

== Les lingaedjes do payis et les politikîs ==
=== On politikî flamind cåze des ptits lingaedjes del Walonreye ===
Å moumint del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026, li politikî flamind Wouter Patho (mimbe del [[N-VA]] et vice-prezidint do pårti redjonalisse uropeyin «Libe Aliance uropeyinne») a fwait on long tecse (e [[neyerlandès]]) åd fwait do [[walon]] et des ôtes lingaedjes di Walonreye, so s' pådje [[Fesse-bok]].

{{nl}} [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02jqDQQ9dGxp5XaiS7hS64519Q41YPM8sAs2tJhZZ36dWraAPocbqdoyhCqJTvr28Yl&amp;id=61572158078903 Lére vaici]

=== Les tåvlêyes di cåzaedje å pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele ===
I gn a yeu ene [[kession å Govienmint]] so les [[Copinreye|tåvlêyes di cåzaedje]] e walon eyet dins les ôtes lingaedje do payis, å pårlumint del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

{{fr}} [https://archive.pfwb.be/1000000020df043#page=95 Lére li kesse et l' response del Minisse del Tuzance] (ki cåze eto do [[Decret Valmy Féaux]] et espliker douvént k' il a, å pus sovint, miné a des pordjets so les seulès belès-letes).

== Fiesse ås lingaedjes walons 2026 ==
Li programe del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026 est metou so les fis : [https://falw.be/index.php?page=2026/accueil vaici]

C' esteut li 30 di may a Lidje (å B3, li bibioteke del province, 1 plaece des årts, a [[Djudla Mouze]]).

[https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Totes les racsegnes]

=== Bate di noûmots ===
Pol [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]], li tinme e [[2026]] esteut: «les årts vicants» (dj' ô bén, les årts k' on fwait so li scanfår, u ôte pårt mins padvant on publik).

[https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/2026/Classement_noumots_2026.pdf Rizultats oficirs]

== Novea studia del Federåcion Walonreye-Brussele so les lingaedjes do payis ==
* {{fr}} [https://livre.cfwb.be/actualites/actualite/une-etude-sur-la-vitalite-et-le-role-social-des-langues-regionales-de-wallonie Sacwants racsegnes]
* {{fr}} [https://statistiques.cfwb.be/fileadmin/sites/ccfwb/uploads/documents/Zoom_Langues_endogenes_vdef.pdf Lére li modêye éndjolike do studia]

== Studia sol sardignwès et l' walon ==
[[Ovraedje ås Longuès Apresses]] ([[TLP]], fén di sgondaire) rimetant li [[walon]] å [[sardignwès]], interessant aprume pa les [[responda]]s di deus djins ki disfindèt tchaeke onk des lingaedjes ([[Laurent Dabe]] et Cristian Urru). Et pår pa l' inkete sociolinwistike avou 711 responses pol sarde et 378 pol walon, mins dins totes les classes d' ådje (çou k' est co foirt råle po les studias d' sociolinwince). 

L' ovraedje est metou so l' [[Aberteke]] avou l' åjhmince del sicrijheuse, ey [https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Gattermayer_sarde_walon.pdf esse  aberwetåve ciddé]

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Gattermayer sardignwès walon inkete.jpg
Gattermayer sardignwès walon respondas.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Cåbaret walon d' Limerlé ==
[[Imådje:Plake e walon cåbaret Limerlé pourcea coshet.jpg|thumb|c' est dizo ç' plantchî la]]
Li [[cåbaret walon]] d' [[Limerlé]] si ténrè li semdi 16 di may a 7 eures al nute a «Voyaedjåjhe e lodjisse» [''Périple en la demeure''] (gros bastimints e mitan do viyaedje).

[https://lucyin.walon.org/tchanson/Caubaret_Limerlee_2026.pdf Sacwants tecses di tchansons k' î seront tchantêyes] (avou des [[hårdêye (Daegntoele)|hårdêyes]] po-z awè l' air).

Racsegnes : &lt;u&gt;info@peripleenlademeure.com&lt;/u&gt;

[https://www.youtube.com/watch?v=SlGMFrwJt7A&amp;feature=youtu.be Sovnance do cåbaret 2024]

== Fé rispiter l’ walon avou les Relîs Namurwès ==
Ene après-nonne å Delta ([[Aisse del Tuzance|måjhone del tuzance]] di [[Nameur]]), li mierkidi 27 di may.

Programe :
* Ocupaedje po ls efants et les familes avou [[Joëlle Spierkel]] (li minme k' al [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025)
* Fåves, mintes et paskeyes avou [[Anne-Marie François]], [[Alain Baume]], [[Gérard Beaumont]], [[Jean-Louis Gérard]], [[Joseph Dewez]], [[Bernard Van Vynckt]]…
* Conferince di Joseph Dewez sol walon dins l' lingaedje francès e l' Beldjike.

[https://www.ledelta.be/evenements/fe-rispiter-lwalon-avou-les-relis-namurwes/ Racsegnes]

== Scoles di walon d' Bive, ashyinnes do bontins 2026 ==
[[Imådje:Scole di Bive do 21 d' avri 2026.jpg|thumb|scole do 21 d' avri 2026]]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-07_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 7 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-14_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 14 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-21_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 21 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-28_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 28 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-05-05_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 5 di may (scole pås scolîs)]

* [[Scoles di Bive|Racsegnes so les scoles di Bive]]

== Strimaedje di «Cwate paskeyes d' asteure» ==
Li strimaedje del [[ramexhnêye di noveles]] «[[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Cwate paskeyes d' asteure]]» sicrît pa [[Lucyin Mahin]], s' a passé al bibioteke di [[Djedene]] li '''18 d' avri 2026 a 2 eures di l' après-nonne'''.

* {{fr}} [http://aberteke.walon.org/riclame_Muzeye.jpg Po-z atchter l' live]

* [https://www.youtube.com/watch?v=OIjEZ3MjoZo&amp;t=1942s Tos les spitchs do strimaedje]

* Lijhaedje d' on boket do live (å strimaedje): [[Imådje:Wa lijhaedje di L' efuyeye.ogg]]

== Bate &quot;[[On scrijheu, on djheu (bate)|on scrijheu, on djheu]]&quot; 2026 ==
Evoyîz vosse tecse divant l' 31 di djulete a Annie Rak – Roulotte théâtrale, rue de la Paix 18, 7370 Dour-Elouges.

[https://objectifplumes.be/actualites/concours-un-auteur-une-voix-edition-2026 Pus d' infôrmåcion (e francès).]

== Cåzaedje so les lives e lingaedje do payis dins li scolaedje ==
Li 28 di måss, [[Romain Berger]] frè on cåzaedje sol fôre do live di Brussele. Li tinme, c' est &quot;les lives e lingaedje do payis, ene atote po-z ewoeyî les efants al varyisté des lingaedjes&quot;.

[https://flb.be/wp-content/uploads/2026/01/FLB26_ProJeunesse_OK.pdf Racsegnes (pådje 16)]

== Spectåke e walon a Bande ==
Pol deujhinme anêye, gn årè on spectåke e walon «''Copinans Tortos esson.ne''» a [[Binde (viyaedje)|Bande]] li '''12 di fevrî a deus eures et dmey di l' après-nonne''' (14e.30). Racsegnes: elodie@ccnassogne.be / 084/214908 ([[aisse del tuzance]] di [[Nassogne]]).

== Novea catalogue di lives e walon po les livreyes et les bibiotekes ==
Les edicions Altura (tinowes pa Primaëlle Vertenoeil, k' a eto bouté so les prumîs lives e walon des edicions [[Tétras Lyre (eplaideu)|Tétras Lyre]] et so les dierins lives des edicions del province di Lidje) ont fwait on novea catalogue po mete a l' oneur les ovraedjes di 10 soces u eplaideus d' lives e walon. Li catalogue egzistêye so papî po les livreyes et les bibiotekes, et on l' pout eto aberweter e PDF. C' est on pordjet moenné tot shuvant l' « contrat-câde del filire do live » (po sotni l' live come ene industreye del tuzance) del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

* [https://www.alturaedition.com/soutien-aux-langues-regionales Pus d' infôrmåcions sol waibe d' Altura]
* [https://drive.google.com/file/d/1J0_7sx1qtPHJ7RViWBY-5i4xlaojzu52/view?pli=1 Aberweter l' catalogue]

== Ene sicole a pårt so li scrijhaedje e Feller li 24 di fevrî ==
[https://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=9200 Racsegnes so Berdelaedjes]

== Walon e scole : conte-rindou d' on scoleu ==
Vocial on conte-rindou des scolaedjes d' on scoleu avou l' programe «[[walon e scole]]» del «[[FWB]]» e [[waeyén-tins]] 2025.

{{fr}} [https://lucyin.walon.org/guerni/Conte-rindou%20waeyin-tins.pdf Aberwetåve vaici (modêye do 22 d' djanvî 2026)]

== {{HDVs}} ==
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes 2025|Egurniyaedjes 2025]]
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes|Tos les egurniyaedjes]]</text>
      <sha1>t35npavfjo0pe4hxq5ba2sg2zxt8ai3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>426390</id>
      <parentid>426389</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T11:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>426390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12723" sha1="b1c0sm6psj13tn5fi1hcctmbhxusyyk" xml:space="preserve">== Novele videyo sol tévé waloncåzante ==
[[Imådje:Deus_pires_levêyes_Opagne.jpg|thumb]]
* {{itvwc}} [https://www.youtube.com/watch?v=tV5v9dvvCfw Les pires levêyes d' Opagne] (responda da Jean-Pol Pirson)

== Scoles di Bive erî-såjhon 2026 ==
[[Imådje:Scole di Bive do 21 d' avri 2026.jpg|thumb|left|scole do 21 d' avri 2026]]

Vocial les dates:
* 13 d' octôbe 2026
* 20 d' octôbe 2026
* 27 d' octôbe 2026
* 3 d' nôvimbe 2026
* 10 di nôvimbe 2026 (scole pås scolîs)

== Strimaedje do novea live di [[Joëlle Spierkel]] ==
I rexhrè e moes d' setimbe, ås edicions namurwesses.

On l' prezintrè l' prumî di setimbe al rweyale atenêye Dinant-Herbuchenne : [https://objectifplumes.be/agenda/roger-tabareux-chronique-de-vie-en-prose-et-en-poesie-presente-par-joelle-spierkel racsegnes]

== Årtchives di Singulîs sol waibe do Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene ==
Cåzu tos les vîs limeros del gazete [[Singulîs (gazete)|Singulîs]] ont stî metous sol waibe do [[Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene]].

[https://www.museedelaparole.be/documents/singuliers Totes les anêyes dispu 1996]

== Boûsses di scrijhaedje po des pordjets literaires ==
Li [[Siervice des Lingaedjes do Payis]] del Federåcion Walonreye-Brussele a metou so pî, vola ddja sacwants anêyes, des boûsses di dmorance po les scrijhresses et scrijheus e walon poleur ovrer coeymint dins on muzêye. Asteure, c' est l' [[SLLW]] ki fwait l' djuri po relire les wangnants.

I fåt evoyî s' candidateure divant l' 10 di setimbe.

[https://sllwallonnes.com/bourses-de-residence-de-jour-pour-autrice-et-auteur-de-langue-regionale/ Racsegnes]

== Copinreye do Tchårnoe (dilé Harsin) ==
Vola dedja leu programe po 2025-2026 del copinreye do [[Tchårnoe-dlé-Harsin]] (li mårdi a 8 eures å bontins, al dimeye di ût (7 e.30).
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tinme des copinreyes 26-27
|-
! Moes !! Djoû !! Sudjet
|-
| Moes d' setimbe || li 15 || nos [[oujhea]]s
|-
| Moes d' octôbe || li 20 || [[Facteur]]s et factoresses
|-
| Moes d' nôvimbe || li 17 || Bate al machene
|-
| Moes d' decimbe || li 15 || Do tins del [[guere di 40|guere]]
|-
| Moes d' djanvî || li 19 || Aprestadje do spectåke di Bande
|-
| Moes d' fevrî || li 16 || Sudjets libes
|-
| Moes d' måss || li 16 || Mi [[pasmint d' tins|ptit molon]] [''hobby'']
|-
| Moes d' avri || li 20 || li mestî d' [[curé]]
|-
| Moes d' may || li 18 || les [[moxhes al låme]]
|-
| Moes d' djun || li 15 || li [[fenåjhe|fenåmoes]]
|}

== Letes toûnreces del [[Federåcion Walonreye-Brussele]] ==
=== 2026 ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=3822dd9235 Lete do 8 di djun 2026]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Lete do 13 di may 2026] (sol [[Fiesse ås lingaedjes walons]])

[https://objectifplumes.be/form/newsletter-registration Po rçure ces letes la pa emile]

=== Årtchives des anêyes di dvant ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6b97213825 Lete do 3 d' may 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=a99c8ac059 Lete do 1î d' djulete 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=adcf4a87e4 Lete do 5 di setimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ba36bb0ecc Lete do 6 di decimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ea15e9aa30 Lete do 17 di fevrî 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=c8f88d6646 Lete do 3 d' may 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6e2c3141b4 Lete do 6 di djulete 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=7c6a446b6e Lete do 11 d' octôbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d2b2012733 Lete do 20 d' decimbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=4c7c850252 Lete do 15 di måss 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=1087b88c58 Lete do 10 di djun 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=5406e004fc Lete do 13 di nôvimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=f19b1e6fb7 Lete do 16 di decimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d0a6a47984 Lete do 27 di fevrî 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d9d29e81ae Lete do 29 d' avri 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=8ab890b9c9 Lete do 13 di djun 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=9554bb879a Lete do 21 di decimbe 2025]

== Les lingaedjes do payis et les politikîs ==
=== On politikî flamind cåze des ptits lingaedjes del Walonreye ===
Å moumint del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026, li politikî flamind Wouter Patho (mimbe del [[N-VA]] et vice-prezidint do pårti redjonalisse uropeyin «Libe Aliance uropeyinne») a fwait on long tecse (e [[neyerlandès]]) åd fwait do [[walon]] et des ôtes lingaedjes di Walonreye, so s' pådje [[Fesse-bok]].

{{nl}} [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02jqDQQ9dGxp5XaiS7hS64519Q41YPM8sAs2tJhZZ36dWraAPocbqdoyhCqJTvr28Yl&amp;id=61572158078903 Lére vaici]

=== Les tåvlêyes di cåzaedje å pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele ===
I gn a yeu ene [[kession å Govienmint]] so les [[Copinreye|tåvlêyes di cåzaedje]] e walon eyet dins les ôtes lingaedje do payis, å pårlumint del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

{{fr}} [https://archive.pfwb.be/1000000020df043#page=95 Lére li kesse et l' response del Minisse del Tuzance] (ki cåze eto do [[Decret Valmy Féaux]] et espliker douvént k' il a, å pus sovint, miné a des pordjets so les seulès belès-letes).

== Fiesse ås lingaedjes walons 2026 ==
Li programe del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026 est metou so les fis : [https://falw.be/index.php?page=2026/accueil vaici]

C' esteut li 30 di may a Lidje (å B3, li bibioteke del province, 1 plaece des årts, a [[Djudla Mouze]]).

[https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Totes les racsegnes]

=== Bate di noûmots ===
Pol [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]], li tinme e [[2026]] esteut: «les årts vicants» (dj' ô bén, les årts k' on fwait so li scanfår, u ôte pårt mins padvant on publik).

[https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/2026/Classement_noumots_2026.pdf Rizultats oficirs]

== Novea studia del Federåcion Walonreye-Brussele so les lingaedjes do payis ==
* {{fr}} [https://livre.cfwb.be/actualites/actualite/une-etude-sur-la-vitalite-et-le-role-social-des-langues-regionales-de-wallonie Sacwants racsegnes]
* {{fr}} [https://statistiques.cfwb.be/fileadmin/sites/ccfwb/uploads/documents/Zoom_Langues_endogenes_vdef.pdf Lére li modêye éndjolike do studia]

== Studia sol sardignwès et l' walon ==
[[Ovraedje ås Longuès Apresses]] ([[TLP]], fén di sgondaire) rimetant li [[walon]] å [[sardignwès]], interessant aprume pa les [[responda]]s di deus djins ki disfindèt tchaeke onk des lingaedjes ([[Laurent Dabe]] et Cristian Urru). Et pår pa l' inkete sociolinwistike avou 711 responses pol sarde et 378 pol walon, mins dins totes les classes d' ådje (çou k' est co foirt råle po les studias d' sociolinwince). 

L' ovraedje est metou so l' [[Aberteke]] avou l' åjhmince del sicrijheuse, ey [https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Gattermayer_sarde_walon.pdf esse  aberwetåve ciddé]

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Gattermayer sardignwès walon inkete.jpg
Gattermayer sardignwès walon respondas.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Cåbaret walon d' Limerlé ==
[[Imådje:Plake e walon cåbaret Limerlé pourcea coshet.jpg|thumb|c' est dizo ç' plantchî la]]
Li [[cåbaret walon]] d' [[Limerlé]] si ténrè li semdi 16 di may a 7 eures al nute a «Voyaedjåjhe e lodjisse» [''Périple en la demeure''] (gros bastimints e mitan do viyaedje).

[https://lucyin.walon.org/tchanson/Caubaret_Limerlee_2026.pdf Sacwants tecses di tchansons k' î seront tchantêyes] (avou des [[hårdêye (Daegntoele)|hårdêyes]] po-z awè l' air).

Racsegnes : &lt;u&gt;info@peripleenlademeure.com&lt;/u&gt;

[https://www.youtube.com/watch?v=SlGMFrwJt7A&amp;feature=youtu.be Sovnance do cåbaret 2024]

== Fé rispiter l’ walon avou les Relîs Namurwès ==
Ene après-nonne å Delta ([[Aisse del Tuzance|måjhone del tuzance]] di [[Nameur]]), li mierkidi 27 di may.

Programe :
* Ocupaedje po ls efants et les familes avou [[Joëlle Spierkel]] (li minme k' al [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025)
* Fåves, mintes et paskeyes avou [[Anne-Marie François]], [[Alain Baume]], [[Gérard Beaumont]], [[Jean-Louis Gérard]], [[Joseph Dewez]], [[Bernard Van Vynckt]]…
* Conferince di Joseph Dewez sol walon dins l' lingaedje francès e l' Beldjike.

[https://www.ledelta.be/evenements/fe-rispiter-lwalon-avou-les-relis-namurwes/ Racsegnes]

== Scoles di walon d' Bive, ashyinnes do bontins 2026 ==
[[Imådje:Scole di Bive do 21 d' avri 2026.jpg|thumb|scole do 21 d' avri 2026]]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-07_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 7 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-14_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 14 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-21_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 21 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-28_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 28 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-05-05_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 5 di may (scole pås scolîs)]

* [[Scoles di Bive|Racsegnes so les scoles di Bive]]

== Strimaedje di «Cwate paskeyes d' asteure» ==
Li strimaedje del [[ramexhnêye di noveles]] «[[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Cwate paskeyes d' asteure]]» sicrît pa [[Lucyin Mahin]], s' a passé al bibioteke di [[Djedene]] li '''18 d' avri 2026 a 2 eures di l' après-nonne'''.

* {{fr}} [http://aberteke.walon.org/riclame_Muzeye.jpg Po-z atchter l' live]

* [https://www.youtube.com/watch?v=OIjEZ3MjoZo&amp;t=1942s Tos les spitchs do strimaedje]

* Lijhaedje d' on boket do live (å strimaedje): [[Imådje:Wa lijhaedje di L' efuyeye.ogg]]

== Bate &quot;[[On scrijheu, on djheu (bate)|on scrijheu, on djheu]]&quot; 2026 ==
Evoyîz vosse tecse divant l' 31 di djulete a Annie Rak – Roulotte théâtrale, rue de la Paix 18, 7370 Dour-Elouges.

[https://objectifplumes.be/actualites/concours-un-auteur-une-voix-edition-2026 Pus d' infôrmåcion (e francès).]

== Cåzaedje so les lives e lingaedje do payis dins li scolaedje ==
Li 28 di måss, [[Romain Berger]] frè on cåzaedje sol fôre do live di Brussele. Li tinme, c' est &quot;les lives e lingaedje do payis, ene atote po-z ewoeyî les efants al varyisté des lingaedjes&quot;.

[https://flb.be/wp-content/uploads/2026/01/FLB26_ProJeunesse_OK.pdf Racsegnes (pådje 16)]

== Spectåke e walon a Bande ==
Pol deujhinme anêye, gn årè on spectåke e walon «''Copinans Tortos esson.ne''» a [[Binde (viyaedje)|Bande]] li '''12 di fevrî a deus eures et dmey di l' après-nonne''' (14e.30). Racsegnes: elodie@ccnassogne.be / 084/214908 ([[aisse del tuzance]] di [[Nassogne]]).

== Novea catalogue di lives e walon po les livreyes et les bibiotekes ==
Les edicions Altura (tinowes pa Primaëlle Vertenoeil, k' a eto bouté so les prumîs lives e walon des edicions [[Tétras Lyre (eplaideu)|Tétras Lyre]] et so les dierins lives des edicions del province di Lidje) ont fwait on novea catalogue po mete a l' oneur les ovraedjes di 10 soces u eplaideus d' lives e walon. Li catalogue egzistêye so papî po les livreyes et les bibiotekes, et on l' pout eto aberweter e PDF. C' est on pordjet moenné tot shuvant l' « contrat-câde del filire do live » (po sotni l' live come ene industreye del tuzance) del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

* [https://www.alturaedition.com/soutien-aux-langues-regionales Pus d' infôrmåcions sol waibe d' Altura]
* [https://drive.google.com/file/d/1J0_7sx1qtPHJ7RViWBY-5i4xlaojzu52/view?pli=1 Aberweter l' catalogue]

== Ene sicole a pårt so li scrijhaedje e Feller li 24 di fevrî ==
[https://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=9200 Racsegnes so Berdelaedjes]

== Walon e scole : conte-rindou d' on scoleu ==
Vocial on conte-rindou des scolaedjes d' on scoleu avou l' programe «[[walon e scole]]» del «[[FWB]]» e [[waeyén-tins]] 2025.

{{fr}} [https://lucyin.walon.org/guerni/Conte-rindou%20waeyin-tins.pdf Aberwetåve vaici (modêye do 22 d' djanvî 2026)]

== {{HDVs}} ==
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes 2025|Egurniyaedjes 2025]]
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes|Tos les egurniyaedjes]]</text>
      <sha1>b1c0sm6psj13tn5fi1hcctmbhxusyyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tévé waloncåzante</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33150</id>
    <revision>
      <id>426386</id>
      <parentid>421841</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T09:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* {{HDs}} */</comment>
      <origin>426386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4250" sha1="r580aezyms5a1kohhtlkq1hcz5h4j8k" xml:space="preserve">[[Imådje:Tévé walon-cåzante 2008 plake emissions.jpg|thumb|plake fwaite avou ls emissions 2008 (dessén da [[José Schoovaerts]])]]
Li '''tévé waloncåzante''' (pacô spotêye '''Youtube-RTW'''), c' est ene tchinne di [[videyo]]s, pår e [[walon]], eplaideye so [[Youtube (waibe)|Youtube]]. 

L' idêye a stî enondêye pa [[Pablo Sarachaga]] e [[2007]].

Li mwaisse adierceu del tchinne, c' est [[Lucyin Mahin]].

== Contnou ==
[[Imådje:Videyo fåcnîs.jpg|thumb|Rapoirtaedje sol [[fåkinreye]]]]
Gn a des rapoirtaedjes la ki les djins cåzèt e walon, int di zels des [[responda]]s di [[waloneu]]s udon d' ôtes walon-cåzants.

Gn a eto des [[tchansons e walon]].
Ons î trouve eto des rapoirtaedjes foû payis, aprume e [[Marok]]. Adon, si djins n' cåznut nén walon, i sont, soeye-t i sortitrés, soeye-t i doblés avou on djåzaedje e walon.

Les muzikes di fond provnèt sovint des tchansons da Urinda Hernandez (li feme da [[Yves Paquet]]) oubén del [[plake Emacralaedje (tchansons)|plake Emacralaedje]] prodûte pa [[Pierre Otjacques]] et [[Li Rantoele (soce)|l' Rantoele]].

== Sortitraedjes ==
Les cåzaedjes e walon sont sovint [[sortitraedje (fime)|sortitrés]] e [[rfondou]], do moens les passaedjes ene miete målåjhey a comprinde, ou wice ki l' cåzeu eploye des ratourneures coinreces. Si l' cåzaedje rishonne foirt å francès, on nel mete nén e sortite.
Des côps k' i gn a, li tecse est åjhey a trover e [[sistinme Feller]] (metant il est ddja sol videyo), et s' est i leyî insi.

== Imådjete ==
[[Imådje:Imaudjete mtv.jpg|thumb|imådjete]]
L' imådjete del tévé walon-cåzante est fwaite avou les letes MTV (Mahin TV). Ele n' est nén metowe so totes les videyos.

== Sacwants videyos ==
[[Imådje:Tévé walon-cåzante 2008 plake emissions cou.jpg|thumb|Egzimpes d' emissions, å cmince del tchinne]]
* Sicoles di walon&amp;nbsp;: emission prezintêye pa [[Souzane Mahin]], avou s' pa, [[Lucyin Mahin]], dirî eyet come [[foû-vwès]] nouv côps so dijh.
* [[Responda]] di [[waloneu]]s : [[Joseph Docquier]], [[Lucien Gaspar]], [[Serge Fontinne]], [[Emile Sullon]] ou ds ôtes waloncåzants (on bankî filozofe)
* Respondas di temoens diyalectolodjikes, a pårti di vîs eredjistrumints odio.
* [[Tchansons e walon]] : [[Li ptit banc (tchanson)|Li ptit banc]], ''[[L'Auvergnat (tchanson e francès)|L'Auvergnat]]'' rimetou e walon, [[Li walone tchanson di m' payis (tchanson)|Li walone tchanson di m' payis]], [[Li nute di may (tchanson)|Li nute di may]]… ([http://warao.walon.org/~lucyin/tchanson/tchansonswatv.php Loukîz tocial])
* Grands [[rapoirtaedje]]s : Voyaedjes e l' [[Almagne]] avou [[Manfred Lejoly]], rapoirtaedjes å [[Marok]] avou [[Lucyin Mahin]].
* Etrevéns a vey avou l' langue walone : prezintaedje di [[live e walon|lives]], [[messe]] e walon, [[sicole di walon]], cåzaedjes avou ls efants, [[rime-rames d' efant]], rapoirtaedjes sol [[fiesse ås lingaedjes walons]].
* [[Teyåte e walon]] : do [[Christian Derycke]], come [[On_dit_k%27_les_manaedjes_ni_vont_pus_%28tey%C3%A5te%29|On dit k' les manaedjes ni vont pus]], mins eto des pîces avanciveuses, come [[Antigone (teyåte)|Antigone]], redjårbé da [[Jean Anouilh]]
* Rilidjon: ene messe e walon a Bastogne, vizite di l' eglijhe di [[Bhô]], messe di Noyé a Transene.

== Kékes advizes di rwaitants ==
&lt;blockquote&gt;&lt;i&gt;Vos tchants d' Noyé, c' est sins parèy ! A rschoûter voltî.&lt;br&gt;Foirt bén di todi mete les scrijhaedjes po-z aidî a comprinde les paroles dés tchants.&lt;br&gt;Dji vs fwai complimint.&lt;/i&gt;&lt;br&gt;Jean-Pol Pirson.&lt;/blockquote&gt;

=={{HDs}}==
Adresses del tchinne
* [http://youtube.com/@mahinlucien å no da Lucyin Mahin]
* [http://youtube.com/@wlntv dizo l' ancyin no «wlntv»]
Pådjes rashonnant les videyos del tévé waloncåzante, pa tinme {{Abt}}
* [http://aberteke.walon.org/rapoirtaedjeswatv.php Pådje di grands rapoirtaedjes]
* [http://warao.walon.org/~lucyin/tchanson/tchansonswatv.php Pådje di tchansons]
* [http://aberteke.walon.org/etrevenswatv.php Pådje di raploûs ås waloneus]
* [https://aberteke.walon.org/respondaswatv.php Pådje des respondas d' waloneus]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/index0.html Sicoles di walon pa des videyos]

[[Categoreye:Waibes e walon]]
[[Categoreye:Videyos e walon]]</text>
      <sha1>r580aezyms5a1kohhtlkq1hcz5h4j8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blanke rezete</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52374</id>
    <revision>
      <id>426384</id>
      <parentid>401863</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T00:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>20154</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>426384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3020" sha1="jv0q97cpn5155vr8xdm8krs8tkxi4bs" xml:space="preserve">[[Imådje:Blanke rezete (ary شوّال لخروف chewwal-l-khrof) fleur florixhåjhe.jpg|thumb|fleur]]
Li '''blanke rezete'''&lt;ref&gt;[[noûmot do walon]] fwait a pårti di [[Wikt:rezete|rezete]], mot walon bén acertiné pol [[rôze d' Edjipe]] (''Reseda lutea'').&lt;/ref&gt;, c' est ene fleur des tchamps såvlonixheus des [[payis del Mîtrinne Mer]].

{{sla}} ''[[Reseda alba]]''

== Spårdaedje ==
Ele si rescontere so les [[trîxhe]]s et les [[djouxhire]]s nén trop lon del [[Mîtrinne Mer]]. 

Ele vént eto so les teres å boird di l' [[Oceyan Atlantike]], disk' å [[Payis d' Wale]] (veyanmint k' elle a on no e [[walès]] a pårt) ey pår e l' [[Norvedje]]. End a eto so les såvlons toprès del [[Mer do Nôr]] e l' [[Flande]] ey e l' [[Neyerlande]].&lt;ref&gt;{{nl}} https://web.archive.org/web/20231003012442/https://wilde-planten.nl/wittereseda.htm&lt;/ref&gt;. Et disk' ås coisses del [[Mer Baltike]].&lt;ref&gt;[https://www.gbif.org/species/3040254 Loukîz sol mape vaici]&lt;/ref&gt;

== Discrijhaedje ==
Ele fwait 60 a 80 cintimete hôte.

Foyes ås grands dints, cénk a cwénze.

Les blankès fleurs sont-st arindjêyes a môde di troke simpe, so ene grande longueur do bodje. Did la si no e l' [[arabe marokin]] «cawe-di-bedot». 

Les ptitès fleurs ont cénk [[florifoye]]s et cénk [[petale (fleur)|petales]], tchaeke di zels discôpés avou troes stitchons å coron.

Les grinnes aparexhnut a fwait ådzo do bodje. C' est des boessetes cåzu [[rectingue|rectingulreces]] d' a pô près 1,4 cintimete log.

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Blanke rezete (ary شوّال لخروف chewwal-l-khrof) plante etire côpêye grandeur.jpg|plante etire
Blanke rezete (ary شوّال لخروف chewwal-l-khrof) foye.jpg|foye
Blanke rezete côpêye (ary شوّال لخروف chewwal-l-khrof) fleur.jpg|fleur
Blanke rezete côpêye (ary شوّال لخروف chewwal-l-khrof) fleur et grinnes.jpg|grinnes (ådzo do bodje)
Blanke rezete (ary chewwal-l-khrof) fleur clintcheye voye-rid.jpg|sol boird d' ene voye
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Crexhaedje ==
[[Imådje:Blanke rezete (ary شوّال لخروف chewwal-l-khrof) tchamp.jpg|e moes d' fevrî, so ene djouxhire ([[Douccala]], [[Marok]])|thumb]]
E [[Marok]], ezès [[Douccala]], ele vént a pårti des prumirès plouves do waeyén-tins (moes d' octôbe et nôvimbe). Ele florixh do moes d' djanvî å moes d' måss. C' est ene des pus edurantès fleurs a ç' moumint la. C' est l' mwaisse plante so les djouxhires cwand i fwait setch e moes d' djanvî.&lt;ref&gt;Waitaedje del florixhåjhe ezès Douccala pa [[Uzeu:Lucyin]], 1989-2024.&lt;/ref&gt;

E Midi del France, ele pout dmorer vicante d' ene anêye so l' ôte. Elle florit do moes d' avri å moes d' setimbe.&lt;ref&gt;[[:fr:Reseda alba|Wiccionaire francès]].&lt;/ref&gt;

== Uzaedje ==
C' est ene plante ki les [[bedot]]s et les [[vatche]]s paxhèt voltî.

== Sourdants ==

{{Commonscat|Reseda alba|l'&amp;nbsp;blanke rezete}}


[[Categoreye:Fleurs]]
[[Categoreye:Plantes]]
[[Categoreye:Plantes des payis del Mîtrinne Mer]]
[[Categoreye:Plantes foû del Walonreye]]</text>
      <sha1>jv0q97cpn5155vr8xdm8krs8tkxi4bs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grosse pire (preyistwere)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55246</id>
    <revision>
      <id>426387</id>
      <parentid>426369</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T10:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Sôres di grossès pires */</comment>
      <origin>426387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1863" sha1="9ogdia73tqiuofid8rcabwkob6nheu5" xml:space="preserve">[[Imådje:Grossès pires d' Opagne (lomêye Werisse 2).jpg|thumb|Grossès pires d' [[Opagne]]]]
Ene '''grosse pire'''&lt;ref&gt;mot tchoezi a pårti d' on sourdant di [[belès-letes e walon]] so les grossès pires di [[Werisse]].&lt;/ref&gt; u '''megalite'''&lt;ref&gt;[[noûmot]] edvinté e 19inme sieke a pårti do [[vî grek]], ki vout dire «grande pire».&lt;/ref&gt;, c' est ene grande pire metowe tote seule u avou ds ôtes, plantêye dins diferins payis totavå l' [[Daegne]], sovint des tins [[preyistorike]]s. 

N a-st eto des grossès pires natureles, mins k' on croet k' ont stî metowes la pa ene foice sornaturele (sovint l' [[Diåle]]). 

== Såme des grossès pires ==
Elle estént sovint metowes sol tombe d' ene sakî.

Des ôtes avént kécfeye ene vocåcion [[rilidjeus]].

Co des ôtes avént askepyî des [[fåves do vî vî tins]].

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Troes pires levêyes Opagne tchinne.jpg|Pires levêyes d' [[Opagne]]
Menhir d'Estinnes 1-1.jpg|Pire levêye di [[L' Estene]]
Pires coûtcheyes Opagne trô intrêye.jpg|Pires coûtcheyes d' Opagne
La Pierre-du-Diable (Clermont-Walcourt) 4-4.jpg|Pire do Diåle (dandjreus on [[dolmen]]) di [[Clermont-dlé-Walcoû]]
Pire Hainå.jpg|Pire Hainå ([[Werisse]]) ki ristope li trô d' l' [[infier]]
Wéris-Le Lit du Diable (1).jpg|lét do diåle ([[Werisse]])
Pire do diåle (Waimes).jpg|Pire do diåle a [[Waime]], ribeneye pa ene croe
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Sôres di grossès pires ==
* [[pire levêye]] ([[menir (grosse pire)|menir]])
* [[pire coûtcheye]] ([[dolmen]])
* Grossès pires natureles
** [[Pires do Diåle]]
*** [[Pire Hainå]]
*** [[Lét do Diåle]]

== {{HD}} ==
{{itvwc}} [https://www.youtube.com/watch?v=tV5v9dvvCfw Les pires levêyes d' Opagne] (responda da Jean-Pol Pirson)

== Sourdants ==

{{Commonscat|Megaliths|les grossès pires}}


[[Categoreye:Pires et rotches]]
[[Categoreye:Preyistwere]]</text>
      <sha1>9ogdia73tqiuofid8rcabwkob6nheu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55247</id>
    <redirect title="Rime-rame d&#039; efant" />
    <revision>
      <id>426383</id>
      <timestamp>2026-08-17T15:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <comment>Redjiblaedje viè [[Rime-rame d' efant]]</comment>
      <origin>426383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="onqcesgd2bf5h2cmu471ztgbcyj4t5m" xml:space="preserve">#REDIRECTION [[rime-rame d' efant]]</text>
      <sha1>onqcesgd2bf5h2cmu471ztgbcyj4t5m</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>