ameder

Wiccionaire wawiktionary https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.46.0-wmf.23 case-sensitive Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wiccionaire Wiccionaire copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene Rawete Rawete copene Sourdant Sourdant copene Motyince Motyince copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet ameder 0 4619 432802 413920 2026-04-11T11:43:10Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +C9a 432802 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Etim?}} === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|a.mɛ.'de|a.mɛ.'dɛ|am.'de|a.ma.'de}} ** {{pzc}} {{AFE|a.mɛ.'de}} * {{Ric|a(.)me.der}} === {{H|Vi|wa}} === {{-codjow-|troke=1|A=amed|come=bouter}} {{~}} {{vc}} # rissaetchî les pårteyes (a èn åmea, on moulet, on polin, on coshet) #* Gn aveut l’ margougneu d’ efant ki l’ Grand Djodjo aveut todi dit k’ i l’ aléve {{~|ameder}} {{s-rif|CDen}} ==== {{H|Si}} ==== * [[côper]] * [[hamler]] ==== {{H|Pa}} ==== *[[amedeu]], [[amedaedje]] *[[amedroûle]], [[amedrece]] *[[amedeure]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto|croejh=Vi | amader = S109,S117 | ameder = R9,R10,R11 | amèdè = C8,C13, S117 | amèder = C1,C9,C9a,C62, E1,E170, O0,O90 | am’der = O3,O4,O90 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|castrer}}, {{t+|fr|émasculer}} }} 6xlvhfuj9p0l0zy2zstn6cib807g0ue amedeu 0 4620 432803 413924 2026-04-11T11:45:28Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +C9a 432803 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Feu|ameder}}. === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|a.mɛ.'dø|a.mɛ.'døː|am.'døː}} ** {{pzc}} {{AFE|a.mɛ.dø}} * {{Ric|a(.)me.deu}} === {{H|Su|wa}} === {{-suwa-EU}} {{~}} {{o}} # (mestî did dinltins, dins les viyaedjes) ome k’ amedéve les pouchlons, les åmeas, les polins. #: {{djermon-egzimpe}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | amedeu = R9,R10,R11:ameder | amèdeu = C8,C9a | amèdeû = C1,C9,C13,C62, E1, O0,O90 | am'deû = O4,O90 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|châtreur}}, {{t+|fr|hongreur}} }} in5xbout9th8von3nshye298cuzp442 amete 0 4624 432805 387009 2026-04-11T11:58:22Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +C9a 432805 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{V|mete}} {{bet|a|v|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|…}} ** {{pzc}} {{AFE|a.'mɛt}} * {{Ric|a(.)mete}} === {{H|viebe|wa}} === {{~}} {{vc}} {{codj|wa|come=mete}} # dire d’ ene sakî k’ il a fwait ene sacwè d’ disfindou. #* I m’ {{~|amete}} di tos les mås del daegn ! #* A dju {{~|ametou}} ene sakî, ô, mi ? #* L’ abé Tixhe aveut stî {{~|ametou}}, dedja dispu ene hapêye, d’ ahaetchî les efants e s’ måjhone et d’ les î zigouyî. {{s-rif|JSch}} #*On n’såreût m’'''amète''' di l’avu r’toûrné!{{s|EWik|''Fruzions d' cour'', p.168}} # tot cåzant d’ on djudje d’ estruccion, ramasser ene sakî tot lyi anonçant oficirmint k’ on a les pinses ki c’ est lu (leye) k’ a fwait ene sacwè d’ disfindou pa li lwè. # mete å tribunå. ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|amete a}} : mete sol dos di. #* Çou k’ i fwait d’ må, i l’ {{~|amete a}} èn ôte. ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[ametaedje]] * [[ameteu]] * [[ametou]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | amete = R9,R10,R11,R13 | amète = C9, E1,E2,E34 | amett = E177b (1839),E178,E203 | amette = C9a, E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|dire d’ ene sakî k’ il a fwait ene sacwè d’ disfindou |fr= {{t+|fr|accuser}}, {{t+|fr|incriminer}} }} {{ratour|ramasser ene sakî tot lyi anonçant oficirmint k’ on a les pinses ki c’ est lu k’ a fwait ene sacwè d’ disfindou pa li lwè |fr= {{t+|fr|inculper}}, {{t+|fr|mettre en examen}} }} {{ratour|mete å tribunå |fr= {{t+|fr|traîner en justice}} }} {{ratour|{{r|amete a}} |fr= imputer à, en incriminer, attribuer à, reprocher à }} 1apk49y1w42lky15pt4uc70x278pkkb målåjhey 0 11007 432792 353004 2026-04-11T09:01:10Z Lucyin 218 /* {{H|Pr}} */ 432792 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Bdj|åjhey}} {{bet|mål|a|wa}}. === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|mɔː.lɔː.'hɛj|odio=Wa-fel målåhèy wa målåjhey.ogg|ling=wa}} {{AFE|maː.laː.'hɛj|maː.laː.'ʒɛj|ma.laː.'hi|maː.laː.'hiː|ma.lɛː.'hiː|ma.lɛː.'hi|ma.laː.'i|ma.laː.'ʒiː|ma.loː.'ʒiːj}} {{AFE|ma.loː.'ʒiː|odio=Wa-fel malaujî wa målåjhey.ogg|ling=wa}} {{AFE|ma.lɛː.'ʒiː|ma.loː.'ʒi|ma.lɛː.'ʒil|ma.lɛː.'ʒiːl|ma.loː.'ʒiːl}}; {{BS|å}} {{BS|jh}} {{BS|ey}} {{36pr}} ** {{pzc}} {{AFE|mɔː.lɔː.'ʒɛj}} {{pzc0}} * {{Ric|må·lå·jhey}} === {{H|Addj|wa}} === {{-addjwa-}} {{~}} {{o}} {{a-pdvpdr}} # nén [[åjhey]]. ==== {{H|Reu}} ==== # [[aveur målåjhey]] # [[fé målåjhey]] ==== {{H|Pa}} ==== * [[målåjheymint]] * [[målåjhmince]] * [[målåjheyisté]] ==== {{H|Si}} ==== * [[rujhûle]] / [[rujhire]] ==== {{H|Ct}} ==== * [[åjhey]] * [[simpe]] ==== {{H|Or}} ==== {{Orto | målåhèy, målåhèye = E1 | målåjhey, målåjheye = R9,R10,R11 | malauji, malaujiye = C8 | malauji, malaujie = C9a | maléjèle = O4 ({{o}}\, {{f}}) | maléjîle = O4 ({{o}}\, {{f}})  | mâlâhèie = E203 | målåjhey = R13 | malauji = C13,C62 | malaujîy = C1 | maléjîl = O3 | maléjèl = O3 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|difficile}}, {{t+|fr|pénible}}, {{t+|fr|compliqué}}, {{t+|fr|malaisé}} |en= {{t+|en|hard}}, {{t+|en|difficult}} |nl= {{t+|nl|moeilijk}} |de= {{t+|de|schwer}} |es= {{t+|es|difícil}} |ar= Sa3b {{=ral}} {{t+|ar|صعب}} {{=dsf-ar}} {{t+|ar|صَعْب}} |ary= {{t+|ary|واعر|ral=wa3er}}; {{t+|ary|سعيب|ral=s3ib|ar-fafl=سْعيب}} }} 38qo71gxsobvqnvj0vum4quqarn6f4k tchimijhe 0 42077 432798 431138 2026-04-11T09:23:51Z Lucyin 218 432798 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-TCHI|mijhe}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdjti|*hamiþiją|sourd=gem}} (mousmint, tchimijhe), pal voye do {{bdj|camisa|sourd=la|ling=wa}}, « {{loyén|camisia|la}} » (tchimijhe, tchimijhete, tchimijhe di nute). === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʧi.ˈmiːh|ʧi.ˈmiːç|ʧi.ˈmiːʃ|ʧy.ˈmiːç|ʧy.ˈmiːʃ|ʧœ.ˈmiːʃ|ʧɛ̃.ˈmiːʃ}} {{BS|jh}} *** {{frcjh}} {{AFE|ʧɛ.ˈmiːs}} *** {{pcdjh}} {{AFE|kɛ.ˈmiːʃ}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧi.miːç}} ** {{pzc}} {{AFE|(ɛn)‿ʧi.miːç|odio=Wa (ene) tchimijhe.ogg|ling=wa}} (après nén definixhant « [[ene]] ») * {{Ric|tchi·mijhe}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # ledjir mousmint do dzeu do coir, avou des mantches, coûtes ou longues. #* Li nivaye valsant avou l’ bijhe, Fjheut des damabondes di påwions Ki acovrént d’ ene sipesse {{~}} Campagne et prés, håyes et bouxhons. {{s-rif|MLol|"L’iviêr èt l’amour"}} #* Onk et deus, dj’ a veyou l’ leu ; … cénk et shijh, i meteut si {{~|tchmijhe}}. {{s-rif|contene}} <gallery> Camisade puño doble.jpg|Blanke tchimijhe. </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[souwer ene tchimijhe]]}} # {{r|[[come cou et tchmijhe]]}} # {{r|[[s’ è fote come di s’ prumire tchimijhe]]}} # {{r|[[ça n’ mindje nén l’ dobleure di vosse tchimijhe]]}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[panea]] ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchimijhete]], [[tchimijhî]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[T-tchmijhe]] * [[tchimijhe di nute]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[ticheur]] ==== {{H|DzoM}} ==== * [[a peur]], [[a purete]] * [[mantche]], [[mantchete]], [[col]] ==== {{H|FA}} ==== E francès « [[chemise]] » vout dire eto « [[farde]] ». ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chumixhe / chmixhe = E212:chumixhe\,_chmixhe | tchèmîse / tch’mîse = O4 | tchimîhe / tch’mîhe = E170 | tch(i)mîje = C8 | tchimîje / tch’mîje = C62 | tch(i)mijhe = R10:8852,R13 | tch(u)mîje = S117 | tchumîhe / tch’mîhe = E34 | tch(i)mîhe = E1  | chimîh = E177a | chumîh = E177a | {{=fon|tšümīš|tchumîje}} = S38 (p. 66) | {{=wis|she meese|tchimijhe}} (shirt) = C74 | tchèmîse = O3  | kèmîche = O3 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|ledjir mousmint do dzeu do coir |ar= {{t+|ar|قميص|ral=qamîç|ar-fafl=قَميص}} |ary= {{t+|ary|قميجة|ral=qemija}} |ca= {{t+|ca|camisa}} |de= {{t+|de|Hemd}} |en= {{t+|en|shirt}} |es= {{t+|es|camisa}} |fr= {{t+|fr|chemise}} |it= {{t+|it|camicia}} |nl= {{t+|nl|hemd}} |pt= {{t+|pt|camisa}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|tchimijhe}} 75mlhvjav8xqtkotf10b1dvu16wssbo 432799 432798 2026-04-11T09:24:07Z Lucyin 218 432799 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-TCHI|mijhe}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdjti|*hamiþiją|sourd=gem}} (mousmint, tchimijhe), pal voye do {{bdj|camisa|sourd=la|ling=wa}}, « {{loyén|camisia|la}} » (tchimijhe, tchimijhete, tchimijhe di nute). === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʧi.ˈmiːh|ʧi.ˈmiːç|ʧi.ˈmiːʃ|ʧy.ˈmiːç|ʧy.ˈmiːʃ|ʧœ.ˈmiːʃ|ʧɛ̃.ˈmiːʃ}} {{BS|jh}} *** {{frcjh}} {{AFE|ʧɛ.ˈmiːs}} *** {{pcdjh}} {{AFE|kɛ.ˈmiːʃ}} ** {{pzc}} {{AFE|(ɛn)‿ʧi.miːç|odio=Wa (ene) tchimijhe.ogg|ling=wa}} (après nén definixhant « [[ene]] ») * {{Ric|tchi·mijhe}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # ledjir mousmint do dzeu do coir, avou des mantches, coûtes ou longues. #* Li nivaye valsant avou l’ bijhe, Fjheut des damabondes di påwions Ki acovrént d’ ene sipesse {{~}} Campagne et prés, håyes et bouxhons. {{s-rif|MLol|"L’iviêr èt l’amour"}} #* Onk et deus, dj’ a veyou l’ leu ; … cénk et shijh, i meteut si {{~|tchmijhe}}. {{s-rif|contene}} <gallery> Camisade puño doble.jpg|Blanke tchimijhe. </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[souwer ene tchimijhe]]}} # {{r|[[come cou et tchmijhe]]}} # {{r|[[s’ è fote come di s’ prumire tchimijhe]]}} # {{r|[[ça n’ mindje nén l’ dobleure di vosse tchimijhe]]}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[panea]] ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchimijhete]], [[tchimijhî]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[T-tchmijhe]] * [[tchimijhe di nute]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[ticheur]] ==== {{H|DzoM}} ==== * [[a peur]], [[a purete]] * [[mantche]], [[mantchete]], [[col]] ==== {{H|FA}} ==== E francès « [[chemise]] » vout dire eto « [[farde]] ». ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chumixhe / chmixhe = E212:chumixhe\,_chmixhe | tchèmîse / tch’mîse = O4 | tchimîhe / tch’mîhe = E170 | tch(i)mîje = C8 | tchimîje / tch’mîje = C62 | tch(i)mijhe = R10:8852,R13 | tch(u)mîje = S117 | tchumîhe / tch’mîhe = E34 | tch(i)mîhe = E1  | chimîh = E177a | chumîh = E177a | {{=fon|tšümīš|tchumîje}} = S38 (p. 66) | {{=wis|she meese|tchimijhe}} (shirt) = C74 | tchèmîse = O3  | kèmîche = O3 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|ledjir mousmint do dzeu do coir |ar= {{t+|ar|قميص|ral=qamîç|ar-fafl=قَميص}} |ary= {{t+|ary|قميجة|ral=qemija}} |ca= {{t+|ca|camisa}} |de= {{t+|de|Hemd}} |en= {{t+|en|shirt}} |es= {{t+|es|camisa}} |fr= {{t+|fr|chemise}} |it= {{t+|it|camicia}} |nl= {{t+|nl|hemd}} |pt= {{t+|pt|camisa}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|tchimijhe}} 9l0rtvpcw76vj04cw8eo8ioj06ce5hv 432800 432799 2026-04-11T09:27:36Z Lucyin 218 432800 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-TCHI|mijhe}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdjti|*hamiþiją|sourd=gem}} (mousmint, tchimijhe), pal voye do {{bdj|camisa|sourd=la|ling=wa}}, « {{loyén|camisia|la}} » (tchimijhe, tchimijhete, tchimijhe di nute). === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʧi.ˈmiːh|ʧi.ˈmiːç|ʧi.ˈmiːʃ|ʧy.ˈmiːç|ʧy.ˈmiːʃ|ʧœ.ˈmiːʃ|ʧɛ̃.ˈmiːʃ}} {{BS|jh}} *** {{frcjh}} {{AFE|ʧɛ.ˈmiːs}} *** {{pcdjh}} {{AFE|kɛ.ˈmiːʃ}} ** {{pzc}} {{AFE|(ɛn)‿ʧi.miːç|odio=Wa (ene) tchimijhe.ogg|ling=wa}} (après nén definixhant årtike coinrece « [[ine]] ») * {{Ric|tchi·mijhe}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # ledjir mousmint do dzeu do coir, avou des mantches, coûtes ou longues. #* Li nivaye valsant avou l’ bijhe, Fjheut des damabondes di påwions Ki acovrént d’ ene sipesse {{~}} Campagne et prés, håyes et bouxhons. {{s-rif|MLol|"L’iviêr èt l’amour"}} #* Onk et deus, dj’ a veyou l’ leu ; … cénk et shijh, i meteut si {{~|tchmijhe}}. {{s-rif|contene}} <gallery> Camisade puño doble.jpg|Blanke tchimijhe. </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[souwer ene tchimijhe]]}} # {{r|[[come cou et tchmijhe]]}} # {{r|[[s’ è fote come di s’ prumire tchimijhe]]}} # {{r|[[ça n’ mindje nén l’ dobleure di vosse tchimijhe]]}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[panea]] ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchimijhete]], [[tchimijhî]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[T-tchmijhe]] * [[tchimijhe di nute]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[ticheur]] ==== {{H|DzoM}} ==== * [[a peur]], [[a purete]] * [[mantche]], [[mantchete]], [[col]] ==== {{H|FA}} ==== E francès « [[chemise]] » vout dire eto « [[farde]] ». ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chumixhe / chmixhe = E212:chumixhe\,_chmixhe | tchèmîse / tch’mîse = O4 | tchimîhe / tch’mîhe = E170 | tch(i)mîje = C8 | tchimîje / tch’mîje = C62 | tch(i)mijhe = R10:8852,R13 | tch(u)mîje = S117 | tchumîhe / tch’mîhe = E34 | tch(i)mîhe = E1  | chimîh = E177a | chumîh = E177a | {{=fon|tšümīš|tchumîje}} = S38 (p. 66) | {{=wis|she meese|tchimijhe}} (shirt) = C74 | tchèmîse = O3  | kèmîche = O3 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|ledjir mousmint do dzeu do coir |ar= {{t+|ar|قميص|ral=qamîç|ar-fafl=قَميص}} |ary= {{t+|ary|قميجة|ral=qemija}} |ca= {{t+|ca|camisa}} |de= {{t+|de|Hemd}} |en= {{t+|en|shirt}} |es= {{t+|es|camisa}} |fr= {{t+|fr|chemise}} |it= {{t+|it|camicia}} |nl= {{t+|nl|hemd}} |pt= {{t+|pt|camisa}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|tchimijhe}} sd2i2xwahgh1dsueun178ho3gtoekw1 432801 432800 2026-04-11T09:30:11Z Borhan 4405 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Wa (ene) tchimijhe.ogg]] → [[File:Wa (ine) tchimijhe.oga]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) 432801 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-TCHI|mijhe}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdjti|*hamiþiją|sourd=gem}} (mousmint, tchimijhe), pal voye do {{bdj|camisa|sourd=la|ling=wa}}, « {{loyén|camisia|la}} » (tchimijhe, tchimijhete, tchimijhe di nute). === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʧi.ˈmiːh|ʧi.ˈmiːç|ʧi.ˈmiːʃ|ʧy.ˈmiːç|ʧy.ˈmiːʃ|ʧœ.ˈmiːʃ|ʧɛ̃.ˈmiːʃ}} {{BS|jh}} *** {{frcjh}} {{AFE|ʧɛ.ˈmiːs}} *** {{pcdjh}} {{AFE|kɛ.ˈmiːʃ}} ** {{pzc}} {{AFE|(ɛn)‿ʧi.miːç|odio=Wa (ine) tchimijhe.oga|ling=wa}} (après nén definixhant årtike coinrece « [[ine]] ») * {{Ric|tchi·mijhe}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # ledjir mousmint do dzeu do coir, avou des mantches, coûtes ou longues. #* Li nivaye valsant avou l’ bijhe, Fjheut des damabondes di påwions Ki acovrént d’ ene sipesse {{~}} Campagne et prés, håyes et bouxhons. {{s-rif|MLol|"L’iviêr èt l’amour"}} #* Onk et deus, dj’ a veyou l’ leu ; … cénk et shijh, i meteut si {{~|tchmijhe}}. {{s-rif|contene}} <gallery> Camisade puño doble.jpg|Blanke tchimijhe. </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[souwer ene tchimijhe]]}} # {{r|[[come cou et tchmijhe]]}} # {{r|[[s’ è fote come di s’ prumire tchimijhe]]}} # {{r|[[ça n’ mindje nén l’ dobleure di vosse tchimijhe]]}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[panea]] ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchimijhete]], [[tchimijhî]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[T-tchmijhe]] * [[tchimijhe di nute]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[ticheur]] ==== {{H|DzoM}} ==== * [[a peur]], [[a purete]] * [[mantche]], [[mantchete]], [[col]] ==== {{H|FA}} ==== E francès « [[chemise]] » vout dire eto « [[farde]] ». ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chumixhe / chmixhe = E212:chumixhe\,_chmixhe | tchèmîse / tch’mîse = O4 | tchimîhe / tch’mîhe = E170 | tch(i)mîje = C8 | tchimîje / tch’mîje = C62 | tch(i)mijhe = R10:8852,R13 | tch(u)mîje = S117 | tchumîhe / tch’mîhe = E34 | tch(i)mîhe = E1  | chimîh = E177a | chumîh = E177a | {{=fon|tšümīš|tchumîje}} = S38 (p. 66) | {{=wis|she meese|tchimijhe}} (shirt) = C74 | tchèmîse = O3  | kèmîche = O3 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|ledjir mousmint do dzeu do coir |ar= {{t+|ar|قميص|ral=qamîç|ar-fafl=قَميص}} |ary= {{t+|ary|قميجة|ral=qemija}} |ca= {{t+|ca|camisa}} |de= {{t+|de|Hemd}} |en= {{t+|en|shirt}} |es= {{t+|es|camisa}} |fr= {{t+|fr|chemise}} |it= {{t+|it|camicia}} |nl= {{t+|nl|hemd}} |pt= {{t+|pt|camisa}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|tchimijhe}} oh3yshwodvogkrvlnxet8fy2tvnqe8j målåhèy 0 42298 432793 245465 2026-04-11T09:08:38Z Lucyin 218 432793 wikitext text/x-wiki == {{L|wa-fel}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Lka|målåjhey|etimolodjeye}} {{bet|mål|a|wa-fel}} ey {{caw|èy|a|wa-fel}}. === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} {{AFE|mɔː.lɔː.'hɛj|odio=Wa-fel målåhèy wa målåjhey.ogg|ling=wa-fel}} === {{H|Addj|wa-fel}} === {{-addjwa-|ling=wa-fel|o=målåhèy|f=målåhèye}} {{~}} {{o}} # [[målåjhey]]. #* Nos avîz èdåmé lès fraccions, mins come i n’ saveût l’ manîre dè carculer l’ dènôminateûr comun, k’i faléve cwèri di s’ tièsse tot s’ mågriant, nos trovîs çoula trop {{~}}, èt nos pièrdîs l’ gosse. {{s-rif|HFor|[[s:Notule so lès bassès scoles dè vî tins|lijh ==== {{H|Sp}} ==== {{WL-Fel}} b67nf29w3bl0653at270tkj17sf2olo 432794 432793 2026-04-11T09:09:08Z Lucyin 218 432794 wikitext text/x-wiki == {{L|wa-fel}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Lka|målåjhey|etimolodjeye}} {{bet|mål|a|wa-fel}} ey {{caw|èy|a|wa-fel}}. === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} {{AFE|mɔː.lɔː.'hɛj|odio=Wa-fel målåhèy wa målåjhey.ogg|ling=wa-fel}} === {{H|Addj|wa-fel}} === {{-addjwa-|ling=wa-fel|o=målåhèy|f=målåhèye}} {{~}} {{o}} # [[målåjhey]]. #* Nos avîz èdåmé lès fraccions, mins come i n’ saveût l’ manîre dè carculer l’ dènôminateûr comun, k’i faléve cwèri di s’ tièsse tot s’ mågriant, nos trovîs çoula trop {{~}}, èt nos pièrdîs l’ gosse. {{s-rif|HFor|[[s:Notule so lès bassès scoles dè vî tins|lijhåve so Wikisourd]]}} ==== {{H|Sp}} ==== {{WL-Fel}} oxp2xunz3egd0sn5feah0z8w89rpexa 432795 432794 2026-04-11T09:10:15Z Lucyin 218 432795 wikitext text/x-wiki == {{L|wa-fel}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Lka|målåjhey|etimolodjeye}} {{bet|mål|a|wa-fel}} ey {{caw|èy|a|wa-fel}}. === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} {{AFE|mɔː.lɔː.'hɛj|odio=Wa-fel målåhèy wa målåjhey.ogg|ling=wa-fel}} === {{H|Addj|wa-fel}} === {{-addjwa-|ling=wa-fel|o=målåhèy|f=målåhèye}} {{~}} {{o}} # [[målåjhey]]. #* Nos avîz èdåmé lès fraccions, mins come i n’ saveût l’ manîre dè carculer l’ dènôminateûr comun, k’i faléve cwèri di s’ tièsse tot s’ mågriant, nos trovîs çoula trop {{~}}, èt nos pièrdîs l’ gosse. {{s~|HFor|[[s:Notule so lès bassès scoles dè vî tins|lijhåve so Wikisourd]]}} ==== {{H|Sp}} ==== {{WL-Fel}} pzttpxuliy497st8umd0lxkhlownukv djusse 0 48934 432796 430268 2026-04-11T09:15:04Z Lucyin 218 /* {{H|etimolodjeye|wa|2}} */ 432796 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === Do francès ''[[juste]]'', timproumint epronté på walon. Li mot francès vént do latén [[iustus|iustu-]] (djusse, ki shût l' djustice u les dujhances). Li mot latén n' a moussî e walon fok po l' no d' djin ''(Sint) Djosse'', avou ''u'' latén ki toûne a ''o'', come dins ''pôsse, gosse'' etch. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{AFE|ʤys|ʤœs}} {{c1pr}} *** {{frcjh}} {{AFE|ʒys}} ** {{pzc}} {{AFE|ʤys|odio=Wa djusse.ogg|ling=wa}} * {{Ric}} === {{H|adviebe|wa}} === {{~}} {{n-c|wa}} # nén dpus ni moens k' i n' fåt, unicmint. #* On a {{~}} yeu l' tins d' boere on dmey. #*Ele n' a pupont d' gosse po rén, ele ni magne cåzu pus, et s' continter do pepyî {{~}} çou k' i fåt po n' nén mori d' fwin {{s-rif|EPech}} # on court tins. #* {{~|Djusse}} divant l’ Tossint, gn a ene algaråde inte les deus roufions, et les deus peres monter so leus grands tchvås {{s|LM}} # simplumint, sins fé des mirlifitches. #*S' i gn a ds ôtes ki volèt ki dji lzî evoye, ni balzinez nén: dimandez mel {{~}} {{s|LHen}} #*Li mwaisse ovrî trove Djeråd edoirmou so li schoupe: -To doimes, Djeråd ?! - Neni, dj' esteu djusse eniké. # egzactumint. #*C' est l' agaece k' a s' ni dins l' grosse hesse k' est {{~}} ki rwaite li vite di m' tchambe{{s|LM}} # simplumint, sins poleur fé ôte tchoi. #*Ça s' dit ovrî et c' est {{~}} bon po-z araedjî tot. ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[djustumint]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[djusse ki]] === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-|of=djusse}} {{~}} {{o&f-a}} # k' est dins l' droet do djeu, ki shût li lwè, les uzances. #* {{lang|wa-fel|Ah ! Hoûtez, ç' n' èst nin '''djusse''' : ovrer, lanwi, mori !Et po mète lès restants dè ci qui v's-a noûri,N'aveûr qu'on flåwe wahê, n'aveûr qui dès clicotes !...}} {{s|JVri|« Pâhûles rîmês » (1897), "A l'pwète dès incurâbes" (avri 1878), p.55}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[esse tot djusse]]}} #* Si c’ esteut ddja tot djusse po l’ amindjî, po l’ bagaedje c’ esteut co bén pire {{s-rif|JDes}} # {{r|[[nén tot djusse]]}} ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== # {{r|[[comiece å djusse pris]]}} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour| ki shût l' droet del djustice |fr= {{t+|fr|juste}} |en= {{t+|en|right}} }} ===={{H|sustantif|wa}}==== {{-su-}} {{~}} {{o&f}} # djin ki s' a todi cdût dins l' djustice. #*Il avént catchî des djwifs tins del guere, ey esse lomé on «djusse emey les nåcions». # {{o}} {{tsg|wa}} sacwè ki shût li djustice. ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|[[å djusse]]}} #*on n' sèt nén cwè å djusse. # {{r|[[come di djusse]]; [[come di djusse et d’ råjhon]]}} ====={{H|ortografeyes}}===== {{Orto | djusse = C9,C13, E1,E21,E34, O0,O2,O3,O4,O5, R10:8880 (adv.), R10:22054 (addj.),R13 | jusse = C8, S0,S117 }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === Stindaedje do prumî sinse: hena ki mzeure djusse ene contnance. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{AFE|ʤys|ʤœs}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|ʤys}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{ah-ma|wa}} [[hena]] k' on pout î mete do likide assez po porter d' ene plaece a l' ôte. #* C' est a t' toû, vola l' {{~}}, mi dit-st i, fwai t' tournêye, Vass rimpli les aboeres, end åront po ene hapêye ; Pwis ti vénrès houmer ene gote di frisse peket ; C' est bon pol vier do cour, come les beveus l' dijhèt. {{s-rif|TBowp|''Li songe da Babilone'', 1887, p.38}} [[File:75 lang wa Lidje Toussaint Brahy œuvres posthumes 01.wav]] #*Les {{~s}} å laecea et les soucrîs estént d' vere taeyî {{s-rif|ASch}} #*Si tchén mi cnoxhe come si mwaisse; I n’ a wåde di hawer sor mi. Ca c’ est mi ki ramoenne les {{~s}} Da m’ pitite martchande di laecea {{s-rif|viye tchanson}} # {{cont|wa}} çou k' gn a dvins. #* Aler cweri ene {{~}} d' aiwe {{s-rif|S0}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[djusse come ene djusse et rond come on posson]]}} # {{r|[[onk fwait djusse et l’ ôte fwait posson]]}} ====={{H|ortografeyes}}===== {{Orto | djusse = C1,C8,C9,C13, E1,E21,E34, O0, R10:4359, S0 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour| hena po mete assez bén d' likide |fr= {{t+|fr|cruche}}, {{t+|fr|jarre}}, {{t+|fr|bidon}}, {{t+|fr|carafe}} |en= {{t+|en|jug}}, {{t+|en|jar}} |es= {{t+|es|jarra}} |ary= {{t+|ary|ڭربة|ral=gerba|ar-fafl=ڭرْبة}}, {{t+|ary|خابية|ral=khabiaa|ar-fafl=خابْية}}, {{t+|ary|سانسة|ral=sansa|ar-fafl=سانْسة}} ''(grand bidon d' aluminiom)'' |zgh= {{t+|zgh|ⴰⴳⴷⵓⵔ|ral=agdor}}, {{t+|zgh|ⵜⴰⴳⴷⵓⵔⵜ|ral=tagdort}} }} ==== {{H|waitîz eto}} ==== {{wp|djusse (hena)}} === {{H|waitîz eto}} === {{wp|djusse (discramiaedje)}} hpybaf1vz5v5h1slaeryze3w5pxn8e3 432797 432796 2026-04-11T09:21:43Z Lucyin 218 432797 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === Do francès ''[[juste]]'', timproumint epronté på walon. Li mot francès vént do latén [[iustus|iustu-]] (djusse, ki shût l' djustice u les dujhances). Li mot latén n' a moussî e walon fok po l' no d' djin ''(Sint) Djosse'', avou ''u'' latén ki toûne a ''o'', come dins ''pôsse, gosse'' etch. ==== {{H|prononçaedje}} ==== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{AFE|ʤys|ʤœs}} {{c1pr}} *** {{frcjh}} {{AFE|ʒys}} ** {{pzc}} {{AFE|ʤys|odio=Wa djusse.ogg|ling=wa}} * {{Ric}} ==== {{H|adviebe|wa}} ==== {{~}} {{n-c|wa}} # nén dpus ni moens k' i n' fåt, unicmint. #* On a {{~}} yeu l' tins d' boere on dmey. #*Ele n' a pupont d' gosse po rén, ele ni magne cåzu pus, et s' continter do pepyî {{~}} çou k' i fåt po n' nén mori d' fwin {{s-rif|EPech}} # on court tins. #* {{~|Djusse}} divant l’ Tossint, gn a ene algaråde inte les deus roufions, et les deus peres monter so leus grands tchvås {{s|LM}} # simplumint, sins fé des mirlifitches. #*S' i gn a ds ôtes ki volèt ki dji lzî evoye, ni balzinez nén: dimandez mel {{~}} {{s|LHen}} #*Li mwaisse ovrî trove Djeråd edoirmou so li schoupe: -To doimes, Djeråd ?! - Neni, dj' esteu djusse eniké. # egzactumint. #*C' est l' agaece k' a s' ni dins l' grosse hesse k' est {{~}} ki rwaite li vite di m' tchambe{{s|LM}} # simplumint, sins poleur fé ôte tchoi. #*Ça s' dit ovrî et c' est {{~}} bon po-z araedjî tot. ===== {{H|parintaedje}} ===== * [[djustumint]] ===== {{H|mots d’ aplacaedje}} ===== * [[djusse ki]] ==== {{H|addjectif|wa}} ==== {{-addjwa-|of=djusse}} {{~}} {{o&f-a}} # k' est dins l' droet do djeu, ki shût li lwè, les uzances. #* {{lang|wa-fel|Ah ! Hoûtez, ç' n' èst nin '''djusse''' : ovrer, lanwi, mori !Et po mète lès restants dè ci qui v's-a noûri,N'aveûr qu'on flåwe wahê, n'aveûr qui dès clicotes !...}} {{s|JVri|« Pâhûles rîmês » (1897), "A l'pwète dès incurâbes" (avri 1878), p.55}} ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|[[esse tot djusse]]}} #* Si c’ esteut ddja tot djusse po l’ amindjî, po l’ bagaedje c’ esteut co bén pire {{s-rif|JDes}} # {{r|[[nén tot djusse]]}} ===== {{H|mots d’ aplacaedje}} ===== # {{r|[[comiece å djusse pris]]}} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour| ki shût l' droet del djustice |fr= {{t+|fr|juste}} |en= {{t+|en|right}} }} ===={{H|sustantif|wa}}==== {{-su-}} {{~}} {{o&f}} # djin ki s' a todi cdût dins l' djustice. #*Il avént catchî des djwifs tins del guere, ey esse lomé on «djusse emey les nåcions». # {{o}} {{tsg|wa}} sacwè ki shût li djustice. ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|[[å djusse]]}} #*on n' sèt nén cwè å djusse. # {{r|[[come di djusse]]; [[come di djusse et d’ råjhon]]}} ====={{H|ortografeyes}}===== {{Orto | djusse = C9,C13, E1,E21,E34, O0,O2,O3,O4,O5, R10:8880 (adv.), R10:22054 (addj.),R13 | jusse = C8, S0,S117 }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === Stindaedje do prumî sinse: hena ki mzeure djusse ene contnance. ==== {{H|prononçaedje}} ==== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{AFE|ʤys|ʤœs}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|ʤys}} * {{Ric}} ==== {{H|sustantif|wa}} ==== {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{ah-ma|wa}} [[hena]] k' on pout î mete do likide assez po porter d' ene plaece a l' ôte. #* C' est a t' toû, vola l' {{~}}, mi dit-st i, fwai t' tournêye, Vass rimpli les aboeres, end åront po ene hapêye ; Pwis ti vénrès houmer ene gote di frisse peket ; C' est bon pol vier do cour, come les beveus l' dijhèt. {{s-rif|TBowp|''Li songe da Babilone'', 1887, p.38}} [[File:75 lang wa Lidje Toussaint Brahy œuvres posthumes 01.wav]] #*Les {{~s}} å laecea et les soucrîs estént d' vere taeyî {{s-rif|ASch}} #*Si tchén mi cnoxhe come si mwaisse; I n’ a wåde di hawer sor mi. Ca c’ est mi ki ramoenne les {{~s}} Da m’ pitite martchande di laecea {{s-rif|viye tchanson}} # {{cont|wa}} çou k' gn a dvins. #* Aler cweri ene {{~}} d' aiwe {{s-rif|S0}} <gallery> Ståve des boûs djusse et coloe.jpg|djusse å laecea Djusses a l'ôle d' olive Novele Castile.jpg|grossès djusses a l' ôle Asfi djusses.jpg|Adjeyantès djusses (decorreces) Djusses al manike.jpg|Pititès djusses a l' aiwe </gallery> ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|[[djusse come ene djusse et rond come on posson]]}} # {{r|[[onk fwait djusse et l’ ôte fwait posson]]}} ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto | djusse = C1,C8,C9,C13, E1,E21,E34, O0, R10:4359, S0 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour| hena po mete assez bén d' likide |fr= {{t+|fr|cruche}}, {{t+|fr|jarre}}, {{t+|fr|bidon}}, {{t+|fr|carafe}} |en= {{t+|en|jug}}, {{t+|en|jar}} |es= {{t+|es|jarra}} |ary= {{t+|ary|ڭربة|ral=gerba|ar-fafl=ڭرْبة}}, {{t+|ary|خابية|ral=khabiaa|ar-fafl=خابْية}}, {{t+|ary|سانسة|ral=sansa|ar-fafl=سانْسة}} ''(grand bidon d' aluminiom)'' |zgh= {{t+|zgh|ⴰⴳⴷⵓⵔ|ral=agdor}}, {{t+|zgh|ⵜⴰⴳⴷⵓⵔⵜ|ral=tagdort}} }} ==== {{H|waitîz eto}} ==== {{wp|djusse (hena)}} === {{H|waitîz eto}} === {{wp|djusse (discramiaedje)}} kncuus26l5m6a4523flvw35udfde0uw amer 0 65906 432804 414818 2026-04-11T11:54:37Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +C9a 432804 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Etim?}} ==={{H|prononçaedje}}=== *{{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|a.ˈmeʀ|a.ˈmɛʀ}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|a.ˈmɛʀ}} * {{Ric|a(.)mer}} ==={{H|addjectif|wa}}=== {{-addjwa-|o=amer|amere}} {{~}} {{o}} # k’ a-st on gosse nén foirt plaijhant, come li ci do cafè sins souke. #* C’ est {{~}} come del djiniesse. {{s-rif|E150}} # [[trisse]], [[målåjhey]]. #*Ki l' vicåreye est bén {{~|amere}} :Sereut ç' veur k' on-z î sofere tant ?{{s-rif|BSLLW|oteur=MLej|"Dj’a dîh-ût ans", tome 43, p. 143}} #* Pôve tchansonî, ti veye est bén {{~s}}Wåde tes pinsêyes po des meyeus moumints. {{s-rif|LLagan|(1908-1912), «Dispôy’ qu’èle n’est pu là» p.76}} ===={{H|ortografeyes}}==== {{Orto|croejh=Addj | amer, amere = R10:23809 | amér, amére = E1:amér, S0 | amêr, amêre = S117 | amér = C1,C8,C9,C9a,C13, E21,E34,E150, O0,O2 | amèr = FO4 }} ===={{H|ratournaedjes}}==== {{ratour |fr = {{t+|fr|amer}} }} ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{o&f|wa}} # {{fizio|wa}} [[bîle]] (do [[foete]]). #* (D' on live pou rire) La on live ki disloye les niers des mashales, ki remoenne l' {{~}} et ki fwait wespiyî l' misse {{s-rif|LNam}} #* Ele fwait on rméde avou l' {{~}} do coshet {{s-rif|S117}} # {{stin}} {{anto|wa}} pitite potche metowe sol foete la k' el bîle si rashonne (ås biesses). #* Waite a twè di n' nén trawer l' {{~}}, la, twè ! #* Ass côpé l' {{~}} ? {{s-rif|S0}} # {{magn|wa}} likeur d' [[absinte]]. #* Bevans ene pitite gote d' {{~}} {{s|R10}} ==== {{H|mots d' aplacaedje}} ==== # [[potche d’ amer]] #* Les docteurs lyi ont rsaetchî troes grossès pires foû di s' potche d' {{~}} {{s-rif|S117}} ===={{H|ortografeyes}}==== {{Orto|croejh=Su | amer = R10:14149,R13 | amèr = O4 | amér = C1,C8,C9,C9a,C13, E1,E21,E34, O2,O3,O5, S0,S3 | amêr = S117 | amér′ = O90 }} ===={{H|ratournaedjes}}==== {{ratour|pitite potche ki rascod l' bîle do foete |fr = {{t+|fr|vésicule biliaire}} |en = {{t+|en|gall bladder}} }} h4nhlh0py7o5ic9q86hynfhl8qksrvy