Wiccionaire wawiktionary https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.46.0-wmf.24 case-sensitive Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wiccionaire Wiccionaire copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene Rawete Rawete copene Sourdant Sourdant copene Motyince Motyince copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet 0 6098 433224 432896 2026-04-26T13:29:28Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433224 wikitext text/x-wiki {{MR|cawé}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|cauda|sourd=la}} {{m-s}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|kaw|ka:w|kɔ:w|kœw|kɛw|kœw|køːw|køːj|køː}} {{AFE|odio=Cowe (Lidje).wav}} ** {{pzc}} {{AFE|kaw}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{acoird-s}} {{~}} {{f}} # {{anto-b|wa}} organe ki s' fwait sol coron del [[schene]] des biesses ås tetes, crålantès biesses, sacwantès glumiantès biesses eyet les pexhons. #* Ki dirîz vs d’ on tchén ki s’ crevintreut tote si veye po-z aveur li droet do poirter on ptit rodje floket sol betchete di s’ {{~}} ? {{s-rif|AXbm|(1905), p.14}} #* Divant l' concours di Libråmont, on nos rneteye å boyea, on nos streye, nos rtaeyî l' {{~}}, et nos fé l' schene {{s-rif|BHos}} # {{zolo|wa}} grandès plomes metowes sol cawî des oujheas. # {{usteye|wa}} mantche (d' ene usteye, d' on ramon). #* Cial, c' est ene viye pailete sins '''cowe''';</br>La, c' est del såvneure dispårdowe;</br>Ene schårdêye assiete sol djivå;</br>Et des resses di boure totavå. {{s-rif|HFbl|Satire en vers, 1836}} #* C' a stou l' pere des deus efants ki m' a fwait foû d' ene {{~}} di schovlete. {{s-rif|JVpa|(1896), p.44}} # {{mauh|wa}} [[vé#Walon 2|vé]]. #* « Ki djhoz vs, binamé monsieu,</br>Pa, c' est surmint po rire ; </br>Dijhoz vs çoula pol serieus ?</br>Mins n' fåt i nén bén dire ?</br>Mi k' a ene fômresse</br>Ki m' bouname Djannesse,</br>K' a t ene come on dragon</br>N' pout co sinti l' fond. » {{s-rif|FrBcj|1852, p.30}} # [[coron]]. # {{cron|wa}} [[houbonde]]. #* Ratindoz ene {{~}} {{s-rif|O4}} # {{bota|wa}} [[scheuve]] di [[crompire]], di betråle. # {{meteyo|wa}} dierinnès gotes d' ene [[walêye]], sovint pus grosses, mins ki s' djokèt bénrade. #* Alez, c' esteut l' {{~}} del walêye; on pout roister nos paraplus. # [[cawêye]]. #* Ci n' esteut k' sire potchtreye sol rowe<br>Et tolmonde breyeut di s' pus roed :<br>« Vive li djonnesse » et « Vive li {{~}} ! » {{s-rif|JDcoh|1939, p.60, ''Vîve li djônèsse !'' (1927)}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[li cawe di nosse tchet a bén vnou]]}} # {{r|[[awè peu come do dragon ås deus cawes]]}} # {{r|[[c' est todi l' cawe li pus målåjheye a schoircî]]}} # {{r|Cawe del Paile|cat=npl}} : no d' ene plaece di [[Mouhagne]]. # {{r|Cawe do bwès|cat=npl}} : no d' ene plaece # {{r|Côpeus d' cawe al Borike}} # {{r|[[hossî s’ cawe]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[cawea]], [[cawet]], [[cawtêye]], [[cawon]], [[cawêye]], [[cawire]], [[cawiron]], [[cawisse]] * [[cawete]] * [[cawlet]], [[cawlî]] * [[cawri]] * [[cawer]], [[cawter]], [[cawyî]] * [[acawer]], [[acawaedje]] * [[ecawer]], [[s' ecawer]], [[ecawaedje]] * [[discawer]] * [[scawer]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[micawe]], [[mcawe]] * [[cawe-di-tchet]], [[cawe-di-tchvå]], [[cawe-di-rat]], [[cawe-di-rnåd]] * [[hosse-cawe]] * [[téncawe]] * [[tchesse-cawe]] * [[stoele a cawe]] * [[cawe d' aronde]] * [[Cawe do bwès]] (sacwants corons del Walonreye) * [[Cawe di vatche]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (mantche) : [[téncawe]]. * (vé) : [[boulome]], [[vedje]], [[kekete]], [[kete]]; {{Lka-si|vé}} * (scheuve di crompire) : [[bahou]], [[ranxhe]], [[fåne]] * (pitit moumint) : [[miete]]; {{Lka-si|houbonde}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | cawe = E1, G201 ({{p.|235}}), O4, R9,R10:23347,R11,R13, S0,S117 | câwe = E34 | cow = E177a | cowe = E1,E89, G201 ({{p.|235}}) | cuwe = E212 | cwèwe = G201 ({{p.|235}}) | keû = G201 | keûe = S0 (sacwants viyaedjes) | keuwe = G201 ({{p.|235}}), O0 | keûwe = G201 ({{p.|235}}), O4 | keûye = G201 ({{p.|235}}), O4 | kèwe = C8,C13, G201 ({{p.|235}}), O0 | kœwe = C8 | kow = E203 | quåwe = E170 | queûwe = O199 | quèwe = PMou | a-kow = (a cawe) E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|organe planté åd dibout del schene di bråmint des biesses |fr= {{t+|fr|queue}} |en= {{t+|en|tail}} |nl= {{t+|nl|staart}} |de= {{t+|de|Schwanz}} |es= {{t+|es|cola}} |ar= {{t+|ar|ذيل|ral=dhayl|ar-fafl=ذَيْل}} |ary= {{t+|ary|شوّال|ral=chewwal}}; [[zen6i6]] (zenTiT) {{=ral}} {{t+|ary|زنطيط}} {{=dsf-ar}} {{t+|ar|زنْطيط}}; {{t+|ary|قزّيبة|ral=qezziba}}; [[6abe3]] (Tabe3) {{=ral}} {{t+|ary|طابع}} }} {{ratour|djuzrinne pårt d' on ramon |fr= {{t+|fr|queue}} }} {{ratour|mantche |fr= {{t+|fr|manche}} }} {{ratour|vé |fr= {{t+|fr|queue}}, {{t+|fr|vit}}, {{t+|fr|pénis}} }} {{ratour|coron, cawete |fr= {{t+|fr|extrémité}}, {{t+|fr|fin}} }} {{ratour|moumint |fr= {{t+|fr|moment}} }} {{ratour|scheuve di crompire, di betråle |fr= {{t+|fr|fane}} }} === {{H|waitîz eto}} === * {{wp|cawe (discamiaedje)}} * {{wp|cawe}} 132so8o1x7biqyh6889wgmp7pel8ekh 0 6688 433227 431361 2026-04-26T13:39:11Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ 433227 wikitext text/x-wiki {{RAwa}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|[[cocina|cŏcīna]]|sourd=la}} {{m-s}}, {{çdom}} {{caw|ene|s|wa}}; {{sorw}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{AFE|kuː.ʒɛn|ku.hin}} {{AFE|ku.'hɛn|odio=Lang-wa-fel Lidje couhène.ogg|linɡ=wa}} {{AFE|ku.hœn|ku.ʒin|ku.ʒɛn|ku.ʒœn|ky.hin|ky.in|kyː.hin|ky.ɛn|ky.jɛn|ky.ʒin|kyː.ʒin|kyː.ʒɛn}} *** {{frcjh}} {{AFE|kwi.ʒin|kwiː.ʒin}} {{miers|4|45}}; {{36pr}} ** {{pzc}} {{AFE|kuː.ʒɛn}} * {{Ric|cou·jhene}} <gallery> Kitchenwhitehouse.jpg </gallery> === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # [[plaece]] k' on-z î [[fwait a magnî]]. #* On n' pout nén esse pus scrandi k' e l' oujhene; on n' pout nén esse pus måssî k' e l' {{~}}. {{s-rif|AGau}} #* El mame a criyî del {{~}} « Screpez vos pîs sol payasson ! ». {{s-rif|PhAn}} #* Tot bodjant l' covieke del sitouve on pô e coisse, on-z alouméve li {{~}} tins des prumirès munutes k' el nute touméve. {{s-rif|GMot}} #* El brune rimplit l' {{~}} ; l' estouve saetche et flameye<br>Tins k' l' ome puplote, påjhire, rapetaxhant, mierseu,<br>Ses ans yet des razans, ses espwers, ses freyeus,<br>Les beas, les laids moumints di tote si vicåreye. {{s-rif|HVC|"Clairs di lune" p. 49}} # tos les meubes di cisse plaece la, avou l' minme decoråcion. #* Et si on ratchtêyreut ene nouve {{~}}, binamé ? # årt di bén fé a magnî. #* Elle a yeu s' diplome di {{~}} a Nivele. #* Miket ki m' aveut fwait diski la ene boune {{~}},<br>Mi fjheut des amagnîs ki m' årént dné l' pufkene :<br>C' esteut des ratatouyes, sins cråxhe, ni poeve, ni sé<br>A fé såver les tchéns ki les årént-st odé. {{s-rif|TBowp|''Li Frût d'ine mâle Kpaneie'', 1886, p.47}}<br>[[File:Toussaint Brahy Frût mâle Kpaneie 13 Miket ki.wav]] ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[coujhner]], [[coujhnaedje]], [[coujhnêye]] * [[coujhnî]], [[coujhnire]] {{mse}} * [[cure]], [[cujhaedje]], [[cût]], [[cujheu]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== [[coujhene amerikinne]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | couhène = E1,G204 | couhenn = E177a | couheune = G204 | couhine = G204 | coûjène = G204 | coujène = C1,C100,G204 | coujeune = G204 | coujhene = R10,R11,R13 | coujine = G204 | cu.ène = G204 | cuhène = E21 | cujène = C8 | cûjène = C1,G204,O92 | cûjëne = G204 | cuyène = G204 | cu.ine = G204 | cuhine = G204 | cûhine = G204 | cujine = G204 | cûjine = G204, O4 | cuxhenne = E212 | cwizine = G204 | cwîzine = G204 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plaece k' on î fwait a magnî |fr= {{t+|fr|cuisine}} |en= {{t+|en|kitchen}} |nl= {{t+|nl|keuken}} |de= {{t+|de|Küche}} |es= {{t+|es|cocina}} |ar= maTbakh {{=ral}} {{t+|ar|مطبخ}} {{=dsf-ar}} {{t+|ar|مَطْبَخ}} |ary= [[kozina]] {{=ral}} [[كوزينة]]; [[kchina]] {{=ral}} [[كشينة]] {{=dsf-ar}} [[كْشينة]] }} 1mpbf3x88smrms7mi31zf04hilc4o6c 0 6689 433231 406724 2026-04-26T13:50:20Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433231 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|coujhene}}, {{caw|er|v|wa}} (pa assaetchance do {{p|cuisiner|fr}}). === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow- |troke = 1 |A = coujhn |B = coujhnêy |come = tchicter }} {{~}} # {{vsc}} [[fé a magnî]]. #* C' est bén d' sawè {{~}}, po èn ome. # {{vc}} fé, aprester (ene sacwè a magnî). #* I n' sait {{~}} k' des oûs fricassés. #* Djel candôzéve come on ptit roy, dji lyi {{~|coujhnéve}} tos ses ptits gosses. {{s-rif|HSim| « Janète » 1911, (eplaidaedje da Jean Haust di 1936), p.121}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[coujhnaedje]] * [[coujhnåjhe]] * [[acoujhner]] * {{Lka-pa|coujhene}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (sins coplemint) : [[fé a magnî]], [[fristouyî]] * (avou coplemint) : [[cure]], [[fé]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto|croejh=Vi | couhener = E1 | couhné = E177a | coujenè = C1 | coujhner = R9,R10,R11:coujhene,R13 | cuh’ner = E145 (a Waime) | cujnè = C8 | cûj’ner = O4 | cuxhnez = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|{{Lka-ra|fé a magnî}} |fr= {{t+|fr|cuisiner}} }} 3v6gevaz8g82htmu6tysw522cy47tm4 0 6692 433232 418917 2026-04-26T13:54:17Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433232 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|coujhene}} {{caw|î|s|wa}} {{dal}} ==={{H|prononçaedje}}=== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|kuh.ˈniː|kyːʒ.ˈniː|kuh.niːʀ|}} {{BS|jh}} ** {{pzc}} {{AFE|kuʒ.ˈniː}} * {{Ric|coujh·nî}} <gallery> Cooks 050918 154402.jpg|Deus coujhnîs Gabriël Metsu - The Cook - WGA15096.jpg|Coujhnire </gallery> === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-|o=coujhnî|f=coujhnire}} {{~}} {{o}} # ome (feme) ki fwait a magnî. #*Dj' aveu shijh tchesteas avou leus '''coujhnires''', djårdinîs, maçons, mineus d' atelêyes, meskenes, boledjîs, conteus, marixhås, et palfurnîs {{s|LHensla}} #* ''Les coujhnîs n' ont nén vudî d' l' aiwe assez po fé l' cafè d' l' åmatén {{s-rif|EWar}} #*Fé les lisses po les comission, cori pattavå les reyons, et tote sitantche, arindjî divant l' caissire l' amonucion pol '''coujhnire''' {{s-rif|OUyt}} #*Mi {{~}} vis va fé ene clapante eurêye, altesse … {{s-rif|PHT|ratournant ''Li diâle è cwér, ine avinteûre di Bakelandt l’èspiyon di Napolèyon à Lîdje'', 2009, {{p.|21}}}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | coujhnî, coujhnire = R9,R10,R11:coujhene | couhni, couhnîr = E177a:couhni | cûj’nî, cûj’nière = O4 | cuxhni, cuxhnire = E212 | couhenî = E1 | coujhnî = R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| | fr = {{t+|fr|cuisinier}} | nl = {{t+|nl|kok}} }} o31ywydebgnmtalifmthcq97rb5233r 0 7002 433226 387337 2026-04-26T13:37:15Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ 433226 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== === {{H|etimolodjeye}} === {{BdjA|cujh|cure}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|kyː.'hɛʧ|kyː.'ʒaʧ|ky.'ʒaːʧ}} ** {{pzc}} {{AFE|ky.'ʒɛʧ}} * {{Ric|cu.jhaedje}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{Fijh|cure}}. #* Sipurer les canadas, c’ est rsaetchî l’ aiwe di {{~}}. #* Si t’ as dandjî d’ lård po des {{~s}}, i gn a co ene bake el tchambe dirî. #* Vos leyîz cure les trûtes et l’ såçreye tot doûçmint eyet divant l’ fén do {{~}}, î rmete on bon boket d’ boure. {{s-rif|CMas}} #* I faleut dijh munutes di {{~}}, on rpleut ricmincî a djåspiner. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | cûhèdje = E1 | cuheg = E177a | cujâdje = C8 | cûjâdje = O4 | cujhaedje = R9,R10,R11:cure | cûxheje = E212 | kûhech = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|cuisson}}, préparation culinaire }} qam73fdbutli6sksbas92gw5c40665e 0 7011 433220 419390 2026-04-26T13:11:36Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433220 wikitext text/x-wiki {{MR|curé|cûre}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{Bdj|cŏquĕre|coquere|sourd=la}} {{m-s}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|kyːʀ|kuːʀ}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|kyːʀ|odio=Wa cure wa-fel cûre.ogg|ling=wa}} * {{Ric}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=5|A=cujh|B=cû|C=cujh|PE=cût|come=cure}} {{~}} # {{vc}} [[tchåfer]] (ene nouriteure) po l' rinde boune a magnî. #* Dji m' {{~|cû}} ene fricassêye. #* C' est ene sope fwaite tot {{~|cujhant}} del tchå avou bråmint d' aiwe, des yerbêyes et des canadas, pu tot rsaetchant l' tchå et les yerbêyes. # {{vsc}} divni tchôd eyet bon a magnî, tot cåzant d' ene nouriteure. #* Dji sinteu l' boune hinêye do rosti ki {{~|cujheut}}. #*Li wapeur del sope ki '''cujheut''' si spårdeut avå tot {{s-rif|LLag|"Li hatche di bronze" (1937), p. 75}} # {{vsc}} [[boure]] (ariver a 100 digrés, po d' l' aiwe). #* Da kî k' c' est, ciste aiwe la ki {{~|cût}} ? # {{vsc}} {{cama|wa}} aveur foirt tchôd. #* Drovoz l' ouxh, don ! On {{~|cût}}, ciddé. <gallery> Ary-bolfaf6 cujhaedje.JPG Saltah gif.gif </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[çou ki n’ cût nén por mi, djel lai broûler po èn ôte]]}}, {{r|[[çou ki n’ cût nén por vos, leyîz l’ broûler po èn ôte]]}} # {{r|[[cure a ptit feu]]}} # {{r|[[cure deur]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[cût]] * [[cujhaedje]], [[cujhant]], [[cujheu]] * [[cûtêye]], [[cûtnêye]], [[cujhêye]] * [[cûtyî]] * [[scure]] * [[ricure]], [[racure]] (avou l' bodje coujh-) * [[coujhene]], [[coujhnêye]], [[coujhnire]], [[coujhnî]] {{mse}} * [[cocote]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[cût deur]] ==== {{H|Of}} ==== [[cur]] (pea taenêye) ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | cûr = E177a | cure = R9,R10:24475 | cûre = C8,O4,E1,E89,E170,S117 | {{=fon|?|cûr}} = G205 p. 329 | {{=fon|?|cûh}} = G205 p. 329 | coûre = S109,S117 | kûr = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|tchåfer (ene nouriteure) po l' rinde boune a magnî |fr= {{t+|fr|cuire}} |en= to {{t+|en|cook}} |nl= {{t+|nl|koken}} |ary= {{t+|ary|طيّب|ral=6eyyeb}} |es= {{t+|es|cocer}} |it= to {{t+|it|cuocere}} |scn= {{t+|scn|còciri}} }} {{ratour|ariver a 100 digrés, po d' l' aiwe {{Lka-ra|boure}} |fr= {{t+|fr|bouillir}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{Bdj|cura|sourd=la}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # sedjoû ene sawice avou on redjime speciå pa rwangnî l' santé. #* Li {{~}} lyi a minme puvite fwait do bén, atot lyi rprindant l’ måhaiteye oumeur ki l’ ivier et l’ crouwin del måjhone lyi avént schoyou. {{s-rif|AXhi| « Boule-di-Gôme », 1912, p.18}} #* Les {{~s}} et les manires do coporå aminèt l' dispite inte les femreyes. {{s-rif|JMign|"Li walon å payîs di Lîdje" (1938), p.31}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | cur′ = O4 | cure = R10:32089 | cûre = E1,E34 | curre = E212 | keûre = AXhi }} == {{L|wa-fel}} == === {{H|Su|wa-fel}} === {{~}} {{f}} #[[keure]]. #* Il a todi iu d' {{~}} di sès vîs parints. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | cure = C8,C13 }} == {{L|fr}} == === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} : {{AFE|ky}} === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === ==== {{H|sustantif|fr}} ==== {{-su-|ling=fr}} {{~}} {{f}} #{{cato|wa}} måjhon d' on curé. === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === ==== {{H|sustantif|fr}} ==== {{~}} {{f}} # {{d-rat}} [[n’avoir cure]] (de). 1f7er4y1v1akrguic0it5suzmeks233 433225 433220 2026-04-26T13:35:02Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433225 wikitext text/x-wiki {{MR|curé|cûre}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{Bdj|cŏquĕre|coquere|sourd=la}} {{m-s}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|kyːʀ|kuːʀ}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|kyːʀ|odio=Wa cure wa-fel cûre.ogg|ling=wa}} * {{Ric}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=5|A=cujh|B=cû|C=cujh|PE=cût|come=cure}} {{~}} # {{vc}} [[tchåfer]] (ene nouriteure) po l' rinde boune a magnî. #* Dji m' {{~|cû}} ene fricassêye. #* C' est ene sope fwaite tot {{~|cujhant}} del tchå avou bråmint d' aiwe, des yerbêyes et des canadas, pu tot rsaetchant l' tchå et les yerbêyes. # {{vsc}} divni tchôd eyet bon a magnî, tot cåzant d' ene nouriteure. #* Dji sinteu l' boune hinêye do rosti ki {{~|cujheut}}. #*Li wapeur del sope ki '''cujheut''' si spårdeut avå tot {{s-rif|LLag|"Li hatche di bronze" (1937), p. 75}} # {{vsc}} [[boure]] (ariver a 100 digrés, po d' l' aiwe). #* Da kî k' c' est, ciste aiwe la ki {{~|cût}} ? # {{vsc}} {{cama|wa}} aveur foirt tchôd. #* Drovoz l' ouxh, don ! On {{~|cût}}, ciddé. <gallery> Ary-bolfaf6 cujhaedje.JPG Saltah gif.gif </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[çou ki n’ cût nén por mi, djel lai broûler po èn ôte]]}}, {{r|[[çou ki n’ cût nén por vos, leyîz l’ broûler po èn ôte]]}} # {{r|[[cure a ptit feu]]}} # {{r|[[cure deur]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[cût]] * [[cujhaedje]], [[cujhant]], [[cujheu]] * [[cûtêye]], [[cûtnêye]], [[cujhêye]] * [[cûtyî]] * [[scure]] * [[ricure]], [[racure]] (avou l' bodje coujh-) * [[coujhene]], [[coujhnêye]], [[coujhnire]], [[coujhnî]] {{mse}} * [[cocote]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[cût deur]] ==== {{H|Of}} ==== [[cur]] (pea taenêye) ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto <!-- cure --> | cûr = E177a | {{=fon|kûr|cûre}} = G205 p. 329 | cure = R9,R10:24475,R11 | cûre = C8, E1,E34,E89,E170, O4, S117 | coûre = S109,S117 | kûr = E203 <!-- cujhe --> | {{=fon|kûh|cûhe}} = G205 p. 329 | cûshe = E165 | cûxhe = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|tchåfer (ene nouriteure) po l' rinde boune a magnî |fr= {{t+|fr|cuire}} |en= to {{t+|en|cook}} |nl= {{t+|nl|koken}} |ary= {{t+|ary|طيّب|ral=6eyyeb}} |es= {{t+|es|cocer}} |it= to {{t+|it|cuocere}} |scn= {{t+|scn|còciri}} }} {{ratour|ariver a 100 digrés, po d' l' aiwe {{Lka-ra|boure}} |fr= {{t+|fr|bouillir}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{Bdj|cura|sourd=la}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # sedjoû ene sawice avou on redjime speciå pa rwangnî l' santé. #* Li {{~}} lyi a minme puvite fwait do bén, atot lyi rprindant l’ måhaiteye oumeur ki l’ ivier et l’ crouwin del måjhone lyi avént schoyou. {{s-rif|AXhi| « Boule-di-Gôme », 1912, p.18}} #* Les {{~s}} et les manires do coporå aminèt l' dispite inte les femreyes. {{s-rif|JMign|"Li walon å payîs di Lîdje" (1938), p.31}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | cur′ = O4 | cure = R10:32089 | cûre = E1,E34 | curre = E212 | keûre = AXhi }} == {{L|wa-fel}} == === {{H|Su|wa-fel}} === {{~}} {{f}} #[[keure]]. #* Il a todi iu d' {{~}} di sès vîs parints. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | cure = C8,C13 }} == {{L|fr}} == === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} : {{AFE|ky}} === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === ==== {{H|sustantif|fr}} ==== {{-su-|ling=fr}} {{~}} {{f}} #{{cato|wa}} måjhon d' on curé. === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === ==== {{H|sustantif|fr}} ==== {{~}} {{f}} # {{d-rat}} [[n’avoir cure]] (de). 0yxtgcca2cpkhb4b71tkk0ep2tj4ha4 0 7526 433249 337785 2026-04-26T14:44:13Z Lucyin 218 433249 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{V|maryî}}, {{bet|dis|v|wa|di=disfijhaedje}}, {{çdom}} {{dcaw|yî|v|wa}} === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|dis.ma.'ʀje|dis.ma.'ʀjɛ|dys.ma.'ʀje}} ** {{pzc}} {{AFE|dis.ma.'ʀjiː}} * {{Ric|dis·ma·ryî}} === {{H|Vi|wa}} === {{-codjow-|troke=3|A=dismar|come=tcheryî}} {{~}} # {{vc}} {{droet|wa}} fé ki deus djins [[marieye]]s nel soeyexhe pus. #* Oyi, curé, dji vs a prometou di vs fé ene berwete si vos m' maryîz. Mins vloz ki dj' vos è deye ene bele ? Si vos m' plîz {{~}}, edon, Asteure, dji vos freu on begnon. {{s-rif|Léon Antoine}} # {{cins|wa}} [[discopler]], [[mete a ene]] (des betråles dedja [[treråyî|treråyeyes]]). # {{np-vprC}}. ==== {{H|Pa}} ==== [[dismariaedje]] ==== {{H|Si}} ==== * (betråles) : {{Lka-si|treråyî}} ==== {{H|Or}} ==== {{Orto | dimarier = E1, FE1 a "démarier" | dèmarier = FE1 a "démarier" | dumarier = E21, E34 | de̊smarier = C56 p. 78 | dèsmarier = O0, O4 | dèsmârier = O2 | dismaryî = R10,LMver | dismariè = C1, C13 | dismarier = C9 |- = R13 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|fé k' deus djins marieyes nel soeyexhe pus |fr= {{t+|fr|divorcer}}, prononcer le divorce de }} {{ratour|discopler des betråles {{Lka-ra|treråyî}} |fr= {{t+|fr|démarier}} }} === {{H|PE|wa}} === {{-perwa-yî|dismar}} {{PE=}} #* Nacer Abuzayid fourit {{~}} d' foice pa on tribunå a cåze k' il aveut stî djudjî come pardjureu. {{s|LM}} 35v1gn6phfj9uc7iyz0nzc99mz9imzv 0 7792 433230 354558 2026-04-26T13:43:52Z Srtxg 1009 433230 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{djermon|wa}} === {{H|etimolodjeye}} === No indyin, ''katuka-falam'', passé e-n aråbe قرنفل, e vî grek ''καρυόφυλλον'', did la e tålyin ''garofano'', francès ''girofle''. E walon, il a passé dandjureus ås trevéns ki pa des côps li ''g'' s' a fwaît ''dj'' (gaeye → djaeye), al moens k' i fourixhe passé do francès å walon. Vey REW 1727. === {{H|su|wa}} === '''djinofe''' / '''djnofe''' (pr. ''gn’gnof'' [f.n.] '''1.''' [[djalofrene]] (fleur), e sincieus latén "{{lang|la|'' Dianthus spp.''}}". ''Il a metou ene djinofe a s' botnire.'' {{lang|fr|F. œillet.}} '''2.''' (pus stroetmint) djinofete. {{lang|fr|F. oeillet double.}} '''3.''' plante po coujhner, e sincieus latén "{{lang|la|''Eugenia spp.''}}". {{lang|fr|F. girofle.}} {{r|clå d’ djinofe ; clå di djnofe}} clå d’ [[clawson]]. {{lang|fr|F. clou de girofle.}} | '''djinofete''' / '''djnofete''' (pr. ''gn’gnofète'' sôre di djalofrene avou des dobès [[petale#Walon 2|petales]]. {{lang|fr|F. oeillet double.}} ajgdt0il7gpsl3nxqdwgitx4i04ujw6 0 8237 433275 366387 2026-04-27T11:09:53Z Lucyin 218 433275 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{V|efouwer}} {{caw|aedje|s|wa}}. ==={{H|prononçaedje}}=== *{{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ɛ.fu.'wɛʧ|ɛ.fu.'wɑʧ|ɑfu.'wɑʧ|ɛ.fyw.'jɑʧ|}} {{BS|ae}} ** {{pzc}} {{AFE|ɛ.fu.'wɛʧ}} * {{Ric|e(.)fou.waedje}} ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{Fijh|efouwer}} # {{str}} evoyaedje di foumire. # {{med|wa}} esprindaedje di come on feu dins ene pårteye do coir. #* Li no des maladeyes avou èn {{~}}, c' est l' no d' l' organe avou l' cawete -ite. ===={{H|ortografeyes}}==== {{Orto | efouwaedje = R10,R13 | èfouwèdje = E1,E21 | èfuwadje = C1 | èfuwiadje = C1 }} ===={{H|ratournaedjes}}==== {{ratour|evoyaedje di foumire |fr = {{t+|fr|fumigation}} }} {{ratour|esprindaedje di come on feu e coir |fr = {{t+|fr|inflammation}} |en= {{t+|en|inflammation}} |nl= {{t+|nl|ontsteking}} |de= {{t+|de|Entzündung}} |es= {{t+|es|inflamación}} |ar= {{t+|ar|اِلتهاب|ral=iltihâb|ar-fafl=اِلْتِهَاب}} |ary= {{t+|ary|تياب|ral=tyab|ar-fafl=تْياب}} }} h0pajwmxnkp7bhss7phzhyg4nypzcsn 433276 433275 2026-04-27T11:25:32Z Lucyin 218 433276 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{V|efouwer}} {{caw|aedje|s|wa}}. ==={{H|prononçaedje}}=== *{{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ɛ.fu.'wɛʧ|ɛ.fu.'wɑʧ|ɑfu.'wɑʧ|ɛ.fyw.'jɑʧ}} {{BS|ae}} ** {{pzc}} {{AFE|ɛ.fu.'wɛʧ}} * {{Ric|e(.)fou.waedje}} ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{Fijh|efouwer}} et « s’ efouwer » # {{str}} evoyaedje di foumire. # {{med|wa}} esprindaedje di come on feu dins ene pårteye do coir. #* Li no des maladeyes avou èn {{~}}, c' est l' no d' l' organe avou l' cawete -ite. ===={{H|ortografeyes}}==== {{Orto | efouwaedje = R10,R13 | èfouwèdje = E1,E21 | èfuwadje = C1 | èfuwiadje = C1 }} ===={{H|ratournaedjes}}==== {{ratour|evoyaedje di foumire |fr = {{t+|fr|fumigation}} }} {{ratour|esprindaedje di come on feu e coir |fr = {{t+|fr|inflammation}} |en= {{t+|en|inflammation}} |nl= {{t+|nl|ontsteking}} |de= {{t+|de|Entzündung}} |es= {{t+|es|inflamación}} |ar= {{t+|ar|اِلتهاب|ral=iltihâb|ar-fafl=اِلْتِهَاب}} |ary= {{t+|ary|تياب|ral=tyab|ar-fafl=تْياب}} }} === {{H|waitîz eto}} === * {{wp|efouwaedje (discramiaedje)}} * {{wp|efouwaedje (medcene)}} qophowkqbg3o1g9cnk1quf6zrjasw7e 433277 433276 2026-04-27T11:27:05Z Lucyin 218 /* {{H|sustantif|wa}} */ 433277 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{V|efouwer}} {{caw|aedje|s|wa}}. ==={{H|prononçaedje}}=== *{{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ɛ.fu.'wɛʧ|ɛ.fu.'wɑʧ|ɑfu.'wɑʧ|ɛ.fyw.'jɑʧ}} {{BS|ae}} ** {{pzc}} {{AFE|ɛ.fu.'wɛʧ}} * {{Ric|e(.)fou.waedje}} ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{Fijh|efouwer}} et « s’ efouwer » # {{str}} evoyaedje di foumire. # {{med|wa}} esprindaedje di come on feu dins ene pårteye do coir. #* Li no des maladeyes avou èn {{~}}, c' est l' no d' l' organe avou l' cawete -ite. <gallery> Cutaneous abscess MRSA staphylococcus aureus 7826 lores.jpg|efouwaedje del pea </gallery> ===={{H|ortografeyes}}==== {{Orto | efouwaedje = R10,R13 | èfouwèdje = E1,E21 | èfuwadje = C1 | èfuwiadje = C1 }} ===={{H|ratournaedjes}}==== {{ratour|evoyaedje di foumire |fr = {{t+|fr|fumigation}} }} {{ratour|esprindaedje di come on feu e coir |fr = {{t+|fr|inflammation}} |en= {{t+|en|inflammation}} |nl= {{t+|nl|ontsteking}} |de= {{t+|de|Entzündung}} |es= {{t+|es|inflamación}} |ar= {{t+|ar|اِلتهاب|ral=iltihâb|ar-fafl=اِلْتِهَاب}} |ary= {{t+|ary|تياب|ral=tyab|ar-fafl=تْياب}} }} === {{H|waitîz eto}} === * {{wp|efouwaedje (discramiaedje)}} * {{wp|efouwaedje (medcene)}} ke6ph4wkrk14kg9wkc4btpvtn9qnrrk 0 10049 433221 431338 2026-04-26T13:23:12Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433221 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{Bdj|cupere|sourd=la|djeryî}}. ==== {{H|prononçaedje}} ==== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** (viebe) {{AFE|køːʀ}} {{1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|køːʀ}} * {{Ric}} ==== {{H|viebe|wa}} ==== {{-codjow-|troke=5|A=key|B=keu|C=key|PE=keyou}} {{~}} {{vc}} {{repl}} # [[sohaitî]]. #* Dji vs {{~|keu}} tot l' bén do monde. {{s-rif|E1}} #* I n' mi l' åreut måy {{~|keyou}}. {{s-rif|E1}} #* Li doleur k’ il edura, on n’ el {{~|keureut}} nén a ene biesse. {{s-rif|JMin}} #* Simon et s’ fré, ki n’ candjront måy Ni lyi keyèt ni bén ni påye (å mwaisse di scole). {{s-rif|JLev}} # [[dire]]. #* Nos lyi {{~|keurans}} on grand merci. # [[diveur]] (on rmerciymint a ene sakî ki vs a rindou siervice). #* Li pus drole, c’ est k’ ces troes måtournés la n’ sepèt co lyi {{~}} on pô d’ ricnoxhance. {{s-rif|AXbm|(1905), p.4}} #* I lyi dna ene monte-breslet tot lyi djhant : dji vs el {{~|keu}} bén. {{s-rif|C. Decoeur {{s?}}}} ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|[[dji vzel keu bén]]}} : [[proficiate]]. # {{r|des djins ki n’ si keyèt nén l’ aiwe k’ i bevèt}} ===== {{H|parintaedje}} ===== * [[meskeure]], [[meskeyaedje]] ===== {{H|contråve}} ===== * [[meskeure]] ===== {{H|sipårdaedje}} ===== {{WL}} ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto|croejh=Vi | cueûre = E165 | keure = R10:20891 | keûr = E203 | keûre = E1,E34,E170 | - = E89 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour|sohaitî {{Lka-ra|sohaitî}} |fr= {{t+|fr|devoir}}, {{t+|fr|souhaiter}} }} {{ratour|dire |fr= {{t+|fr|dire}} }} {{ratour|diveur on rmerciymint |fr= {{t+|fr|devoir}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{Bdj|cura|sourd=la}} (« [[sognaedje]] », « [[médiaedje]] », « [[awaitance]] »). ==== {{H|prononçaedje}} ==== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** (sustantif) {{AFE|køːʀ|kɔʀ|kaːʀ|kɛʀ|kyʀ|kyːʀ}} ** {{pzc}} {{AFE|køːʀ}} * {{Ric}} ==== {{H|sustantif|wa}} ==== {{-su-}} {{~}} {{f}} # [[accion]]. #* Monsieur kinåve, vos n’ froz nén ene {{~}} pareye ! {{s-rif|HSbb|1886, p.29}} #* End arivéve a dire ki Djermwinne aveut fwait ene boune {{~}} tot vlant k’ on lome li ptit fi come mi. {{s-rif|ESul}} #* Li ci k’ a dné s’ parole et k’ fwait si metchante {{~}} Voerè parexhe on djoû li rmoird pol fé sofri. {{s-rif|LLag}} #* Dji vs va conter l’ måle avinteure<br>D’ on ptit kierdî do tins passé,<br>ki tot djonnea fjha ene si laide {{~}}<br>k’ i nel pola måy refacer. {{s-rif|LLag}} #* Felisse est l’ oneur di m’ classe et vos l’ vloz rsaetchî di scole ! Nos n’ divoz nén fé ene pareye {{~}} ! {{s-rif|GAle}} #* C' esteut ene måle '''keure''' k' arivéve la. Adofe esteut cåzu a pont et i n aveut dijh djins a nouri. Li cinsî l' vola bén ahorer {{s-rif|GGhy}} # [[pordjet]], [[wadjeure]]. #* BIETMÉ. - Vs n' avoz nén l' hasse di cour po fé ene {{~}} pareye !<br>TÅTÎ. Alez è, ptit crikion, navea pelé troes feyes ! {{s-rif|ERtp|1884, Ake I, Sinne VII, v. 125-126}} #* C’ est ddja ene målåjheye {{~}} ki do scrire on live di pinsêyes : i fåt, po çoula, n’ nén tuzer come les ôtes et s’ fé comprinde di tertos. {{s-rif|AXbm|(1905), p.8}} # {{d-rats}} [[awè keure]], [[awè d’ keure]] (di), [[n’ aveur di keure]] (di), [[n’ awè-t a keure]] (di). ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|fé des belès {{~s}}}} : [[endè fé des beles]]. # {{r|[[end aveur di keure]]}}, [[n' awè d' keure]] ===== {{H|mots d’ aplacaedje}} ===== * [[boune keure]] * [[laide keure]] * [[måle keure]] ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto|croejh=Su | câre = E34 | cueure = E165 | cure = C8,C13 | kèr = C8 | kère = S117 | keûr = E203, O4 | keure = R10:20899,R11,R13 | keûre = E1,E34 | kœr = C8 | korre = E212 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour|accion, sovint laide |fr= ''(avou èn addjectif « laide », « måle »)'' {{t+|fr|chose}}, {{t+|fr|action}}, ''(sins on sfwait addjectif)'' {{t+|fr|bévue}}, {{t+|fr|gaffe}}, {{t+|fr|infamie}}, {{t+|fr|méfait}} }} {{ratour|dins l’ ratourneure «awè d’ keure», envd. |fr= {{t+|fr|cure}}, {{t+|fr|soin}}, {{t+|fr|souci}}, {{t+|fr|préoccupation}} }} ==== {{H|Of}} ==== * [[keur]] (plaece d’ ene eglijhe ; trope di tchanteus) * {{d-rat}} « [[par keur]] » * [[cour]] (''[[keûr]]'') === {{H|etimolodjeye|wa|3}} === ==== {{H|sustantif|wa}} ==== {{~}} {{f}} # lodjisse d' on curé. # li tchedje, li fonccion d' on curé. ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto|croejh=Su | cur′ = FO105 | cure = C1 | curre = E212 | keûr = E203 | keure = R10:25958 }} szr1xbjxwevqzkyq34m923b7hkqbmpp 433223 433221 2026-04-26T13:25:32Z Srtxg 1009 /* {{H|sustantif|wa}} */ 433223 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{Bdj|cupere|sourd=la|djeryî}}. ==== {{H|prononçaedje}} ==== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** (viebe) {{AFE|køːʀ}} {{1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|køːʀ}} * {{Ric}} ==== {{H|viebe|wa}} ==== {{-codjow-|troke=5|A=key|B=keu|C=key|PE=keyou}} {{~}} {{vc}} {{repl}} # [[sohaitî]]. #* Dji vs {{~|keu}} tot l' bén do monde. {{s-rif|E1}} #* I n' mi l' åreut måy {{~|keyou}}. {{s-rif|E1}} #* Li doleur k’ il edura, on n’ el {{~|keureut}} nén a ene biesse. {{s-rif|JMin}} #* Simon et s’ fré, ki n’ candjront måy Ni lyi keyèt ni bén ni påye (å mwaisse di scole). {{s-rif|JLev}} # [[dire]]. #* Nos lyi {{~|keurans}} on grand merci. # [[diveur]] (on rmerciymint a ene sakî ki vs a rindou siervice). #* Li pus drole, c’ est k’ ces troes måtournés la n’ sepèt co lyi {{~}} on pô d’ ricnoxhance. {{s-rif|AXbm|(1905), p.4}} #* I lyi dna ene monte-breslet tot lyi djhant : dji vs el {{~|keu}} bén. {{s-rif|C. Decoeur {{s?}}}} ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|[[dji vzel keu bén]]}} : [[proficiate]]. # {{r|des djins ki n’ si keyèt nén l’ aiwe k’ i bevèt}} ===== {{H|parintaedje}} ===== * [[meskeure]], [[meskeyaedje]] ===== {{H|contråve}} ===== * [[meskeure]] ===== {{H|sipårdaedje}} ===== {{WL}} ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto|croejh=Vi | cueûre = E165 | keure = R10:20891 | keûr = E203 | keûre = E1,E34,E170 | - = E89 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour|sohaitî {{Lka-ra|sohaitî}} |fr= {{t+|fr|devoir}}, {{t+|fr|souhaiter}} }} {{ratour|dire |fr= {{t+|fr|dire}} }} {{ratour|diveur on rmerciymint |fr= {{t+|fr|devoir}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{Bdj|cura|sourd=la}} (« [[sognaedje]] », « [[médiaedje]] », « [[awaitance]] »). ==== {{H|prononçaedje}} ==== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** (sustantif) {{AFE|køːʀ|kɔʀ|kaːʀ|kɛʀ|kyʀ|kyːʀ}} ** {{pzc}} {{AFE|køːʀ}} * {{Ric}} ==== {{H|sustantif|wa}} ==== {{-su-}} {{~}} {{f}} # [[accion]]. #* Monsieur kinåve, vos n’ froz nén ene {{~}} pareye ! {{s-rif|HSbb|1886, p.29}} #* End arivéve a dire ki Djermwinne aveut fwait ene boune {{~}} tot vlant k’ on lome li ptit fi come mi. {{s-rif|ESul}} #* Li ci k’ a dné s’ parole et k’ fwait si metchante {{~}} Voerè parexhe on djoû li rmoird pol fé sofri. {{s-rif|LLag}} #* Dji vs va conter l’ måle avinteure<br>D’ on ptit kierdî do tins passé,<br>ki tot djonnea fjha ene si laide {{~}}<br>k’ i nel pola måy refacer. {{s-rif|LLag}} #* Felisse est l’ oneur di m’ classe et vos l’ vloz rsaetchî di scole ! Nos n’ divoz nén fé ene pareye {{~}} ! {{s-rif|GAle}} #* C' esteut ene måle '''keure''' k' arivéve la. Adofe esteut cåzu a pont et i n aveut dijh djins a nouri. Li cinsî l' vola bén ahorer {{s-rif|GGhy}} # [[pordjet]], [[wadjeure]]. #* BIETMÉ. - Vs n' avoz nén l' hasse di cour po fé ene {{~}} pareye !<br>TÅTÎ. Alez è, ptit crikion, navea pelé troes feyes ! {{s-rif|ERtp|1884, Ake I, Sinne VII, v. 125-126}} #* C’ est ddja ene målåjheye {{~}} ki do scrire on live di pinsêyes : i fåt, po çoula, n’ nén tuzer come les ôtes et s’ fé comprinde di tertos. {{s-rif|AXbm|(1905), p.8}} # {{d-rats}} [[awè keure]], [[awè d’ keure]] (di), [[n’ aveur di keure]] (di), [[n’ awè-t a keure]] (di). ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|fé des belès {{~s}}}} : [[endè fé des beles]]. # {{r|[[end aveur di keure]]}}, [[n' awè d' keure]] ===== {{H|mots d’ aplacaedje}} ===== * [[boune keure]] * [[laide keure]] * [[måle keure]] ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto|croejh=Su | câre = E34 | cueure = E165 | cure = C8,C13 | kèr = C8 | kère = S117 | keûr = E203, O4 | keure = R10:20899,R11,R13 | keûre = E1,E34 | kœr = C8 | korre = E212 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour|accion, sovint laide |fr= ''(avou èn addjectif « laide », « måle »)'' {{t+|fr|chose}}, {{t+|fr|action}}, ''(sins on sfwait addjectif)'' {{t+|fr|bévue}}, {{t+|fr|gaffe}}, {{t+|fr|infamie}}, {{t+|fr|méfait}} }} {{ratour|dins l’ ratourneure «awè d’ keure», envd. |fr= {{t+|fr|cure}}, {{t+|fr|soin}}, {{t+|fr|souci}}, {{t+|fr|préoccupation}} }} ==== {{H|Of}} ==== * [[keur]] (plaece d’ ene eglijhe ; trope di tchanteus) * {{d-rat}} « [[par keur]] » * [[cour]] (''[[keûr]]'') === {{H|etimolodjeye|wa|3}} === ==== {{H|sustantif|wa}} ==== {{~}} {{f}} # lodjisse d' on [[curé]]. # li tchedje, li fonccion d' on curé. ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto|croejh=Su | cur′ = FO105 | cure = C1 | curre = E212 | keûr = E203 | keure = R10:25958 }} daxxpkzg1i1so5e5xj2gkpihsipk2pu 0 10933 433255 424943 2026-04-26T14:51:55Z Lucyin 218 433255 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-|[[muzeure]]|[[mzeure]]}} ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Bdj|mensura|sourd=la}}. ==={{H|prononçaedje}}=== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|my.'zøʀ|mɛ.'zøʀ|my.'zɛʀ|}} {{sp-eure}} ** {{pzc}} {{AFE|my.'zøʀ}} * {{Ric|mu·zeure}} ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{matematikes|wa}} nombe k' on-z a tot-z avirant ene cwantité avou des usteyes esprès. #* Ene {{~}} hopêye. {{s-rif|E1}} #*Gn a k' a prinde les {{~|mzeures}} pol gorea, pol dossire, pol coulire, pol vintrire et po l' avalwere {{s-rif|AMas}} # {{droet|wa}} decidaedje po mete e-n alaedje ene lwè, on reglumint. #*C' est ene {{~}} impossibe a-z apliker. # {{pexheu|wa}} li taye k' i fåt po-z apicî on pexhon. #* C’ e-st on hôtitche ki n’ a nén l’ {{~}}. {{s-rif|HSsb|1889, p.50}} # [[hena]], vere. #* Houmer ene {{~}} di peket. {{s-rif|E1}} #* Dji vôreu, sins oneur !<br>Po k' ti n' alaxhe nén pus lon,<br>Ki s' ti boes co ene {{~}}<br>K' ele tournaxhe a pwezon. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Li Feumm' dè l'sôlaie'', p.51}} #* Sereut ç' po s' diner do coraedje,<br>Ou po divni ene gote pus dvizant,<br>K' il a houmé kékès {{~|mzeures}} ? {{s-rif|JVpr|(1897), "Li martchand d’posteûres", p.51}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|aveur li mzeure a l’ ouy}} # {{r|bate li mzeure}} #{{r|prinde muzeure}} : prinde les nombes k' i fåt po èn ovraedje. #* {{~|Prinde muzeure}} po des solés. {{s-rif|E1}} #*Il a stî å taeyeu po prinde {{~}} po s' novea costeume {{s-rif|O100}} ## [[fé la noce]]. ##* Å long del djournêye,<br>C' est po m' ripoizer ;<br>I gn a k' al nuteye<br>Ki dj' åye foirt a fé.<br>Tos les cis k' ont vnou {{~|prinde muzeure}},<br>Disk' åress d' asteure s' end ont trové bén. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Li châss’ di sôïe'', p.121}} # {{r|prinde ses mzeures}} #[[a mzeure]] / [[a muzeure]] ==== {{H|mots d' aplacaedje}} ==== # [[fwait a muzeure]] / [[fwait a mzeure]] # [[a muzeure ki]] / [[a mzeure ki]] #{{r|addjectif di mzeure}}: addjectif come [[long]], [[hôt]], evnd; i s' eployèt dins ene [[emantchåjhe]] a pårt. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | mèseure / m'seure = O0 | mèsure / m'sure = O0 | meuseure = E165 | mèzâre = E34 | mèzêre = C56 | mèzeûre = E1,E170 | mèzur' / m'zur' = O4 | mèzûre / m'zûre = O81,O100 | musure = O0 | muzère = C8 | muzère / mzère = S117 | muzeure = C106 | muzeure / mzeure = R10 | muzeûre; meuzeure = E200 | muzore = E212b | muzorre = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|nombe d' ene cwantité |fr= {{t+|fr|mesure}} |ary= {{t+|ary|عبار|ral=3bar|ar-fafl=عْبار}} }} 1yrsrqu2nhy6332kty2mfsajd97glfe 0 10938 433256 354989 2026-04-26T14:53:21Z Lucyin 218 433256 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-drif-| cial= {{loyén|m(u)zurete}} | muzrete }} {{-spodiv-|muzurete|mzurete}} ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Bdj|muzeure}} {{acv}} {{caw|ete|s|wa}}. ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{vm|wa}} {{muzeure|wa}} viye muzeure po les likides. #* Li pot d' Lidje valeut 50 pôces cubes di Sint-Houbert et fjheut 1,2797 lites; i s' pårtixheut e deus pintes, tchaeke pinte e deus tchopenes et tchaeke tchopene e cwate {{~s}}. {{s-rif|HTM}} # viye muzeure po les grins. #* Ene {{~}} po les grins valeut shijh {{~s}} po les likides. #* {{stin|nm}} {{med|wa}} pitit hena po muzrer ene pitite cwantité d' sirôpe, di poude, di prodût fito. # {{stin-nm}} {{droet|wa}} candjmint di lwè, mins ki n' candje nén grand tchoi. #* Les mzeures k' on ratindeut do minisse n' ont stî k' des {{~|mzuretes}}. # {{inseke|wa}} sôre di ptite vete halene ki avance come on mete di costire. #* Dinltins, les cokeas plént aguignî les viers dins les yebes et tchoezî inte li {{~}}, li copixhot, li gros molon et tos ls ôtes. {{s-rif|LSom}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|tite=inseke| * [[muzureu]] }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|pitite halene k' avance tot si stindant sol côp {{Lka-ra|muzureu}} |fr= {{t+|fr|chenille processionnaire}} }} 8alm8j76hyo9lg10r8c6zc9ebjuwzno 0 11594 433228 421742 2026-04-26T13:42:13Z Srtxg 1009 433228 wikitext text/x-wiki {{MR|pîlé|pîle}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{Bdj|puleum|sourd=la}} {{m-s}}, {{çdom}} {{caw|é|s|wa}}. ==== {{H|sustantif|wa}} ==== {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{plante|wa}} plante di [[coujhnaedje]], ki crexhe ezès payis del Mîtrinne mer, et k' est ahivêye dins les cortis del Walonreye, {{sla|Thymus vulgaris}} #* Vos metroz do {{~}} dins l' bouyon. #* Ene estokêye di {{~}}. # [[såvadje pilé]] #* El tizane di {{~}} est boune pol catåre. #* Les efants s' amuzront a code des bråyes di tchet; Des ôtes, ene miete pus lon, ramasront des {{~s}} (J. Colson). ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|pitit come li pilé|cat=rim}} : tot ptit, tot cåzant d' ene djin. ===== {{H|mots d’ aplacaedje}} ===== * [[såvadje pilé]], [[pilé d' hourêye]], [[pilé d' håye]], [[pitit pilé]] ===== {{H|sinonimeye}} ===== * [[timusse]], [[poleure]] ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto <!-- pilé --> | pilé = R10:16696,R13 | pilyè = C8 | polé = E1 | polè = E1 | poli = C99, E1,E133, G0,G100 | pouli = E1, S109,S117 | poyi = E1 <!-- poloû --> | poleûr = E1 ({{f}}) | pôlieu = O0 | pougn’loû = O0 | pougnou = G100 | pougnoû = O0 | poulieu = O0,O4 | poûlieu = O0 | pouliû = G100, O0 | poulu = G100 | poulyu = G100 | poûrieu = O0 | pourieu = O0 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour|yerbêye |ary= {{t+|ary|زعتر|ral=ze3ter}} |fr= {{t+|fr|thym}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{Bdj|pilare|sourd=la}} {{m-s}}, {{çdom}} {{caw|é|s|wa|lim=2}}. ==== {{H|sustantif|wa}} ==== {{-su-}} {{~}} {{o}} # montant d' bwès u d' cimint po sotni ene sacwè. #* Il ont dvou mete des {{~s}} po sotni l' plafond del cåve. #* Les vienes del tcherpinte sont rashiowes so des {{~s}}. #* Cisse cadje la, c' est ene gayole avou des grands {{~s}} d' bwès di ttaleure deus metes hôt {{s-rif|LMbba|p. 229}} #montant d' pire, dins les eglijhes, les monumints. #* Li benitî est acrotchî å prumî {{~}}. #* Les hôts åbes si dressént come des {{~s}} d’ eglijhe. {{s-rif|JCla| « Airs di flûte et autres poèmes wallons », édition critique de Maurice Piron, 1956, « Vûzions », 1913, p.87}} #{{houy|wa}} voye, po revoyî l' air a l' ouxh, dins ene fosse. #* Tot d' ene vinowe, el tcherpinte dischind do pilé sol voye {{s-rif|FCal}} #* Ene sacwè d’ misterieus l’ a assaetchî dins l’ pilé; eyet dins l’ claire loumire di s’ kénket electrike, il rmarke ene ombe ki s’ distaetcheut dins l’ voye. {{s-rif|LeMa}} # {{im|wa}} intité li pus florixhante, [[agrdijant|agridjante]] d' ene sacwè. #* Pitit payis, grand {{~}} d’ l’ industreye,</br>Nos estans firs di nos dire tes rdjetons,</br>Ca tot vicant dvins ene doûce årmonreye</br>Ti ståres djourmåy ti rlomêye lådje et lon.{{s-rif|LLagan|(1908-1912), «Pitit payîs» p.68}} ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|pilé d' contwer}} u : {{r|pilé d' cåbaret}} : onk k' est todi å [[cåbaret]]. # {{r|pilé d' eglijhe}} : grand catolike; {{ode}} [[mougneu d' Bon Diu]]. ===== {{H|parintaedje}} ===== * [[pilasse]], [[pila]] ===== {{H|sinonimeye}} ===== * [[pilasse]] * [[stançon]] * [[boutea]] * [[stamon]] ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto | pilé = O4, R10:2575, S109,S117 | pilér = O0 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour| |ary= {{t+|ary|عمد|ral=3emed}} |en= {{t+|en|pillar}} |es= {{t+|es|pilar}} |fr= {{t+|fr|pilier}}; ''{{~}} d' eglijhe'' : {{t+|fr|dévot}}; (houyire) [[conduit]] d'aération vertical |it= {{t+|it|piliere}} |scn= {{t+|scn|pileri}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|3}} === {{V}} [[piler#Walon|piler]] ==== {{H|PE|wa}} ==== {{-perwa-é|pil}} #{{Per-1}} «[[piler#Walon|piler]]» #* Nos ls avans {{~}} 5 a rén. === {{H|VE}} === {{wp|pilé (discramiaedje)}} == {{L|fr}} == === {{H|PE|fr}} === {{-addj-|ling=fr|o=pilé|f=pilée}} # {{V|ling=fr|piler}} ([[spotchî]] avou on [[spatoe]], ene [[piyote]]). #* Le poivre doit être {{~}} #*: Li poeve doet esse sipotchî. fk9ojkmx8zdgwd4gtvts7rz2coxaf9u 0 15697 433260 422054 2026-04-26T15:46:48Z Lucyin 218 433260 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Etimolodjeye}} === vî tîxhon {{lang|de|"wasale"}} (plouve). === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Cwand Måss nos cwite avou ses froedès {{~s}},</br>Avri nos ramoenne les fleurs et les oujheas. {{s-rif|JDcoh|1939, p.161, ''Å prétins'' (1927)}} #* Ene {{~}} di gurzeas; c' est les bikets d' avri. {{s-rif|LM}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[averdinne]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | walaie = E203 | walée = S33 | walêye = E1, R10,R13, S0,S117 | wålêye = E34 | wâlêye = E34 <!-- walê --> | walai = E203 | walê = E1, JDess }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén |fr= {{t+|fr|averse}}, {{t+|fr|ondée}} |en= {{t+|en|shower}} ''(of rain)'', {{t+|en|rainshower}} / {{t+|en|rain shower}} |nl= {{t+|nl|regenbui}}, {{t+|nl|bui}}, {{t+|nl|schoer}} }} p9h77425tuf9rsyt8y339lr8wn29y6l 433266 433260 2026-04-26T16:25:52Z Lucyin 218 433266 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Etimolodjeye}} === {{Bdj|wasale|sourd=gem}} (plouve). === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Cwand Måss nos cwite avou ses froedès {{~s}},</br>Avri nos ramoenne les fleurs et les oujheas. {{s-rif|JDcoh|1939, p.161, ''Å prétins'' (1927)}} #* Ene {{~}} di gurzeas; c' est les bikets d' avri. {{s-rif|LM}} #* I l' fårè hazer, la, vozôtes, si vos vloz rariver divant l' {{~}}. {{s-rif|S117|a « hazer »}} #* Ene boune {{~}} nu fwait pont d' må sol four k' est al tere. {{s-rif|S117}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|on n' est djamåy setch cwand on rexhe d' ene walêye}} [S117] # {{r|ci walêye la est pindowe}} # {{r|on n' est nén co rsouwé d' ene walêye k' i nd arive dedja ene ôte}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[averdinne]] * {{miers|3|59}} [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 lijhåve vaici] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | walaie = E203 | walêye = E1,S0,S117,G203 [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 p. 106],R10,R13 | wålêye = E34,G203 p. 106 | wâlêye = E34 | waléye = G203 p. 106 | walèye = G203 p. 106 <!-- walê, -é, -î --> | walai = E203 | walê = E1, JDess | wålé = G203 p. 106 | wålée = G203 p. 106 | walée = S33,S109,G203 p. 106 | walé = G203 p. 106 | walî = G203 p. 106 | walîe = G203 p. 106 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén |fr= {{t+|fr|averse}}, {{t+|fr|ondée}} |en= {{t+|en|shower}} ''(of rain)'', {{t+|en|rainshower}} / {{t+|en|rain shower}} |nl= {{t+|nl|regenbui}}, {{t+|nl|bui}}, {{t+|nl|schoer}} }} h5ch9di5l260lmuibbsfjidu79ky1si 433267 433266 2026-04-26T16:47:57Z Lucyin 218 433267 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Etimolodjeye}} === {{Bdj|wasale|sourd=gem}} (plouve). === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Cwand Måss nos cwite avou ses froedès {{~s}},</br>Avri nos ramoenne les fleurs et les oujheas. {{s-rif|JDcoh|1939, p.161, ''Å prétins'' (1927)}} #* Ene {{~}} di gurzeas; c' est les bikets d' avri. {{s-rif|LM}} #* I l' fårè hazer, la, vozôtes, si vos vloz rariver divant l' {{~}}. {{s-rif|S117|a « hazer »}} #* Ene boune {{~}} nu fwait pont d' må sol four k' est al tere. {{s-rif|S117}} #* Dj' avans passé etur deus {{~s}}. {{s-rif|S25}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|on n' est djamåy setch cwand on rexhe d' ene walêye}} [S117] # {{r|ci walêye la est pindowe}} # {{r|on n' est nén co rsouwé d' ene walêye k' i nd arive dedja ene ôte}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[averdinne]] * {{miers|3|59}} [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 lijhåve vaici] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | walaie = E203 | walêye = E1,S0,S117,G203 [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 p. 106],R10,R13 | wålêye = E34,G203 p. 106 | wâlêye = E34 | waléye = G203 p. 106 | walèye = G203 p. 106 <!-- walê, -é, -î --> | walai = E203 | walê = E1, JDess | wålé = G203 p. 106 | wålée = G203 p. 106 | walée = S25,S33,S109,FS110 a « averse »,G203 p. 106 | walé = G203 p. 106 | walî = G203 p. 106 | walîe = G203 p. 106 | woilée = S5 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén |fr= {{t+|fr|averse}}, {{t+|fr|ondée}} |en= {{t+|en|shower}} ''(of rain)'', {{t+|en|rainshower}} / {{t+|en|rain shower}} |nl= {{t+|nl|regenbui}}, {{t+|nl|bui}}, {{t+|nl|schoer}} }} gl6odeo9j6dlyx1ach52ocvh1tu8ijx 433268 433267 2026-04-26T16:52:27Z Lucyin 218 433268 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Etimolodjeye}} === {{Bdj|wasale|sourd=gem}} (plouve). === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Cwand Måss nos cwite avou ses froedès {{~s}},</br>Avri nos ramoenne les fleurs et les oujheas. {{s-rif|JDcoh|1939, p.161, ''Å prétins'' (1927)}} #* Ene {{~}} di gurzeas; c' est les bikets d' avri. {{s-rif|LM}} #* I l' fårè hazer, la, vozôtes, si vos vloz rariver divant l' {{~}}. {{s-rif|S117|a « hazer »}} #* Ene boune {{~}} nu fwait pont d' må sol four k' est al tere. {{s-rif|S117}} #* Dj' avans passé etur deus {{~s}}. {{s-rif|S25}} #* I s' leve co ene bele {{~}}, la. {{s-rif|S0}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|on n' est djamåy setch cwand on rexhe d' ene walêye}} [S117] # {{r|ci walêye la est pindowe}} # {{r|on n' est nén co rsouwé d' ene walêye k' i nd arive dedja ene ôte}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[averdinne]] * {{miers|3|59}} [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 lijhåve vaici] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | walaie = E203 | walêye = E1,S0,S117,G203 [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 p. 106],R10,R13 | wålêye = E34,G203 p. 106 | wâlêye = E34 | waléye = G203 p. 106 | walèye = G203 p. 106 <!-- walê, -é, -î --> | walai = E203 | walê = E1 (omrin), JDess | wålé = G203 p. 106 | wålée = G203 p. 106 | walée = S25,S33,S54,S109,FS110 a « averse »,G203 p. 106 | walé = G203 p. 106 | walî = G203 p. 106 | walîe = G203 p. 106 | woilée = S5 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén |fr= {{t+|fr|averse}}, {{t+|fr|ondée}} |en= {{t+|en|shower}} ''(of rain)'', {{t+|en|rainshower}} / {{t+|en|rain shower}} |nl= {{t+|nl|regenbui}}, {{t+|nl|bui}}, {{t+|nl|schoer}} }} pkp3cwzriw9ltmt8jsua0x538b2ug5o 433269 433268 2026-04-26T16:54:16Z Lucyin 218 433269 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Etimolodjeye}} === {{Bdj|wasal|sourd=frk}} (plouve), {{FEW|17|540|a}}. === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Cwand Måss nos cwite avou ses froedès {{~s}},</br>Avri nos ramoenne les fleurs et les oujheas. {{s-rif|JDcoh|1939, p.161, ''Å prétins'' (1927)}} #* Ene {{~}} di gurzeas; c' est les bikets d' avri. {{s-rif|LM}} #* I l' fårè hazer, la, vozôtes, si vos vloz rariver divant l' {{~}}. {{s-rif|S117|a « hazer »}} #* Ene boune {{~}} nu fwait pont d' må sol four k' est al tere. {{s-rif|S117}} #* Dj' avans passé etur deus {{~s}}. {{s-rif|S25}} #* I s' leve co ene bele {{~}}, la. {{s-rif|S0}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|on n' est djamåy setch cwand on rexhe d' ene walêye}} [S117] # {{r|ci walêye la est pindowe}} # {{r|on n' est nén co rsouwé d' ene walêye k' i nd arive dedja ene ôte}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[averdinne]] * {{miers|3|59}} [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 lijhåve vaici] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | walaie = E203 | walêye = E1,S0,S117,G203 [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 p. 106],R10,R13 | wålêye = E34,G203 p. 106 | wâlêye = E34 | waléye = G203 p. 106 | walèye = G203 p. 106 <!-- walê, -é, -î --> | walai = E203 | walê = E1 (omrin), JDess | wålé = G203 p. 106 | wålée = G203 p. 106 | walée = S25,S33,S54,S109,FS110 a « averse »,G203 p. 106 | walé = G203 p. 106 | walî = G203 p. 106 | walîe = G203 p. 106 | woilée = S5 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén |fr= {{t+|fr|averse}}, {{t+|fr|ondée}} |en= {{t+|en|shower}} ''(of rain)'', {{t+|en|rainshower}} / {{t+|en|rain shower}} |nl= {{t+|nl|regenbui}}, {{t+|nl|bui}}, {{t+|nl|schoer}} }} 7go61i6z2wqzax2qbbky8tynr9s0ddr 433270 433269 2026-04-26T16:54:38Z Lucyin 218 /* {{H|sinonimeye}} */ 433270 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Etimolodjeye}} === {{Bdj|wasal|sourd=frk}} (plouve), {{FEW|17|540|a}}. === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Cwand Måss nos cwite avou ses froedès {{~s}},</br>Avri nos ramoenne les fleurs et les oujheas. {{s-rif|JDcoh|1939, p.161, ''Å prétins'' (1927)}} #* Ene {{~}} di gurzeas; c' est les bikets d' avri. {{s-rif|LM}} #* I l' fårè hazer, la, vozôtes, si vos vloz rariver divant l' {{~}}. {{s-rif|S117|a « hazer »}} #* Ene boune {{~}} nu fwait pont d' må sol four k' est al tere. {{s-rif|S117}} #* Dj' avans passé etur deus {{~s}}. {{s-rif|S25}} #* I s' leve co ene bele {{~}}, la. {{s-rif|S0}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|on n' est djamåy setch cwand on rexhe d' ene walêye}} [S117] # {{r|ci walêye la est pindowe}} # {{r|on n' est nén co rsouwé d' ene walêye k' i nd arive dedja ene ôte}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[averdinne]] * {{miers|3|59}} ([https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 lijhåve vaici]) ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | walaie = E203 | walêye = E1,S0,S117,G203 [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 p. 106],R10,R13 | wålêye = E34,G203 p. 106 | wâlêye = E34 | waléye = G203 p. 106 | walèye = G203 p. 106 <!-- walê, -é, -î --> | walai = E203 | walê = E1 (omrin), JDess | wålé = G203 p. 106 | wålée = G203 p. 106 | walée = S25,S33,S54,S109,FS110 a « averse »,G203 p. 106 | walé = G203 p. 106 | walî = G203 p. 106 | walîe = G203 p. 106 | woilée = S5 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén |fr= {{t+|fr|averse}}, {{t+|fr|ondée}} |en= {{t+|en|shower}} ''(of rain)'', {{t+|en|rainshower}} / {{t+|en|rain shower}} |nl= {{t+|nl|regenbui}}, {{t+|nl|bui}}, {{t+|nl|schoer}} }} ik57jnt29a9azisqyoufsvj424ws4nc 0 30046 433242 361796 2026-04-26T14:26:35Z Lucyin 218 433242 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Aplti-addj}} « [[mwaisse#Addjectif|mwaisse]] » + « [[lwè]] » ; {{nm|1995}}. === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|mwɛːs.ˈlwɛ|mwes.ˈlwɛ|mɛːs.ˈlwɛ|meːs.ˈlwɛ|mwɛːs.ˈlwa|mɛːs.ˈlwa|mɛːs.li.ˈwɛ}} ** {{pzc}} {{AFE|mwɛːs.ˈlwɛ}} === {{H|Su|wa}} === {{-suviwa-|mwaissès lwès}} {{~}} {{f}} # {{droet|wa}} [[djivêye]] di lwès k’ èn estat [[democratike]] est rashiou dsu. #* N’ a nole lwè u nou réglumint ki pout aler disconte del {{~}}. <gallery> Constituição Política da República Portuguesa de 1911.jpg|Mwaisse lwè portuguesse di 1911. </gallery> ==== {{H|A}} ==== * [[tribunå del mwaisse lwè]] ==== {{H|Si}} ==== * [[constitucion]] ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|rîlêye di lwès les pus hôtes e-n on payis democratike |fr= {{t+|fr|constitution}} {{f}} |en= {{t+|en|constitution}} |it= {{t+|it|constituzione}} {{f}} |nl= {{t+|nl|grondwet}} {{f}} |pl= {{t+|pl|konstytucja}} {{f}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|mwaisse lwè}} ax0yv1kbcfwr5peqjl1wm5tpsh3p0k0 14 34643 433241 370343 2026-04-26T14:21:58Z Lucyin 218 433241 wikitext text/x-wiki [[Categoreye:Motlî do walon pol droet|Djustice]] [[Categoreye:Motlîs do walon|Djustice]] [[Categoreye:Djustice|Walon]] f4zea1cn8ns9zano9i2v6pjwko5bt8j 0 43869 433278 362686 2026-04-27T11:28:40Z Lucyin 218 433278 wikitext text/x-wiki == {{L|fr}} == === {{H|Etimolodjeye}} === do latén «[[inflammatio]]», {{çdom}} {{caw|ation|s|fr}}. === {{H|Su|fr}} === {{-su-|ling=fr}} {{~}} {{f}} # {{fizio|fr}} {{med|fr}} [[efouwaedje]]. # {{frcjh}} [[eflamåcion]]. ==== {{H|parintaedje}} ==== *[[inflammatoire]] {{mse}} *[[enflammer]] == {{L|en}} == === {{H|Etimolodjeye}} === {{Calc|articulation|fr|en}}, {{çdom}} {{caw|ation|s|en}}. === {{H|Su|en}} === {{-su-|ling=en}} {{~}} # {{fizio|en}} {{med|en}} [[efouwaedje]]. 1ut4dt3a1kzw37mzqh0j1gyp84yj3vf 0 49683 433222 412868 2026-04-26T13:25:11Z Srtxg 1009 /* {{H|mots d’ aplacaedje}} */ 433222 wikitext text/x-wiki {{MR|cure|curer}} == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye|wa}}=== {{Bdj|curatus|sourd=la}} (li ci k' a keure des åmes). ==={{H|prononçaedje}}=== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ky.'ʀe|ky.'ʀiː|kœ.'ʀe|ky.'ʀɛ}} ** {{pzc}} {{AFE|ky.'ʀe}} * {{Ric|cu·ré}} [[File:Parroco presbitero di riardo don tito timpani.gif|thumb|right|210px]] ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{cato|wa}} priyesse catolike k' a l' tchedje d' ene pårotche. #* Ci batch la, c’ esteut ossu l’ plaece wice ki l’ {{~}} et les vijhéns vinént poujhî, wice k’ les djins då viyaedje vinént po s’ distraire, tchacter ou dvizer d’ traze a catoize. #* On {{~}} regaléve, c' esteut pol djoû di s' fiesse,</br>Troes, si ç' n' est cwate djonnes priyesses. {{s-rif|JKlc|1889, ''Li spot da Mareie'', p.16}} #* Pus rade ki l’ vint del bijhe, n a-st on {{~}} ki pete evoye foû di s' kifessionå et rintrer el sacristeye tot breyant: «Fernand ! Savoz çki dj’ vén d’ aprinde a cfesse ? Vosse feme nos fwait poirter les coines!» {{s-rif|CThi}} #* {{lang|wa-fel|Lès '''curés''' ont trop' du syince</br>Lès scoles libes trop' du sucsès</br>Lès parints trop' du consyince,</br>Twè t' n' as k' on hoûlé projèt!}} {{s|CGas}} #* Li curé ki monte li tier avou des violés botons (...), por mi, c' est co on '''curé''' del Grande Dutcheye, probåbe {{s-rif|[[w:Robert André|Robert André]]|dins [[w:Del pire di molén al pire d' åté (sovnances)|Del pire di molén al pire d' åté]] p. 41}} #* {{lang|wa-fel|È 1797, lès '''kërés''' n’ polenèt pës pwârter leûs nwêrès cotes èt ë sont-st-oblëdjîs d’ bachi leû tièsse come tos l’s-ôtes, pad’vant l’ rèpublique.}} {{s|Bernard Vanorlé : ''Fau lès cauves'' {{NoBo}} l° 505, p. 20-21.}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[cwand i ploût sol curé, i gote sol mårlî]]}} # {{r|[[ci n’ est nén l’ cote ki fwait l’ curé]]}} # {{r|[[esse pus bea k’ èn efant d’ curé]]}} # {{r|[[ti påles bén må po èn efant d’ curé]]}} : esse [[målaclevé]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[siervante do curé]], [[bone do curé]], [[goviernante do curé]] * [[magneu d' curé]] * [[måjhon d' curé]] ( = {{loyén|keure|anke=Walon 3}}) * [[curé manké]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto |curé = E1,E34,E170, R10,R13, S0 |curè = G208,S36 |këré = }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr = {{t+|fr|curé}} }} qzwo72eo2dxk8vmma60zz5ysqce8n2x 0 52214 433248 362073 2026-04-26T14:42:15Z Lucyin 218 433248 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Calc|constitution|fr|wa}} {{m-s}}, {{çdom}} {{caw|cion|s|wa}}. === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|kɔ̃.sti.ty.'sjɔ̃|kɔ̃.sti.ty.'ʃɔ̃|koː.sti.ty.'sjɔ̃|kɔ̃.sti.ty.siː.'jɔ̃}} ** {{pzc}} {{AFE|kɔ̃.sti.ty.'sjɔ̃}} * {{Ric|cons·ti·tu·cion}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{droet|wa}} lwè metowe ådzeu d' totes les ôtes. #* Vola ene novele {{~}} Ki frè li bouneur del nåcion; i fåt k' vos l' acceptéxhe {{TchBR}} ==== {{H|Si}} ==== [[mwaisse lwè]] ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|mwaisse lwè {{Lka-ra|mwaisse lwè}} |fr= {{t+|fr|constitution}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp}} g0z70v3isu3ue519uzmgtr1adtd0phs 10 56011 433240 288375 2026-04-26T14:19:04Z Lucyin 218 433240 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{motlî | tecse = mot d’ [[droet]] | motlî = pol droet | ling = {{{1|}}} }}</includeonly><noinclude>{{motlî/doc|pol droet}}[[Categoreye:Modeles po les mestîs et dominnes|Droet]]</noinclude> 42a0gbcw17h9xbux2oshfupli7ygxmj 0 58663 433229 413897 2026-04-26T13:42:41Z Srtxg 1009 433229 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-DI|schaveure}} === {{H|etimolodjeye|1}} === {{V|dischaver|Walon 1}}, {{caw|eure|s|wa}}; {{çdom}} {{bet|di|s|wa}}. === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{med|wa}} schaveure (pitit kernaedje del pea d' ene djin u d' ene biesse). #* On voet co li {{~}} so si tchveye. # {{coujh|wa}} çou k' on a schavé djus d' ene verdeure a coujhner. #* Des {{~s}} di crompires. ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (del pea): [[grete]], [[sbrognteure]]; {{miers|15|}} * (d' ene verdeure): [[schaveure]], [[screpeure]]. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | dihaveur = E177a | dihaveûre / d’haveûre = E1 | dihaveurre = E89 | dischaveure / dschaveure = R10 | dischaveure = R9,R11: (a « dischaver 1 » et « dischaver 2 ») | duhavâr = E177a | duhavâre = E34 | duhavore = E21 |- = R13, E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|pitit kernaedje del pea |fr= {{t+|fr|éraflure}}, {{t+|fr|écorchure}}, {{t+|fr|égratignure}}, {{t+|fr|excoriation}} }} {{ratour|schaveure d' on legume |fr= {{t+|fr|raclure}} }} dos4ilj1l6162ku931dw9wxhhklg12p 0 62961 433250 423152 2026-04-26T14:45:55Z Lucyin 218 433250 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Calc|loi|fr|wa}} {{m-s}}; lu-minme do {{bdj|legem|sourd=la}} acuzatif di {{bdj|lex|sourd=la}}. ==={{H|prononçaedje}}=== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{AFE|lwɛ|lwa}} *** (dirî cossoune, rålmint) {{AFE|li.wɛ}} ** {{pzc}} {{AFE|lwɛ}} * {{Ric}} ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{droet|wa}} totes les rîles a shuve dins on payis. # *I fåt shure li {{~}}. {{s-rif|C8}} #* Dj' a li {{~}} por mi. {{s-rif|S0}} #* Mi, dji vs el di: si les omossecsuwels deynut k’ i s’ volnut maryî n’ onk avou l’ ôte, sepoz k’ ces afwaires la n’ sont rén do tot ! N’ fåreut nén k’ li {{~}} l’ permete. {{s|GSgg}} # tot çk' ene djin k' a l' povwer dit d' fé ({{d-rat}} «[[fé li lwè]]»). #* C' est leye ki fwait li {{~}} e l' måjhon. {{s-rif|S0}} ==== {{H|Reu}} ==== #[[li lwè, c' est li lwè]]! #[[fé li lwè]] ==== {{H|Pa}} ==== * [[lweyå]] (= fr. ''légal'' + ''loyal'') * [[lweyålmint]] * [[lwèyålté]] ==== {{H|A}} ==== * [[ome di lwè]] * [[mwaisse lwè]] * [[sins fwè ni lwè]] (addj.); [[sins-fwè-ni-lwè]] (sust.) ==== {{H|ortografeye}} ==== {{Orto | lwè = C8,C99,C106,O4,O92,R10,R13 | lwa = S0,S117 | liwè = [!s20es] sacwants scrijheus e walon do Mitan\, après cossoune | loe = [!s20es] GSgg |- = C13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| totes les rîles a shuve divins on payis |fr= {{t+|fr|loi}} |en= {{t+|en|law}} |nl= {{t+|nl|wet}} |de= {{t+|de|Wet}} |es= {{t+|es|ley}} |ar= {{t+|ar|قانون|ral=qânoûn}} ''(lwè civile)'', {{t+|ar|شريعة|ral=chari3a|ar-fafl=شَرِيعَة}} ''(lwè rlidjeuse islamike)'' }} kmw4njxbbhjlkq5q4w1u40fnwz765pa 0 63720 433235 340921 2026-04-26T14:11:19Z Lucyin 218 433235 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{f}} # estance la k' on doet passer pa ene ôte sakî po fé ene sacwè. #* L' ovrî est dzo l' {{~}} di s' mwaisse {{s|R10}} # {{droet|wa}} tere ki va avou ene ôte. #* Li Belinfayi, c' est ene {{~}} di Nafraiteure {{s-rif|GLuc}} ==== {{H|mots vijhéns}} ==== [[acdinance]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|estance la k' on doet passer pa èn ôte |fr= {{t+|fr|dépendance}} }} {{ratour|tere ki va avou ene ôte |fr= {{t+|fr|dépendance}} }} lc1jy9qiu2rf45mxuh33n9w1u8ih1f5 433236 433235 2026-04-26T14:15:55Z Lucyin 218 433236 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== {{-spodiv-DI|pindance}} ==={{H|etimolodjeye}}=== {{V|dipinde}} {{caw|ance|s|wa}} {{çdom}} {{bet|di|s|wa}}. ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{f}} # estance la k' on doet passer pa ene ôte sakî po fé ene sacwè. #* L' ovrî est dzo l' {{~}} di s' mwaisse. {{s-rif|E1}} # {{droet|wa}} tere ki va avou ene ôte. #* Ene cinse et totes ses {{~|dpindances}}. {{s-rif|E1}} #* Li Belinfayi, c' est ene {{~}} di Nafraiteure {{s-rif|GLuc}} ==== {{H|mots vijhéns}} ==== [[acdinance]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|estance la k' on doet passer pa èn ôte |fr= {{t+|fr|dépendance}} }} {{ratour|tere ki va avou ene ôte |fr= {{t+|fr|dépendance}} }} mhzysi20l1aiszky8nog0ocrsgivcr5 433243 433236 2026-04-26T14:27:51Z Lucyin 218 /* {{H|sustantif|wa}} */ 433243 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== {{-spodiv-DI|pindance}} ==={{H|etimolodjeye}}=== {{V|dipinde}} {{caw|ance|s|wa}} {{çdom}} {{bet|di|s|wa}}. ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{f}} # estance la k' on doet passer pa ene ôte sakî po fé ene sacwè. #* L' ovrî est dzo l' {{~}} di s' mwaisse. {{s-rif|E1}} # {{djustice|wa}} tere ki va avou ene ôte. #* Ene cinse et totes ses {{~|dpindances}}. {{s-rif|E1}} #* Li Belinfayi, c' est ene {{~}} di Nafraiteure {{s-rif|GLuc}} ==== {{H|mots vijhéns}} ==== [[acdinance]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|estance la k' on doet passer pa èn ôte |fr= {{t+|fr|dépendance}} }} {{ratour|tere ki va avou ene ôte |fr= {{t+|fr|dépendance}} }} tfrc5md3se7u00ebhnkvj9m7i56entq 433244 433243 2026-04-26T14:28:04Z Lucyin 218 433244 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== {{-spodiv-DI|pindance}} ==={{H|etimolodjeye}}=== {{V|dipinde}} {{caw|ance|s|wa}} {{çdom}} {{bet|di|s|wa}}. ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{f}} # estance la k' on doet passer pa ene ôte sakî po fé ene sacwè. #* L' ovrî est dzo l' {{~}} di s' mwaisse. {{s-rif|E1}} # {{droet|wa}} tere ki va avou ene ôte. #* Ene cinse et totes ses {{~|dpindances}}. {{s-rif|E1}} #* Li Belinfayi, c' est ene {{~}} di Nafraiteure {{s-rif|GLuc}} ==== {{H|mots vijhéns}} ==== [[acdinance]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|estance la k' on doet passer pa èn ôte |fr= {{t+|fr|dépendance}} }} {{ratour|tere ki va avou ene ôte |fr= {{t+|fr|dépendance}} }} mhzysi20l1aiszky8nog0ocrsgivcr5 14 66934 433238 370344 2026-04-26T14:18:20Z Lucyin 218 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Categoreye:Motlî do walon po l' droet]] viè [[Categoreye:Motlî do walon pol droet]] 370344 wikitext text/x-wiki [[Categoreye:Motlîs do walon|Droet]] [[Categoreye:Droet|Walon]] 5uhvifczvz4lryll9sy227ztrsalki0 0 70881 433245 432535 2026-04-26T14:35:00Z Lucyin 218 433245 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Fijh|aboli}}, {{caw|aedje|s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|a.bɔ.lɪ.ˈhɛʧ}} {{BS|ae}} ** {{frcjh}} {{AFE|a.bɔ.li.ˈɛʤ}} ** {{pzc}} {{AFE|a.bɔ.li.ˈʃɛʧ}} * {{Ric|a.bo.li.xhaedje}} === {{H|sustantif}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{droet|wa}} schovaedje-evoye d' ene lwè, d' ene acostumance. #* Il a falou l' tins po vey l' {{~}} di l' esclavadje. # distrujhaedje d' ene sacwè. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|parintaedje}} ==== *[[aboli]] *[[abolixhmint]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=distrujhaedje ene sacwè| * [[abolixhmint]] * [[aneyantixhaedje]] * [[aneyantixhmint]] }} ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[distrujhaedje]] * [[esterminåcion]] * [[spataedje]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | abolihech = E203:abolicion\,_abolihech\,_abolihmin | abolihèdje = E1:aboli,E21,E170 | abolixhaedje = R10 }} ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|schovaedje-evoye d' ene lwè, d' ene acostumance |fr = {{t+|fr|abolition}}, {{t+|fr|abrogation}} }} {{ratour|distrujhaedje ene sacwè | fr = {{t+|fr|destruction}}, {{t+|fr|anéantissement}} }} lctqwrf7vajskkxjqjj7s66w2a4tenq 0 72451 433254 430140 2026-04-26T14:51:13Z Lucyin 218 433254 wikitext text/x-wiki {{MR|mark}} == {{L|wa}} == === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|maʀk}} ** {{pzc}} {{AFE|maʀk}} * {{Ric|marke}} === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{Bdj|mark|sourd=gem|frontire}}. === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # sene so on [[cayet]] ki permete del ricnoxhe. # {{econ|wa}} po ene eterprijhe. # {{econ|wa}} {{stin|wa}} l' eterprijhe leye-minme. # fôme, pårteye d' on cayet leyeye so ene sacwè. #* On voet co les {{~s}} di ses doets. {{s-rif|E1}} # {{med|wa}} traece d' on [[froxhaedje]], d' ene [[coixheure]]. #* I s' a dné on côp, i wådrè l' {{~}} tote si veye. {{s-rif|E1}} #* On bea monsieu dins ene longue cote avou ene air di saedje s’ a ashid a costé d’ ene dame k’ aveut sacwantès {{~s}} di coleur dissu s’ vizaedje. {{s-rif|YPaq}} # {{djeu|wa}} pitit cayet d' [[ivwere]], di metå, di bwès ki sieve a rprezinter ene some d' årdjint å djeu. #* On paye traze {{~s}} po l' grand chlem. {{s-rif|E203}} # {{clb|wa}} [[bague]] d' on colon k' on [[constater|constate]]. #* Dji shuva les coreus ossu vite ki dj’ pola come c’ est cial tot près. Mins cwand c’ est k’ dj’ intra, i gn aveut-st ene afwaire ! Ene gueuyreye ! Li prezidint, voleut ki ç’ n’ esteut nén permetou ; èn ôte dijheut siya. Al fén, on l’ constate. I n’ aveut nole {{~}} ! {{s-rif|HSbb|1886, p.27}} #* Tot d' on côp, on fwait ene håye, et dji voe-st ariver<br>On croejhî betch surlet k' aveut poenne a passer ;<br>I shofléve ossu foirt ki l' gros boû da Mågnêye,<br>Po tchôkî di s' pus hôt ses deus aiyes totes hozlêyes<br>Di {{~s}} et d' beas catchets å solo ki rlujhént<br>Come les ouys do Bon Diu ki l' påwe mostere voltî. {{s-rif|TBowp|''Li songe da Babilone'', 1887, p.36}}<br>[[File:59 lang wa Lidje Toussaint Brahy œuvres posthumes.wav]] # {{ist|wa}} {{djus|wa}} sene marké å fier broûlant so on condåné. #* Li fåssaire a stou condåné ås fiers et al {{~}}. {{s-rif|E203}} <gallery> Apple logo black.svg|Sinse 2 Scar (xndr).jpg|Sinse 4 </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|brozder å pont d' marke}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[marker]] * [[marcaedje]] * [[rimarke]] * [[rimarcaedje]] {{mse}} * [[mårtchî]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=sene so on cayet ki permete del ricnoxhe| * [[sene]] }} {{Boesse|c=2|tite=sene d' ene eterprijhe| * [[essegne]] * [[imådjete]] }} {{Boesse|c=2|tite=fôme, pårteye d' on cayet leyeye so ene sacwè| * [[traece]] * [[waye]] }} {{Boesse|c=2|tite=traece d' on froxhaedje, d' ene coixheure| * [[acseure]] * [[grete]] * [[skernaxhe]] }} ==== {{H|dizotrins mots}} ==== {{Boesse|c=2|tite=sene so on cayet ki permete del ricnoxhe| * [[blazon]] * [[drapea]] * [[simbole]] }} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | marke = E1, R10,R13 | mârke = C9a | marck = E212 | marque = E170 | mârque = C62 | mark = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|sene so on cayet ki permete del ricnoxhe |fr= {{t+|fr|marque}}, {{t+|fr|signe}} }} {{ratour|po ene eterprijhe, ene botike |fr= {{t+|fr|marque}}, {{t+|fr|logo}}, {{t+|fr|enseigne}} }} {{ratour|fôme, pårteye d' on cayet leyeye so ene sacwè |fr= {{t+|fr|trace}}, {{t+|fr|empreinte}} }} {{ratour|traece d' on froxhaedje, d' ene coixheure |fr= {{t+|fr|marque}}, {{t+|fr|cicactrice}}, {{t+|fr|meurtrissure}}, {{t+|fr|égratinure}}, {{t+|fr|cicatrice}} }} {{ratour|pitit cayet d' ivwere, di metå, di bwès ki sieve a rprezinter ene some d' årdjint å djeu |fr= {{t+|fr|fiche}}, {{t+|fr|jeton}} }} {{ratour|bague d' on colon k' on constate |fr= {{t+|fr|bague}} }} {{ratour|sene marké å fier broûlant so on condåné |fr= {{t+|fr|marque}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{sbtch}} [[tchôde-marke]], lu-minme disfôrmaedje di « [[tchôcmwår]] ». === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # sondje espawtant. #* Dji so-st accidinté del {{~}}. {{s-rif|E203}} # {{med|wa}} pwès pezant so li stoumak. #: {{djermon-egzimpe|wa}} <gallery> The Nightmare (1790-1791) - Johann Heinrich Füssli.jpg </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|esse tchôkî del marke}} # {{r|po n’ nén aveur li marke, i fåt croejhler les djambes}} : doûce creyance di Forêt-Trooz. ==== {{H|parintaedje}} ==== {{mse}} * [[tchôcmwår]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== {{Boesse|c=2| * [[tchôde-marke]] }} ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=sene so on cayet ki permete del ricnoxhe| * [[tchôcmwår]] * [[tchôde-marke]] }} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | marke = E1, R10 | marke = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| |en= {{t+|fr|nightmare}} |fr= {{t+|fr|cauchemard}} |nl= {{t+|nl|nachtmerrie}} |ru= {{t+|ru|кошмар|ral=kochmar}} }} {{ratour|pwès pezant so li stoumak |fr= pesanteur apparente sur l'estomac }} 4j4byfhm7pwrnflwp10qb5ay35mc60v 0 72932 433257 428216 2026-04-26T14:54:45Z Lucyin 218 /* {{H|sustantif|wa}} */ 433257 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{e?}} * {{Bdj|excadentia|sourd=la}} {{m-s}} * Disfôrmaedje di « [[schoyance]] » === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɛ.'jɑ̃ːs|hɔ.'jɑ̃ːs}} * {{Ric|sche·yance}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # çou ki vént des [[ratayon]]s. # {{droet|wa}} [[bén]] leyî pa [[testamint]]. #* (Il a rçû) ene {{~}} di troes cints francs d' rinte {{s-rif|E203}} #* A djnos, clintchî so li ptite banse<br>Wice ki doime mi fråjhûle {{~}},<br>Et tronnant d' mel vey co noper,<br>Dji m' di : « L' amour n' est k' ene schûfêye,<br>Li meyeu båjhe c' est l' cisse di m' feye ! » {{s|MLol|p. 119, "Lu mèyeû båhe"}} #* Boutans foû nos drapeas, rapoûlans nos banires,<br>Clintchans nos dvant les tombes di ces Eros k' ont dné<br>Troes Grands Roys al Beldjike pol saetchî foû d' l' oirbire<br>Avou l' clapante {{~}} del Påye, del Liberté. {{s-rif|JDcoh|1939, p.185, ''Pådje d’istwère'' (1931)}} ==== {{H|parintaedje}} ==== [[scheyancer]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (çou ki vént des ratayons) : [[eritaedje]], [[eritance]], [[patrimoenne]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | heïance = E89 | hèïanss = E203 | hèyance = E1,MLej | hoyance = E1 | scheyance = R10 | xheance = E212 |- = O4 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|çou ki vént des ratayons |fr= {{t+|fr|héritage}}, {{t+|fr|succession}} }} {{ratour|bén leyî pa testamint |fr= {{t+|fr|legs}} |en= {{t+|en|bequest}} }} 4b9jbgnbpaw6ric49yrobu9egz1tf99 0 73281 433259 410423 2026-04-26T14:55:51Z Lucyin 218 433259 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Apl-loy}} «[[åyant]]» + «[[droet]]» ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-|pl=åyants-droet}} {{~}} {{o&f}} # {{droet|wa}} djin k' a on droet ki les ôtes n' ont nén. #* Gn a k' les {{~|åyants-droet}} a ene pårt di bwès d' tchåfaedje ki plèt prinde ci roti cial, come c' est marké sol plake. # {{str}} djin u societé k' a les [[abondroets]] d' èn oteur, erités ou vindous di leu prôpietaire. #* Li dessineu a cénk {{~|åyants-droet}}, onk e l' Beldjike, troes e l' France et onk ås Stats Unis. ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|prôpietaire di droets |fr= {{t+|fr|ayant-droit}} / {{t+|fr|ayant droit}} |en= {{t+|fr|right holder}} |nl= {{t+|nl|rechthebbende }} |de= {{t+|de|Rechtsinhaber}} }} {{ratour|eritî d' droet d' oteur |fr= {{t+|fr|ayant-droit}} / {{t+|fr|ayant droit}} |en= {{t+|fr|copyright holder}} |nl= {{t+|nl|rechthebbende }} |de= {{t+|de|Rechtsinhaber}} }} 5o89qecv57b1b2fivbb224sob9urjvj 0 73927 433251 415007 2026-04-26T14:48:22Z Lucyin 218 433251 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== === {{H|etimolodjeye}} === {{Calc|hypothéquer|fr|wa}} {{m-s}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|i.pɔ.te.ˈke|iː.pɔ.tɛ.ˈke}} ** {{AFE|i.pɔ.tɛ.ˈke}} * {{Ric|i·po·te·ker}} === {{H|viebe}} === {{-codjow-|troke=1|A=ipotek|come=viker}} # {{vc}} {{droet|wa}} [[wadjî]] on bén conte des cwårs prustés come waerantixhaedje ki si on n' pout nén racwiter s' desse, li ci k' acroet pregne li bén. #* Dj' a stou ås racsegnmints. Tos leus béns {{~|sont-st ipotekés}} po pus d' cénk meye francs. {{s-rif|JMign|"Milionêre !" (1934), p.48}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[ipoteke]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | îpotéké = E203 | ipoteker = R10 | îpotéker = E1 | ipotèker = S0 | ipotéki = FO105 a « hypothéquer » }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| | fr = {{t+|fr|hypothéquer}} }} ooe3aftuilv8qioiav7m5jhqwb6e9jz 433252 433251 2026-04-26T14:49:25Z Lucyin 218 433252 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== === {{H|etimolodjeye}} === {{Epr|hypothéquer}} {{m-s}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|i.pɔ.te.ˈke|i.pɔ.te.ˈki|'iː.pɔ.tɛ.ˈke}} ** {{AFE|i.pɔ.tɛ.ˈke}} * {{Ric|i·po·te·ker}} === {{H|viebe}} === {{-codjow-|troke=1|A=ipotek|come=viker}} # {{vc}} {{droet|wa}} [[wadjî]] on bén conte des cwårs prustés come waerantixhaedje ki si on n' pout nén racwiter s' desse, li ci k' acroet pregne li bén. #* Dj' a stou ås racsegnmints. Tos leus béns {{~|sont-st ipotekés}} po pus d' cénk meye francs. {{s-rif|JMign|"Milionêre !" (1934), p.48}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[ipoteke]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | îpotéké = E203 | ipoteker = R10 | îpotéker = E1 | ipotèker = S0 | ipotéki = FO105 a « hypothéquer » }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| | fr = {{t+|fr|hypothéquer}} }} 82hh0m7c6j8ywsyfptrnxy6rx4klwih 433253 433252 2026-04-26T14:49:58Z Lucyin 218 433253 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== === {{H|etimolodjeye}} === {{Epr|hypothéquer|fr}} {{m-s}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|i.pɔ.te.ˈke|i.pɔ.te.ˈki|'iː.pɔ.tɛ.ˈke}} ** {{AFE|i.pɔ.tɛ.ˈke}} * {{Ric|i·po·te·ker}} === {{H|viebe}} === {{-codjow-|troke=1|A=ipotek|come=viker}} # {{vc}} {{droet|wa}} [[wadjî]] on bén conte des cwårs prustés come waerantixhaedje ki si on n' pout nén racwiter s' desse, li ci k' acroet pregne li bén. #* Dj' a stou ås racsegnmints. Tos leus béns {{~|sont-st ipotekés}} po pus d' cénk meye francs. {{s-rif|JMign|"Milionêre !" (1934), p.48}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[ipoteke]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | îpotéké = E203 | ipoteker = R10 | îpotéker = E1 | ipotèker = S0 | ipotéki = FO105 a « hypothéquer » }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| | fr = {{t+|fr|hypothéquer}} }} b82xhl81xr5hi6qtqvkr2u2hm669q31 0 74905 433258 421221 2026-04-26T14:55:26Z Lucyin 218 433258 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Sh-m|voye|d’|ahesse}} === {{H|Suvire|wa}} === {{-su-|pl=voyes d’ ahesse}} {{~}} {{f}} # {{droet|wa}} {{voyr|wa}} voye k’ ene sakî est oblidjî di vs leyî so s’ tchamp por vos aler å vosse, k’ est reclôs sins voye. #* Dji vs waerantixh k’ i gn a ene {{~}} ki passe al coine di leu corti. ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|passaedje viè on resseré boket |fr= {{t+|fr|servitude}} }} b8b4tamnkj1zf62jwq6fw880oy82zoz 14 76853 433234 2026-04-26T14:02:29Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «[[Categoreye:Djustice|Neyerlandes]] [[Categoreye:Motlîs do neyerlandès|Djustice]]» 433234 wikitext text/x-wiki [[Categoreye:Djustice|Neyerlandes]] [[Categoreye:Motlîs do neyerlandès|Djustice]] jcghnoo5099exh94v7l090dvmmga4r7 433246 433234 2026-04-26T14:37:21Z Lucyin 218 433246 wikitext text/x-wiki [[Categoreye:Djustice|Neyerlandes]] [[Categoreye:Motlî do neyerlandès pol droet|Djustice]] [[Categoreye:Motlîs do neyerlandès|Djustice]] s2qckadaew7sw7483f57y8aabz56hc6 0 76854 433237 2026-04-26T14:16:12Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «=={{L|wa}}== {{-spodiv-DI|pindance}}» 433237 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== {{-spodiv-DI|pindance}} 3r6f3amkn3a63haxwb59hs4q862sthc 14 76856 433247 2026-04-26T14:38:50Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «[[Categoreye:Motlîs do neyerlandès|Droet]] [[Categoreye:Droet|Neyerlandes]]» 433247 wikitext text/x-wiki [[Categoreye:Motlîs do neyerlandès|Droet]] [[Categoreye:Droet|Neyerlandes]] qwcmq9lyyltu5p8ibcjsbqdrgefidgr 0 76857 433261 2026-04-26T16:11:54Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «=={{L|wa}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Etim?}} ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{pzc}} {{AFE|ɑ.vɛʀ.dɛ̃n}} {{AFE|(ɔ.n‿ɑ.vɛʀ.dɛ̃n|odio=Wa (one) averdinne.ogg|ling=wa}} (''one'' averdinne) {{1pr}} * {{Ric|a(·)ver·dinne}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Les deus corèt dins l’ {{~}},<br>Les deus corèt a piede alinne. {{s|LHen}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[walêye]] * {{miers|3|59}...» 433261 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Etim?}} ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{pzc}} {{AFE|ɑ.vɛʀ.dɛ̃n}} {{AFE|(ɔ.n‿ɑ.vɛʀ.dɛ̃n|odio=Wa (one) averdinne.ogg|ling=wa}} (''one'' averdinne) {{1pr}} * {{Ric|a(·)ver·dinne}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Les deus corèt dins l’ {{~}},<br>Les deus corèt a piede alinne. {{s|LHen}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[walêye]] * {{miers|3|59}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén {{Lka|walêye|ratournaedjes}} |fr= {{t+|fr|averse}} }} oj4bmky7lbscc2y6wkh4xhnmfanzaow 433262 433261 2026-04-26T16:12:45Z Lucyin 218 433262 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Etim?}} ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{pzc}} {{AFE|ɑ.vɛʀ.dɛ̃n}} {{1pr}} (''one'' averdinne) {{AFE|(ɔ.n‿ɑ.vɛʀ.dɛ̃n|odio=Wa (one) averdinne.ogg|ling=wa}} * {{Ric|a(·)ver·dinne}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Les deus corèt dins l’ {{~}},<br>Les deus corèt a piede alinne. {{s|LHen}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[walêye]] * {{miers|3|59}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén {{Lka|walêye|ratournaedjes}} |fr= {{t+|fr|averse}} }} l31k6z6u5cnq4a5an0w9nv143mzqekx 433263 433262 2026-04-26T16:13:27Z Lucyin 218 /* {{H|prononçaedje}} */ 433263 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Etim?}} ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{pzc}} {{AFE|ɑ.vɛʀ.dɛ̃n}} {{1pr}} (''one'' averdinne) {{AFE|ɔ.nɑ.vɛʀ.'dɛ̃n|odio=Wa (one) averdinne.ogg|ling=wa}} * {{Ric|a(·)ver·dinne}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Les deus corèt dins l’ {{~}},<br>Les deus corèt a piede alinne. {{s|LHen}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[walêye]] * {{miers|3|59}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén {{Lka|walêye|ratournaedjes}} |fr= {{t+|fr|averse}} }} 3vhxyz5xqgtmi8vpjx5rxw1g9t3zeb5 433264 433263 2026-04-26T16:14:29Z Lucyin 218 /* {{H|etimolodjeye}} */ 433264 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Sust}} « l' averse dene » {{e?}} ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{pzc}} {{AFE|ɑ.vɛʀ.dɛ̃n}} {{1pr}} (''one'' averdinne) {{AFE|ɔ.nɑ.vɛʀ.'dɛ̃n|odio=Wa (one) averdinne.ogg|ling=wa}} * {{Ric|a(·)ver·dinne}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Les deus corèt dins l’ {{~}},<br>Les deus corèt a piede alinne. {{s|LHen}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[walêye]] * {{miers|3|59}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén {{Lka|walêye|ratournaedjes}} |fr= {{t+|fr|averse}} }} bud1t74582fpmw1j999qwvnm42t55lc 433265 433264 2026-04-26T16:14:41Z Lucyin 218 433265 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Sust}} « l' averse dene » {{e?}} ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{pzc}} {{AFE|ɑ.vɛʀ.dɛ̃n}} {{1pr}} (''one'' averdinne) {{AFE|ɔ.nɑ.vɛʀ.'dɛ̃n|odio=Wa (one) averdinne.ogg|ling=wa}} * {{Ric|a(·)ver·dinne}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Les deus corèt dins l’ {{~}},<br>Les deus corèt a piede alinne. {{s|LHen}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[walêye]] * {{miers|3|59}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén {{Lka|walêye|ratournaedjes}} |fr= {{t+|fr|averse}} }} 72kyu09pld7ivlfhf99ffkhza64fjqs 433271 433265 2026-04-26T16:55:04Z Lucyin 218 433271 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Sust}} « l' ''averse'' dene » {{e?}}. ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{pzc}} {{AFE|ɑ.vɛʀ.dɛ̃n}} {{1pr}} (''one'' averdinne) {{AFE|ɔ.nɑ.vɛʀ.'dɛ̃n|odio=Wa (one) averdinne.ogg|ling=wa}} * {{Ric|a(·)ver·dinne}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Les deus corèt dins l’ {{~}},<br>Les deus corèt a piede alinne. {{s|LHen}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[walêye]] * {{miers|3|59}} [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 lijhåve vaici] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén {{Lka|walêye|ratournaedjes}} |fr= {{t+|fr|averse}} }} brqawvow421zwqsnzcyy5y0b6o4knxh 433272 433271 2026-04-26T16:55:38Z Lucyin 218 433272 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Sust}} « l' ''averse'' [[dene]] (bråmint des gotes) » {{e?}}. ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{pzc}} {{AFE|ɑ.vɛʀ.dɛ̃n}} {{1pr}} (''one'' averdinne) {{AFE|ɔ.nɑ.vɛʀ.'dɛ̃n|odio=Wa (one) averdinne.ogg|ling=wa}} * {{Ric|a(·)ver·dinne}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{meteyo|wa}} [[plouve]] ki n' deure nén. #* Les deus corèt dins l’ {{~}},<br>Les deus corèt a piede alinne. {{s|LHen}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[walêye]] * {{miers|3|59}} [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=106 lijhåve vaici] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plouve ki n' deure nén {{Lka|walêye|ratournaedjes}} |fr= {{t+|fr|averse}} }} nybva3x3b8kt1nzqt88t1udcdng86kw 0 76858 433273 2026-04-27T10:45:35Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «== {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Epr|méningite|fr}} {{m-s}}. === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{med|wa}} [[efouwaedje]] des [[menindje]]s. #* Il a fwait del {{~}}. {{s-rif|S0}} ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[ecefalite]] ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|efouwaedje des menindjes |fr= {{t+|fr|méningite}} |en= {{t+|en|meningitis}} }} === {{H|waitîz eto}} === {{wp}}» 433273 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Epr|méningite|fr}} {{m-s}}. === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{med|wa}} [[efouwaedje]] des [[menindje]]s. #* Il a fwait del {{~}}. {{s-rif|S0}} ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[ecefalite]] ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|efouwaedje des menindjes |fr= {{t+|fr|méningite}} |en= {{t+|en|meningitis}} }} === {{H|waitîz eto}} === {{wp}} 8a7wvkpuf8gyxjce9n6nv34k9uy330u 433274 433273 2026-04-27T10:48:24Z Lucyin 218 /* {{H|Ra}} */ 433274 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Epr|méningite|fr}} {{m-s}}. === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{med|wa}} [[efouwaedje]] des [[menindje]]s. #* Il a fwait del {{~}}. {{s-rif|S0}} ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[ecefalite]] ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|efouwaedje des menindjes |fr= {{t+|fr|méningite}} |en= {{t+|en|meningitis}} |nl= {{t+|nl|hersenvliesontsteking}} }} === {{H|waitîz eto}} === {{wp}} 8cycpdj42bjoud41fr1xs8jgkfgsx5g 0 76859 433279 2026-04-27T11:35:19Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «== {{L|nl}} == === {{H|Etimolodjeye}} === {{V|ontsteken}} {{caw|ing|s|nl}}, {{çdom}} {{bet|ont|s|nl}}. === {{H|Su|nl}} === {{-su-|ling=nl|pl=ontstekingen}} {{~}} {{f}} # {{med|nl}} [[efouwaedje]]. ==== {{H|mots d' aplacaedje}} ==== {{Boesse|c=2| * [[blaasontsteking]] * [[blindedarmontsteking]] * [[borstvliesontsteking]] * [[buikvliesontsteking]] * [[darmontsteking]] * [[hersenontsteking]] * [[hersenvliesonsteking]] * [[oogontsteking]] }}» 433279 wikitext text/x-wiki == {{L|nl}} == === {{H|Etimolodjeye}} === {{V|ontsteken}} {{caw|ing|s|nl}}, {{çdom}} {{bet|ont|s|nl}}. === {{H|Su|nl}} === {{-su-|ling=nl|pl=ontstekingen}} {{~}} {{f}} # {{med|nl}} [[efouwaedje]]. ==== {{H|mots d' aplacaedje}} ==== {{Boesse|c=2| * [[blaasontsteking]] * [[blindedarmontsteking]] * [[borstvliesontsteking]] * [[buikvliesontsteking]] * [[darmontsteking]] * [[hersenontsteking]] * [[hersenvliesonsteking]] * [[oogontsteking]] }} 6rto3au093uf3l60aw98ah2twgri2yo