Wiccionaire wawiktionary https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.46.0-wmf.26 case-sensitive Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wiccionaire Wiccionaire copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene Rawete Rawete copene Sourdant Sourdant copene Motyince Motyince copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet absant 0 4308 433295 427445 2026-04-29T15:05:51Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433295 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Calc|absent|fr|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|…}} ** {{pzc}} {{AFE|ap.sã}} {{assim}} * {{Ric|ab.sant}} === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-}} {{~}} {{o}} # ki n’ est nén la. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|note}} ==== On eploye pus sovint l’ addjectivire ''(ki) n’ est nén la'' : ''i n’ esteut nén la'' (il esteut absant), ''les cis ki n’ sont nén la ont todi toirt'' (les absants ont todi toirt). === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # li ci ki n’ est nén la. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | absan, absantt = E203:Absan\,_absin | absant, absante = E1:absance, R9,R10,R11:absant, S0 | absin, absintt = E203:Absan\,_absin | absent = E34 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|absent}} }} ihwnz8p4l1ha07ovpwalwajcl2vhd2q abtinince 0 4316 433299 427459 2026-04-29T15:12:37Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433299 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|abstinentia|sourd=la}} pal voye do {{p|abstinence|fr|wa}} {{m-s}}. === {{H|Pr|wa}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ap.ti.nɛ̃ːs|ap.sti.nɛ̃ːs|ap.sti.nɑ̃ːs}} ** {{pzc}} {{AFE|ap.ti.nɛ̃ːs}} * {{Ric|ab·ti·nince}} === {{H|Su|wa}} === {{~}} {{f}} {{ctsg|wa}} # foice di s' [[abtini]]. #* Les Avéns, c’ est des djoûs d’ '''abtinince''' et d' ripintance la k' on s' aprestêye po Noyé {{s-rif|GSfa}} ## {{str|wa}} tot djåzant d' amagnî. ##* Ci n' est nén ouy djune, c' est seulmint abtinince di tchå {{s-rif|E203}} ##* I fwaiynut l' samwinne d' '''abtinince'''. ## {{str|wa}} {{seke|wa}} tot djåzant di sesse. ##: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|Si}} ==== * (nén fé volontairement ene sacwè k' on fwait voltî) : [[spanixhaedje]] * [[rastinance]] ==== {{H|MV}} ==== * [[penitince]] * [[djune]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | abtinince = E1:abtini, R10,R11:abtini_1 | abtininss = E203 | abstinance = S0 | abstinince = E21,E34, O4 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|si spani d' ene sacwè k' on fwait voltî | fr = {{t+|fr|abstinence}}, {{t+|fr|privation}} | nl = {{t+|nl|onthouding}}, {{t+|nl|ontbering}} }} {{ratour|si spani d' sesse | fr = {{t+|fr|abstinence}} (sexuelle), {{t+|fr|chasteté}} | nl = {{t+|nl|onthouding}}, {{t+|nl|kuisheid}} }} {{ratour|si spani d' peket | fr = {{t+|fr|abstinence}}, {{t+|fr|sobriété}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp}} 7oodvoy6o4iaxjns95o7wp12wy8iabs abuvraedje 0 4317 433301 427461 2026-04-29T15:14:31Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433301 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Bdj|abuvrer}} {{caw|aedje|s|wa}}. === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|a.by.vʀɛʧ|a.by.vʀaʧ|a.by.vʀaːʧ|a.bɛ.vʀɛʧ|a.bɔ.vʀɛʧ}} ** {{pzc}} {{AFE|a.by.vʀɛʧ}} * {{Ric|a(.)bu.vraedje}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{Fijh|abuvrer}}. #* C' est l' eure di l' {{~|abuvraedje}}. #* Vos avoz bea les bôrer d' torteas si vos n' sondjîz nén a l' {{~|abuvraedje}}. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | abèvrèdje = E21 | abovrèdje = E34 | abovreg = E177a | abuvradje = C1 | abuvrâdje = O2 | abuvraedje = R10 | abuvrech = E203 | abuvrèdje = E1:abuvrer |- = C8,R13 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|abreuvage}}, {{t+|fr|abreuvement}}, {{t+|fr|rassasiement}}, {{t+|fr|gavage}} }} 1m63jp5tt94ac2zjtvs30283md3fuha abuvrer 0 4318 433300 432352 2026-04-29T15:13:56Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433300 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Etim?}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|a.by.'vʀe|a.by.'vʀɛ|a.bɔ.'vʀe|a.bœ.'vʀe|a.bø:.'vʀe|a.bɛ.'vʀɛ|a.bʀy.'ve|a.bʀy.'vɛ}} {{Lka-h-or}} ** {{pzc}} {{AFE|a.by.'vʀe}} * {{Ric|a(.)bu.vrer}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=1|A=abuvr|B=abuver|come=mostrer}} {{~}} {{vc}} # diner a boere a des biesses, elzès miner ene sadju por zeles boere. #* Po-z {{~}} les biesses, on lzès minéve å batch. #* C’ est l’ vårlet k’ {{~|abuverrè}} li ståve, ouy. #* Les berbis, vola, on n’ els {{~|abuvere}} k’ on côp tos les deus djoûs. #* Si vite l’ ovraedje fwait, li pôve biesse acourt – tot s’ catchant – e l’ abatou po-z {{~}} ses djonnes. {{s-rif|AXhi| « Boule-di-Gôme », 1912, p.16}} # diner a boere a ene djin. #* Il a 50 francs par djoû, nouri et {{~|abuvré}}. # ramouyî (ene plante). # mete di l’ aiwe dins ene pompe a l’ aiwe po k’ ele prinde. #* {{~|Abuvrez}} l’ pompe. # ''(mot d’ taeneu)'' ramouyî disk’ a-z aveur li cur bén frexh. #* I fårè {{~}} les curs. # conter des mintes a (ene djin). #* Dj’ a stî {{~|abuvré}} po fé, avou des promesses di ci et des promesses di la. # diner a ôre (des bruts d’ margaye). #* Il ont {{~|abuvré}} tot l’ coron avou leus clameures. <gallery> Abuvroe Marok batch.jpg|Ene vatche ki s’ abuvere e Marok. </gallery> ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[abuvraedje]] * [[abuvroe]] * [[abuvrî]], [[abuvrire]] * [[abuvroû]], [[abuvroûle]] * [[rabuvrer]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (conter des mintes): [[sognî]]. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | abeuvrer = O0 | abeûvrer = E1:abuvrer, O5, S104 | abèvrer = E21 | abevrez = E212 | abovré = E177a | abovrer = E34 | abruvè = C8 | abruver = S117 | abuvrè = C1 | abuvré = E89,E203 | abuvrer = C9, E1, O0,O2,O90, R10,R11, S0 | - = R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|diner a boere |fr= {{t+|fr|abreuver}} ''(un animal)'', donner à boire (à quelqu'un) }} {{ratour|ramouyî, diner a boere a ene plante |fr= {{t+|fr|arroser}} }} {{ratour|mete di l’ aiwe dins ene pompe a l’ aiwe po k’ ele prinde |fr= {{t+|fr|amorcer}} }} {{ratour|diner a ôre |fr= {{t+|fr|ameuter}} }} {{ratour|conter des mintes a ene djin |fr= {{t+|fr|saturer}}, {{t+|fr|rassasier}}, {{t+|fr|gaver}} }} 6qn3w8vnke44a80ebrcv2ev81t0wbwu abuvroe 0 4320 433302 430860 2026-04-29T15:15:34Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433302 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == <gallery> Batch abuvroe pompe Transene.jpg|batch k' a stî èn abuvroe pol bisteu ([[Transene]]) File:Vonêche JPG03.jpg|item est i ([[Vôneche]]) Pousse djusse abuvroe.jpg|rezervwer d' aiwe di ruxhlaedje avou èn abuvroe </gallery> === {{H|etimolodjeye}} === {{V|abuvrer}} {{caw|oe|s|wa}}. === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|a.by.'vʀøː|a.by.'vʀɛ|a.bʀy.'vwɛ|a.bʀy.'vuː|}} {{Lka-h-or}} {{BS|oe}}; {{36pr}}. ** {{pzc}} {{AFE|a.by.'vʀwɛ}} * {{Ric|a(·)bu.vroe}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{bast}} {{cins|wa}} batch ki les vatches et tchvås î vont boere. # plaece k' on mete a boere po des ôtes aclevåvès biesses. #* L' oujhea bagntêye e si {{~}}. #* Dj' etind rôgyî les colons dilé leu-z {{~}} {{s-rif|GHav}} # plaece la k' gn a d' l' aiwe a boere pol bisteu, dins les setchs payis. # {{éndj|wa}} sierveu d' on [[ruslî]] d' éndjoles. ==== {{H|Si}} ==== * [[abuvrî]], [[abuvrire]], [[abuvroû]], [[abuvroûle]] * [[batch]] ==== {{H|A}} ==== * [[copiutrece-abuvroe]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | abeuvreû = G209 p. 93 | abeûvroû = O5 | abeuvrû = G209 | abèvreû = G209 | abèvrû = G209 | abivreû = G209 | abouvreû = G209 | abovreû = E34 | abreuveû = G209 | abreuvoû = G209 | abreûvû = G209 | abreuvwar = S0 | abreuvwâr = G209 | abreûvwè = G209, O90 | abreuvwêr = G209 | abreûvwêr = C1, G209, O4,O90 | abreuwè = G209 | abreuwêr = G209 | abrèveû = G209 | abrèvû = G209 | abrèvwâr = E21 | abrovwêr = G209 | abruvè = C8 | abruveû = G209 | abruvoe = R9 {{rif?}} | abruvoû = G209, S117 | abruvwâr = G209, S117 | abruvwè = O2 | abruwè = O0 | abuvrè = G209 | abuvreû = E1:abuvrer, G209 | abuvroe = R10 | abuvroû = G209 | abuvrû = G209 | abuvrwè = G209 | abuvwêr = G209 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|batch ki les vatches et tchvås î vont boere |fr= {{t+|fr|abreuvoir}} |en= watering {{t+|en|trough}} |nl= {{t+|nl|drinkbak}} |de= {{t+|de|Tränke}} |es= {{t+|es|abrevadero}} |ary= {{t+|ary|شرّابة|ral=cherraba}} }} {{ratour|plaece k' on mete a boere po des ôtes aclevåvès biesses |fr= {{t+|fr|abreuvoir}} }} {{ratour|plaece k' i gn a d' l' aiwe d' abuvraedje dins les setchs payis |fr= {{t+|fr|point d’eau}} }} {{ratour|sierveu d' on ruslî d' éndjoles |fr= {{t+|fr|serveur de réseau}}, {{t+|fr|serveur de données}} }} === {{H|VE}} === {{wp|Abuvroe}} nhgzyaic6h6c29fqgxfvplsw1rvla4d schover 0 13525 433314 425226 2026-04-29T16:13:18Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 433314 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|scopa|sourd=la}} («[[ramon]]») ki dna dedja li {{p|scopare|la}}, {{caw|er|v|wa}} ; adon racuzinåve avou l' {{p|escobar|es}} et l' {{p|escouver|fro}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɔ.ˈve|ʃɔ.ˈvɛ|ʃu.ˈvɛ|ʃu.ˈve|}} {{BS|sch|-}} ** {{pzc}} {{AFE|ʃɔ.ˈvɛ}} * {{Ric|scho·ver}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=1|A=schov|B=scheuv|come=schover}} {{~}} # {{vc}} [[rinetyî]] al tere avou on [[ramon]]. #* {{~|Schover}} l' måjhone. {{s-rif|E203}} #* Dj' {{~|a schové}} dins m' djårdén on bea cwåré et dj' a semé des spiyeures di pwin et des sminces. {{s-rif|EuGi}} # {{vsc}} {{m-s}}. #* Diè m' a beni,<br>Dji n' {{~|scheuvrè}} pus pol veye. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Li hoveu d’veie'', p.53}} # {{vc}} fé prôpe, rindjî. #* {{~|Schover}} l' måjhone. {{s-rif|E203}} # {{vc}} netyî ene tchiminêye. #* {{~|Schover}} les tchminêyes. {{s-rif|E203}} # {{vc}} {{pexheu|wa}} {{noudef}}. #* {{~|Schover}} po pexhî ås govions. {{s-rif|E203}} # {{vc}} {{cost|wa}} dischinde al tere tot djåzant d' ene mousseure trop longue. #* Vosse rôbe est si longue k' ele {{~|schove}} li poûssire del voye. {{s-rif|E203}} # {{vc}} [[kissemer]] tocosté. #* Li bijhe vént do {{~}}<br>Kékès flotches trop fråjhûles<br>Djus del håye cial djondant. {{s-rif|JCmp|« Tåv’lê d’iviér », 1912, p.23}} # [[tchessî]] (ene sakî k' on n' vout nén), bate comifåt dins ene lûte. #* I prinda (les rais del tchetoere) onk a onk, {{~|schova}} et shofla les moitès moxhes evoye, netia bén ttafwait avou on fén pincea… {{s-rif|ALen}} #* {{lang|wa-fel|Su l’ vôye qui nos min.ne à l’èglîje,<br>Li vint a '''chové''' lès nûléyes,<br>Nos massales rodjichenut d’zo l’ bîje<br>On s’ rafîye tot laudje dèl vièspréye.}} {{s|JDes}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[les noûs ramons schovèt voltî]]}}, {{r|[[les noveas ramons scheuvnut voltî]]}}, {{r|[[les noveas ramons schovèt voltî]]}} # {{r|[[schover l’ pavêye]]}} # {{r|[[schover ene bele plaece et l’ trover dzo]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== {{Boesse|c=2| * [[schové]] * [[schovaedje]] * [[schoveu]], [[scheuvresse]] * [[schovion]] * [[schoveure]] * [[schoveye]] * [[schovisse]] * [[schovlete]] * [[scheuvreye]] * [[schovåte]] * [[aschover]] * [[dischover]] * [[raschover]] * [[rischover]] * [[schovter]] * [[rischovter]] }} ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== [[schover evoye]], [[schover foû]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== [[broushî]], [[broushter]], [[schovter]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto <!-- (sins candjmint d' voyale) --> | schover = R10,R13 | shover = E165 | chovè = C1,C13 | chouvè = C8 | chouver = O0,S117 <!-- (avou candjmint d' voyale o/eû) --> | hové = E89,E203 | hover = E1 | hyover = E200 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|rinetyî al tere avou on ramon |fr= {{t+|fr|balayer}} |en= to {{t+|en|sweep}} (en), {{t+|en|whisk}} |nl= {{t+|nl|bezemen}} |de= {{t+|de|kehren}}, {{t+|de|fegen}} |es= {{t+|es|barrer}} }} {{ratour|tchessî ene sakî |fr= {{t+|fr|balayer}}, {{t+|fr|supprimer}}, {{t+|fr|chasser}} }} {{ratour|rindjî |fr= {{t+|fr|ranger}}, {{t+|fr|laver}}, {{t+|fr|mettre en ordre}} }} {{ratour|netyî ene tchiminêye |fr= {{t+|fr|ramoner}} }} {{ratour|rimouwer l' aiwe po-z amoussî les pexhons e rijhea |fr= {{t+|fr|bouiller}} }} e69cb1cah4rtbvaqvepjvmfsxlag5sw 0 15624 433294 417698 2026-04-29T14:12:24Z Srtxg 1009 433294 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-drif-|vude}} === {{H|addjectif|wa}} === {{~}} (omrinne fôme cwand l’ addjectif ''vude'' est metou pa dvant l’ no, eyet dins les nos d’ acolaedje tîxhon) # [[vude]]. #* Li stoumak {{~}}, li vinte ki hoûle,</br>Les ouys nåjhis, les pîs tot dschås,</br>Les tchifes rintrêyes, èn air ki tchoûle,</br>I vont, sofrixhant d' tos les mås. {{s-rif~|JBur|''Joyeux rèspleus'' (1899), "Les p’tits mâlhureux"}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|C’ est l’ {{~}} batch ki fwait grognî l’ pourcea}} : sipot po dire ki cwand i n’ a pupont d’ cwårs, ça fwait des margayes dins on manaedje, ene soce, evnd. # {{r|On {{~}} saetch ni såreut tni droet}} : li ci ki n’ a pont d’ cwårs, on n’ l’ aconte nén. ==== {{H|mots d' aplacaedje}} ==== * [[Vûcir]] * [[vubwès]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | vû = E89 }} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # vude plaece. #* On-z emantchive les waezons come on fornea, li tere å dfoû, les fenaesses a dvins, avou on {{~}} e mitan. {{s|S. Fontaine|{{s?}}}} # {{str}} [[clairisse]], [[trawêye]] (dins ene foret, on bwès) # sintimint d' absance après l' endalaedje d' ene sacwè, d' ene sakî. #* Ci sereut fé rpasser</br>Sol {{~}} k' elle a leyî</br>Co cint et cint hictaedjes</br>Disk' åress d' ouy catchîs. {{s-rif|JDcoh|1939, p.63, ''Djônèsse è doû'' (1933)}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | vû = E89 }} === {{H|sipårdaedje}} === Lidje et Hôte-Årdene. jrrue62lyc605s7pugam3h6rxmdhyb7 accidint 0 31990 433312 432755 2026-04-29T15:48:12Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433312 wikitext text/x-wiki [[File:Accidint rôlaedje otostråde oto sol toet.JPG|thumb|Accidint d' rôlaedje]] == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Bdjla|accidere|« sorvini »}}. === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{AFE|ak.si.dɛ̃}} {{c1pr}} *** {{frcjh}} /ak.si.dã/ ** {{pzc}} {{AFE|ak.si.dɛ̃}} * {{Ric|ac·ci·dint}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # sacwè k' arive k' on n' s' î atindeut nén, et ki fwait do må (purade fizike). #* Il a-st avou èn {{~}} al cårire. {{s-rif|S0}} #* I fåt cori tot ses pus rades : i n' a-st èn {{~}} so les travos {{s-rif|LMar}} #* Bawitch ! Vos n' sondjîz pus k' ås accidints. {{s-rif|MCol}} #* C' est åk, saiss, d' esse assuré conte les accidints. {{s-rif|S0}} #* Dismefyîz vs : èn {{~}} est si vite arivé. {{s|R10}} # {{str}} {{oto|wa}} bôraedje d' on rôlant éndjin siconte d' èn ôte eployeu des voyes et tchmins, ou foû d' ces-cis. #* Li cåze del cåzu-moirt pout esse ene maladeye, èn {{~}}, èn electrocutaedje, on neyaedje. {{s|LM}} ==== {{H|Reu}} ==== # {{r|[[par accidint]]}} : [[d' astcheyance]]. #* C' est vormint par {{~}} k' dj' a-st aprins l' novele. {{s-rif|S0}} #* Ça a-st arivé par {{~}}. {{s|R10}} ==== {{H|Pa}} ==== * [[accidinter]], [[accidinté]] * [[accidintel]]; [[accidintelmint]] ==== {{H|A}} ==== * [[biesse d' accidint]] * [[accidint d' rôlaedje]], [[accidint d' so les voyes]] ==== {{H|Si}} ==== [[kénte]], [[laide keure]] ==== {{H|DzoM}} ==== * [[damadje]] * (accidints d' rôlaedje) : ** [[rabressî]], [[si rabressî]], [[cabouyî]], [[rasplati]], [[rimoure]], [[cabolêye]], [[ritourner]] (l' oto), [[tonea]], si fé [[rastrinde]] (touwer dins èn accidint) ** [[assurance]], [[omniyom]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | accidin = C9a | accidint = E1,E21,E34, R10,R13 | acsidain = E177a | acsidant = S0 | acsidint = C1,C8,C9, E1:accidint, O3,O4,O90 | akcidin = E203 | akcidint = ManL }} ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|sacwè k' arive k' on n' s' î atindeut nén, et ki fwait do må fizike |ar= {{t+|ar|حديثة|ral=Hadîtha|ar-fafl=حَديثة}} |en= {{t+|en|accident}} |es= {{t+|es|accidente}} |fr= {{t+|fr|accident}} |ja= {{t+|ja|事故|ja-kana=じこ|ral=jiko}} |nl= {{t+|nl|ongeluk}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|accidint (discramiaedje)}} b314swtbsw8693k4drxp8d25sgizw5l acaimer 0 38213 433308 429706 2026-04-29T15:39:09Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ 433308 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|caime}} {{bet|a|v|wa|d=aplacaedje}}, {{caw|er|c|wa}} === {{H|prononçaedje}} === Disfondowes: akêmer, acaumer, akin.mer. === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=1|A=acaim|come=bouter}} {{~}} # {{vc}} : ## si pinde al [[caime]] (crinire) d' (on tchvå). ## prinde (ene sakî) pås [[tchvea]]s. ##* Ele a {{~|acaimé}} l' gamene, djamåy parey ! ##* Nåjhi d' ene sifwaite haeyance<br>On bea djoû dji l' {{~|acaima}} ...<br>Dji n' kinoxhreu l' permanance<br>Si m' bele-mere n' esteut nén la !... {{s-rif|TBowp|''Si m'belle-mère n'esteut nin là !...'', 1886, p.26}}<br>[[File:07 lang wa Lidje Toussaint Brahy œuvres posthumes.wav]] ##* Djôzef, c' est on frut d' èn åbe ki poite, on frut å dzeu do sourdant. Les coxhes passèt pa dzeu l' muret. I l' ont acaimé, i l' on-st ataké {{s|LHdjn}} ##* Vos sårîz bén leyî ene djonne contesse si fé {{~}} d' ine crapule, vos ? {{s-rif|PHTdac|2009, {{p.|13}}}} # [[atouwer]]. #* NENELE. – Mi, po m’ pårt, dj’ {{~|a-st acaimé}} Dairson et dj’ a les pinses ki dj’ lyi a fwait piede gosse sol mariaedje. {{s-rif|HSim| « Li Neûre Poye » 1889, (eplaidaedje da Jean Haust di 1936), p.92}} # {{np-vprV}} {{Lka}} «[[s' acaimer]]». ==== {{H|parintaedje}} ==== [[acaimaedje]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | acaimer = R10,R11 | acåmer = E1 | akêmer = E1,E34 | akinmer = E1:akêmer |- = E165, E200 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr = prendre par les {{t+|fr|cheveux}} {{wa+fr}} }} af9zpx4jooe2vbkmvumf1mhjr5i74eg pa 0 38810 433293 429541 2026-04-29T14:12:08Z Srtxg 1009 433293 wikitext text/x-wiki {{MR|på|På|Pa}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{Bdj|per|sourd=la}} {{m-s}}. ==== {{H|divancete|wa}} ==== {{-alo2-|pa|par}} #tot passant a (ene metowe plaece) #* Dj’ a rivnou {{~}} Brussele. #* Ci n’ est nén {{~|par}} ci. #tot estant aidî di (ene metowe djin). #* C’ est {{~|par}} mi k’ il a sepou l’ novele. #* Dji n’ sai nén {{~}} ké sint ! #di (dins ene fråze al vwès passive). #* C’ est l’ istwere del Waloneye veyowe {{~}} les Walons ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|[[par ci par la]]}} # {{r|[[pa ké sint]]}} ===== {{H|mots d’ aplacaedje}} ===== * [[på]], [[pås]], [[påzès]] * [[pamon]], [[padlé]] * [[padrî]], [[padvant]], [[papadrî]] * [[padzeu]], [[padzo]] * [[peviè]], [[paviè]] ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto | pa / par = C8, R10:9586,R13, S0 | po / por = S0 (Tniveye) | pa = C1, O0,O4, S38,S117 | po = E1,E34,E170 }} ===== {{H|Ra}} ===== {{ratour|tot passant a |en= {{t+|en|by}} |es= {{t+|es|por}} |fr= {{t+|fr|par}} |nl= {{t+|en|door}} |ary= {{t+|ary|على|ral=3ela}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{BdjMB}} « ppa » (prumî babouyaedje d’ èn efant avou l’ lete « p » po-z arinner s’ pere) ==== {{H|sustantif|wa}} ==== {{-su-}} {{~}} {{o}} # [[pere]] #* Djel dirè a vosse {{~}}. ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|[[fi da nosse pa]]}} ===== {{H|mots d’ aplacaedje}} ===== * [[popa]] ===== {{H|sinonimeye}} ===== {{Lka-si|pere}} ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto | pa = C8, O0,O4,O92,R10:2147,R13, S0 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{Lka-ra|popa}} === {{H|etimolodjeye|wa|3}} === {{BdjMB|pa}}. === {{H|mot-brut|wa}} === {{~}} {{n-c}} # mostere li sbarmint, l' ebalaedje. #* {{~|Pa}}, vo m' cial ! {{s-rif|E203}} #* {{~|Pa}} ! Vola ene drole d' afwaire ! {{s-rif|E1}} #* -Kimint va t i ?</br>-{{~|Pa}} ! On s' kissaetche. {{s-rif|E1}} # mostere li doleur, li måvlaedje. #* {{~|Pa}} ! T' es sot ! {{s-rif|E203}} #* {{~|Pa}} ! Vos m' fjhoz må ! {{s-rif|E203}} #* Ti m' lais toumer, {{~}} ! {{s|R10}} #* {{~|Pa}}, vs toumez moirt divant l' botaye,<br>Målureus, si vos tnîz l' siermint ;<br>Li violon, c' est vosse tchambe gårneye,<br>Alez lever l' keude, on vs ratind !... {{s-rif|JDcoh|1939, p.145, ''Di stoc èt d’ tèye ! Sinne dialoguêye anti-alcoolique'' (1927)}} # mostere l' absance di pawou, di keure. #* {{~|Pa}}, dji n' a nén sogne di lu ! {{s-rif|E1}} #* {{~|Pa}} ! K' avans ns keure ! {{s-rif|E1}} #* Vola on bea djeu ! {{~|Pa}} ! Vos m' aloz fé rire ! {{s-rif|E1}} #* {{~|Pa}} ! Nos voerans bén adon ! {{s|R10}} #* {{~|Pa}}, c’ esteut po rire, dai, sour, ki dji vs el dimande. {{s-rif|HSbb|1886, p.19}} # tot mancant d' pacyince. #* {{~|Pa}} ! Decidez vs ! {{s-rif|E1}} #* Kî est ç' ?</br>-{{~|Pa}} ! Vos n' kinoxhoz k' lu ! {{s-rif|ERem|"Tåtî li Perikî", 1885}} #* MENCHEUR. – Li tchvå ? … Ké tchvå ?</br>KINÅVE. – {{~|Pa}} ! Li ci do cavalî, surmint ! {{s-rif|HSjan|1911, p.132}} # mostere li disgostaedje. #* Veyoz vs nost oficî, k’ est todi so s’ trinte-deus, les pîs flairants dvins l’ ansene et tot maxhurés d’ då ? {{~|Pa}} ! Vos m’ frîz co bén rire. {{s-rif|JMabf|1924, p.25}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=mostere li doleur| * [[way]] }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|mostere li sbarmint, l' ebalaedje |fr= {{t+|fr|quoi}} ?, {{t+|fr|comment}} ? }} {{ratour|mostere li doleur, li måvlaedje |fr= {{t+|fr|aille}} !, {{t+|fr|ouille}} }} {{ratour|mostere l' absance di pawou, di keure |fr= {{t+|fr|bah}}, {{t+|fr|pff}} }} {{ratour|tot mancant d' pacyince |fr= {{t+|fr|pff}} }} {{ratour|mostere li disgostaedje |fr= {{t+|fr|pouah}} !, {{t+|fr|bêk}} ! }} hayff4fuqda7xv9nei4wbfsrrbav72y accepter 0 40998 433310 432753 2026-04-29T15:44:01Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433310 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|acceptare|sourd=la}}, pal voye do {{p|accepter|fr}}. ==={{H|prononçaedje}}=== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ak.sɛp.'te|ak.sɛp.'tɛ}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|ak.sɛp.'te}} * {{Ric|ac·cep·ter}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=1|A=accept|B=acceptêy|come=tchicter}} {{~}} {{vc}} # ricnoxhe k' ene sacwè est djusse ou coreke, ricnoxhe li plaece d' ene djin. #* Dj' {{~|acceptêye}} çou k' vos m' dijhoz {{s-rif|E177}} # [[bén vleur]]; diner si accoird po fé ene accion, po rçure ene sacwè. #* HOUBA. Mi, dji l' {{~|acceptêye}} avou djoye.<br>Mme COCRAIMONT. - Vola k' totafwait rote come so on coron d' soye. {{s-rif|TBmc|1888, sinne XXXI, p.169}} #* Pol seule fiesse di mes ouys avou djoye, mi, dj' {{~|acceptêye}}<br>Cisse coirnete må semêye, wice ki les rodjes pavwers,<br>Les blankès margurites, les pierzins vnèt drovi<br>Leus corones et maryî leus coleurs, si blamantes,<br>Ås cenes di meyes påwions, nûlêye esblawixhante,<br>Sol cadjolé bouket ki rglatixh lådje et lon<br>Come li rôbe di l' Aviedje k' on poite al porcession. {{s-rif|JDcoh|1939, p.28, ''Porminåde d'osté'' (1937)}} # [[bén vleur]] dner di l' ovraedje a ene sakî. #* Dj' cora al måjhone del veye,<br>(Et s' ni monta dj' nén la hôt)<br>Dmander po schover pol veye ;<br>Dji {{~|fouri<!--fou-->-st accepté}} sol côp. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Li hoveu d’veie'', p.54}} ==== {{H|parintaedje}} ==== {{Boesse|c=2| * [[acceptaedje]] * [[acceptåcion]] * [[accepe]] * [[accepteu]] * [[acceptant]] * [[acceptance]] * [[acceptåve]] * [[raccepter]] }} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[bén vleur]] * [[dire k’ awè]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | accepter = R10 | accèpter = E1,E21,E34 | acsepté = E177a | acsèpter = E1:accèpter, S0 | acsèptér = CO94 | akcepté = E203 |- = C8,R13 <!-- codjowaedje prezintrece singulî | accèpe = JDess --> }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|esse d' acoird so ene idêye |fr= {{t+|fr|accepter}} |en= to {{t+|en|agree}} }} {{ratour|bén vleur ricure |fr= {{t+|fr|accepter}} |en= to {{t+|en|accept}} }} {{ratour|dner d' l' ovraedje |fr= {{t+|fr|embaucher}} |nl= {{t+|nl|opnemen}} }} == {{L|fr}} == === {{H|Vi|fr}} === {{~}} {{vc}} #{{fr=wa}}. #* {{lang|fr|Je t'accepte comme amie.}} #** Dji t' vous bén come soçone. 8xttigznkd6ku0amsxtl7w4vyhwracf accint 0 45604 433309 432933 2026-04-29T15:42:21Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433309 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Calc|accent|fr|wa}} {{m-s}}. === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ak.sɛ̃|ak.sã}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|ak.sɛ̃}} * {{Ric|ac·cint}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{linw|wa}} manire di prononcî ene langue. #* El walon, c' est èn {{~}} erité d' nos tayons, ene erlike do passé ''(Louise Debroux-Delestienne). #*Vos n' etindoz nén mi {{~}} polonès, boubiet !?{{s-rif|PHT|ratournant ''Li diâle è cwér, ine avinteûre di Bakelandt l’èspiyon di Napolèyon à Lîdje'', 2009, {{p.|34}}}} # {{croe|wa}} radjoutaedje ådzeu d' ene lete po candjî ene miete si prononçaedje. #* On s' brouye todi avou tos ces {{~s}} la. ==== {{H|A}} ==== # [[accint sol droete]], [[accint sol hintche]] ==== {{H|Si}} ==== * [[faflote]] (corant), [[diyacritike]] (foirt sincieus) ==== {{H|Pa}} ==== [[accinter]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | acçant = E1,E21 | accent = E34 | accint = R10 | acsant = E1:acçant, S0 | aksan = E203 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|manire di prononcî ene langue |fr= {{t+|fr|accent}} }} {{ratour|radjoutaedje ådzeu d' ene lete |fr= {{t+|fr|accent}} }} tf4ur4w9fkhyemxiil92cbjew5etc5o absolucion 0 49202 433296 427455 2026-04-29T15:07:25Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433296 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{cato|wa}} pardonaedje des petchîs. #* Finålmint, on-z a dné l’ {{~}} a tolmonde e minme tins, a grands côps d’ asperdjesse. {{s-rif|JPD}} ==== {{H|DzeuM}} ==== [[kifesser]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | absoluchon = E1:absolucion | absolucion = E1,E21,E34,E203, R10, S0 }} ==== {{H|Ra}} ==== fr= absolution 9v65gfzcttngbqgb3v3317ei0eb6a3q 433298 433296 2026-04-29T15:10:46Z Srtxg 1009 /* {{H|Su|wa}} */ 433298 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{cato|wa}} [[absoude|pardonaedje]] des petchîs. #* Finålmint, on-z a dné l’ {{~}} a tolmonde e minme tins, a grands côps d’ asperdjesse. {{s-rif|JPD}} ==== {{H|DzeuM}} ==== [[kifesser]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | absoluchon = E1:absolucion | absolucion = E1,E21,E34,E203, R10, S0 }} ==== {{H|Ra}} ==== fr= absolution 1xck6yemxx40he4377c892waxjib01c abwesner 0 50612 433304 413116 2026-04-29T15:27:19Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433304 wikitext text/x-wiki {{djermon}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Etim?}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|...}} ** {{pzc}} {{AFE|...}} * {{Ric|a(.)bwes.ner}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-codjow-|troke=1|A=abwesn|B=abwesnêy}} {{~}} {{vc}} (å prono : [[s' abwesner]]) # fé boere, diner a boere. #: {{djermon-egzimpe}} # rimpli on tonea d' aiwe, u d' vén, po leyî l' bwès s' atrimper divant l' eployî. #: {{djermon-egzimpe}} # {{noudef}}. #* Karageorgewitch åreut fwait on bon pexheu : i n’ louke nén a ctaeyî on kilo d’ tchå po-z {{~}} s’ plaece. {{s-rif|AXhi| « Bwègnes mèssèdjes & pititès gotes » (1905), p.12}} #* Rivinde mi pupe ? Mi ki m’ a rindou troes djoûs malåde po l’ {{~}} ? {{s-rif|HSim| « Janète » 1911, (eplaidaedje da Jean Haust di 1936), p.133}} #* Li trô ki l’ pere '''aveut''' l’ ôte djoû '''abwesné''' el paroeze d’ on côp d’ pî, Boule-di-Gôme vis l’ a fignolé. {{s-rif|AXhi| « Boule-di-Gôme », 1912, p.18}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[sipåmer]] ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[abwesnaedje]] * [[abwesson]] * [[bwesson]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | aboisné = E177a,E203 | abois’né = E89 | abuasnez = E212 | abwas’ner = E212b | abwesner = R10:1116 | abwès’ner = E1:abwèssener | abwèssenè = C1 | abwèssener = C9, E1 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|fé boere, diner a boere |fr= {{t+|fr|abreuver}}, {{t+|fr|rafraîchir}}, donner à boire, ravitailler en boisson }} {{ratour|rimpli on tonea d' aiwe po leyî l' bwès s' atrimper divant l' eployî |fr= {{t+|fr|imbiber}}, {{t+|fr|combuger}}, {{t+|fr|aviner}} (tot djåzant di vén) }} 8wsjjxxnkllbu5ac0bw4n26px8jrgs2 acalandé 0 55146 433307 432741 2026-04-29T15:35:39Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433307 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{V|acalander}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} {{AFE|a.ka.lã.'de}} === {{H|pårticipe erirece|wa}} === {{-perwa-é|acaland}} {{~}} {{o}} # {{PE|acalander}}. === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-|o=acalandé|f=acalandêye}} {{~}} {{o}} # k' est ahessî di candes. #* Et pwis, cwand c’ est k’ i sont minme bén {{~s}}, kéne veye ont i don, binamé Bon Diu ? {{s-rif|HSim| « Janète » 1911, (eplaidaedje da Jean Haust di 1936), p.}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto|croejh=Addj | acalandé, acalandaie = E177a:acalandé | acalandé, acalandêye = E1:acalander, R10 }} == {{L|wa-vsis}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Lka-et|acalander}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} {{AFE|a.ka.lã.'de}} === {{H|viebe|wa-vsis}} === {{~}} {{vc}} # [[acalander]]. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | acalandé = E89 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{Lka-ra|acalander}}. oiaty1808w36g5zaam9km6chf232e2i absolumint 0 63522 433297 427454 2026-04-29T15:08:19Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433297 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Calc|absolument|fr|wa}}. ==={{H|prononçaedje}}=== *{{WAFE}} ** {{pzc}} {{AFE|ap.sɔ.ly.'mɛ̃}} {{assim}} * {{Ric|ab.so.lu.mint}} ==={{H|adviebe|wa}}=== {{~}} {{n-c|wa}} # d’ ene absolowe manîre. #* I fåt-st {{~}} l’ fé ouy, dimwin si serè trop tård. ===={{H|ortografeyes}}==== {{Orto | absolumain = E177a | absolumin = C9a, E203 | absolumint = C1,C8,C9, E1:absolucion,E21,E34, O4,O90, R10, S0 }} ===={{H|ratournaedjes}}==== {{ratour |fr = {{t+|fr|absolument}} }} fi442g2fqz53um5ekmr9vmob962gpfz aca 0 69933 433306 388843 2026-04-29T15:30:36Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433306 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Scaw|acapareur|fr|wa}} === {{H|Pr|wa}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|a.ka}} ** {{pzc}} {{AFE|a.ka}} * {{Ric|a·ca}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # onk ki vout todi s' acwei pus di cwårs et nén les dner voltî. #*A ! Ciete, ci n' est nén lu k' åreut måy fwait l' {{~}} !</br>Il åreut dné si tchmijhe et disk' a s dierinne peme</br>Å ctapé rôbaleu ki bouxhive a s' maca</br>{{s-rif|LLag|"L' inmant", ''L' etermint'', (1947), p. 8è}} === {{H|Si|wa}} === {{Lka-si|pice-crosse}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | aca = E1, R10, {{s|LLag}} (1947) | - = E203 }} ==== {{H|Ra|wa}} ==== {{ratour| | fr = {{t+|fr|accapareur}}, {{t+|fr|rapace}}, {{t+|fr|grippe-sous}}, {{t+|fr|avare}} }} f1u8zfbloj95p8ou39muoparjqct2f8 accidinté 0 70776 433313 432759 2026-04-29T15:53:20Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433313 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|PE|wa}} === {{~}} #{{V|accidinter}} #: {{djermon-egzimpe|wa}} === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-|o=accidinté|f=accidintêye}} {{~}} {{o}}; {{a-pdvpdr}} # {{med|wa}} k' est pris d' on må. #*Dji so {{~}} d' roumatisses {{s|R10}} #*Mi mere e-st {{~|acsidintêye}} {{s|R10}} # k' a pierdou l' uzaedje d' onk di ses mimbes. #* Il est {{~}} di s' bresse {{s|R10}} # {{djeyol|wa}} nén plat avou toplin des [[groubiote|groubiotes]]. #*On terén foirt {{~}} {{s-rif|R10}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[accidinter]], * [[accidint]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=k' est pris d' on må| * [[acsût]] * [[atnou]] }} {{Boesse|c=2|tite=k' a pierdou l' uzaedje d' onk di ses mimbes| * [[halcrosse]] * [[stroupyî]] }} {{Boesse|c=2|tite=nén plat avou toplin des groubiotes| * [[cabossî]] * [[groubieus]] * [[hadrineus]] }} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | accidinté, accidintêye = E1:accidint, R10 | acsidinté, acsidintéye = C62, O4 | acsidinté, acsidintêye = E1:accidint | akcidinté, akcidintaie = E203 | accidènté = E34 | accidinté = C9a | acsidanté = S0 | acsidennté = E177a | acsidintè = C1,C8, O0 | acsidinté = C9 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|acsût d' on må | fr = {{t+|fr|atteint}} de, {{t+|fr|souffrant}} de }} {{ratour|k' a pierdou l' uzaedje d' onk di ses mimbes | fr = {{t+|fr|estropié}}, {{t+|fr|infirme}}, {{t+|fr|mutilé}} }} {{ratour|nén plat avou toplin des groubiotes | fr = {{t+|fr|inégal}}, {{t+|fr|raboteux}}, {{t+|fr|cahoteux}} }} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-|o=accidinté|f=accidintêye}} {{~}} {{o}}; {{a-pdvpdr}} # onk k' a pierdou l' uzaedje d' onk di ses mimbes. #*Les {{~s}} del guere {{s-rif|R10}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[halcrosse]] * [[invalide]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | accidinté, accidintêye = E1:accidint, R10 | acsidinté, acsidintéye = O4 | acsidinté, acsidintêye = E1:accidint | accidènté = E34 | accidinté = C9a | acsidanté = S0 | acsidennté = E177a | acsidintè = C1,C8, O0 | acsidinté = C9 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|onk k' a pierdou l' uzaedje d' onk di ses mimbes | fr = {{t+|fr|invalide}}, {{t+|fr|infirme}}, {{t+|fr|mutilé}} }} b73kn43648rsh82sd5w45xeqhhopjw3 abwesnaedje 0 70879 433305 411099 2026-04-29T15:29:14Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433305 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{Fijh|abwesner}} do {{bdj|bwesson}}, {{caw|aedje|s|wa}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnaʧ}} {{BS|ae}} ** {{frcjh}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnaʤ}} ** {{pzc}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnɛʧ}} * {{Ric|a.bwes.naedje}} === {{H|sustantif}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # dinaedje d’ abwesson, di rafrexhmints. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[abwesner]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2| * [[rapairixhaedje]] * [[rapairixhmint]] }} ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[abuvraedje]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | abwesnaedje = R10:29800 | abwès’nèdje = E1:abwèssener | abwèssenadje = C1 }} ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WM}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| | fr = action de donner à boire, {{t+|fr|rafraîchissement}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{Fijh|abwesner}} do {{bdj|boesse}}, {{caw|aedje|s|wa}} === {{H|prononçaedje}} === *{{WAFE}} **{{prcoi}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnɛʧ}} {{BS|ae}} **{{frcjh}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnɛʤ}} **{{pzc}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnɛʧ}} *{{Ric|a.bwes.naedje}} === {{H|sustantif}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # metaedje e siervice, [[maturixhaedje]]. #: {{djermon-egzimpe|wa}} # {{éndj|wa}} fijhaedje d’ adjinçner de dnêyes sorlon on standård lomerike. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|parintaedje}} ==== *[[abwesner]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | aboisnech = E203 | abwas’nèdje = E21 | abwesnaedje = R10:3883 | abwès’nèdje = E1:abwèssener | abwèssenèdje = E34 }} ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|fijhaedje d’ « abwesner » | fr = action de combuger, de mettre en état de service, de mettre en maturité }} {{ratour|fijhaedje d’ adjinçner de dnêyes sorlon on standård lomerike | fr = {{t+|fr|formatage}}, support de mémoire }} j1yr9igekgs7iba0rse3te1pk8y3ces aboirdaedje 0 70880 433303 413089 2026-04-29T15:23:25Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433303 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Fijh|aboirder}}, {{caw|aedje|s|wa}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|a.bwɛʀ.ˈdɛʧ|a.bwɛːʀ.ˈdɛʧ|a.bwaʀ.ˈdaʧ|a.bwɑːʀ.ˈdaʧ|a.bɔːʀ.ˈdaʧ|a.buːʀ.ˈdɑːʧ|}} {{BS|oi}}, {{BS|ae}} ** {{pzc}} {{AFE|a.bwɛʀ.ˈdɛʧ}} * {{Ric|a.boir.daedje}} === {{H|sustantif}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # fijhaedje di [[aboirder]]. #*L’ {{~}} a stî si roed k' on-z a tertos rôlé e fond del naeçale {{s|R10}} ==== {{H|parintaedje}} ==== *[[aboirder]] *[[aboird]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2| * [[acoistaedje]] }} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | aboirdèch = E203 | aboirdaedje = R10 | abôrdadje = C1 | aboûrdâdje = O4 | abwardadje = C1 | abwârdadje = C1 | abwèrdèdje = E1:abwérd | abwêrdèdje = E34 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| | fr = {{t+|fr|abordage}}, {{t+|fr|accostage}} }} 6ra1h8p800vkcekvefl4s11gqm2zxyw accessite 0 71075 433311 432935 2026-04-29T15:46:56Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E1 433311 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Calc|accessit|fr|wa}} {{m-s}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ak.sɛ.ˈsɪt|ak.sɛ.ˈsit|ak.sɛ.ˈsi}} ** {{frcjh}} {{AFE|ak.sɛ.ˈsi}} ** {{pzc}} {{AFE|ak.sɛ.ˈsit}} * {{Ric|ac·ce·ssite}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # pris acoirdé ås cis ki n' ont nén yeu l' prumî pris, mins k' ont tolminme ahåyî å djuri. #*Insi cwerant al dandjureuse båjhe,</br>Èn {{~}} pus maigrulet,</br>Eve on djoû trova, tote binåjhe,</br>Po-z amadoûler les valets,</br>Divins l' fameus saetch ås malices,</br>Çou ki fwait nost årdant suplice:</br>Li fåssé, li ptit rizlet !{{s-rif|MLej|"Œuvres lyriques du poète Martin Lejeune" p. 106, "Lu riselet"}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[acceder]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | accèssit = E34 | accèssit′ = E1:accès,E21 | accessite = R10 | acsèssit′ = E1:accès, MLej | aksècitt = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| |fr= {{t+|fr|accessit}}, distinction décernée dans les écoles, les collèges et les académies à ceux qui se sont le plus approchés du prix }} m2heoo8d5uuerz80d3uc1x7vxqfv613 boune etinte 0 72994 433291 408418 2026-04-29T14:10:54Z Srtxg 1009 433291 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|boune|etinte}}, lu-minme {{calc|bonne entente|fr|wa}}. === {{H|sustantivire|wa}} === {{~}} {{f}} {{tsg}} # estance di påye et d' absance di margayes. #* Li monde etir discute et pretche li påye,</br>Li {{~}} et l' confråternité,</br>On howe li guere, cisse trisse et hisdeuse plåye</br>Ki seme li moirt et l' mizere tocosté. {{s-rif|LLag|"Amon nos autes : tchansons tchusèyes" (1908-1912), p.47}} ==== {{H|mots vijhéns}} ==== {{Boesse|c=2| * [[confråternité]] * [[fråternité]] * [[fréristé]] * [[påjhirté]] * [[påjhûlisté]] }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| |fr= {{t+|fr|bonne entente}}, {{t+|fr|concorde}} }} tf35skrn2wo78fgdan43tlzniqgc3m9 mankeure 0 73404 433292 411428 2026-04-29T14:11:05Z Srtxg 1009 433292 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}} == {{djermon}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{V}} «[[manker]]», {{caw|eure|s|wa}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # no po çou ki n' est nén la, k' e-st evoye, ki manke. ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[absance]] ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto | måqueûre = E170 |- = E1 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|absence}} |nl= {{t+|nl|afwezigheid}} }} pmb9grep9l5l4orim5sl4fe506ebkwb nén ki 0 73619 433290 413330 2026-04-29T14:10:39Z Srtxg 1009 433290 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== {{-spodiv'-}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|nén|ki}}, a rmete avou l' {{p|non pas que|fr}} === {{H|aloyire|wa}} === {{~}} # dit l' absance di rapoirt inte sacwants elemints. #* {{~|Nén k’}} les fômes tinexhe co pîces eshonne, mins les wandions s’ î tnèt co, zels – prouve ki l’ bwès n’ est nén a mete ås riketes. {{s-rif|AXhi| « Boule-di-Gôme », 1912, p.5}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|dit l' absance di rapoirt inte sacwants elemints |fr= {{t+|fr|non pas que}}, {{t+|fr|non que}} }} rnmtumnenps9sg3a1bzh437k5vlln74