Wiccionaire
wawiktionary
https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje
MediaWiki 1.46.0-wmf.26
case-sensitive
Media
Sipeciås
Copene
Uzeu
Uzeu copene
Wiccionaire
Wiccionaire copene
Imådje
Imådje copene
MediaWiki
MediaWiki copene
Modele
Modele copene
Aidance
Aidance copene
Categoreye
Categoreye copene
Rawete
Rawete copene
Sourdant
Sourdant copene
Motyince
Motyince copene
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Sujet
absant
0
4308
433295
427445
2026-04-29T15:05:51Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433295
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye}} ===
{{Calc|absent|fr|wa}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|…}}
** {{pzc}} {{AFE|ap.sã}} {{assim}}
* {{Ric|ab.sant}}
=== {{H|addjectif|wa}} ===
{{-addjwa-}}
{{~}} {{o}}
# ki n’ est nén la.
#: {{djermon-egzimpe|wa}}
==== {{H|note}} ====
On eploye pus sovint l’ addjectivire ''(ki) n’ est nén la'' : ''i n’ esteut nén la'' (il esteut absant), ''les cis ki n’ sont nén la ont todi toirt'' (les absants ont todi toirt).
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# li ci ki n’ est nén la.
#: {{djermon-egzimpe|wa}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| absan, absantt = E203:Absan\,_absin
| absant, absante = E1:absance, R9,R10,R11:absant, S0
| absin, absintt = E203:Absan\,_absin
| absent = E34
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour
|fr= {{t+|fr|absent}}
}}
ihwnz8p4l1ha07ovpwalwajcl2vhd2q
abtinince
0
4316
433299
427459
2026-04-29T15:12:37Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433299
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Bdj|abstinentia|sourd=la}} pal voye do {{p|abstinence|fr|wa}} {{m-s}}.
=== {{H|Pr|wa}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|ap.ti.nɛ̃ːs|ap.sti.nɛ̃ːs|ap.sti.nɑ̃ːs}}
** {{pzc}} {{AFE|ap.ti.nɛ̃ːs}}
* {{Ric|ab·ti·nince}}
=== {{H|Su|wa}} ===
{{~}} {{f}} {{ctsg|wa}}
# foice di s' [[abtini]].
#* Les Avéns, c’ est des djoûs d’ '''abtinince''' et d' ripintance la k' on s' aprestêye po Noyé {{s-rif|GSfa}}
## {{str|wa}} tot djåzant d' amagnî.
##* Ci n' est nén ouy djune, c' est seulmint abtinince di tchå {{s-rif|E203}}
##* I fwaiynut l' samwinne d' '''abtinince'''.
## {{str|wa}} {{seke|wa}} tot djåzant di sesse.
##: {{djermon-egzimpe|wa}}
==== {{H|Si}} ====
* (nén fé volontairement ene sacwè k' on fwait voltî) : [[spanixhaedje]]
* [[rastinance]]
==== {{H|MV}} ====
* [[penitince]]
* [[djune]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| abtinince = E1:abtini, R10,R11:abtini_1
| abtininss = E203
| abstinance = S0
| abstinince = E21,E34, O4
}}
==== {{H|Ra}} ====
{{ratour|si spani d' ene sacwè k' on fwait voltî
| fr = {{t+|fr|abstinence}}, {{t+|fr|privation}}
| nl = {{t+|nl|onthouding}}, {{t+|nl|ontbering}}
}}
{{ratour|si spani d' sesse
| fr = {{t+|fr|abstinence}} (sexuelle), {{t+|fr|chasteté}}
| nl = {{t+|nl|onthouding}}, {{t+|nl|kuisheid}}
}}
{{ratour|si spani d' peket
| fr = {{t+|fr|abstinence}}, {{t+|fr|sobriété}}
}}
==={{H|VE}}===
{{wp}}
7oodvoy6o4iaxjns95o7wp12wy8iabs
abuvraedje
0
4317
433301
427461
2026-04-29T15:14:31Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433301
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye}} ===
{{Bdj|abuvrer}} {{caw|aedje|s|wa}}.
=== {{H|Pr}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|a.by.vʀɛʧ|a.by.vʀaʧ|a.by.vʀaːʧ|a.bɛ.vʀɛʧ|a.bɔ.vʀɛʧ}}
** {{pzc}} {{AFE|a.by.vʀɛʧ}}
* {{Ric|a(.)bu.vraedje}}
=== {{H|Su|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# {{Fijh|abuvrer}}.
#* C' est l' eure di l' {{~|abuvraedje}}.
#* Vos avoz bea les bôrer d' torteas si vos n' sondjîz nén a l' {{~|abuvraedje}}.
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| abèvrèdje = E21
| abovrèdje = E34
| abovreg = E177a
| abuvradje = C1
| abuvrâdje = O2
| abuvraedje = R10
| abuvrech = E203
| abuvrèdje = E1:abuvrer
|- = C8,R13
}}
==== {{H|Ra}} ====
{{ratour
|fr= {{t+|fr|abreuvage}}, {{t+|fr|abreuvement}}, {{t+|fr|rassasiement}}, {{t+|fr|gavage}}
}}
1m63jp5tt94ac2zjtvs30283md3fuha
abuvrer
0
4318
433300
432352
2026-04-29T15:13:56Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433300
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Etim?}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|a.by.'vʀe|a.by.'vʀɛ|a.bɔ.'vʀe|a.bœ.'vʀe|a.bø:.'vʀe|a.bɛ.'vʀɛ|a.bʀy.'ve|a.bʀy.'vɛ}} {{Lka-h-or}}
** {{pzc}} {{AFE|a.by.'vʀe}}
* {{Ric|a(.)bu.vrer}}
=== {{H|viebe|wa}} ===
{{-codjow-|troke=1|A=abuvr|B=abuver|come=mostrer}}
{{~}} {{vc}}
# diner a boere a des biesses, elzès miner ene sadju por zeles boere.
#* Po-z {{~}} les biesses, on lzès minéve å batch.
#* C’ est l’ vårlet k’ {{~|abuverrè}} li ståve, ouy.
#* Les berbis, vola, on n’ els {{~|abuvere}} k’ on côp tos les deus djoûs.
#* Si vite l’ ovraedje fwait, li pôve biesse acourt – tot s’ catchant – e l’ abatou po-z {{~}} ses djonnes. {{s-rif|AXhi| « Boule-di-Gôme », 1912, p.16}}
# diner a boere a ene djin.
#* Il a 50 francs par djoû, nouri et {{~|abuvré}}.
# ramouyî (ene plante).
# mete di l’ aiwe dins ene pompe a l’ aiwe po k’ ele prinde.
#* {{~|Abuvrez}} l’ pompe.
# ''(mot d’ taeneu)'' ramouyî disk’ a-z aveur li cur bén frexh.
#* I fårè {{~}} les curs.
# conter des mintes a (ene djin).
#* Dj’ a stî {{~|abuvré}} po fé, avou des promesses di ci et des promesses di la.
# diner a ôre (des bruts d’ margaye).
#* Il ont {{~|abuvré}} tot l’ coron avou leus clameures.
<gallery>
Abuvroe Marok batch.jpg|Ene vatche ki s’ abuvere e Marok.
</gallery>
==== {{H|parintaedje}} ====
* [[abuvraedje]]
* [[abuvroe]]
* [[abuvrî]], [[abuvrire]]
* [[abuvroû]], [[abuvroûle]]
* [[rabuvrer]]
==== {{H|sinonimeye}} ====
* (conter des mintes): [[sognî]].
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| abeuvrer = O0
| abeûvrer = E1:abuvrer, O5, S104
| abèvrer = E21
| abevrez = E212
| abovré = E177a
| abovrer = E34
| abruvè = C8
| abruver = S117
| abuvrè = C1
| abuvré = E89,E203
| abuvrer = C9, E1, O0,O2,O90, R10,R11, S0
| - = R13
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|diner a boere
|fr= {{t+|fr|abreuver}} ''(un animal)'', donner à boire (à quelqu'un)
}}
{{ratour|ramouyî, diner a boere a ene plante
|fr= {{t+|fr|arroser}}
}}
{{ratour|mete di l’ aiwe dins ene pompe a l’ aiwe po k’ ele prinde
|fr= {{t+|fr|amorcer}}
}}
{{ratour|diner a ôre
|fr= {{t+|fr|ameuter}}
}}
{{ratour|conter des mintes a ene djin
|fr= {{t+|fr|saturer}}, {{t+|fr|rassasier}}, {{t+|fr|gaver}}
}}
6qn3w8vnke44a80ebrcv2ev81t0wbwu
abuvroe
0
4320
433302
430860
2026-04-29T15:15:34Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433302
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
<gallery>
Batch abuvroe pompe Transene.jpg|batch k' a stî èn abuvroe pol bisteu ([[Transene]])
File:Vonêche JPG03.jpg|item est i ([[Vôneche]])
Pousse djusse abuvroe.jpg|rezervwer d' aiwe di ruxhlaedje avou èn abuvroe
</gallery>
=== {{H|etimolodjeye}} ===
{{V|abuvrer}} {{caw|oe|s|wa}}.
=== {{H|Pr}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|a.by.'vʀøː|a.by.'vʀɛ|a.bʀy.'vwɛ|a.bʀy.'vuː|}} {{Lka-h-or}} {{BS|oe}}; {{36pr}}.
** {{pzc}} {{AFE|a.by.'vʀwɛ}}
* {{Ric|a(·)bu.vroe}}
=== {{H|Su|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# {{bast}} {{cins|wa}} batch ki les vatches et tchvås î vont boere.
# plaece k' on mete a boere po des ôtes aclevåvès biesses.
#* L' oujhea bagntêye e si {{~}}.
#* Dj' etind rôgyî les colons dilé leu-z {{~}} {{s-rif|GHav}}
# plaece la k' gn a d' l' aiwe a boere pol bisteu, dins les setchs payis.
# {{éndj|wa}} sierveu d' on [[ruslî]] d' éndjoles.
==== {{H|Si}} ====
* [[abuvrî]], [[abuvrire]], [[abuvroû]], [[abuvroûle]]
* [[batch]]
==== {{H|A}} ====
* [[copiutrece-abuvroe]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| abeuvreû = G209 p. 93
| abeûvroû = O5
| abeuvrû = G209
| abèvreû = G209
| abèvrû = G209
| abivreû = G209
| abouvreû = G209
| abovreû = E34
| abreuveû = G209
| abreuvoû = G209
| abreûvû = G209
| abreuvwar = S0
| abreuvwâr = G209
| abreûvwè = G209, O90
| abreuvwêr = G209
| abreûvwêr = C1, G209, O4,O90
| abreuwè = G209
| abreuwêr = G209
| abrèveû = G209
| abrèvû = G209
| abrèvwâr = E21
| abrovwêr = G209
| abruvè = C8
| abruveû = G209
| abruvoe = R9 {{rif?}}
| abruvoû = G209, S117
| abruvwâr = G209, S117
| abruvwè = O2
| abruwè = O0
| abuvrè = G209
| abuvreû = E1:abuvrer, G209
| abuvroe = R10
| abuvroû = G209
| abuvrû = G209
| abuvrwè = G209
| abuvwêr = G209
}}
==== {{H|Ra}} ====
{{ratour|batch ki les vatches et tchvås î vont boere
|fr= {{t+|fr|abreuvoir}}
|en= watering {{t+|en|trough}}
|nl= {{t+|nl|drinkbak}}
|de= {{t+|de|Tränke}}
|es= {{t+|es|abrevadero}}
|ary= {{t+|ary|شرّابة|ral=cherraba}}
}}
{{ratour|plaece k' on mete a boere po des ôtes aclevåvès biesses
|fr= {{t+|fr|abreuvoir}}
}}
{{ratour|plaece k' i gn a d' l' aiwe d' abuvraedje dins les setchs payis
|fr= {{t+|fr|point d’eau}}
}}
{{ratour|sierveu d' on ruslî d' éndjoles
|fr= {{t+|fr|serveur de réseau}}, {{t+|fr|serveur de données}}
}}
=== {{H|VE}} ===
{{wp|Abuvroe}}
nhgzyaic6h6c29fqgxfvplsw1rvla4d
schover
0
13525
433314
425226
2026-04-29T16:13:18Z
Scribus electronicus
3672
Egzimpe
433314
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Bdj|scopa|sourd=la}} («[[ramon]]») ki dna dedja li {{p|scopare|la}}, {{caw|er|v|wa}} ; adon racuzinåve avou l' {{p|escobar|es}} et l' {{p|escouver|fro}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|hɔ.ˈve|ʃɔ.ˈvɛ|ʃu.ˈvɛ|ʃu.ˈve|}} {{BS|sch|-}}
** {{pzc}} {{AFE|ʃɔ.ˈvɛ}}
* {{Ric|scho·ver}}
=== {{H|viebe|wa}} ===
{{-codjow-|troke=1|A=schov|B=scheuv|come=schover}}
{{~}}
# {{vc}} [[rinetyî]] al tere avou on [[ramon]].
#* {{~|Schover}} l' måjhone. {{s-rif|E203}}
#* Dj' {{~|a schové}} dins m' djårdén on bea cwåré et dj' a semé des spiyeures di pwin et des sminces. {{s-rif|EuGi}}
# {{vsc}} {{m-s}}.
#* Diè m' a beni,<br>Dji n' {{~|scheuvrè}} pus pol veye. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Li hoveu d’veie'', p.53}}
# {{vc}} fé prôpe, rindjî.
#* {{~|Schover}} l' måjhone. {{s-rif|E203}}
# {{vc}} netyî ene tchiminêye.
#* {{~|Schover}} les tchminêyes. {{s-rif|E203}}
# {{vc}} {{pexheu|wa}} {{noudef}}.
#* {{~|Schover}} po pexhî ås govions. {{s-rif|E203}}
# {{vc}} {{cost|wa}} dischinde al tere tot djåzant d' ene mousseure trop longue.
#* Vosse rôbe est si longue k' ele {{~|schove}} li poûssire del voye. {{s-rif|E203}}
# {{vc}} [[kissemer]] tocosté.
#* Li bijhe vént do {{~}}<br>Kékès flotches trop fråjhûles<br>Djus del håye cial djondant. {{s-rif|JCmp|« Tåv’lê d’iviér », 1912, p.23}}
# [[tchessî]] (ene sakî k' on n' vout nén), bate comifåt dins ene lûte.
#* I prinda (les rais del tchetoere) onk a onk, {{~|schova}} et shofla les moitès moxhes evoye, netia bén ttafwait avou on fén pincea… {{s-rif|ALen}}
#* {{lang|wa-fel|Su l’ vôye qui nos min.ne à l’èglîje,<br>Li vint a '''chové''' lès nûléyes,<br>Nos massales rodjichenut d’zo l’ bîje<br>On s’ rafîye tot laudje dèl vièspréye.}} {{s|JDes}}
==== {{H|ratourneures}} ====
# {{r|[[les noûs ramons schovèt voltî]]}}, {{r|[[les noveas ramons scheuvnut voltî]]}}, {{r|[[les noveas ramons schovèt voltî]]}}
# {{r|[[schover l’ pavêye]]}}
# {{r|[[schover ene bele plaece et l’ trover dzo]]}}
==== {{H|parintaedje}} ====
{{Boesse|c=2|
* [[schové]]
* [[schovaedje]]
* [[schoveu]], [[scheuvresse]]
* [[schovion]]
* [[schoveure]]
* [[schoveye]]
* [[schovisse]]
* [[schovlete]]
* [[scheuvreye]]
* [[schovåte]]
* [[aschover]]
* [[dischover]]
* [[raschover]]
* [[rischover]]
* [[schovter]]
* [[rischovter]]
}}
==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ====
[[schover evoye]], [[schover foû]]
==== {{H|mots vijhéns}} ====
[[broushî]], [[broushter]], [[schovter]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
<!-- (sins candjmint d' voyale) -->
| schover = R10,R13
| shover = E165
| chovè = C1,C13
| chouvè = C8
| chouver = O0,S117
<!-- (avou candjmint d' voyale o/eû) -->
| hové = E89,E203
| hover = E1
| hyover = E200
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|rinetyî al tere avou on ramon
|fr= {{t+|fr|balayer}}
|en= to {{t+|en|sweep}} (en), {{t+|en|whisk}}
|nl= {{t+|nl|bezemen}}
|de= {{t+|de|kehren}}, {{t+|de|fegen}}
|es= {{t+|es|barrer}}
}}
{{ratour|tchessî ene sakî
|fr= {{t+|fr|balayer}}, {{t+|fr|supprimer}}, {{t+|fr|chasser}}
}}
{{ratour|rindjî
|fr= {{t+|fr|ranger}}, {{t+|fr|laver}}, {{t+|fr|mettre en ordre}}
}}
{{ratour|netyî ene tchiminêye
|fr= {{t+|fr|ramoner}}
}}
{{ratour|rimouwer l' aiwe po-z amoussî les pexhons e rijhea
|fr= {{t+|fr|bouiller}}
}}
e69cb1cah4rtbvaqvepjvmfsxlag5sw
vû
0
15624
433294
417698
2026-04-29T14:12:24Z
Srtxg
1009
433294
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
{{-drif-|vude}}
=== {{H|addjectif|wa}} ===
{{~}} (omrinne fôme cwand l’ addjectif ''vude'' est metou pa dvant l’ no, eyet dins les nos d’ acolaedje tîxhon)
# [[vude]].
#* Li stoumak {{~}}, li vinte ki hoûle,</br>Les ouys nåjhis, les pîs tot dschås,</br>Les tchifes rintrêyes, èn air ki tchoûle,</br>I vont, sofrixhant d' tos les mås. {{s-rif~|JBur|''Joyeux rèspleus'' (1899), "Les p’tits mâlhureux"}}
==== {{H|ratourneures}} ====
# {{r|C’ est l’ {{~}} batch ki fwait grognî l’ pourcea}} : sipot po dire ki cwand i n’ a pupont d’ cwårs, ça fwait des margayes dins on manaedje, ene soce, evnd.
# {{r|On {{~}} saetch ni såreut tni droet}} : li ci ki n’ a pont d’ cwårs, on n’ l’ aconte nén.
==== {{H|mots d' aplacaedje}} ====
* [[Vûcir]]
* [[vubwès]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| vû = E89
}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# vude plaece.
#* On-z emantchive les waezons come on fornea, li tere å dfoû, les fenaesses a dvins, avou on {{~}} e mitan. {{s|S. Fontaine|{{s?}}}}
# {{str}} [[clairisse]], [[trawêye]] (dins ene foret, on bwès)
# sintimint d' absance après l' endalaedje d' ene sacwè, d' ene sakî.
#* Ci sereut fé rpasser</br>Sol {{~}} k' elle a leyî</br>Co cint et cint hictaedjes</br>Disk' åress d' ouy catchîs. {{s-rif|JDcoh|1939, p.63, ''Djônèsse è doû'' (1933)}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| vû = E89
}}
=== {{H|sipårdaedje}} ===
Lidje et Hôte-Årdene.
jrrue62lyc605s7pugam3h6rxmdhyb7
accidint
0
31990
433312
432755
2026-04-29T15:48:12Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433312
wikitext
text/x-wiki
[[File:Accidint rôlaedje otostråde oto sol toet.JPG|thumb|Accidint d' rôlaedje]]
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye}} ===
{{Bdjla|accidere|« sorvini »}}.
=== {{H|Pr}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}}
*** {{AFE|ak.si.dɛ̃}} {{c1pr}}
*** {{frcjh}} /ak.si.dã/
** {{pzc}} {{AFE|ak.si.dɛ̃}}
* {{Ric|ac·ci·dint}}
=== {{H|Su|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# sacwè k' arive k' on n' s' î atindeut nén, et ki fwait do må (purade fizike).
#* Il a-st avou èn {{~}} al cårire. {{s-rif|S0}}
#* I fåt cori tot ses pus rades : i n' a-st èn {{~}} so les travos {{s-rif|LMar}}
#* Bawitch ! Vos n' sondjîz pus k' ås accidints. {{s-rif|MCol}}
#* C' est åk, saiss, d' esse assuré conte les accidints. {{s-rif|S0}}
#* Dismefyîz vs : èn {{~}} est si vite arivé. {{s|R10}}
# {{str}} {{oto|wa}} bôraedje d' on rôlant éndjin siconte d' èn ôte eployeu des voyes et tchmins, ou foû d' ces-cis.
#* Li cåze del cåzu-moirt pout esse ene maladeye, èn {{~}}, èn electrocutaedje, on neyaedje. {{s|LM}}
==== {{H|Reu}} ====
# {{r|[[par accidint]]}} : [[d' astcheyance]].
#* C' est vormint par {{~}} k' dj' a-st aprins l' novele. {{s-rif|S0}}
#* Ça a-st arivé par {{~}}. {{s|R10}}
==== {{H|Pa}} ====
* [[accidinter]], [[accidinté]]
* [[accidintel]]; [[accidintelmint]]
==== {{H|A}} ====
* [[biesse d' accidint]]
* [[accidint d' rôlaedje]], [[accidint d' so les voyes]]
==== {{H|Si}} ====
[[kénte]], [[laide keure]]
==== {{H|DzoM}} ====
* [[damadje]]
* (accidints d' rôlaedje) :
** [[rabressî]], [[si rabressî]], [[cabouyî]], [[rasplati]], [[rimoure]], [[cabolêye]], [[ritourner]] (l' oto), [[tonea]], si fé [[rastrinde]] (touwer dins èn accidint)
** [[assurance]], [[omniyom]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| accidin = C9a
| accidint = E1,E21,E34, R10,R13
| acsidain = E177a
| acsidant = S0
| acsidint = C1,C8,C9, E1:accidint, O3,O4,O90
| akcidin = E203
| akcidint = ManL
}}
==== {{H|Ra}} ====
{{ratour|sacwè k' arive k' on n' s' î atindeut nén, et ki fwait do må fizike
|ar= {{t+|ar|حديثة|ral=Hadîtha|ar-fafl=حَديثة}}
|en= {{t+|en|accident}}
|es= {{t+|es|accidente}}
|fr= {{t+|fr|accident}}
|ja= {{t+|ja|事故|ja-kana=じこ|ral=jiko}}
|nl= {{t+|nl|ongeluk}}
}}
==={{H|VE}}===
{{wp|accidint (discramiaedje)}}
b314swtbsw8693k4drxp8d25sgizw5l
acaimer
0
38213
433308
429706
2026-04-29T15:39:09Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */
433308
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Bdj|caime}} {{bet|a|v|wa|d=aplacaedje}}, {{caw|er|c|wa}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
Disfondowes: akêmer, acaumer, akin.mer.
=== {{H|viebe|wa}} ===
{{-codjow-|troke=1|A=acaim|come=bouter}}
{{~}}
# {{vc}} :
## si pinde al [[caime]] (crinire) d' (on tchvå).
## prinde (ene sakî) pås [[tchvea]]s.
##* Ele a {{~|acaimé}} l' gamene, djamåy parey !
##* Nåjhi d' ene sifwaite haeyance<br>On bea djoû dji l' {{~|acaima}} ...<br>Dji n' kinoxhreu l' permanance<br>Si m' bele-mere n' esteut nén la !... {{s-rif|TBowp|''Si m'belle-mère n'esteut nin là !...'', 1886, p.26}}<br>[[File:07 lang wa Lidje Toussaint Brahy œuvres posthumes.wav]]
##* Djôzef, c' est on frut d' èn åbe ki poite, on frut å dzeu do sourdant. Les coxhes passèt pa dzeu l' muret. I l' ont acaimé, i l' on-st ataké {{s|LHdjn}}
##* Vos sårîz bén leyî ene djonne contesse si fé {{~}} d' ine crapule, vos ? {{s-rif|PHTdac|2009, {{p.|13}}}}
# [[atouwer]].
#* NENELE. – Mi, po m’ pårt, dj’ {{~|a-st acaimé}} Dairson et dj’ a les pinses ki dj’ lyi a fwait piede gosse sol mariaedje. {{s-rif|HSim| « Li Neûre Poye » 1889, (eplaidaedje da Jean Haust di 1936), p.92}}
# {{np-vprV}} {{Lka}} «[[s' acaimer]]».
==== {{H|parintaedje}} ====
[[acaimaedje]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| acaimer = R10,R11
| acåmer = E1
| akêmer = E1,E34
| akinmer = E1:akêmer
|- = E165, E200
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour
|fr = prendre par les {{t+|fr|cheveux}} {{wa+fr}}
}}
af9zpx4jooe2vbkmvumf1mhjr5i74eg
pa
0
38810
433293
429541
2026-04-29T14:12:08Z
Srtxg
1009
433293
wikitext
text/x-wiki
{{MR|på|På|Pa}}
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa|1}} ===
{{Bdj|per|sourd=la}} {{m-s}}.
==== {{H|divancete|wa}} ====
{{-alo2-|pa|par}}
#tot passant a (ene metowe plaece)
#* Dj’ a rivnou {{~}} Brussele.
#* Ci n’ est nén {{~|par}} ci.
#tot estant aidî di (ene metowe djin).
#* C’ est {{~|par}} mi k’ il a sepou l’ novele.
#* Dji n’ sai nén {{~}} ké sint !
#di (dins ene fråze al vwès passive).
#* C’ est l’ istwere del Waloneye veyowe {{~}} les Walons
===== {{H|ratourneures}} =====
# {{r|[[par ci par la]]}}
# {{r|[[pa ké sint]]}}
===== {{H|mots d’ aplacaedje}} =====
* [[på]], [[pås]], [[påzès]]
* [[pamon]], [[padlé]]
* [[padrî]], [[padvant]], [[papadrî]]
* [[padzeu]], [[padzo]]
* [[peviè]], [[paviè]]
===== {{H|ortografeyes}} =====
{{Orto
| pa / par = C8, R10:9586,R13, S0
| po / por = S0 (Tniveye)
| pa = C1, O0,O4, S38,S117
| po = E1,E34,E170
}}
===== {{H|Ra}} =====
{{ratour|tot passant a
|en= {{t+|en|by}}
|es= {{t+|es|por}}
|fr= {{t+|fr|par}}
|nl= {{t+|en|door}}
|ary= {{t+|ary|على|ral=3ela}}
}}
=== {{H|etimolodjeye|wa|2}} ===
{{BdjMB}} « ppa » (prumî babouyaedje d’ èn efant avou l’ lete « p » po-z arinner s’ pere)
==== {{H|sustantif|wa}} ====
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# [[pere]]
#* Djel dirè a vosse {{~}}.
===== {{H|ratourneures}} =====
# {{r|[[fi da nosse pa]]}}
===== {{H|mots d’ aplacaedje}} =====
* [[popa]]
===== {{H|sinonimeye}} =====
{{Lka-si|pere}}
===== {{H|ortografeyes}} =====
{{Orto
| pa = C8, O0,O4,O92,R10:2147,R13, S0
}}
===== {{H|ratournaedjes}} =====
{{Lka-ra|popa}}
=== {{H|etimolodjeye|wa|3}} ===
{{BdjMB|pa}}.
=== {{H|mot-brut|wa}} ===
{{~}} {{n-c}}
# mostere li sbarmint, l' ebalaedje.
#* {{~|Pa}}, vo m' cial ! {{s-rif|E203}}
#* {{~|Pa}} ! Vola ene drole d' afwaire ! {{s-rif|E1}}
#* -Kimint va t i ?</br>-{{~|Pa}} ! On s' kissaetche. {{s-rif|E1}}
# mostere li doleur, li måvlaedje.
#* {{~|Pa}} ! T' es sot ! {{s-rif|E203}}
#* {{~|Pa}} ! Vos m' fjhoz må ! {{s-rif|E203}}
#* Ti m' lais toumer, {{~}} ! {{s|R10}}
#* {{~|Pa}}, vs toumez moirt divant l' botaye,<br>Målureus, si vos tnîz l' siermint ;<br>Li violon, c' est vosse tchambe gårneye,<br>Alez lever l' keude, on vs ratind !... {{s-rif|JDcoh|1939, p.145, ''Di stoc èt d’ tèye ! Sinne dialoguêye anti-alcoolique'' (1927)}}
# mostere l' absance di pawou, di keure.
#* {{~|Pa}}, dji n' a nén sogne di lu ! {{s-rif|E1}}
#* {{~|Pa}} ! K' avans ns keure ! {{s-rif|E1}}
#* Vola on bea djeu ! {{~|Pa}} ! Vos m' aloz fé rire ! {{s-rif|E1}}
#* {{~|Pa}} ! Nos voerans bén adon ! {{s|R10}}
#* {{~|Pa}}, c’ esteut po rire, dai, sour, ki dji vs el dimande. {{s-rif|HSbb|1886, p.19}}
# tot mancant d' pacyince.
#* {{~|Pa}} ! Decidez vs ! {{s-rif|E1}}
#* Kî est ç' ?</br>-{{~|Pa}} ! Vos n' kinoxhoz k' lu ! {{s-rif|ERem|"Tåtî li Perikî", 1885}}
#* MENCHEUR. – Li tchvå ? … Ké tchvå ?</br>KINÅVE. – {{~|Pa}} ! Li ci do cavalî, surmint ! {{s-rif|HSjan|1911, p.132}}
# mostere li disgostaedje.
#* Veyoz vs nost oficî, k’ est todi so s’ trinte-deus, les pîs flairants dvins l’ ansene et tot maxhurés d’ då ? {{~|Pa}} ! Vos m’ frîz co bén rire. {{s-rif|JMabf|1924, p.25}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|c=2|tite=mostere li doleur|
* [[way]]
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|mostere li sbarmint, l' ebalaedje
|fr= {{t+|fr|quoi}} ?, {{t+|fr|comment}} ?
}}
{{ratour|mostere li doleur, li måvlaedje
|fr= {{t+|fr|aille}} !, {{t+|fr|ouille}}
}}
{{ratour|mostere l' absance di pawou, di keure
|fr= {{t+|fr|bah}}, {{t+|fr|pff}}
}}
{{ratour|tot mancant d' pacyince
|fr= {{t+|fr|pff}}
}}
{{ratour|mostere li disgostaedje
|fr= {{t+|fr|pouah}} !, {{t+|fr|bêk}} !
}}
hayff4fuqda7xv9nei4wbfsrrbav72y
accepter
0
40998
433310
432753
2026-04-29T15:44:01Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433310
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Bdj|acceptare|sourd=la}}, pal voye do {{p|accepter|fr}}.
==={{H|prononçaedje}}===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|ak.sɛp.'te|ak.sɛp.'tɛ}} {{c1pr}}
** {{pzc}} {{AFE|ak.sɛp.'te}}
* {{Ric|ac·cep·ter}}
=== {{H|viebe|wa}} ===
{{-codjow-|troke=1|A=accept|B=acceptêy|come=tchicter}}
{{~}} {{vc}}
# ricnoxhe k' ene sacwè est djusse ou coreke, ricnoxhe li plaece d' ene djin.
#* Dj' {{~|acceptêye}} çou k' vos m' dijhoz {{s-rif|E177}}
# [[bén vleur]]; diner si accoird po fé ene accion, po rçure ene sacwè.
#* HOUBA. Mi, dji l' {{~|acceptêye}} avou djoye.<br>Mme COCRAIMONT. - Vola k' totafwait rote come so on coron d' soye. {{s-rif|TBmc|1888, sinne XXXI, p.169}}
#* Pol seule fiesse di mes ouys avou djoye, mi, dj' {{~|acceptêye}}<br>Cisse coirnete må semêye, wice ki les rodjes pavwers,<br>Les blankès margurites, les pierzins vnèt drovi<br>Leus corones et maryî leus coleurs, si blamantes,<br>Ås cenes di meyes påwions, nûlêye esblawixhante,<br>Sol cadjolé bouket ki rglatixh lådje et lon<br>Come li rôbe di l' Aviedje k' on poite al porcession. {{s-rif|JDcoh|1939, p.28, ''Porminåde d'osté'' (1937)}}
# [[bén vleur]] dner di l' ovraedje a ene sakî.
#* Dj' cora al måjhone del veye,<br>(Et s' ni monta dj' nén la hôt)<br>Dmander po schover pol veye ;<br>Dji {{~|fouri<!--fou-->-st accepté}} sol côp. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Li hoveu d’veie'', p.54}}
==== {{H|parintaedje}} ====
{{Boesse|c=2|
* [[acceptaedje]]
* [[acceptåcion]]
* [[accepe]]
* [[accepteu]]
* [[acceptant]]
* [[acceptance]]
* [[acceptåve]]
* [[raccepter]]
}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
* [[bén vleur]]
* [[dire k’ awè]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| accepter = R10
| accèpter = E1,E21,E34
| acsepté = E177a
| acsèpter = E1:accèpter, S0
| acsèptér = CO94
| akcepté = E203
|- = C8,R13
<!-- codjowaedje prezintrece singulî
| accèpe = JDess
-->
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|esse d' acoird so ene idêye
|fr= {{t+|fr|accepter}}
|en= to {{t+|en|agree}}
}}
{{ratour|bén vleur ricure
|fr= {{t+|fr|accepter}}
|en= to {{t+|en|accept}}
}}
{{ratour|dner d' l' ovraedje
|fr= {{t+|fr|embaucher}}
|nl= {{t+|nl|opnemen}}
}}
== {{L|fr}} ==
=== {{H|Vi|fr}} ===
{{~}} {{vc}}
#{{fr=wa}}.
#* {{lang|fr|Je t'accepte comme amie.}}
#** Dji t' vous bén come soçone.
8xttigznkd6ku0amsxtl7w4vyhwracf
accint
0
45604
433309
432933
2026-04-29T15:42:21Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433309
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye}} ===
{{Calc|accent|fr|wa}} {{m-s}}.
=== {{H|Pr}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|ak.sɛ̃|ak.sã}} {{c1pr}}
** {{pzc}} {{AFE|ak.sɛ̃}}
* {{Ric|ac·cint}}
=== {{H|Su|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# {{linw|wa}} manire di prononcî ene langue.
#* El walon, c' est èn {{~}} erité d' nos tayons, ene erlike do passé ''(Louise Debroux-Delestienne).
#*Vos n' etindoz nén mi {{~}} polonès, boubiet !?{{s-rif|PHT|ratournant ''Li diâle è cwér, ine avinteûre di Bakelandt l’èspiyon di Napolèyon à Lîdje'', 2009, {{p.|34}}}}
# {{croe|wa}} radjoutaedje ådzeu d' ene lete po candjî ene miete si prononçaedje.
#* On s' brouye todi avou tos ces {{~s}} la.
==== {{H|A}} ====
# [[accint sol droete]], [[accint sol hintche]]
==== {{H|Si}} ====
* [[faflote]] (corant), [[diyacritike]] (foirt sincieus)
==== {{H|Pa}} ====
[[accinter]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| acçant = E1,E21
| accent = E34
| accint = R10
| acsant = E1:acçant, S0
| aksan = E203
}}
==== {{H|Ra}} ====
{{ratour|manire di prononcî ene langue
|fr= {{t+|fr|accent}}
}}
{{ratour|radjoutaedje ådzeu d' ene lete
|fr= {{t+|fr|accent}}
}}
tf4ur4w9fkhyemxiil92cbjew5etc5o
absolucion
0
49202
433296
427455
2026-04-29T15:07:25Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433296
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|Su|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{f}}
# {{cato|wa}} pardonaedje des petchîs.
#* Finålmint, on-z a dné l’ {{~}} a tolmonde e minme tins, a grands côps d’ asperdjesse. {{s-rif|JPD}}
==== {{H|DzeuM}} ====
[[kifesser]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| absoluchon = E1:absolucion
| absolucion = E1,E21,E34,E203, R10, S0
}}
==== {{H|Ra}} ====
fr= absolution
9v65gfzcttngbqgb3v3317ei0eb6a3q
433298
433296
2026-04-29T15:10:46Z
Srtxg
1009
/* {{H|Su|wa}} */
433298
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|Su|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{f}}
# {{cato|wa}} [[absoude|pardonaedje]] des petchîs.
#* Finålmint, on-z a dné l’ {{~}} a tolmonde e minme tins, a grands côps d’ asperdjesse. {{s-rif|JPD}}
==== {{H|DzeuM}} ====
[[kifesser]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| absoluchon = E1:absolucion
| absolucion = E1,E21,E34,E203, R10, S0
}}
==== {{H|Ra}} ====
fr= absolution
1xck6yemxx40he4377c892waxjib01c
abwesner
0
50612
433304
413116
2026-04-29T15:27:19Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433304
wikitext
text/x-wiki
{{djermon}}
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Etim?}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|...}}
** {{pzc}} {{AFE|...}}
* {{Ric|a(.)bwes.ner}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{-codjow-|troke=1|A=abwesn|B=abwesnêy}}
{{~}} {{vc}} (å prono : [[s' abwesner]])
# fé boere, diner a boere.
#: {{djermon-egzimpe}}
# rimpli on tonea d' aiwe, u d' vén, po leyî l' bwès s' atrimper divant l' eployî.
#: {{djermon-egzimpe}}
# {{noudef}}.
#* Karageorgewitch åreut fwait on bon pexheu : i n’ louke nén a ctaeyî on kilo d’ tchå po-z {{~}} s’ plaece. {{s-rif|AXhi| « Bwègnes mèssèdjes & pititès gotes » (1905), p.12}}
#* Rivinde mi pupe ? Mi ki m’ a rindou troes djoûs malåde po l’ {{~}} ? {{s-rif|HSim| « Janète » 1911, (eplaidaedje da Jean Haust di 1936), p.133}}
#* Li trô ki l’ pere '''aveut''' l’ ôte djoû '''abwesné''' el paroeze d’ on côp d’ pî, Boule-di-Gôme vis l’ a fignolé. {{s-rif|AXhi| « Boule-di-Gôme », 1912, p.18}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
* [[sipåmer]]
==== {{H|parintaedje}} ====
* [[abwesnaedje]]
* [[abwesson]]
* [[bwesson]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| aboisné = E177a,E203
| abois’né = E89
| abuasnez = E212
| abwas’ner = E212b
| abwesner = R10:1116
| abwès’ner = E1:abwèssener
| abwèssenè = C1
| abwèssener = C9, E1
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|fé boere, diner a boere
|fr= {{t+|fr|abreuver}}, {{t+|fr|rafraîchir}}, donner à boire, ravitailler en boisson
}}
{{ratour|rimpli on tonea d' aiwe po leyî l' bwès s' atrimper divant l' eployî
|fr= {{t+|fr|imbiber}}, {{t+|fr|combuger}}, {{t+|fr|aviner}} (tot djåzant di vén)
}}
8wsjjxxnkllbu5ac0bw4n26px8jrgs2
acalandé
0
55146
433307
432741
2026-04-29T15:35:39Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433307
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye}} ===
{{V|acalander}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}} {{AFE|a.ka.lã.'de}}
=== {{H|pårticipe erirece|wa}} ===
{{-perwa-é|acaland}}
{{~}} {{o}}
# {{PE|acalander}}.
=== {{H|addjectif|wa}} ===
{{-addjwa-|o=acalandé|f=acalandêye}}
{{~}} {{o}}
# k' est ahessî di candes.
#* Et pwis, cwand c’ est k’ i sont minme bén {{~s}}, kéne veye ont i don, binamé Bon Diu ? {{s-rif|HSim| « Janète » 1911, (eplaidaedje da Jean Haust di 1936), p.}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto|croejh=Addj
| acalandé, acalandaie = E177a:acalandé
| acalandé, acalandêye = E1:acalander, R10
}}
== {{L|wa-vsis}} ==
=== {{H|etimolodjeye}} ===
{{Lka-et|acalander}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}} {{AFE|a.ka.lã.'de}}
=== {{H|viebe|wa-vsis}} ===
{{~}} {{vc}}
# [[acalander]].
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| acalandé = E89
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{Lka-ra|acalander}}.
oiaty1808w36g5zaam9km6chf232e2i
absolumint
0
63522
433297
427454
2026-04-29T15:08:19Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433297
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
==={{H|etimolodjeye}}===
{{Calc|absolument|fr|wa}}.
==={{H|prononçaedje}}===
*{{WAFE}}
** {{pzc}} {{AFE|ap.sɔ.ly.'mɛ̃}} {{assim}}
* {{Ric|ab.so.lu.mint}}
==={{H|adviebe|wa}}===
{{~}} {{n-c|wa}}
# d’ ene absolowe manîre.
#* I fåt-st {{~}} l’ fé ouy, dimwin si serè trop tård.
===={{H|ortografeyes}}====
{{Orto
| absolumain = E177a
| absolumin = C9a, E203
| absolumint = C1,C8,C9, E1:absolucion,E21,E34, O4,O90, R10, S0
}}
===={{H|ratournaedjes}}====
{{ratour
|fr = {{t+|fr|absolument}}
}}
fi442g2fqz53um5ekmr9vmob962gpfz
aca
0
69933
433306
388843
2026-04-29T15:30:36Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433306
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa}}==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Scaw|acapareur|fr|wa}}
=== {{H|Pr|wa}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|a.ka}}
** {{pzc}} {{AFE|a.ka}}
* {{Ric|a·ca}}
=== {{H|Su|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# onk ki vout todi s' acwei pus di cwårs et nén les dner voltî.
#*A ! Ciete, ci n' est nén lu k' åreut måy fwait l' {{~}} !</br>Il åreut dné si tchmijhe et disk' a s dierinne peme</br>Å ctapé rôbaleu ki bouxhive a s' maca</br>{{s-rif|LLag|"L' inmant", ''L' etermint'', (1947), p. 8è}}
=== {{H|Si|wa}} ===
{{Lka-si|pice-crosse}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| aca = E1, R10, {{s|LLag}} (1947)
| - = E203
}}
==== {{H|Ra|wa}} ====
{{ratour|
| fr = {{t+|fr|accapareur}}, {{t+|fr|rapace}}, {{t+|fr|grippe-sous}}, {{t+|fr|avare}}
}}
f1u8zfbloj95p8ou39muoparjqct2f8
accidinté
0
70776
433313
432759
2026-04-29T15:53:20Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433313
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|PE|wa}} ===
{{~}}
#{{V|accidinter}}
#: {{djermon-egzimpe|wa}}
=== {{H|addjectif|wa}} ===
{{-addjwa-|o=accidinté|f=accidintêye}}
{{~}} {{o}}; {{a-pdvpdr}}
# {{med|wa}} k' est pris d' on må.
#*Dji so {{~}} d' roumatisses {{s|R10}}
#*Mi mere e-st {{~|acsidintêye}} {{s|R10}}
# k' a pierdou l' uzaedje d' onk di ses mimbes.
#* Il est {{~}} di s' bresse {{s|R10}}
# {{djeyol|wa}} nén plat avou toplin des [[groubiote|groubiotes]].
#*On terén foirt {{~}} {{s-rif|R10}}
==== {{H|parintaedje}} ====
* [[accidinter]],
* [[accidint]]
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|c=2|tite=k' est pris d' on må|
* [[acsût]]
* [[atnou]]
}}
{{Boesse|c=2|tite=k' a pierdou l' uzaedje d' onk di ses mimbes|
* [[halcrosse]]
* [[stroupyî]]
}}
{{Boesse|c=2|tite=nén plat avou toplin des groubiotes|
* [[cabossî]]
* [[groubieus]]
* [[hadrineus]]
}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| accidinté, accidintêye = E1:accidint, R10
| acsidinté, acsidintéye = C62, O4
| acsidinté, acsidintêye = E1:accidint
| akcidinté, akcidintaie = E203
| accidènté = E34
| accidinté = C9a
| acsidanté = S0
| acsidennté = E177a
| acsidintè = C1,C8, O0
| acsidinté = C9
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|acsût d' on må
| fr = {{t+|fr|atteint}} de, {{t+|fr|souffrant}} de
}}
{{ratour|k' a pierdou l' uzaedje d' onk di ses mimbes
| fr = {{t+|fr|estropié}}, {{t+|fr|infirme}}, {{t+|fr|mutilé}}
}}
{{ratour|nén plat avou toplin des groubiotes
| fr = {{t+|fr|inégal}}, {{t+|fr|raboteux}}, {{t+|fr|cahoteux}}
}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{-su-|o=accidinté|f=accidintêye}}
{{~}} {{o}}; {{a-pdvpdr}}
# onk k' a pierdou l' uzaedje d' onk di ses mimbes.
#*Les {{~s}} del guere {{s-rif|R10}}
==== {{H|parintaedje}} ====
* [[halcrosse]]
* [[invalide]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| accidinté, accidintêye = E1:accidint, R10
| acsidinté, acsidintéye = O4
| acsidinté, acsidintêye = E1:accidint
| accidènté = E34
| accidinté = C9a
| acsidanté = S0
| acsidennté = E177a
| acsidintè = C1,C8, O0
| acsidinté = C9
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|onk k' a pierdou l' uzaedje d' onk di ses mimbes
| fr = {{t+|fr|invalide}}, {{t+|fr|infirme}}, {{t+|fr|mutilé}}
}}
b73kn43648rsh82sd5w45xeqhhopjw3
abwesnaedje
0
70879
433305
411099
2026-04-29T15:29:14Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433305
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa|1}} ===
{{Fijh|abwesner}} do {{bdj|bwesson}}, {{caw|aedje|s|wa}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnaʧ}} {{BS|ae}}
** {{frcjh}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnaʤ}}
** {{pzc}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnɛʧ}}
* {{Ric|a.bwes.naedje}}
=== {{H|sustantif}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# dinaedje d’ abwesson, di rafrexhmints.
#: {{djermon-egzimpe|wa}}
==== {{H|parintaedje}} ====
* [[abwesner]]
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|c=2|
* [[rapairixhaedje]]
* [[rapairixhmint]]
}}
==== {{H|mots vijhéns}} ====
* [[abuvraedje]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| abwesnaedje = R10:29800
| abwès’nèdje = E1:abwèssener
| abwèssenadje = C1
}}
==== {{H|sipårdaedje}} ====
{{WM}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|
| fr = action de donner à boire, {{t+|fr|rafraîchissement}}
}}
=== {{H|etimolodjeye|wa|2}} ===
{{Fijh|abwesner}} do {{bdj|boesse}}, {{caw|aedje|s|wa}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
*{{WAFE}}
**{{prcoi}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnɛʧ}} {{BS|ae}}
**{{frcjh}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnɛʤ}}
**{{pzc}} {{AFE|a.bwɛs.ˈnɛʧ}}
*{{Ric|a.bwes.naedje}}
=== {{H|sustantif}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# metaedje e siervice, [[maturixhaedje]].
#: {{djermon-egzimpe|wa}}
# {{éndj|wa}} fijhaedje d’ adjinçner de dnêyes sorlon on standård lomerike.
#: {{djermon-egzimpe|wa}}
==== {{H|parintaedje}} ====
*[[abwesner]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| aboisnech = E203
| abwas’nèdje = E21
| abwesnaedje = R10:3883
| abwès’nèdje = E1:abwèssener
| abwèssenèdje = E34
}}
==== {{H|sipårdaedje}} ====
{{WL}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|fijhaedje d’ « abwesner »
| fr = action de combuger, de mettre en état de service, de mettre en maturité
}}
{{ratour|fijhaedje d’ adjinçner de dnêyes sorlon on standård lomerike
| fr = {{t+|fr|formatage}}, support de mémoire
}}
j1yr9igekgs7iba0rse3te1pk8y3ces
aboirdaedje
0
70880
433303
413089
2026-04-29T15:23:25Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433303
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Fijh|aboirder}}, {{caw|aedje|s|wa}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|a.bwɛʀ.ˈdɛʧ|a.bwɛːʀ.ˈdɛʧ|a.bwaʀ.ˈdaʧ|a.bwɑːʀ.ˈdaʧ|a.bɔːʀ.ˈdaʧ|a.buːʀ.ˈdɑːʧ|}} {{BS|oi}}, {{BS|ae}}
** {{pzc}} {{AFE|a.bwɛʀ.ˈdɛʧ}}
* {{Ric|a.boir.daedje}}
=== {{H|sustantif}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# fijhaedje di [[aboirder]].
#*L’ {{~}} a stî si roed k' on-z a tertos rôlé e fond del naeçale {{s|R10}}
==== {{H|parintaedje}} ====
*[[aboirder]]
*[[aboird]]
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|c=2|
* [[acoistaedje]]
}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| aboirdèch = E203
| aboirdaedje = R10
| abôrdadje = C1
| aboûrdâdje = O4
| abwardadje = C1
| abwârdadje = C1
| abwèrdèdje = E1:abwérd
| abwêrdèdje = E34
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|
| fr = {{t+|fr|abordage}}, {{t+|fr|accostage}}
}}
6ra1h8p800vkcekvefl4s11gqm2zxyw
accessite
0
71075
433311
432935
2026-04-29T15:46:56Z
Srtxg
1009
/* {{H|ortografeyes}} */ +E1
433311
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Calc|accessit|fr|wa}} {{m-s}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|ak.sɛ.ˈsɪt|ak.sɛ.ˈsit|ak.sɛ.ˈsi}}
** {{frcjh}} {{AFE|ak.sɛ.ˈsi}}
** {{pzc}} {{AFE|ak.sɛ.ˈsit}}
* {{Ric|ac·ce·ssite}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{f}}
# pris acoirdé ås cis ki n' ont nén yeu l' prumî pris, mins k' ont tolminme ahåyî å djuri.
#*Insi cwerant al dandjureuse båjhe,</br>Èn {{~}} pus maigrulet,</br>Eve on djoû trova, tote binåjhe,</br>Po-z amadoûler les valets,</br>Divins l' fameus saetch ås malices,</br>Çou ki fwait nost årdant suplice:</br>Li fåssé, li ptit rizlet !{{s-rif|MLej|"Œuvres lyriques du poète Martin Lejeune" p. 106, "Lu riselet"}}
==== {{H|parintaedje}} ====
* [[acceder]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| accèssit = E34
| accèssit′ = E1:accès,E21
| accessite = R10
| acsèssit′ = E1:accès, MLej
| aksècitt = E203
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|
|fr= {{t+|fr|accessit}}, distinction décernée dans les écoles, les collèges et les académies à ceux qui se sont le plus approchés du prix
}}
m2heoo8d5uuerz80d3uc1x7vxqfv613
boune etinte
0
72994
433291
408418
2026-04-29T14:10:54Z
Srtxg
1009
433291
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa|bl}}==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Sh-m|boune|etinte}}, lu-minme {{calc|bonne entente|fr|wa}}.
=== {{H|sustantivire|wa}} ===
{{~}} {{f}} {{tsg}}
# estance di påye et d' absance di margayes.
#* Li monde etir discute et pretche li påye,</br>Li {{~}} et l' confråternité,</br>On howe li guere, cisse trisse et hisdeuse plåye</br>Ki seme li moirt et l' mizere tocosté. {{s-rif|LLag|"Amon nos autes : tchansons tchusèyes" (1908-1912), p.47}}
==== {{H|mots vijhéns}} ====
{{Boesse|c=2|
* [[confråternité]]
* [[fråternité]]
* [[fréristé]]
* [[påjhirté]]
* [[påjhûlisté]]
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|
|fr= {{t+|fr|bonne entente}}, {{t+|fr|concorde}}
}}
tf35skrn2wo78fgdan43tlzniqgc3m9
mankeure
0
73404
433292
411428
2026-04-29T14:11:05Z
Srtxg
1009
433292
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa}} ==
{{djermon}}
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{V}} «[[manker]]», {{caw|eure|s|wa}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{f}}
# no po çou ki n' est nén la, k' e-st evoye, ki manke.
==== {{H|sinonimeye}} ====
* [[absance]]
===== {{H|ortografeyes}} =====
{{Orto
| måqueûre = E170
|- = E1
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour
|fr= {{t+|fr|absence}}
|nl= {{t+|nl|afwezigheid}}
}}
pmb9grep9l5l4orim5sl4fe506ebkwb
nén ki
0
73619
433290
413330
2026-04-29T14:10:39Z
Srtxg
1009
433290
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa|bl}}==
{{-spodiv'-}}
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Sh-m|nén|ki}}, a rmete avou l' {{p|non pas que|fr}}
=== {{H|aloyire|wa}} ===
{{~}}
# dit l' absance di rapoirt inte sacwants elemints.
#* {{~|Nén k’}} les fômes tinexhe co pîces eshonne, mins les wandions s’ î tnèt co, zels – prouve ki l’ bwès n’ est nén a mete ås riketes. {{s-rif|AXhi| « Boule-di-Gôme », 1912, p.5}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|dit l' absance di rapoirt inte sacwants elemints
|fr= {{t+|fr|non pas que}}, {{t+|fr|non que}}
}}
rnmtumnenps9sg3a1bzh437k5vlln74