Wiccionaire
wawiktionary
https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje
MediaWiki 1.47.0-wmf.7
case-sensitive
Media
Sipeciås
Copene
Uzeu
Uzeu copene
Wiccionaire
Wiccionaire copene
Imådje
Imådje copene
MediaWiki
MediaWiki copene
Modele
Modele copene
Aidance
Aidance copene
Categoreye
Categoreye copene
Rawete
Rawete copene
Sourdant
Sourdant copene
Motyince
Motyince copene
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Sujet
bontins
0
5526
433944
406953
2026-06-19T12:57:22Z
Lucyin
218
433944
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
==={{H|etimolodjeye}}===
{{Aplti-addj}} «[[bon]]» + «[[tins]]»
==={{H|prononçaedje}}===
* {{AFEW}}
** {{prcoi}}
*** {{AFE|bɔ̃.'tɛ̃|bõ.'tɛ̃}}
*** {{frcjh}} {{AFE|bɔ̃.'tɑ̃}}
** {{pzc}} {{AFE|bɔ̃.'tɛ̃|odio=Wa bontins.ogg|ling=wa}}
* {{Ric|bon·tins}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{~}} {{o}}
# {{cron|wa}} prumire såjhon d' l' anêye, ki cmince li 21 di måss et-z esse houte li 20 di djun.
#* Å {{~}}, i fåt fé s' djårdén. {{s-rif~|C62}}
#* Les hôts meurs tot coviets di mosseas plorént tos les djoûs d' l' anêye et s' veyeut on soude des yebes inte les djonteures des pavés ene feye ki l' {{~}} rivneut. {{s-rif|JVri|« Li pope d'Anvers » (1896), p.46}}
#* Vos estoz cokete et vs inmez l' candjmint !<br>Bleuwe al floreye Påke, vete avou l' {{~}},<br>Et grijhe di dseulance ås aireurs d' octôbe. {{s-rif|LLaginm|''Tchanson po l’êwe d’Oûte'', (1947), p. 157}}
#* C' est l' {{~}} k' est rivnou, dijheut on, sins lyi dner èn ôte no, come po l' ivier oubén l' esté. {{s-rif|LSom}}
#* El {{~}} fexhe ene corone di fleurs al campagne. {{s-rif|CTho}}
#* C' est l' veur k' e {{~}}, tolmonde si ra tot. {{s-rif|PHT}}
<gallery>
Bontins Atrivå åmeyes årdispenes sapéns.jpg
</gallery>
==== {{H|Reu}} ====
# {{r|å bontins, i gn a l' vî bwès ki crake}} : å prétins minme les vîs si rsintèt amoreus. Etimolodjeye: aplacaedje addjectif (bon) + no (tins).
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|c=2|tite=boket d’ a|
* [[boune såjhon]]
* [[prétins]]
* [[florixhåjhe]]
* [[rivnowe do tins]]
* [[rinovea]]
}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| bontimps = O92
| bontins = R10,R13
| bon timps = O2
| bon-timps = C1,C62
| bon-tins = O0
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|prumire såjhon d' l' anêye
|fr= {{t+|fr|printemps}}
|en= {{t+|en|spring}}
|nl= {{t+|nl|lente}}
}}
==={{H|VE}}===
{{wp}}
la0ulw6xqa16pqp1ou8eoal9jmzn78q
433945
433944
2026-06-19T15:19:01Z
Geoffroi
4795
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Bontins Atrivå åmeyes årdispenes sapéns.jpg]] → [[File:Bontins Atrivå åmayes årdispenes sapéns.jpg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request)
433945
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
==={{H|etimolodjeye}}===
{{Aplti-addj}} «[[bon]]» + «[[tins]]»
==={{H|prononçaedje}}===
* {{AFEW}}
** {{prcoi}}
*** {{AFE|bɔ̃.'tɛ̃|bõ.'tɛ̃}}
*** {{frcjh}} {{AFE|bɔ̃.'tɑ̃}}
** {{pzc}} {{AFE|bɔ̃.'tɛ̃|odio=Wa bontins.ogg|ling=wa}}
* {{Ric|bon·tins}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{~}} {{o}}
# {{cron|wa}} prumire såjhon d' l' anêye, ki cmince li 21 di måss et-z esse houte li 20 di djun.
#* Å {{~}}, i fåt fé s' djårdén. {{s-rif~|C62}}
#* Les hôts meurs tot coviets di mosseas plorént tos les djoûs d' l' anêye et s' veyeut on soude des yebes inte les djonteures des pavés ene feye ki l' {{~}} rivneut. {{s-rif|JVri|« Li pope d'Anvers » (1896), p.46}}
#* Vos estoz cokete et vs inmez l' candjmint !<br>Bleuwe al floreye Påke, vete avou l' {{~}},<br>Et grijhe di dseulance ås aireurs d' octôbe. {{s-rif|LLaginm|''Tchanson po l’êwe d’Oûte'', (1947), p. 157}}
#* C' est l' {{~}} k' est rivnou, dijheut on, sins lyi dner èn ôte no, come po l' ivier oubén l' esté. {{s-rif|LSom}}
#* El {{~}} fexhe ene corone di fleurs al campagne. {{s-rif|CTho}}
#* C' est l' veur k' e {{~}}, tolmonde si ra tot. {{s-rif|PHT}}
<gallery>
Bontins Atrivå åmayes årdispenes sapéns.jpg
</gallery>
==== {{H|Reu}} ====
# {{r|å bontins, i gn a l' vî bwès ki crake}} : å prétins minme les vîs si rsintèt amoreus. Etimolodjeye: aplacaedje addjectif (bon) + no (tins).
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|c=2|tite=boket d’ a|
* [[boune såjhon]]
* [[prétins]]
* [[florixhåjhe]]
* [[rivnowe do tins]]
* [[rinovea]]
}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| bontimps = O92
| bontins = R10,R13
| bon timps = O2
| bon-timps = C1,C62
| bon-tins = O0
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|prumire såjhon d' l' anêye
|fr= {{t+|fr|printemps}}
|en= {{t+|en|spring}}
|nl= {{t+|nl|lente}}
}}
==={{H|VE}}===
{{wp}}
5jc87n5kmn9slftxnadrhmuvfzv8h8v
chamter
0
6159
433947
419362
2026-06-19T16:22:09Z
Lucyin
218
Li contnou a stî replaecî pa « {{!Rif|shamter}} == {{L|wa}} == »
433947
wikitext
text/x-wiki
{{!Rif|shamter}}
== {{L|wa}} ==
iglj4tn1g1oorv7lz5hif0ztnwpkvgq
433948
433947
2026-06-19T16:30:01Z
Lucyin
218
433948
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
{{!Rif|shamter}}
== {{H|S}} ==
Etimolodjeye et rfondaedje: {{BRIF|3124}}
j69ho0xrjuwjqeo73yd9g1xikxnhcvx
lambozete
0
10148
433956
359625
2026-06-20T09:50:41Z
Lucyin
218
433956
wikitext
text/x-wiki
{{MR|Lambozetes}}
=={{L|wa}}==
==={{H|etimolodjeye}}===
{{Bdj|lamb-|lambene}} (spêye tinowe a deus mwins) {{dcaw|ozete|s|wa}} {{e?}}.
==={{H|prononçaedje}}===
* {{WAFE}}
** {{pzc}} {{AFE|lã.bɔ.'zɛt|odio=Wa lambozete.oga|ling=wa}} {{1pr}}
* {{Ric|lam·bo·zete}}
==={{H|sustantif|wa}}===
{{-su-}}
{{~}} {{f}}
# {{ah-ma|wa}} [[coutea]] ki n' côpe nén.
#* Li bårbî taeyive si raezoe a pô près come ene {{~}}. {{s-rif|EJP}}
# lame ki n' côpe pus.
==== {{H|ratourneures}} ====
# [[on n’ candje nén s’ coutea po ene lambozete]]
# [[d’ on coutea, fé ene lambozete]]
==== {{H|Si}} ====
* [[amedroûle]]
* [[hamlete]]
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|coutea ki n' côpe nén
|fr= {{t+|fr|coupe-beurre}}, {{t+|fr|gratte-cul}} ''(Kebec)''
}}
{{ratour|lame ki n' côpe pus
|fr= lame {{t+|fr|émoussée}}, {{t+|fr|épointée}}
}}
s4i5umcfwozmpa5h5tmebf4mhzn79eo
prétins
0
11990
433943
433942
2026-06-19T12:38:11Z
Lucyin
218
433943
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Epr|printemps|fr|wa}} {{m-s}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{AFEW}}
** {{prcoi}} {{AFE|pʀe.'tɛ̃|pʀɛ̃.'tɛ̃}} {{c1pr}}
** {{pzc}} {{AFE|pʀe.'tɛ̃|odio=Wa prétins.ogg|ling=wa}}
* {{Ric|pré.tins}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{~}} {{o}}
# {{cron|wa}} prumire såjhon d’ l’ anêye.
#* Louke on pô ki c’ est bea l’ {{~}} ! Tot ravike, tot rboute foû tere… {{s-rif|PHT|ratourtnant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.7}}
# fiesse, rapoûlaedje ki s’ fwait å bontins.
# [[revintreye]] (d’ on vî spotchant sistinme veyou come l’ ivier).
#* li {{~}} amazir ; li {{~}} arabe.
# beni [[trevén]], moumint.
#* Tuzant come on pierdou</br>Asteure, dji voe ndaler,</br>Tot parey k' e-n on sondje,</br>Li {{~}} di m' djonnesse. {{s-rif|JDcoh|1939, p.63, ''Djônèsse è doû'' (1933)}}
<gallery>
Bontins Atrivå åmeyes årdispenes sapéns.jpg
</gallery>
==== {{H|ratourneures}} ====
# {{r|Li prétins do teyåte e walon}} : festivål di teyåte e walon k’ a skepyî e 1990.
#* {{~|Li prétins do teyåte e walon}}, c’ est l’ fén del såjhon mins ki poite divintrinnmint çou ki va soude do tins del novele. {{s|GFon}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
* (prumire såjhon d’ l’ anêye) : {{Lka-si|bontins}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| prétins = S0, G203 [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=185 p. 185], R10, R13
| prétimps = E34,E200,O92
| prétins = R13
| prétimp = E170
| printins = G203 p. 185
| printemps = O4 (a « autone » et « rabiati »), FO4
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|prumire såjhon d’ l’ anêye {{Lka-ra|bontins}}
|fr= {{t+|fr|printemps}}
}}
=== {{H|VE}} ===
{{wp}}
tumrrg7cctpn80xv8cgregiddw42ww5
433946
433943
2026-06-19T15:19:02Z
Geoffroi
4795
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Bontins Atrivå åmeyes årdispenes sapéns.jpg]] → [[File:Bontins Atrivå åmayes årdispenes sapéns.jpg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request)
433946
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Epr|printemps|fr|wa}} {{m-s}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{AFEW}}
** {{prcoi}} {{AFE|pʀe.'tɛ̃|pʀɛ̃.'tɛ̃}} {{c1pr}}
** {{pzc}} {{AFE|pʀe.'tɛ̃|odio=Wa prétins.ogg|ling=wa}}
* {{Ric|pré.tins}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{~}} {{o}}
# {{cron|wa}} prumire såjhon d’ l’ anêye.
#* Louke on pô ki c’ est bea l’ {{~}} ! Tot ravike, tot rboute foû tere… {{s-rif|PHT|ratourtnant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.7}}
# fiesse, rapoûlaedje ki s’ fwait å bontins.
# [[revintreye]] (d’ on vî spotchant sistinme veyou come l’ ivier).
#* li {{~}} amazir ; li {{~}} arabe.
# beni [[trevén]], moumint.
#* Tuzant come on pierdou</br>Asteure, dji voe ndaler,</br>Tot parey k' e-n on sondje,</br>Li {{~}} di m' djonnesse. {{s-rif|JDcoh|1939, p.63, ''Djônèsse è doû'' (1933)}}
<gallery>
Bontins Atrivå åmayes årdispenes sapéns.jpg
</gallery>
==== {{H|ratourneures}} ====
# {{r|Li prétins do teyåte e walon}} : festivål di teyåte e walon k’ a skepyî e 1990.
#* {{~|Li prétins do teyåte e walon}}, c’ est l’ fén del såjhon mins ki poite divintrinnmint çou ki va soude do tins del novele. {{s|GFon}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
* (prumire såjhon d’ l’ anêye) : {{Lka-si|bontins}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| prétins = S0, G203 [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=185 p. 185], R10, R13
| prétimps = E34,E200,O92
| prétins = R13
| prétimp = E170
| printins = G203 p. 185
| printemps = O4 (a « autone » et « rabiati »), FO4
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|prumire såjhon d’ l’ anêye {{Lka-ra|bontins}}
|fr= {{t+|fr|printemps}}
}}
=== {{H|VE}} ===
{{wp}}
4hlfh67wo5arxe03r2d0c3wgbl6mo7s
lambrer
0
60771
433952
344188
2026-06-19T17:37:51Z
Lucyin
218
433952
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa}}==
==={{H|etimolodjeye}}===
{{Bdj|ambulare|sourd=la}}, {{çdom}} {{caw|er|v|wa}}.
==={{H|prononçaedje}}===
* {{AFEW}}
** {{pzc}} {{AFE|lɑ̃.'bʀe}} {{1pr}}
* {{Ric|lam·brer}}
==={{H|viebe|wa}}===
{{-codjow-|troke=1|A=lambr|B=lamber|come=shofler}}
{{~}} {{vsc}}
# cori rade.
#* I {{~|lambere}} avou ses grandès skeyes ki vos nel sårîz shure. {{s-rif|C105}}
#* Li marixhå est pressé: i l' fåreut vir {{~}}. {{s-rif|C65}}
#* Del vey {{~}} a piede alinne<BR>Nost Azor s' aveut dit:<BR> «Rote todi»<BR>Do tins ki dj’ so-st al tchinne<BR>I t’ fårè byin cori<BR>Po t’ nouri. {{s-rif|LSov|oteur=Marcelle Fochon|redjårbant ene [[w:fåve da Lafontinne|fåve da Lafontinne]] (li leu et l’ tchén), l° 373, måss 2020, p. 5}}
#* Sol côp, dj' {{~|a lambré}}, xhoré, voré minme, passé l' tournant ewou k' i n' mi plént pus vey. {{s-rif|CW|oteur=LNam|l° 1, 1994, p. 4}}
#* Pus çk' on {{~|lambere}} et pus çk' i powe. {{s-rif|JuNo|ûtins 2, 2025}}
==== {{H|Sp}} ====
{{WM}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|cori rade
|fr= {{t+|fr|déguerpir}}, {{t+|fr|se presser}}, {{t+|fr|filer}}, {{t+|fr|se ruer}}
}}
=== {{H|S}} ===
Etimolodjeye: [[Sourdant|G217]] ([https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=17&alw_page=209 p. 209, notule 63]
0wvsb3ic5c67grhp8e6spxn2l5fu1fw
433953
433952
2026-06-19T17:38:33Z
Lucyin
218
/* {{H|S}} */
433953
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa}}==
==={{H|etimolodjeye}}===
{{Bdj|ambulare|sourd=la}}, {{çdom}} {{caw|er|v|wa}}.
==={{H|prononçaedje}}===
* {{AFEW}}
** {{pzc}} {{AFE|lɑ̃.'bʀe}} {{1pr}}
* {{Ric|lam·brer}}
==={{H|viebe|wa}}===
{{-codjow-|troke=1|A=lambr|B=lamber|come=shofler}}
{{~}} {{vsc}}
# cori rade.
#* I {{~|lambere}} avou ses grandès skeyes ki vos nel sårîz shure. {{s-rif|C105}}
#* Li marixhå est pressé: i l' fåreut vir {{~}}. {{s-rif|C65}}
#* Del vey {{~}} a piede alinne<BR>Nost Azor s' aveut dit:<BR> «Rote todi»<BR>Do tins ki dj’ so-st al tchinne<BR>I t’ fårè byin cori<BR>Po t’ nouri. {{s-rif|LSov|oteur=Marcelle Fochon|redjårbant ene [[w:fåve da Lafontinne|fåve da Lafontinne]] (li leu et l’ tchén), l° 373, måss 2020, p. 5}}
#* Sol côp, dj' {{~|a lambré}}, xhoré, voré minme, passé l' tournant ewou k' i n' mi plént pus vey. {{s-rif|CW|oteur=LNam|l° 1, 1994, p. 4}}
#* Pus çk' on {{~|lambere}} et pus çk' i powe. {{s-rif|JuNo|ûtins 2, 2025}}
==== {{H|Sp}} ====
{{WM}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|cori rade
|fr= {{t+|fr|déguerpir}}, {{t+|fr|se presser}}, {{t+|fr|filer}}, {{t+|fr|se ruer}}
}}
=== {{H|S}} ===
Etimolodjeye: [[Sourdant:G217|G217]] ([https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=17&alw_page=209 p. 209, notule 63])
p396su6rsrurdis6d8dtlop9w0kp7vd
433954
433953
2026-06-19T17:39:31Z
Lucyin
218
/* {{H|viebe|wa}} */
433954
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa}}==
==={{H|etimolodjeye}}===
{{Bdj|ambulare|sourd=la}}, {{çdom}} {{caw|er|v|wa}}.
==={{H|prononçaedje}}===
* {{AFEW}}
** {{pzc}} {{AFE|lɑ̃.'bʀe}} {{1pr}}
* {{Ric|lam·brer}}
==={{H|viebe|wa}}===
{{-codjow-|troke=1|A=lambr|B=lamber|come=shofler}}
{{~}} {{vsc}}
# cori rade.
#* I {{~|lambere}} avou ses grandès skeyes ki vos nel sårîz shure. {{s-rif|C105}}
#* Li marixhå est pressé: i l' fåreut vir {{~}}. {{s-rif|C65}}
#* Del vey {{~}} a piede alinne,<BR>Nost Azor s' aveut dit:<BR> «Rote todi»<BR>Do tins ki dj’ so-st al tchinne,<BR>I t’ fårè byin cori<BR>Po t’ nouri. {{s-rif|LSov|oteur=Marcelle Fochon|redjårbant ene [[w:fåve da Lafontinne|fåve da Lafontinne]] (li leu et l’ tchén), l° 373, måss 2020, p. 5}}
#* Sol côp, dj' {{~|a lambré}}, xhoré, voré minme, passé l' tournant ewou k' i n' mi plént pus vey. {{s-rif|CW|oteur=LNam|l° 1, 1994, p. 4}}
#* Pus çk' on {{~|lambere}} et pus çk' i powe. {{s-rif|JuNo|ûtins 2, 2025}}
==== {{H|Sp}} ====
{{WM}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|cori rade
|fr= {{t+|fr|déguerpir}}, {{t+|fr|se presser}}, {{t+|fr|filer}}, {{t+|fr|se ruer}}
}}
=== {{H|S}} ===
Etimolodjeye: [[Sourdant:G217|G217]] ([https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=17&alw_page=209 p. 209, notule 63])
kz2i6xf1dh73gaeh0aldbi8lsp8gp0a
433955
433954
2026-06-19T17:40:45Z
Lucyin
218
433955
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa}}==
==={{H|etimolodjeye}}===
{{Bdj|ambulare|sourd=la}}, {{çdom}} {{caw|er|v|wa}}.
==={{H|prononçaedje}}===
* {{AFEW}}
** {{pzc}} {{AFE|lɑ̃.'bʀe}} {{1pr}}
* {{Ric|lam·brer}}
==={{H|viebe|wa}}===
{{-codjow-|troke=1|A=lambr|B=lamber|come=shofler}}
{{~}} {{vsc}}
# cori rade.
#* I {{~|lambere}} avou ses grandès skeyes ki vos nel sårîz shure. {{s-rif|C105}}
#* Li marixhå est pressé: i l' fåreut vir {{~}}. {{s-rif|C65}}
#* Del vey {{~}} a piede alinne,<BR>Nost Azor s' aveut dit:<BR> «Rote todi»<BR>Do tins ki dj’ so-st al tchinne,<BR>I t’ fårè byin cori<BR>Po t’ nouri. {{s-rif|LSov|oteur=Marcelle Fochon|redjårbant ene [[w:fåve da Lafontinne|fåve da Lafontinne]] (li leu et l’ tchén), l° 373, måss 2020, p. 5}}
#* Sol côp, dj' {{~|a lambré}}, xhoré, voré minme, passé l' tournant ewou k' i n' mi plént pus vey. {{s-rif|CW|oteur=LNam|l° 1, 1994, p. 4}}
#* Pus çk' on {{~|lambere}} et pus çk' i powe. {{s-rif|JuNo|ûtins 2, 2025}}
==== {{H|Sp}} ====
{{WM}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|cori rade
|fr= {{t+|fr|déguerpir}}, {{t+|fr|se presser}}, {{t+|fr|se dépêcher}} {{t+|fr|filer}}, {{t+|fr|se ruer}}
}}
=== {{H|S}} ===
Etimolodjeye: [[Sourdant:G217|G217]] ([https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=17&alw_page=209 p. 209, notule 63])
sqzju081d9j2236bquoqgctl7jubrn4
shamter
0
76933
433949
2026-06-19T17:08:11Z
Lucyin
218
Pådje ahivêye avou « === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{BdjV|A|sam|samer}} (endaler rade po on djonnea d' moxhes al låme), mins k' a prins li chwintante namurwesse dins toplin des disfondowes {{çdom}} avou l' {{bdj|*sham}} ey {{caw|ter|v|wa}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʃam.'te|ʃam.'tɛ|ʃam.'tje|ʃam.'ʧe|ʃɔm.'te|ʃim.'te|ʃɛm.'te}} ** {{pzc}} {{AFE|ʃam.'te}} * {{Ric|cham·ter}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=1|A=shamt|B=shamtêy|come=tch...»
433949
wikitext
text/x-wiki
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{BdjV|A|sam|samer}} (endaler rade po on djonnea d' moxhes al låme), mins k' a prins li chwintante namurwesse dins toplin des disfondowes {{çdom}} avou l' {{bdj|*sham}} ey {{caw|ter|v|wa}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|ʃam.'te|ʃam.'tɛ|ʃam.'tje|ʃam.'ʧe|ʃɔm.'te|ʃim.'te|ʃɛm.'te}}
** {{pzc}} {{AFE|ʃam.'te}}
* {{Ric|cham·ter}}
=== {{H|viebe|wa}} ===
{{-codjow-|troke=1|A=shamt|B=shamtêy|come=tchicter}}
{{~}} {{vsc}}
# [[roter]] raddimint.
#* Et haydaday li ptite Liza e {{~|chamtant}} disk' al grande måjhon k' elle a rwaitî si sovint då lon {{s-rif|AHen}}
#* Tante Mareye {{~|a chamté}} d' ses pus vite po vni rdjonde Sofeye, si dzôrnêye {{s-rif|PJD}}
# roter tot fjhant do brut.
#* I n' aveut nén ddja oyou {{~}} dins l' colidôr {{s-rif|CDen}}
#* Et on pô après l' orire do bwès d' Djimbe, il ôt {{~}} padrî lu {{s-rif|LM}}
#*Il ôt on leu {{~}} padrî li.
# bouter d' foice.
#* Merci, avou, vos, Mwaisse,<BR>Di nos aveur diné des parints<BR>K' ont bouté des ans et des razans<BR>Po k' on n' nos rotaxhe måy so nos pîs<BR>Et nos fé {{~}} come des biesses {{s-rif|EGil}}
# aler vite po fé ene ovraedje.
#* Nos pôrans bén {{~}} po-z aveur fwait dvant l' nute {{s|R10}}
# endaler e corant.
#* On l' a fwait {{~}}.
#* Vos l' årîz veyou {{~}}.
#* Elle a veyou l' leu ki {{~|chamtéve}} e baxhant l' cawe {{s-rif|JCal}}
#*Les gaméns ont souné a l' ouxh, eyet après, il {{~|ont}} rade {{~|chamté}} {{s-rif|O105}}
==== {{H|ratourneures}} ====
#[[fé chamter]] : fé cori, etrinner.
#*El mwaisse vos l' fwait chamter, roed come li vint d' bijhe, padvant lu dins l' escole {{s-rif|BGen}}
#* Fåt fé chamter les dierins. {{lang|fr|F. driller.}}
#* Li matinêye s' a dschiré a bouxhî avou l' mayet et a fé {{~}} goupe, terére, coyîre, boutoe et gretrece {{s-rif|JCsha}}
==== {{H|parintaedje}} ====
* [[chamtaedje]]
* [[chamteu]]
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|tite=roter rade|
* [[li trossî]]
* [[li steper]]
* [[li lever]]
}}
{{Boesse|tite=fé do brut (tot rotant)|
* [[ramxhî]]
* [[dramter]]
}}
{{Boesse|tite=aler rade po fé åk|
* [[si dixhombrer]]
* [[si dispaitchî]]
* [[xhårer]] [[xhaerpi]]
}}
{{Boesse|tite=bouter deur|
* [[xhaerpi]]
* [[greter]]
}}
{{Boesse|tite=endaler e corant|
* [[bizer evoye]]
* [[fritchî evoye]]
* [[cori evoye]]; {{Lka-si|cori evoye}}
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{Orto
| chametè = C1,C8,C13
| chameter = C106
| cham’ter = C9, E1, O0, S109,S117, G217 p.206
| châmter = S117
| chom’ter = O0,O4, G217 p.206
| chom'tér = O101
| chop’ter = O4
| chometer = C106
| chèmeter = C106
| chim’ter = O0,O105
| cham’tier = S117
| cham’tcher = S117
| samer = G217 p.206
| sam’ter = E1
| zam'ter = E1, G217 p.206 <!-- motoit dzo l' influwince di zayter-->
| - = E89,E203
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|roter raddimint
|fr= {{t+|fr|marcher}}, {{t+|fr|avancer}}, {{t+|fr|trotter}}, {{t+|fr|trottiner}}
}}
{{ratour|bouter d' foice
|fr= {{t+|fr|oeuvrer en vitesse}}, {{t+|fr|travailler durement}}
}}
{{ratour|aler vite po èn ovraedje
|fr= {{t+|fr|filer}}
}}
{{ratour|si dispaitchî, cori evoye
|fr= {{t+|fr|se dépêcher}}, {{t+|fr|se hâter}}
}}
{{ratour|endaler e corant
|fr= {{t+|fr|décamper}}, {{t+|fr|déguerpir}}, {{t+|fr|fuir}}
}}
== {{H|S}} ==
Etimolodjeye et rfondaedje: [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=17&alw_page=206 G217]
2b5edf9tfyzo6ifu11syj6c02qp1b7c
433950
433949
2026-06-19T17:10:14Z
Lucyin
218
433950
wikitext
text/x-wiki
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{BdjV|A|sam|samer}} (endaler rade po on djonnea d' moxhes al låme), mins k' a prins li chwintante namurwesse dins toplin des disfondowes {{çdom}} avou l' {{bdj|*sham}} ey {{caw|ter|v|wa}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|ʃam.'te|ʃam.'tɛ|ʃam.'tje|ʃam.'ʧe|ʃɔm.'te|ʃim.'te|ʃɛm.'te}}
** {{pzc}} {{AFE|ʃam.'te}}
* {{Ric|sham·ter}}
=== {{H|viebe|wa}} ===
{{-codjow-|troke=1|A=shamt|B=shamtêy|come=tchicter}}
{{~}} {{vsc}}
# [[roter]] raddimint.
#* Et haydaday li ptite Liza e {{~|shamtant}} disk' al grande måjhon k' elle a rwaitî si sovint då lon. {{s-rif|AHen}}
#* Tante Mareye {{~|a shamté}} d' ses pus vite po vni rdjonde Sofeye, si dzôrnêye. {{s-rif|PJD}}
# roter tot fjhant do brut.
#* I n' aveut nén ddja oyou {{~}} dins l' colidôr. {{s-rif|CDen}}
#* Et on pô après l' orire do bwès d' Djimbe, il ôt {{~}} padrî lu. {{s-rif|LM}}
#*Il ôt on leu {{~}} padrî li.
# bouter d' foice.
#* Merci, avou, vos, Mwaisse,<BR>Di nos aveur diné des parints<BR>K' ont bouté des ans et des razans<BR>Po k' on n' nos rotaxhe måy so nos pîs<BR>Et nos fé {{~}} come des biesses. {{s-rif|EGil}}
# aler vite po fé ene ovraedje.
#* Nos pôrans bén {{~}} po-z aveur fwait dvant l' nute. {{s|R10}}
# endaler e corant.
#* On l' a fwait {{~}}.
#* Vos l' årîz veyou {{~}}.
#* Elle a veyou l' leu ki {{~|shamtéve}} e baxhant l' cawe. {{s-rif|JCal}}
#* Les gaméns ont souné a l' ouxh, eyet après, il {{~|ont}} rade {{~|shamté}}. {{s-rif|O105}}
==== {{H|ratourneures}} ====
# [[fé shamter]] : fé cori, etrinner.
#* El mwaisse vos l' fwait shamter, roed come li vint d' bijhe, padvant lu dins l' escole. {{s-rif|BGen}}
#* Fåt fé shamter les dierins. {{lang|fr|F. driller.}}
#* Li matinêye s' a dschiré a bouxhî avou l' mayet et a fé {{~}} goupe, terére, coyîre, boutoe et gretrece. {{s-rif|JCsha}}
==== {{H|parintaedje}} ====
* [[chamtaedje]]
* [[chamteu]]
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|tite=roter rade|
* [[li trossî]]
* [[li steper]]
* [[li lever]]
}}
{{Boesse|tite=fé do brut (tot rotant)|
* [[ramxhî]]
* [[dramter]]
}}
{{Boesse|tite=aler rade po fé åk|
* [[si dixhombrer]]
* [[si dispaitchî]]
* [[xhårer]] [[xhaerpi]]
}}
{{Boesse|tite=bouter deur|
* [[xhaerpi]]
* [[greter]]
}}
{{Boesse|tite=endaler e corant|
* [[bizer evoye]]
* [[fritchî evoye]]
* [[cori evoye]]; {{Lka-si|cori evoye}}
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{Orto
| chametè = C1,C8,C13
| chameter = C106
| cham’ter = C9, E1, O0, S109,S117, G217 p.206
| châmter = S117
| chom’ter = O0,O4, G217 p.206
| chom'tér = O101
| chop’ter = O4
| chometer = C106
| chèmeter = C106
| chim’ter = O0,O105
| cham’tier = S117
| cham’tcher = S117
| samer = G217 p.206
| sam’ter = E1
| zam'ter = E1, G217 p.206 <!-- motoit dzo l' influwince di zayter-->
| - = E89,E203
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|roter raddimint
|fr= {{t+|fr|marcher}}, {{t+|fr|avancer}}, {{t+|fr|trotter}}, {{t+|fr|trottiner}}
}}
{{ratour|bouter d' foice
|fr= {{t+|fr|oeuvrer en vitesse}}, {{t+|fr|travailler durement}}
}}
{{ratour|aler vite po èn ovraedje
|fr= {{t+|fr|filer}}
}}
{{ratour|si dispaitchî, cori evoye
|fr= {{t+|fr|se dépêcher}}, {{t+|fr|se hâter}}
}}
{{ratour|endaler e corant
|fr= {{t+|fr|décamper}}, {{t+|fr|déguerpir}}, {{t+|fr|fuir}}
}}
== {{H|S}} ==
Etimolodjeye et rfondaedje: [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=17&alw_page=206 G217]
ddoixeaaxzob8tj2wa6o0sd6d6mrk05
433951
433950
2026-06-19T17:11:03Z
Lucyin
218
433951
wikitext
text/x-wiki
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{BdjV|A|sam|samer}} (si såver del tchetoere, po on djonnea d' moxhes al låme), mins k' a prins li chwintante namurwesse dins toplin des disfondowes {{çdom}} avou l' {{bdj|*sham}} ey {{caw|ter|v|wa}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|ʃam.'te|ʃam.'tɛ|ʃam.'tje|ʃam.'ʧe|ʃɔm.'te|ʃim.'te|ʃɛm.'te}}
** {{pzc}} {{AFE|ʃam.'te}}
* {{Ric|sham·ter}}
=== {{H|viebe|wa}} ===
{{-codjow-|troke=1|A=shamt|B=shamtêy|come=tchicter}}
{{~}} {{vsc}}
# [[roter]] raddimint.
#* Et haydaday li ptite Liza e {{~|shamtant}} disk' al grande måjhon k' elle a rwaitî si sovint då lon. {{s-rif|AHen}}
#* Tante Mareye {{~|a shamté}} d' ses pus vite po vni rdjonde Sofeye, si dzôrnêye. {{s-rif|PJD}}
# roter tot fjhant do brut.
#* I n' aveut nén ddja oyou {{~}} dins l' colidôr. {{s-rif|CDen}}
#* Et on pô après l' orire do bwès d' Djimbe, il ôt {{~}} padrî lu. {{s-rif|LM}}
#*Il ôt on leu {{~}} padrî li.
# bouter d' foice.
#* Merci, avou, vos, Mwaisse,<BR>Di nos aveur diné des parints<BR>K' ont bouté des ans et des razans<BR>Po k' on n' nos rotaxhe måy so nos pîs<BR>Et nos fé {{~}} come des biesses. {{s-rif|EGil}}
# aler vite po fé ene ovraedje.
#* Nos pôrans bén {{~}} po-z aveur fwait dvant l' nute. {{s|R10}}
# endaler e corant.
#* On l' a fwait {{~}}.
#* Vos l' årîz veyou {{~}}.
#* Elle a veyou l' leu ki {{~|shamtéve}} e baxhant l' cawe. {{s-rif|JCal}}
#* Les gaméns ont souné a l' ouxh, eyet après, il {{~|ont}} rade {{~|shamté}}. {{s-rif|O105}}
==== {{H|ratourneures}} ====
# [[fé shamter]] : fé cori, etrinner.
#* El mwaisse vos l' fwait shamter, roed come li vint d' bijhe, padvant lu dins l' escole. {{s-rif|BGen}}
#* Fåt fé shamter les dierins. {{lang|fr|F. driller.}}
#* Li matinêye s' a dschiré a bouxhî avou l' mayet et a fé {{~}} goupe, terére, coyîre, boutoe et gretrece. {{s-rif|JCsha}}
==== {{H|parintaedje}} ====
* [[chamtaedje]]
* [[chamteu]]
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|tite=roter rade|
* [[li trossî]]
* [[li steper]]
* [[li lever]]
}}
{{Boesse|tite=fé do brut (tot rotant)|
* [[ramxhî]]
* [[dramter]]
}}
{{Boesse|tite=aler rade po fé åk|
* [[si dixhombrer]]
* [[si dispaitchî]]
* [[xhårer]] [[xhaerpi]]
}}
{{Boesse|tite=bouter deur|
* [[xhaerpi]]
* [[greter]]
}}
{{Boesse|tite=endaler e corant|
* [[bizer evoye]]
* [[fritchî evoye]]
* [[cori evoye]]; {{Lka-si|cori evoye}}
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{Orto
| chametè = C1,C8,C13
| chameter = C106
| cham’ter = C9, E1, O0, S109,S117, G217 p.206
| châmter = S117
| chom’ter = O0,O4, G217 p.206
| chom'tér = O101
| chop’ter = O4
| chometer = C106
| chèmeter = C106
| chim’ter = O0,O105
| cham’tier = S117
| cham’tcher = S117
| samer = G217 p.206
| sam’ter = E1
| zam'ter = E1, G217 p.206 <!-- motoit dzo l' influwince di zayter-->
| - = E89,E203
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|roter raddimint
|fr= {{t+|fr|marcher}}, {{t+|fr|avancer}}, {{t+|fr|trotter}}, {{t+|fr|trottiner}}
}}
{{ratour|bouter d' foice
|fr= {{t+|fr|oeuvrer en vitesse}}, {{t+|fr|travailler durement}}
}}
{{ratour|aler vite po èn ovraedje
|fr= {{t+|fr|filer}}
}}
{{ratour|si dispaitchî, cori evoye
|fr= {{t+|fr|se dépêcher}}, {{t+|fr|se hâter}}
}}
{{ratour|endaler e corant
|fr= {{t+|fr|décamper}}, {{t+|fr|déguerpir}}, {{t+|fr|fuir}}
}}
== {{H|S}} ==
Etimolodjeye et rfondaedje: [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=17&alw_page=206 G217]
0tgbxrqgln9snz62yw9zg3rvn8fddf4