ფრანგული ნინა

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="xmf">
  <siteinfo>
    <sitename>ვიკიპედია</sitename>
    <dbname>xmfwiki</dbname>
    <base>https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">მედია</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">სპეციალური</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">განხილვა</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">მომხმარებელი</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">მომხმარებლის განხილვა</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ვიკიპედია</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ვიკიპედია სხუნუა</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ფაილი</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ფაილის განხილვა</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">მედიავიკი</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">მედიავიკის განხილვა</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">თარგი</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">თარგის განხილვა</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">დახმარება</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">დახმარების განხილვა</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">კატეგორია</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">კატეგორიის განხილვა</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">მოდული</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">მოდულის განხილვა</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ფრანგული ნინა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>400</id>
    <revision>
      <id>248594</id>
      <parentid>246805</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T21:28:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8409" sha1="14w3ditpn4upksqgzs6gaf3gjmt8e7d" xml:space="preserve">[[ფაილი:Map-Francophone World.svg|upright=2|მინი|მარჯვნივ|ფრანგული ნინაშ გოფაჩუაშ არეალი მოსოფელს]]
'''ფრანგული ნინა''' ({{ნინა-fr|français, langue française}}) — [[ფრანგეფი|ფრანგეფიშ]], [[ვალონეფი|ვალონეფიშ]], [[ფრანკო-კანადარეფი|ფრანკო-კანადარეფიშ]], [[ფრანკო-შვეიცარიალეფი|ფრანკო-შვეიცარიალეფიშ]] ნინა, ორხველჷ [[ინდოევროპული ფანიაშ რომანული ბუნა|ინდოევროპული ფანიაშ რომანული ბუნას]]. ფრანგული ნინათ რგებაფულენს [[აფრიკა|აფრიკაშ]] ანდა ქიანა, [[ჰაიტი]], [[საფრანგეთიშ გვიანა]] დო შხვა. ფრანგული ნინაქ შხვა ნინეფშე წოხლე გინირთჷ ოერეფოშქაშე ნინათ. 

'''მორაგადეეფიშ მუდანობა:''' {{formatnum:128000000}}

'''ნინაშ კოდი:''' fr

'''ჯოხო:''' fr – français; en – French; eo – franca

'''ჭარალუა:''' [[ლათინური ანბანი|ლათინური]]

უჯვეშაშ ფრანგულნინამი ნაჭარეფი IX ოშწანურას ორხველჷ. ახალი ოლიტერატურე ნინა [[XVI ოშწანურა]]შე მოურს დო მეღებული რე [[ილ-დე-ფრანსი|ილ-დე-ფრანსიშ]] დიალექტშე (ცენტრი - [[პარიზი]]. შქა ოშწანურეფიშ დიალექტური ხურგეფი ილასუ. ჯგირო რე დოსქილადირი ოოროუეშ დიალექტეფი - პიკარდიული (ოორ. საფრანგეთი) დო ვალონური (ბელგია).

'''სტატუსი'''
&lt;br /&gt;

* [[ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი]] - [[ლუიზიანა]]

* [[ბელგია]] - ნიდრლანდურ დო გერმანულწკჷმა ართო

* [[ბურკინა-ფასო]]

* [[ბურუნდი]] - კირუნდიწკჷმა დო სუაჰილწკჷმა ართო 

* [[გაბონი]]

* [[ეკვატორული გვინეა]] - ესპანურწკჷმა ართო

* [[ვანუატუ]] - ინგლისურწკჷმა დო ბისლამაწკჷმა ართო

* [[იტალია]] - [[ვალე-დ’აოსტა]] - იტალიურწკჷმა ართო

* [[კამერუნი]] - ინგლისურწკჷმა ართო

* [[კანადა]] - ინგლისურწკჷმა ართო - [[იუკონი]], [[კვებეკი]], [[ნიუ-ბრანსუიკი]], [[ნუნავუტი]] [[ოორუე-ბჟადალი ტერიტორია]]

* [[კომორიშ კოკეფიშ რსხუ|კომორიშ კოკეფი]] - არაბულწკჷმა დო კომორულწკჷმა ართო

* [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]

* [[კონგოშ რესპუბლიკა]]

* [[კოტ-დ’ივუარი]]

* [[საფრანგეთი]]

* [[მადაგასკარი]] - მალგაშურწკჷმა ართო

* [[მავრიკი]] - ინგლისურწკჷმა ართო

* [[მალი]] 

* [[მონაკო]]

* [[რუანდა]] - ინგლისურწკჷმა დო კინიარუანდაწკჷმა ართო

* [[სეიშელიშ კოკეფი]] - ინგლისურწკჷმა ართო

* [[სენეგალი]]

* [[ტოგო]]

* [[შვეიცარია]] - გერმანულწკჷმა, იტალიურწკჷმა დო რეტო-რომანულწკჷმა ართო

* [[ჩადი]] - არაბულწკჷმა ართო

* [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა]]

* [[ჯიბუტი]]- არაბულწკჷმა ართო

* [[ჰაიტი]] - ჰაიტურწკჷმა ართო

* [[ჰაიტი]] - ჰაიტურწკჷმა ართო

* [[გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაცია]]

* [[ევროპაშ რსხუ]]

== ანბანი ==
ანბანი გერსხუაფილი რე [[ლათინური ჭარალუა|ლათინურ ანბანს]]. ფშხირას აფხვადუნა დიაკრიტიკული შანეფი. 
{| cellSpacing=&quot;0&quot; cellPadding=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|-----
! ასო !! ჯოხოდვალა  !! ქორთული მანგი
| width=&quot;1&quot; rowspan=&quot;14&quot; | &amp;nbsp;
! ასო !! ჯოხოდვალა  !! ქორთული მანგი
|-----
|A, a || ɑ || ა ||N, n || ɛn ||ენ
|-----
|B, b || be ||ბე ||O, o || o||ო
|-----
|C, c || se ||სე ||P, p || pe||პე
|-----
|D, d || de || დე||Q, q || ky||კიუ
|-----
|E, e || œ || იო||R, r || ɛʁ||ერ
|-----
|F, f || ɛf || ეƒ||S, s || ɛs||ეს
|-----
|G, g || ʒe ||ჟე ||T, t || te||ტე
|-----
|H, h || aʃ ||აშ ||U, u || y||იუ
|-----
|I, i || i ||ი ||V, v || ve||ვე
|-----
|J, j || ʒi ||ჟი ||W, w || dubləve||დუბლ-ვე
|-----
|K, k || kɑ || კა||X, x || iks||იქს
|-----
|L, l || ɛl ||ელ ||Y, y || igʁɛk||იგრეკ
|-----
|M, m || ɛm ||ემ || Z, z || zɛd||ზედ
|}


== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.dictionaric.com/dicogeorgien/dicogeorgien.php ფრანგულ-ქორთული ლექსიკონი]
* [http://www.fondation-alliancefr.org/ Fondation Alliance française]
* [http://www.alliancefr.org/en/ Alliance française Paris Ile-de-France]
* [http://www.english.rfi.fr/africa/20100319-french-language-growing-especially-africa French is spreading, especially in Africa]
* [http://www.fondation-alliancefr.org/ Fondation Alliance française]
* [http://www.alliancefr.org/en/ Alliance française Paris Ile-de-France]
* [http://www.english.rfi.fr/africa/20100319-french-language-growing-especially-africa French is spreading, especially in Africa] Radio France Internationale in English (19 March 2010)

=== კურსეფი დო გოკვათილეფი ===
* [http://www.bbc.co.uk/languages/french/ Learn French] ''[[BBC]]''
* [http://us.translation-vocabulary.com/fr-french French Vocabulary Wiki with Exercises] ''[[Vocabulary Wiki]]''
* [http://www.laits.utexas.edu/fi/ français interactif] ''[[University of Texas at Austin]]''
* [http://www.laits.utexas.edu/tex/ Tex's French Grammar] ''[[University of Texas at Austin]]''
* [http://french.about.com/ Learn French at About] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113140442/http://french.about.com/ |date=2010-01-13 }} (including French gestures)
* [http://www.wiki-babel.org/en/Portal:French French language portal at WikiBabel]
* [http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=French USA Foreign Service Institute French basic course]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{ევრორსხუშ ნინეფი‎}}

[[კატეგორია:ფრანგული ნინა]]
[[კატეგორია:რომანული ნინეფი]]</text>
      <sha1>14w3ditpn4upksqgzs6gaf3gjmt8e7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პორტუგალიური ნინა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3768</id>
    <revision>
      <id>248561</id>
      <parentid>245236</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5410" sha1="3l210i3wlr614fainextx3r693csvvd" xml:space="preserve">'''პორტუგალიური ნინა''' — [[პორტუგალიარეფი]]შ დო [[ბრაზილიარეფი]]შ ნინა, ორხველჷ [[ინდოევროპული ნინეფი|ინდოევროპული ფანიაშ]] [[რომანული ნინეფი|რომანულ ნინეფს]].

[[ფაილი:Detailed SVG map of the Lusophone world.svg|thumb|right|upright=2|პორტუგალიური ნინაშ გოფაჩუაშ არეალი მოსოფელს]]

== ზოგადი ჩინებეფი ==

* '''მორაგადეეფიშ მუდანობა''': 160 მილიონი.
* '''ნინაშ კოდი''': pt.
* '''ჯოხოდვალა''': pt - Português; en - Portuguese; eo - Portugala.
* '''ჭარალუა''': [[ლათინური ჭარალუა|ლათინური]].

== სტატუსი ==

'''ოფიციალური ნინა'''
* [[ფაილი:Flag of Angola.svg|25px|]] [[ანგოლა]]
* [[ფაილი:Flag of Brazil.svg|25px|]] [[ბრაზილია]] ([[ბრაზილიური პორტუგალიური]])
* [[ფაილი:Flag of Guinea-Bissau.svg|25px|]] [[გვინეა-ბისაუ]]
* [[ფაილი:Flag of Cape Verde.svg|25px|]] [[კაბო-ვერდე]]
* [[ფაილი:Flag of Mozambique.svg|25px|]] [[მოზამბიკი]]
* [[ფაილი:Flag of Portugal.svg|25px|]] [[პორტუგალია]] 
* [[ფაილი:Flag of São Tomé and Príncipe.svg|25px|]] [[სან-ტომე დო პრინსიპი]] 
* [[ფაილი:Flag of East Timor.svg|25px|]] [[ბჟაეიოლი ტიმორი]]
* ჩინეთი
** [[ფაილი:Flag of Macau.svg|25px|]] [[მაკაო]]


* [[ევროპაშ რსხუ]]

== ანბანი ==

პორტუგალიურ ანბანს 23 ასო რე. ნარსხებუ ზიტყვეფს გჷმირინუაფუ ხოლო y, k დო w. ნინას რე დიგრაფეფი - nh, lh, ch, ss. დიგრაფეფიშ მოხ, ასო ასო h ვერაგადინუაფუ.

== ლექსიკა ==

'''ფრაზეფი დო სიტყვეფი'''
* გომორძგუა - Olá
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა - Bem-vindo
* მარდი - Obrigado; Obrigada
* ქო/ვარ - Sim / Não
* რთხინქ (გეთაყვა) - Se faz favor; Por favor
* ჯგირო ორდა - Adeus; Até a vista; Até logo

'''რიცხუეფი'''

* 1 - um/uma, 2 - dois/duas, 3 - três, 4 - quatro, 5 - cinco, 6 - seis, 7 - sete, 8 - oito, 9 - nove, 10 - dez, 11 - onze, 12 - doze, 13 - treze, 14 - quatorze&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;/catorze&lt;sup&gt;[2]&lt;/sup&gt;, 15 - quinze, 16 - dezesseis&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;/dezasseis&lt;sup&gt;[2]&lt;/sup&gt;, 17 - dezessete&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;/dezassete&lt;sup&gt;[2]&lt;/sup&gt;, 18 - dezoito, 19 - dezenove&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;/dezanove&lt;sup&gt;[2]&lt;/sup&gt;, 20 - vinte, 21 - vinte e um/uma, 22 - vinte e dois/duas, 30 - trinta, 40 - quarenta, 50 - cinqüenta&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;/cinquenta&lt;sup&gt;[2]&lt;/sup&gt;, 60 - sessenta, 70 - setenta, 80 - oitenta, 90 - noventa, 100 - cem, 101 - cento e um/uma, 200 - duzentos/-as, 300 trezentos/-as, 400 - quatrocentos/-as, 500 - quinhentos/-as, 600 - seiscentos/-as, 700 - setecentos/-as, 800 - oitocentos/-as, 900 - novecentos/-as, 1000 - mil

:&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt; - [[ბრაზილია]]ს; &lt;sup&gt;[2]&lt;/sup&gt; - [[პორტუგალია]]ს

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://en.wikivoyage.org/wiki/Portuguese_phrasebook Portuguese phrasebook on Wikivoyage]
* [https://archive.is/20121209034446/www.bbc.co.uk/languages/other/portuguese/ Learn Portuguese] [[BBC]]
* [http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Portuguese USA Foreign Service Institute Portuguese basic course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320133918/http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Portuguese |date=2012-03-20 }}
* [https://archive.is/20120802003224/www.bbc.co.uk/languages/other/portuguese/talk/languagenotes.shtml Portuguese Language Notes] [[BBC]]
* პორტ. [http://www.slp.pt/ Society for the Portuguese Language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130304055138/http://www.slp.pt/ |date=2013-03-04 }} (''Sociedade da Língua Portuguesa'')
* [http://www.aulp.org/ AULP—Associação das Universidades de Língua Portuguesa] Portuguese Language Universities Association.
* [https://web.archive.org/web/20010503170134/http://www.abc.net.au/rn/arts/ling/stories/s113139.htm Portuguese in East Timor] an interview with Dr. Geoffrey Hull.
* [http://www.academia.org.br/ ABL—Academia Brasileira de letras] (em português)—(Brazilian Academy of Letters) პორტ
* [http://observatorio-lp.sapo.pt/ OLP-Observatório da Língua Portuguesa] (em português)—(Portuguese Language Observatory) პორტ

{{ევრორსხუშ ნინეფი‎}}

[[კატეგორია:პორტუგალიური ნინა]]
[[კატეგორია:რომანული ნინეფი]]</text>
      <sha1>3l210i3wlr614fainextx3r693csvvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუმინული ნინა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3787</id>
    <revision>
      <id>248577</id>
      <parentid>242623</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:06:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4809" sha1="kd9kz59rxw3z6m7jbt8ls21pmntq1wk" xml:space="preserve">[[File:Map Roumanophone World.png|320px|thumb|right|ცაშფერი: აბანი, სოდეთ რუმინული დომინანტი ნინა რე&lt;br /&gt;
წვანე: აბანეფი, სოდეთ რუმინული მაჟირა ნინა რე მორაგადეეფშო]]

'''რუმინული ნინა''' — [[რუმინალეფი]]შ ნინა, ორხველჷ [[ინდოევროპული ნინეფი|ინდოევროპული ფანიაშ]] [[რომანული ნინეფი|რომანულ ნინეფს]].
ჭარილობა დუდშე გერსხუაფილი რდჷ კირილურ ანბანს, 1860 წანაშე - ლათინურ გრაფიკას.

== ზოგადი ჩინებეფი ==
[[ფაილი:Scrisoarea lui Neacsu.jpg|280px|right|thumb|&quot;Neacșu-შ ჭარილი&quot; რე არძაშე ჯვეში რუმინულო ჭარილი დოკუმენტი]]
* '''მორაგადეეფიშ მუდანობა:''' 25 მილიონი.
* '''ნინაშ კოდი:''' ro.
* '''ჯოხოდვალა:''' ro - Româna; en - Romanian; eo - Rumana.
* '''ჭარალუა:''' [[ლათინური ჭარალუა|ლათინური]].

რომიშ იმპერიაშე ბჟაეიოლ ბალკანეთიშ ეჭოფუაშ უკული გინოხორაფილი კოლონისტეფიშ ორაგადე-დიალექტურ ლათინურს რე გერსხუაფილი რუმინული ნინა. თე ნინაშ ფორმირებას გოლინა იღვენუეს აბანური დაკურ დო ფრაკიულ ნინეფქ, მოგვიანაფილო - ბერძენულქ დო სლავურქ. მაართა ჭარილობითი მინუშეფი (ჭარილეფი, საქვარამი ქარღადეფი, რელიგიური ტექსტეფი) XVI ოშწანურაშ დაჭყაფუთ ითარიღებუ. ლიტერატურული ნინაშ ფორმირებაქ დიჭყჷ XVII ოშწანურას.

== სტატუსი ==

'''ოფიციალური ნინა'''

* [[ფაილი:Flag of Moldova.svg|25px|]] [[მოლდოვა]] 
* [[ფაილი:Flag of Romania.svg|25px|]] [[რუმინეთი]]
* [[ფაილი:Flag of the European Union.svg|25px|]] [[ევროპაშ რსხუ]] 

'''გოფაჩუაშ არეალი''':

[[რუმინეთი]], [[მოლდოვა]], [[ფაილი:Flag of Serbia.svg|25px|]] [[სერბეთი|სერბია]] ([[ვოივოდინა]])

== გრამატიკა ==

== ლექსიკა ==

'''ფრაზეფი დო სიტყვეფი''':
* გომორძგუა - Bunâ ziua; Salut
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა - Bun venit
* მარდი - Multumesc
* ქო/ვარ - Da / Nu
* რთხინქ (გეთაყვა)- Vâ rog
* ჯგირო ორდა - La revedere

'''რიცხუეფი'''
* 1 - un, 2 - doi, 3 - trei, 4 - patru, 5 - cinci, 6 - şase, 7 - şapte, 8 - opt, 9 - nouâ, 10 - zece.

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.phon.ucl.ac.uk/home/sampa/rom-uni.htm SAMPA for Romanian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210504210150/http://www.phon.ucl.ac.uk/home/sampa/rom-uni.htm |date=2021-05-04 }}
* [http://www.seelrc.org:8080/grammar/pdf/stand_alone_romanian.pdf Romanian Reference Grammar, by Dana Cojocaru, University of Bucharest (183 pages) - 4.6 MB - pdf]
* [http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Romanian USA Foreign Service Institute (FSI) Romanian basic course]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://en.wikivoyage.org/wiki/Romanian_phrasebook Romanian phrasebook] on [[Wikivoyage]]
* [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Romanian_Swadesh_list Romanian Swadesh list of basic vocabulary words] (from Wiktionary's [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists Swadesh-list appendix])

{{ევრორსხუშ ნინეფი‎}}

[[კატეგორია:რუმინული ნინა]]
[[კატეგორია:რომანული ნინეფი]]</text>
      <sha1>kd9kz59rxw3z6m7jbt8ls21pmntq1wk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჩეხური ნინა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3887</id>
    <revision>
      <id>248597</id>
      <parentid>209252</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T22:13:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3968" sha1="73xd2o4jznab3okug5og261gbz8q8kt" xml:space="preserve">[[ფაილი:Presl brambor.JPG|320px|thumb|right|1846 წანაშ ჩეხური ტექსტი]]
'''ჩეხური ნინა''' ([[ჩეხური ნინა|ჩეხ.]] český jazyk, ან čeština) — [[ჩეხეფი]]შ ნინა, ორხველჷ [[ინდოევროპული ნინეფი|ინდოევროპული ფანიაშ]] [[ბჟადალსლავური ნინეფი|ბჟადალსლავური ნინეფიშ ფანიას]].

== ზოგადი ჩინებეფი ==

* '''მორაგადეეფიშ მუდანობა:''' &lt; 12 მლნ.
* '''ნინაშ კოდი:''' cs.
* '''ჯოხოდვალა:'''  cs čeština; en Czech; eo Chehha .
* '''ჭარალუა:''' [[ლათინური ჭარალუა|ლათინური]].

უჯვეშაში ჭირილობითი მინუშეფი XIII ოშწანურათ ითარიღებუ. დიალექტეფს შქას შხვანერობა ჭიე-ჭიეთ ირკენს. შხვადოშხვა დიალექტშა მორაგადეფი ეფას უგენა ართიანს.

== სტატუსი ==

'''ოფიციალური ნინა: '''
# [[ჩეხეთი]]
# [[ევროპაშ რსხუ]]


'''გოფაჩუაშ არეალი''':

[[სლოვაკეთი]]

== ლექსიკა ==

'''ფრაზეფი დო სიტყვეფი:'''

* გომორძგუა - Dobrý den; Nazdar
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა - Vítáme vás (Vítejte)
* მარდი - Děkuju
* ქო/ვარ - Ano / Ne
* ჯგირო ორდა - Na shledanou; Zbohem

'''რიცხუეფი:'''

* 1 - jeden/jedna/jedno, 2 - dva/dvě, 3 - tři, 4 - čtyři, 5 - pět, 6 - šest, 7 - sedm, 8 - osm, 9 - devět, 10 - deset

== ლიტერატურა ==
* [[იარომირ იედლიჩკა|იედლიჩკა, იარომირ]]: '''ჩეხური ენა''' (ჩეხური ენის სახელმძღვანელო ქართველთათვის) რედ. გ. ახვლედიანი, ელ. ერისთავი - [[თბილისი]]: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, [[1972]]. &lt;br /&gt;

==რესურსეფი ინტერნეტის==
* [http://www.ujc.cas.cz/ Ústav pro jazyk český] – [[Czech Language Institute]], the regulatory body for the Czech language {{cs icon}}
* [http://www.seelrc.org:8080/grammar/pdf/stand_alone_czech.pdf Reference Grammar of Czech], written by Laura Janda and Charles Townsend
* [http://ucnk.ff.cuni.cz/english/index.php Czech National Corpus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712124340/http://ucnk.ff.cuni.cz/english/index.php |date=2012-07-12 }}
* [http://bara.ujc.cas.cz/psjc/search.php Czech Monolingual Online Dictionary]
* [http://www.lexilogos.com/english/czech_dictionary.htm Czech Translation Dictionaries (Lexilogos)]
* [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Czech_Swadesh_list Czech Swadesh list of basic vocabulary words] (from Wiktionary's [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists Swadesh-list appendix])
* [http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Czech USA Foreign Service Institute (FSI) Czech basic course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320133837/http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Czech |date=2012-03-20 }}

{{ევრორსხუშ ნინეფი‎}}

[[კატეგორია:ფილოლოგია]]
[[კატეგორია:სლავური ნინეფი]]</text>
      <sha1>73xd2o4jznab3okug5og261gbz8q8kt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პაიტა (პროვინცია)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4406</id>
    <revision>
      <id>248559</id>
      <parentid>208270</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T15:42:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1705" sha1="f13chhlsh8jcob86ecxrltulcl7c67z" xml:space="preserve">[[ფაილი:Location of the province Paita in Piura.svg|thumb|right|150px|პაიტაშ პროვინცია]]
'''პაიტა''' – [[პიურა (რეგიონი)|პიურაშ რეგიონიშ]] ([[პერუ]]) პროვინცია. პაიტას ბჟადალშე ომძღჷ [[რჩქალი ოკიანე]]. პაიტაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა [[პაიტა]]. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 105,151 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 58.9 ადამიერი. პაიტაშ ფართობი რე 1,785.16 კმ². პროვინცია ირთუ 7 რაიონო. პაიტაშ პროვინციას სტატუსიქ მიენიჭჷ 1861 წანაშ [[20 მელახი]]ს. 

==ქოძირით თაშნეშე==
* [[პერუშ პროვინციეფი]]

==რესურსეფი ინტერნეტის==
* [http://www.paitavirtual.com PaitaVirtual] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070321035112/http://www.paitavirtual.com/ |date=2007-03-21 }}
* [http://proyectos.inei.gob.pe/mapas/bid/ INEI Perú] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124063934/http://proyectos.inei.gob.pe/mapas/bid/ |date=2012-01-24 }}

[[კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი]]</text>
      <sha1>f13chhlsh8jcob86ecxrltulcl7c67z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჩილოე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4553</id>
    <revision>
      <id>248598</id>
      <parentid>236467</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T22:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3540" sha1="jn7r7h7w441csdpl44m1a2vs6mabrve" xml:space="preserve">[[ფაილი:CIA Map of Chiloe Island.png|მინი|მარჯვნივ|250პქ|კ. ჩილოე]]
'''ჩილოე''' ({{lang-es|Isla de Chiloé}}) – კოკი [[რჩქალი ოკიანე|რჩქალ ოკიანეს]], მიშმურს [[ჩილე]]შ აკოდგინალუაშა. ფართობი 8394 კმ². [[ჩილოეშ არქიპელაგი]] (9181 კმ²) თარი კოკი. ფორუნს არქიპელაგიშ 91,4 %. თინა მოსოფელს [[კოკეფიშ ერკებული ფართობიშ მეჯინათ|ფართობით 87-ა]] კოკიე. 

კოკი ჩილოე მიშმურს [[ლოს-ლაგოსი (რეგიონი)|ლოს-ლაგოსიშ]] რეგიონიშ [[ჩილოე (პროვინცია)|კინ თე ჯოხონობაშ]] პროვინციაშ აკოდგინალუაშა დო ირთუ მუსხირენი კომუნათ.

კოკის იდვალუაფუ [[XVIII ოშწანურა|XVIII]]–[[XIX ოშწანურეფიშ]] კულტურულ-ისტორიული ობიექტეფი, [[იუნესკო]]შ [[მოსოფელიშ მონძალა]]შ ობიექტი [[ჩილოეშ მონასტერეფი]]. 

ეიოშანალიე, ნამდა კოკი ჩილოე [[კარტოფილი]]შ ოდაბადე რენ.

2002 წანაშ მუნაჩემეფით კოკიშ მახორობა აკმადგინანს 154,7 ვითოში კოჩის. შხუ ნოღა რე  — [[კასტრო (ნოღა)|კასტრო]] ბჟაეიოლშე დო [[ანკუდი (ნოღა)|ანკუდი]] ოორუეშე. 

==ქოძირით თაშნეშე==
* [[ჩილეშ კოკეფიშ ერკებული]]

==ლიტერატურა==
* [[ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია]], ტ. XI, ხასჷლა. 123, ქართი., 1987 წანა.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
*[http://www.mitologiachilota.cl/ ჩილოეშ მითოლოგია] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060411132050/http://www.mitologiachilota.cl/ |date=2006-04-11 }}
* [http://www.planetavivo.org/english/ResearchPrograms/ChiloeForest/SlideShows/DiapoMartin/DiapoMartin1.html Research at Chiloé Rain Forest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050322112317/http://www.planetavivo.org/english/ResearchPrograms/ChiloeForest/SlideShows/DiapoMartin/DiapoMartin1.html |date=2005-03-22 }}
*[http://whc.unesco.org/en/list/971 The churches of Chiloe at Unesco world heritage site]
*[http://www.nuestro.cl/eng/stories/tourism/iglesiaschilotas.htm description of the chiloe churches with pictures]
*[http://www.ovidiolagos.com/english.html Chiloé a separate world, by Ovidio Lagos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090319125811/http://www.ovidiolagos.com/english.html |date=2009-03-19 }}
*[http://www.archive.org/details/voyageofbeagle00darwuoft Visited by Charles Darwin: Voyage of the Beagle, Ch 13-14]

[[კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი]]</text>
      <sha1>jn7r7h7w441csdpl44m1a2vs6mabrve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სან-იგნასიო-მინი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5151</id>
    <revision>
      <id>248579</id>
      <parentid>246797</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5101" sha1="18eu6xnrfw0lvkvuoidqi5zh6kapnwx" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;margin-left:1em; background:#f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#e3e3e3&quot; | '''სან-იგნასიო-მინი'''&lt;br /&gt;[[მოსოფელიშ მონძალა|იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი]]
|----
! colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#e3e3e3&quot; | [[ფაილი:Ruinas-san-ignacio.jpg|250px|]]
|----
|ქიანა || [[ფაილი:Flag of Argentina.svg|25px|]] [[არგენტინა]]
|----
| ტიპი|| კულტურული
|----
| კრიტერიუმეფი|| iv
|----
|ერკებული || [http://whc.unesco.org/en/list/ იუნესკოშ ერკებული]
|----
|რეგიონი || [[ობჟათე ამერიკა]]
|----
|კოორდინატეფი || [http://toolserver.org/~geohack/geohack.php?language=ka&amp;pagename=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9C-%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9D-%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%98&amp;params=-27.255277787778_N_-64.435277787778_E 27°15′19″ ობ. გ.&lt;br /&gt;64°26′07″ ბჟად. გ.]
|----
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#e3e3e3;&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:3px solid grey;&quot; | 
|}
'''სან-იგნასიო-მინი''' ({{lang-es|San Ignacio Miní}}) —  [[იეზუიტეფი]]შ მისია [[არგენტინა]]ს, [[მისიონესიშ პროვინცია]]ს. დარცხუეს 1632 წანას ესპანარეფქ [[ესპანეთიშ კოლონიზაცია ამერიკას|ამერიკაშ კოლონიზაციაშ]] პერიოდის. თინა თი 30 მისიაშე ართ-ართი რე, ნამუეფით დარცხუეს იეზუიტეფქ არგენტინას, [[ბრაზილია]]ს დო [[პარაგვაი]]ს. ნოდგჷმეფიშ ეკიდუაშ სტილი ჩინებული რე [[გუარანი (კათა)|გუარანიშ]] [[ბაროკო]]შ ჯოხოთ. 

1984 წანას, ხოლო ოთხ არგენტინას დო ბრაზილიას დვალირ მისიაწკჷმა ართო მიშეღეს [[იუნესკო]]შ [[მოსოფელიშ მონძალა]]შ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

==ფოტოგალერეა==
&lt;gallery&gt;
ფაილი:CPonteSIgnacio.JPG|ოხვამეშ მინაულარი
ფაილი:San Ignacio Mini.jpg|სან-იგნასიო-მინი
ფაილი:Ruins of the São Miguel das Missões.jpg|სან-იგნასიო-მინიშ აკნაციმეფი 1846 წანას
&lt;/gallery&gt;

== ქოძირით თაშნეშე==
* [[იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი არგენტინას]]
* [[მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას]]

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
{{commons|San Ignacio Miní|San Ignacio Miní}}
*[http://www.tvargentine.com/ignacio.html  Diaporama Ignacio Argentina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717114507/http://www.tvargentine.com/ignacio.html |date=2011-07-17 }}{{fr}}
*[http://gosouthamerica.about.com/od/history/a/JesuitMissions.htm Jesuit Missions in South America] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110104063039/http://gosouthamerica.about.com/od/history/a/JesuitMissions.htm |date=2011-01-04 }}
*[http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi99/interolimpicos/camino-evangelizador/rui_saig.htm San Ignacion Ruins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110531173945/http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi99/interolimpicos/camino-evangelizador/rui_saig.htm |date=2011-05-31 }} (ესპანურო)
*[http://www.turismo.misiones.gov.ar/ Misiones' Turist office] (ესპანურო)
*[http://pragamisiones.com/lang-en/san-ignacio-misiones-touristic.html San Ignacio Touristic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714190458/http://pragamisiones.com/lang-en/san-ignacio-misiones-touristic.html |date=2014-07-14 }}  {{en}}
*[http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=206294 La imborrable huella evangelizadora] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241207082030/https://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=206294 |date=2024-12-07 }} (ესპანურო)
*[http://whc.unesco.org/en/list/275/documents/ UNESCO's World Heritage] {{en}}/{{fr}}

{{მერკე}}

[[კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი არგენტინას]]</text>
      <sha1>18eu6xnrfw0lvkvuoidqi5zh6kapnwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აფრიკა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5244</id>
    <revision>
      <id>248582</id>
      <parentid>245144</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* ტიოზიშ ბარიერი */</comment>
      <origin>248582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150734" sha1="83fxz53mgixtrsw1vzuywkpgvix4jaq" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;margin-left:1em; background:#f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#e3e3e3&quot; | '''აფრიკა''' 
|----
! colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#e3e3e3&quot; | [[ფაილი:Africa (orthographic projection).svg|250px|]]
|----
|ფართობი || 30,221,532 კმ²
|----
|მახორობა|| 1,000,010,000 &lt;br /&gt;(2005)
|----
|მახორობაშ მეჭედალა|| 30.51/კმ²
|----
|ქიანეფი|| 53 ([[აფრიკაშ ქიანეფიშ ერკებული|ქიანეფიშ ერკებული]])
|----
|ნინეფი || [[აფრიკაშ ნინეფიშ ერკებული]]
|----
|ოსაათე ორტყაფუ || UTC-1 დო UTC+4
|----
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#e3e3e3;&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:3px solid grey;&quot; | 
|}
'''აფრიკა''' — [[დიხაუჩა|დიხაუჩაშ]] ართ-ართი [[კონტინენტი]]. ფართობი გოხოლუაშ კოკეფწკჷმა ართო აკმადგინანს 30,22 მლნ. კმ²–ის, მახორობა — 900 მილიონი ადამიერს (დიხაუჩაშ მახორობაშ 14%). კონტინენტეფს შქას თე მუნაჩემით თინა კინმოსქიდუ ხვალე [[ევრაზია|ევრაზიას]]. უკინებჷ დიხაუჩაშ ედომუშამი ჟიდოხიშ 6%, დო სქირონაშ 20,4%.

აფრიკა, გჷშაკერძაფილო ცენტრალური ბჟაეიოლ აფრიკა, მენცარეფშე [[ადამიერი]]შ გოჭყაფაშ აბანო იკოროცხუ, ნამუსჷთ ადასურენს ორდოშიან ჰომინიდეფიშ მეგორაფა დო თაშნეშე გვიანიშ (დოთარიღაფილი 7 მილიონი წანათ) ადამიერიშ კჷნოხონეფიშ დოხორინეფი, თინეფ შქას [[Sahelanthropus tchadensis]], [[Africanus]], [[Homo Erectus]], ნამუეფიშ შქას არძაშე ორდოშიან ადამიერეფქ მეხოლაფირო 200 000 წანაშ წოხოლე მუკორჩქინდეს.

აფრიკა [[ეკვატორი]]შ ჟირხოლო ჸურე გჷთმიზინდუ დო ანდა კლიმატურ ორტყაფუს იკათუანს. თინა აკა კონტინენტი რე, ნამუთ ოორუეშ დო ობჟათეშ ზჷმიერ ორტყაფუს განჭუ.

== ეტიმოლოგია ==
'''აფრი''' რდჷ ოორუე აფრიკას კართაგენწკჷმა დოხორელი მუზმარენი კათაშ ჯოხო. რომაული სუფიქსი „-კა“ შანენს „ქიანას ვარა დიხას“. შხვა წყუეფით თე ზიტყვაშ გოშიფრუა თენერო შილებე:
* ლათინური ზიტყვა aprica, შანენს „ბჟალარას“;
* ბერძენული ზიტყვა „aphrike“, შანენს „ჩხურუშ უმშო“. თე თეორია წჷმარინუ ისტორიკოს ლეო აფრიკანუსიქ (1488-1554), ნამუშ არზით ბერძენული ზიტყვაშა ფრიკე (φρίκη შანენს „რგილს დო კონწარს“), მერხველაფაშ დუდსართი რე „ა-“ გეძინელო თინა მიოწურუანს დიხაშა, ნამუთ დუდიშული რე სირგილაშე დო სიკონწარაშენ.

== გეოგრაფია ==
[[ფაილი:Topography of africa.jpg|thumb|200px|აფრიკაშ ტოპოგრაფია]]
აფრიკას ომძღჷ [[ატლანტიშ ოკიანე|ატლანტიშ]] დო [[ინდოეთიშ ოკიანე|ინდოეთიშ]] ოკიანეეფი, [[სქირონაშქა ზუღა|სქირონაშქა]] დო [[ჭითა ზუღა|ჭითა]] ზუღეფი. ევროპაშე გჷშმერთუ [[გიბლარტარიშ საროტი|გიბლარტარიშ]] ინწრო სიროტით, დო სუეციშ ჸალით, ნამუსჷთ [[სუეციშ არხი|სუეციშ არხი]] რე გოჸუნაფილინ, არსხუაფუ აზიას. აფრიკაშ უკაბეტაში ნორთი ტროპიკულ ორტყაფუს იდვალუაფუ. უძგალაშ ოორუე დო ობჟათე ნორთეფი იდვალუაფუ სუბტროპიკეფს. უძგალაში ოორუე დო ობჟათე ჭურჭულეფიშ შქას გოძვენა 8000 კმ–იე დო უძგალაშ ბჟადალ დო ბჟაეიოლ ჭურჭულეფს შქას გოძვენა 7500 კმ. ოძგაშე ღოზი შხვა კონტინენტეფწკჷმა ალაზჷმაფათ დაღარას რე გორთილი, თიშ სიგჷნძა აკმადგინანს 26000 კმ–ის (ალაზჷმაფაშო [[ევროპა|ევროპაშ]] ოძგაშე ღოზიშ სიგჷრძა რე 32000 კმ, მუჟამსჷთ თინა ფართობით სუმშა მერკე რე აფრიკაშე).

აფრიკას ორხველჷ [[კოკი (გეოგრაფია)|კოკეფი]]: [[მადაგასკარი (კოკი)|მადაგასკარი]], [[პემბა]], [[ზანზიბარი]], [[მაფია (კოკი)|მაფია]], [[სოკორტა]], [[მასკარენიშ კოკეფი|მასკარენიშ]], [[ამირანტიშ კოკეფი|ამირანტიშ]], [[სეიშელიშ კოკეფი|სეიშელიშ]], [[კომორიშ კოკეფი|კომორიშ]], [[მადეირა (კოკეფი)|მადეირა]], [[წვანე კოდმეშ კოკეფი|წვანე კოდმეშ]], [[კანარიშ კოკეფი|კანარიშ]], [[პრინსიპი]], [[სან–ტომე]], [[ანობონი]], [[ფერნანდო–პო]], [[ამაღალებაშ კოკი|ამაღალებაშ]], [[წიმინდე ელენეშ კოკი|წმ. ელენეშ]], [[ტრისტან–დო–კუნია]]შ.

[[ჩქონი|ჩქონეფს]] შქას უკაბეტაში რე [[სომალიშ ჩქონი]].

'''კაბეტი [[ტობა|ტობეფი]]''' რე: [[ვიქტორია (ტობა)|ვიქტორია]], [[ალბერტი (ტობა)|ალბერტი]], [[ედუარდი (ტობა)|ედუარდი]], [[კივუშ ტობა|კივუ]], [[ტანგანიიკა]]. 

'''უკაბეტაში [[წყარმალუ|წყარმალუეფი]]''' რე: [[კონგო (წყარმალუ)|კონგო]], [[ნილოსი]], [[ნიგერი (წყარმალუ)|ნიგერი]], [[ზამბეზი]], [[ორანჟი]].

'''შანულამი [[გვალა|გვალეფიშ სისტემეფი]]''' რე: ოორუეშე [[ატლასიშ გვალეფი]], ბჟაეიოლშე [[ეთიოპიაშ გვალეფი]], ობჟათეშე [[დრაკონიშ გვალეფი]].

უმაღალაში კონკა რე [[კილიმანჯარო]] (5895 მ.).

აფრიკაშ ტერიტორიას იდვალუაფუ [[მოსოფელი]]შ უკაბეტაში [[ტიოზი]] [[საჰარა]]. 

აფრიკას რთჷნა გეჸვენჯი გეოგრაფიული ნორთეფო:

* [[ოორუე აფრიკა]]
* [[ბჟადალი აფრიკა]]
* [[ცენტრალური აფრიკა]]
* [[ბჟაეიოლი აფრიკა]]
* [[ობჟათე აფრიკა]]

=== რელიეფი დო სარგებელი დინოხურიშეფი ===
[[ფაილი:Kibo summit of Mt Kilimanjaro 001.JPG|thumb|left|225px|აფრიკაშ არძაშე უმაღალაში გვალა [[კილიმანჯარო]].]]
[[ფაილი:Pt Thomson Batian Nelion Mt Kenya.JPG|thumb|left|225px|გვალა კენია.]]
აფრიკაშ [[რელიეფი]] დიხაუჩაშ ტყებიშ გოვითარაფაშა დო გალენი პროცესეფიშ ქიმინჯალაშა რე დოჸუნელი. აფრიკაშ კონტინენტის 200-შენო 1000 მ-შახ სიმაღალაშ [[დჷკი (გეოგრაფია)|დჷკი]] რელიეფი უმონს, [[კონტინენტი|კონტინენტის]] ვა რე მაღალი დო კაბეტი გოძვენას გინოზინდილი [[გვალა|გვალამი]] სისტემეფი. აფრიკას ოსხირო გეუძჷ უჯვეშაში ბაქანი, ნამუთ შორი ულირს ართ-ართი კაბეტი კონტინენტიშ - [[გონდვანა|გონდვანაშ]] აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. ართ ბორჯის თაქ ეჸონილ გვალამ სისტემეფქ გალენი ნძალეფიშ გენჭირათ აკოცჷ დო რზენო გჷნირთჷ. გვალეფიშ აბანს ქვერსემ რეღმაშნერ დჷკეფქ გორჩქინდჷ, ნამუეფსჷთ მელე-მოლე ეჸონილი რე კრისტალური მასივეფი. 

დინოხოლენი ნძალეფიშ გაულათ მინ დიხას ბაქანიშ ოსხირქ გეიკინჷ, მუშ გეშათ მაღალი [[ნარაზენი (გეოგრაფია|გაბარეფქ]] გორჩქინდჷ ([[ეთიოპიაშ ნარაზენი|ეთიოპიაშ]], [[ბჟაეიოლ აფრიკაშ ნარაზენი|ბჟაეიოლ აფრიკაშ]] დო შხვა), დო მინ დიხას დიკინჷ დო გორჩქინდჷ კაბეტ [[ქვიბი|ქვიბეფქ]] ([[ჩადიშ ქვიბი|ჩადის]], [[კონგოშ ქვიბი|კონგოშ]], [[კალაჰარიშ ქვიბი|კალაჰარიშ]] დო შხვა). თე ყარაფის ალაჸუნდჷ [[დიხაუჩა|დიხაუჩაშ]] ტყებიშ ხუალა, ჰორსტეფიშ დო გარაბენეფიშ გოჭყაფა, [[დიხაშნწალუა|დიხაშნწალუეფი]] დო [[ვულკანი|ვულკანეფი]]. ბჟაეიოლ აფრიკას გოჸუნს დიხაუჩაშ არძაშე უკაბეტაში [[ბჟაეიოლი აფრიკაშ ხუალაშ ღოზი|ხუალაშ ღოზი]], ნამუქჷთ [[არაბეთიშ ბაქანი]] გამკაჩილითუ [[აფრიკაშ ბაქანი|აფრიკაშ ბაქანს]]. თინა [[ეთიოპიაშ გვალონა]]შ მუკულათ წყარმალუ [[ზამბეზი (წყარმალუ)|ზამბეზიშახ]] იგჷნძორებუ. თაქ გჷნმიყარებუ ლითოსფერული ფილეფი, თეშენი შხირი რე დიხაშნწალუეფი დო ვულკანეფიშ ეშაგორგოთუეფი. 

ჟიდოხიშ სიმაღალაშ მეჯინათ, აფრიკას ჟჷრი ნორთო რთჷნა: ჭალენ აფრიკა ([[ოორუე აფრიკა|ოორუე]] დო [[ბჟადალი აფრიკა|ბჟადალი]]), სოდე სიმაღალა მორჩილ გჷმჷნარკეფიშ მოხ, 1000 მეტრიშე მერკე რე დო, მაღალი აფრიკა ([[ბჟაეიოლი აფრიკა|ბჟაეიოლ]] დო [[ობჟათე აფრიკა|ობჟათე]]), სოდე სიმაღალა 1000 მეტრაშ უმოსი რე. ოორუე დო ბჟადალ აფრიკაშ ჟიდოხი უმენტაშო კონტინენტური დო ზუღური დჷნოლექი ქანეფით რე აკოგაფილი. თე ტერიტორიეფი ხანგჷრძე ბორჯიშ მალობას [[ზუღა]]ს უკებუდჷ. [[საჰარა|საჰარაშ]] ცენტრის ეჸონილი რე კრისტალური დო ვულკანური ქანეფით აკოგაფილი გვალამი მასივეფი. 

[[კონტინენტი]]შ ოორუე-ბჟადალ პერიფერიას [[ატლასი|ატლასიშ გვალეფი]] იდვალუაფუ. გვალეფიშ ოორუე [[ქჷნდჷრი|ქჷნდჷრეფი]] ახალი გჷნაჭყეფი რე დო თიქ [[ალპეფი]]შ დო [[კავკაციონი]]შ გვალეფწკჷმა ართო გიჭყჷ დო ობჟათე-ბჟადალ პერიფერიას [[კაპიშ გვალეფი|კაპიშ]] ჯვეში გვალეფი იდვალუაფუ. აფრიკაშ ბჟაეიოლ ნორთი მაღალი, დიხაუჩაშ ტყებიშ ყარაფით გოახალაფირი აფრიკაშ გვალეფს უკინებჷ. თაქ იდვალუაფუ კონტინენტიშ უმაღალაში კონკა, ვულკანეფი - [[კილიმანჯარო]], [[კენია (გვალა)|კენია]] დო შხვა. კილიმანჯარო ზიტყვა ზიტყვათ ''„მარწკინე გვალას“'' შანენს. ვულკანს სუმი წვანჯი უღჷ დო [[ეკვატორული ორტყაფუ|ეკვატორულ ორტყაფუს]] დვალაშ უმკუჯინუო, თე კონკეფი ირიათო თირამიე. 

აფრიკა სარგებელი დინოხურიშ სიდიდარათ დო მიარეობათ გჷშმეგორუ. მინი ობადეში უკაბეტაში რე მოსოფელის, ანდანე — ართ-ართი უკაბეტაში. თინეფიშ დვალაფა გოპიჯალაფილი რე დიხაუჩაშ ტყებიშ ანგარიათ დო თიშ გოვითარაფაშ ისტორიათ. თიშ გურშენ ნამუდა აფრიკას უმონს მაგმური ქანეფი, თინა გჷშაკერძაფილო დიდარიე [[მადენური]] სარგებელი დინოხურიშით. [[ობჟათე აფრიკა|ობჟათე]] დო [[ბჟაეიოლი აფრიკა]]ს თინეფი ტონბას ვა რენა დვალირი, თიშენ ნამუდა ჯვეში კრისტალური ქანეფი დიხაუჩაშ ჟიდოხიწკჷმა ხოლოს იდვალუაფუ. აფრიკა დიდარიე [[ბოქსიტეფი]]თ, [[ურანი]]თ, [[მარგანეცი]]თ, [[ორქო]]თ [[პლატინა]]თ, [[უჩა ლითონეფი]]თ დო შხვა. 

კონტინენტიშ ალაზჷმაფათ წალენ აბანეფს, სოდგათ დჷნოლექი ქანეფი უმონსჷნ, დჷნოლექი გოჭყაფაშ სარგებელი დინოხურიშ აფხვადუნა: [[ქუანოშქერი]], შხვადოშხვა ტიპიშ [[ჯიმუ]] დო შხვა. ოორუე ნორთის დო [[გვინეაშ ჸუჯი|გვინეაშ ჸუჯიშ]] ოძგაშეეფს მეგორაფილიე [[ნავთობი]]შ კაბეტი ნოზირშა. აფრიკა დიდარიე [[ფოსფორიტეფი]]თ, ნამუეფიშეთ სასუქის ახაზირენა. თიში საბადოეფი ჯინჯიერო კონტინენტიშ ოორუეს იდვალუაფუ.

=== დინოხოლენი წყარეფი ===
[[ფაილი:Egypt Nil.jpg|thumb|230px|აფრიკაში დო მოსოფელიშ არძაშე გინძე წყარმალუ [[ნილოსი]].]]
[[ფაილი:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|230px|აფრიკაშ არძაშე ხვეიანი წყარმალუ [[კონგო (წყარმალუ)|კონგო]].]]
[[ფაილი:Victoriafälle.jpg|thumb|230px|წყარგიმალაფუ ვიქტორია.]]
[[წყარმალუ]]ეფიშ რშვილი კონტინენტის ვამანგურო რე დორთილი, მუთ რელიეფიშა დო [[ჰავა]]შა, გჷშაკერძაფილო [[ნოლექეფი]]შ დორთუალაშა რე მერსხილი. [[რელიეფი]]შე გჷმჷმალი წყარმალუეფიშ კაბეტი ნორთი [[ატლანტაშ ოკიანე]]ს ენაკათუ, თიშენი, ნამუდა თარი წყარგჷმართუ ბჟაეიოლ აფრიკას გუთმურს. [[კონტინენტი]]შ 1/3 დინოხოლენ გოჸორს ორხველჷ. აფრიკაშ წყარმალუეფი ოკუჩხურობურო დვალირი გაბარეფს კვათჷნს, ახასიათენა [[წყარგიმალაფუეფი]] დო [[ჭორომეფი]], თაშ ნამდა თინეფი სიგჷნძაშა ონიშოლო ვაგმოდირთუ, მანგიორი ჰიდროგრაფიათ დიდარეფი რენა. აფრიკაშ კონტინენტის წყარმალუეფიშ ალაზიმაფათ ფშხირი რშვილი დჷმახასიათაფალიე ეკვატორულ დო სუბეკვატორულ ორტყაფუეფშო. ძალამ ჭიჭე რე წყარმალუეფი ტიოზეფს. თაქ აფხვადუნა წყარმალუეფიშ მიარე სქირე კალაპოტეფი — ვადეფი, ნამუეფუთ წყარით ხვალე ხელერდიშ ჟამს ეთმიფშაფუ. აფრიკაშ წყარმალუეფიშ უმენტაშობა ჭვემაშ წყარით ეთმიჯუმუაფუ, მარა თინეფიშ რეჟიმი გოშხვაფერაფილიე დო მერსხუაფილიე ნოლექიშ სეზონურ დორთუალაშა. წყარმალუეფი, ნამუეფით მუზმარენ კლიმატურ ორტყაფუს მითმეურსჷნ, რთული რეჟიმით იხასიათებუ. თე კუნთხუთ ტიპობური რე წყარმალუ ნილოსი. 

[[ნილოსი]] სიგჷნძათ [[მოსოფელი]]შ მაართა (6671 [[კმ]].) [[წყარმალუ]] რე (ნამთინე მარკვიე თის მაჟჷრა აბანს ორინუანს). თინა დუც [[ბჟაეიოლი აფრიკაშ გაბარი|ბჟაეიოლ აფრიკაშ გაბარს]] ეთმეჭოფუნც დო [[ვიქტორიაშ ტობა]]შა ინმურს. ნილოსიშ ოდუდეში წყარმალუ [[რუკარარა (წყარმალუ)|რუკარარა]] ([[კაგერი]]შ ნადუ), ნამუთ დინაკათუ ვიქტორიაშ ტობას დო გჷშმურს ვიქტორია-ნილოსიშ სახეთ. ნილოსიშ ოდუდეს უმოღეთ გორუნდჷ [[დევიდ ლივინგსტონი]], თიშ ოდუდეს მიოგორუ [[ინგლისი]]შ ექსპედიციაქ [[სპიკი|დ. სპიკიშ]] დუდობათ. თიში ოდუდეშ მეგორაფაწკჷმა სპიკიქ [[ლონდონი|ლონდონშა]] ოჯღონჷ [[ტელეგრამა]], ნამუსუთ გეოგრაფიული მეგორაფაშ ისტორიას არძაშე კუნტათ კოროცხჷნა: ''„ნილოსი დოდგინელი რე„''. ჟიმოლენი მალუობას, წყარმალუშ ონჭირე ლეხერს, ჭორომეფი დო [[წყარგიმალაფუ|წყარგიმალაფუეფიე]]. დჷკიშა გიშულაჟამს წყარმალუ რჩქალას მეურს დო [[ჩე ნილოსი]]შ ჯოხოთ რე ჩინებული. ნოღა [[ხართუმი|ხართუმწკჷმა]] თის მითმიარსხუაფუ [[ცაშფერი ნილოსი]], მუშ გურშენით წყარმალუ ჟირშა უმოს ფართოთ გინმირთუ დო თაურეშე უკვე ნილოსიშ ჯოხოთ მეურს. ცაშფერი ნილოსი არძაშე ხვეწყარამი ნადუ რე. თინა ეთიოპიაშ გვალონას, [[ტანა (ტობა)|ტანაშ ტობაშე]] გჷმოურს. შქა მალუობას ნილოსი კრისტალური ქანეფით ეგაფილ პლატოს ორთუ დო გჷთმარჩქინანს ჭორომეფს, მუთ ორდო ხეს უჩალუნდჷ ნიშალუას. [[ასუანიშ კაშხალი]]შ ეგაფაშ უკული წყარმალუს წყარიშ დონექ ეიკინჷ დო ნიშალაქჷთ შიოლებერო გჷნირთჷ. მიშაკათაფუს, [[სქირონაშქა ზუღა]]ს, წყარმალუ ფართო [[ნილოსიშ დელტა|დელტას]] გჷთმარჩქინანს, ნამუშ აბანსჷთ ულირს სქირონაშქა ზუღაშ ჸუჯი ჸოფე. დელტას გორჩქინელიე ჭიე-ჭიე [[ტობა|ტობეფი]], ნამუეფუთ წყარმალუშ ნაღელი აკნაცჷმ მოღეთ რე ზუღაშე გჷმორთილი.

აფრიკას არძაშე წყარხვეიამი დო სიგინძათ მაჟჷრა (4320 კმ) წყარმალუე [[კონგო (წყარმალუ)|კონგო]]. წყარხვეიამობათ დო აუზიშ სიდიდათ თინა ხვალე წყარმალუ [[ამაზონი|ამაზონს]] ეკოთხოზჷ. წყარმალუ ჟირ აბანს კვათჷნს [[ეკვატორი|ეკვატორს]] დო ედომუშამ წანას წყარხვეიამიე. კონგო ოკუჩხარობური გაბარს მეურს, ათეშენ თიშ ლეხერს ანდა ჭორომი დო ოხარჩალაია რე. ნიშობათ ხვალე წყარმალუშ შქა მალობაშ ფარგლეფს რე შიოლებერი, სოდგათ თინა ფართო ლეხერს აკმოქიმინჷნს. თაქ კალაპოტიშ სიგინძა 20 კმ-იე. წყარმალუ კონგო დელტას ვა წჷმარინუანს. 

სიგინძათ დო აუზიშ ფართობით, აფრიკაშ მასუმა წყარმალუ რე [[ნიგერი (წყარმალუ)|ნიგერი]]. შქა მალობას თინა რზენიშ წყარმალუ რე, ჟიდონ დო თუდონ მალობეფს ბრელიე ჭორომეფი დო ოხარჩალაიეფი. წყარმალუ შორ გოძვენაშა კვათჷნს სქირე ტერიტორიეფს. მიშმაკათაფუწკჷმა ნიგერი დელტას წჷმარინუანს. 
[[ფაილი:Lake Victoria 1973 Sunset2.jpg|thumb|left|230px|აფრიკაშ არძაშე კაბეტი ტობა ვიქტორია.]]
[[ფაილი:Lake tana.jpg|thumb|left|230px|1991 წანაშ პირელს [[ტანა (ტობა)|ტანაშ]] ტობაშა გინოღალირი სატელიტური ფოტო. თე ტობას უძჷ ოდედე [[ცაშფერი ნილოსი]].]]
[[ზამბეზი (წყარმალუ)|ზამბეზი]] [[ინდოეთიშ ოკიანე|ინდოეთიშ ოკიანეშ]] არძაშე კაბეტი [[წყარმალუ]] რე. თაქ რე მოსოფელიშ ართ-ართი უკაბეტაში ოხარჩალაია [[ვიქტორია (ოხარჩალაია)|ვიქტორია]]. 180 მეტრიშ სიგანაშ წყარმალუ 120 მეტრაშ ოკუჩხუშე გჷმოურს ონჭირე ლეხერშა. ოხარჩალაია ვიქტორია ორთაშ საოცარი მოლინა რე. ლეხერი ოხარჩალაიაწკჷმა ალაზიმაფათ 13-შა უმოს ონჭირე რე. ოხარჩალაიაშ აბანურ ჯოხოდვალა რე „'''ჩონგუე'''“, მუთ „ცაშორტყაფუს“ ვარა „ცაშორტყაფუშ აბანს“ შანენს. რე მაჟჷრა ჯოხოთ „'''მოიზი-ოატუნია'''“ მუთ „მალუ კუმას“ შანენს.დო ჯოხო ვიქტორია დ. ლივინგსტონქ [[ვიქტორია (გოართამაფილი ომაფე)|ინგლისიშ დედჷფალიშ]] პატიოცემელო ქიგიოდუ. შანულამ წყარმალუეფიე თაშნეშე [[ორენჟი]] დო [[ლიმპომპო]].

არძაშე კაბეტი [[ტობა]] ბჟაეიოლ აფრიკაშ გაბარს, ხუალაშ ზონას იდვალუაფუ, ათეშენ თინეფიშ ქუაბულეფს მოგინძო ფორმა უღუნა. თე ტობეფი მუჭოთ წესინ, მაღალი დო კინდღჷკართამი გვალეფით რე გოლუაფირი. თაქ დვალირ ტობეფს ჯინჯიერო გინძე ფორმა უღუნა დო სიტომბათ იშიკერძებუნა, ათე კუნთხუთ კლასიკური მაგალითიე [[ტანგანიკა (ტობა)|ტანგანიკაშ ტობა]] სიგანა 50-80 კმ-იე, სიგინძა 650 კმ. თინა არძაშე გინძე რე დიხაუჩაშ ლიგე ტობეფს შქას, დო სიტომბათ ხვალე [[ბაიკალიშ ტობა]]ს ეკოთხოზჷ. ათეწკჷმა, ფართობით მაჟჷრა აბანს რე აფრიკაშ ტობეფს შქას დო ჟირშა უმოს ნორკე რე, ვინდარო ტობა [[ვიქტორია]]. ტობაშ გოლუაფას მაღალი გვალეფი იდვალუაფუ , ნამუთ ბრელ აბანს ქირქეამ გვალაშ კართეფით მანგას ტობაშა დინმოურს დო მაღალ-ფლატეეფამ ოძგაშეს გაჭყანს. დევიდ ლივინგსტონი თაშ ეთმომჭარჷნა ტანგანიკას.
ოშ წანაშ წოხოლენი ეჭარუათ, სქირონას ტყარი შურდგჷმილეფქ დახე ვადოსკიდეს, მარა ტობაშ ფლორა დო ფაუნა გვარიანი დიდარიე. ხვალე [[ჩხომი|ჩხომეფიშ]] 205 ბუნას კოროცხჷნა, ნამუეფიშენ 70 % [[ენდემური]]ე. 

ვიქტორიაშ ტობა ფართობით უკაბეტაში რე აფრიკას. თინა ბაქანიშ ფერდია ორმოს იდვალუაფუ, ზუღაშ დონეშე 1134 მ-შა დო ტომბა ვარე. ოშქარი სიტომბა 40 მ რე.თინა თინერი კაბეტი რე, ნამუდა ევროპალეფი დო შხვეფით, თიშე იჩიებუნა ვარ მუჭოთ ტობაშ, თაშნეშე [[ზუღა|ზუღაშენ]]. აბანური მახორუეფი უძახუნა „'''იანც'''-ის“, მუთ [[ბანტუშ ნინა]]შა „დიდ წყარს“ შანენს. სპიკიქ თის ვიქტორია, ნიანცა გიოდუ. ტობაშ ოძგაშეეფი ძალამი დორთილიე, მინდიხას წალენი დო ბირტყა რე, აბან-აბან დოჭირაკილიე. ნამთინე დიხას სავანა რე, ნამთინეს ხშირი, რუმე-წვანე ფურცელამი ტყალეფიე დო შხვადო საოფეტეო-საორინჯალი სავარგულეფიე. 

ტობა [[ჩადი (ტობა)|ჩადი]] — წყარმარჩხა რე, დორე, სიტომბა 4-7 მ-იე, იდვალუაფუ [[სუდანიშ რზენი|სუდანიშ რზენს]]. თიში წყარიშ სარკეშ ფართობი მერცხუაფილიე ნოლექეფშა დო თი წყარმალუეფიშ რეჟიმშა, ნამუეფით თიშა ალეკათუნა, ათეშენი ჭვემამ პერიოდის თინა მინშა ჟირშა იძინანს. ტობაშ ოძგაშეეფი ჭყენჭყონამი რე. ბჟაეიოლ აფრიკას თაშნეშე შანულამი ტობეფიე [[რუდოლფი]], [[ნიასა]], [[ტანა (ტობა)|ტანა]] დო შხვა.

=== ფლორა დო ფაუნა ===
[[ფაილი:Lion waiting in Namibia.jpg|200px|thumb|[[ნჯილო]].]]
[[ეკვატორული ტყა]] ბრელი ძვირფასი [[ჩანარი]]შ სამშობლო რე. არძასე გოფაჩილიე [[ზეთიშ პალმა]], ნამუშ ნაყოფიშე [[პალმითი|პალმითის]] ოფუნუანა. ბრელი ძვირფასი ჯაშ მერქანიშე ხაზირანა ავეჯის დო გიმუღუნა თანჯაშ გალონაშა, მაგალითო, [[აბანოზიშ ჯა]]. ეკვატორული ტყალეფიშს [[შურდგჷმილი|შურდგჷმილეფიშ]] სამყარო დიდარიე დო მიარეფერამიე. თინეფიშ უმენტაშობა ჯალეფს გილახორანა. [[მაფურინჯეეფი]]შ [[ჭანჯეფი]]შ დო [[მაგირგონეეფი]]შ გალე, ჯალეფს გილახორანა მიარერიცხუამი [[მაიმუნი|მაიმუნეფი]], თინეფ შქას [[შიმპანზე]]ეფი. დიხას ოხორანა ფუნჯაჸუჯამ ღეჯეფი, [[ანთარი]], ჭიფე ბოჭოკამი - [[აფრიკული ირემი]], ნამუთ 40 სმ სიმაღალაშიე. [[კატუ|კატუშ]] ზჷმაშ [[ჯუკუ ანტილოპა]] დო შხვა. ტყაშძგაშეფიშ დო წყარმაკინეეფიშ ოძგაშეეფწკჷმა აფხვადუნა [[დიხაუჩა|დიხაუჩაშ]] ართ-ართი ვანაფერი შურდგჷმილი, [[ჯუკუ ბეჰემოტი]], [[ჟირაფი]]შ მოჯგირე [[ოკაპი]], ნამუთ ხვალე აფრიკასიე. ეკვატორული ტყალეფიშ არძაშე კაბეტი მახვამილაფარი რე [[ავაზა]], მიჸუნგებულ, მიკოჭყოლადირ აბანეფს ოხორანა [[გორილა|გორილეფი]]. ტყაშ არძა იარუსის ხე [[ჭკიჭკიტია|ბუტუტიეფი]]. თინეფიშ ნამთინე ბუნა, თაშნე გედვალირ [[მომთაბარე ჭკიჭკიტიეფი]], გინძე კოლონებო გინოაბანუაჟამს, შარას იფრელს ანადგურენა. ტყალეფს [[ჭანჯეფი]]შ კაბეტი მუდანობა რე.
[[ფაილი:Phoenix dactylifera2.jpg|thumb|left|ფინიკიშ პალმა [[საჰარა]]ს, [[ერგ-შები]]შ ოაზისი.]]
[[გვერდოტიოზეფი]]შ თანჯეფწკჷმა, სოდგათ ჭვემეფიშ სეზონი 2-3 თუთა რე, იჭყაფუ გოტიოზაფილი [[სავანა]]. აფრიკული სავანაშ დჷმახასიათაფალი ჯა რე [[ბაობაბი]]. თიშ სავანაშ დარაჯისით უძახჷნა. ჭვემამ პერიოდის იშიკერძებუ გოფაჩილი ნოველეფით დო ჭიფე, ღილე წვანე ფერიშ ფურცელეფით. სქირე პერიოდის თინა იტარკალებუ. ვარაუდენა, ნამუდა ბაობაბი 4-5 ვითოში წანერი რე. თინა გიგანტური [[ჯა]] რე, თიში დიამეტრი 10 მეტრიშახ რე. მერქანი წყარითიე გოჟიჟინაფილი, მუთით თინა სქირე პერიოდეფს ეთმიჯუმანს დუს. [[მოსოფელი]]ს სოთინ ვა რე თაშ მიარეთ შაყარელი შურდგჷმილეფი მუჭოთ აფრიკაშ სავანეს, დო გჷშაკერძაფილო დოლოშ ადიარე შურდგჷმილეფი: [[ანტილოპა|ანტილოპაშ]] შხვადოშხვა ბუნა, [[ზებრა]], [[ჟირაფი]], დოლოშმადიარეეფ შქას უკაბეტაში შურდგჷმილი რე [[მუნჭყვი]], [[ტყარი კამბეში]], [[ფალორქა]], წყარმალუეფიშ დო ტობეფიშ ოძგაშეეფს აფხვადუნა [[ბეჰემოტი]]. 

კაბეტი შურდგჷმილეფიშ მიარეფერუანობა, აფრიკული [[ფაუნა|ფაუნაშ]] დჷმახასიათაფალი შანი რე. დოლოშმადიარეეფიშ ირიათონ ალმაშარეეფი რენა მახვამილაფარეფი: [[ჰეპარდი]], [[ტურა]], [[ავაზა]], [[ნჯილო]]. წყარმალუეფს ინოხენა [[ნიანგი|ნიანგეფი]]. სავანა ძალამი დიდარი რე [[მაფურინჯეეფი]]თ. თაქ რე ართ-ართი არძაშე ჭიჭე დო უსქვამაში მაფურინჯეეფი - [[მენექტრე]], თაშნეშე დიხაუჩაშ უკაბეტაში მაფურინჯე [[სირაქლემაშობურეფი|აფრიკული სირაქლემა]]. თაშნეშე რე [[მარიბუ]], ნამუთ ხვალე აფრიკას ამხვადუნა. სავანას ურჩქვანილოთ ბრელი [[თერმიტი]] რე. მახორობას უკაბეტაშ გავალს მეთმიორინუანს [[ჭანდი]] [[ცეცე]]. თის გინმუღუ ორინჯიშ დო ადამიერიშ ლახარაშ გჷმჷმაჭანაფალი ბაცილეფი, მუთ ხშირას ჟჷრხოლოშო მანებელი რე.

კოლონიური უღუშ დათხინაფაშ უკული აფრიკას დიდო გაჩამუ გური ველური ორთაშ თხილუას. თე ღანკით ირწანიერო იძინანს ორთაშ ოთხილარი ტერიტორიეფიშ ([[ნაკრძალი|ნაკძალეფი]]შ დო [[ნაციონალური პარკი|ნაციონალურ პარკეფიშ]]) მუდანობა დო ფართობი. გჷშკერძაფილო ბრელი რე თინა [[ობჟთე აფრიკა|ობჟათე]] დო [[ბჟაეიოლი აფრიკა|ბჟაეიოლ აფრიკას]]. მინი თინეფიშე მაგ: [[სერენგეტი]], [[კრიუგერი]], [[ცაავო]] დო შხვეფი მოსოფელის ჩინებული რე. მეღებული ზჷმუეფიშ ჭყოლოფათ ეშალაფაშ შარაშა გერინელი შურდგჷმილეფიშ რიცხუ თაქ მორკებულიე.

== ისტორია ==
[[ფაილი:Lucy Mexico.jpg|thumb|right|ლუსი, Australopithecus afarensis]]
პალეოანთროპოლოგეფიშ უმენტაშობა აფრიკას დიხაუჩაშ უჯვეშაშ დოხორაფილ ტერიტორიათ კოროცხჷნა, სოჸურეშეთ ადამიერეფქ მოლართეს. მა-20 ოშწანურაშ შქა წანეფს ანთროპოლოგეფქ თე კონტინეტის მიოგორეს ადამიერეფიშ საქვარუაშ მიარე მადასურაფალ არქეოლოგიური ნიბთეფს, ნამუთ 7 მილიონი წანათ ითარიღებუ. თაქ მეგორაფილი ადამიერიშნერი მაიმუნეფიშ ტიპეფიშ ნოსქილედეფი მიოწურუანს თინეფშე ათეხანური ადამიერეფიშ ბადებაშა. თაქ მეგორაფილ ტიპეფიშ შქასიე Australopithecus afarensis (რადიომეტრულო დოთარიღაფილი ჯვშ. წ. 3.9-3.0 მილიონი წანა), Paranthropus boisei (მეხოლ. ჯვშ. წ. 2.3-1.4 მილ. წ.) დო Homo ergaster (მეხოლ. ჯვშ. წ. 600,000-1.9 მილ. წ.).

[[იშანგოშ ძვალი|იშანგოშ ძვალშა]], ნამუთ 25 000 წანაშ ოკო რდას, იკითხირუაფუ მათემატიკური ეკოროცხუაშ ღანკეფი. ადამიერეფიშ წოხლენოსტორიაშ მიმოულას აფრიკას, თეშ მუჭოთ არძო შხვა კონტინენტის, ნაციონალურ სახენწჷდო აკოშკუმალუეფი ვა არსებენდ, თინეფიშ ნოთირუო ადამიერეფი გოართოიანაფილეფი რდჷეს მაჯინორე-მაშაყარალ ბუნეფო, [[ხოი]]ში დო [[სანი]]შნერო.

მეხოლ. ჯვშ. წ. 10 500 წანაშო [[აკოჸინალუაშ პერიოდი]]შ თებაშ უკული, [[საჰარა]]ქ კინ გინირთჷ წვანე ღალამ ლეხერო დო თიშ აფრიკულ მახორობაქ დირთჷ დინოხოლენ დო ოძგაშე გაბარეფშე თუდონ-საჰარაშ აფრიკაშა. მარა დოტიბაფაშ კლიმატის დორინაფა შანენდჷ, ნამუდა ჯვშ. წ. 5000-შო საჰარაშს რეგიონი უმოსოდოუმოსო სქირეთ გინმირთუდუ. მახორობაქ ჭიე-ჭიეთ [[ნილოსი]]შ ლეხერიშ რეგიონშა გჷნიაბანუ, სოდგათ თინეფს ირიათონი ვარა გვერდო-ირიათონი დოხორალეფი გაჭყეს.

ორინჯიშ დოჭყანაფა აფრიკას წოხოლე ომძღჷ დიხამინჯობასი დო, მუჭოთ ჩქჷ, ალაარსებენდ მაჯინორე-მაშაყარე კულტურაწკჷმა. ვარაუდენა, ნამუდა ჯვშ. წ. 6000 წანაშო ორინჯი უკვე დოჭყანაფილი რდჷ ოორუე აფრიკას. საჰარა-ნილოსიშ კომპლექსის კათას დოჭყანაფილი აფუდუ მიარე ტიპეფიშ შურდგჷმილი, თინეფ შქას ომუშებელი გჷრჷნი დო კარკატელრქამი თხა, ნამუთ ათეგვარი რდჷ [[ალჟირი]]შე [[ნუბია]]შახ.

ოფუტეშ ორტვინალაშ კუნთხუთ, მაართა შეთხუალაქ ჩანარეფიშ დოჭყანაფაშ ღანკით [[საჰელია|საჰელიაშ]] რეგიონს დეფიქსირჷ მეხოლ. ჯვშ. წ. 5000 წანას, მუჟამსჷთ სორგუმი დო აფრიკული ბრინჯიშ კულტივაცია დიჭყეს. თე პერიოდის, თე რეგიონს, მაართათ ქჷდიჭყანანეს გვინეაშ მორჩილ მაფურინჯე.

[[ოქსფორდიშ მოსოფელი ისტორიაშ ატლასი]]შ მიკოჯინათ ჯვშ. წ. 4000 წანას საჰარაშ კლიმატიქ ჩქარი სქირაფა ქჷდიჭყჷ. თე მოლინაქ ტობეფიშ დო წყარმალუეფიშ შანულამი აშარკება გჷმიჭანუ, მუშ გურშენით ქჷდიჭყჷ რკება ღალაქჷთ. აშერკუ კულტივირებადი დიხაშ მუდანობაქჷთ, მუქჷთ ხე უნწყუ ფერმერეფიშ დოხორალეფიშ მიგრაციას ბჟადალ აფრიკაშ უმოს ტროპიკული კლიმატშა.

ჯვშ. წ. 3000 წანაშო დინოხოლენ ორტვინალაქ ზოხორინელო გევითარჷ ბჟადაალ აფრიკაშ ტროპიკულ რეგიონეფს, სოდგათ აფრიკული yam დო ზეთამი პალმა მოჸუნდეს, დო [[ეთიოპია]]ს, სოდგათ [[ყავა]] დო teff გაჯგირეს. დოჭყანაფილ შურდგჷმილეფქ თე რეგიონეფს საჰელიშ დო ნილოსიშ რეგიონეფშე მუშართეს. კაკალამი კულტურეფით თე პერიოდის შხვა რეგიონეფშე მუშეღეს.

[[ფაილი:Egypt.Giza.Sphinx.01.jpg|thumb|right|300px|გიზა, ჯვეში ეგვიპტე]]
მეხოლაფირო [[ჯვშ. წ. 3100]] იხელიბებუაფ [[ჯვეში ეგვიპტე|ჯვეში ეგვიპტეშ]] სახენწჷფო, უჯვეშაში ცივილიზაციაშ ართ-ართი ყებური, ნუმუთ [[ფარაონი|ფარაონეფიშ]] დუდობაშ თუდო ძალიარაფაშ დო სიდიდარაშ კონკის [[ჯვშ.წ. მაჟირა ვითოშწანურაშ]] მაჟჷრა გვერდის მიოჭირინუ (თაშნეგედვალირი ახალი სამაფო ([[ჯვშ. წ. 1567]]-[[ჯვშ. წ. 1085]])). 

[[სუბ-საჰარული აფრიკა|სუბ-საჰარულ]] აფრიკას დიხამინჯე კათა [[ბანტუ]] იჭყანს ობჟათეშა მიგრაციას. თინეფქ ჭიეჭიეთ აკუნჭირეს ნორკეთ წუმოძნელ [[ქოზიანური]] მახორობას ([[ბუშმენეფი]], [[ჰოტენტოტეფი]]) დო საბოლათ ედომუაშამი ობჟათე აფრიკაშ ტერიტორია მიკინეს.

[[ჯვშ. წ. I ვითოშწანურა|ჯვშ. წ. I ვითოშწანურას]] ოორუე აფრიკაშ ტერიტორიას გორჩქინდჷ [[ფინიკიარეფი]]შ, [[ჯვეში საბერძნეთი|ბერძენეფიშ]] დო მოგვიანაფათ [[ჯვეში რომი|რომალეფიშ]] კოლონიეფქ. დუდშე ართ-ართი თენერი კოლონია - [[კართაგენი]], [[ჯვშ. წ. II ოშწანურა|ჯვშ. წ. II ოშწანურას]] რომიშ რესპუბლიკაშით თიშ აკოფორჩაფაშა, მუქ გინირთჷ უძალიარაშ კოლონიურ სახენწჷფოთ. [[V ოშწანურა]]შა აფრიკაშ სქირონაშქა ოძგაშე რომიშ სახენწჷფოშ აკოდგინალუას რდჷ. [[რომიშ იმპერია|რომიშ იმპერიაშ]] დონთხაფაშ უკული თინა [[ვანდალეფი|ვანდალეფქ]] ეჭოფეს, დო თიში ნორთიქ [[ბიზანტიაშ იმპერია|ბიზანტიაშ იმპერიაშ]] აკოდგინალუაშა მიშართჷ. [[VII ოშწანურა]]ს ოორუე აფრიკა ეჭოფეს [[არაბეფი|არაბეფქ]], მუშ უკულით თაქ [[ისლამი|ისლამქ]] გიფაჩჷ.

სუბ-საჰარულ აფრიკას ევროპალეფიშ მუკორჩქინაშა კაბეტი პოლიტიკური აკოართაფეფი ვარდჷ. მარა აკან-აკანო რდჷ მეტ–ნორკებო ცენტრალიზაფილი სახენწჷფობური გოჭყაფეფი. ეიოშანალი რე [[ბჟადალ აფრიკა|ბჟადალ აფრიკას]], კაბეტი ტობეფიშ რაიონს ([[ბუგანდა]]) დო ბჟაეიოლ აფრიკას ([[კაბეტი ზიმბაბვე]]) რინელი სახენწჷფოშობური გოჭყაფეფი.

ევროპალეფიშით აფრიკაშ [[კოლონიზაცია]] დიო ხოლო [[XV ოშწანურა]]ს ქჷდიჭყჷ. ორდოიან კოლონისტეფშე ეიოშანალი რე [[პორტუგალია|პორტუგალიარეფი]], უკული [[ნიდერლანდეფი|ჰოლანდიარეფი]]. პორტუგალიარეფქ, ნამუთ ჯინჯიერო დოლმახორეეფიშ ვაჭრუათ რდჷეს დაკინებული, აფრიკაშ ოძგასეეფს მუზმარენ პორტი დარცხუეს. აფრიკალი დოლმახორეეფიშ კაბეტი ნორთი მიშჷ ევროპალეფიშით ახალ მეგორაფილ [[ამერიკაშა]]. [[XVII ოშწანურა]]ს ჰოლანდიარეფქ დიჭყეს ბჟაეიოლ ინდოეთიშ კომპანია, მუშ გურშენით თეხანური ობჟათე აფრიკაშ ტერიტორიას მაართა ირიათონ ევროპულ კოლონიაქ გორჩქინდჷ. [[XVIII ოშწანურა|XVIII ოშწანურაშ]] ოჭყაფუშე აფრიკაშ კოლონიზაციაშ ლიდერობაქ ჭიეჭიეთ [[ბრიტანეთი|ბრიტანალეფიშა]] დო [[ფრანგეფი|ფრანგეფიშა]] გინორთჷ. [[XIX ოშწანურა|XIX ოშწანურაშ]] მაჟჷრა გვერდიშე აფრიკაშ გინორთიალას აქტიურო ქჷმიოდირთეს [[გერმანია]]ქ, [[იტალია]]ქ დო შხვეფქ. [[XX ოშწანურა|ოშწანურაშ]] ოჭყაფუშო აფრიკაშ ტერიტორიაშ უკაბეტაშ ნორთი ევროპალეფიშ შქას რდჷ დორთილი.

კოლონიზაციაქ ჯინჯიერო დოთირუ აფრიკაშ აბანური კონტინენტი. მახორობას გიფაჩჷ [[ქირსიანობაქ]], გინწყჷ [[მისიონარეფი|მისიონარული]] სკოლეფქ, დირცხუ დო კვათჷრო მირდჷ [[ნოღა|ნოღეფიშ]] შანულობაქ, აფრიკაქ ქიმიარცხუ ოერეფოშქარე ვაჭრუას დო თენა იფრელი მიშჷ აფრიკაშ კვიდრი მახორობაშ მასიური ჩაგრაფათ, უნებობაშ დო ექსპლუატაციაშ ფონს.

[[მაჟჷრა მოსოფელი ლჷმა|მაჟჷრა მოსოფელი ლჷმაშ]] უკული ქჷდიჭყჷ აფრიკაშ დეკოლონიზაციაქ. 60-იან 70-იან წანეფს რინელი [[კოლონია|კოლონიეფიშ]] უმენტაშობას ზოხორინალობაქ ქჷმიაჩ.

=== დეკოლონიზაცია ===
[[ფაილი:Congo belge campagne 1918.jpg|right|thumb|230px|კონგო-ბელგიაშ ბუნტაკია 1918 წანა.]]
[[ფაილი:Afrikakonferenz.jpg|right|thumb|200px|[[ბერლინიშ კონფერენცია (1884)]]]]
[[მაართა მოსოფელი ლჷმა|მაართა ლჷმას]] აფრიკალეფიშ რინას შანულამი თირაფეფი ვემშუღალუ. ოლჷმური მოქმენდალეფი თაქ ვა მოხვალამე, თიშენ ნამდა [[გერმანიაშ კოლონიეფი]] აფრიკას [[ინგლისარეფი|ინგლისარეფქ]] მალას ეჭოფეს კონტროლიშ თუდო, დო უკული [[ნაციეფიშ ლიგა|ნაციეფიშ ლიგაშ]] მანდატით [[საფრანგეთი|საფრანგეთწკჷმა]] ართო დითიალეს. კაკალი ფრონტი რდჷ [[პალესტინა|პალესტინაშ]] - თინახოლო [[სუეციშ არხი]]შ ოთხილარო. [[1922]] წანას [[ეგვიპტე]]ს ფორმალურო ქიმიაჩჷ ზოხორინელობაქ, მარა სუეციშ არხის ინგლისარეფი აკონტროლენდეს დო ქიანასჷთ ხოლო ინგლისიშ არმიეფი სქიდუდეს. გუმადუდიშულაფარი ლჷმეფი მიშჷ არაბულ [[ოორუე აფრიკა|ოორუე აფრიკას]], სოდგათ [[მაროკო|მაროკოალეფი]] ანჯარით ხეს ოლჷმუდეს [[ფრანგეფი|ფრანგ]] დო [[ესპანარეფი|ესპანელ]] კოლონიზატორეფს.

[[მაჟჷრა მოსოფელი ლჷმა|მაჟჷრა მოსოფელი ლჷმას]] [[ფაშიზმი|ფაშიზმიშ]] დო მილიტარიზმიშ აწარინალო ლჷმაშ წჷმოძინათ თებაქ, აფრიკაშ [[კოლონია|კოლონიურ]] დო [[გვერდოკოლონია|გვერდოკოლონიურ]] ქიანეფს კოლონიური სისტემაშ კუნტა ბორჯის გოუქვაფაშ იმენდი გურჩქინჷ. ჟჷრი ჟისახენწჷფოშ [[ააშ|ამერიკაშ აკოშკუმალირი შტატეფიშ]] დო სხუნუეფიშ რსხუშ ფონს [[ევროპა|ევროპაშ]] კოლონიური იმპერიეფი - [[კაბეტი ბრიტანეთი]]შ, [[საფრანგეთი]]შ, [[ბელგია|ბელგიაშ]], [[ნიდერლანდეფი|ჰოლანდიაშ]], [[ესპანეთი]]შ დო [[პორტუგალია|პორტუგალიაშ]] დოდაღარაფა ათეშ პიჯალას ხაზირანდჷ, მარა მეტროპოლიეფი ლჷმაშ უკულით ოცადჷდეს მუშ საორხველოეფიშ მუკოტებას. თინეფქ თე ღანკით მინ დიხას ოურდუმე შიოლებეფით გჷმირინუეს. თეშ უმკუჯინუო აფრიკაშ ქიანეფქ მინშა სითინჩეთ, მინშა აკოანჯარაფილ ლჷმეფიშ შარათ ქჷმახერხეს ზოხორინალაშ მეღება. 

ახალ სახენწჷფოეფიშ პოლიტიკური ზოხორინალაშ მეჭირნაფაქ დასაბაღიქ ვეუ თინეფიშ ედომუმაშო წუმოძინაშო. ბრელ ქიანას 
მუკოტებულქ იჸუ რინელ [[მეტროპოლია|მეტროპოლიაშ]] ეკონომიკური პოზიციეფქ, თაშნეშე თინეფიშ ოურდუმე ბაზეფქ დო არმიეფქ. ახალ ქიანეფიშ უმენტაშობას სახენწჷფო ანუ ოფციალური ნინათ რინელ მეტროპოლიაშ ნინაქ გინირთჷ. ქიანეფს მონძეობათ დაჩიჩიებულ [[ეკონომიკა]]ქ დასქიდეს. ათეშენი თინეფიშ უმენტაშობაშ ეკონომიკა მიარენწკარამიე, დო სოციალურ-პოლიტიკური რინალა ვარსტაბილური. [[რევოლუცია|რევოლუციეფი]] დო [[ხუნტა|სახენწჷფო ახნარებეფი]] დო სახენწჷფოეფიშ შქას კონფლიქტეფი, აფრიკაშ უმენტაშ ქიანეფშო დჷმახასიათაფალიე. ათეთ თინეფი, [[ლათინური ამერიკა|ლათინური ამერიკაშ]] ქიანეფწკჷმა ართო, იშხვაფერებუნა ბჟადალ ვარა ბჟაეიოლ წუმოძინელ ქიანეფიშე. [[ფაილი:Punch Rhodes Colossus.png|thumb|left|200px|როდოსიშ კოლოსი (ინგლისური კარიკატურა).]] ათეშენი ეღანკილი რეგიონეფიშ სახენწჷფოეფშა გეუძჷნა [[მასუმა სამყარო]]შ ვარა [[წჷმმაძინუ ქიანეფი]]. აფრიკაშ ქიანეეფიშ ეკონომიკური მუკობუნა ვარ ნამთინე კაბეტი სახენწჷფოშ პოლიტიკური ჟინჯირაშ, არამედ, მაართა რანწკის, თინეფიშ დორხველი კჷნოსქილადაშ შედეგი რდჷ. 

კჷნოსქილადას ხეს უნწყჷნდჷ რინაშ დახე არძო სფეროს არქაული ფორმეფიშ სქილადა, [[მახორობა|მახორობაშ]] უკაბეტაში ნორთიშ ჭარუა-კითხირიშ ურჩქინჯობა, კომუნიკაციეფიშ დო რსხუშ საშუალებეფიშ ვა გოვავითარაფა. 

კჷნოსქილადაშე დუდიშ ორსხებელო უციო რდჷ ნამთინე ართი სახენწჷფოშ ორიენტირშა ვარიაშ რაგადი, გლობალურ კონფლიქტეფიშ მერცხუაფაშე დუდიშ დარსხება, მიარე მოხვარებეფიშ მეღება. ათეშენი ეკოღანკილი ქიანეფიშ უმენტაშობაქ აქტიური მაკათურობა ქიმიღჷ თაშნეგედვალირ [[უმუხუჯაფაშ ყარაფი|უმუხუჯაფაშ ყარაფის]], მუქჷთ ჟირ ტერულო გორთილ [[მოსოფელი]]ს ნამთინე ოურდუმე ბლოკიშ მერცხუაფაშა ვარიაშ რაგადის შანენდჷ. 

[[დეკოლონიზაცია|დეკოლონიზაციაშ]] უკული სოციალურ-ეკონომიკური წუმოძინაშ შარაშ გიშაგორუაშ პრობლემა აფრიკაშ არძა ქიანაშ საართო პრობლემო გინირთჷ. გიშაგორალი კაბეტი ვა რდჷ „&lt;nowiki/&gt;[[სოციალიზმი|სოციალუსტური შარა]]&lt;nowiki/&gt;“ ვარა დუდიშული ხაზირაფაშ დო საბაზარო ეკონომიკაშ ანუ „&lt;nowiki/&gt;[[კაპიტალიზმი|კაპიტალისტური შარა]]&lt;nowiki/&gt;“.

კჷნოსქილადაშ პრობლემას ართულენდჷ ზოხორინალაშ უკული დოჭყაფილი მახორობაშ რდუალაშ ტემპეფიშ დოჩქარაფა, ანუ მუჭოთ თის უძახჷნა [[დემოგრაფიული აფეთქება]]. ღურალაქ თე ქიანეფს მირკჷ დო ბადებაქ ტრადიციულო კაბეტიქ დოსქიდ. [[ოფუტე|ოფუტეში]] „ზედმეტი“ მახორობაშ ნორთიქ [[ნოღა|ნოღეფშა]] ეყარეს. ქჷდიჭყკჷნოსქილადა უძირაფუ [[ურბანიზაცია]]ქ. [[1950]]-[[1980]] წანეფს ოშობათ მილიონამი ოფუტე ნოღათ გინირთჷ. თე ახალი მანოღარეფი ჯინჯიერო კაბეტი ნოღეფიშ გალეგანობეფს, ჯგიროვამონწყილ ქოხმახეფს ოხორანდეს. მახორობაშ რდუალა აახალენდკჷნოსქილადა მახორობაშ აკოდგინალუას. თე ქიანეფს 15 წანაშა ასაკიშ ბაღანეფი მახორობაშ გვერდის აკმადგინანა. თინეფშო ოხვილური რდჷ განათლება, მუთ სახენწკჷნოსქილადაფოს ვა ხორციალებუდ. მახორობაშ რდუალაშ მაღალი ტემპეფი იჭანუანდჷ ვამეშერობაშ რდუალასჷთ.

=== პოსტ-კოლონიური აფრიკა ===
[[ფაილი:Battle of tanga.jpg|right|thumb|250px|[[ტანგაშ ლჷმა]] გერმანიაშ იმპერიას დო ინგლისიშ შქას [[მაართა მოსოფელი ლჷმა|მაართა მოსოფელი ლჷმას]] ტანზანიაშ ტერიტორიას.]]
[[ფაილი:Rwandan refugee camp in east Zaire.jpg|right|thumb|250px|ტიპიური ბუნტაკიეფი აფრიკას, ართ-ართი თენერ ბუნტიქ რუანდას [[1994]] წანას გინორთჷ მერეთ [[რუანდაშ გენოციდი|გენოციდშა]]. თე სურათის რუანდალი თხოზინელეფიშ ოხორინალ აბანი რე ზაირს.]]
[[ფაილი:Congolese soldier.jpg|right|thumb|150px|კონგოარი ოურდუმეეფი [[კონგოშ მაჟჷრა ლჷმა|კონგოშ მაჟჷრა ლჷმას]] 2001 წანას.]]
[[1945]] წანაშა ტროპიკული აფრიკა დორთილი რდჷ [[ევროპა|ევროპაშ]] სახენწჷფოეფიშ კოლონიეფო, მარა [[XX ოშწანურა|XX]] ოშწანურაშ 90-იანი წანეფიშ ოჭყაფუშო არძა თინეფიშენ გოდუდიშულებულქ იჸუ. დეკოლონიზაციაშ პროცესიქ თაქ ქჷდიჭყჷ [[1950]]-იანი წანეფიშ მაჟჷრა გვერდის. ტროპიკულ აფრიკას მაართა ზოხორინელ ქიანა რდჷ [[განა]] ([[1957]] წ) დო არძაშე უმოსი ქიანა (ედომუშამო 17) [[1960]] წანას გედუდიშალუ. ათეშენ თე წანას „'''აფრიკაშ წანას'''“ უძახჷნა. [[პორტუგალია|პორტუგალიაშ]] კოლონიური იმპერია ხვალე მეტროპოლიას მოხვამლაფირ [[რევოლუცია|რევოლუციაშ]] უკული, [[1970]]-იანი წანეფიშ შქა ხანეფს გეუქვუ. 

აფრიკაშ კათეფიშ ზოხორინალაშო ლჷმას კაბეტი როლი ილაჸაფუ [[აფრიკაშ ართალაშ ორგანიზაცია]]ქ, ნამუთ [[1963]] წანას [[25 მედი|25 მესის]] გიჭყ. ათეშენ თე დღა 25 მესი „'''აფრიკაშ გოდუდიშალაფაშ დღათ'''“ იკოროცხუ. თე მოსოფელის უკაბეტაში, რეგიონალური ორგანიზაციაშ თარი ღანკი რდჷ [[კოლონიზმი]]შ არძო გჷმოლინეფაშე აფრიკაშ გოდუდიშალაფა. მარა ზოხორინალაშ უკული ვაართ პრობლემაქ ქჷდებად. დუდშე თინეფიშ ლიდერეფი ფიქრენდეს, ნამუდა ათეშ უკული კუნტა ხანს შიოლებერი იჸიდჷ დოსკილადირ ქიანაშე ქვერსემი [[ეკონომიკა|ეკონომიკური]] მიკოტებაშ დაძალუა. ართ-ართი არძაშ კონწარი პრობლემა რდჷ სიღარტაკე, კოლონიალიზმიშ ფარანს კოლონიეური მოდუდეეფი ხვალე ნედლეულიშ ხაზირაფაშა ზრუნენდეს. მინშა თენა რდჷ [[ლინჯი]] დო უმოს ფშხირას მუდგარენ საოფუტე-საორტვინო პროდუქცია, მაგალითო [[კაკაო]] დო [[ბანანი]]. ევროპალი ვაჭარეფს გიმუღდეს თე ნედლეული დო მიშმუღუდეს უკვე ხაზირაფილი პროდუქცია. ათეშენ დახე ირი თინეფიშენ [[ოფუტეშ ორტვინალა]]ს მონოკულტურულ ხასიათი უღუდუ, ანუ კიდუნდეს საექსპორტოთ გოთოლწონაფილ ნამთინე ართ კულტურას. 

თეცალ პოლიტიკაშ ართ-ართი რეზულტატი რდჷ თინათ, ნამუდა აფრიკაშ ზოხორინელ ქიანეფს ძალამ ჭიჭე დორხველ ფაბრიკა-ქარხანეფი არსებენდ. მახორობაშ უმენტაშობა დოსაქვარებული რდჷ [[კაკაო]]შ, [[ბანანი]]შ ვარა [[დიხაშ თხირი]]შ პლანტაციეფს. ჩამაშო უციოთ პროდუქტეფიშ ხაზირაფა უმოსო დო უმოსო რკებულენდ, მუშ გურშენით გიჭყჷ სირთულეეფქ აფრიკელეფიშ მარდუ მახორობაშ სურსათით აკონაზირუაშ საქვარს. გეფშხირჷ მინ ართი, მინ მაჟჷრა რეგიონიშ შქირენალაქ. საექსპორტო კულტურეფშ ფასი ლჷდუ დო, თიჟამს იძვირებუდუ [[იმპორტი]]. ათენერ ვითარებაქ აფრიკაშ ქიანეფი უმონკაშ ფინანსურ დგომარობას დინარინუ. კატასტროფულო ირდუდ თინეფიშ საგალენო ვალი. ნამთინე ქიანეფიშ საექსპორტო ღალაშ გვერდი საგალენო ვალეფიშ ფორუას იხვარებუდ. თე ჟამს ბრელ ქიანას ოურდუმე  ხარჯეფი ბრელით უმოსი რდჷ, ვინდარო გონათაფაშ დო ჭყანათელობაშ ოთხილარო გჷმორთელი თანხეფი. თაშ ნამდა, [[1980]]-იანი წანეფიშ ოთებუშო მოსოფელიშ 35 არძაშე ღარიბი ქიანეფიშე 26 ტროპიკული აფრიკაშ ქიანა რდჷ.

ოურდუმე არმიეფიშ რდუალა იჭანუანდჷ აფრიკაშ ხოლო ართ უკონწარაშ პრობლემას - [[ლჷმა|ანჯარამ კონფლიკტეფს]], მუჭოთ ქიანაშ დინოხოლე მახორუ კათეფს შქას, თაშით შხვადოშხვა სახენწჷფოეფს შქას. კოლონიზმიშ ჟამს [[ევროპალეფი|ევროპალეფქ]] [[კოლონია]]ეფიშ თანჯეფი დორხველი კორინით გალუეს. კათეფქ, ნამუეფით მუთუნ საართო ვა უღდეს ართიანწკჷმა, ართი ქიანაშ ფარგალეფს მოხვადეს, ვარა, პიჯიქილე, ართ დო კინ თი [[ეთნიკური ბუნეფი|ეთნიკური ბუნაქ]] სახენწჷფოშ თანჯეფით ჩერცხუ ართიანს. გოშხვანერება [[ნინეფიშ ფანიეფი|ნინა]]ს, [[რელიგია]]ს, რინაშ წესის, სოციალურ რინალას ფშხირას გაჭყანს ანტიპათიას. მინშა თე ანტიპათია ეკოძირაფაშა გინირდუდ დო თურეფშქა [[ლჷმა|ლჷმეფს]] იჭანუანდჷ. ათენერ ლჷმეფს ტროპიკულ აფრიკას მილიონობათ ადამიერქ დოღურუ. ფშხირას მაჟჷრა განეფიშ ჸურე გერდეს გალენ ძალეფი. თე კუნთხუთ გჷშაკერძაფილო აქტიურენდეს [[სსრრ|სხუნუეფიშ რსხუს]] დო [[ააშ]]-ს, ნამუეფსჷთ [[მოსოფელი]]შ ათე რეგიონს რინელ მეტროპოლიეფიშ აბანიშ დაკინება ოკოდეს. ეთნიკური კონფლიქტეფიშ გჷმჷმაჭანაფალი რე აფრიკაშ სახენწჷფოეფიშ საზოგადოებურ რინას დოკვიდრაფილი თაშნეგედვალირ [[ტრაიბოლიზმი]], ანუ დინოხოლენთურული სოლიდარობა. 

პოლიტიკური რწამსიშ ზოხორინელო აფრიკალი ლიდერი, მაართა რანწკის, მუშ თურს ორხველჷ. მუჟამსჷთ თინა მინისტრო ვარა სახენწჷფოშ დუდო გინირთუ, მაართათ თინა მუშ [[ოფუტე|ოფუტეშ]] ვარ-და მუშ თურიშ ინტერესეფშე ისოფუ. თე ჟამს თინა ირინუანს არძო შიოლებაფეფს, თინეფ შქას შხვა თურიშ მაკათურეფიშ ინტერესეფეფიშ მოსპუალასჷთ. აფრიკაშ ქიანეფს პარტიეფი დო თარობეფი თურულ ოსხირშა გიჭყაფუ, თაშნეშე ართი თურიშ ინტერესეფიშ მეგაფილი სახენწჷფო პოლიტიკა იმანჯებუ თი ჟანსჷთ, მუჟანს თი ქიანაშ ართამი ინტერესეფს აწურე.

თაშ ნამდა, ტრაიბოლიზმიქ პერსონალურ სისტემაშ ოსხირო გინირთჷ. ტრაიბოლიზმწკჷმა რე მერინელი თაშნეგედვალირი [[ნეპოტიზმი|ნეპოტიზმ]]ით ანუ პოსტიშ პერსონეფიშით მუში მოჯგირეეფიშ, ხოლოშიანეფიშ გინოფორუა, „ნათჷლიამუმალობა“. ნეპოტიზმიშ რინაშ ჟამსჷთ კორუფცია მაღალ დონეშა რე, თინა რე მერინელი თენ თუ თიმ პოლიტიკოსიშ პატიოსნებაშა დო უსვინდისობაშა. თინა გინმირთუ საზოგადოებაშ რინალაშ უგუშურთაფუ ნორთი. 

ზოხორინალაშ მეღებაშ უკული ტროპიკული აფრიკაშ ქიანეფიშ უმენტაშობაქ ქოცადუ [[ევროპა|ევროპული]] ყაიდაშ სახენწჷფოშ გოჭყაფა დო ნორთიქ დუდშე „&lt;nowiki/&gt;[[სოციალიზმი|სოციალისტური ორიენტაცია]]&lt;nowiki/&gt;“ ეშეგორჷ, ნამუთ ხეშულობაშ დუს მოულირ ძალეფს თინეფიშ ქიანეფშო არძაშე მეგაფილო მიოჩქჷდეს. მარა უტოპიურ სოციალუსტურ ღონისძიებეფქ სავალალო რეზულტატი ქიმიღჷ. ათეშენ დახე ირი თინეფიშენ ვარა [[ხუნტა|ოურდუმე გინორაგვაფაშ]]ით ქჷდანთხჷ, ვარა მუშით თქუეს ვარია სოციალისტურ ორიენტაციაშე. ტროპიკული აფრიკაშ ქიანეფიშ უმენტაშობას [[არმია]]ქ იჸუ კაკალი საართო საკათო ძალაქ, ათეშენ [[1990]]-იანი წანეფიშ ოჭყაფუს 17 სახენწჷფოს ოურდუმეეფი მართუნდეს. ათე პერიოდიშო ნათელქ იჸუ ნამდა, ზოხორინალა კაბეტი ღალა რდჷ არძაშო, მარა ათე სახენწჷფოეფს მახორუ კათეფშო ჯგირობუა დიო ხოლო ვარ რდჷ მოულირი.

== პოლიტიკა ==
აფრიკაშ კონტინენტის 56 სუვერენული [[სახენწჷფო]] რე. თინეფიშ უმენტაშობაქ ზოხორინელო გინირთჷ 50-იან 60-იან წანეფს აფრიკაშ ევროპულ კოლონიზაციაშ თებაშ უკული. ზოხორინელობაშ მეღებაშ უკული ბრელ აფრიკულ სახენწჷფოს ქჷდიჭყჷ [[ხუნტა|სანოღო ლჷმა]]ქ, ნამუეფქჷთ მინშა მახორობაშ ათე ვარა ეთი ბუნეფიშ მასიურ [[გენოციდი|გენოციდშა]] გინირდჷ. ბრალ ქიანას დირცხუ [[დიქტატურა|დიქტატორული რეჟიმეფქ]]. პოლიტიკური ვასტაბილურობა, კორუფციაშ მაღალი დონე, ადამიანიშ ნებეფიშ იგნორირაფა, სიღარიბე აფრიკული სახენწჷფოეფიშ წოხოლე გერინელი ტიპიური პრობლემეფი რე.

[[აფრიკაშ რცხუ]] რე ფედერაცია, ნამუთ არძო აფრიკულ ქიანას მითმიკინანს [[მაროკო]]შ გალე. რცხუქ იფორმირჷ [[2001]] წანაშ [[26 მანგი|26 მანგის]] შტაბ-ბინათ [[ადის-აბება]]ს. 2004 წანაშ კვირკვეს აფრიკაშ რცხუშ პან-აფრიკული პარლამენტი [[მიდრანდი|მიდრანდიშა]] გინორთჷ, [[ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა|ობჟათე აფრიკაშა]], მარა ადამიერეფიშ ნებეფიშ აფრიკაშ კომისიაქ ადის-აბებას დოსქიდჷ. აფრიკაშ რცხუს საპარლამენტო თარობა ჸუნსჷ, ჩინებული მუჭოთ აფრიკაშ რსხუშ თარობა, ნამუთ კანონიშდუმადვალუ, იურიდიული დო ემასრულებერ ორგანოეფშე აკმოდირთუ, ნამუსჷთ დუდენს აფრიკაშ რცხუშ პრეზიდენტი, ნამუთ თაშნეშე პან-აფრიკული პარლამენტიშ პრეზიდენტიე. აფრიკაშ რცხუშ პრეზიდენტო ეშმაგორჷნა პან-აფრიკული პარლამენტიშ მაკათურს უმიარეშობაშ ხუჯკინებათ.

პრეზიდენტი [[გერტრუდ იბენგვე მონგელა]] აფრიკაშ რცხუშ მიმალი მოდუდე რე. პარლამენტიშით გიშაგორილქ იჸუ [[2004]] წანაშ მელახის, ხუთი წანაშ ვადათ. პან-აფრიკული პარლამენტი აკმოდირთუ 265 კანონიშდუმადვალუშე, ხუთი მაკათურით აფრიკაშ რცხუშ ირი მაკათური ქიანაშე. 21% მაკათურეფიშ ოსურიე.

ვაგამართლებური სახენწჷფო პოლიტიკათ, ვაართმანგურ გლობალური ვაჭრუაშ პოლიტიკათ დო გლობალური კლიმატიშ თირაფეფიშ ეფექტეფიშ გურენი აფრიკაშ შანულამი ნორთიქ გოფაჩილ შქირენაშ სხვერპლო გინირთჷ. აფრიკაშ ტერიტორიაშ დიდ ნორთის მახორობაშ რინაშო ვაადეკვატური წყარიშ დო ოჩამალიშ გინორთიაფაშ სისტემა რე. თინა მუთ კოლონიალიზმიშ პერიოდის მოსოფელი ორქოშ 90%-იშ პროვაიდერი რდჷ, ათეჟამიშო [[დიხაუჩა]]ს უღარიბაში კონტინენტიე დო თიში უდიდარაში რესურსეფი შხვა კონტინენტეფშა იხვარებუაფუ. ლახარეფიშ გოფაჩუათ თაშნეშე პრობლემატურიე,დო გჷშაკერძაფილო ადამიერიშ იმუნოდეფიციტიშ ვირუსიშ დო თიწკჷმა მერცხუაფილი იმუნიტეტიშ ნორკებობაშ სინდრომი ([[შიდსი]]), ნამუქჷთ მაჸვილარ ეპიდემიათ გინირთჷ კონტინენტიშო.

ბოლო ჟამს იძირე აფრიკაშ ორგანიზაციეფიშ დო სახენწჷფოეფიშ ურთიართალაშ გოტომბაფა. [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ]] (რინელ ზაირი) [[კონგოშ ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმაშ]] ჟამს თის ჩერიუ მეზობელი აფრიკულ ქიანეფქ (ვააფრიკული დიდარი ქიანეფიშ მანგიერო). კონფლიქტიშ დოჭყაფაშე [[1998]] წანას სხვერპლიქ 4 მილიონს მიოჭირინუ. აფრიკაშ რცხუშ ნერი პოლიტიკური ასოციაციეფი იმედის ირძენს, ნამუდა კონტინენტიშ მიერი ქიანა უმოს ურთიართმოხვარას დო სითინჩეს აკიტენს. აფრიკას ამდღარშა ფშხირიე ადამიერიშ ნებეფიშ რღვიაფა, ფშხირას სახენწჷფოშ დუდობაშ თუდო. ათეცალი რღვიაფეფიშ უმენტაშობა პოლიტიკური ბაძაძეფით ხვადუ, ხშირას მუჭოთ სანოღო ლჷმაშ ალმაჸვენჯი მოლინა. ათეცალ ქიანეფიშ რანწკის რე კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა, სიერა ლეონე, ლიბერია, სუდანი, ზიმბაბვე დო კოტ დ'ივუარი.

== ტერიტორიეფი დო რეგიონეფი ==
თეხანური აფრიკაშ პოლიტიკური რუკაქ ჯინჯიერო იფორმირჷ [[მაჟჷრა მოსოფელია ლჷმა]]შ უკული. ხვალე [[ეთიოპია]] დო [[ლიბერია]] ვა ჸოფე კოლონიური ქიანა. აფრიკაშ ისტორიას შანულამი წანა რდჷ [[1960]] წანა, მუჟამსჷთ პოლიტიკური ზოხორინალა მიღჷ 17 სახენწჷფოქ. [[XX ოშწანურა|XX ოშწანურაშ]] 70-იან წანეფს მიწესრიგუ თაშნეგედვალირ „ობჟთე როდეზიაშ“ პრობლემაქ დო [[1994]] წანას [[სარ|სარის]] მინწყუ, მაართა ვარასობურ გიშაგორუეფქ. ამდღარშო კონტინენტის 53 ზოხორინელ სახელნწჷფო რე. სერიოზულ პრობლემას წჷმარინუანს [[ბჟადაალ საჰარა|ბჟადაალ საჰარაშ]] ოკითხირუ, თე ტერიტორია [[1976]] წანაშახ რდჷ [[ესპანეთი|ესპანარეფიშ]] დუდობაშ თუდო. ამდღა შინელი ტერიტორია ოკუპირაფილი [[მაროკო]]შე.
&lt;!--{{editnote | NOTE: If you have arguments or evidence to the contrary, please provide them on the talk page and await until the consensus supports making proposed edits. Thank you!--&gt;
{|&lt;!-- This table keeps maps to the right, to not overlap the
 -- region-table, but it might overlap for some browsers.
 -- DON'T USE &quot;align=right&quot; but use style=&quot;float:right&quot; as
 -- the right-side alignment used by infoboxes.
--&gt; width=155px style=&quot;float:right; margin-right:0.0em;&quot;
|[[Image:Africa-regions.svg|thumb|150px|აფრიკაშ გეოგრაფიული ნორთეფი:
ლეგენდა|#0000ff|[[ოორუე აფრიკა]]
ლეგენდა|#00ff00|[[ბჟადალი აფრიკა]]
ლეგენდა|#ff00ff|[[ცენტრალური აფრიკა]]
ლეგენდა|#ffa500|[[ბჟაეიოლი აფრიკა]]
ლეგენდა|#ff0000|[[ობჟათე აფრიკა]]]]
|-
|&amp;nbsp;&lt;!--put space to force empty row to appear--&gt;
|-
|&amp;nbsp;
|-
|[[ფაილი:Africa satellite orthographic.jpg|thumb|150px|აფრიკაშ სატელიტური ფოტო]]
|-
|[[ფაილი:African continent-ka.svg|thumb|150px|აფრიკაშ პოლიტიკური რუკა]]
|}&lt;!--end thumbnails--&gt;
&lt;!--begin country info tables--&gt;
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse&quot;
|- bgcolor=&quot;#ECECEC&quot;
! რეგიონიშ ჯოხო&lt;ref&gt;Continental regions as per [[:Image:United Nations geographical subregions.png|UN categorisations/map]].&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt; და&lt;br /&gt;ტერიტორიეფიშ [[შილა|შილეფი]]
! [[მოსოფელიშ ქიანეფი ფართობიშ მეჯინათ|ფართობი]]&lt;br /&gt;(კმ²)
! [[მოსოფელიშ ქიანეფი მახორობაშ მკოჯინათ|მახორობა]]&lt;br /&gt;(2009)
! [[ქიანეფიშ ერკებული მახორობაშ სიმჭიდროვეშ მიკოჯინათ|მეჭედალა]]&lt;br /&gt;(კმ²)
! [[ნანანოღა]]
|-
| style=&quot;background:#eee;&quot; | '''[[ბჟაეიოლი აფრიკა]]''':
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''6,384,904'''
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''316,053,651'''
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''49.5'''
|-
| flagicon|Burundi [[ბურუნდი]]
| align=&quot;right&quot; | 27,830
| align=&quot;right&quot; | 8,988,091&lt;ref name=&quot;uscen&quot;&gt;[http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbrank.pl USCensusBureau:Countries and Areas Ranked by Population: 2009]&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; | 322.9
| [[გიტეგა]]
|-
| flagicon|Comoros [[კომორიშ კოკეფიშ რსხუ]]
| align=&quot;right&quot; | 2,170
| align=&quot;right&quot; | 752,438&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 346.7
| [[მორონი]]
|-
| flagicon|Djibouti [[ჯიბუტი]]
| align=&quot;right&quot; | 23,000
| align=&quot;right&quot; | 516,055&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 22.4
| [[ჯიბუტი (ნოღა)|ჯიბუტი]]
|-
| flagicon|Eritrea [[ერიტრეა]]
| align=&quot;right&quot; | 121,320
| align=&quot;right&quot; | 5,647,168&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 46.5
| [[ასმერა]]
|-
| flagicon|Ethiopia [[ეთიოპია]]
| align=&quot;right&quot; | 1,127,127
| align=&quot;right&quot; | 85,237,338&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 75.6
| [[ადის-აბება]]
|-
| flagicon|Kenya [[კენია]]
| align=&quot;right&quot; | 582,650
| align=&quot;right&quot; | 39,002,772&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 66.0
| [[ნაირობი]]
|-
| flagicon|Madagascar [[მადაგასკარი]]
| align=&quot;right&quot; | 587,040
| align=&quot;right&quot; | 20,653,556&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 35.1
| [[ანტანანარივუ]]
|-
| flagicon|Malawi [[მალავი]]
| align=&quot;right&quot; | 118,480
| align=&quot;right&quot; | 14,268,711&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 120.4
| [[ლილონგვე]]
|-
| flagicon|Mauritius [[მავრიკი]]
| align=&quot;right&quot; | 2,040
| align=&quot;right&quot; | 1,284,264&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 629.5
| [[პორტ-ლუი]]
|-
| flagicon|Mayotte [[მაიოტა]] (საფრანგეთი)
| align=&quot;right&quot; | 374
| align=&quot;right&quot; | 223,765&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 489.7
| [[მამუდზუ]]
|-
| flagicon|Mozambique [[მოზამბიკი]]
| align=&quot;right&quot; | 801,590
| align=&quot;right&quot; | 21,669,278&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 27.0
| [[მაპუტუ]]
|-
| flagicon|Réunion [[რეუნიონი]] (საფრანგეთი)
| align=&quot;right&quot; | 2,512
| align=&quot;right&quot; | 743,981(2002)
| align=&quot;right&quot; | 296.2
| [[სენ-დენი (რეიუნიონი)|სენ-დენი]]
|-
| flagicon|Rwanda [[რუანდა]]
| align=&quot;right&quot; | 26,338
| align=&quot;right&quot; | 10,473,282&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 397.6
| [[კიგალი]]
|-
| flagicon|ობჟათე სუდანი [[ობჟათე სუდანი]]
| align=&quot;right&quot; | 619,745
| align=&quot;right&quot; | 8,260,490 &lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 13.33
| [[ჯუბა]]
|-
| flagicon|Seychelles [[სეიშელიშ კოკეფი]]
| align=&quot;right&quot; | 455
| align=&quot;right&quot; | 87,476&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 192.2
| [[ვიქტორია (სეიშელიშ კოკეფი)|ვიქტორია]]
|-
| flagicon|Somalia [[სომალი]]
| align=&quot;right&quot; | 637,657
| align=&quot;right&quot; | 9,832,017&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 15.4
| [[მოგადიშო]]
|-
| flagicon|Tanzania [[ტანზანია]]
| align=&quot;right&quot; | 945,087
| align=&quot;right&quot; | 41,048,532&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 43.3
| [[დოდომა]]
|-
| flagicon|Uganda [[უგანდა]]
| align=&quot;right&quot; | 236,040
| align=&quot;right&quot; | 32,369,558&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 137.1
| [[კამპალა]]
|-
| flagicon|Zambia [[ზამბია]]
| align=&quot;right&quot; | 752,614
| align=&quot;right&quot; | 11,862,740&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 15.7
| [[ლუსაკა]]
|-
| style=&quot;background:#eee;&quot; | '''[[ცენტრალური აფრიკა]]''':
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''6,613,253'''
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''121,585,754'''
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''18.4'''
|-
| flagicon|Angola [[ანგოლა]]
| align=&quot;right&quot; | 1,246,700
| align=&quot;right&quot; | 12,799,293&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 10.3
| [[ლუანდა]]
|-
| flagicon|Cameroon [[კამერუნი]]
| align=&quot;right&quot; | 475,440
| align=&quot;right&quot; | 18,879,301&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 39.7
| [[იაუნდე]]
|-
| flagicon|Central African Republic [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა]]
| align=&quot;right&quot; | 622,984
| align=&quot;right&quot; | 4,511,488&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 7.2
| [[ბანგი]]
|-
| flagicon|Chad [[ჩადი]]
| align=&quot;right&quot; | 1,284,000
| align=&quot;right&quot; | 10,329,208&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 8.0
| [[ნჯამენა]]
|-
| flagicon|Republic of the Congo [[კონგოშ რესპუბლიკა|კონგო]]
| align=&quot;right&quot; | 342,000
| align=&quot;right&quot; | 4,012,809&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 11.7
| [[ბრაზავილი]]
|-http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Africa&amp;action=submit
| flagicon|Democratic Republic of the Congo [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]
| align=&quot;right&quot; | 2,345,410
| align=&quot;right&quot; | 68,692,542&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 29.2
| [[კინშასა]]
|-
| flagicon|Equatorial Guinea [[ეკვატორული გვინეა]]
| align=&quot;right&quot; | 28,051
| align=&quot;right&quot; | 633,441&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 22.6
| [[სიუდად დე ლა პასი]]
|-
| flagicon|Gabon [[გაბონი]]
| align=&quot;right&quot; | 267,667
| align=&quot;right&quot; | 1,514,993&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 5.6
| [[ლიბრევილი]]
|-
| flagicon|São Tomé and Príncipe [[სან-ტომე დო პრინსიპი]]
| align=&quot;right&quot; | 1,001
| align=&quot;right&quot; | 212,679&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 212.4
| [[სან-ტომე]]
|-
| style=&quot;background:#eee;&quot; | '''[[ოორუე აფრიკა]]''':
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''8,533,021'''
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''211,087,622'''
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''24.7'''
|-
| flagicon|Algeria [[ალჟირი]]
| align=&quot;right&quot; | 2,381,740
| align=&quot;right&quot; | 34,178,188&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 14.3
| [[ალჟირი (ნოღა)|ალჟირი]]
|-
| flagicon|Egypt [[ეგვიპტე]]
| align=&quot;right&quot; | 1,001,450
| align=&quot;right&quot; | 83,082,869&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 82.9
| [[კაირო]]
|-
| flagicon|Libya [[ლიბია]]
| align=&quot;right&quot; | 1,759,540
| align=&quot;right&quot; | 6,310,434&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 3.6
| [[ტრიპოლი]]
|-
| flagicon|Morocco [[მაროკო]]
| align=&quot;right&quot; | 446,550
| align=&quot;right&quot; | 34,859,364&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 78.0
| [[რაბატი]]
|-
| შილა|ობჟათე სუდანი [[სუდანი]]
| align=&quot;right&quot; | 619,745 
| align=&quot;right&quot; | 8,260,490
| align=&quot;right&quot; | 13,33
| [[ჯუბა]]
|-
| შილა|სუდანი [[სუდანი]]
| align=&quot;right&quot; | 1,886,068 
| align=&quot;right&quot; | 30,894,000
| align=&quot;right&quot; | 16.4
| [[ხართუმი]]
|-
| flagicon|Tunisia [[ტუნისი]]
| align=&quot;right&quot; | 163,610
| align=&quot;right&quot; | 10,486,339&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 64.1
| [[ტუნისი (ნოღა)|ტუნისი]]
|-
| flagicon|Western Sahara [[ბჟადაალ საჰარა]]&lt;ref name=&quot;Western Sahara&quot;&gt;[[Western Sahara]] is disputed between the [[Sahrawi Arab Democratic Republic]], who administer a [[Free Zone (region)|minority]] of the territory, and Morocco, who [[military occupation|occupy]] [[Southern Provinces|the remainder]].&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; | 266,000
| align=&quot;right&quot; | 405,210&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 1.5
| [[ელ აიუნი]]
|-
| colspan=5 | ''ესპანეთიშ დო პორტუგალიაშ ტერიტორიეფი ოორუე აფრიკას'':
|-
| flagicon|Canary Islands [[კანარიშ კოკეფი]] (ესპანეთი)&lt;ref&gt;The Spanish [[კანარიშ კოკეფი]], of which [[Las Palmas de Gran Canaria]] are [[Santa Cruz de Tenerife]] are co-capitals, are often considered part of Northern Africa due to their relative proximity to [[Morocco]] and [[Western Sahara]]; population and area figures are for 2001.&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; | 7,492
| align=&quot;right&quot; | 1,694,477(2001)
| align=&quot;right&quot; | 226.2
| [[ლას-პალმასი]],&lt;br /&gt;[[სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე]]
|-
| flagicon|Ceuta [[სეუტა]] (ესპანეთი)&lt;ref&gt;The Spanish [[exclave]] of [[Ceuta]] is surrounded on land by Morocco in Northern Africa; population and area figures are for 2001.&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; | 20
| align=&quot;right&quot; | 71,505(2001)
| align=&quot;right&quot; | 3,575.2
| —
|-
| [[ფაილი:Flag of Madeira.svg|25x15px]] [[მადეირა (კოკეფი)|მადეირაშ კოკეფი]] (პორტუგალია)&lt;ref&gt;The Portuguese [[Madeira Islands]] are often considered part of Northern Africa due to their relative proximity to Morocco; population and area figures are for 2001.&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; | 797
| align=&quot;right&quot; | 245,000(2001)
| align=&quot;right&quot; | 307.4
| [[ფუნშალი]]
|-
| flagicon|Melilla [[მელილია]] (ესპანეთი)&lt;ref&gt;The Spanish [[exclave]] of [[Melilla]] is surrounded on land by Morocco in Northern Africa; population and area figures are for 2001.&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; | 12
| align=&quot;right&quot; | 66,411(2001)
| align=&quot;right&quot; | 5,534.2
| —
|-
| style=&quot;background:#eee;&quot; | '''[[ობჟათე აფრიკა]]''':
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''2,693,418'''
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''56,406,762 '''
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''20.9'''
|-
| flagicon|Botswana [[ბოტსვანა]]
| align=&quot;right&quot; | 600,370
| align=&quot;right&quot; | 1,990,876&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 3.3
| [[გაბორონე]]
|-
| flagicon|Lesotho [[ლესოთო]]
| align=&quot;right&quot; | 30,355
| align=&quot;right&quot; | 2,130,819&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 70.2
| [[მასერუ]]
|-
| flagicon|Zimbabwe [[ზიმბაბვე]]
| align=&quot;right&quot; | 390,580
| align=&quot;right&quot; | 11,392,629&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 29.1
| [[ჰარარე]]
|-
| flagicon|Namibia [[ნამიბია]]
| align=&quot;right&quot; | 825,418
| align=&quot;right&quot; | 2,108,665&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 2.6
| [[ვინდჰუკი]]
|-
| flagicon|South Africa [[ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა|ოარი]]
| align=&quot;right&quot; | 1,219,912
| align=&quot;right&quot; | 49,052,489&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 40.2
| [[ბლუმფონტეინი]], [[კეიპტაუნი]], [[პრეტორია]]&lt;ref&gt;[[ბლუმფონტეინი]] is the judicial capital of South Africa, while [[კეიპტაუნი]] is its legislative seat, and [[პრეტორია]] is the country's administrative seat.&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| flagicon|Eswatini [[ესვატინი]]
| align=&quot;right&quot; | 17,363
| align=&quot;right&quot; | 1,123,913&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 64.7
| [[მბაბანე]]
|-
| style=&quot;background:#eee;&quot; | '''[[ბჟადალ აფრიკა]]''':
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''6,144,013'''
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''296,186,492 '''
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; | '''48.2'''
|-
| flagicon|Benin [[ბენინი]]
| align=&quot;right&quot; | 112,620
| align=&quot;right&quot; | 8,791,832&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 78.0
| [[პორტო-ნოვო]]
|-
| flagicon|Burkina Faso [[ბურკინა ფასო]]
| align=&quot;right&quot; | 274,200
| align=&quot;right&quot; | 15,746,232&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 57.4
| [[უაგადუგუ]]
|-
| flagicon|Cape Verde [[კაბო-ვერდე]]
| align=&quot;right&quot; | 4,033
| align=&quot;right&quot; | 429,474&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 107.3
| [[პრაია]]
|-
| flagicon|Côte d'Ivoire [[კოტ-დ'ივუარი]]
| align=&quot;right&quot; | 322,460
| align=&quot;right&quot; | 20,617,068&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 63.9
|style=&quot;font-size:89%&quot;| [[აბიჯანი]],&lt;ref&gt;[[იამასუკრო]] რე ოფიციალური ნანანოღა, დო [[აბიჯანი]] რე დეფაქტო ნანანოღა&lt;/ref&gt; [[იამასუკრო]]
|-
| flagicon|Gambia [[გამბია]]
| align=&quot;right&quot; | 11,300
| align=&quot;right&quot; | 1,782,893&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 157.7
| [[ბანჯული]]
|-
| flagicon|Ghana [[განა]]
| align=&quot;right&quot; | 239,460
| align=&quot;right&quot; | 23,832,495&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 99.5
| [[აკრა]]
|-
| flagicon|Guinea [[გვინეა]]
| align=&quot;right&quot; | 245,857
| align=&quot;right&quot; | 10,057,975&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 40.9
| [[კონაკრი]]
|-
| flagicon|Guinea-Bissau [[გვინეა-ბისაუ]]
| align=&quot;right&quot; | 36,120
| align=&quot;right&quot; | 1,533,964&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 42.5
| [[ბისაუ]]
|-
| flagicon|Liberia [[ლიბერია]]
| align=&quot;right&quot; | 111,370
| align=&quot;right&quot; | 3,441,790&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 30.9
| [[მონროვია]]
|-
| flagicon|Mali [[მალი]]
| align=&quot;right&quot; | 1,240,000
| align=&quot;right&quot; | 12,666,987&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 10.2
| [[ბამაკო]]
|-
| flagicon|Mauritania [[მავრიტანია]]
| align=&quot;right&quot; | 1,030,700
| align=&quot;right&quot; | 3,129,486&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 3.0
| [[ნუაქშოტი]]
|-
| flagicon|Niger [[ნიგერი]]
| align=&quot;right&quot; | 1,267,000
| align=&quot;right&quot; | 15,306,252&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 12.1
| [[ნიამეი]]
|-
| flagicon|Nigeria [[ნიგერია]]
| align=&quot;right&quot; | 923,768
| align=&quot;right&quot; | 149,229,090&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 161.5
| [[აბუჯა]]
|-
| [[ფაილი:Flag of Saint Helena.svg|25x15px]] [[წიმინდე ელენე, ემაღალაფა დო ტრისტანი-და-კუნია]] (გ.ს)
| align=&quot;right&quot; | 410
| align=&quot;right&quot; | 7,637&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 14.4
| [[ჯეიმსტაუნი (წიმინდე ელენეშ კოკი)|ჯეიმსტაუნი]]
|-
| flagicon|Senegal [[სენეგალი]]
| align=&quot;right&quot; | 196,190
| align=&quot;right&quot; | 13,711,597&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 69.9
| [[დაკარი]]
|-
| flagicon|Sierra Leone [[სიერა ლეონე]]
| align=&quot;right&quot; | 71,740
| align=&quot;right&quot; | 6,440,053&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 89.9
| [[ფრიტაუნი]]
|-
| flagicon|Togo [[ტოგო]]
| align=&quot;right&quot; | 56,785
| align=&quot;right&quot; | 6,019,877&lt;ref name=&quot;uscen&quot;/&gt;
| align=&quot;right&quot; | 106.0
| [[ლომე]]
|- style=&quot; font-weight:bold; &quot;
| ედომუშამო
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot;| 30,368,609
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot;| 1,001,320,281
| align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eee;&quot;| 33.0
|}

&lt;!--end country info table + refs--&gt;

== ეკონომიკა ==
[[File:RECs of the AEC.svg|thumb|250px|აფრიკაშ ეკონომიკური წორომაჸალობაშ რუკა
{{legend|#691717|CEN-SAD}}
{{legend|#4F4FB1|COMESA}}
{{legend|#E88356|EAC}}
{{legend|#272759|ECCAS}}
{{legend|#C43C7F|ECOWAS}}
{{legend|#4DB34D|IGAD}}
{{legend|#D22E2E|SADC}}
{{legend|#7E8000|UMA}}
]]
ორთაშობური რესურსეფიშ სიხვეიანეშ უმკუჯინალო, აფრიკა ანდა სამანჯელიშ გურშენი მოსოფელიშ უდაღარაში დო არძაშე მერკეთ წუმოძინალი კონტინენტო სქიდუ. გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაშ ჰუმანური წუმოძინაშ მოშინაფაშ მეჯინათ, [[2003]] წანას არძაშე ეკოსქილადირი 25 ქიანა არძო აფრიკაშე რდჷ.

მინ რეგიონს, გჷშაკერძაფილო [[ბოტსვანა]]ს დო ობჟათე აფრიკას ეკონომიკური რდუალა იძირე. ობჟათე აფრიკა დიდარიე ორთაშობური რესურსეფით დო [[ორქო]] [[ალმასი|ალმასეფიშ]] მოსოფელის მაჸონალი მახაზირუ რე, თაშნეშე ჯგირო მონწყილი ლეგალური სისტემა უღჷ. ობჟათე აფრიკას თაშნეშე ხე უნჭანს ფინანსური კაპიტალწკჷმა, მიარე ბაზარეფშა, გჷმოცადაფილ მუშახეშა დო მაართა კლასიშ ინფრასტრუქტურაშა ედომუშამ ქიანაშ მასშტაბით.

ბოტსტვანას (თაშნეშე ალმასეფიშ უკაბეტაში მახაზირუ) ბიუჯეტიშ ნაოთხარიშ უმოსი თიშ ნანანოღა [[გაბორონე]]შ ინფრასტრუქტურაშ გოუჯგუშაფაშე იხარჯებუ. მინი შხვა აფრიკული სახენწჷფოთ ალაზიმაფათ პროგრესის განიცადენა, თინეფ შქას [[განა]], [[კენია]], [[კამერუნი]] დო [[ეგვიპტე]].

[[ნიგერია]]ს მოსოფელს ართ-ართი უკაბეტაში [[ნაფთობი]]შ ოზირუე უღჷ, უკაბეტაშ მახორობა აფრიკაშ ქიანეფიშ შქას დო ართ-ართი არძაშე მალას მაძინუ [[ეკონომიკა]] მოსოფელს.

ბოლო ვითწანურეფს აფრიკაშ ეკონომიკაქ ორწყებელი რდუალა ქჷდიჭყჷ დო ოშქარი 5%-ის მიოჭირინუ წანმოწანურო, მარა ნამთინე ქიანას რდუალა ბრელით მაღალიე (ოშქ. 10+%), მაგ. [[ანგოლა]]ს, [[სუდანი|სუდანს]] დო [[ეკვატორული გვინეა|ეკვატორულ გვინეას]]. სუმხოლოქ თინეფშე ბოლო ჟამს ნავთობიშ მოპალაფა ქჷდიჭყჷ.

ბოლო პერიოდის აფრიკაშ ქიანეფს მალი ტემპეფით ივითარებუ [[მოინალეობაშ სფერო]], ბრელი ქიანა დიდ თოჸუჯის უთმენს ტურისტული ინდუსტრიაშ წუმოძინას. [[ტურიზმი]] ღალაშ შანულამი წყუთ გინმირთუ თინერ ქიანეფშო, მუჭომით რენა: [[ეგვიპტე]], [[ტუნისი]], [[სენეგალი]], [[უგანდა]], [[კომორიშ კოკეფი]]. ტურიზმი თაშნეშე კუჩხის იდგჷნს: [[ზიმბაბვე]]ს, [[მადაგასკარი|მადაგასკარს]]. ტექნიკური მეჯინათ აფრიკაშ ინდუსტრიაშ არძაშე წუმოძნელი დარგი რე მოპალუაშ ხაზირალა. ოორუეს დო ბჟადაალს მიპალუანა ნავთობის დო გაზის, თაქ შანულამიე ურცხოული კაპიტალიშ როლი. 

თიშ უმკუჯინუო, ნამუდა ალაზიმაფათ მალი ტემპეფით ირდუ კონტინენტიშ გინმამუშებელი ხაზირალა, [[ეკონომიკა]]ს თიშ როლი დიოთ ჭიჭე რე. ხაზირალაშ თე დარგი ჯინჯიერო წუმოძინელი რე [[ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა]]-ს, [[ეგვიპტე]]ს, [[ალჟირი|ალჟირს]], [[ნიგერია]]ს. გევითარუ [[უჩა მეტალურგიაქ|შავი]] დო [[კორობა მეტალურგია|კორობა]] მეტალურგიაქ, [[მანქანაკიდანჯალა]], [[ქიმიური ხაზირაფა]]. მუთ ოხუ [[ოფუტეშ მეურნობა]]ს, თაქ მაჸონაფალ დარგიე [[მეჩანარობა]]. საექსპორტო კულტურეფშე ეიოშანალი რე: [[კაკაო]], [[ყავა]], [[ბანანი]], [[ჩაი]], [[არაქისი]]. კაკაოშ უკაბეტაში მახაზირუ რე [[განა]] დო [[კოტ-დ’ივუარი]]. ყავა გოფაჩილიე ტროპიკულ აფრიკას, ეშეკერძებუ: კოტ-დ’ივუარი, [[ეთიოპია]], [[უგანდა]], [[ანგოლა]]. [[მეორინჯობა]] ეშეკერძებუ ჭალენპროდუქტიულობათ. აფრიკაშ არძაშე ნოჸოფიერიე, კონტინენტიშ [[ბჟაეიოლი აფრიკა|ბჟაეიოლ]] აკანი, სოდგათ ჯინჯიერო მოჸუნა საექსპორტო კულტურეფი. გოლოფამ აბანეფს ჯინჯიერო წუმოძნელი რე საოდიარო ორინჯალა. საოძგაშო რაიონეფწკჷმა დო [[ტობა|ტობეფწკჷმა]] წუმოძინელი რე [[მეჩხომობა]].

== დემოგრაფია ==
[[ფაილი:Tuareg.JPG|thumb|left|[[ტუარეგალეფი|ტუარეგალი]] ადამიერი [[ალჟირი|ალჟირს]] ]]
[[ფაილი:HDImap spectrum2006 Africa.png|thumb|260px|
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
| [[ადამიერული წუმოძინაშ პოტენციალიშ ინდექსი]]შ მაძირაფალი აფრიკას  (2004).
|-
|
{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background-color:transparent; width:100%;&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot; |
legend|#006000|&gt; 0.950
legend|#00a000|0.900-0.949
legend|#00d000|0.850-0.899
legend|#00ff00|0.800-0.849
legend|#e0ff00|0.750-0.799
| style=&quot;text-align:left;&quot; |
legend|#ffff00|0.700-0.749
legend|#ffdf00|0.650-0.699
legend|#ffc160|0.600-0.649
legend|#ffa552|0.550-0.599
legend|#ff8000|0.500-0.549
| style=&quot;text-align:left;&quot; |
legend|#ff0000|0.450-0.499
legend|#c00000|0.400-0.449
legend|#a00000|0.350-0.399
legend|#800000|0.300-0.349
legend|#400000|0.300-მდე
legend|#c0c0c0|უცნობია
|}
|}]]
აფრიკაშ მეხოლაფირო 800 მლნ-იანი მახორობა [[ეთნოსი|ეთნიკური]] დო [[რასა|რასობრივი]] აკოდგინალუათ მიარეფერამიე.

[[საჰარა|საჰარაშ]] ოორუეს მახორე მახორობა ორხველ ევროპეიდულ რასას ([[არაბეფი]], [[ბერბერეფი]]). მაშკვითა ოშწანურას არაბეფიშ მოულაწკჷმა ართო თაქ გიფაჩჷ [[არაბული ნინა]]ქ დო [[ისლამი|ისლამქ]].

საჰარაშ ობჟთეს მახორუ კვიდრი მახორობა ორხველჷ ნეგროიდულ რასას. შხვადოშხვა [[ბანტუ|ბანტუს]] ნინეფშა ([[ნიგერ-კონგოშ ნინეფი|ნიგერ-კონგოშ]] ნინეფიშ ფანიაშ ნორთი) მაჩიებე კათა აკმადგინანს ობჟათე, ცენტრალურ დო ბჟაეიოლ აფრიკაშ მახორობაშ უმენტაშობას. ბჟადაალ აფრიკა დოხორინელიე ნიგერ-კონგოშ შხვა ნინეფშა მორგადე კათათ. ბჟაეიოლ დო ცენტრალურ აფრიკას თაშნეშე ოხორანა [[აფრო-აზიური ნინეფი|აფრო-აზირ]] ნინეფშა მორაგადე [[ეთიოპია|ეთიოპარეფი]] დო [[სომალი|სომალარეფი]], თაშნეშე შხვადოშხვა [[ნილო-საჰარული ნინეფი|ნილო-საჰარულ]] ნინეფშა მორაგადე კათა. ობჟათე აფრიკას მორჩილ მუდანობათ აფხვადუნა [[ჰოტენტოტეფი]] დო [[ბუშმენეფი]], ნამუეფსჷთ ბანტუშ ოორუეშე მიგრაციაშა ედომუშამ ობჟათე აფრიკაშ ტერიტორია უკინებუდეს. 

ევროპული კოლონიზაციაშ პერიოდშე აფრიკაშ ტერიტორიას გორჩქინდჷ ევროპალი ჩეკანამეფიშ შანულამ ბუნეფქ. თინეფიშ ბაბუშარეფი რენა [[ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა|ობჟთე აფრიკაშ]] ჩეკანამეფი ([[აფრიკანალეფი]], ინგლისარეფი ობჟათე აფრიკალეფი). 

რელიგიური რწუმაშ მიკოჯინათ აფრიკალეფიშ 40% [[ქირსიანობა|ქირსიანიე]], 40% [[ისლამი|მუსულმანი]]. დოსქილადირ 20% აბანური აფრიკული რელიგიეფიშ მიმათხოზე რე. ისლამი ოორუე აფრიკაშ გალე გოფაჩილიე ბჟაეიოლ აფრიკას. აფრიკალი ქირსიანეფიშ უმენტაშობას წჷმარინუანს ევროპული კოლონიზაციაშ პერიოდის გოქირსიანაფილი კვიდრი მახორობა. აფრიკა თაშნეშე რე [[ეთიოპია|ეთიოპიაშ]] მოსოფელის ართ–ართი უჯვეშაში ორთოდოქსული ქირსიანობაშ ეკლესიაშ შურობუმუ.

აფრიკაშ მახორობა ტერიტორიულო ვამანგას რე დორთილი. მახორობაშ აბანდვალაშა, ხვალე ორთაშობური პიჯალეფს ვა უღჷ გოლინა, თაშნეშე ისტორიული ფაქტორით, დო იფრელიშ მაართათ დოლმახორეეფითვაჭრუაშ რეზულტეფი დო ხანგინძე ჟამიშ მალობას კოლონიური რეჟიმიშ რინა. ალაზიმაფილო ონჭირეთიე დოხორინელი [[სქირონაშქა ზუღა|სქირონაშქა ზუღაშ]], [[გვინეაშ ჸუჯი|გვინეაშ ჸუჯიშ]] დო [[კონტინენტი]]შ ობჟათე-ბჟადაალ ოძგაშეეფი, მახორობაშ არძაშე მაღალი ნჭირალა რე, [[ნილოსიშ დელტა]]ს, სოდგათ 1 კვ.კმ-შა 1000 კოჩის უმოსი მოურს. [[საჰარა|საჰარაშ]] ტიოზის ნამუსჷთ კონტინენტიშ 1/4 უკინებუ, ოხორანს ედომუშამი მახორობაშ 1 %-იშა ნორკე დო თიში ნამთინე რეგიონს შურო ვა რე ირალი მახორობა. 

=== რასეფი ===
მარკვიეეფიშ აზრით აფრიკა ათეხანურ ადამიერიშ კინოხონეფიშ შურობუმუ რე. [[ბჟაეიოლი აფრიკა|ბჟაეიოლ აფრიკას]] 2,7 მილ. წანაშ ასაკიშ ქანეფს შქას მიოგორუეს ადამიერიშ ჩონჩხიშ ნოსქილედეფს. შიოლებერიე ნამუდა თინა რდჷ გონიერი ადამიერიშ კინოხონი. [[ეთიოპია]]ს მენცარეფქ უჯვეშში ადამიერიშ ასაკი დადგინეს - მეხოლაფირო 4 მილიონი წანა. ფიქრენა, ნამუდა თინა წალენტანამ რდჷ, უღუდ მანგარი კიბირეფი დო ჩანარეფს ჭკომუნდუ. ამდღარშო აფრიკას ოხორანს სუმხოლო რასაშ კათა: [[ევროპალეფი]], ეკვატორული ([[ნეგროიდული რასა|ნეგროიდული]]) დო [[მონღოლოიდური რასა|მონღოლოიდური]]. კონტინენტიშ მახორეეფიშ დიდ ნორთის კვიდრი მახორობა - ნეგროიდეფი აკადგინანა. 
[[ფაილი:San tribesman.jpg|right|thumb|[[ბუშმენეფი|ბუშმენი]] ადამიერი [[ბოტსვანა]]ს ]]
კვიდრ მახორობას მიორხველუანა თაშნეშე [[ოორუე აფრიკა|ოორუე აფრიკას]] უჯვეშაში ჟამიშე მახორე, [[არაბეფი|არაბეფს]] დო [[ბერძნეფი|ბერძნეფს]], ნამუეფით ევროპული რასაშ ობჟთე ჸას ორხველჷნა. თინეფიშ ოჩიებე ნინა ჯინჯიერო [[არაბული ნინა|არაბულიე]]. ნეგროიდეფი კონტინენტიშ ჯინჯიერ ნორთის ოხორანა. თინეფშო დჷმახასიათაფალი რე უჩა კანი, რუმე ფერიშ თუმა დო თოლეფი, მოგინძე დუდიშ ხოკო, ონჭირე ჩხვინდი დო ოვალური სახე. თინეფი ოხორანა [[საჰარა|საჰარაშ]] ობჟათეს, კონტინენტიშ დიდ ნორთის დო გაჭყანა ეკვატორული რასაშ აფრიკულ ჸას. ნეგროიდეფს შქას გოშხვავაფა რე კანიშ ფერიშ, სიმაღალაშ დო დუდიშ ხოკოშ ანგარიაშ მიკოჯინათ. სიმაღალათ გიშეგორუნა [[ნილოტიშ კათეფი]], ნამუეფით [[ნილოსი]]შ ჟიმოლენ წელს დო [[ვიქტორიაშ ტობა|ვიქტორიაშ ტობაშ]] ბჟაეიოლს ოხორანა. თინეფიშ ოშქარი სიმაღალა რე 180-200 სმ. ნილოსიშ ჟიდონ მალობაშ აბანეფს ნეგროიდეფი ძალამი რუმე, დახე უჩა ფერიშ კანით გიშეგორუნა.
[[ფაილი:Kobli1.jpg|thumb|left|[[ბენინი|ბენინარი]] ოსური.]]
[[ეკვატორული ტყალეფი]]შ ნეგროიდეფი - [[პიგმეეფი]] წალენეფი (150 სმ-იშ უწალენაშ) რენა. [[ბერძნული ნინა|ბერძნული]] სიტყვა „პიგმიოს“ სიტყვა-სიტყვათ „ლიკვიშმადიდა კათას“ შანენს დო [[ქორთული ნინა|ქორთულ ნინაშა]] თის ჯგირო მეურე სიტყვა „ცეროდენა“. თინეფს ტყებიშ ფერი ალაზიმაფათ უმოს ღილე უღჷნა, ვინდარო შხვა ნეგროიდეფს, ლეჩქვეფი თხითხჷ. პიგმეეფი ტყაშ მახორუეფი რენა. [[ტყა]] თინეფშო ჸუდე დო რინალაშ თარი საშუალება რე, თინეფი აფრიკაშ არძაშე უმორჩილაშრიცხუამი კათა რენა. 

ობჟათე აფრიკაშ [[ტიოზი]]ეფს დო [[გვერდოტიოზი|გვერდოტიოზეფს]] ოხორანა [[ბუშმენეფი]] დო [[ჰოტენტოტეფი]]. თინეფს უღჷნა მოყვინთალო ბურნათი კანი დო ბირტყა სახე, მუთით თინეფი მონღოლოიდეფს გუნა. ბუშმენეფი პიგმეეფიცალი წალენტანამეფი, მარა ძვალჭიფეეფი რენა („ბუშმანი“ - სიტყვა-სიტყვათ „ბართვიშ კოც“ შანენს). ევროპალი ემაჭოფალეფიშით თინეფიშ რიცხუქ ოგინაფალო მირკჷ. 

ნამთინე მარკვიე [[ეთიოპარეფი|ეთიოპარეფს]] გინმაულარ რასას მიორხველუანა. თინეფი გიშეგორუნა ღილე, მარა მოჭითე ფერიშ კანით. ეთიოპარეფი ანგარიათ ხოლოს რენა ევროპული რასაშ ობჟათე ჸაწკჷმა. სიტყვა-სიტყვათ „ეთიოპი“ - „ბჟათ ჭვილს“ შანენს. [[მალაგასიარეფი]] მონღოლოიდური დო ნეგროიდული რასაშ აკოზგუმონჯუათ გიჭყჷ. მოულირ ევროპეიდული მუმაულობაშ მახორობა ჯინჯიერო ხეშმარძი პიჯალეფიშ მაღვენჯ აბანეფს ოხორანს დო კონტინენტიშ მახორობაშ მორჩილ ნორთის აკმადგინანს. [[ოორუე აფრიკა|ოორუე აფრიკას]], სქირონაშქა ზუღაშ ოძგაშეშ მანგას, ოხორანა [[ფრანგეფი]], დო კონტინენტიშ უძგაშაშ ობჟათეს - [[აფრიკანარეფი]] ([[ნიდერლანდეფი|ნიდერლანდიაშე]] გინოხორელეფიშ გამნარყეფი), [[ინგლისარეფი]] დო შხვა.

== ნინეფი ==
[[ფაილი:Languages of Africa map ka.svg|thumb|250px|რუკა აფრიკული ნინეფიშ ფანიეფიშ დოთიალაფათ.]] 
მიარე ვარაუდით აფრიკას ვითოშიშ უმოსი ნინა რე გოფაჩილი, ნამუეფიშ უმენტაშობა აფრიკული მუმაულობაშიე დო დოსქილადირი — ევროპული. აფრიკა მოსოფელის არძაშე პოლიგლოტი კონტინენტიე, თაქ რჩქვანილური მოლინა რე მუზმარენ აფრიკულ ნინაწკჷმა ართო ართი, ვარა ჟჷრი ევროპული ნინაშ ჩქინა. აფრიკას ედომუშამო ოთხი ნინობური ფანია რე.

* [[აფრო-აზიური ნინეფი]]შ ფანიას 240 ნინა დო 285 მილიონი ადამიერიე, ნამუეფიშ უმენტაობა ბჟაეიოლ დო ოორუე აფრიკას, საჰელს დო ობჟათე-ბჟადაალ აზიას რე გოფაჩილი.

* [[ნილოს-საჰარაშ ნინეფი]]შ ფანია ოშიშ უმოს ნინას იკათუანს დო 30 მილიონი მორაგადე ჸუნს. თე ნინეფი ჯინჯიერო გოფაჩილიე [[ჩადი|ჩადის]], [[ეთიოპია]]ს, [[კენია]]ს, [[სუდანი|სუდანს]], [[უგანდა]]სი დო ოორუე. [[ტანზანია]]ს.

* [[ნიგერიულ-კონგოური ნინეფი]]შ ფანია მიკინანს სუბსაჰარაშ აფრიკაშ უმენტაშობას დო ოეგებიეთ არძაშე ფაჩილი ნინეფიშ ფანია რე მოსოფელის გოშხვავაფილი ნინეფიშ მიკოჯინათ. თინეფიშ უმენტაშობა [[ბანტუ]]შ ნინეფიე, ნამუშათ სუბსაჰარაშ აფრიკას იჩიებუნა.

* [[ხოისური ნინეფი]]შ ფანიას მეხოლაფირო ჟარნეჩდოვითი ნინა რე დო ობჟათე აფრიკას გოფაჩილი 120.000 ადამიერს. ხოისურ ნინეფიშ უმენტაშობა დინაფაშ კარშა რე მეულირი. [[ხოი]] დო [[სან]] კათა აფრიკაშ თე ნორთიშ აბორიგენ მახორუეფო რენა მერჩქინელი.

[[კოლონიალიზმი]]შ რეზულტატო დახე არძა აფრიკულ ქიანაქ ოფიციალურ ნინათ ქჷმიღ თინეფიშ კონტინენტიშო ურჩქინუ ნინა, მარა თეჟამშო მუზმარენ თინეფშე პარალელურო შუმობუნურ ნინასჷთ ირინუანს (ინეფ შქას სვაჰილი). მიარე ქიანას [[ინგლისური ნინა|ინგლისური]] დო [[ფრანგული ნინა|ფრანგული]] (ქოძ. [[აფრიკული ფრანგული]]) ირინუაფუ საზოგადოებურ სფეროს თარობას, კომერციას, განათლებას დო მედიას. თაქ გოფაჩილი შხვა ვააფრიკულ ნინეფიშ შქას რე არაბული, პორტუგალიური, აფრიკაანსი დო მალაგასიური.

== კულტურა ==
[[ფაილი:Great Mosque of Djenné 1.jpg|thumb|250px|ჯენეშ მეჩეთიშ თარი მიმაულარი ოორუეშე.]]
[[ფაილი:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|thumb|right|upright|[[აბუ სიმბელი]]შ ოხვამე. ფარაონი [[რამზეს II]]. თე ნოდგუმი ეგაფილიე ჯვშ.წ 1400 წანას.]]
რთული გეოგრაფიული დო კლიმატური პიჯალეფიშ უმკუჯინუო, აფრიკაშ კონტინენტის იშენით გიჭყჷ ბრელ [[კულტურა]]ქ დო [[ცივილიზაცია]]ქ. მარა თინერ გალენ ძალეფქ, მუჭოთ დუდშე [[არაბეფი|არაბეფქ]] დო უკული [[ევროპალეფი|ევროპალეფქ]], მუმაჯალაგარი ეფექტი იღვენუეს აფრიკული რინაშ წუმოძინაშა.

აფრიკა, ოიგებიეთ, [[ადამიერი|ადამიერეფიშ]] ოდაბადეს წჷმარინუანს. [[ანთროპოლოგია|ანთროპოლოგეფქ]] [[ტანზანია]]ს მიოგორეს ადამიერიშ ჩონჩხიშ დო ხანდეფაშ პრიმიტიული ანჯარეფიშ ნოსქილედეფს, ნამუეფჷთ 2 მილიონი წანათი რე დოთარიღებული. მართალი რე, თე მონძეობაშ ზუსტი ნოქური კაბეტი ნირზიშ მეკონს წჷმარინუანს, მარა ოსხირამი რე აზრი, ნამუდა ათეხანური ადამიერიშ კჷნოხონეფქ აფრიკაშ კონტინენტის გიჭყეს.

აფრიკული კულტურა ისტორიაშ მიმალობას განიცადენდჷ უჩინებუ კულტურეფიშ გოლინას დო ჟინჯირა უღჷდ შხვა ქიანეფშე დო კონტინენტიშ კულტურაშა. უუკაბეტაში თია მიშეღჷ ათეხანური ცივილიზაციაშ წუმოძინაშა, [[ჯვეში ეგვიპტე|ჯვეშ ეგვიპტექ]]. აფრიკაშ კონტინენტის რე 2 000-იშ უმოსი აბანური ნინა, ათეშე 400 [[ნიგერია]]ს. თე ირფელი კონტინენტიშ მაღალ კულტურაშა იჩიებუ. აფრიკაშ ქიანეფიშ კულტურაშ ფონს გიშეგორუნა: [[ნკეტია]] (ბენინარი კოპოზიტორი), [[ენო ბელინგია]] (კამერუნალი კომპოზიტორი), [[აფუორქ თექლე]] (ეთიოპარი ხანტუ), [[ეზეკილ მპხალელე]] (ლიტერატურა, სარი), [[ჩინუა აჩები]] (ლიტერატურა, ნიგერია) და ა.შ. 

[[იუნესკო]]შ მოსოფელი ორთაშობური ლადშაფტიშ დო უნიკალური ისტორიული არქიტექტულ მონძეობეფიშ შქას, აფრიკაშ კონტინენტის 78 ობიექტი იდვალუაფუ. თაშე ეიოშანალი რე: [[ტიმგალი]] ([[ალჟირი]]), [[ამოეაშ მაფაშ დოხორე]] ([[ბენინი]]), [[ჯენე]] (ნოღაშ ჯვეში ნორთი, [[მალი]]), [[ომოშ ნაციონალურ პარკი]] ([[ეთიოპია]]). 

=== ტიოზიშ ბარიერი ===
ჯვშ.წ. 8000 წანას [[ოორუე აფრიკა|ოორუე აფრიკაშ]] გოწვანაფილ დო ნოჸოფიერ დიხეფს ოხორანდჷ [[ქუაშ ფარანი|ქუაშ ფარანიშ]] კათა. მუნაჩამუეფი თინეფიშე აშასქილადირიე თი ნახანტეფს, ნამუეფით სრულებური რე ბეჩოეფიშ კიდალეფს. მოგვიანაფათ ჯვშ.წ. 4000-2000 წანეფს, თე კონტინენტის კლიმატიქ ოგინაფალო დითირჷ, დიხაქ გიშესქირჷ დო გორჩქინდჷ [[საჰარა]]შ ფაჩილ [[ტიოზი]]ქ. ათეშ უკული საჰარაშ ობჟთეშე დვალირ აფრიკაშ ტერიტორიეფიშ წუმოძინაქ ოგინაფალო ირჩქალჷ. კათაქ ოშწანურეფს გაიხვილჷ თიშო, ნამუდა აშუმუშებუდესკო ახალი ტექნოლოგიეფი დო შიოლებეფი ტიოზიშ ბარიერიშ გინაულარო დო თეჟამობას, ოორუე აფრიკაშ კულტურა [[სქირონაშქა ზუღა|სქირონაშქა ზუღაშ]] კულტურეფიშ ხასჷლას ივითარებუდუ, დუდშე ჯვეში ეგვიპტეშ გოლინათ, მოგვიანაფათ კლასიკურ კულტურეფწკჷმა აკოზგუმონჯუათ ([[ჯვეში საბერძნეთი|ბერძნული]] დო [[რომიშ რესპუბლიკა|რომაული]]), დო უკული [[არაბეფიშ იმპერია|ისლამური]] ოქიანუშ მეჸუნელო.

აფრიკაშ შხვა ტერიტორიას ცივილიზაცია ივითარებუდუ გეოგრაფიული აბანდვალათ დო კლიმატური პირობეფიშ გოთოლწონაფათ. აბანდვალა მითმიკინენდჷ ტიოზეფიშ დო ეკვატორული ტყალეფიშ ფაჩილ ტერიტორიეფს, მაღალ [[გაბარი|გაბარეფს]] წყარმალუეფი მიშ ქვერსემ [[ოხვარჩალაია|ოხვარჩალაიეფო]], ნამუეფით უშიოლებერო ორთინუანდ თე წყარმალუეფიშ სავაჭარო დო სატრანსპორტო გჷმორინაფას. თიშ უმკუჯინო, საჰარიშ თუდონ ტერიტორიეფს იშენით ივითარებუდ ორტვინალა. [[ჯვშ. წ. 200|ჯვშ.წ. 200]] წანას ოორუე-ბჟაეიოლს ქჷდიჭყეს [[რკინა|რკინაშ]] დამუშება; თიშ ობჟთეთ პროგრესი რჩქალი ტემპით მიშჷ, მარა [[1200|ახ.წ. 1200]] წანას ხვალე [[პიგმეეფი]] დო [[ბუშმენეფი]] ოხორანდეს ქუაშ ფარანს. თიშ უმკუჯინუო, [[ორტვინალა|ორტვინალაშ]] ტექნოლოგიეფი იშენით პრიმიტიული რდჷ, თაქ ვა რდჷ ურემ დო გურთანი.

=== მუსიკა დო სხაპუა ===

კულტურაშ დარგეფს შქას გჷშაკერძაფილო გჷმირთუაფუ [[სახვითი ხელუანობა]], [[მუსიკა]] დო [[სხაპუა]]. აფრიკას მახორუ დახე არძო კათას უღუ მუში ინდივიდუალური მუსიკალური კულტურა, ბირეფიშ დო სხაპუეფიშ მუში ტრადიცია. თინეფიშ უმენტაშობა მეურე ჯინორუას დო დიხამინჯალას. თიშო ნამუდა ჯინორუა ჯგირო გათებედუკო, კათა დგჷნდჷ დიდ წჷმორინაფას სხაპუეფიშ დო მუსიკაშ ალაჸუნაფათ. აფრიკალი კათაშ მუსიკალურ რინას, გჷშაკერძფილ როლს ლაჸაფენდ [[დოლი]].

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
{{commons|Africa|აფრიკა}}
* [http://allafrica.com/ allAfrica.com] ახალი ამბეფი, მოლინეფი დო სტატისტიკა.
* [http://www.afrika.no/english/index.html Afrika.no] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081002035347/http://www.afrika.no/english/index.html |date=2008-10-02 }} ფოტოეფი დო ინფორმაცია. 


== სქოლიო ==
{{სქოლიოშ ერკებული}}

[[კატეგორია:აფრიკა|*]]
[[კატეგორია:კონტინენტეფი]]
[[კატეგორია:ვიკიპედიაშ უციო სტატიეფი ოკუჩხალე 2]]</text>
      <sha1>83fxz53mgixtrsw1vzuywkpgvix4jaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>უანკაიო (პროვინცია)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6346</id>
    <revision>
      <id>248589</id>
      <parentid>90983</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T19:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1299" sha1="kdab4fgul5r57jv0epiwe6e39hfw4k3" xml:space="preserve">[[ფაილი:Provincia de Huancayo.png|200პქ|მინი|მარჯვნივ|უანკაიოშ პროვინცია]]
'''უანკაიო''' — [[ხუნინი (რეგიონი)|ხუნინიშ რეგიონი]]შ [[პერუშ პროვინციეფი|პროვინცია]] [[პერუ]]ს. მუში ნანანოღა რე [[უანკაიო]]. პროვინციას ოხორანს 439 699 ადამიერი, ფართობი აკმადგინანს 3.558,10 კმ²-ს.

პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 28 რაიონო.

==ქოძირით თაშნეშე==
[[პერუშ პროვინციეფი]]

==რესურსეფი ინტერნეტის==
* [http://www.munihuancayo.gob.pe/ Municipal website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111223220116/http://www.munihuancayo.gob.pe/ |date=2011-12-23 }} ესპანურო

{{მერკე}}

[[კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი]]
[[კატეგორია:ხუნინიშ რეგიონიშ პროვინციეფი]]</text>
      <sha1>kdab4fgul5r57jv0epiwe6e39hfw4k3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>შხეფიშ ჯიხა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7303</id>
    <revision>
      <id>248596</id>
      <parentid>132704</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T22:00:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3081" sha1="kle4k7v1f4ev6hxd4mk7fltfik4q056" xml:space="preserve">[[ფაილი:Shkhepi fortress (2012).jpg|300px|მინიატიურა|შხეფიშ ჯიხა]]
''' შხეფიშ ჯიხა''' — [[შქა ოშწანურეფი]]შ ჯიხაზურგა ბჟადალ [[საქორთუო]]ს, [[სამარგალო|სამარგალოს]] (ასეიანი [[სანაკი]]შ გოხოლუას). ეგაფილიე ორდოიანი [[შქა ოშწანურეფი|შქა ოშწანურეფს]]. გიოხე უკულნეშიანი პერიოდეფიშ გინოკეთებაშ ნოქური. ჯგირო რე წჷმოსქილადირი ჟირი ჸორში დო გალუანი. რაგადანა, ნამდა შხეფიშ ჯიხა რე იგივე ჯიხაზურგა [[ონოგურისი]]{{ფაქტი}}. შხეფიშ ჯიხას შხირას შინელი  პატიმარეფიშ ოხვილარო ირინუანდეს. თაქ [[1590]] წანას ჭკორალას ღურუ [[იმერეთიშ ომაფე|იმერეთიშ]] მაფა [[ლევანი (იმერეთიშ მაფა)|ლევანქ]]. შხეფიშ ჯიხა [[XIX ოშწანურა|XIX ოშწანურაშ]] დაჭყაფუსჷთ ქიმინჯენდჷ. [[1979]] წანს იმანჯჷ არქეოლოგიურ გონთხორუეფქ.

== ლიტერატურა ==
* ''ნ. ზაქარაია,'' ქართული ციხესიმაგრეები, კრებული „ფრესკა“, თბ. 1985 წ.
* ''ადამია ი.,'' შხეფის ციხესიმაგრე, ძეგლის მეგობარი, 1979, N51.
* ''ზაქარაია პ.'', საქართველოს ძველი ქალაქები და ციხეები, თბ., 1973.
* ''ზაქარაია პ.,'' ქართული ციხე-ქალაქები ციხესიმაგრეები ციხე-დარბაზები ციხე-გალავნები კოშკები, თბ., 2001.
* ''ზაქარაია პ.'', საქართველოს ძველი ციხესიმაგრეები, თბ., 1988.
* ''ბერაძე თ.'', [[ქსე]], ტ. 11, ხს. 66, ქთ., 1987

==რესურსფი ინტერნეტის==
* [http://dzeglebi.ge/dzeglebi/sh/shxefi.html dzeglebi.ge — შხეფიშ ჯიხა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307132754/http://www.dzeglebi.ge/dzeglebi/sh/shxefi.html |date=2016-03-07 }}

[[კატეგორია:სანაკიშ მუნიციპალიტეტიშ ჯიხაზურგეფი]]</text>
      <sha1>kle4k7v1f4ev6hxd4mk7fltfik4q056</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მორ იოკაი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8686</id>
    <revision>
      <id>248550</id>
      <parentid>149111</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T13:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1247" sha1="bnrd3rplq1scagofu55m0uxjakud9qr" xml:space="preserve">[[File:Jókai Mór Horowitz.jpg|thumb|მორ იოკაი]]

'''მორ იოკაი''' (დ. [[19 ფურთუთა]], [[1825]] – ღ. [[5 მესი]], [[1904]]) — დიდი [[უნგრალეფი|უნგრალი]] [[ჭარუ]], [[ნოველისტი]] დო დრამატურგი.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
*[http://mek.oszk.hu/html/vgi/kereses/keresesujgy.phtml?tip=gyors&amp;szerzo=Jokai+Mor მორ იოკაიშ ნაჭარეფი]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.gutenberg.org/browse/authors/j#a5845 მორ იკოაიშ ნაჭარეფი]

{{მერკე-ბიოგრაფია}}
{{DEFAULTSORT:იოკაი, მორ}}
[[კატეგორია:უნგრალეფი]]
[[კატეგორია:უნგრალი ჭარუეფი]]
[[კატეგორია:უნგრალი დრამატურგეფი]]
[[კატეგორია:უნგრალი ნოველისტეფი]]
[[კატეგორია:დუნაბადი 1825]]
[[კატეგორია:ნაღურა 1904]]</text>
      <sha1>bnrd3rplq1scagofu55m0uxjakud9qr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სლოვენური ნინა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16894</id>
    <revision>
      <id>248585</id>
      <parentid>208746</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19746" sha1="n5vp5xdx660tharycezjkyt91jhdrch" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ნინა
| ჯოხო = სლოვენური ნინა
| მუშითჯოხოდვალა = slovenski jezik, slovenščina
| მუდანობა = ოდაბადური ნინა: 2,5 მლნ (2010)&lt;ref name=&quot;MLD 2010&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=2957 |title=International Mother Language Day 2010 |publisher=Statistical Office of the Republic of Slovenia |date=19 February 2010 |accessdate=29 January 2011}}&lt;/ref&gt;
| ქიანეფი = [[სლოვენია]], მეძობელი ევროპული ქიანეფი დო შხვა ქიანეფი სლოვენიური დიასპორათ
| კლასიფიკაცია = [[ინდოევროპული ნინეფი|ინდოევროპული ფანია]]:
:[[ბალტოსლავური ნინეფი|ბალტოსლავური]]
::[[სლავური ნინეფი|სლავური]]
:::[[ობჟათე სლავური ნინეფი|ობჟათე სლავური]]
::::'''სლოვენური'''
| დიალექტეფი = პრეკმურული&lt;br /&gt;რესიული&lt;br /&gt;გვალო 32 ვასტანდარტიზაფილი დიალექტი
| ჭარალუა = [[ლათინური ჭარალუა|ლათინური]]
| სტატუსი = {{შილა|სლოვენია}}&lt;br /&gt;{{შილა|ევროპაშ რსხუ}}&lt;br /&gt;რეგიონალური ვარა ლოკალური ოფიციალური ნინა:&lt;br /&gt;{{შილა|ავსტრია}}&lt;br /&gt;
{{შილა|უნგრეთი}}&lt;br /&gt;{{შილა|იტალია}}

არეგულირენს: სლოვენიაშ მენცარობეფიშ დო ხელუანობაშ აკადემია 
| კოდეფი = ISO 639-1:	sl	&lt;br /&gt;ISO 639-2:	slv	&lt;br /&gt;ISO/FDIS 639-3:	slv
}}
'''სლოვენური ნინა''' (სლოვენ. ''slovenščina'') — სლავური ნინეფიშ [[ობჟათე სლავური ნინეფი]]შ ნოჸელა. [[სლავური ნინეფი]] მუშ განშე [[ინდოევროპული ნინეფი|ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშა]] მიშმურს.

თე ნინაშა იჩიებუ 2,5 მილიონი კოჩი [[მოსოფელი|მოსოფელს]], ნამუშ უმეტაშობა ოხორანს [[სლოვენია]]ს. თენა რე თარი ნინა 1 850 000 კოჩშო დო რე [[ევროპაშ რსხუ]]შ ართ-ართი სამუშა ნინა 24 ნინაშე. 

==კლაისიფიკაცია==
სლოვენური რე [[ინდოევროპული ნინეფი|ინდოევროპული]] ნინა, ნამუთ ორხველჷ [[სლავური ნინეფი]]შ ობჟათე სლავური ნოჸელაშ ბჟადალურ გიმენბუნას, [[სერბო-ხორვატული ნინა|სერბო-ხორვატულწკჷმა]] ართო. თინა ხოლოს რე სერბო-ხორვატული ნინაშ კაიკავურ დო ჩაკავურ დიალექტეფწკჷმა, მარა უმოს შორს რე შტოკავურ დიალექტიშე, ნამუშათ რე გერსხილი ბოსნიური, ხორვატული, მონტენეგრული დო სერბული სტანდარტული ნინეფი.&lt;ref name=&quot;Greenberg&quot;&gt;Greenberg, Marc L., ''A Short Reference Grammar of Slovene,'' (''LINCOM Studies in Slavic Linguistics'' 30). Munich: LINCOM, 2008. ISBN 3-89586-965-1&lt;/ref&gt; თეშ მოხ, სლოვენურს უღჷ საართო ლინგვისტური მახასიათაფალეფი არძა ობჟათე სლავურ ნინეფწკჷმა, თინეფ შქას ბჟაეიოლურ სუბბუნაწკჷმა, ნამუეფშათ მიშმურს [[ბულგარული ნინა|ბულგარული]]. თეშ უმიკუჯინუო, ნამჷ-და სლოვენური გჷ კავკავურ დიალექტისჷნ, სერბო-ხორვატულიშ შხვა ვარიანტეფწკჷმა უღჷ გინორთეფი ლექსიკას, გრამატიკას დო გჷმოთქვინუას. სლოვენურ ნინას ბრელი საართო მახასიათაფალი გაჩქჷ ბჟადალურ სლავურ ნინეფწკჷმა ხოლო.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vlada.si/si/o_sloveniji/slovenscina/jezikovni_polozaj/ |title=Jezikovni položaj |language=Slovene |trans_title=Language Situation |publisher=Government of the Republic of Slovenia |first=Janez |last=Dular |authorlink=Janez Dular |year=2001 |accessdate=11 May 2012}}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
===ორდოიანი ისტორია===
[[File:Brižinski_spomeniki_3.png|thumb|left|''ფრეიზინგული მანუსკრიპტეფი'', ითარიღებუ X ოშწანურაშ დალიერშე XI ოშწანურაშ ორდოიან ხანეფშახ. მერჩქინელი რე უჯვეშაშ სლოვენურ დოკუმენტო.]]
თეში, მუჭოთ შხვა სლავურ ნინეფსჷნ, სლოვენურიშ ჩხვიჩხვეფი მოურს პროტო-სლავური ნინეფიშ ბუნაშე, ნამუეფშათ რდჷ გერსხილი ჯვეში საეკლესიო სლავური. სლოვენურ დიალექტიშა არძაშე ორდოიანი ჩინებული ნაჭარეფი რე ''ფრეიზინგული მანუსკრიპტეფი'', სლოვენურო ჩინებული მუჭოთ ''„Brižinski spomeniki“''.

თინეფიშ ჭარუაშ თარიღი რე 972-1093 წანეფს შქას (უმოსო 1000 წანაშახ). თე რელიგიური ნაჭარეფი არძაშე ჯვეში რე ამდღარშახ ასქილადირ არძა სლავურ ნინაშა ჭარილ მანუსკრიპტეფს შქას.

თი ბორჯის პროტო-სლოვენურო იჩიებუდეს უმოს დიდ ტერიტორიას, ვინდარო ამდღარ სლოვენურშა. თე ნინაშა იჩებუდეს ამდღარ ავსტრიულ შტატეფს, [[კარინტია]]ს დო [[შტირია]]ს, მუჭოთ [[ბჟაეიოლი ტიროლი|ბჟაეიოლ ტიროლს]], [[პუსტერტალი|პუსტერტალს]], [[ობჟათე ტიროლი|ობჟათე ტიროლს]] დო ავსტრიაშ შხვა კანკალე აკანს.&lt;ref&gt;Bogo Grafenauer, ''Karantanija: izbrane razprave in članki'' (Ljubljana: Slovenska matica, 2000)&lt;/ref&gt;

შქა ოშწანურეფიშ უმეტაშ ხანს, სლოვენური რდჷ ჸაზახეფიშ საკათო ნინა, თიშ უმიკუჯინუო, ნამჷ-და თე ნინაშა იჩიებუდეს სლოვენიაშ ტერიტორიას ნოღეფიშ უმეტაშობას [[გერმანული ნინა|გერმანულ]] დო [[იტალიური ნინა|იტალიურ ნინეფწკჷმა]] ართო. თიშ უმიკუჯინუო, ნამჷ-და თე პერიოდეფს გერმანული რდჷ მაღალი ფენეფიშ კათაშ ოჩიებე ნინან, სლოვენურს ხოლო უკინებუდჷ გარკვეული როლი კანკალე აკანს მაღალი ფენაშ წჷმმარინაფალეფს შქას.

მაართა ნაბეშტა სლოვენურ ტექსტიქ, „სტარა პრავდაქ“ („ჯვეში სამართალი“) მუკორჩქინდჷ 1515 წანას, [[ვენა]]ს.&lt;ref name=&quot;Cvirn2000&quot;&gt;{{cite book |title=Ilustrirana zgodovina Slovencev |language=Slovene |trans_title=The Illustrated History of the Slovenes |chapter=Slovenski kmečki upor |trans_chapter=The Slovene Peasant Revolt |year=2000 |first=Peter |last=Štih |editor-first=Marko |editor-last=Vidic |publisher=Mladinska knjiga |isbn=86-11-15664-1 |page=142}}&lt;/ref&gt;

===უხოლაში ისტორია===
რომანტიკული ნაციონალიზმიშ ფალუაშ ბორჯის, XIX ოშწანურას, ლირიზმიშ დო პან-სლავიზმიშ კულტურული ყარაფეფიშ მოღალუთ სერბო-ხორვატულშე დო [[ჩეხური ნინა|ჩეხურშე]] მიშელჷ ზიტყვეფქ სტანდარტულ სლოვენურშა ორდო ნარსხებუ გერმანული ზიტყვეფიშ მანგიორო. თე ინოვაციეფიშ უმეტაშობაქ ქჷდოსქიდჷ, თიშ უმიკუჯინუო, ნამჷ-და კანკალექ გეშალჷ იშო-იშო გოვითარაფაშ უკული. XIX ოშწანურაშ მაჟირა გვერდის ბრელ ავტორქ ხვეიანო გაგჷმირინუ სერბო-ხორვატული ზიტყვეფი.

[[იუგოსლავიაშ სამაფო]]შ ბორჯის, 1920-იანეფს დო 1930-იანეფს, კინე მირდჷ სერბო-ხორვატულიშ გოლინაქ. თე პროცესის აწუდირთეს ახალი თაობეფიშ წჷმმარინაფალ მოღალეეფქ დო ინტელექტუალეფქ. 

[[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ ბორჯის, სლოვენია აფჷდეს გორთილი [[ლირე ბერლინი-რომი-ტოკიო]]ს, [[იტალიაშ სამაფო (1861-1946)|ფაშისტურ იტალიას]], [[მასუმა რაიხი|ნაცისტურ გერმანიას]] დო [[უნგრეთი]]ს. არძა საოკუპაციო [[ხეშულობა]] ოცადჷდჷ მიოტებაფესჷკო სვლოვენურო ჩიებან, ვარა გვალო აკძრალესჷკო თე ნინა.

[[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ უკული, სლოვენიაქ გინირთჷ [[იუგოსლავიაშ სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა]]შ აკმადგინალ ნორთო. სლოვენური რდჷ ფედერაციაშ ართ-ართი ოფიციალური ნინა. 

1991 წანაშ უკული, მუჟამსჷთ სლოვენიაქ მიპალუ ზოხორინალა, სლოვენური ნინა გჷმირინუაფუ, მუჭოთ ოფიციალური ნინა ოჯარალუ რინაშ არძა სფეროს. 2004 წანაშე გინირთჷ [[ევროპაშ რსხუ]]შ ართ-ართ ნინათ.

==გეოგრაფიული არეალი==
სლოვენურ ნინაშა იჩიებუ დოხოლაფირო 2,5 მილიონი კოჩი, უმოსო სლოვენიას, მარა თე ნინაშა იჩიებუნა [[ფრიული-ვენეცია-ჯულია]]ს, [[იტალია]]ს (დოხოლაფირო 90 000 კოჩი ვენეციაშ სლოვენიას, რეზიას დო შხვა კანკალე აკანს), ობჟათე [[კარინტია]]ს დო [[შტირია]]შ კანკალე ნორთის [[ავსტრია]]ს (25 000 კოჩი). სლოვენურო იჩებუნა [[ხორვატია]]ს, უმოსო [[ისტრია]]ს, [[რიეკა]]ს დო [[ზაგრები]]ს (11 800-13 100 კოჩი), ობჟათე-ბჟადალ [[უნგრეთი]]ს (3000-3500 კოჩი), [[სერბეთი]]ს (5 000 კოჩი) დო სლოვენურ დიასპორას [[ევროპა]]შ დო [[მოსოფელი]]შ მასშტაბით (30 000 კოჩშახ), უმოსო [[ააშ|ააშ-ს]] (უმოსო ოჰაიოშ შტატის, 3400 კოჩშახ),&lt;ref&gt;http://www.usefoundation.org/view/29 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090525112805/http://www.usefoundation.org/view/29 |date=2009-05-25 }}&lt;/ref&gt; [[კანადა]]ს, [[არგენტინა]]ს, [[ავსტრალია]]ს დო [[ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა|ობჟათე აფრიკას]].&lt;ref name=&quot;Greenberg&quot;/&gt;

==დიალექტეფი==
[[File:Slovenian Dialects.svg|thumb|right|სლოვენური ნინაშ დიალექტეფიშ სქემატური რუკა]]
სლოვენური მინშა იხასიათებუ, მუჭოთ დიალექტურო არძაშე მიარეფერუანი სლავური ნინა,&lt;ref name=&quot;MLD 2009&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=2177 |title=International Mother Language Day |publisher=Statistical Office of the Republic of Slovenia |date=19 February 2009 |accessdate=3 February 2011}}&lt;/ref&gt; შხვადოშხვა შანულობეფით დო გაგებუანობეფიშ ხარისხით.&lt;ref name=&quot;Vila2012&quot;&gt;{{cite book|author=F. Xavier Vila|title=Survival and Development of Language Communities: Prospects and Challenges|url=http://books.google.com/books?id=wndScgIWxEUC&amp;pg=PT56|date=13 November 2012|publisher=Multilingual Matters|isbn=978-1-84769-837-7|pages=56–}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ruhlen1991&quot;&gt;{{cite book|author=Merritt Ruhlen|title=A Guide to the World's Languages: Classification|url=http://books.google.com/books?id=mYwmDE3f6wUC&amp;pg=PA60|year=1991|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-1894-3|pages=60–}}&lt;/ref&gt; სლოვენურიშ დიალექტეფი რე კლასიფიცირაფილი შკვით დიალექტურ ბუნათ,&lt;ref&gt;McDonald, Gordon C. 1979. ''Yugoslavia: A Country Study''. Washington, DC: American University, p. 93&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Greenberg, Marc L. 2009. &quot;Slovene.&quot; In Keith Brown &amp; Sarah Ogilvie (eds.), ''Concise Encyclopedia of Languages of the World'', pp. 981–984. Oxford: Elsevier, p. 981.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Brown, E. K. &amp; Anne Anderson. 2006. ''Encyclopedia of Language &amp; Linguistics: Sca-Spe''. Oxford: Elsevier, p. 424&lt;/ref&gt; მინშა მერჩქინელი რე, ნამჷ-და თე ბუნეფი ირთუ 50 დიალექტო.&lt;ref&gt;Sussex, Roland, &amp; Paul V. Cubberley. 2006. ''The Slavic languages''. Cambridge: Cambridge University Press, p. 502.&lt;/ref&gt; შხვა წყუეფი აკლასიფიცირენა ჩხორო,&lt;ref&gt;Sławski, Franciszek. 1962. ''Zarys dialektologii południowosłowiańskiej. Warsaw: PAN.&lt;/ref&gt; ვარა ბრუო დიალექტო.&lt;ref&gt;Priestly, Tom M. S. 1993. &quot;On 'Drift' in Indo-European Gender Systems.' ''Journal of Indo-European Studies'' 11: 339–363.&lt;/ref&gt; გჷმოთქვინუა ხოლო დიდო გინორთელი რე შხვადოშხვა აკანეფ შქას, მარა ართიანიშ გაგებინებას ვარცილჷ თე გინორთეფი.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
{{Commons category|Slovene language}}
* [http://www.centerslo.net/index.asp?LANG=eng სლოვენურიშ, მუჭოთ ურცხო ნინაშ ცენტრი] 
* [http://www.x-sandra.com/valencic/SlovenianPhonology.pdf სლოვენური ფონოლოგია]

===გრამატიკა===
* [http://www.seelrc.org:8080/grammar/mainframe.jsp?nLanguageID=8 სლოვენური გრამატიკა &amp;#91;PDF&amp;#93;] მარკ გრინბერგიშე 
* [http://learn101.org/slovene.php სლოვენური გრამატიკა]

===ლექსიკონეფი===
* {{sl icon}} [http://bos.zrc-sazu.si/sskj.html სტანდარტული სლოვენური ლექსიკონი (SSKJ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510044738/http://bos.zrc-sazu.si/sskj.html |date=2012-05-10 }}
* {{sl icon}} [http://evroterm.gov.si/slovar/ სლოვენური ლექსიკონეფიშ ედომუშამი ერკებული] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180209132842/http://evroterm.gov.si/slovar/ |date=2018-02-09 }} 
* {{sl icon}} [http://www.4ezi.com/ezisoftware/projects/slovar/ Spletni Slovar (მიარენინამი ლექსიკონი)]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:სლავური ნინეფი]]
[[კატეგორია:სლოვენური ნინა]]
[[კატეგორია:სლოვენიაშ ნინეფი]]
[[კატეგორია:ავსტრიაშ ნინეფი]]
[[კატეგორია:ხორვატიაშ ნინეფი]]
[[კატეგორია:უნგრეთიშ ნინეფი]]</text>
      <sha1>n5vp5xdx660tharycezjkyt91jhdrch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სპარსეთიშ ჸუჯი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17154</id>
    <revision>
      <id>248586</id>
      <parentid>119310</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3799" sha1="q0hh5jzbcowwu6sf0ylz2x5o06bg6zw" xml:space="preserve">[[ფაილი:PersianGulf vue satellite du golfe persique.jpg|thumb|სპარსეთიშ ჸუჯიშ ელმაშარეშ გინნაღელი]]
'''სპარსეთიშ ჸუჯი''' ({{lang-fa|خلیج پارس}}, {{lang-ar|الخليج الفارسی}} — ''არაბეთიშ ჸუჯი''&lt;ref&gt;[http://www.lenta.ru/world/2004/11/24/gulf/ ირანიშ ხეშუულებაქ მოსოფელიშ ატლასი გაუქვუ]&lt;/ref&gt;) — [[ჸუჯი (გეოგრაფია)|ჸუჯი]] ბჟადალ აზიას. იდვალუაფუ [[ირანი|ირანს]] დო [[არაბეთიშ ჩქონი|არაბეთიშ ჩქონს]] შქას. [[ორმუზიშ ჸუჯი|ორმუზიშ ჸუჯით]] მერსხილიე [[ომანიშ ჸუჯი|ომანიშ ჸუჯწკჷმა]], [[არაბეთიშ ზუღა|არაბეთიშ ზუღათ]] დო [[ინდოეთიშ ოკიანე|ინდოეთიშ ოკიანეთ]]. ჰიდროლოგიური რეჟიმით, სპარსეთიშ ჸუჯი - ზუღა რე&lt;ref&gt;[http://bse.sci-lib.com/article088418.html БСЭ]&lt;/ref&gt;.

სპარსეთიშ ჸუჯიშ წყარპიჯიშ ქიანეფი რე - [[ომანი]], [[არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი]], [[საუდიშ არაბეთი]], [[კატარი]], [[ბაჰრეინი]], [[ქუვეითი]], [[ერაყი]] დო [[ირანი]]. სპარსეთიშ ჸუჯიშა დინმახჷრჩანს წყარმალუ [[შატ-ელ-არაბი]], ნამუთ აკმიქიმინუაფუ წყარმალუეფიშ [[ტიგროსი|ტიგროსიშ]] დო [[ევფრატი]]შ აკოკათაფათ.

თე წყაროჩუაშეშ ჯოხოდვალაშენი ართიანს [[დება სპარსეთიშ ჸუჯიშ ჯოხოდვალაშენი|ოდაუ]] მუსხირენ არაბული ქიანა, ნამუეფსჷთ ოკონა გიოდვანი  „არაბეთიშ ჸუჯი“.

სპარსეთიშ ჸუჯი, დიდარი [[ნავთობი|ნავთობიშ]] საბადოეფიშ გეშა, შანულამი გეოპოლიტიკური რეგიონი რე.

ჰიდროლოგიური, ჰიდროქიმიური დო შხვა პარამეტრეფით სპარსეთიშ ჸუჯი ორხველჷ [[ზუღა|ზუღეფს]].

სპარსეთიშ ჸუჯიშ ფართობი — 239 000 კმ², სიგჷრძა — 926 კმ, სიფართა — 180—320 კმ, ოშქაშე სიტომბარე —  50 მეტრაშე მერკე, მაქსიმალური — 102 მ&lt;ref&gt;[http://bse.sci-lib.com/article088418.html БСЭ — სპარსეთიშ ჸუჯი]&lt;/ref&gt;.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.wdl.org/ru/item/11771/  სპარსეთიშ ჸუჯი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019023342/https://www.wdl.org/ru/item/11771/ |date=2017-10-19 }}

[[კატეგორია:სპარსეთიშ ჸუჯი| ]]</text>
      <sha1>q0hh5jzbcowwu6sf0ylz2x5o06bg6zw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ურუგვაი (წყარმალუ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17228</id>
    <revision>
      <id>248593</id>
      <parentid>107738</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T21:06:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7748" sha1="fq6itkkl69y3zwnr3itlunnqvytjifg" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა_წყარმალუ
 |ჯოხო              = ურუგვაი
 |ორიგინალური ჯოხო = {{lang-es|Río Uruguay}}
 |ფოტო           = Atardeceruruguayrio.JPG
  |ფოტოშ ზჷმა   = ბჟაშ დილულა წყარმალუ ურუგვაის
  |დუდჯოხო              = 
 |რუკა                 = 
  |რუკაშ სიგანა         = 
  |რუკაშ მუკნაჭარა        = 
 |სიგჷრძა                 = 1600
 |ღანჩოშ ფართობი      = 365000
 |ღანჩო               = 
 |წყარმალუეფიშ ღანჩო          =
 |წყარიშ ხარჯი           = 5500
  |გოზჷმუაშ აბანი      = 
 |ოდუდე               = წყარმალუეფი: [[პელატოსი (წყარმალუ)|პელატოსი]]/[[კანოასი (წყარმალუ)|კანოასი]]
  |ოდუდეშ ორენი = {{შილა|ბრაზილია}}
  |ოდუდეშ სიმაღალა         = 1800
  |s_lat_dir =S |s_lat_deg =27 |s_lat_min =36 |s_lat_sec =30 
  |s_lon_dir =W |s_lon_deg =51 |s_lon_min =27 |s_lon_sec =21
 |აკაკათაფუ             = ლა-პლატა (ესტურაი)
  |აკაკათაფუშ ორენი = 
  |აკაკათაფუშ სიმაღალა         = 0
  |m_lat_dir =S |m_lat_deg =33 |m_lat_min =56 |m_lat_sec =45 
  |m_lon_dir =W |m_lon_deg =58 |m_lon_min =24 |m_lon_sec =34
 |ინაკათუ= [[ატლანტიშ ოკიანე]]
 |წყარმალუშ გეკინალა           = 
 |ქიანეფი               = {{შილა|ბრაზილია}}, {{შილა|არგენტინა}}, {{შილა|ურუგვაი}}
  |რეგიონი             = ობჟათე ამერიკა
  |ნოღეფი=
 |Commons               = 
}}
'''ურუგვაი''' ({{lang-es|Río Uruguay}}) — წყარმალუ [[ობჟათე ამერიკა|ობჟათე ამერიკას]].

წყარმალუშ ოდუდეშ ორენი რე [[ბრაზილია|ბრაზილიას]], აკმიქიმინუაფუ 1800 მეტრის, [[პელატოსი (წყარმალუ)|პელატოსიშ]] დო [[კანოასი (წყარმალუ)|კანოასიშ]] წყარმალუეფიშ აკოართაფათ, უკული წყარმალუ მეხჷრჩანს ოორუეშე ობჟათეშა, წჷმოქიმინჷნს ბრაზილიას დო [[ურუგვაი]]ს შქას ხურგას, ნამუეფით იდვალუაფჷნა წყარმალუშ კვარჩხან ნორთისჷნ, დო [[არგენტინა|არგენტინაშ]] ხურგას გოჸუნს წყარმალუშ მარძგვანი წყარპიჯით. დინუმურს წყარმალუ [[პარანა (წყარმალუ)|პარანას]] (ჯოხო [[ლა-პლატა (ესტურაი)|ლა-პლატა]]).

წყარმალუშ ჯოხოდვალა მოურს [[გუარანი (ნინა)|ინდიარეფიშ ნინა გუარანიშე]] დო გჷნმითანგუაფუ მუჭოთ &quot;მიარეფერუამი ჩიტეფიშ წყარმალუ&quot;.

წყარმალუშ სიგჷრძა — დოხოლაფირო 1600&lt;ref name=britannica&gt;{{en icon}} {{cite web|title=Río de la Plata|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/463804/Rio-de-la-Plata|accessdate=14 August 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/65DYQqsyv|archivedate=2012-02-05}}&lt;/ref&gt; კმ (წყარმალუ [[პელატოსი (წყარმალუ)|პელატოსწკჷმა]] ართო 2200 კმ), ღანჩოშ ფართობი — 365 ვითოში&lt;ref&gt;cite book |last= Varis |first= Olli |last2= Tortajada |first2= Cecilia |last3= Biswas |first3= Asit K. |title= Management of Transboundary Rivers and Lakes |year= 2008 |publisher= Springer |isbn= 9783540749264 |url= http://books.google.com/books?id=Z3ilzosWx4wC&amp;pg=PA272 |page= 272}}&lt;/ref&gt; კმ². წყარმალუშ ინაკათუშ ფართობი 12 კმ-ს ანჭუ.

თარი ნოჸელეფიე — [[იბიკუი (წყარმალუ)|იბიკუი]] დო [[რიო-ნეგრო (ურუგვაი)|რიო-ნეგრო]].

წყარმალუ [[წყარმალუშ წყუ|აკმინწყუაფუ]] ნოღა [[სალტო (ნოღა)|სალტოშ]] ჟიდონი მალობას, სოდეთ გჷშმახჷრჩანს კირდეშ გერთელ ნორთიშე. ნოღა სალტოშ გიმე წყარმალუ ონიშეთ ირგებე&lt;ref&gt;«Страны и народы: Южная Америка», Москва, «Мысль», 1983, стр. 212&lt;/ref&gt;. თარი პორტეფი: [[კონკორდია (არგენტინა)|კონკორდია]] ({{შილა|არგენტინა}}), სალტო, [[პაისანდუ]], [[ფრაი-ბენტოსი]] ({{შილა|ურუგვაი}}). წყარმალუ ურუგვაიშ სისტემა ხვალო ქიანაშ თარი წყარიშმოხაზირაფაშ წყუთ ვეგჷმირინუაფუ, თაშნეშე [[ჰიდროენერგეტიკა|ჰიდროენერგეტიკაშ]] საჭირებაშო ხოლო. წყარმალუშ უდიდაში [[ჰიდროელექტროსადგჷმი]]ე — არგენტინულ-ურუგვაიული ჰესი &quot;სალტო-გრანდე&quot;. წყარმალუ რიო-ნეგროს, წყარმალუ ურუგვაიშ თარ ნოჸელას, თაშნეშე ეგაფილიე ჟირი უდიდაში ჰიდროელექტროსადგჷმი — რინკონ-დელ-ბონეტე დო რინკონ-დელ-ბაიგორია.

== თაშნეშე ქოძირით ==
* [[ლა-პლატაშ რზენი]]
* [[ურუგვაი]]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.wdl.org/ru/item/189 წყარმალუ ურუგვაიშ რუკა ნოღა იაპეიუშე სან-გრეგორიოშ ფერმაშახ]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (1784)


[[კატეგორია:არგენტინაშ წყარმალუეფი]]
[[კატეგორია:ურუგვაიშ წყარმალუეფი]]
[[კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი]]</text>
      <sha1>fq6itkkl69y3zwnr3itlunnqvytjifg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სინაიშ ჩქონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18869</id>
    <revision>
      <id>248583</id>
      <parentid>210567</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12771" sha1="lafqs5cuive2b2z4mtydbaiapmq52p4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ჩქონი
 |ჯოხო= სინაიშ ჩქონი&lt;br /&gt;{{lang-ar|شبه جزيرة سيناء‎‎}}
 |სურათი= Nile River and delta from orbit.jpg
 |ორენი= [[აზია]]შ დო [[აფრიკა]]შ ხურგაშ შქას
 |კოორდინატეფი={{coord|29|30|N|33|50|E}}
 |აკვატორია=[[ჭითა ზუღა]], [[აკაბიშ ჸუჯი]], [[სუეციშ ჸუჯი]], [[სქირონაშქა ზუღა]]
 |წყარმალუეფი= 
 |ფართობი= 25 000-შე 60 000-შახ
 |უმაღაში კონკა= 2637
 |ქიანა= {{შილა|ეგვიპტე}}
 |ოლქი= 
 |მახორობა= 
 |წანა= 
 |პანორამა=
 |ზჷმა=
 |მიკნაჭარა=
}}

'''სინაიშ ჩქონი''', ''სინაი''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/Sinai |title=Definition of Sinai |publisher=The Free Dictionary |accessdate=2014-05-03 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/Sinai |title=Define Sinai |publisher=Dictionary.com |accessdate=2014-05-03 }}&lt;/ref&gt; ({{lang-ar|شبه جزيرة سيناء}}, ''სინა''&lt;ref&gt;Инструкция по передаче на картах географических названий арабских стран. — М.: Наука, 1966. — С. 27.&lt;/ref&gt;; {{lang-he|סיני}}) — [[ჩქონი]] [[ჭითა ზუღა]]ს, [[აზია]]შ დო [[აფრიკა]]შ ხურგაშ შქას, [[ეგვიპტე]]შ ტერიტორიაშ ნორთი. ჩქონი ტერიტორიულო აზიას ორხველჷ&lt;ref name=&quot;bse&quot;&gt;http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00071/13700.htm}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== გეოგრაფია ==
[[ფაილი:Sinai Peninsula - en.svg|thumb|მარცხნივ|220პა|სინაიშ ჩქონიშ რელიეფური რუკა.]]
ჩქონი, ნამუსჷთ სუმკუნთხულიშ ფორმა უღუნ, წვანდი ობჟათეშე უღჷ, ოორუეშე ომძღჷ [[სქირონაშქა ზუღა]]შ წყარპიჯი, ბჟადალშე — [[სუეციშ ჸუჯი]], ბჟაეიოლშე — [[აკაბიშ ჸუჯი]]. თიშ გეშა, ნამჷ-და ჩქონიშ ხურგეფი პიჯალობური რენ, თიშ ტერიტორია გოთანჯუაშ მეთოდიკაშ მეჯინათ 25 000 კმ²-შე 60 000კმ²-შახ რე. უმენტაშო ჩქონიშ ტერიტორია უკებჷ ტიოზის, ჩქონიშ ობჟათეშე გვალეფი (არძაშე უმაღალაში კონკა რე [[წიმინდე ეკატერინეშ გვალა (სინაი)|წიმინდე ეკატერინეშ გვალა]], 2637 მ) დო ლაკადეფი იდვალუაფუ. ჩქონს [[ნავთობი]]შ საბადო რე.
[[ფაილი:Katharinenkloster Sinai BW 2.jpg|thumb|250px|მარცხნივ|[[წიმინდე ეკატერინეშ ოხიდა|წიმინდე ეკატერინეშ ოხიდა]] რე უჯვეშაში მოქიმინჯე ქირსიანული ოხიდა მოსოფელს დო არძაშე პოპულარული ტურისტული ოქინაფუ ჩქონს.]]

== კლიმატი ==
პრაქტიკულო ედომუშამი სინაიშ ჩქონიშ კლიმატი ტროპიკული ტიოზური რე, ოორუე ნორთიშ მოხ, ნამუთ სქირონაშქა ზუღას ომძღჷ, სოდეთ [[სქირონაშქაზუღური კლიმატი]]. კლიმატი ირდიხას ძალამი სქირე რე, გიშაკერძაფილო ჩქონიშ ობჟათე, ნამუსჷთ ოორუეშე მიშმალი ციკლონეფშე ფორუნს გვალეფი, დო სოდეთ კანკალე წანას შილებე შურო ვაჭვემასჷნ, ოშქაშეთე წანმოწანას მუსხირენ მილიმეტრი ნოლექი გჷნმურს, მუჭოთ [[შარმ-ელ-შეიხი]]ს, ნამუთ დიხაუჩაშ არძაშე არიდულ აკანეფს ორხველჷ. ზარხულს ჰავაშ ტემპერატურა ძალამი მაღალი რე, მუჭოთ წესი, +40 °C-შახ დო ოროს ხოლო უმოსი რე, ზოთონჯის ჰავაშ ტემპერატურა ელაზჷმაფათ დაბალი რე, ტიოზეფს სერით ჸინუა ხოლო უჩქუ. ჩქონიშ ობჟათე, ნამუთ [[ჭითა ზუღა]]თ ტიბუ, ძალამი ტიბუ ზოთონჯეფი უჩქუ.

== ისტორია ==
[[ფაილი:EgyptIsraelBorderEilat.JPG|მინი|ეგვიპტე-ისრაელიშ ხურგა ეილათიშ ოორუეშე (ეგვიპტე კვარჩხანშე, [[ისრაელი]] მარძგვანშე)]]
[[ფაილი:SinaiSand.JPG|მინი]]
ჩქონიშ დიხეფი, დიო ხოლო [[ორდოიანი ომაფე (ჯვეში ეგვიპტე)|მაართა დინასტიაშ ეპოქაშ]] ჯვეში ეგვიპტარეფს აფუდეს ემუშორაფილი.

[[1260]] წანაშე [[1518]] წანაშახ ტერიტორიას ეგვიპტარი [[მამლუქეფი]] აკონტროლენდეს, უკული მუსხირენ ოშწანურაშ გოძვენაშო გემშართჷ [[ოსმალეთიშ იმპერია]]შ აკოდგინალუაშა.

[[1916]] წანას, ჩქონქ [[გოართოიანაფილი ომაფე]]შე კონტორლირებული ეგვიპტეშ ნორთო გჷნირთჷ. თინწკჷმა გუჸუნუეს ჩქონიშ ბჟაეიოლი ხურგა, ნამუთ ამდღარშახ ეგვიპტეშ დო [[ისრაელი]]შ ხურგათ სქიდუ.

[[1948]] წანას, ეგვიპტეშ არმიაქ სინაიშ ტერიტორიათ [[არაბეთ-სრაელიშ ლჷმა 1947—1949#ლჷმაშ მაჟირა ეტაპი15.5.1948 - 20.7.1949|ისრაელშა გემშეჭკირჷ]], მარა მოგვიანაფათ უკახალე დართინეს.

[[1956]] წანას, [[სუეციშ კრიზისი]]შ ბორჯის, [[ურიეფი|ურიეფქ]], [[ინგლისარეფი|ინგლისარეფქ]] დო [[ფრანგეფი|ფრანგეფქ]] სინაიშა გენშიჭკირეს, სუეციშ არხიშ ინგლისიშ დო [[საფრანგეთი]]შ კონტროლჷშა დართინაფალო. [[ააშ]]-შე დო [[სსრრ]]-შე გენჭირაქ თინეფი უკალახე ქართინუ.

[[1967]] წანას, [[ამშვდღიანი ლჷმა (1967)|ამშვდღიანი ლჷმაშ]] შედეგო ჩქონი ურიეფიშ ოკუპაციაშ გიმე რდჷ; სუეციშ არხი კილერი რდჷ ონოშე მიმოულაშო.

[[1973]] წანას, ეგვიპტარეფქ ნძალათ გეჭოფეს სუეციშ არხი დო ისრაელს ქეგიანთხეს. ისრაელქ ეგვიპტარი ოურდუმეეფი უკახალე ქართინუ. მოგვინაფათ ისრაელქ მუშ ოურდუმეეფი გეგშეჸონ არხიშ ბჟადალშე.

[[1979]] წანას, [[კემპ-დევიდსიშ აპიჯალა|ეგვიპტე-ისრაელიშ ოშვიდობე მორაგადინიშ]] ხეშმოჭარუაშ უკული, ისრაელქ ეგვიპტეშა ჩქონიშ ჭიეჭიეთ დორთინაფა ქჷდიჭყჷ, თეწკჷმა ართო აკიღჷ მუშ ოხორუეფი ხოლო, დოსქილადირ ნორთიქ ეგვიპტეს ქჷდასქიდჷ (სამანგათ, ოხორე [[ოფირა]], ნამუთ იდვალუაფუ ჩქონიშ ობჟათეშე, გჷნირთჷ ასეიან [[შარმ-ელ-შეიხი|შარმ-ელ-შეიხო]]). [[1982]] წანაშ აფუნს, ისრაელქ სინაიშე ედომუშამო მიდართჷ.

სინაიშ ჩქონს იდვალუაფუ მართლმადიდებლური [[წიმინდე ეკატერინეშ ოხიდა]]. [[სერაბატ ელ-ჰადიმი]] — თის ადასურენს, ნამჷ-დასინაი ართობურო სუმარმაჸოროფე ჸუდე რდჷ მუჭოთ ჯვეში ეგვიპტარეფშო, თეშ შხვა კათეფშო ხოლო. სინაიშ ჩქონს მიოგორუეს [[პროტოსინაიური ჭარალუა]]შ, [[ნაბეთეი]]შ ჭარალუაშ სამანგეფს. [[არადაშ ლეხერი|არადაშ ლეხერს]] აფხვადჷნა [[ნავამისი]] — ვარჩხილიშ ხანიშ ნონთხორეფი, ნამუთ [[დოლმენეფი|დოლმენეფს]] მოგენს.

[[2011]] წანაშე, ჩქონს გეაქტიურეს ისლამისტი ბოევიკეფქ (ქოძირით [[სინაიშ კონფლიქტი]]).

==ლიტერატურა==
{{ქსე|9|373}}

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://ancientneareast.tripod.com/Sinai_Peninsula.html The History of the Ancient Near East]
* [http://www.geographia.com/egypt/sinai/ Geographia: Sinai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210421144543/http://www.geographia.com/egypt/sinai/ |date=2021-04-21 }}
* [http://archive.is/20121209023944/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1116651677&amp;men=gadm&amp;lng=en&amp;gln=xx&amp;dat=32&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;geo=-69 Egypt Governates]
* [http://www.haubitz-zoche.de/pop_phot_f.html Sinai Hotels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090126094900/http://www.haubitz-zoche.de/pop_phot_f.html |date=2009-01-26 }} by Haubitz, Zoche Publisher: Fotohof Editions, 2006 {{en}} ISBN 3-901756-64-7 ISBN 978-3-901756-64-1
* [http://www.velovuyki.com.ua/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=67&amp;Itemid=62 ველოტური სინაიშ ჩქონს] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120614034736/http://www.velovuyki.com.ua/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=67&amp;Itemid=62 |date=2012-06-14 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:სინაი]]
[[კატეგორია:აზიაშ ჩქონეფი]]</text>
      <sha1>lafqs5cuive2b2z4mtydbaiapmq52p4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სანტიაგო ბერნაბეუ (სტადიონი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21069</id>
    <revision>
      <id>248580</id>
      <parentid>229471</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9745" sha1="mtk3nu1nlpd64753b4p2jrth8w6241w" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა სტადიონი
| ჯოხო                = სანტიაგო ბერნაბეუ&lt;br/&gt;Estadio Santiago Bernabéu
| მეტჯოხო            = 
| სურათი          = [[ფაილი:Santiagobernabeupanoramav3.jpg|300პქ]]
| მუკნაჭარა        = '''[[უეფა-შ ელიტური სტადიონი|UEFA]]''' {{rating|4|4}}
| ედომუშამი ჯოხო            = 
| წჷმოხიანი ჯოხოეფი        = &quot;ნიუო ესტადიო ჩამარტინი&quot; (1955-შახ)
| ორენი            = [[მადრიდი]], {{შილა|ესპანეთი}}
| კოორდინატეფი         = {{Coord|40.45306|N|3.68835|W|type:landmark_region:ES-M|name=FC Barcelona Training Ground|display=it}}
| აკიგჷ               = [[1945]]–[[1947]] (2 წანა)
| გინწყჷ              = {{ქჷდიჭყი თარიღი დო ხანი|1947|12|14|df=yes}}
| აკიდგინჷ          = [[1982]], [[2001]]
| იკილჷ              = 
| მინჯე               = &quot;[[რეალ მადრიდი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|რეალ მადრიდი]]&quot;
| ოპერატორი            = 
| ოფორუე             = Mixto Hybrid Grass Technology.&lt;br/&gt;105x68 მ
| ღირებულება      = 288,342,653 პესეტა&lt;br/&gt;(€1,732,943)
| არქიტექტორი           = მუნოს მონასტერიო&lt;br/&gt;ალემან სოლერი
| ნტირა            = 81 044
| კლუბეფი             =
}}
'''სანტიაგო ბერნაბეუ ''' — სტადიონი [[მადრიდი|მადრიდის]], დინოხოლენ მატჩეფს სტადიონს მართუნს [[რეალ მადრიდი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|„რეალ მადრიდი“]]. ინტირუანს 81,254 მაჯინალს დო რე სიდიდათ მაჟირა ოკუჩხბურთე არენა [[ესპანეთი|ესპანეთის]]. [[უეფა]]შ კლასიფიკაციათ ოთხმურიცხამი სტადიონი რე. სტადიონიშ აკოგაფაქ გეთუ 1947 წანას, ჯოხოქ გიადჷ - რეალიშ პრეზიდენტიშ [[სანტიაგო ბერნაბეუ იესტე]]შ პატიოცემელო. 

სანტიაგო ბერნაბეუ მოსოფელს არძაშე ჩინებული დო პრესტიჟული ოკუჩხბურთე არენა რე. სანტიაგო ბერნაბეუს იტარინჷ 1982 წანაშ [[ფიფაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი (1982)|მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ]] დო 1964 წანაშ [[ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი]]შ აკოხვალამეფქ, თინეფს შქას ჩემპიონატეფიშ ფინალური მატჩეფქ. სტადიონქ უკვე უმენძელჷ 1957, 1969, 1980 დო 2010 წანეფიშ ევროპაშ [[უეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგა|ჩემპიონეფიშ თასიშ]] ფინალურ აკოხვალამეფს.

== მოლინეფი ==
* [[უეფაშ ჩემპიონეფიშ ლიგაშ ფინალი (1957)|1957]] — [[უეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგა (1956-1957)|უეფა-შ ჩემპიონეფიშ თასიშ ფინალი]] („[[რეალ მადრიდი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|რეალ მადრიდი]]“ — „[[ფიორენტინა (ოკუჩხბურთე კლუბი)|ფიორენტინა]]“ — 2:0)
* [[1964]] — [[ევროპაშ კუჩხბურთიშ ჩემპიონატი (1964)|ევროპაშ კუჩხბურთიშ ჩემპიონატიშ ფინალი]] ([[ესპანეთოშ კუჩხმაბურთეეფიშ ერუანული ნაკორობა|ესპანეთი]] — [[სსრრ-შ კუჩხმაბურთეეფიშ ერუანული ნაკორობა|სსრრ]] — 2:1)
* [[უეფაშ ჩემპიონეფიშ ლიგაშ ფინალი (1969)|1969]] — [[უეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგა (1968-1969)|უეფა-შ ჩემპიონეფიშ თასიშ ფინალი]] („[[მილანი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|მილანი]]“ — „[[აიაქსი (ოკუჩხბურთე კლუბი, ამსტერდამი)|აიაქსი]]“ — 4:1)
* [[უეფაშ ჩემპიონეფიშ ლიგაშ ფინალი (1980)|1980]] — [[უეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგა (1979-1980)|უეფა-შ ჩემპიონეფიშ თასიშ ფინალი]] („[[ნოტინგჰემ ფორესტი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|ნოტინგჰემ ფორედტი]]“ — „[[ჰამბურგი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|ჰამბურგი]]“ — 1:0)
* [[1982]] — [[ფიფაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი (1982)|მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი]] ([[იტალიაშ კუჩხმაბურთეეფიშ ერუანული ნაკორობა|იტალია]] — [[გფრ-შ კუჩხმაბურთეეფიშ ერუანული ნაკორობა|გფრ]] — 3:1)
* [[უეფა-შ თასიშ ფინალი (1985)|1985]] — [[უეფაშ თასი (1984-1985)|უეფაშ თასი]] („[[რეალ მადრიდი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|რეალ მადრიდი]]“ — „[[ვიდეოტონი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|ვიდეოტონი]]“ — 1:0)
* [[უეფა-შ თასიშ ფინალი (1986)|1986]] — [[უეფაშ თასი (1985-1986)|უეფაშ თასი]] („[[რეალ მადრიდი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|რეალ მადრიდი]]“ — „[[კიოლნი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|კიოლნი]]“ — 5:1)
* [[უეფაშ ჩემპიონეფიშ ლიგაშ ფინალი (2010)|2010]] — [[უეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგა (2009-2010)|უეფა-შ ჩემპიონეფიშ თასი]] („[[ბავარია (ოკუჩხბურთე კლუბი)|ბავარია]]“ — „[[ინტერი (ოკუჩხბურთე კლუბი, მილანი)|ინტერი]]“ — 0:2)


== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://maps.google.com/maps?ll=40.453087,-3.688681&amp;spn=0.003731,0.007522&amp;t=k Santiago Bernabéu Stadium at Google Maps]
* [http://www.madrid-guide-spain.com/real-madrid-stadium.html Santiago Bernabéu Stadium Facts and Photos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720183409/http://www.madrid-guide-spain.com/real-madrid-stadium.html |date=2008-07-20 }}
* [http://www.feelmadrid.com/bernabeu.html Santiago Bernabéu Stadium]
* [http://www.guiaturisticamadrid.com/bernabeu.htm Santiago Bernabéu Stadium Description and Photos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090330224229/http://www.guiaturisticamadrid.com/bernabeu.htm |date=2009-03-30 }} {{es icon}}
*[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512838/GenericoContenedor/Stadium_Tour.htm Virtual Stadium Tour]
*[http://www.realmadrid.com/ Real Madrid Football Club Official website]
*[http://www.madridgalacticos.com/ Real Madrid Football Club Fan site]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.digital-door.com/facebook/santiagobernabeu/santiagobernabeu.htm 360 Degree Image of the Stadium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109013632/http://www.digital-door.com/facebook/santiagobernabeu/santiagobernabeu.htm |date=2011-11-09 }}
*[http://estadiosdeespana.blogspot.com/2011/08/madrid-estadio-santiago-bernabeu.html Estadios de Espana] {{en icon}}


{{wide image|Estadio Santiago Bernabéu (01).jpg|1300პქ|&lt;center&gt;სტადიონიშ პანორამა&lt;/center&gt;}}

{{commons|Category:Santiago Bernabéu|სანტიაგო ბერნაბეუ}}
{{მერკე-კუჩხბურთი}}

[[კატეგორია:მადრიდი]]
[[კატეგორია:ესპანეთიშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი]]</text>
      <sha1>mtk3nu1nlpd64753b4p2jrth8w6241w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ოკუჩხბურთე სტადიონეფიშ ერკებული ნტირაშ მეჯინათ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21070</id>
    <revision>
      <id>248557</id>
      <parentid>210502</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T15:14:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2752" sha1="g5rgdgook6n8t7ntbupozbux3jf8z1z" xml:space="preserve">გიმე მოჩამილი რე [[კუჩხბურთი|ოკუჩხბურთე]] [[სტადიონი|სტადიონეფიშ]] ვაედომუშამი ერკებული ქიანეფიშ მეჯინათ.

== [[საქორთუო]] ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!სტადიონი!!ნტირა!!ბუნა
|-
|[[ბორის პაიჭაძეშ ერუანული სტადიონი]]||55 000||[[დინამო ქართი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|ქართიშ „დინამო“]]
|-
|[[მიხეილ მესხიშ სტადიონი]]||24 700||[[ლოკომოტივი ქართი (ოკუჩხბურთეო კლუბი)|„ლოკომოტივი“ ქართი]]
|-
|[[ხობიშ ცენტრალური სტადიონი]]||16 000||[[კოლხეთი ხობი|&quot;კოლხეთი&quot; ხობი]]&lt;ref&gt;[https://sites.google.com/site/kolkhetikhobi/about-the-team სტადიონი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160625032837/https://sites.google.com/site/kolkhetikhobi/about-the-team |date=2016-06-25 }}, ხობის კოლხეთის ოფიციალური საიტი&lt;/ref&gt;
|-
|[[გივი კილაძეშ სტადიონი]]||14 700||[[ტორპედო ქუთეში|&quot;ტორპედო&quot; ქუთეში]]
|-
|[[ფოლადი (სტადიონი)|ფოლადი]]||10 720||[[მეტალურგი რუსთავი (ოკუჩხბურთე კლუბი)|„მეტალურგი“ რუსთავი]]
|}

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.worldstadiums.com/ საიტი მოსოფელიშ სტადიონეფიშ გეშა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706091942/http://www.worldstadiums.com/stadium_pictures/middle_east/uae/al_ayn_stadium.shtml |date=2017-07-06 }} {{en}}
* [http://www.stadiumguide.com სტადიონეფიშ გიდი] {{en}}
* [http://www.uefa-archiv.de ევროპაშ სტადიონეფიშ კოლექცია]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{de}}
* [http://www.fussballtempel.net სტადიონეფიშ ერკებული კონტინენტეფიშ მეჯინათ] {{en}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ოკუჩხბურთე სტადიონეფიშ ერკებულეფი|*]]</text>
      <sha1>g5rgdgook6n8t7ntbupozbux3jf8z1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნო (ტობა)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22179</id>
    <revision>
      <id>248552</id>
      <parentid>120800</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:10:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3826" sha1="81blzepgu7y49w0ch4cqorzbaj49pxp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ტობა
 |ჯოხო                = ნოშ ტობა
 |ოდაბადური ჯოხო   = {{lang-en|Lake No}}
 |სურათი             = jezero_no.svg
 |სურათიშ სიგანა     = 
 |სურათიშ მუკნაჭარა= 
  |lat_dir = N |lat_deg = 09 |lat_min = 29 |lat_sec = 52
  |lon_dir = E |lon_deg = 30 |lon_min = 27 |lon_sec = 54
  |CoordRegion = 
  |CoordScale = 
 |ორენი           = {{შილა|ობჟათე სუდანი}}
 |სიმაღალა ზუღაშ დონეშე = 395
 |სიგჷრძა                   = 10
 |სიგანა                  = 3
 |ფართობი                 =100 
 |მოცულობა                   = 
 |წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷრძა   = 
 |მაქსიმალური სიტომბა      = 
 |ოშქაშე სიტომბა         = 
 |ჯიმუამობა               = 
 |კარაკანობა            = 
 |აუზიშ ფართობი       = 
 |ინმალი წყარმალუ          = [[ბაჰრ-ელ-ჯებელი (წყარმალუ)|ბაჰრ-ელ-ჯებელი]] დო [[ბაჰრ-ელ-ღაზალი (წყარმალუ)|ბაჰრ-ელ-ღაზალი]]
 |გჷშმალი წყარმალუ         = [[ჩე ნილოსი]]
 |პოზრუკა                   = ობჟათე სუდანი
 |პოზრუკაშ სიგანა           = 
 |სქოლიო              = 
 |ვიკიოწკარუე              = Lake No
}}
'''ნოშ ტობა''' ({{lang-en|Lake No}}) — [[ტობა]] [[ობჟათე სუდანი|ობჟათე სუდანს]]. თინა იდვალუაფუ [[სუდი]]შ [[ჭჭყენჭყი|ჭყენჭყამ]] რაიონეფიშ ოორუეშე [[ბაჰრ-ელ-ჯებელი (წყარმალუ)|ბაჰრ-ელ-ჯებელიშ]] დო [[ბაჰრ-ელ-ღაზალი (წყარმალუ)|ბაჰრ-ელ-ღაზალიშ]] [[წყარმალუ]]ეფწჷკმა ართო. თე ტობა წჷმარინუანს აბანს, სოდე წყარმალუ ბაჰრ-ელ-ჯებელი [[ჩე ნილოსი|ჩე ნილოსო]] გჷნმირთუ. ნოშ ტობა იდვალუაფუ დოხოლაფირო 1156 კმ-თ მალობაშ გიმე [[უგანდა|უგანდაშ]] ალბერტიშ ტობაშე, ნამუთ არძაშე დიდი ტობა რე ჩე ნილოსიშ ლეხერს ნოშ ტობაშახ.&lt;ref name=Baker&gt;[http://american_almanac.tripod.com/sudan.htm The Potential of the Nile River Basin, And The Economic Development of Sudan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080122062136/http://american_almanac.tripod.com/sudan.htm |date=2008-01-22 }} by Marcia Merry Baker, ''The American Almanac'', 1997&lt;/ref&gt; თე რაიონი იკოროცხუ თი ტერიტორიაშ ცენტრო, სოდე [[ნუერი]]შ კათა ოხორანსინ.&lt;ref&gt;[http://strategyleader.org/profiles/nuer.html The Nuer of Sudan and Ethiopia] by Orville Boyd Jenkins, March 1997 (hosted by strategyleader.org)&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{მერკე-ობჟათე სუდანი}}

[[კატეგორია:ობჟათე სუდანიშ ტობეფი]]</text>
      <sha1>81blzepgu7y49w0ch4cqorzbaj49pxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საკე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23132</id>
    <revision>
      <id>248578</id>
      <parentid>133914</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1526" sha1="iwf1yy7er3cp2tk5jz2ykl2j29f96ud" xml:space="preserve">[[ფაილი:Unfiltered Sake at Gyu-Kaku.jpg|მინი|უგუფილტრუ საკე]]
[[ფაილი:Sake set.jpg|მინი|საკეშ ოშუმეეფი]]
'''საკე''' ({{lang-ja|酒}}) — იაპონური ზიტყვა, შანენს „ალკოჰოლურ ოშუმალს“. [[იაპონია|იაპონიაშ]] ფარგალეფს გალე [[ბრინჯი]]შე მორთაფილი სპეციფიური ალკოჰოლური ოშუმალიშ შანულობა მიღჷ. იაპონურო თე ოშუმალს ჯოხო '''ნიჰონსიუ''' (日本酒 „იაპონური ალკოჰოლური ოშუმალი“).

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://vinoge.com/sake/sake-iaponelTa-saxe საკე — იაპონარეფიშ სახე (სტატია vinoge.com-ს)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809042730/http://vinoge.com/sake/sake-iaponelTa-saxe |date=2016-08-09 }}

{{ალკოჰოლური ოშუმალეფი}}
{{მერკე}}

[[კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი]]
[[კატეგორია:იაპონური საგესკუ]]
[[კატეგორია:იაპონური ზიტყვეფი დო ფრაზეფი]]</text>
      <sha1>iwf1yy7er3cp2tk5jz2ykl2j29f96ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პოლონური ნინა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23176</id>
    <revision>
      <id>248560</id>
      <parentid>240313</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3267" sha1="rdoq9zkzlb02l59bmmyoh1xukndkqm4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ნინა
| ჯოხო = პოლონური ნინა
| მუშითჯოხოდვალა = język polski&lt;br /&gt;&lt;small&gt;polszczyzna&lt;/small&gt;
| მუდანობა = 43 მლნ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=pol|title=Polish|publisher=Ethnologue|accessdate=2008-01-29}}&lt;/ref&gt; 
| ქიანეფი =[[პოლონეთი]], [[ბელარუსი]], [[უკრაინა]], [[ჩეხეთი]], [[ლიეტუვა]]
| კლასიფიკაცია =[[ინდოევროპული ნინეფი|ინდოევროპული ფანია]]:
::[[სლავური ნინეფი|სლავური]]
:::[[ბჟადალსლავური ნინეფი|ბჟადალსლავური]]
::::'''პოლონური'''
| ჭარალუა = [[ლათინური ანბანი|ლათინური]] ანბანიშ პოლონური ვარიანტი
| სტატუსი ={{შილა|პოლონეთი}}&lt;br /&gt;{{შილა|ევროპაშ რსხუ}}
| კოდეფი = ISO 639-1: pl &lt;br /&gt;ISO 639-2: pol &lt;br /&gt;ISO/FDIS 639-3: pol
| რუკა =
| ზჷმა = 
| ეჭარუა = 
| კოდი =pl
}}
[[ფაილი:Polish-alphabet.png|thumb|პოლონური ანბანი]]

[[ფაილი:Languages of CE Europe-3.PNG|thumb|300px|ცენტრალური ბჟაეიოლ ევროპაშ ნინეფი დო დიალექტეფი (პოლონური ნინაშ მეტ–ნარკი გოფაჩუაშ არეალი ეშანილი რე რუმე წვანე ფერით)]]

'''პოლონური ნინა''' (პოლონურო ęzyk polski ვარდა polszczyzna) — [[პოლონარეფი]]შ ნინა, ორხველჷ [[ბჟადალსლავური ნინეფი|ბჟადალსლავური ნინეფიშ ოორუე ბუნას]] დო წჷმარინუანს [[ინდოევროპული ნინეფი|ინდოევროპულ ნინეფიშ ფანიაშ]] ართ-ართ გიმენბუნას.

== რესურსეფი ინტერნეტის ==

* {{pl}} [http://grzegorj.w.interia.pl/gram/gram00.html Gramatyka języka polskiego] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228003555/http://grzegorj.w.interia.pl/gram/gram00.html |date=2010-12-28 }}
* {{pl}} [http://artur.czesak.webpark.pl/Stronica/Dialpol.html Mapa dialektów polskich]
* {{pl}} [http://www.język-polski.pl Wortal poświęcony językowi polskiemu]
* {{pl}} [http://www.polszczyzna.fora.pl Forum przyjaciół języka polskiego] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160803113808/http://www.polszczyzna.fora.pl/ |date=2016-08-03 }}

== სქოლიო ==

{{სქოლიო}}

{{მერკე}}

[[კატეგორია:პოლონური ნინა| ]]
[[კატეგორია:სლავეფმარჩქინჯობა]]</text>
      <sha1>rdoq9zkzlb02l59bmmyoh1xukndkqm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სუაჰილი ნინა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23220</id>
    <revision>
      <id>248587</id>
      <parentid>239458</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5291" sha1="d4pt4nzhkxzmmdz31dunf6otamiar29" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ნინა
| ჯოხო = სუაჰილი ნინა
| მუშითჯოხოდვალა = ''კისუაჰილ''
| მუდანობა = 50-100 მილიონი (2012)
| ქიანეფი =[[ბჟაეიოლი აფრიკა]]
| კლასიფიკაცია =[[ნიგერი-კონგოშ ნინეფი]]
:[[ატლანტური-კონგოშ ნინეფი]]
::[[ბენუე-კონგოშ ნინეფი]]
:::[[სამხრეთ-ბანტოიდური ნინეფი]]
::::[[ბანტუს ნინეფი]]
:::::[[ობჟათე-ბჟაეიოლ წყარპიჯიშ ბანტუშ ნინეფი|ობჟათე-ბჟაეიოლ წყარპიჯიშ ბანტუ]]
::::::[[საბაკიშ ნინეფი]]
:::::::'''სუაჰილი'''
| ჭარალუა = 
| სტატუსი ={{შილა|ტანზანია}}, {{შილა|კენია}}, {{შილა|კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა}}, {{შილა|უგანდა}}, {{შილა|კომორიშ კოკეფიშ რსხუ}}
| კოდეფი = swa
| რუკა =
| ზჷმა = 
| ეჭარუა = 
| კოდი =
}}
'''სუაჰილი''' ([[სუაჰილი|სუაჰ.]] Kiswahili) — ერეფოშქაშე ურთიართობაშ ნინა [[ბჟაეიოლი აფრიკა|ბჟაეიოლ აფრიკას]], ორხველჷ [[ბანტუშ ნინეფი|ბანტუშ ბუნაშ ნინეფს]]. გოფაჩილი რე ცენტრალურ დო ბჟაეიოლ აფრიკას.

== ლექსიკა ==
'''ფრაზეფი დო ზიტყვეფი'''

* გომორძგუა - Habari, bwana; Habari, bibi
* ბედინერ ორდას თქვანი მოზოჯუა - Karibu; Karibu nyumbani
* მარდი - Asante; Asante sana
* ქო / ვარი - Ndiyo; Sawa / Hapana; A-a
* ქორთხინთ - Tafadhali; Tafadhalini
* ჯგირო ორდათ - Kwaheri

'''რიცხუეფი'''

* 1 - moja, 2 - mbili, 3 - tatu, 4 - nne, 5 - tano, 6 - sita, 7 - saba, 8 - nane, 9 - tisa, 10 - kumi

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://wikitravel.org/en/Swahili_phrasebook ფრაზეფი სუაჰილი ნინაშა]
* [http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Swahili ა.ა.შ -შ საირქიანო ურთიართობეფიშ ინსტიტუტი, სუაჰილიშ კურსი]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=swh ეთნოლოგიური რეპორტი სუაჰილი ნინაშა]; [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=swc ეთნოლოგიური რეპორტი სუაჰილი ნინაშა, კონგო]
* [http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=17&amp;menu=004/ UCLA რეპორტი სუაჰილი ნინშა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180605174759/http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=17&amp;menu=004%2F |date=2018-06-05 }}
* [http://www.panafril10n.org/wikidoc/pmwiki.php/PanAfrLoc/Swahili პანაფრიკული ლოკალიზაციაშ ხასჷლა სუაჰილი ნინაშა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513175353/http://www.panafril10n.org/wikidoc/pmwiki.php/PanAfrLoc/Swahili |date=2013-05-13 }}
* [http://www.inst.at/trans/11Nr/ogwana11.htm სუაჰილი გოღა, ამდღა დო ჭუმე: თიში გოვითარაფაშ დო გოფაჩუაშ ფაქტორეფი]
* [http://www.kamusiproject.org პროექტი კამუსი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120620140053/http://www.kamusiproject.org/ |date=2012-06-20 }}

=== ლექსიკონეფი დო გრამატიკა ===
* [http://africanlanguages.com/swahili/ ინტერნეტ, სუაჰილურ – ინგლისური ლექსიკონი]
* [http://www.kamusiproject.org The Kamusi Project: სუაჰილიშ ინტერნეტ ლექსიკონი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120620140053/http://www.kamusiproject.org/ |date=2012-06-20 }}
* [http://www.freeweb.hu/etymological/swahili.htm სუაჰილიშ ლექსიკონი, ეტიმოლოგიეფით - Andras Rajki]
* [http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Swahili-english/ სუაჰილურ – ინგლისური ლექსიკონი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061108102545/http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Swahili-english/ |date=2006-11-08 }}


[[კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი]]</text>
      <sha1>d4pt4nzhkxzmmdz31dunf6otamiar29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ურნაბი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25374</id>
    <revision>
      <id>248592</id>
      <parentid>209004</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T20:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6865" sha1="m9g7u8zc2ifbg77m43cw2c34kveijs1" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| ჯოხო =ურნაბი
| სურათიშ ფაილი =Zizyphus zizyphus Ypey54.jpg
| სურათიშ მუკნაჭარა =
| სურათიშ ეჭარუა =
| ჟინომაფე =
| ომაფე =ჩანარეფი
| გიმენომაფე =
| გჷნართი =
| გიმენგჷნართი =
| ჟინტიპი =
| ტიპი =[[პიოლამი ჩანარეფი|პიოლამეფი]]
| გიმენტიპი =
| superdivisio =
| divisio =
| subdivisio =
| ჟინკლასი =
| კლასი =[[ჟირლებერამეფი]]
| გიმენკლასი =
| ინფრაკლასი =
| ჟინრანწკი =
| რანწკი =[[ვარდიშობურეფი]]
| გიმენრანწკი =
| ინფრარანწკი =
| ჟინფანია =
| ფანია =[[ლეკუხაშობურეფი]]
| გიმენფანია =
| ჟინტრიბა =
| ტრიბა =
| გიმენტრიბა =
| გვარი =
| გიმენგვარი =
| supersectio =
| sectio =
| subsectio =
| ბუნა =[[ურნაბი]]
| გიმენბუნა =
| ლათ =Ziziphus
| სექციაშ ჯოხო =
| სექციაშ ტექსტი =
| არეალიშ რუკა =
| არეალიშ რუკაშ მუკნაჭარა =
| არეალიშ რუკაშ სიგანა =
| არეალიშ ლეგენდა =
| iucnstatus =
| ვიკინერობეფი =
| commons =
| iucn =
| itis =28594
| ncbi =	72171
}}
'''ურნაბი''' ([[ლათინური ნინა|ლათ.]] Zizyphus) — [[ჩანარეფი]]შ [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარი]] [[ლეკუხაშობურეფი]] [[ფანია (ბიოლოგია)|ფანიაშე]]. გვარს დოხოლაფირო 40 [[გვარობა (ბიოლოგია)|გვარობა]] რე. გოფაჩილი რე [[აზია]]შ, [[აფრიკა]]შ დო [[ავსტრალია]]შ ტროპიკულ დო სუბტროპიკულ რაიონეფს. არძაშე უმოსო ჩინებული რე ურნაბიშ ართ-ართი გვარობა, ნამუშათ „იუბა“ (ლათ. Zizyphus jujuba) უჯოხონა. დიდი ჯალეფი რე, სიმაღალათ 15 მ-შახ, ხარენა 300 წანაშახ. უღუ მარქვალიაშობური, ოვალური ვარდა ლანცეტა ფურცელი, ჟირსქესიანი, ჯვარედინმატვერია პიოლი. პირანს მესის, ნამუთ 1,5—2 თუთას იგჷნძორებუ.
 [[სურათი:Ziziphus jujuba MS 2461.JPG|thumb|200px|ურნაბიშ გუმნაღელი]]
==გჷმორინაფა==
გჷმირინუანა ლადირო, კომპოტიშ, პასტილიშ დო მურაბაშ ოკეთებელო, ჟღირაფილი, ხომაფილი დო კონსერვირაფილი სახეთ, გჷმირინუანა საკონდიტრე ნაწარმეფშო დო ოშუმალეფშო. უჯვეშაში ბორჯიშე გჷმირინუაფუ ოკათე მედიცინას მუჭოთ ლექინი ოსაქმებელი, ეშახვალაფარი, მატონიზირაფალი დო ბჟღერგიმალინე საშუალება. ფურცელეფს უღჷ მაანესთეზირაფალი მუშობურობეფი (თინეფიშ კანკუათ დინუ სიგემუანეშ, სიმწარეშ დო თ.უ. გინაფა). თაშნეშე გჷმირინუაფუ ვიტამინური ჩაიშ ოზადალო.

==ჯიშეფი დო გვარობეფი==

აკმოდირთუ 40 [[ბიოლოგიური გვარობა|გვარობაშე]]:
{|
|- valign=top
|
* ''[[Ziziphus angolito]]''
* ''[[Ziziphus apetala]]''
* ''[[Ziziphus attopensis]]''
* ''[[Ziziphus celata]]''
* ''[[Ziziphus cinnamomum]]''
* ''[[Ziziphus fungi]]''
* ''[[Ziziphus funiculosa]]''
* ''[[Ziziphus glabarrima]]''
* ''[[Ziziphus guaranitica]]''
* ''[[Ziziphus horrida]]''
* ''[[Ziziphus hutchinsonii]]''
* ''[[Ziziphus incurva]]''
* ''[[Ziziphus joazeiro]]''
* ''[[Ziziphus laui]]''
|
* ''[[Ziziphus lotus]]''
* ''[[Ziziphus mairei]]''
* ''[[Ziziphus mauritiana]]''
* ''[[Ziziphus melastomoides]]''
* ''[[Ziziphus mexicana]]''
* ''[[Ziziphus mistol]]''
* ''[[Ziziphus montana]]''
* ''[[Ziziphus mucronata]]''
* ''[[Ziziphus nummularia]]''
* ''[[Ziziphus obtusifolia]]''
* ''[[Ziziphus oenoplia]]''
* ''[[Ziziphus oxyphylla]]''
* ''[[Ziziphus parryi]]''
|
* ''[[Ziziphus pubinervis]]''
* ''[[Ziziphus reticulata]]''
* ''[[Ziziphus rignonii]]''
* ''[[Ziziphus robertsoniana]]''
* ''[[Ziziphus rugosa]]''
* ''[[Ziziphus saeri]]''
* ''[[Ziziphus spina-christi]]''
* ''[[Ziziphus spinosa]]''
* ''[[Ziziphus talanai]]''
* ''[[Ziziphus taylorii]]''
* ''[[Ziziphus trinervia]]''
* ''[[Ziziphus xiangchengensis]]''
* ''[[Ziziphus xylopyrus]]''
* ''[[Ziziphus zizyphus]]'' ([[სინონიმი (ტაქსონომია)|სინონიმი]] ''[[Ziziphus jujuba]]'')
|}


==რესურსეფი ინტერნეტის==
* [http://flora.iatp.org.ge/Georgian/25.htm იმერეთიშ ომკურნალე ფლორა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017202014/http://flora.iatp.org.ge/Georgian/25.htm |date=2007-10-17 }}
* [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&amp;GENUS_XREF=Ziziphus&amp;SPECIES_XREF=&amp;TAXON_NAME_XREF=&amp;RANK= Flora Europaea: ''Ziziphus'']
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ZIZIP USDA Plants Profile: ''Ziziphus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130605115727/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ZIZIP |date=2013-06-05 }}
* [http://florabrasiliensis.cria.org.br/search?taxon_id=10489 Flora Brasiliensis: ''Ziziphus'' species list]
* [http://www.efloras.org/browse.aspx?flora_id=3&amp;start_taxon_id=135333 Flora of China: ''Ziziphus'' species list]

{{მერკე-ბოტანიკა}}</text>
      <sha1>m9g7u8zc2ifbg77m43cw2c34kveijs1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პავლოვნია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26397</id>
    <revision>
      <id>248558</id>
      <parentid>209841</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T15:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3308" sha1="6ef2wv7nwv1fhy937ag3kh97gbe7e7d" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| ჯოხო =პავლოვნია
| სურათიშ ფაილი = Paulownia imperialis.jpg
| სურათიშ მუკნაჭარა =
| სურათიშ ეჭარუა =რდილი ჯაშ საართო მიოჯინი
| ჟინომაფე =
| ომაფე =ჩანარეფი
| გიმენომაფე =
| გჷნართი =[[პიოლამეფი]]
| გიმენგჷნართი =
| ჟინტიპი =
| ტიპი =
| გიმენტიპი =
| superdivisio =
| divisio =
| subdivisio =
| ჟინკლასი =
| კლასი =[[ჟირლებერამეფი]]
| გიმენკლასი =
| ინფრაკლასი =
| ჟინრანწკი =
| რანწკი =[[ლეჩქვიშობურეფი]]
| გიმენრანწკი =
| ინფრარანწკი =
| ჟინფანია =
| ფანია =[[პავლოვნიაშნერეფი]]
| გიმენფანია =
| ჟინტრიბა =
| ტრიბა =
| გიმენტრიბა =
| გვარი =[[პავლოვნია]]
| გიმენგვარი =
| supersectio =
| sectio =
| subsectio =
| ბუნა =
| გიმენბუნა =
| ლათ =Paulownia
| სექციაშ ჯოხო =
| სექციაშ ტექსტი =
| არეალიშ რუკა =
| არეალიშ რუკაშ მუკნაჭარა =
| არეალიშ რუკაშ სიგანა =
| არეალიშ ლეგენდა =
| iucnstatus =
| ვიკინერობეფი = Paulownia
| commons =
| iucn =
| itis =	33459
| ncbi = 	39251
}}
'''პავლოვნია''' ({{lang-la|Paulównia}}), ვარდა '''ადამიშ ჯა''', თაშნეშე შილებე ჯოხოიდვალუას „'''პავლონია'''“&lt;ref&gt;[http://www.paulownia-moldova.md/?lang=ru Павлония.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161009173807/http://www.paulownia-moldova.md/?lang=ru |date=2016-10-09 }}&lt;/ref&gt; — [[პავლოვნიაშნერეფი]]შ ფანიაშ [[ჩანარეფი|ჩანარიშ]] გვარი.

== გალერეა ==
&lt;gallery&gt;
Paulownia tomentosa1a.JPG|''[[Paulownia tomentosa]]''-შ ჯაშ საართო მიოჯინუ
Paulownia imperialis leaf 345.jpg|''[[Paulownia imperialis]]''-შ ფურცელეფი
PaulowniaFortunei.jpg|''[[Paulownia fortunei]]''-შ პიოლეფი 
&lt;/gallery&gt;

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PAULO პავლოვნია ვებ-ხასჷლას USDA NRCS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130609072506/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PAULO |date=2013-06-09 }}
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
{{მერკე-ბოტანიკა}}

[[კატეგორია:დეკორატიული ჯალეფი]]
[[კატეგორია:ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ ფლორა]]</text>
      <sha1>6ef2wv7nwv1fhy937ag3kh97gbe7e7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ძარწუფა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28691</id>
    <revision>
      <id>248599</id>
      <parentid>211420</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T22:30:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6871" sha1="and9kmqqyao1ckeixowb1o1r3xasvzx" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| ჯოხო =ძარწუფა
| სურათიშ ფაილი =Viburnum opulus RF.jpg
| სურათიშ მუკნაჭარა =მონდა ძარწუფა
| სურათიშ ეჭარუა =''Viburnum opulus''
| ჟინომაფე =
| ომაფე =ჩანარეფი
| გიმენომაფე =
| გჷნართი =
| გიმენგჷნართი =
| ჟინტიპი =
| ტიპი =
| გიმენტიპი =
| superdivisio =
| divisio =
| subdivisio =
| ჟინკლასი =
| კლასი =[[ჟირლებერამეფი]]
| გიმენკლასი =
| ინფრაკლასი =
| ჟინრანწკი =
| რანწკი =
| გიმენრანწკი =
| ინფრარანწკი =
| ჟინფანია =
| ფანია =[[ჩხოროტყებამიშობურეფი]]
| გიმენფანია =
| ჟინტრიბა =
| ტრიბა =
| გიმენტრიბა =
| გვარი =
| გიმენგვარი =
| supersectio =
| sectio =
| subsectio =
| ბუნა =
| გიმენბუნა =
| ლათ = Viburnum
| სექციაშ ჯოხო =
| სექციაშ ტექსტი =
| არეალიშ რუკა =
| არეალიშ რუკაშ მუკნაჭარა =
| არეალიშ რუკაშ სიგანა =
| არეალიშ ლეგენდა =
| iucnstatus =
| ვიკინერობეფი = Viburnum
| commons = Viburnum
| iucn =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ძარწუფა''' ([[ლათ.]] Viburnum) — [[ჩხოროტყებამიშობურეფი]]შ ფანიაშ [[ჩანარი]]შ გვარი. უმენტაშო ფურცელმაცჷმე ბართვი ვარდა მორჩილი ჯალეფი რე. 120-200 გვარობა გოფაჩილი რე [[ევროპა]]ს, [[აზია]]ს, [[ოორუე აფრიკა|ოორუე აფრიკას]] დო [[ამერიკა]]ს. ჸალერი ბართვი, ვარდა მორჩილი ზჷმაშ ჯა რე, კუმაშფერი-სისვი ხირცქილი ნახვაცათ. თიში სიმაღალა 1,5-4 მეტრშახ ანჭუ.&lt;ref name=&quot;zmk&quot;&gt;[http://www.ambioni.ge/zaxveli Viburnum – ძახველი – დახასიათება]&lt;/ref&gt; [[საქორთუო]]ს გოფაჩილი რე ტყამ აბანეფს, დახე სუბალპურ ზონაშახ. თაშნეშე მუთმოფხვადჷნა წუარმალუშ წყარპიჯეფს, კანკალეშა ბაღეფსჷთ.&lt;ref name=&quot;zmk&quot; /&gt; [[საქორთუო]]ს ტყას ხვალე 3 გვარობა ჩანს; [[რჩქვანელობური ძარწუფა]] ([[ლათ.]] Viburnum opulus) 2-4 მ სიმაღალაშ ბართვი რე. ჩანარს ჩე [[პიოლი|პირი]] დო ჭითა გუმნაღელი უღუ (იკათუანს C ვიტამინს). ფურცელეფი ართიანიშ სააწმარენჯოთ იდვალუაფჷა, ჟილეშე რუმე წვანე რე, ხუჭილი, გიმეშე უმოსი ღილე ფურცელიშ ყერწის ოსხირწკჷმა ჟირი ძაფიშნერი წოროფურცელი უღუ. ყერწეფი ჟილე ნორთის ჯარკვალამი რე. გუმნაღელი ღილე ჭითა ფერიშ რე, ოვალური ვარდა სფეროშობური, წვენამი, 1 სმ-შახ დიამეტრიშ შხუ წკათ.&lt;ref name &quot;mkg&quot;&gt;[http://mkurnali.ambebi.ge/component/encyclopedia/?task=term&amp;id=483 რჩქვანელობური ძახველი – Viburnum opulus]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ნახვაცა იკათუანს ოშაშურ ნიფთიარობეფს 2%-შახ, ფირსეფს 6,5%-შახ, ორგანულ ბჟეეფს, გლიკოზიდ ვიბურნინს, ფლავონოიდეფს, ვიტამინეფს C დო K-ს, გუმნაღელს მიარეთ რე ასკორბინიშ ბჟე, ჭაფურია, ოშაშური ღვანდეფი, ორგანული ბჟეეფი, კაროტინი, ვიტამინი PP.&lt;ref name &quot;mkg&quot; /&gt; დეკორატიული დო ჯგირი თოფურამი ჩანარი რე.&lt;ref name =&quot;qse&quot;&gt;{{ქსე|11|265-266|მანჯავიძე დ.|არა}}&lt;/ref&gt; 

თაშნეშე ჯგირი დეკორატიული ბართვი რე [[მოლოზანა]] ([[ლათ.]] Viburnum orientalis), ნამუთ რჩქვანელობურ ძარწუფას მოგენს. [[უზანი]] ([[ლათ.]] Viburnum lantana) ოშქაშე ზჷმაშ ბართვი რე. თიშ გუმნაღელი დუდმაართაშე წვანე რე, უკული ჭითა, მონდა უჩა დო სარსალა რე. სუმხოლო გვარობა [[საქორთუო]]ს მუჭოთ ვეს, თეშ გვალას, უმენტაშო ზჷმიერ ლადარ პიჯალეფს ჩანს.&lt;ref name =&quot;qse&quot; /&gt;

[[საქორთუო]]ს ძარწუაფაშა ძახველი უჯოხონა, [[თუშეთი|თუშეთის]] — ძეხველი.&lt;ref&gt;[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&amp;d=11&amp;t=5426 ძახველა, ძახველი - ბოტანიკური ლექსიკონი]&lt;/ref&gt;

==რესურსეფი ინტერნეტის==
* [http://www.bhg.com/gardening/plant-dictionary/shrub/viburnum--/ ძარწუფა – Viburnum]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{en}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
{{მერკე-ბოტანიკა}}
[[კატეგორია:ჩხოროტყებამიშობურეფი]]</text>
      <sha1>and9kmqqyao1ckeixowb1o1r3xasvzx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟაკარანდა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28823</id>
    <revision>
      <id>248563</id>
      <parentid>213972</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4571" sha1="r4asvdtbfxqq1o56kotadjhkdvl57lj" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| ჯოხო =ჟაკარანდა
| სურათიშ ფაილი =Jacaranda cuspidifolia flower.jpg
| სურათიშ მუკნაჭარა =
| სურათიშ ეჭარუა =
| ჟინომაფე =
| ომაფე =ჩანარეფი
| გიმენომაფე =
| გჷნართი =[[პიოლამეფი]]
| გიმენგჷნართი =
| ჟინტიპი =
| ტიპი =
| გიმენტიპი =
| superdivisio =
| divisio =
| subdivisio =
| ჟინკლასი =
| კლასი =[[ჟირლებერამეფი]]
| გიმენკლასი =
| ინფრაკლასი =
| ჟინრანწკი =
| რანწკი =
| გიმენრანწკი =
| ინფრარანწკი =
| ჟინფანია =
| ფანია =[[ბიგნონიაშობურეფი]]
| გიმენფანია =
| ჟინტრიბა =
| ტრიბა =
| გიმენტრიბა =
| გვარი =[[ჟაკარანდა]]
| გიმენგვარი =
| supersectio =
| sectio =
| subsectio =
| ბუნა =
| გიმენბუნა =
| ლათ = Jacaranda
| სექციაშ ჯოხო =
| სექციაშ ტექსტი =
| არეალიშ რუკა =
| არეალიშ რუკაშ მუკნაჭარა =
| არეალიშ რუკაშ სიგანა =
| არეალიშ ლეგენდა =
| iucnstatus =
| ვიკინერობეფი =Jacaranda
| commons =
| iucn =
| itis = 34319
| ncbi =83946
}}
'''ჟაკარანდა''' ({{lang-la|Jacaránda}}) —  [[ბიგნონიაშობურეფი]]შ ფანიაშ [[ჩანარი]]შ [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარი]].

ჩანარიშ გვარშა დოხოლაფირო ჟარნეჩდოვითი [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარი]] მიშმურს&lt;ref name=&quot;Bot&quot;&gt;{книга|автор=|часть=|заглавие=Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»: Пер. с англ.|оригинал=Botanica|ссылка=|ответственный=ред. Д. Григорьев и др|издание=|место=М.|издательство=Könemann|год=2006 (русское издание)|том=|страницы=488|страниц=|серия=|isbn=3-8331-1621-8|тираж=}}&lt;/ref&gt;. უმენტაშ შვანს ჩანარი დიდი ვარდა ოშქაშე სიმაღალაშ [[იროწვანე ჩანარეფი|იროწვანე]] [[ჯა|ჯა]] რე, ნამუთ უმენტაშო [[ტროპიკი კლიმატი|ტროპიკულ]] დო [[სუბტროპიკული კლიმატი|სუბტროპიკულ]] ზონეფს ირდუ. ჩანარეფიშ უმენტაშობაშ ოდაბადე რე [[ობჟათე ამერიკა]], კერზოთ, [[ბრაზილია]].

== გალერეა ==

&lt;gallery&gt;
File:Jacaranda resize.jpg|ჟაკარანდა. გჷმაპირე ჩანარიშ ართამი მიოჯინი
File:Jacarandatree.jpg|გოპეულერი ჟაკარანდა
Image:Jacaranda trees in Montagu Ave, Harare, Zimbabwe in 1975.jpg|ჟაკარანდა ნოღა ჰარარეს, ზიმბაბვე
Image:Jacaranda_bhutan.jpg|ჟაკარანდა ბჰუტანს
Image:Jacaranda-mimosifolia-Mascarin.jpg|Jacaranda mimosifolia
&lt;/gallery&gt;

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=JACAR ''Жакаранда'']{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на сайте USDA NRCS {{ref-en}} &lt;small&gt;Проверено 29 января 2009 г.&lt;/small&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
{{მერკე}}
[[კატეგორია:ბიგნონიაშობურეფი]]
[[კატეგორია:დეკორატიული ჯალეფი]]
[[კატეგორია:ოთაღუშ ჩანარეფი]]
[[კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ფლორა]]</text>
      <sha1>r4asvdtbfxqq1o56kotadjhkdvl57lj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ობინეხე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29114</id>
    <revision>
      <id>248555</id>
      <parentid>134191</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:55:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2632" sha1="d4yb0tqpydujbc8dwnpvyzlb1rdfftl" xml:space="preserve">[[ფაილი:Vinepyrennees2.jpg|მინი|300პქ|ობინეხე ობჟთე [[საფრანგეთი|საფრანგეთის]]]]
'''ობინეხე''' — [[ბინეხი]]შ [[ბაღი]]. დიხაშ ნოკვეთი, სოდე ჩანს [[ბინეხი]]შ პლანტაცია, დო სოდე მოჸუნა [[ჸურზენი]] [[ღვინი]]შო, სასუფრე ჸურზენი დო უბრალე, უალკოჰოლე წვენშო. თე წარმება [[მებინეხობა|მებინეხობაშ]] ჯოხოთ რე ჩინებული, ნამუთ მუჭოთ [[ოფუტეშ მეურნობა]]შ დარგი რენ, თეშ [[მენცარობა]]თ რე.

მებინეხობაშ არძაშე მაღალგვალამი რაიონეფი რე [[ბოლივია]]ს (2500-3000 მეტრი [[ზუღაშ დონე]]შე), [[დაღესტანი|დაღესტანს]] (1400 მეტრი), [[აზერბაიჯანი|აზერბაიჯანს]] (1300 მეტრი). ტროპიკულ ორტყაფუს ბინეხიშ ვეგეტაცია უმუჭყვიდუო მეურს, ნამუთ წანაშ გოძვენას ჟირი მუნაწიშ მეღებაშ საშუალებას ირზენს. ულირი ოშწანურაშ 70-80-იან წანეფს, ედომუშამ მოსოფელს ბინეხიშ ნარგეფიშ ფართობეფი სტაბილური სახეთ 10 მილიონ ჰექტარს ოჭირინუანსჷ, ნამუთ ოფუტეშ მეურნობაშო გჷმორინაფილი ფართობიშ 0,7% აკმადგინანდჷ.&lt;ref&gt;[http://www.vinoge.com/istoria/venaxi-qarTveli-kacis-samoTxe ავთო ბიბიჩაძე - ვაზის გავრცელების არეალი.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180506143254/http://vinoge.com/istoria/venaxi-qarTveli-kacis-samoTxe |date=2018-05-06 }}&lt;/ref&gt;

== ლიტერატურა ==
{{ქსე|4|354}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{ვიქსიკონი}}

[[კატეგორია:ოფუტეშ მეურნობა]]</text>
      <sha1>d4yb0tqpydujbc8dwnpvyzlb1rdfftl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სუფიზმი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29765</id>
    <revision>
      <id>248588</id>
      <parentid>136954</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:42:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2247" sha1="3dsswkw0b8tu8oh03p3idlq9s0ymsf6" xml:space="preserve">{{ისლამიშ თემეფი}}
[[ფაილი:Mevlana Konya.jpg|მინი|მარცხნივ|[[ჯალალედინ რუმი]]შ აკლდამა [[კონია]]ს, [[თურქეთი]].]]
'''სუფიზმი''' (''[[არაბული ნინა|არაბ.]]:'' تصوف “თასავუფ”) — [[ისლამი]]შ დინოხოლენი, მისტიკურ, ფსიქო-შურიელი გჷნზჷმილება. სუფიზმიშ გემაჸვენჯის სუფი ჯოხო. ასიანი მუნაჩემეფით, [[მოსოფელი|მოსოფელს]] 70 სუფიური საჯიმალო რე დო თინეფს ოშობათ ვითოში გემაჸვენჯი ჸუნს.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
*[https://gesufi.wordpress.com/ra-aris-sufizmi/ სუფიზმი საქორთუოს]
*[http://www.dzeglebi.ge/statiebi/sxva/sufizmi.html სუფიზმი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322105001/http://www.dzeglebi.ge/statiebi/sxva/sufizmi.html |date=2016-03-22 }}
*[http://www.self-discovery.ge/supizmi სუფიზმი]
*[https://www.youtube.com/watch?v=apIRtcxnKO0 ლექციეფი ლიტერატურაშენ - გიორგი ლობჟანიძე - „სუფიზმი ლიტერატურას“]
*[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&amp;d=16&amp;t=5269 სუფიზმი]
*[http://giorgimarjanishvili.blogspot.com/2011/08/20-6.html მაჰმადიანობაშ თელი გური სუფიზმი - გიორგი მარჯანიშვილი]
*[https://gdson.net/show/view/GD_pedia მუ რსხუ უღუდჷ თამარ მეფაშ მოთას ირანალ პოეტწკჷმა დო მავზოლეუმი, ნამუთ გურჯი ხათუნიქ მაჸალეს დუდგჷნ] 

[[კატეგორია:ისლამი]]
[[კატეგორია:სუფიზმი|*]]</text>
      <sha1>3dsswkw0b8tu8oh03p3idlq9s0ymsf6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟანინ ანიესი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30411</id>
    <revision>
      <id>248564</id>
      <parentid>151098</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10735" sha1="ec5g4b8yywpjnukdzja4kqtlbe0synp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო = ჟანინ ანიესი&lt;br&gt;Jeanine Áñez Chávez
| სურათი=
| სურათიშ ზჷმა =250პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო= 
| ხეშმოჭარუა =  
| რანწკი = [[ფაილი:Coat of arms of Bolivia.svg|40პქ]] [[ბოლივია]]შ [[ბოლივიაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტიშ]] საღალობაშ მარსულებერი
| პოსტი დეკინჷ = [[11 გერგობათუთა]], [[2019]] 
| პოსტი დიტუ = [[8 გერგობათუთა]], [[2020]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი= [[ევო მორალესი]]
| მონძე   = [[ლუის არსე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1967|08|13}}
| დაბადებაშ აბანი= [[სან-ხოაკინი (ბოლივია)|სან-ხოაკინი]], [[ბენიშ დეპარტამენტი|ბენი]], [[ბოლივია]]
| ღურაშ თარიღი = 
| ღურაშ აბანი=
| მენოღალობა ={{შილა|ბოლივია}}
| ერუანობა =[[ბოლივიარეფი|ბოლივიარი]]
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[ექტორ ერნანდო ხინკაპი]]
| სქუალეფი=
| გონათაფა =
| პროფესია =
| საქვარუა =[[პოლიტიკა|პოლიტიკოსი]]
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია = [[დემოკრატიული ჯარალუაშ ყარაფი]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 = [[ფაილი:Coat of arms of Bolivia.svg|40პქ]] [[ბოლივიაშ სენატი]]შ [[ბოლივიაშ სენატიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ2 = &lt;small&gt;(ოდებელი რე ადრიანა სალვატიერაწკჷმა)&lt;/small&gt;
| პოსტი დიტუ2=
| წიმოხონი2 = ადრიანა სალვატიერა &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ოდებელი)&lt;/small&gt;
| მონძე2 = 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ფაილი:Coat of arms of Bolivia.svg|40პქ]] [[ბენიშ დეპარტამენტი|ბენიშ]] [[ბოლივიაშ ერუანული კონგრესი|სენატორი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[22 ღურთუთა]], [[2010]]
| პოსტი დიტუ3 =[[11 გერგობათუთა]], [[2019]]
| წიმოხონი3 = 
| მონძე3 = 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 = 
| პოსტი დეკინჷ4 = 
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 = 
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 = 
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 = 
| მონძე5 = 
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}
'''ჟანინ ანიეს ჩავესი''' ({{lang-es|Jeanine Áñez Chávez}}, დ. [[13 მარაშინათუთა]], [[1967]], [[სან-ხოაკინი (ბოლივია)|სან-ხოაკინი]], [[ბენიშ დეპარტამენტი|ბენი]], [[ბოლივია]]) — ბოლივიარი პოლიტიკოსი დო იურისტი. სენატორი [[ბენიშ დეპარტამენტი]]შე. [[2019]] წანაშ [[11 გერგობათუთა]]შე [[2020]] წანაშ [[8 გერგობათუთა]]შახ, [[ბოლივიაშ პრეზიდენტი]]შ [[ევო მორალესი]]შ დო შხვა ხემანჯღვერეეფიშ გინორინაშ უკული, პრეზიდენტიშ საღალობას არსულენდჷ. თინა მორალესიშ გარგანჩია აწმარენჯი რდჷ&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cronista.com/internacionales/Bolivia-quien-es-Jeanine-Anez-Chavez-la-mujer-que-puede-quedar-al-mando-de-la-transicion-20191110-0019.html|title=Bolivia: Who is Jeanine Anez?|author=|first=|website=Cronista|date=|accessdate=11 November 2019|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;.

==ბიოგრაფია ==
ანიესიქ დებად ნოღა სან-ხოაკინს. კინოხ Totalvision-იშ მედია დირექტორი რდჷ&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://web.senado.gob.bo/senadoras-es/jeanine-%C3%A1%C3%B1ez-ch%C3%A1vez|title=Jeanine Áñez Chávez|website=Cámara de Senadores|date=16 October 2015|lang=es|accessdate=11 November 2019}}&lt;/ref&gt;. 

[[2006]] წანაშე [[2008]] წანაშახ მუშენდჷ ახალი ოკონსტიტუციე ქარტიაშ აკმამუშებელჷ კომისიას. [[2010]] წანას თინა გეგშაგორეს სენატორო, მუჭოთ [[ბენიშ დეპარტამენტი]]შ წჷმმარინაფალი. [[2019]] წანაშე თინა სენატიშ მაჟირა ვიცე-პრეზიდენტი რე, დო თიშ მოაბანე რდჷ ფრანკლინ ვალდივია ლეიგი. 

[[2019]] წანაშ 10 გერგობათუთას, [[ბოლივიაშ პრეზიდენტი]] [[ევო მორალესი]]ქ გეგნოდირთჷ. თეშ უკული ვიცე-პრეზიდენტ ალვარო გარსია ლინერაქ, ვარი გაცხადჷ პრეზიდენტიშ საღალობაშ რსულებაშე. თიშნერო თაშნეშე ვარი გაცხადჷ სენატიშ სპიკერქ [[ადრიანა სალვატიერა]]ქ დო წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ მადუდე ვიქტორ ბორდაქ. თაშნეშე ვარი თქჷ ქიანაშ სენატიშ მაართა ვიცე-სპიკერქ. თე პოსტეფიშ პიჯეფიშ გინორინაფაშ უკული კონსტიტუციაშ ჭყანათ ნებაგოქუნელობაქ გინაჩჷ რანწკით გეჸვენჯი პოსტიშ პიჯის, სენატიშ მაჟირა ვიცე-სპიკერს, ჟანინ ანიესის. 2019 წანაშ 10 გერგობათუთაშ დგომარობათ, თინა უმაღალაში რანგიშ მონძე რდჷ ბოლივიაშ პრეზიდენტიშ პოსტის. თიქ მუშ დუდშა გეჭოფჷ პრეზიდენტიშ საღალობაშ რსულება დო პოსტის ქეგედირთჷ [[2019]] წანაშ 11 გერგობათუთაშე, თიშ უკული, მუთ სენატიქ ოფიციალურო მიღჷ კინოხიანი დღაშ გინორინაფეფიშ სერია&lt;ref name=&quot;vicepresidente1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/mundo/noticias-america-latina-50370125|title=Jeanine Añez en proceso de ratificación tras renuncia del Presidente, Vicepresidente, Presidente del Senado y Presidente de la Cámara de Diputados de Bolivia|editor=BBC News Mundo|accessdate=10 November 2019}}&lt;/ref&gt;.
[[2020]] წანაშ [[8 გერგობათუთა]]ს, პრეზიდენტიშ პოსტი გეგნოჩჷ გიშაგორილ პრეზიდენტი [[ლუის არსე]]ს. 

== პიჯული რინა ==
კოლუმბიარ პოლიტიკოსი, ექტორ ერნანდო ხინკაპიშ ალმასქუ რე.

== თაშნეშე ქოძირით ==
* [[ოსური პრეზიდენტეფიშ ერკებული]]

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.vicepresidencia.gob.bo/spip.php?page=parlamentario&amp;id_parlamentario=159 ჟანინ ანიეს ჩავესი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191022193537/https://www.vicepresidencia.gob.bo/spip.php?page=parlamentario&amp;id_parlamentario=159 |date=2019-10-22 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ჟანინ ანიესი}}

[[კატეგორია:დუნაბადი 13 მარაშინათუთა]]
[[კატეგორია:ბოლივიაშ პრეზიდენტეფი]]
[[კატეგორია:ოსური პრეზიდენტეფი]]
[[კატეგორია:ბოლივიარი პოლიტიკოსი ოსურეფი]]</text>
      <sha1>ec5g4b8yywpjnukdzja4kqtlbe0synp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სინძიანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31862</id>
    <revision>
      <id>248584</id>
      <parentid>246001</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7765" sha1="9uzzr8v42vr1wf8olco67m0eu46y79g" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ართული
|ოდაბადური ჯოხო = &lt;small&gt;{{lang-ug|شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى}}&lt;br&gt;{{lang-zh|新疆维吾尔自治区}}&lt;/small&gt;
|მარგალური ჯოხო = სინძიანი&lt;br&gt;სინძიან-უიღურეფიშ ავტონომიური რაიონი
|პანორამა = Ürümqi skyline, Xinjiang, China, 2004.jpg
|შილა = 
|გერბი = 
|ქიანა =ჩინეთი 
|ჰიმნი =  
|სტატუსი =ავტონომიური რაიონი
|მიშმურს = 
|ფორჷნს = 14 მუნიციპალიტეტის
|ნანანოღა= [[ურუმჩი]]
|შხუ ნოღა = 
|შხუ ნოღეფი= 
|თარიღი = 
|მადუდე =
|მადუდე 2 = 
|ედპ =1.1 ტრილიონი იენი 
|ედპ წანა= 2015
|ედპ აბანი =26-ა
|ედპ აშმ = 
|ნინა =
|ნინეფი =
|მახორობა =24 870 000
|ეჭარუაშ წანა =2018
|აბანი მახორობათ =25-ა
|ერუანული აკოდგინალუა =[[უიღურეფი]] 45.84%&lt;br&gt;[[ჩინარეფი]] 40.48%
|მეჭედალა =15
|კონფესია =
|ფართობი =1 664 897,17
|აბანი ფართობით =1-ა
|ფართობიშ პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღალა =8,611
|ოშქაშე სიმაღალა =
|მინიმალური სიმაღალა =−154
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა= Xinjiang in China (disputed hatched) (+all claims hatched).svg
|ბორჯიშ ორტყაფუ= [[UTC+8:00]]
|აბრევიატურა = 新疆, 新, 疆
|ISO = CN-XJ
|FIPS= 
|ოტელეფონე კოდი = 
|ოფოსტე ინდექსეფი = 
|ინტერნეტ-დომენი =
|ოავტომობილე ონომერე შანეფი = 
|საიტი =http://www.xinjiang.gov.cn/
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Xinjiang
|პარამეტრი1 = 
|მიკოღანკუა =
}}
'''სინძიანი''' ({{lang-zh|新疆}}, Xinjiang) — [[უიღურეფი|უიღურეფიშ]] ავტონომიური რაიონი [[ჩინეთი]]შ ოორუე-ბჟადალს. 
 
* '''ფართობი''' — 1,646,800 კვ.კმ, არძაშე დიდი ადმინისტრაციული ართული რე ჩინეთის. 
* '''ადმინისტრაციული ცენტრი''' — [[ურუმჩი]] (1.120 ვითოში). 

== ისტორია ==
სინძიანიშ ტერიტორიაქ ჩინეთიშ აკოდგინალუაშა მა-18 ოშწანურეფიშ შქა პერიოდის მიშართჷ ცინიშ მანჯურიული დინასტიაშ ბორჯის. მოგვიანაფათ ცინიშ იმპერიაშ პროვინციათ გჷნირთჷ. [[1864]] დო [[1881]] წანეფს, ტერიტორიაშ ნორთი [[რუსეთიშ იმპერია|რუსეთიშ იმპერიაშ]] აკოდგინალაუშა (ასე [[ტაჯიკეთი]]) მიშმეშჷ. [[1955]] წანას, ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკაშ გჷმოხცადაფაშ უკული, გეგნიქიმინჷ ავტონომიურ რაიოო.

== დემოგრაფიული დგომარობა ==
[[ფაილი:Khotan-mercado-chicas-d01.jpg|მინი|მარცხნივ|სუმი უიღური ცირა]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right;&quot;
|-
! style=&quot;text-align:center;&quot; colspan=&quot;3&quot;| სინძიანიშ ეთნიკური ბუნეფი.&lt;br /&gt;&lt;small&gt;根据2009年底人口抽查统计&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thechinastory.org/lexicon/xinjiang/ |title=Xinjiang 新疆 |work=The China Story }}&lt;/ref&gt;
|-
! [[ჩინეთიშ ერუანული აკოდგინალუა|ერუანობა]] !! მახორობა!! პროცენტალა
|-
| [[უიღურეფი]] || 10,019,758 || 46.42%
|-
| [[ჩინარეფი]] ||  8,416,867 || 38.99%
|-
| [[ყაზახეფი]] || 1,514,814 || 7.02%
|-
| [[ჰუეფი]] || 980,359 || 4.54%
|-
| [[ყირგიზეფი]] || 189,309 || 0.88%
|-
| [[მონღოლეფი]] || 179,615 || 0.83%
|-
| [[სარიკოლეფი]] || 39,493|| 0.21%
|-
| [[სობოეფი]] || 42,790 || 0.20%
|-
| [[მანჯურიალეფი]] || 26,195|| 0.11%
|-
| [[ტუცზიეფი]] || 15,787|| 0.086%
|-
| [[უზბეკეფი]] || 16,669|| 0.066%
|-
| [[რუსეფი]]|| 11,672 || 0.048%
|-
| [[ჰმონგეფი]] || 7,006|| 0.038%
|-
| [[ტიბეტარეფი]] || 6,153|| 0.033%
|-
| [[ჟუანეფი]] || 5,642|| 0.031%
|-
| [[თათარეფი]] || 4,883|| 0.024%
|-
| [[სალარეფი]] || 3,762 || 0.020%
|}
[[2018]] წანაშ მუნაჩემეფით ავტონომიურ რაიონს 24 870 000 ადამიერი ოხორანს.&lt;ref name=censuspop&gt;{{cite web|title=Communiqué of the National Bureau of Statistics of People's Republic of China on Major Figures of the 2010 Population Census [1] (No. 2)|url=http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110429_402722516.htm|publisher=National Bureau of Statistics of China|accessdate=4 August 2013|date=29 April 2011}}&lt;/ref&gt; თაქ ოხორანს 17 ეთნიკური უჭიჭაშალა, თინეფს შქას არძაშე მიარემუდანამი რე [[უიღურეფი]], [[თურქულნინამი კათეფი|თურქული]] გამნარყიშ [[ისლამი|მუსულმანური]] მახორობა (10,019,758).


== ლიტერატურა ==
* Tyler, Christian. (2003). ''Wild West China: The Untold Story of a Frontier Land''. John Murray, London. ISBN 0-7195-6341-0.
* Yap, Joseph P. (2009). ``Wars With The Xiongnu – A translation From Zizhi Tongjian`` AuthorHouse. ISBN 978-1-4490-0604-4

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
{{Commons|Xinjiang}}
{{Wikivoyage}}
* [http://www.xinjiang.gov.cn Xinjiang Government website]{{zh icon}}
* [http://info.hktdc.com/mktprof/china/xinjiang.htm Economic profile for Xinjiang]{{En icon}}
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/546118/Xinjiang Britannica Xinjiang]{{En icon}}
* [http://www.wdl.org/en/item/11385/ General Atlas of Xinjiang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101083114/https://www.wdl.org/en/item/11385/ |date=2020-11-01 }}{{En icon}}
== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
{{ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა}}
{{თურქულნინამი რეგიონეფი}}

[[კატეგორია:ჩინეთიშ ავტონომიური რაიონეფი]]</text>
      <sha1>9uzzr8v42vr1wf8olco67m0eu46y79g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>უორმ-სპრინგსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34025</id>
    <revision>
      <id>248591</id>
      <parentid>218408</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T20:48:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3297" sha1="aq3b2gfgzgfjntgingo0nw5uip4cpu3" xml:space="preserve">{| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA; clear: right; float: right;  font-size: 90%; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 1em;  padding: 0.4em; vertical-align: middle; width: 18em;&quot; class=&quot;infobox&quot;
|-
!style=&quot;background-color:#AACCFF; color:black; font-size: 125%; text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|უორმ-სპრინგსი
|-
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[File:Warm Springs River (Wasco County, Oregon scenic images) (wascD0037).jpg|300px]]
&lt;small&gt;წყარმალუ უორმ-სპრინგსი&lt;/small&gt;
|-
!style=&quot;text-align:center; background-color:#AACCFF; color:black&quot; colspan=&quot;2&quot;|დოხასიათაფა
|-
|სიგჷრძა
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;80 კმ&lt;/span&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;ღანჩოშ ფართობი&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;1,360 კმ²&lt;/span&gt;
|-
!style=&quot;text-align:center; background-color:#AACCFF; color:black&quot; colspan=&quot;2&quot;|წყარიშ ნადუ
|-
|ოდუდე
|კასკადური გვალეფი
|-
|ინაკათუ
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[[დეშუტი]]&lt;/span&gt;&lt;/td&gt;
|-
!style=&quot;text-align:center; background-color:#AACCFF; color:black&quot; colspan=&quot;2&quot;|ქიანეფი 
|-
|ქიანა
| [[File:Flag of USA.svg|25px]] [[ააშ]]
|-
|შტატი
|[[File:Flag of Oregon.svg|25px]] [[ორეგონი]]
|}

'''უორმ-სპრინსი''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Warm Springs River) რე [[წყარმალუ]] [[ააშ]]ს, [[ორეგონი]]შ შტატის. წყარმალუ უორმ-სპრინგსი იჭყაფჷ კასკადურ გვალეფს, გიშმურს უასკოშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ [[დეშუტი]]ს. ოურმ-სპრინგსიშ სიგჷნძა რე 80 კმ. ღანჩოშ ფართობი 1,360 კვ.კმ. უდიდაშ [[ნადუ]]ეფ რე: დრაი-კრიკი, ბანჩგრასი, საუზ-ფორკ-უორმ-სპრინგსი, ბაჯერი, მილ-კრიკი, ბივერ-კრიკი დო შხვეფი.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
*[https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1151904 წყარმალუ უორმ-სპრინგსი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190108045742/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1151904 |date=2019-01-08 }}
*[https://pisces.bpa.gov/release/documents/documentviewer.aspx?pub=A08332-3.pdf &quot;Instream Flow Study of the Warm Springs River&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141226190726/https://pisces.bpa.gov/release/documents/documentviewer.aspx?pub=A08332-3.pdf |date=2014-12-26 }} (PDF) from the Bonneville Power Administration, published in September 1981

[[კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი]]
[[კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი]]
[[კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი]]</text>
      <sha1>aq3b2gfgzgfjntgingo0nw5uip4cpu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მოჰსენ ფახრიზადე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35079</id>
    <revision>
      <id>248551</id>
      <parentid>218886</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T13:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4673" sha1="9ty69cfid943yqz6bn6oju4cf2v7tp4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მენცარი 
| ჯოხო                  = მოჰსენ ფახრიზადე
| ოდაბადური ჯოხო       = [[სპარსული ნინა|სპარს.]] محسن فخری‌زاده
| ფოტო                 =
| სიგანა               =250პქ
| მუკნაჭარა              = 
| დაბადებაშ თარიღი        = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1958}}
| დაბადებაშ აბანი       = [[ყუმი (ნოღა)|ყუმი]], [[ირანი]]
| ღურაშ თარიღი          = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2020|11|27|1958|3|21}}
| ღურაშ აბანი         = [[აბსარდი]], ირანი
| მენოღალობა          = {{შილა|ირანი}}
| ომენცარე სფერო        = [[ფიზიკა]]
| მუშობაშ აბანი         = [[იმამი ჰუსეინიშ ჯოხონობაშ უნივერსიტეტი]]
| ალმა-მატერი         = [[შაჰიდი ბეჰეშტიშ ჯოხონობაშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ისპაჰანიშ ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხემანჯღვერი = 
| ჯოხოშინელი მოგურაფეეფი   =
| ჩინებული რე მუჭოთ         = 
| ჯილდოეფი დო პრემიეფი          =
| ხეშმოჭარუა         = 
| სიგანა     =
| საიტი                 = 
}}

'''მოჰსენ ფახრიზადე მაჰაბადი''' ([[სპარსული ნინა|სპარს]]. محسن فخری‌زاده مهابادی‎; დ. [[21 მელახი]], [[1958]], [[ყუმი (ნოღა)|ყუმი]], [[ირანი]] — ღ. [[27 გერგობათუთა]], [[2020]], [[აბსარდი]], ირანი) — [[სპარსალეფი|სპარსალი]] [[ფიზიკა|ფიზიკოსი]], შინელი რდჷ მუჭოთ ირანიშ ატომური პროგრამაშ მუმა. ფახრიზადე ოკათუდჷ ირანიშ ისლამური რევოლუციური გვარდიაშ კორპუსის. გურაფულენდჷ შაჰიდი ბეჰეშტიშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ისპაჰანიშ ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ დოქტორიშ ხარისხი. 1991 წანაშე ფახრიზადე რდჷ იმამი ჰუსეინიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. მოჰსენ ფახრიზადე რდჷ ირანიშ ატომური პროგრამაშ თარი მენცარი. 2020 წანაშ 27 გერგობათუთას [[ისრაელი]]შ თარობაქ [[ააშ|ამერიკაშ]] ხეშშენწყუალათ, სატელიტით ოპერირებადი ავტომატური ანჯარიშ გიმორინაფათ, დოჸვილუ მოჰსენ ფახრიზადე.

==ლიტერატურა==
* Gaietta, Michele (2015). The Trajectory of Iran's Nuclear Program. New York: Palgrave Macmillan.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
{{Commons category}}
* [https://www.osinteditor.com/IranInvestigation/index.html Three-dimensional model of the assassination] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210924054816/https://www.osinteditor.com/IranInvestigation/index.html |date=2021-09-24 }}

[[კატეგორია:სპარსალეფი]]
[[კატეგორია:სპარსალი ფიზიკოსეფი]]
[[კატეგორია:ირანიშ ატომური პროგრამაშ მაკათური მენცარეფი]]
[[კატეგორია:დუნაბადი 1958]]
[[კატეგორია:ნაღურა 2020]]

{{მერკე}}</text>
      <sha1>9ty69cfid943yqz6bn6oju4cf2v7tp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ფრედ ჰოილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35086</id>
    <revision>
      <id>248595</id>
      <parentid>173797</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T21:35:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6900" sha1="tshzt393gobt1i9pe8rrz4yg9n2ohnq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მენცარი 
| ჯოხო                  = ფრედ ჰოილი
| ოდაბადური ჯოხო       = [[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Fred Hoyle
| ფოტო                 =Institute of Astronomy, statue of Sir Fred Hoyle - geograph.org.uk - 372582.jpg
| სიგანა               =250პქ
| მუკნაჭარა              = ფრედ ჰოილიშ ნაჭახნაკუ ასტრონომიაშ ინსტიტუტის
| დაბადებაშ თარიღი        = {{დაბადებაშ თარიღი|24|6|1915}}
| დაბადებაშ აბანი       = [[ბინგლი (იორკშირი)|ბინგლი]], [[ინგლისი]]
| ღურაშ თარიღი          = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2001|8|20|1915|6|24}}
| ღურაშ აბანი         = [[ბორნმუთი]], ინგლისი
| მენოღალობა          = {{შილა|გოართოიანაფილი ომაფე}}
| ომენცარე სფერო        = [[ასტრონომია]]
| მუშობაშ აბანი         = [[ასტრონომიაშ ინსტიტუტი (კემბრიჯი)]]
| ალმა-მატერი         = [[ემანუელ-კოლეჯი (კემბრიჯი)]]
| ომენცარე ხემანჯღვერი = [[რუდოლფ პაიერლზი]]
| ჯოხოშინელი მოგურაფეეფი   = [[ჯონ მოფატი (ფიზიკოსი)|ჯონ მოფატი]]&lt;br&gt;[[ჩანდრა ვიკრამასინგჰე]]&lt;br&gt;[[ჯაიანტ ნარლიკარი]]&lt;br&gt;[[ლეონ მესტელი]]&lt;br&gt;[[პეტერ ალან სვიტი]]&lt;br&gt;[[პოლ დევისი]]
| ჩინებული რე მუჭოთ         = 
| ჯილდოეფი დო პრემიეფი          =[[სმიტიშ პრემია]] (1938)&lt;br&gt;ომაფე ჯარალუაშ მაკათური (1957)&lt;br&gt;[[კალინგაშ პრემია]] (1967)&lt;br&gt;RAS-იშ ორქოშ მენდალი (1968)&lt;br&gt;[[ბრიუსიშ მენდალი]] (1970)&lt;br&gt;[[ომაფე მენდალი]] (1974)&lt;br&gt;[[კლუმპკე-რობერტსიშ მენდალი]] (1977)&lt;br&gt;[[კრაფორდიშ პრემია]] (1997)
| ხეშმოჭარუა         = 
| სიგანა     =
| საიტი                 = 
}}

სერ '''ფრედ ჰოილი''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Sir Fred Hoyle; დ. [[24 მანგი]], [[1915]], [[ბინგლი (იორკშირი)|ბინგლი]], [[ინგლისი]] — ღ. [[20 მარაშინათუთა]], [[2001]], [[ბორნმუთი]], ინგლისი) — [[ინგლისარეფი|ინგლისარი]] [[ასტრონომია|ასტრონომი]], [[მურიცხული ნუკლეოსინთეზი]]შ თეორიაშ დუმარსხუაფალი, შინელი მენცარული სტატია [[B²FH]]-შ ართ-ართი ავტორი. ჰოილიქ მიშეღჷ ტერმინი &quot;Big Bang&quot; (დიდი აფეთქება), მარა რდჷ დიდი აფეთქებაშ თეორიაშ ოპონენტი. ფრედ ჰოილი გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კემბრიჯიშ სენტ-ჯონიშ კოლეჯის. 1958 წანაშე ჰოილი რდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ ასტრონომიაშ დო ექსპერიმენტალური ფილოსოფიაშ პროფესორი. 1967 წანას ჰოილიქ კემბრიჯის დარსხუ თეორიული ასტრონომიაშ ინსტიტუტი (ასეიან [[ასტრონომიაშ ინსტიტუტი (კემბრიჯი)|ასტრონომიაშ ინსტიტუტი]]) დო რდჷ თიში დირექტორი.

==ჯილდოეფი დო პრემიეფი==
* 1938: [[სმიტიშ პრემია]]
* 1960: გუტრიშ მენდალი დო პრემია
* 1957: ომაფე ჯარალუაშ მაკათური
* 1964: რიხტმაიერიშ მემორიალური პრემია
* 1968: ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ ორქოშ მენდალი
* 1968: ბეიკერიშ ლექციაშ პრემია
* 1969: კარლ იანსკიშ ლექცია
* 1970: [[ბრიუსიშ მენდალი]]
* 1971: ჰენრი ნორის რასელიშ ლექციაშ პრემია
* 1971-1973: ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ პრეზიდენტი
* 1972: რაინდი-ბაკალავრი
* 1974: [[ომაფე მენდალი]]
* 1977: კლუმპკე-რობერტსიშ მენდალი
* 1992: კარლ შვარცშილდიშ მენდალი
* 1994: ბალზანიშ პრემია
* 1997: კრაფორდიშ პრემია

==რესურსეფი ინტერნეტის==
{{Commons category|Fred Hoyle}}
{{Wikiquote}}
* [http://www.hoyle.org.uk Fred Hoyle Website]
* [http://www.lifefromspace.com Fred Hoyle and Chandra Wickramasinghe Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211022173427/http://www.lifefromspace.com/ |date=2021-10-22 }}
* [https://archive.today/20130223083527/http://ptonline.aip.org/journals/doc/PHTOAD-ft/vol_54/iss_11/75_2.shtml Obituary] by Sir Martin Rees in ''Physics Today''
* [https://www.theguardian.com/obituaries/story/0,3604,540961,00.html Obituary] by Bernard Lovell in ''The Guardian''

[[კატეგორია:ინგლისარეფი]]
[[კატეგორია:ინგლისარი ასტრონომეფი]]
[[კატეგორია:დუნაბადი 1915]]
[[კატეგორია:ნაღურა 2001]]</text>
      <sha1>tshzt393gobt1i9pe8rrz4yg9n2ohnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პუნაქა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38862</id>
    <revision>
      <id>248562</id>
      <parentid>196872</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>248562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6064" sha1="abydiku3ur18zx305qivhg6knen8ave" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დოხორინი
|სტატუსი                  = ნოღა
|მარგალური ჯოხო        = პუნაქა
|ოდაბადური ჯოხო  =སྤུ་ན་ཁ་
|ქიანა                  = ბჰუტანი
|დუდალაშ თუდო = ადმ. ცენტრი
|პანორამა =PunakhaDzong.jpg
|პანორამაშ სიგანა =
|მუკნაჭარა =
|შილა                    = 
|შილმუკნაჭ               = 
|გერბი                  =
|გერბმუკნაჭ                =
|გერბიშ სიგანა            = 
|შილაშ სიგანა            = 
|ჩარჩო                   = 
|ქიანაშ რუკა2 =
|ქიანაშ რუკაშ ზჷმა2 = 
|მუკნაჭარა2=
 |lat_dir = N|lat_deg= 27|lat_min= 37|lat_sec=
 |lon_dir = E|lon_deg= 89|lon_min= 52|lon_sec=
|CoordAddon             = type:city(40361)_region:
|CoordScale             = 
|ქიანაშ რუკაშ ზჷმა     =250
|ქიანაშ რუკა=
|რეგიონიშ რუკაშ ზჷმა    = 250
|რეგიონიშ რუკა=
|რაიონიშ რუკაშ ზჷმა     = 
|რეგიონიშ ტიპი             = ბჰუტანიშ ადმინისტრაციული დორთუალა{{!}}ძონგხაგი
|რეგიონი                  = პუნაქაშ ძონგხაგი{{!}}პუნაქა
|რეგიონი ცხირს        = 
|დინოხოლენი დორთუალა =
|რაიონიშ ტიპი             =
|რაიონი                   = 
|მადუდეშ ტიპი        = 
|მადუდე                   = 
|დორსხუაფაშ თარიღი      = 
|მაართა შინუა       = 
|წოხოლენი ჯოხოეფი           = 
|სტატუსი-შე                = 
|ფართობი                 = 
|სიმაღალაშ ტიპი=
|დოხორინიშ ცენტრიშ სიმაღალა=1274
|კლიმატი=
|ოფიციალური ნინა=
|მახორობა              = 6,262
|ეჭარუაშ წანა           = 2017
|მეჭედალა              = 
|აგლომერაცია            = 
|ერუანული აკოდგინალუა    = 
|ორწუმობური აკოდგინალუა =
|ეთნოქორონიმი =
|ბორჯიშ ორტყაფუ            = +6
|DST                     = 
|ოტელეფონე კოდი          = +975-2
|ოფოსტე ინდექსი         = 
|ოავტომობილე კოდი=
|საიტი                    = 
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Punakha
|add1n= 
|add1=
}}
'''პუნაქა''' ({{lang-dz|སྤུ་ན་ཁ་}}) — ნოღა [[ბჰუტანი]]შ ოორუე-ბჟადალშე, [[პუნაქაშ ძონგხაგი]]შ ადმინისტრაციული ცენტრი, ნამუთ [[ბჰუტანი]]შ [[ბჰუტანიშ ადმინისტრაციული დორთუალა|ძონგხაგი]]შე ართ-ართი რე. პუნაქა რდჷ ბჰუტანია ნანანოღა დო ოთარობე ნოღა [[1955]] წანაშახ, ნანანოღაშ [[თიმფუ]]შა გინოღალაშახ.

ნოღა თიმფუშე 72 კილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფუ, მარა მანქანათ ოხვილუ დოხოლაფირო 3 სათიშ ულას. ნოღა დოხოლაფირო იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 1200 მეტრიშ სიმაღალას დო თიმფუშე გინორთი თაქ კლიმატი ელაზჷმაფათ ბატა რე.

პუნაქაშ ძონგხაგის იდვალუაფუ ბჰუტანიშ ჟირი თარი წყარმალუ: [[მო-ჩუ]]შ დო [[ფო-ჩუ]]შ  ლეხერეფი, სოდე ჩანს [[ორზა]]. ძონგხაგის არძაშე ფართოთ მოდვალირი ორაგადე ნინა რე [[ძონგკხა]].

== ქოძირით თაშნეშე ==
*[[ძონგიშ არქიტექტურა]]
*[[შაბდრუნგი]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://bhutan-360.com/punakha-dzong/ Inside information about Punakha Dzong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707232125/http://bhutan-360.com/punakha-dzong/ |date=2011-07-07 }}
* [http://www.flickr.com/photos/bhutan-360/sets/72157616540269786/ Pictures of Punakha Dzong on Flickr]
* [http://www.pbase.com/dannyc/bhutan&amp;page=4 Photo gallery of Punakha Dzong (Nov 2005)]
* [http://www.innogize.com/gallery/asia_bhutan_punakha.html Photos of Punakha Dzong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090605220337/http://www.innogize.com/gallery/asia_bhutan_punakha.html |date=2009-06-05 }}
* [http://rywiki.tsadra.org/index.php/Shabdrung_Ngawang_Namgyal Shabdrung Ngawang Namgyal at the Dharma Dictionary]

[[კატეგორია:ბჰუტანიშ ნოღეფი]]
[[კატეგორია:ბჰუტანიშ ძონგხაგეფიშ ადმინისტრაციული ნოღეფი]]
[[კატეგორია:პუნაქაშ ძონგხაგი]]</text>
      <sha1>abydiku3ur18zx305qivhg6knen8ave</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეიტლინ დევერი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43081</id>
    <revision>
      <id>248600</id>
      <parentid>240879</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T00:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>2867</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Pedro_Pascal,_Kaitlyn_Dever,_and_Gabriel_Luna_at_SXSW_2025_03_(cropped).jpg with [[File:Kaitlyn_Dever_at_SXSW_2025_03_(wide_cropped).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Crite</comment>
      <origin>248600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1690" sha1="air3nr1vpdaavd5c0jx85hkkykwhtzh" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა არტისტი
| ჯოხო = კეიტლინ დევერი
| სურათი = Kaitlyn Dever at SXSW 2025 03 (wide cropped).jpg
| სურათიშ ზჷმა = 220პქ
| დუდჯოხო = დევერი [[2025]] წანას
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1996|12|21}}
| დაბადებაშ აბანი = ფენიქსი, [[არიზონა]], [[ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი|ააშ]]
| საქვარუა = [[არტისტი]]&lt;br&gt;[[მობირე]]
| აკოქიმინჯალაშ წანეფი = [[2009]]–ასეშა
}}

'''კეიტლინ როშელ დევერი''' ({{lang-en|Kaitlyn Rochelle Dever}}; დ. [[21 ქირსეთუთა]], [[1996]], ფენიქსი, [[არიზონა]], [[ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი|ააშ]]) — ამერიკალი [[არტისტი]] დო [[ვოკალისტი|მობირე]].

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
*{{commonscat-inline|Kaitlyn Dever}}
*{{imdb name|3239803}}
*{{instagram|kaitlyndever}}
*{{twitter|kaitlyndever}}

{{DEFAULTSORT:დევერი, კეიტლინ}}

[[კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი]]
[[კატეგორია:დუნაბადი 1996]]
[[კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი]]</text>
      <sha1>air3nr1vpdaavd5c0jx85hkkykwhtzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლუნა ბლეზი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43190</id>
    <revision>
      <id>248601</id>
      <parentid>241235</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T03:54:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPedant</username>
        <id>19872</id>
      </contributor>
      <comment>replaced 1 image with clearer version of same</comment>
      <origin>248601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1688" sha1="surm8umi51x77lu2t6lsnsh8ttakslt" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა არტისტი
| ჯოხო = ლუნა ბლეზი
| სურათი = Luna Blaise 2016 02.png
| სურათიშ ზჷმა = 220პქ
| დუდჯოხო = ბლეზი [[2016]] წანას
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|2001|10|01}}
| დაბადებაშ აბანი = [[ლოს-ანჯელესი]], [[კალიფორნია]], [[ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი|ააშ]]
| საქვარუა = [[არტისტი]]&lt;br&gt;[[მობირე]]
| აკოქიმინჯალაშ წანეფი = [[2007]]–ასეშა
}}

'''ლუნა ბლეზი ბოიდი''' ({{lang-en|Luna Blaise Boyd}}; დ. [[1 გჷმათუთა]], [[2001]], [[ლოს-ანჯელესი]], [[კალიფორნია]], [[ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი|ააშ]]) — [[ამერიკალეფი|ამერიკალი]] [[არტისტი]] დო [[ვოკალისტი|მობირე]].

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
*{{commonscat-inline|Luna Blaise}}
*{{imdb name|2399046}}
*{{instagram|lunablaise}}

{{DEFAULTSORT:დევერი, კეიტლინ}}

[[კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი]]
[[კატეგორია:დუნაბადი 2001]]
[[კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი]]</text>
      <sha1>surm8umi51x77lu2t6lsnsh8ttakslt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აღა-მაჰმად-ხანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43591</id>
    <revision>
      <id>248549</id>
      <parentid>244649</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amhmr</username>
        <id>22808</id>
      </contributor>
      <origin>248549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4657" sha1="aawcybze2ql474vx5wzenuvnpifl658" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =აღა-მაჰმად-ხანი
| სურათი=A portrait of Agha Muhammad Khan, Persia, Qajar, dated 1795.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი =[[File:Flag of Agha Mohammad Khan.svg|40px]] [[სპარსეთიშ მამართალეფიშ ერკებული|ირანიშ შაჰი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[1794]]
| პოსტი დიტუ =[[17 მანგი]], [[1797]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი= [[ლუთფ ალი-ხანი]]&lt;br&gt;[[შაჰ რუჰ აფშარი]]
| მონძე   = [[ფათალი-შაჰი]]
| დაბადებაშ თარიღი ={{დაბადებაშ თარიღი|14|3|1742}}
| დაბადებაშ აბანი= [[გორგანი (ირანი)|ასტარაბადი]], ირანი
| ღურაშ თარიღი ={{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1797|6|17|1742|3|14}}
| ღურაშ აბანი=[[შუშა (ნოღა)|შუშა]], თეხანური [[აზერბაიჯანი]]
| ღურაშ ბაძაძი = ჸვილუა
| ნთხორუ აბანი =[[იმამ ალიშ მეჩეთი]]
| მენოღალობა =
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =[[მუჰამედ ჰასან ხან ყაჯარი]]
| ნანა =[[ჯეირან-ხანუმი]]
| ალმასქუ =[[მარიამ-ხანუმი]]&lt;br&gt;[[ასია-ხანუმ ეზედინ ყაჯარი|ასია-ხანუმი]]
| სქუალეფი=
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[შიიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია = 
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 = 
| პოსტი დეკინჷ2 = 
| პოსტი დიტუ2=
| წიმოხონი2 = 
| მონძე2 = 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = 
| პოსტი დეკინჷ3 = 
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 = 
| მონძე3 = 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 = 
| პოსტი დეკინჷ4 = 
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 = 
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 = 
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 = 
| მონძე5 = 
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''აღა-მაჰმად-ხან ყაჯარი''' ([[სპარსული ნინა|სპარს.]] آقامحمدخان قاجار, დ. [[14 მელახი]], [[1742]] — ღ. [[17 მანგი]], [[1797]]) — ირანიშ მამართალი 1789-1797 წანეფს, [[ყაჯარეფი]]შ დინასტიაშ დუმარსხუაფალი.

==ლიტერატურა==
* [https://www.britannica.com/biography/Agha-Mohammad-Khan ენციკლოპედია ბრიტანიკა]


[[კატეგორია:ირანალეფი]]
[[კატეგორია:ირანიშ შაჰეფი]]
[[კატეგორია:ყაჯარეფი]]

{{მერკე-ირანი}}</text>
      <sha1>aawcybze2ql474vx5wzenuvnpifl658</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საფრანგეთიშ მაანთხა რესპუბლიკა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44097</id>
    <revision>
      <id>248553</id>
      <parentid>248543</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11590" sha1="pzq32pj6ht8d0bdmyljkl0p0px55p1b" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ჸოფილი ქიანა
|ჯოხო                     =საფრანგეთიშ მასუმა რესპუბლიკა 
|ოდაბადური ჯოხო          =[[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Quatrième république française
|სტატუსი                  =
|ჰიმნი                     =[[მარსელიეზა]]
|შილა                     =Flag of France.svg
|შილაშ ეჭარუა              =[[საფრანგეთიშ შილა|შილა]]
|გერბი                     =
|გერბიშ ეჭარუა             =
|რუკა                      =France (1945-1949).png
|ეჭარუა                   =
|p1                       =საფრანგეთიშ რესპუბლიკაშ ობორჯე თარობა
|flag_p1                  =Flag of France.svg
|p2                       =
|flag_p2                  =
|p3                       =
|flag_p3                  =
|p4                       =
|flag_p4                  =
|დორსხუაფილი რე          =1946
|ლიკვიდირაფილი რე        =1958
|s1                      =საფრანგეთიშ მახუთა რესპუბლიკა
|flag_s1                 =Flag of France.svg
|s2                      =
|flag_s2                 =
|s3                     =
|flag_s3                =
|s4                     =
|flag_s4                 =
|s5                     =
|flag_s5                 =
|s6                     =
|flag_s6                 =
|s7                     = 
|flag_s7                 =
|s8                     =
|flag_s8                 =
|s9                     =
|flag_s9                 =
|დევიზი                  =''[[დუდშულობა, ართმანგობა, ჯიმალობა]]''
|ნანანოღა                 =[[პარიზი]]
|ნოღეფი                   =
|ნინა                     =[[ფრანგული ნინა|ფრანგული]] (ოფიციალური), თაშნეშე შხვა ნინეფი
|რელიგია                   =
|ვალუტა                  =[[ფრანგული ფრანკი|ფრანკი]]
|გეძინელი პარამეტრი        =
|პარამეტრიშ შქაგური        =
|ფართობი                  =14,200,000 კმ² (1946, კოლონიური ტერიტორიეფით)
|მახორობა                 =200,000,000 (1946, კოლონიური ტერიტორიეფით)
|დუდალაშ ფორმა         =[[რესპუბლიკა]]
|დინასტია                =
|მადუდეშ ტიტული         =[[საფრანგეთიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|მადუდე1                 = [[ვენსან ორიოლი]] 
|მადუდე1 წანა             =1947–1954
|მადუდეშ ტიტული2          =
|მადუდე2                    =[[რენე კოტი]]
|მადუდე2 წანა               =1954–1958
|მადუდეშ ტიტული3         =[[საფრანგეთიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|პრემიერ-მინისტრი]]
|მადუდე3                    =[[პოლ რამადიე]] (მაართა)
|მადუდე3 წანა               =1947
|მადუდეშ ტიტული4          =
|მადუდე4                =[[შარლ დე გოლი]] (ეკონია)
|მადუდე4 წანა               =1958
|მადუდეშ ტიტული5          =
|მადუდე5                =
|მადუდე5 წანა                =
|მადუდეშ ტიტული6          =  
|მადუდე6                   =
|მადუდე6 წანა               =
|მადუდეშ ტიტული7         =
|მადუდე7                  =
|მადუდე7 წანა            =
|მადუდეშ ტიტული8        =
|მადუდე8                 =
|მადუდე8 წანა            =
|მადუდეშ ტიტული9       =
|მადუდე9                =
|მადუდე9 წანა           =
|მადუდეშ ტიტული10      =
|მადუდე10               =
|მადუდე10 წანა          =
|მადუდეშ ტიტული11      =
|მადუდე11               =
|მადუდე11 წანა          =
|გეძინელი პარამეტრი1        =
|პარამეტრიშ შქაგური1        =
|ეტაპი1                    =
|თარიღი1                   =
|წანა1                       =
|ეტაპი2                      =
|თარიღი2                   =
|წანა2                       =
|ეტაპი3                      =
|თარიღი3                     =
|წანა3                     =
|ეტაპი4                     =
|თარიღი4                 =
|წანა4                  =
|ეტაპი5                     =
|თარიღი5                   =
|წანა5                     =
|ეტაპი6                    =
|თარიღი6                    =
|წანა6                     =
|გეძინელი პარამეტრი2         =
|პარამეტრიშ შქაგური2         =
|წოხოლენი                       =
|წიმოხონი1                  =
|წიმოხონი2                   =
|წიმოხონი3                =
|წიმოხონი4                 =
|წიმოხონი5                  =
|წიმოხონი6                  =
|წიმოხონი7                      =
|გეჸვენჯი                   =
|მონძე1                       =
|მონძე2                     =
|მონძე3                      =
|მონძე4                      =
|მონძე5                    =
|მონძე6                     =
|მონძე7                    =
|მონძე8                       =
|მონძე9                     =
|მონძე10                      =
|მონძე11                      =
|მონძე12                    =
|მონძე13                     =
|მონძე14                    =
|მონძე15                    =
|სქოლიო                   =
}}

'''საფრანგეთიშ მაანთხა რესპუბლიკა''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Quatrième république française) — [[რესპუბლიკა|რესპუბლიკური]] თარობა საფრანგეთის 1946 წანაშ 27 გჷმათუთაშე 1958 წანაშ 4 გჷმათუთაშახ. მაანთხა რესპუბლიკა რდჷ გოგინძორაფა [[საფრანგეთიშ მასუმა რესპუბლიკა|მასუმა რესპუბლიკაშ]], ნამუთ საფრანგეთის მართუნდჷ 1870-1940 წანეფს.

მაანთხა რესპუბლიკაშ ჸოფაშ გოძვენას საფრანგეთი მიარე პოლიტიკური პრობლემეფიშ წოხოლე გერდჷ, მარა ქიანას იშენით არდგილი უღუდჷ შანულამი ეკონომიკური წჷმოძინეფს. [[მარშალიშ გეგმა]]თ დო [[ააშ|ამერიკაშ]] ფინანსური მოხვარათ, კუჩხის ქიგედირთჷ ინდუსტრიული წარმებაქ, გეუჯგუშჷ სოციალური ინსტიტუციეფქ. გალენური პოლიტიკას მაანთხა რესპუბლიკა მეთხოზუდჷ გერმანიაწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. გერმანია-საფრანგეთიშ ხოლო კოოპერაციას უკულ გიარსხუ [[ევროპაშ რსხუ]]შ გოჭყაფაქ.

1946 წანაშ 27 გჷმათუთას მეღებულქ იჸუ ახალი კონსტიტუციაქ, ნამუთ ოცადუდჷ [[მარსულებერი ხეშულობა]]შ განძალიერაფას. მარა მართუალაშ სტაბილურობაშა ვემიჭირინუ. მაანთხა რესპუბლიკაშ ჸოფაშ 12 წანაშ გოძვენას, ოთარობე ადმინისტრაციაქ 21-შა დითირჷ. თაშნეშე, მაანთხა რესპუბლიკას ვეგნაჭყვიდირჷ [[დეკოლონიზაცია]]შ ოკითხეეფქ. 1958 წანაშ [[მესიშ კრიზისი საფრანგეთის (1958)|მესიშ კრიზისიშ]] შედეგო, მაანთხა რესპუბლიკაქ აკოცუ. თე წანას [[შარლ დე გოლი|შარლ დე გოლქ]] პოლიტიკას დართჷ. თიქ ქიდუდუ ახალი ობორჯე თარობაშ მანჯღვერალა დო ახალი [[საფრანგეთიშ კონსტიტუცია|კონსტიტუციაშ]] მეღება. 1958 წანაშ ეკენიაშ რეფერენდუმიშ უკულ, საფრანგეთიშ მაანთხა რესპუბლიკაქ ოფიციალურო გასურჷ ჸოფა დო არდგილი დუთმუ ასეიან [[საფრანგეთიშ მახუთა რესპუბლიკა|მახუთა რესპუბლიკას]], უმოს ნძალიერი [[საფრანგეთიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტიშ]] მართუალათ.

==ლიტერატურა==
* Giles, Frank (1991). The Locust Years: The Story of the Fourth French Republic, 1946-1958. London: Secker &amp; Warburg. 
* Sowerwine, Charles (2001). France Since 1870: Culture, Politics and Society. New York: Palgrave Macmillan. 

[[კატეგორია:საფრანგეთიშ ისტორია]]
[[კატეგორია:საფრანგეთიშ მაანთხა რესპუბლიკა]]

{{მერკე-საფრანგეთი}}</text>
      <sha1>pzq32pj6ht8d0bdmyljkl0p0px55p1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ედით ევანსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44098</id>
    <revision>
      <id>248554</id>
      <timestamp>2026-04-02T14:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი ხასჷლა: {{Short description|ინგლისარ ოსურ არტისტი (1888–1976)}} {{ინფოდაფა პიჯი |ჯოხო            = ოსურპატჷნ&lt;br&gt;ედით ევანსი |ოდაბჯოხო  = Edith Evans |პორტრეტი        = Dame Edith Evans 4 Allan Warren.jpg |ზჷმა           = 250px |მუკნაჭარა          = ევანსი 1972 წანაშ პორ...</comment>
      <origin>248554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8982" sha1="m95q3qdxodepw10sjeyfld627uzl0mi" xml:space="preserve">{{Short description|ინგლისარ ოსურ არტისტი (1888–1976)}}
{{ინფოდაფა პიჯი
|ჯოხო            = ოსურპატჷნ&lt;br&gt;ედით ევანსი
|ოდაბჯოხო  = Edith Evans
|პორტრეტი        = Dame Edith Evans 4 Allan Warren.jpg
|ზჷმა           = 250px
|მუკნაჭარა          = ევანსი 1972 წანაშ პორტრეტის
|დაბჯოხო = ედით მერი ევანსი
|მოღალობა = 1910–1976
|დაბ თარიღი  = {{დაბადებაშ თარიღი|8|2|1888}}
|დაბ აბანი = პიმლიკო, [[ლონდონი]], [[ინგლისი]]
|მენოღალობა       = {{შილაშანი|გოართოიანაფილი ომაფე}} [[გოართოიანაფილი ომაფე]]
|დოლმახორალა       = 
|ღურ თარიღი     = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1976|10|14|1888|2|8}}
|ღურ აბანი   = კრენბრუკი, კენტი, ინგლისი
|ნთხორ აბანი= 
|საქვარუა = [[არტისტი]]
|ერუანობა= ინგლისარი
|მუმა              = 
|ნანა             = 
|ალმასქუ           = {{marriage|ჯორჯ ბუთი|1925|1935|end=died}}
|სქუალეფი = 
|ჯილდოეფი  = [[ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენი|DBE]] (1946)
|ვებ-ხასჷლა           = 
|შხვადოშხვა           = 
}}
'''ოსურპატჷნ ედით მერი ევანსი''' ({{lang-en|Edith Mary Evans}}; დ. [[8 ფურთუთა]], [[1888]] — ღ. [[14 გჷმათუთა]], [[1976]]) — ინგლისარ არტისტ რდჷ. თინა არძაშე უმოსო ჩინებულ რდჷ [[უესტ-ენდი (თეატრი)|უესტ-ენდიშ]] სცენას რსულებურ [[ედით ევანსი - როლეფ თეატრის დო კინოს|მუშ ნახანდეფით]], მარა თაშნეშე ლაჸაფენდჷ ფილმეფს მუშ კარიერაშ დაჭყაფუს დო დათებუს. 1964-შე 1968 წანაშა თინა სუმშა რდჷ ნომინირაფილ [[ოსკარი|ოსკარიშ]] პრემიას.

ევანსიშ ოთეატრე კარიერაქ 60 წანაშე უმოსის გეგჷნძორუ, ნამუშ განწხანს თიქ 100-შე უმოს როლ ილაჸაფჷ. თინა ლაჸაფენდჷ მუჭოთ კლასიკურ ავტორეფწკჷმა, თინეფ შქას: [[უილიამ შექსპირი|შექსპირი]], [[უილიამ კონგრივი|კონგრივი]], [[ოლივერ გოლდსმიტი|გოლდსმიტი]], [[რიჩარდ ბრინსლი შერიდანი|შერიდანი]] დო [[ოსკარ უაილდი|უაილდი]], თეშ ალმახანურ ჭარუეფიშ პიესეფს: [[ჯორჯ ბერნარდ შოუ|ბერნარდ შოუ]], [[ენიდ ბაგნოლდი]], [[კრისტოფერ ფრაი]] დო [[ნოელ კაუარდი]]. ევანსიქ თარ როლეფ ილაჸაფჷ ბერნარდ შოუშ ჟირ პიესას: ორინთიაშ როლ პიესას „[[უშქურიშ ურემია|The Apple Cart]]“ (1929) დო ეპიფანიაშ როლ პიესას „[[მილიონერ ოსური (პიესა)|The Millionairess]]“ (1940). თინა თაშნეშე ოკათუდჷ ავტორიშ შხვა ჟირ პიესაშ ბრიტანულ პრემიერეფს: „[[გურგოტახილ ჸუდე|Heartbreak House]]“ (1921) დო „[[დორთა მეთუსელაშა|Back to Methuselah]]“ (1923).

ევანსიქ ფართოთ ჩინებულო გინირთჷ დუდეკინელ არისტოკრატულ ოსურეფიშ ლაჸაფით, მუჭომით რდჷ თიშ ჟირ არძაშე ჩინებულ როლს: ლედი ბრეკნელი ფილმის „[[სერიოზულობაშ შანულობა (1952 წანაშ ფილმი)|სერიოზულობაშ შანულობა ]]“ დო მის ვესტერნი 1963 წანაშ ფილმის „[[ტომ ჯონსი (1963 წანაშ ფილმი)|ტომ ჯონსი]]“. ლედი ბრეკნელიშ როლიშ რსულებაშ ბორჯის, მუშ გაწიაპებულ ფრაზაშ გჷმოთქუალუას — „ხეშჩანთა“ (A handbag), ოსკარ უაილდიშ პიესაშ სინონიმო გინირთჷ. თეშ მეხჷ, თიქ ილაჸაფჷ დაჩაგრებულ მოინალე ფილმის „[[ღურელ კრისტოფერ ბინი]]“ (1933), ექსცენტრულ დო გაჭირებულ რჩინუ ოსურ ფილმის „[[ფურცქინეფი]]“ (1967) დო თიშ ართ-ართ არძაშე აღიარებულ როლი — მძუძუ „[[რომეო დო ჯულიეტა|რომეო დო ჯულიეტას]]“, ნამუთ თიქ ოთხ შხვადოშხვა დოდგუმას ილაჸაფჷ 1926 წანაშე 1961 წანაშა.

==რესურსეფ ინტერნეტის==
{{wikiquote}}

*[http://norman.hrc.utexas.edu/fasearch/findingAid.cfm?eadid=00700 Edith Evans Papers] at the [[Harry Ransom Center]], [[University of Texas at Austin]]
**[http://norman.hrc.utexas.edu/fasearch/findingAid.cfm?eadid=01126 The Bryan Forbes Collection of Edith Evans]
**[http://norman.hrc.utexas.edu/fasearch/findingAid.cfm?eadid=01128 The Henry Hurford Janes Collection of Edith Evans]
*{{IMDb name|id=0262725|name=Edith Evans}}
*{{IBDB name}}
* [http://www.bris.ac.uk/theatrecollection/search/people_sub_plays_all?forename=Edith&amp;surname=EVANS&amp;job=Actor&amp;pid=223&amp;image_view=Yesamp;x=19amp;y=17      Performances by Edith Evans listed in The Theatre Collection, University of Bristol]
*The [http://archiveshub.ac.uk/data/gb71-thm/291 Collection of research material on Edith Evans, actress] held by the [[Victoria and Albert Museum]] Theatre and Performance Department.

{{DEFAULTSORT:ევანსი, ედით}}
[[კატეგორია:BAFTA-შ საუჯგუშო ბრიტანალ არტისტ ოსურიშ პრემიაშ გომორძგვილეფი]]
[[კატეგორია:ორქოშ გლობუსიშ გომორძგვილეფ საუჯგუშო დრამატულ არტისტ ოსურიშო]]
[[კატეგორია:ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენიშ ოსურპატჷნ-კომანდორეფი]]
[[კატეგორია:ინგლისარ ქირსიანულ მენცარობაშ მალიმორეფი]]
[[კატეგორია:ინგლისარ ოსურ კინოარტისტეფი]]
[[კატეგორია:ინგლისარ ოსურ თეატრიშ არტისტეფი]]
[[კატეგორია:ლონდონარ ოსურ არტისტეფი]]
[[კატეგორია:ინგლისარ ოსურ შექსპირალ არტისტეფი]]
[[კატეგორია:ვარჩხილიშ თუნთიშ გომორძგვილეფ საუჯგუშო არტისტ ოსურიშო]]
[[კატეგორია:უესტმინსტერალ არტისტეფი]]
[[კატეგორია:XX ოშწანურაშ ინგლისარ ოსურ არტისტეფი]]</text>
      <sha1>m95q3qdxodepw10sjeyfld627uzl0mi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გრეტა გარბო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44099</id>
    <revision>
      <id>248556</id>
      <timestamp>2026-04-02T15:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი ხასჷლა: {{ინფოდაფა პიჯი |ჯოხო            = გრეტა გარბო |ოდაბჯოხო  = Greta Garbo |პორტრეტი        = Garbo in Inspiration.jpg |ზჷმა           = 250px |მუკნაჭარა          = გარბო ფილმის „[[გურიშ ეულა (ფილმი)|გურიშ ეულა]]“ (1931) |დაბჯოხო = გრეტა ლოვისა...</comment>
      <origin>248556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9633" sha1="njs4n7db8sipyclejbyzubrhnavvb7p" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიჯი
|ჯოხო            = გრეტა გარბო
|ოდაბჯოხო  = Greta Garbo
|პორტრეტი        = Garbo in Inspiration.jpg
|ზჷმა           = 250px
|მუკნაჭარა          = გარბო ფილმის „[[გურიშ ეულა (ფილმი)|გურიშ ეულა]]“ (1931)
|დაბჯოხო = გრეტა ლოვისა გუსტაფსონი
|მოღალობა = 1920–1941
|დაბ თარიღი  = {{დაბადებაშ თარიღი|18|9|1905}}
|დაბ აბანი = [[სტოკჰოლმი]], [[შვედეთი]]
|მენოღალობა       = {{შილაშანი|შვედეთი}} [[შვედეთი]] (1905–1951)&lt;br /&gt; {{შილაშანი|ააშ}} [[ააშ]] (1951–1990)
|დოლმახორალა       = 
|ღურ თარიღი     = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1990|4|15|1905|9|18}}
|ღურ აბანი   = [[ნიუ-იორკი]], [[ააშ]]
|ნთხორ აბანი= სკუგსჩიურკოგორდენი, სტოკჰოლმი
|საქვარუა = [[არტისტი]]
|ერუანობა= შვედი
|მუმა              = 
|ნანა             = 
|ალმასქუ           = 
|სქუალეფი = 
|ჯილდოეფი  = * [[ოსკარი]]შ საპატიო ჯილდო(1954)
|ვებ-ხასჷლა           = [http://www.gretagarbo.com gretagarbo.com]
|შხვადოშხვა           = 
}}
'''გრეტა გარბო''' ({{lang-sv|Greta Garbo}}, ნანდულ ჯოხო — '''გრეტა ლოვისა გუსტაფსონი'''; დ. [[18 ეკენია]], [[1905]], [[სტოკჰოლმი]] — ღ. [[15 პირელი]], [[1990]], [[ნიუ-იორკი]]) — [[შვედეფი|შვედურ]] გოჭყაფაშ კინო-არტისტი. გარბო ჰოლივუდიშ უქალ დო ხონარამ ბორჯიშ ნანდულ ერეფოშქაშე მურიცხ რდუ. თიშ ანდა ფილმ ნანდულ სენსაცია რდჷ, ნამუთ კინოკომპანიეფშო კაბეტ მოგება მოუღუდჷ. გარბო ოთხშა რდუ ნომინირაფილ [[ოსკარი|ოსკარშა]]. ოსურიშ საუჯგუშო როლიშ ლაჸაფშენ ფილმეფს „ანა კარენინა“ (1935) დო „კამელია“ (1936) ნიუ-იორკიშ ფილმეფიშ კრიტიკოსეფიშ ასოციაციაშ ჯილდო მიპალჷ. 1999 წანას ამერიკაშ ფილმეფიშ ინსტიტუტიქ არძა ბორჯიშ უკაბეტაშ არტისტ ოსურეფიშ ერკებულს მახვამილუ, სოდეთ გრეტა გარბოქ მახუთა აბან დეკინჷ. თის უწორუანდეს [[კეთრინ ჰეპბერნი]], [[ბეტი დეივისი]], [[ოდრი ჰეპბერნი]] დო [[ინგრიდ ბერგმანი]].

გარბოშ კარიერა 1924 წანაშე იჭყაფუ. ზუსტას თე წანას თიქ თარ როლ ილაჸაფჷ შვედ რეჟისორიშ, [[მორიც სტილერი]]შ ფილმის „საგა იოსტა ბერინგშენ“. თე ფილმ რდუ ჩინებულ შვედ ჭარუშ, სელმა ლაგერლიოფიშ ნაწარმოებიშ ეკრანიზაცია. ფილმიშ ქრონომეტრაჟ სუმ სათის აკმადგინანდჷ. „საგა იოსტა ბერინგშენ“ წჷმოძინათ გიშართჷ შვედეთის დო ევროპაშ შხვა ქიანეფს. მარა შხვადოშხვა ქიანას ფილმიშ კუნტა ვერსია გაშქვეს; სამანგათ, საფრანგეთის თე ფილმიშ განწეობა ჟირ საათის აკმადგინანდჷ. ზუსტას თე ფილმიშ უკულ გრეტა გარბოშა ინტერესქ ნანდულო ქიმიძინჷ. თით დეინტერესჷ ჰოლივუდის მოღალე Metro-Goldwyn-Mayer-იშ მადუდე, ლუი მაიერქ დო ააშ-შა ულა ქემიარზჷ. გრეტა გარბო ჰოლივუდშა 1925 წანას ქემერთჷ. 1926 წანას თიქ ილაჸაფჷ ფილმის „ნაღვარია“, თიმ წანასჷთ თიქ თარ როლ არსულჷ ფილმის „ხორც დო ქერქენჯი“. ჭიე-ჭიეთ გრეტა გარბოქ ერეფოშაშე აღიარება მიპალჷ დო თიქ ხეთეშე კინო-მურიცხო გინირთჷ. გარბოშ პირველ საუჯგუშო ფილმო იკოროცხუ 1930 წანას გინოღალირ „ანა კრისტი“. გრეტა გარბოქ მუშ კარიერაშ განწეხანს 27 ფილმის ილაჸაფჷ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და როლეფს კჷნე მიარზიენდესჷნ, არძას უვარუ. გრეტა გარბო მაქსიმალურო ოცადუდჷ, ნამჷ-და თიშ პიჯულ რინა ფულირ ჸოფედჷკონ.

== ფილმოგრაფია ==
{{ფილმისჟილე}}
{{ფილმის|1924| [[საგა იოსტა ბერლინგშენ (ფილმი)|საგა იოსტა ბერლინგშენ]] |The Saga of Gosta Berling| ელისაბედ დონა }}
{{ფილმის|1930| [[ანა კრისტი (1930 წანაშ ფილმი)|ანა კრისტი]] | Anna Christie|ანა კრისტი}}
{{ფილმის|1930| [[რომანი (1930 წანაშ ფილმი)|რომანი]] | Romance| მადამ რიტა კავალინი}}
{{ფილმის|1931| [[ანა კრისტი (1931 წანაშ ფილმი)|ანა კრისტი]] | Anna Christie|ანა კრისტი}}
{{ფილმის|1932| [[გრანდ ოტელი (ფილმი)|გრანდ ოტელი]] |Grand Hotel|გრუზინსკაია}}
{{ფილმის|1933| [[დიაფალ ქრისტინე (ფილმი)|დიაფალ ქრისტინე]] |Queen Christina| [[შვედეთი|შვედეთიშ]] დიაფალ ქრისტინე}}
{{ფილმის|1935| [[ანა კარენინა (1935 წანაშ ფილმი)|ანა კარენინა]] |Anna Karenina|ანა კარენინა}}
{{ფილმის|1939| [[ნინოჩკა]]|Ninotchka|ნინა ივანოვნა იაკუშოვა}}
{{ფილმის|1941| [[ჟირსახეამ ოსური]] |Two-Faced Woman|კარინ ბორგ ბლეიკი}}
{{ფილმისგიმე}}

== რესურსეფ ინტერნეტის ==
{{Commons|Greta Garbo}}
* [http://www.beepworld.de/members12/garbofan GarboForever: ლეგენდას შურ უდგუ - მასალეფ გრეტა გარბოშენ - ბიოგრაფია, ფილმოგრაფია, პოსტერეფ დო შხვ. (გერმ.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614224953/http://www.beepworld.de/members12/garbofan/ |date=2006-06-14 }}
* [http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800027779/bio Greta Garbo Biography—Yahoo! Movies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114102736/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800027779/bio |date=2012-01-14 }}
* [http://www.garboforever.com/ Garbo History]
* [http://www.virtual-history.com/movie/person/114/greta-garbo Greta Garbo]

{{DEFAULTSORT:გარბო, გრეტა}}
[[კატეგორია:შვედი არტისტეფი]]
[[კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი]]
[[კატეგორია:XX ოშწანურაშ ამერიკალ ოსურ არტისტეფი]]
[[კატეგორია:ჰოლივუდიშ ვარადებაშ ჯალონა]]
[[კატეგორია:ნიუ-იორკის ნაღურეფი]]</text>
      <sha1>njs4n7db8sipyclejbyzubrhnavvb7p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248581</id>
      <parentid>248556</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <origin>248581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9636" sha1="7j30tubz9u5rwitmlex7yr6xdis8uqw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიჯი
|ჯოხო            = გრეტა გარბო
|ოდაბჯოხო  = Greta Garbo
|პორტრეტი        = Garbo in Inspiration.jpg
|ზჷმა           = 250px
|მუკნაჭარა          = გარბო ფილმის „[[გურიშ ეულა (ფილმი)|გურიშ ეულა]]“ (1931)
|დაბჯოხო = გრეტა ლოვისა გუსტაფსონი
|მოღალობა = 1920–1941
|დაბ თარიღი  = {{დაბადებაშ თარიღი|18|9|1905}}
|დაბ აბანი = [[სტოკჰოლმი]], [[შვედეთი]]
|მენოღალობა       = {{შილაშანი|შვედეთი}} [[შვედეთი]] (1905–1951)&lt;br /&gt; {{შილაშანი|ააშ}} [[ააშ]] (1951–1990)
|დოლმახორალა       = 
|ღურ თარიღი     = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1990|4|15|1905|9|18}}
|ღურ აბანი   = [[ნიუ-იორკი]], [[ააშ]]
|ნთხორ აბანი= სკუგსჩიურკოგორდენი, სტოკჰოლმი
|საქვარუა = [[არტისტი]]
|ერუანობა= შვედი
|მუმა              = 
|ნანა             = 
|ალმასქუ           = 
|სქუალეფი = 
|ჯილდოეფი  = * [[ოსკარი]]შ საპატიო ჯილდო(1954)
|ვებ-ხასჷლა           = [http://www.gretagarbo.com gretagarbo.com]
|შხვადოშხვა           = 
}}
'''გრეტა გარბო''' ({{lang-sv|Greta Garbo}}, ნანდულ ჯოხო — '''გრეტა ლოვისა გუსტაფსონი'''; დ. [[18 ეკენია]], [[1905]], [[სტოკჰოლმი]] — ღ. [[15 პირელი]], [[1990]], [[ნიუ-იორკი]]) — [[შვედეფი|შვედურ]] გოჭყაფაშ კინო-არტისტი. გარბო ჰოლივუდიშ უქალუ დო ხონარამ ბორჯიშ ნანდულ ერეფოშქაშე მურიცხ რდუ. თიშ ანდა ფილმ ნანდულ სენსაცია რდჷ, ნამუთ კინოკომპანიეფშო კაბეტ მოგება მოუღუდჷ. გარბო ოთხშა რდუ ნომინირაფილ [[ოსკარი|ოსკარშა]]. ოსურიშ საუჯგუშო როლიშ ლაჸაფშენ ფილმეფს „ანა კარენინა“ (1935) დო „კამელია“ (1936) ნიუ-იორკიშ ფილმეფიშ კრიტიკოსეფიშ ასოციაციაშ ჯილდო მიპალჷ. 1999 წანას ამერიკაშ ფილმეფიშ ინსტიტუტიქ არძა ბორჯიშ უკაბეტაშ არტისტ ოსურეფიშ ერკებულს მახვამილუ, სოდეთ გრეტა გარბოქ მახუთა აბან დეკინჷ. თის უწორუანდეს [[კეთრინ ჰეპბერნი]], [[ბეტი დეივისი]], [[ოდრი ჰეპბერნი]] დო [[ინგრიდ ბერგმანი]].

გარბოშ კარიერა 1924 წანაშე იჭყაფუ. ზუსტას თე წანას თიქ თარ როლ ილაჸაფჷ შვედ რეჟისორიშ, [[მორიც სტილერი]]შ ფილმის „საგა იოსტა ბერინგშენ“. თე ფილმ რდუ ჩინებულ შვედ ჭარუშ, სელმა ლაგერლიოფიშ ნაწარმოებიშ ეკრანიზაცია. ფილმიშ ქრონომეტრაჟ სუმ სათის აკმადგინანდჷ. „საგა იოსტა ბერინგშენ“ წჷმოძინათ გიშართჷ შვედეთის დო ევროპაშ შხვა ქიანეფს. მარა შხვადოშხვა ქიანას ფილმიშ კუნტა ვერსია გაშქვეს; სამანგათ, საფრანგეთის თე ფილმიშ განწეობა ჟირ საათის აკმადგინანდჷ. ზუსტას თე ფილმიშ უკულ გრეტა გარბოშა ინტერესქ ნანდულო ქიმიძინჷ. თით დეინტერესჷ ჰოლივუდის მოღალე Metro-Goldwyn-Mayer-იშ მადუდე, ლუი მაიერქ დო ააშ-შა ულა ქემიარზჷ. გრეტა გარბო ჰოლივუდშა 1925 წანას ქემერთჷ. 1926 წანას თიქ ილაჸაფჷ ფილმის „ნაღვარია“, თიმ წანასჷთ თიქ თარ როლ არსულჷ ფილმის „ხორც დო ქერქენჯი“. ჭიე-ჭიეთ გრეტა გარბოქ ერეფოშაშე აღიარება მიპალჷ დო თიქ ხეთეშე კინო-მურიცხო გინირთჷ. გარბოშ პირველ საუჯგუშო ფილმო იკოროცხუ 1930 წანას გინოღალირ „ანა კრისტი“. გრეტა გარბოქ მუშ კარიერაშ განწეხანს 27 ფილმის ილაჸაფჷ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და როლეფს კჷნე მიარზიენდესჷნ, არძას უვარუ. გრეტა გარბო მაქსიმალურო ოცადუდჷ, ნამჷ-და თიშ პიჯულ რინა ფულირ ჸოფედჷკონ.

== ფილმოგრაფია ==
{{ფილმისჟილე}}
{{ფილმის|1924| [[საგა იოსტა ბერლინგშენ (ფილმი)|საგა იოსტა ბერლინგშენ]] |The Saga of Gosta Berling| ელისაბედ დონა }}
{{ფილმის|1930| [[ანა კრისტი (1930 წანაშ ფილმი)|ანა კრისტი]] | Anna Christie|ანა კრისტი}}
{{ფილმის|1930| [[რომანი (1930 წანაშ ფილმი)|რომანი]] | Romance| მადამ რიტა კავალინი}}
{{ფილმის|1931| [[ანა კრისტი (1931 წანაშ ფილმი)|ანა კრისტი]] | Anna Christie|ანა კრისტი}}
{{ფილმის|1932| [[გრანდ ოტელი (ფილმი)|გრანდ ოტელი]] |Grand Hotel|გრუზინსკაია}}
{{ფილმის|1933| [[დიაფალ ქრისტინე (ფილმი)|დიაფალ ქრისტინე]] |Queen Christina| [[შვედეთი|შვედეთიშ]] დიაფალ ქრისტინე}}
{{ფილმის|1935| [[ანა კარენინა (1935 წანაშ ფილმი)|ანა კარენინა]] |Anna Karenina|ანა კარენინა}}
{{ფილმის|1939| [[ნინოჩკა]]|Ninotchka|ნინა ივანოვნა იაკუშოვა}}
{{ფილმის|1941| [[ჟირსახეამ ოსური]] |Two-Faced Woman|კარინ ბორგ ბლეიკი}}
{{ფილმისგიმე}}

== რესურსეფ ინტერნეტის ==
{{Commons|Greta Garbo}}
* [http://www.beepworld.de/members12/garbofan GarboForever: ლეგენდას შურ უდგუ - მასალეფ გრეტა გარბოშენ - ბიოგრაფია, ფილმოგრაფია, პოსტერეფ დო შხვ. (გერმ.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614224953/http://www.beepworld.de/members12/garbofan/ |date=2006-06-14 }}
* [http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800027779/bio Greta Garbo Biography—Yahoo! Movies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114102736/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800027779/bio |date=2012-01-14 }}
* [http://www.garboforever.com/ Garbo History]
* [http://www.virtual-history.com/movie/person/114/greta-garbo Greta Garbo]

{{DEFAULTSORT:გარბო, გრეტა}}
[[კატეგორია:შვედი არტისტეფი]]
[[კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი]]
[[კატეგორია:XX ოშწანურაშ ამერიკალ ოსურ არტისტეფი]]
[[კატეგორია:ჰოლივუდიშ ვარადებაშ ჯალონა]]
[[კატეგორია:ნიუ-იორკის ნაღურეფი]]</text>
      <sha1>7j30tubz9u5rwitmlex7yr6xdis8uqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუჰოლა ხომეინი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44100</id>
    <revision>
      <id>248565</id>
      <timestamp>2026-04-02T16:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი ხასჷლა: {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ვენსან ორიოლი&lt;br&gt;Vincent Auriol | სურათი=Portrait officiel Vincent Auriol.jpg | სურათიშ ზჷმა =230პქ | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ორიოლი 1947 წანას  | ხეშმოჭარუა =Signature of Vincent Auriol.svg | რანწკი =საფრანგეთიშ პ...</comment>
      <origin>248565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4156" sha1="41iarrxm2owwucr6jjrqqryt6l20md3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =ვენსან ორიოლი&lt;br&gt;Vincent Auriol
| სურათი=Portrait officiel Vincent Auriol.jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ორიოლი 1947 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of Vincent Auriol.svg
| რანწკი =[[საფრანგეთიშ პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[16 ღურთუთა]], [[1947]]
| პოსტი დიტუ =[[16 ღურთუთა]], [[1954]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ალბერ ლებრანი]]
| მონძე   =[[რენე კოტი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[27 მარაშინათუთა]], [[1884]]
| დაბადებაშ აბანი =[[რეველი (ჟიმოლენი გარონა)|რეველი]], საფრანგეთი
| ღურაშ თარიღი =[[1 ღურთუთა]], [[1966]] (81 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[პარიზი]], საფრანგეთი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[მიშელ ორიოლი]]
| სქუალეფი=[[პოლ ორიოლი]]
| გონათაფა =[[ტულუზაშ უნივერსიტეტი 1|ტულუზაშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ათეიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}</text>
      <sha1>41iarrxm2owwucr6jjrqqryt6l20md3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248566</id>
      <parentid>248565</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4173" sha1="eemd8m8vl5yfa9yo5czfas96e05wwdo" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =რუჰოლა ხომეინი&lt;br&gt;روح‌الله خمینی
| სურათი=Portrait officiel Vincent Auriol.jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ორიოლი 1947 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of Vincent Auriol.svg
| რანწკი =[[საფრანგეთიშ პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[16 ღურთუთა]], [[1947]]
| პოსტი დიტუ =[[16 ღურთუთა]], [[1954]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ალბერ ლებრანი]]
| მონძე   =[[რენე კოტი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[27 მარაშინათუთა]], [[1884]]
| დაბადებაშ აბანი =[[რეველი (ჟიმოლენი გარონა)|რეველი]], საფრანგეთი
| ღურაშ თარიღი =[[1 ღურთუთა]], [[1966]] (81 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[პარიზი]], საფრანგეთი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[მიშელ ორიოლი]]
| სქუალეფი=[[პოლ ორიოლი]]
| გონათაფა =[[ტულუზაშ უნივერსიტეტი 1|ტულუზაშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ათეიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}</text>
      <sha1>eemd8m8vl5yfa9yo5czfas96e05wwdo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248567</id>
      <parentid>248566</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4213" sha1="0pg7xfx5t8olf1sprxp0tt7vbc2qgt3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =რუჰოლა ხომეინი&lt;br&gt;روح‌الله خمینی
| სურათი=Ruhollah Khomeini portrait 2 (cropped).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=რუჰოლა ხომეინი 1989-იან წანეფს
| ხეშმოჭარუა =Signature of Vincent Auriol.svg
| რანწკი =[[საფრანგეთიშ პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[16 ღურთუთა]], [[1947]]
| პოსტი დიტუ =[[16 ღურთუთა]], [[1954]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ალბერ ლებრანი]]
| მონძე   =[[რენე კოტი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[27 მარაშინათუთა]], [[1884]]
| დაბადებაშ აბანი =[[რეველი (ჟიმოლენი გარონა)|რეველი]], საფრანგეთი
| ღურაშ თარიღი =[[1 ღურთუთა]], [[1966]] (81 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[პარიზი]], საფრანგეთი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[მიშელ ორიოლი]]
| სქუალეფი=[[პოლ ორიოლი]]
| გონათაფა =[[ტულუზაშ უნივერსიტეტი 1|ტულუზაშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ათეიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}</text>
      <sha1>0pg7xfx5t8olf1sprxp0tt7vbc2qgt3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248568</id>
      <parentid>248567</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4205" sha1="pk9gn6jms5dijowz71ctjd4la0b54rg" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =რუჰოლა ხომეინი&lt;br&gt;روح‌الله خمینی
| სურათი=Ruhollah Khomeini portrait 2 (cropped).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=რუჰოლა ხომეინი 1989-იან წანეფს
| ხეშმოჭარუა =Ruhollah Khomeini signature.svg
| რანწკი =[[ირანიშ უჟინაშ ლიდერი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[16 ღურთუთა]], [[1947]]
| პოსტი დიტუ =[[16 ღურთუთა]], [[1954]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ალბერ ლებრანი]]
| მონძე   =[[რენე კოტი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[27 მარაშინათუთა]], [[1884]]
| დაბადებაშ აბანი =[[რეველი (ჟიმოლენი გარონა)|რეველი]], საფრანგეთი
| ღურაშ თარიღი =[[1 ღურთუთა]], [[1966]] (81 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[პარიზი]], საფრანგეთი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[მიშელ ორიოლი]]
| სქუალეფი=[[პოლ ორიოლი]]
| გონათაფა =[[ტულუზაშ უნივერსიტეტი 1|ტულუზაშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ათეიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}</text>
      <sha1>pk9gn6jms5dijowz71ctjd4la0b54rg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248569</id>
      <parentid>248568</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:55:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4241" sha1="rxc1m7t4prhmdohvirqn2atnbrk3h6e" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =რუჰოლა ხომეინი&lt;br&gt;روح‌الله خمینی
| სურათი=Ruhollah Khomeini portrait 2 (cropped).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=რუჰოლა ხომეინი 1989-იან წანეფს
| ხეშმოჭარუა =Ruhollah Khomeini signature.svg
| რანწკი =[[ირანიშ უჟინაშ ლიდერი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[3 ქირსეთუთა]], [[1979]]
| პოსტი დიტუ =[[3 მანგი]], [[1989]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ მუჭოთ რევოლუციაშ ლიდერი 
| მონძე   =[[ალი ხამენეი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[27 მარაშინათუთა]], [[1884]]
| დაბადებაშ აბანი =[[რეველი (ჟიმოლენი გარონა)|რეველი]], საფრანგეთი
| ღურაშ თარიღი =[[1 ღურთუთა]], [[1966]] (81 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[პარიზი]], საფრანგეთი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[მიშელ ორიოლი]]
| სქუალეფი=[[პოლ ორიოლი]]
| გონათაფა =[[ტულუზაშ უნივერსიტეტი 1|ტულუზაშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ათეიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}</text>
      <sha1>rxc1m7t4prhmdohvirqn2atnbrk3h6e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248570</id>
      <parentid>248569</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4395" sha1="31mxznxp9nev76wig1i3yvmwe22g1qu" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =რუჰოლა ხომეინი&lt;br&gt;روح‌الله خمینی
| სურათი=Ruhollah Khomeini portrait 2 (cropped).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=რუჰოლა ხომეინი 1989-იან წანეფს
| ხეშმოჭარუა =Ruhollah Khomeini signature.svg
| რანწკი =[[ირანიშ უჟინაშ ლიდერი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[3 ქირსეთუთა]], [[1979]]
| პოსტი დიტუ =[[3 მანგი]], [[1989]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =[[აბოლჰასან ბანისადრი]]&lt;br&gt;[[მოჰამედ ალი რაჯაი]]&lt;br&gt;[[ალი ხამენეი]]
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ რევოლუციაშ ლიდერი 
| მონძე   =[[ალი ხამენეი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[27 მარაშინათუთა]], [[1884]]
| დაბადებაშ აბანი =[[რეველი (ჟიმოლენი გარონა)|რეველი]], საფრანგეთი
| ღურაშ თარიღი =[[1 ღურთუთა]], [[1966]] (81 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[პარიზი]], საფრანგეთი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[მიშელ ორიოლი]]
| სქუალეფი=[[პოლ ორიოლი]]
| გონათაფა =[[ტულუზაშ უნივერსიტეტი 1|ტულუზაშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ათეიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}</text>
      <sha1>31mxznxp9nev76wig1i3yvmwe22g1qu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248571</id>
      <parentid>248570</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4261" sha1="gl71vf2czs8z1ljk0pyxywenu1s9tgq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =რუჰოლა ხომეინი&lt;br&gt;روح‌الله خمینی
| სურათი=Ruhollah Khomeini portrait 2 (cropped).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=რუჰოლა ხომეინი 1989-იან წანეფს
| ხეშმოჭარუა =Ruhollah Khomeini signature.svg
| რანწკი =[[ირანიშ უჟინაშ ლიდერი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[3 ქირსეთუთა]], [[1979]]
| პოსტი დიტუ =[[3 მანგი]], [[1989]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =[[აბოლჰასან ბანისადრი]]&lt;br&gt;[[მოჰამედ ალი რაჯაი]]&lt;br&gt;[[ალი ხამენეი]]
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ რევოლუციაშ ლიდერი 
| მონძე   =[[ალი ხამენეი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[17 მესი]], [[1900]]
| დაბადებაშ აბანი =[[ხომეინი]], ირანი
| ღურაშ თარიღი =[[3 მანგი]], [[1989]] (89 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[თეირანი]], ირანი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ირანი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[მიშელ ორიოლი]]
| სქუალეფი=[[პოლ ორიოლი]]
| გონათაფა =[[ტულუზაშ უნივერსიტეტი 1|ტულუზაშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ათეიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}</text>
      <sha1>gl71vf2czs8z1ljk0pyxywenu1s9tgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248572</id>
      <parentid>248571</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4323" sha1="10cvz5z4x3iqa8in7c2ntcj6lt7sf3a" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =რუჰოლა ხომეინი&lt;br&gt;روح‌الله خمینی
| სურათი=Ruhollah Khomeini portrait 2 (cropped).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=რუჰოლა ხომეინი 1989-იან წანეფს
| ხეშმოჭარუა =Ruhollah Khomeini signature.svg
| რანწკი =[[ირანიშ უჟინაშ ლიდერი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[3 ქირსეთუთა]], [[1979]]
| პოსტი დიტუ =[[3 მანგი]], [[1989]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =[[აბოლჰასან ბანისადრი]]&lt;br&gt;[[მოჰამედ ალი რაჯაი]]&lt;br&gt;[[ალი ხამენეი]]
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ რევოლუციაშ ლიდერი 
| მონძე   =[[ალი ხამენეი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[17 მესი]], [[1900]]
| დაბადებაშ აბანი =[[ხომეინი]], ირანი
| ღურაშ თარიღი =[[3 მანგი]], [[1989]] (89 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[თეირანი]], ირანი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =[[ხომეინიშ მავზოლეუმი]]
| მენოღალობა ={{შილა|ირანი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[ხადიჯე საქაფი]]
| სქუალეფი=[[პოლ ორიოლი]]
| გონათაფა =[[ტულუზაშ უნივერსიტეტი 1|ტულუზაშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ათეიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}</text>
      <sha1>10cvz5z4x3iqa8in7c2ntcj6lt7sf3a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248573</id>
      <parentid>248572</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4216" sha1="lu2cp1gza5x5p2szoasrldbdvud5qgc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =რუჰოლა ხომეინი&lt;br&gt;روح‌الله خمینی
| სურათი=Ruhollah Khomeini portrait 2 (cropped).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=რუჰოლა ხომეინი 1989-იან წანეფს
| ხეშმოჭარუა =Ruhollah Khomeini signature.svg
| რანწკი =[[ირანიშ უჟინაშ ლიდერი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[3 ქირსეთუთა]], [[1979]]
| პოსტი დიტუ =[[3 მანგი]], [[1989]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =[[აბოლჰასან ბანისადრი]]&lt;br&gt;[[მოჰამედ ალი რაჯაი]]&lt;br&gt;[[ალი ხამენეი]]
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ რევოლუციაშ ლიდერი 
| მონძე   =[[ალი ხამენეი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[17 მესი]], [[1900]]
| დაბადებაშ აბანი =[[ხომეინი]], ირანი
| ღურაშ თარიღი =[[3 მანგი]], [[1989]] (89 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[თეირანი]], ირანი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =[[ხომეინიშ მავზოლეუმი]]
| მენოღალობა ={{შილა|ირანი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[ხადიჯე საქაფი]]
| სქუალეფი=7
| გონათაფა =[[ყუმიშ სემინარია]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ათეიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}</text>
      <sha1>lu2cp1gza5x5p2szoasrldbdvud5qgc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248574</id>
      <parentid>248573</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4213" sha1="3ky7bdvj4wi7uqvvl0gzenlf5bbilsx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =რუჰოლა ხომეინი&lt;br&gt;روح‌الله خمینی
| სურათი=Ruhollah Khomeini portrait 2 (cropped).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=რუჰოლა ხომეინი 1989-იან წანეფს
| ხეშმოჭარუა =Ruhollah Khomeini signature.svg
| რანწკი =[[ირანიშ უჟინაშ ლიდერი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[3 ქირსეთუთა]], [[1979]]
| პოსტი დიტუ =[[3 მანგი]], [[1989]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =[[აბოლჰასან ბანისადრი]]&lt;br&gt;[[მოჰამედ ალი რაჯაი]]&lt;br&gt;[[ალი ხამენეი]]
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ რევოლუციაშ ლიდერი 
| მონძე   =[[ალი ხამენეი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[17 მესი]], [[1900]]
| დაბადებაშ აბანი =[[ხომეინი]], ირანი
| ღურაშ თარიღი =[[3 მანგი]], [[1989]] (89 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[თეირანი]], ირანი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =[[ხომეინიშ მავზოლეუმი]]
| მენოღალობა ={{შილა|ირანი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[ხადიჯე საქაფი]]
| სქუალეფი=7
| გონათაფა =[[ყუმიშ სემინარია]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[შიიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}</text>
      <sha1>3ky7bdvj4wi7uqvvl0gzenlf5bbilsx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248575</id>
      <parentid>248574</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4578" sha1="fxr368xzxc330cps1s3im6hihjl83hw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =რუჰოლა ხომეინი&lt;br&gt;روح‌الله خمینی
| სურათი=Ruhollah Khomeini portrait 2 (cropped).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=რუჰოლა ხომეინი 1989-იან წანეფს
| ხეშმოჭარუა =Ruhollah Khomeini signature.svg
| რანწკი =[[ირანიშ უჟინაშ ლიდერი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[3 ქირსეთუთა]], [[1979]]
| პოსტი დიტუ =[[3 მანგი]], [[1989]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =[[აბოლჰასან ბანისადრი]]&lt;br&gt;[[მოჰამედ ალი რაჯაი]]&lt;br&gt;[[ალი ხამენეი]]
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ რევოლუციაშ ლიდერი 
| მონძე   =[[ალი ხამენეი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[17 მესი]], [[1900]]
| დაბადებაშ აბანი =[[ხომეინი]], ირანი
| ღურაშ თარიღი =[[3 მანგი]], [[1989]] (89 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[თეირანი]], ირანი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =[[ხომეინიშ მავზოლეუმი]]
| მენოღალობა ={{შილა|ირანი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[ხადიჯე საქაფი]]
| სქუალეფი=7
| გონათაფა =[[ყუმიშ სემინარია]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[შიიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}

'''რუჰოლა მოსტაფავი მუსავი ხომეინი''' (დ. [[17 მესი]], [[1900]] ღ. [[3 მანგი]], [[1989]]) ირანალი ოშურიელე მოღალე დო პოლიტიკოსი, [[ირანიშ უჟინაშ ლიდერი]] 1979-1989 წანეფს.</text>
      <sha1>fxr368xzxc330cps1s3im6hihjl83hw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>248576</id>
      <parentid>248575</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>248576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4586" sha1="l4m77dq548btr7vimj2f5n7z05mutq1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =რუჰოლა ხომეინი&lt;br&gt;روح‌الله خمینی
| სურათი=Ruhollah Khomeini portrait 2 (cropped).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230პქ
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=რუჰოლა ხომეინი 1989-იან წანეფს
| ხეშმოჭარუა =Ruhollah Khomeini signature.svg
| რანწკი =[[ირანიშ უჟინაშ ლიდერი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[3 ქირსეთუთა]], [[1979]]
| პოსტი დიტუ =[[3 მანგი]], [[1989]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =[[აბოლჰასან ბანისადრი]]&lt;br&gt;[[მოჰამედ ალი რაჯაი]]&lt;br&gt;[[ალი ხამენეი]]
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ რევოლუციაშ ლიდერი 
| მონძე   =[[ალი ხამენეი]]
| დაბადებაშ თარიღი =[[17 მესი]], [[1900]]
| დაბადებაშ აბანი =[[ხომეინი]], ირანი
| ღურაშ თარიღი =[[3 მანგი]], [[1989]] (89 წანერი)
| ღურაშ აბანი=[[თეირანი]], ირანი
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =[[ხომეინიშ მავზოლეუმი]]
| მენოღალობა ={{შილა|ირანი}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[ხადიჯე საქაფი]]
| სქუალეფი=7
| გონათაფა =[[ყუმიშ სემინარია]]
| ომენცარე ხარისხი = 
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[შიიზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[მოხანდეეფიშ ინტერნაციონალიშ ფრანგული სექცია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =
| პოსტი დიტუ2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| მონარქი2 =
| პრეზიდენტი2 =
| კანცლერი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2 =
| დუდმახვენჯი2=
| წიმოხონი2=
| მონძე2   =
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3=
| მონარქი3 =  
| კანცლერი3 =
| ვიცე-პრეზიდენტი3  =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 =
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4=
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 =
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
| რანწკი6 =
| პოსტი დეკინჷ6 =
| პოსტი დიტუ6 =
| წიმოხონი6 =
| მონძე6 =
| პრეზიდენტი6 =
| მონარქი6 =
| კანცლერი6 =
| პრემიერ-მინისტრი6=
| დუდმახვენჯი6=
}}

'''რუჰოლა მოსტაფავი მუსავი ხომეინი''' (დ. [[17 მესი]], [[1900]] — ღ. [[3 მანგი]], [[1989]]) — ირანალი ოშურიელე მოღალე დო პოლიტიკოსი, [[ირანიშ უჟინაშ ლიდერი]] 1979-1989 წანეფს.</text>
      <sha1>l4m77dq548btr7vimj2f5n7z05mutq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გურთანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44101</id>
    <revision>
      <id>248590</id>
      <timestamp>2026-04-02T19:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი ხასჷლა: [[ფაილი:04-09-12-Schaupflügen-Fahrenwalde-RalfR-IMG 1232.jpg|მინი|ტრადიციულ ცხენით აწაკინალ გურთანი]] '''გურთანი''' — ოფუტე-ომეურნე ანჯარი, ნამუშ დოშანაფა რე დიხაშ თარ დამუშება — [[ხონუა]]. გურთნით ხონუაშ ტექნოლო...</comment>
      <origin>248590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="832" sha1="6i18ra8r6zmmtnera1c0qo2vz7yfluh" xml:space="preserve">[[ფაილი:04-09-12-Schaupflügen-Fahrenwalde-RalfR-IMG 1232.jpg|მინი|ტრადიციულ ცხენით აწაკინალ გურთანი]]
'''გურთანი''' — ოფუტე-ომეურნე ანჯარი, ნამუშ დოშანაფა რე დიხაშ თარ დამუშება — [[ხონუა]]. გურთნით ხონუაშ ტექნოლოგიურ პროცესიშ თარ ეშაჩინებას დიხაშ გინორთინაფა დო გოხვარხვალუა წჷმარინუანს, ნამუთ შანულამ ფაქტორ რე კულტურულ ჩანარეფიშ რდუალა-წჷმოძინაშო.</text>
      <sha1>6i18ra8r6zmmtnera1c0qo2vz7yfluh</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>