ვიკიპედია xmfwiki https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter მედია სპეციალური განხილვა მომხმარებელი მომხმარებლის განხილვა ვიკიპედია ვიკიპედია სხუნუა ფაილი ფაილის განხილვა მედიავიკი მედიავიკის განხილვა თარგი თარგის განხილვა დახმარება დახმარების განხილვა კატეგორია კატეგორიის განხილვა TimedText TimedText talk მოდული მოდულის განხილვა Event Event talk 0 370 250105 247167 2026-05-10T17:00:39Z Narazeni 826 250105 wikitext text/x-wiki {{Short description|ტრანსკონტინენტურ სახენწჷფო ბჟაეიოლ ევროპას დო ბჟადალ აზიას}} {{Pp-semi-protected|small=yes}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = საქართველო |ედომუშამი_ჯოხო = |ოართე_ჯოხო =საქორთუო |შილა = Flag of Georgia.svg |გერბი = Greater coat of arms of Georgia.svg |რუკა = Georgia (orthographic--projection).svg |ჰიმნი = [[საქორთუოშ სახენწჷფო ჰიმნი]]<br/>'''„თავისუფლება“'''<br/><br/><center>[[ფაილი:Tavisupleba vocal.ogg]]</center> |დევიზი =„ძალა ერთობაშია“<br/>„ჭყანა ართობას რე” |ზოხორინალაშ თარიღი =26 მესი 1918 |ოფიციალური_ნინეფი =[[ქორთული ნინა|ქორთულ]]<br />[[აფხაზური ნინა|აფხაზურ]] ^'''1''' <ref>[http://parliament.ge/ge/kanonmdebloba/constitution-of-georgia-68 საქართველოს კონსტიტუცია, მუხლი 8]</ref> |რელიგია= |ნანანოღა= [[ფაილი:Tbilisi City Seal.svg|15px]] [[ქართი]] |latd=41 |latm=43 |latNS=N |longd=44 |longm=47 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა =[[ქართი]] |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[საქორთუოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[მიხეილ ყაველაშვილი]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 = [[ირაკლი კობახიძე]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[საქორთუოშ პარლამენტიშ დუდმახვენჯი|პარლამენტიშ დუდმახვენჯი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_3 =[[შალვა პაპუაშვილი]] |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 121-ა |ფართობი =69 700 |წყარი_% = |ოეგებიე_მახორობა =3 716 900 კოჩი ^'''2'''<ref>{{cite web|url=https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/41/mosakhleoba |title=მახორობაშ მუდანობა 1 ღურთუთაშ დგომარობათ|publisher= [[საქორთუოშ სტატისტიკაშ ერუანული ნინალა]]|format=|accessdate=2021-02-05|date=1 იანვარი, 2020}}</ref> |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 131-ა |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2020 |მახორობაშ_ცენზი =3 713 804 ^'''3''' |მახორობაშ_ცენზი_წანას = 2014 |მახორობაშ_მეჭედალა = 53.5 კოჩი/კმ² |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 137-ა |ედპ_ppp_წანა = 2016 |ედპ_ppp = {{nowrap|$35.6 მილიარდი<ref>{{cite web |title=World GDP Ranking 2015 |url=https://knoema.com/nwnfkne/world-gdp-ranking-2015-data-and-charts |access-date=13 May 2016}}</ref>}} |ედპ_ppp_რანგი = 117-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$9500 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = |აგი =0.754 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = |აგი_რანგი =76-ა |აგი_წანა =2020 |ვალუტა= [[ფაილი:Sign of Georgian Lari.svg|link=ლ|15px]] [[ლარი]] ^'''4''' |ვალუტაშ_კოდი =GEL |ქიანაშ_კოდი = |ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+04:00]]<ref>საქორთუოქ გეგნორთჷ UTC+4 ზონაშე UTC+3 ზონაშა [[2004]] წანაშ 27 მანგის, მარა დართჷ UTC+4 ზონას [[2005]] წანაშ 27 მელახს^{[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3843511.stm]}^{[http://www.timeanddate.com/worldclock/timezone.html?n=371]}.</ref> |ზარხულიშ_ბორჯი = |cctld = [[.ge]] |ოტელეფონე_კოდი =+995 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= ^'''1'''აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას ოფიციალურ ნინა ქორთულ ნინაწკჷმა ართო რე [[აფხაზური ნინა]].<br> ^'''2'''მახორობაშ მუდანობაშა დო მეჭედალაშა ვენშმურს აფხაზეთიშ დო სამაჩაბლოშ ნორთი, ნამუეფჷთ ოკუპირებულჷ რე რუსეთიშით დო საქორთუოშ ხეშულობა ვაკონტროლენს.<br> ^'''3'''მეხოლებურ მუნაჩემეფ აფხაზეთიშო დო სამაჩაბლოშამო.<br> ^'''4'''რუსეთიშით ოკუპირებულჷ აფხაზეთის დო სამაჩაბლოს თაშნეშე ხვარებას რე [[რუსული რუბლი|რუსულ რუბლი]].<br> {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=300|type=line|id=Q230|text=<center>საქორთუოშ ინტერაქტიულ რუკა</center>}} }} '''საქორთუო''' ({{Lang-ka|{{აუდიო|Sakartvelo.ogg|საქართველო}}}}) — [[სახენწჷფო]] [[ბჟაეიოლი ევროპა|ბჟაეიოლ ევროპას]] დო [[ბჟადალი აზია|ბჟადალ აზიას]].<ref>Encyclopedic World Atlas, George Philip & Son, [[Oxford University Press]]: 2002, p.104</ref><ref>''[[Histories (Herodotus)|Histories]]'' 4.38. C.f. James Rennell, ''The geographical system of Herodotus examined and explained'', Volume 1, Rivington 1830, [[iarchive:bub gb enQ-AAAAcAAJ/page/n274|p. 244]]</ref><ref>[[Encyclopedia Britannica]]", [https://www.britannica.com/place/Caucasus Caucasus], June 2021: "One widely accepted scheme draws the dividing line along the crest of the Greater Caucasus range, putting the portion of the region north of the line in Europe and the portion south of it in Asia. Another puts the western portion of the Caucasus region in Europe and the eastern part (the bulk of Azerbaijan and small portions of Armenia, Georgia, and Russia's Caspian Sea coast) in Asia..."</ref> [[კავკაცია]]შ რეგიონიშ ნორთი, ნამუსჷთ ბჟადალშე ომძღჷ [[უჩა ზუღა]], ოორუე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს [[რუსეთი|რუსეთიშ ფედერაცია]], ობჟათე-ბჟადალშე — [[თურქეთი]], ობჟათეშე — [[სომხეთი]] დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[აზერბაიჯანი]]. საქორთუოშ ფართობ რე 69700 კმ²,<ref>[[Nana Bolashvili]], Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze (eds.): ``National Atlas of Georgia``, 138 pages, Steiner Verlag, 2018, {{ISBN|978-3-515-12057-9}}</ref> [[საქორთუოშ დემოგრაფია|მახორობა]] — 3.7 მილიონ ადამიერი,{{efn|აფხაზეთიშ დო სამაჩაბლოშ მოხ, თე ჟირ [[ვაღიარაფილი სახენწჷფო|სეპარატისტულ რეგიონ]] [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|რუსეთიშ ოკუპაციაშ]] გიმე რე. [[საქორთუოშ თარობა]] თე ჟირ სეპარატისტულ რეგიონს ქიანაშ უგურთუ ნორთო მითმირჩქინანს, ერეფოშქაშე ხუჯიშ დოკინათ.}}<ref name="statspopulation">{{cite web|title=Population and Demography |publisher=National Statistics Office of Georgia, Geostat |url=https://www.geostat.ge/en/modules/categories/316/population-and-demography |access-date=29 December 2021}}</ref> ნამუშ ნასუმორ ოხორანს ქიანაშ ნანანოღა დო [[საქორთუოშ ნოღეფიშ ერკებული|უკაბეტაშ ნოღა]] [[ქართი]]ს. [[ქორთუეფი]], რეგიონიშ ჯინჯიერ მახორუეფი, აკმადგინანა ქიანაშ მახორობაშ უმენტაშობას, ნამუეფსჷთ ეთნოლინგვისტურო გინორთ უღჷნა არძა მეძობელ ქიანაწკჷმა და უმენტაშო რაგადანა [[ქორთული ნინა|ქორთულო]], ართ-ართ [[ქართველური ნინეფი|ქორთულურ ნინაშა]], ნამუთ მოსოფელიშ აკა შხვა ნინეფიშ ფანიას ვარსხუაფუ.{{sfn|Dalby|2002|ხს=38}} საქორთუოშ ასეიან ტერიტორია დოხორელ რე [[მაართაჸოფილი ჯარალუა|პრეისტორიულ]] ბორჯიშე, სოდე იდვალუაფუ მოსოფელიშ არძაშე ორდოიან [[მეღვინალა|ღვინიშ]], ორქოშ მოპალუაშ დო ტექსტილიშ წარმებაშ აბანეფი.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-41977709 'World's oldest wine' found in 8,000-year-old jars in Georgia]. BBC News: 13 November 2017</ref><ref name="archeologyMethodTheory2014322">{{cite journal|last=Doce|first=Elisa Guerra|year=2004|title=The Origins of Inebriation: Archaeological Evidence of the Consumption of Fermented Beverages and Drugs in Prehistoric Eurasia|journal=[[Journal of Archaeological Method and Theory]]|volume=22|issue=3| pages=751–782 | doi=10.1007/s10816-014-9205-z | s2cid=143750976 |issn=1072-5369}}</ref> [[ანტიკური ხანი|კლასიკურ ხანს]] გიჭყჷ მუსხირენ ომაფექ, მუჭომით რდჷ [[კოლხეთი]] დო [[იბერიაშ ომაფე|იბერია]], ნამუეფქჷთ ოსხირ გუჭყეს თეხანურ ქორთულ სახენწჷფოშ გვირზილს. [[IV ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს, ქორთუეფქ ოფიციალურო მიღეს [[ქირსიანობა]], ნამუქჷთ ხე ქეშუნწყჷ [[საქორთუოშ ომაფე]]შ აკოკათუას. საქორთუოქ [[საქორთუოშ ორქოშ ხანი|ორქოშ ხანს]] მიოჭირინჷ [[მაღალი შქა ოშწანურეფი|მაღალ შქა ოშწანურეფს]], მუჟანსჷთ ქიანას უნჯღვერდეს დავით IV გაფუ დო მაფა [[თამარ მაფა|თამარი]]. [[XV ოშწანურა]]შე დოჭყაფილი ომაფექ ქუდანთხჷ დო აკოცჷ შხვადოშხვა რეგიონალურ ჟისახენწჷფოეფიშ გაულათ, თინეფს შქას [[მონღოლეთიშ იმპერია|მონღოლეფიშ]], [[ოსმალეთიშ იმპერია|ოსმალეთიშ]] დო [[სპარსეთიშ იმპერია|სპარსეთი]]შით. თეშ უკული, [[1801]] წანაშე დოჭყაფილი, [[საქორთუო რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას|მოზოგ-მოზოგო ანექსირებულჷ]] რდჷ [[რუსეთიშ იმპერია]]შა. [[1917]] წანაშ [[რუსეთიშ რევოლუცია]]შ უკული, საქორთუო კუნტა ხანით რდჷ [[საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|ზოხორინელ რესპუბლიკა]] [[ფუთიშ აპიჯალა|გერმანიაშ გინოფორუათ]],<ref name="Soviet power">{{Cite journal |last=Jones |first=Stephen |date=27 October 2020|title=The establishment of Soviet power in Transcaucasia: The case of Georgia 1921–1928|journal=Soviet Studies|volume=40|issue=4|page=627 |doi=10.1080/09668138808411783}}</ref> მარა [[1921]] წანას, [[ჭითა არმია]]შით [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (1921)|ეჭოფილქ დო ანექსირებულქ]] იჸუ დო [[სხუნუეფიშ რსხუ]]შ [[საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა|ართ-ართ]] რესპუბლიკათ გჷნირთუ. 1980-იან წანეფს, ზოხორინალაშო ყარაფ უწაიათ იძინანდჷ, ნამუქჷთ 1991 წანაშ პირელს, საქორთუოშ [[სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა|სხუნუეფიშ რსხუშე გიშულა]] გჷმიჭანუ. [[პოსტსხუნუური სახენწჷფოეფი|გეჸვენჯ ვითწანურაშ]] უმენტაშობაშ განწეხანს ქიანას რდჷ ეკონომიკურ კრიზისი, [[პოსტსხუნუური კონფლიქტეფი|პოლიტიკურ ვასტაბილურობა]] დო სეპარატისტულ ლჷმეფ [[აფხაზეთი]]ს დო [[ცხინვალიშ რეგიონი|სამაჩაბლო]]ს. [[2003]] წანაშ თინჩალ [[ვარდეფიშ რევოლუცია]]შ უკული, საქორთუოქ ჸონიერო მანჯჷ [[ბჟადალური ოქიანუ|პრობჟადალურ]] გალენურ პოლიტიკა, გენშეღჷ რანწკ [[ევროპაშ რსხუ]]შა დო [[ნატო (ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ ორგანიზაცია)|ნატოშა]] მიშაულარ [[ევროპაშ რსხუშ პოტენციური გოძინა|დემოკრატიულ დო ეკონომიკურ რეფორმეფი]]. ბჟადალჸურე გინულაქ გჷმიჭანუ [[რუსეთ-საქორთუოშ ურთიართობეფი|რუსეთწკჷმა ურთიართობეფიშ გაუფრაშება]] დო [[2008]] წანას [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (2008)|რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა]], ნამუთ ასეთ იგჷნძორებუ რუსეთიშით [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|საქორთუოშ რეგიონეფიშ ოკუპაციათ]]. საქორთუო რე [[წჷმმარინაფონი დემოკრატია]], [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა]].<ref>{{cite web |title=Constitution of Georgia |at=Article 1.1, 7.2, 45, 52 and 54 |url=https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 |publisher=The Legislative Herald of Georgia |date=29 June 2020 |access-date=2022-03-25 |archive-date=27 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027061907/https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 |url-status=dead }}</ref><ref name=undp>{{cite web |url=https://www.ge.undp.org/content/georgia/en/home/projects/PARLIAMENT.html |title=Consolidating Parliamentary Democracy in Georgia |publisher=UNDP Georgia |access-date=2022-03-25 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619184258/https://www.ge.undp.org/content/georgia/en/home/projects/PARLIAMENT.html }}</ref> [[წუმმაძინე ქიანა]] ძალამ მაღალ [[ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი]]თ დო წუმმაძინე ეკონომიკათ. [[2003]] წანაშე მანჯებულ მასშტაბურ ეკონომიკურ რეფორმეფქ გაჭყჷ მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე დუდიშულ ბიზნეს ორენი, უმოს ეკონომიკურ დუდიშულა დო ქანთელუა, თაშნეშე [[ედპ]]-შ ძინაშ ართ-ართ არძაშე მაღალ ტემპეფი.<ref>{{Cite web |title=Georgia |url=https://www.state.gov/reports/2024-investment-climate-statements/georgia/ |access-date=2024-07-21 |website=United States Department of State |language=en-US}}</ref> [[2018]] წანას, საქორთუოქ მაჟირა ქიანათ გჷნირთუ [[მარიხუანა საქორთუოს|მარიხუანაშ ლეგალიზაციათ]] დო პირველ რე ჸოფირ სოციალისტური სახენწჷფოეფს შქას. საქორთუო ანდა ერეფოშქაშე ორგანიზაციაშ მაკათურ რე, თინეფს შქას: [[გოერო]], [[ევროპაშ სხუნუ]], [[ევროკონტროლი]], [[უჩა ზუღაშ ეკონომიკური წოროხანდაშ ორგანიზაცია|BSEC]], [[სუამი]], [[ენერგეტიკული ჯარალუა]]. [[ასოციაცირებული ტრიო]]შ აკოდგინალუას საქორთუო [[ევროპაშ რსხუშ პოტენციური გოძინა|ევროპაშ რსხუშა კათაფა]]შ ოფიციალურ კანდიდატ რე.<ref>{{Cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2023/12/14-15/|title=European Council|website=Consilium}}</ref> [[2024]] წანაშ გჷმათუთაშე, საქორთუოქ [[საქორთუოშ პოლიტიკური კრიზისი (2014-ასეშა)|ტომბა პოლიტიკურ კრიზისშა]] ქენშანთხუ. == ეტიმოლოგია == {{anchor|ეტიმოლოგია}} === საქორთუოშ ეტიმოლოგია === {{Main|საქორთუოშ ეტიმოლოგია}} [[ფაილი:World map by Pietro Vesconte - Georgia.jpg|thumb|left|150px|'''საქორთუო''' შქა ოშწანურეეფიშ რუკას ''mappa mundi'', ახ. წ. 1320]] [[ჯვეში საბერძნეთი|ჯვეშ ბერძენეფს]] ([[სტრაბონი]], [[ჰეროდოტე]], [[პლუტარქე]], [[ჰომეროსი]] დო შხვ.) დო [[ჯვეში რომი|რომაალეფს]] ([[ტიტუს ლივიუსი]], [[პუბლიუს კორნელიუს ტაციტუსი|ტაციტუსი]] დო შხვ.) ორდოიან ბჟადალ ქორთუეფშა უჯოხოდეს [[კოლხეფი]] დო ბჟაეიოლ ქორთუეფშა — [[იბერიაშ ომაფე|იბერიალეფი]] ({{lang|grc-Latn|Iberoi}}, {{lang|grc|Ἰβηροι}} კანკალე ბერძენულ წყუეფს).<ref>{{cite book |author=David Braund |title=A History of Colchis and Transcaucasian Iberia, 550 BC-AD 562 |publisher=[[Oxford University Press]] |pages=[https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau/page/17 17–18] |year=1994 |isbn=978-0-19-814473-1 |url=https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau}}</ref> ჯოხოდვალა ''Georgia-შ'' მაართა შინუა იტალიურ ნინაშა ითარიღებუ 1320 წანათ, [[პიეტრო ვესკონტე]]შ მოსოფელიშ რუკას {{lang-la|[[mappa mundi]]}}.<ref>[[Rouben Galichian]] (2007) Countries South of the Caucasus in Medieval Maps: Armenia, Georgia and Azerbaijan. pp. 188–189</ref> ქიანაშ მოსოფელიშ რუკას მუკორჩქინაშ ორდოიან ბორჯიშე, ლათინურ ოქიანუს საქორთუოშ ჯოხოდვალა შხირას იჭარუდჷ მუჭოთ ''Jorgia''.<ref>Boeder; et al. (2002). Philology, typology and language structure. Peter Lang. p. 65. {{ISBN|978-0820459912}}</ref> გინნაჩემუს გერსხილ თეორიეფით, წჷმარინუ მოშარე [[ჟაკ დე ვიტრი]]ქ, ნამუთ ქიანაშ ჯოხოდვალაშ გოჭყაფას ეთმენწყუნდჷ ქორთუეფს [[ჯეგე გერგი]]შ პოპულარობათ,<ref>[[გრიგოლ ფერაძე]]. "The Pilgrims' derivation of the name Georgia". ''Georgica'', Autumn, 1937, nos. 4 & 5, 208–209</ref> მორო [[ჟან შარდენი]] კოროცხუნდჷ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა ''Georgia'' მოურს ბერძენულ ზიტყვაშე γεωργός ('დიხაშმოხანდე'). ზიტყვა ''საქორთუო/ქორთუეფიშ'' თე ანდაოშწანურამ გოსხუნუეფ ასეშო უმენტაშო ვარებულ რე ომენცარე ჯარალუაშით, ნამუთ მიოწურუანს [[სპარსული ნინა|სპარსულ]] ზიტყვაშა {{lang|fa-Latn|gurğ}}/{{lang|fa-Latn|gurğān}} ({{lang|fa|گرگ}}, '[[გერი]]'<ref>{{cite book|last1=Hock|first1=Hans Henrich|last2=Zgusta|first2=Ladislav|title=Historical, Indo-European, and Lexicographical Studies|date=1997|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-012884-0|page=211}}</ref>) მუჭოთ საეგებიო ჯინჯიერ ზიტყვა.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}} თე ჰიპოთეზაშ მეჯინათ, მოგვიანეთ თე სპარსულ ზიტყვაშ ჯინჯ რდჷ გჷმორინაფილ ანდა შხვა ნინას, თინეფს შქას სლავურ დო ბჟადალევროპულ ნინეფს.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}}{{sfnp|Rapp|2014|p=21}} მასქერულ ჯოხო რე {{lang|ka|საქართველო}}; '[[ქორთუეფი]]შ დიხა', მოურს [[IX ოშწანურა]]ს შინელი, ქიანაშ ცენტრალურ რეგიონ [[ქართლი]]შ ჯოხოდვალაშე, ფართო გჷმორინაფაშის მიარზებუ შქა ოშწანურეეფიშ [[საქორთუოშ ომაფე]] [[XIII ოშწანურა]]შა. შქა ოშწანურეეფიშ ''[[ქართლის ცხოვრება]]ს'' მოშინაფილჷ რე თე ჯოხოდვალაშ ქორთუეფიშ წიმოხონ [[ქართლოსი]], [[იაფეტი]]შ მოთაშმოთა, ნამუშ ჯოხოქ შქა ოშწანურეეფიშ მემეატიანეეფიშ მეჯინათ, გაჭყჷ ომაფეშ ჯოხოდვალა. მენცარეფ ფირქენა, ნამჷ-და ქიანაშ ჯოხო „საქორთუო“ მოურს „ქართ“ ქოქიშე, ნამუთ მერსხილ რე უჯვეშაში სათურო ჯოხოშა - „ქართუ“, „კარდუ“, === სახენწჷფო ჯოხოდვალა === [[1995]] წანას მეღებულჷ [[საქორთუოშ კონსტიტუცია]]შ 2-ა ბირგულიშ მეჯინათ, სახენწჷფოშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რე ''საქართველო'',<ref>{{citation|chapter=Article 2.1|title=Constitution of Georgia|publisher=Legislative Herald of Georgia|chapter-url=https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|quote=‘Georgia’ is the name of the state of Georgia.|access-date=25 March 2022|archive-date=27 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231027061907/https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|url-status=dead}}</ref>. საქორთუოშ ჟირ ოფიციალური ნინაშა ([[ქორთული ნინა|ქორთულ]] დო [[აფხაზური ნინა|აფხაზურ]]) ქიანაშ ჯოხოდვალა რე საქართველო დო Қырҭтәыла (''Kərttʷʼəla''). 1995 წანაშ კონსტიტუციაშ მეღებაშახ დო [[სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა|სსრრ-შ აკოცჷმაშ]] უკულ ქიანაშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რდჷ „საქორთუოშ რესპუბლიკა“.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tbilisi |title=Tbilisi |date=11 July 2023 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |quote=Tbilisi, formerly Tiflis, capital of the republic of Georgia}}</ref><ref>{{Cite news |date=2012-03-14 |title=Georgia country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 |access-date=2025-03-13 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ნამთინე ნინეფ აგჷნძორენა ქიანაშ ჯოხოდვალაშ რუსულ ვარიანტიშ გჷმორინაფას, ''Gruzia'', ნამუშ თირუას საქორთუოშ ხეშუულება დიპლომატიურ კამპანიეფით ოცადუდჷ. [[2006]] წანაშე, ისრაელქ,<ref>{{Cite web |url=https://www.jpost.com/international/by-georgia-dont-call-us-gruzia |title='By Georgia! Don't call us Gruzia' |date=17 May 2006 |access-date=2023-11-19 |website=The Jerusalem Post |last=Horovitz |first=David}}</ref> იაპონიაქ,<ref>{{Cite web |url=https://en.trend.az/scaucasus/georgia/2324328.html |title=Japan intends to officially use 'Georgia' instead of 'Gruzia' |date=21 October 2014 |access-date=2023-11-19 |website=Trend News Agency}}</ref> ობჟათე კორეაქ<ref>{{Cite web |url=https://eurasianet.org/georgia-stop-calling-me-gruzia |title=Georgia: Stop Calling Me "Gruzia" |date=28 June 2011 |access-date=2023-11-19 |website=Eurasianet |last=Lomsadze |first=Giorgi}}</ref> დო უნგრეთიქ<ref>{{Cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-georgiaban-targyal/ |title=Orbán Viktor Georgiában tárgyal|date=2024-10-27|accessdate=2025-03-26|website=miniszterelnok.hu |lang=hu}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-sajtonyilatkozata-magyarorszag-es-georgia-kormanyanak-kozos-munkauleset-kovetoen/|title=Orbán Viktor sajtónyilatkozata Magyarország és Georgia kormányának közös munkaülését követően|date=2023-10-12|accessdate=2025-03-26|website=miniszterelnok.hu |lang=hu}}</ref> ოფიციალურო გოთირუეს ქიანაშ ჯოხოდვალა ინგლისურ ვარიანტიშა ''Georgia''.<ref>{{Cite web |url=https://rferl.org/a/georgia_asks_friends_to_stop_calling_it_gruzia/24264848.html |title=Georgia Asks Friends To Stop Calling It 'Gruzia' |date=13 July 2011 |access-date=2023-11-19 |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |last=Rekhviashvili |first=Jimsher}}</ref> [[2020]] წანას, ლიეტუვაქ მოსოფელს პირველ ქიანათ გჷნირთუ, ნამუქჷთ მიშეღჷ ჯოხოდვალა ''Sakartvelas'' ოფიციალურ ურთიართობეფშან.<ref>{{Cite web |url=https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/1317371/lithuania-approves-sakartvelo-as-official-name-for-georgia |title=Lithuania approves Sakartvelo as official name for Georgia |date=11 January 2021 |access-date=2023-11-19 |website=LRT}}</ref> == ისტორია == {{Main|საქორთუოშ ისტორია}} საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე [[კოლხეთიშ ომაფე|კოლხა]] (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ''ეგრისი'') დო დიაოხი (ტაო-კლარჯეთი). 1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა. 1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა. 1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა [[სუამი]]შ ართ-ართი მაკათური რე [[უკრაინა]]წკჷმა, [[აზერბაიჯანი|აზერბაიჯანწკჷმა]] დო [[მოლდოვა]]წკჷმა ართო. საქორთუო რე [[უჩა ზუღა]]შ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით. <!-- === პრეისტორია === {{see also|პრეისტორიული საქორთუო}} The oldest traces of [[archaic humans]] in what is now Georgia date from approximately 1.8&nbsp;million years ago in the form of the [[Dmanisi hominins]], a subspecies of ''[[Homo erectus]]'' representing the oldest-known fossils of hominins in [[Eurasia]].<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/oddly-enough/georgian-archaeologists-find-18-million-year-old-human-tooth-2022-09-09/ |title=Georgian archaeologists find 1.8-million-year-old human tooth |date=9 September 2022 |access-date=2023-11-26 |website=Reuters}}</ref> Buffered by the [[Caucasus Mountains|Caucasus]] and benefiting from the [[Black Sea]] ecosystem, the region seems to have served as a [[Refugium (population biology)|refugium]] throughout the [[Pleistocene]],<ref>{{Cite book |title=The Earliest Occupation of Europe |last=Roebroeks |first=Wil |publisher=Modderman Stichting / Faculty of Archaeology – Leiden University |year=1993 |isbn=9789073368071 |location=Leiden |pages=207–209}}</ref> while the first continuous primitive settlements date back to the [[Middle Paleolithic]], close to 200,000 years ago.<ref>{{Cite book |title=საქართველოს ისტორია |last=Tsotskolauri |first=Avtandil |publisher=Saunje |year=2017 |isbn=978-9941-451-79-9 |location=Tbilisi |pages=12–17}}</ref> During the [[Upper Paleolithic]], settlements developed mostly in Western Georgia, in the valleys of the [[Rioni]] and [[Qvirila]] rivers.<ref>{{Cite journal |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1040618220304328 |title=Filling the gaps: Late Upper Palaeolithic settlement in Gvardjilas Klde, Georgia |date=20 June 2021 |access-date=2023-11-27 |journal=Quaternary International |last=Kot |first=Małgorzata|volume=587-588 |pages=384–399 |doi=10.1016/j.quaint.2020.07.034 |bibcode=2021QuInt.587..384K }}</ref> Signs of agriculture date back to at least the [[6th millennium BC]], especially in Western Georgia, while the [[Kura (South Caucasus river)|Mtkvari]] basin became stably populated in the [[5th millennium BC]], as evidenced with the rise of various cultures closely associated with the [[Fertile Crescent]], including the [[Trialetian Mesolithic]], the [[Shulaveri–Shomu culture]], and the [[Leyla-Tepe culture]].<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/paleorient/602 |title=Rethinking architectural techniques of the Southern Caucasus in the 6th millennium BC: A re-examination of former data and new insights |access-date=2023-11-27 |journal=Paléorient |last=Baudouin |first=Emmanuel|date=2019 |issue=45–1 |pages=115–150 |doi=10.4000/paleorient.602 }}</ref> Archaeological findings show that settlements in modern-day Georgia were responsible for the first use of fibers, possibly for clothing, more than 34,000 years ago,<ref>{{Cite web |url=https://news.harvard.edu/gazette/story/2009/09/oldest-known-fibers-discovered/ |title=Oldest-known fibers to be used by humans discovered |date=10 September 2009 |access-date=2023-11-27 |website=The Harvard Gazette |last=Lavole |first=Amy}}</ref> the [[Georgian wine|first cases of viticulture]] ([[7th millennium BC]]),<ref>{{Cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/sponsor-content-secret-birthplace-of-wine |title=Discover the Secret Birthplace of Wine |date=21 May 2018 |access-date=2023-11-27 |website=National Geographic |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202151005/https://www.nationalgeographic.com/travel/article/sponsor-content-secret-birthplace-of-wine |archive-date=2 December 2023 |url-status=dead}}</ref>{{Better source needed|reason=This is a sponsored content article not written by National Geographic or subject to its editorial process|date=February 2024}} and the [[Sakdrisi|first signs of gold mining]] ([[3rd millennium BC]]).<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/archeosciences/2037?lang=en |title=Bronze Age gold in Southern Georgia |access-date=2023-11-27 |journal=ArcheoSciences |last=Hauotmann |first=Andreas|date=2009 |volume=33 |issue=33 |pages=75–82 |doi=10.4000/archeosciences.2037 }}</ref> The [[Kura–Araxes culture|Kura-Araxes]], [[Trialeti culture|Trialeti]], and [[Colchian culture]]s coincided with the development of proto-Kartvelian tribes that may have come from [[Anatolia]] during the expansion of the [[Hittites|Hittite Empire]], including the [[Mushki]], [[Laz people|Laz]], and [[Byzeres]]. Some historians have suggested that the collapse of the Hittite world in the [[Late Bronze Age collapse|Late Bronze Age]] led to an expansion of the influence of these tribes to the [[Mediterranean Sea]], notably with the [[Tabal (state)|Kingdom of Tabal]].<ref>{{Cite book |title=Historical-Ethnological problems of Georgia, the Caucasus and the Near East |last=Javakhishvili |first=Ivane |publisher=Tbilisi State University |year=1950 |location=Tbilisi |pages=130–135}}</ref> === ანტიკური ხანი === {{multiple image | total_width = 300 | align = left | image1 = State Museum of History of Georgia (Tbilisi Archaeological Museum) 4 (cropped).jpg | image2 = State Museum of History of Georgia (Tbilisi Archaeological Museum) 3.jpg | footer = Claw foot of the royal [[throne]] and ''[[patera]]'' depicting emperor [[Marcus Aurelius]] uncovered near [[Mtskheta]], 2nd century AD }} [[File:Svetitskhoveli fresco. King Mirian.jpg|thumb|upright|King [[Mirian III]] converted the nation to Christianity in the 4th century.]] The classical period saw the rise of a number of Georgian states, including [[Colchis]] in western Georgia, where [[Greek mythology]] located the [[Golden Fleece]] sought after by the [[Argonauts]]. Archaeological evidence points to a wealthy kingdom in Colchis as early as the 14th century BC<ref>{{Cite web |url=https://agenda.ge/en/news/2022/1715 |title=Archaeologists discover 14th–12th centuries BCE Colchis artefacts in western Georgia |date=13 May 2022 |access-date=2023-12-02 |website=Agenda.ge}}</ref> and an extensive trade network with [[Greek colonisation|Greek colonies]] on the eastern Black Sea shore (such as [[Sukhumi|Dioscurias]] and [[Phasis (town)|Phasis]]),<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/mediterranee/8317 |title=Geoarchaeology of Phasis (Georgia) |access-date=2023-12-02 |journal=Méditerranée |last=Lichell |first=Vakhtang|date=2016 |issue=126 |pages=119–128 |doi=10.4000/mediterranee.8317 }}</ref> though, the entire region would be annexed first by [[Kingdom of Pontus|Pontus]] and then by the [[Roman Republic]] in the first century BC. Eastern Georgia remained a decentralized mosaic of various clans (ruled by individual ''[[mamasakhlisi]]'') until the 4th century BC when it was conquered by [[Alexander the Great]], eventually leading to the creation of the [[Kingdom of Iberia]] under the protectorate of the [[Seleucid Empire]], an early example of advanced state organization under one king and an aristocratic hierarchy.<ref>{{cite book|title=Lives and Legends of the Georgian Saints|publisher=[[Saint Vladimir's Orthodox Theological Seminary|St. Vladimir's Seminary Press]]|edition=2nd|year=1997|author=David Marshall Lang|isbn=978-0-913836-29-3|author-link=David Marshall Lang}}</ref> Various wars with the [[Roman Empire]], [[Parthian Empire|Parthia]], and [[Kingdom of Armenia (antiquity)|Armenia]] made Iberia regularly change its allegiance, though it remained a Roman client state for most of its history. In 337, King [[Mirian III of Iberia|Mirian III]] adopted Christianity as the state religion of Iberia, beginning the Christianization of the Western Caucasus region and solidly anchoring it in Rome's sphere of influence by abandoning the ancient [[Georgian mythology|Georgian polytheistic religion]] heavily influenced by [[Zoroastrianism]].<ref>{{cite book|title=Studies in Christian Caucasian History|author=Cyril Toumanoff|publisher=[[Georgetown University Press]].|year=1967|pages=83–84, 377|author-link=Cyril Toumanoff}}</ref> However, the [[Peace of Acilisene]] in 384 formalized the [[Sasanian Empire|Sasanian]] control over the entire Caucasus, though Christian rulers of Iberia sought to rebel at times, leading to devastating wars in the 5–6th centuries, most famously under the rule of King [[Vakhtang I of Iberia|Vakhtang Gorgasali]] who expanded Iberia to its largest historical extent by capturing all of western Georgia and building a new capital in [[Tbilisi]]. === საქორთუოშ აკოკათუა შქა ოშწანურეეფს === [[File:Near Mestia, Svan towers (35252565354).jpg|thumb|Northwestern Georgia is home to the [[Middle Ages|medieval]] defensive [[Svan towers]] of [[Ushguli]] and [[Mestia]].]] In 580, the Sasanian Empire abolished the Kingdom of Iberia, leading to the disintegration of its constituent territories into various feudal regions by the [[early Middle Ages]]. The [[Roman–Persian Wars]] plunged the region into chaos, with both [[Persia]] and [[Constantinople]] supporting various warring factions in the [[Caucasus]], however, the [[Byzantine Empire]] was able to establish control over Georgian territories by the end of the 6th century, ruling Iberia indirectly through a local ''[[Kouropalates]]''.<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=48–50}}</ref> In 645, the Arabs invaded southeastern Georgia, starting an [[Early Muslim conquests|extended period of Muslim domination]] in the region; this also led to the establishment of several feudal states seeking independence from each other, such as the [[Emirate of Tbilisi]] and the [[Kingdom of Kakheti-Hereti|Principality of Kakheti]].<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=54–61}}</ref> Western Georgia remained mostly a Byzantine protectorate, especially following the [[Lazic War]].<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=47–48}}</ref> [[File:გელათის მონასტერი Gelati Monastery (48743471618).jpg|thumb|[[Gelati Monastery]], a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]]]] The lack of a central government in Georgia allowed the rise of the [[Bagrationi dynasty]] in the early 9th century. Consolidating lands in the southwestern region of [[Tao-Klarjeti]], Prince [[Ashot I of Iberia|Ashot I]] (813–830) used infighting between Arab governors to expand his influence to Iberia and was recognized as Presiding Prince of Iberia by both the [[Abbasid Caliphate]] and the Byzantine Empire. Though Ashot's descendants formed competing princely lines, [[Adarnase IV of Iberia|Adarnase IV]] managed to unify most Georgian lands (except for Kakheti and Abkhazia) and was crowned [[Kingdom of the Iberians|King of the Iberians]] in [[AD 888|888]], restoring the monarchy abolished three centuries prior.<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=67–70}}</ref> In Western Georgia, the [[Kingdom of Abkhazia]] benefited from the weakening of Byzantium in the region to unify various tribes and become one of the most powerful states of the Caucasus in the 8th century.<ref>{{cite book|title=Nation-building in the post-Soviet borderlands|last=Smith|first=Graham|author2=Vivien Law|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=978-0-521-59968-9|page=[https://archive.org/details/nationbuildingin0000unse/page/56 56]|url=https://archive.org/details/nationbuildingin0000unse/page/56}}</ref> In the 9th-10th centuries, Abkhazia grew its influence through several military campaigns and came to control much of Iberia and competing with the Bagrationi. Dynastic conflicts eventually weakened Abkhazia in the second half of the 10th century while in Tao-Klarjeti, Prince [[David III of Tao|David III]] used his influence within [[Byzantine Anatolia]] to empower the Bagrationi. Bagrat III, heir of the Bagrationi dynasty, successively became King of Abkhazia (978), Prince of Tao-Klarjeti ([[AD 1000|1000]]), and King of the Iberians (1008), allowing him to unify most Georgian feudal states and be crowned in 1010 as [[List of monarchs of Georgia|King of Georgia]]. === ორქოშ ხანი დო გორთუალა === [[File:David IV, fresco.jpg|thumb|upright|left|[[David IV of Georgia|David the Builder]], the original architect of the Golden Age. Fresco from [[Gelati monastery]].]] For much of the 11th century, the nascent Georgian kingdom experienced geopolitical and internal difficulties, with various noble factions opposed to the centralization of the Georgian state. They were often backed by the Byzantine Empire, which feared a dominion of the Caucasus region by the Bagrationi dynasty, and in some instances fueled internal conflict through aristocratic families seeking more power. However, ties between Byzantium and Georgia were normalized when the two countries faced a new common enemy, the rising [[Seljuk Empire]] in the 1060s. Following the decisive Byzantine defeat at the [[Battle of Manzikert]] in 1071, Constantinople started to retreat from eastern Anatolia and entrusted Georgia with its administration, placing Georgia [[Georgian–Seljuk wars|at the forefront]] of Turkish in the 1080s. The Kingdom of Georgia reached its zenith in the 12th to early 13th centuries. This period during the reigns of [[David IV of Georgia|David IV]] (r. 1089–1125) and his great-granddaughter [[Tamar of Georgia|Tamar]] (r. 1184–1213) has been widely termed as the [[Georgian Golden Age]].<ref>{{cite book|title=Modern History of Soviet Georgia |author=David Marshall Lang|publisher=Greenwood Press|location=London |year=1976|page=29|isbn=978-0-8371-8183-7|author-link=David Marshall Lang}}</ref> This early Georgian renaissance, which preceded its Western European analog, was characterized by impressive military victories, territorial expansion, and a cultural renaissance in architecture, literature, philosophy and the sciences.<ref>{{cite book|title=Trust and Conflict: Representation, Culture and Dialogue|editor1= Ivana Marková |editor2=Alex Gillespie|page=43 |series=Cultural Dynamics of Social Representation|year=2011|isbn=978-0-415-59346-5}}</ref> The Golden Age of Georgia left a legacy of great cathedrals, romantic poetry and literature, and the epic poem ''[[The Knight in the Panther's Skin]]'', considered a national epic.<ref>{{cite book |title=Georgian Literature and Culture|author1=Howard Aronson|author2=Dodona Kiziria|publisher=Slavica |year=1999|page=119|isbn= 978-0-89357-278-5}}</ref><ref>{{cite book|last1=Suny|first1=Ronald Grigor |title=Armenia, Azerbaijan, and Georgia|date=1996|publisher=DIANE Publishing|isbn=978-0-7881-2813-4 |page=184|url=https://books.google.com/books?id=B2W1YOG3N10C|quote=The Knight in the Panther Skin occupies a unique position as the Georgian national epic.|access-date=1 December 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221175149/https://books.google.com/books?id=B2W1YOG3N10C|archive-date=21 December 2016}}</ref> David IV suppressed dissent of feudal lords and centralized power in his hands to effectively deal with foreign threats. In 1121, he decisively defeated much larger Turkish armies during the [[Battle of Didgori]] and abolished the [[Emirate of Tbilisi]].<ref name="javaxisvili">{{cite book |language=ka |author-link=Ivane Javakhishvili |last=Javakhishvili |first=Ivane |year=1982 |title=k'art'veli eris istoria |trans-title=The History of the Georgian Nation |volume=2 |pages=184–187 |publisher=[[Tbilisi State University]] Press}}</ref> [[File:Tamar (Vardzia fresco detail).jpg|thumb|upright|[[Tamar of Georgia|Queen Tamar]], the first woman to rule medieval Georgia in her own right{{sfnp|Eastmond|2010|p=109}}]] The 29-year reign of Tamar, the first female ruler of Georgia, is considered the most successful in Georgian history.{{sfnp|Eastmond|2010|p=93}} Tamar was given the title "king of kings"{{sfnp|Eastmond|2010|p=109}} and succeeded in neutralizing her opposition, while embarking on an energetic foreign policy aided by the downfall of the rival powers of the Seljuks and Byzantium. Supported by a powerful military élite, Tamar was able to build on the successes of her predecessors to consolidate an empire that dominated the Caucasus, and extended over large parts of present-day Azerbaijan, Armenia, eastern Turkey, and northern Iran, and used the vacuum of power left by the [[Fourth Crusade]] to create the [[Empire of Trebizond]] as a Georgian vassal state.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=PeEeAQAAMAAJ| title=Imagining history at the crossroads: Persia, Byzantium, and the architects of the written Georgian past, Volume 2 p 652 | publisher=University of Michigan 1997 |access-date= 25 September 2016| year=1997 | isbn=978-0-591-30828-0 }}</ref> The revival of the Kingdom of Georgia was set back after Tbilisi was captured and destroyed by the Khwarezmian leader [[Jalal al-Din Mangburni|Jalal ad-Din]] in 1226,<ref>{{cite book|author=René Grousset, Rene|title='The Empire of the Steppes|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=1991|page=260}}</ref> followed by devastating invasions by Mongol ruler [[Genghis Khan]]. The Mongols were expelled by [[George V of Georgia|George V the Brilliant]] (r. 1299–1302), known for reuniting eastern and western Georgia and restoring the country's previous strength and Christian culture. After his death, local rulers fought for their independence from central Georgian rule, until the total disintegration of the kingdom in the 15th century. Georgia was further weakened by several disastrous invasions by [[Timur]]. Invasions continued, giving the kingdom no time for restoration, with both [[Qara Qoyunlu]] and [[Aq Qoyunlu]] Turkomans constantly raiding its southern provinces. === სუმჸურენი დორთუალა=== [[File:Alexander III by Castelli (2).jpg|thumb|left|upright|King [[Alexander III of Imereti|Alexander III]] stabilized western Georgia.]] The Kingdom of Georgia [[Collapse of the Georgian realm|collapsed]] into anarchy by 1466 and fragmented into three independent kingdoms and five semi-independent [[Principality|principalities]]. Neighboring large empires subsequently exploited the internal division of the weakened country, and beginning in the 16th century, various Ottoman and Iranian forces subjugated western and eastern regions of Georgia, respectively.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=xxxi}} This pushed local Georgian rulers to seek closer ties with Russia. In 1649, the [[Kingdom of Imereti]] sent ambassadors to the Russian royal court, with Russia returning the favor in 1651. In the presence of these ambassadors, [[Alexander III of Imereti]] swore an oath of allegiance to Tsar [[Alexis of Russia]] on behalf of Imereti.<ref>" ნ. ტოლჩანოვის იმერეთში ელჩობის მუხლობრივი აღწერილობა, 1650–1652", გამოსცა ი. ცინცაძემ, თბ., 1970, გვ. 37–38</ref> Subsequent rulers also sought assistance from Pope [[Innocent XII]] but without success.<ref>გურამ შარაძე, [http://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/293835 ბედნიერებისა და სათნოების საუნჯე], თბილისი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, 1984: pp. 436–437.</ref> The rulers of regions that remained partly [[Autonomy|autonomous]] organized rebellions on various occasions. As a result of incessant [[Ottoman–Persian Wars]] and deportations, the population of Georgia dwindled to 784,700 inhabitants at the end of the 18th century.<ref>{{cite book|last1=ჯაოშვილი|first1=ვახტანგ |title=საქართველოს მოსახლეობა XVIII-XX საუკუნეებში: დემოგრაფიულ-გეოგრაფიული გამოკვლევა|date=1984 |publisher=მეცნიერება|page=72|edition=1st}}</ref> [[Eastern Georgia (country)|Eastern Georgia]], composed of the regions of [[Kartli]] and [[Kakheti]], had been under Iranian [[suzerainty]] since the [[Peace of Amasya]] signed with neighboring rivalling Ottoman Turkey ([[Safavid Georgia]]). With the death of [[Nader Shah]] in 1747, both kingdoms broke free and were reunified through [[Kingdom of Kartli-Kakheti|a personal union]] under the energetic king [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]], who succeeded in stabilizing Eastern Georgia to a degree.{{sfnp|Fisher|Avery|Hambly|Melville|1991|p=328}} [[File:Erekle II (crop).jpg|thumb|upright|King [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]] was caught between rival regional powers.]] In 1783, Russia and the eastern Georgian [[Kingdom of Kartli-Kakheti]] signed the [[Treaty of Georgievsk]], which made eastern Georgia a protectorate of Russia, guaranteed its territorial integrity and the continuation of its reigning Bagrationi dynasty in return for prerogatives in the conduct of Georgian foreign affairs.<ref>{{cite web |url=http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/georgia.htm|script-title=ru:Георгиевский трактат|trans-title=Treaty of Georgievsk|date=24 July 1783|publisher=[[Moscow State University]]|access-date=1 February 2015|language=ru |archive-date=1 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501155836/http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/georgia.htm}}</ref> Despite its commitment to defend Georgia, Russia rendered no assistance when the [[Qajar dynasty|Iranians]] invaded in 1795, [[Battle of Krtsanisi|capturing and sacking Tbilisi]] and massacring its inhabitants.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/9137125|title=Relations between Tehran and Moscow, 1797–2014|access-date=17 May 2015}}</ref> Although Russia initiated a [[Persian Expedition of 1796|punitive campaign against Persia]] in 1796, the Russian Imperial authorities subsequently violated key promises of the Georgievsk Treaty and in 1801 proceeded to annex eastern Georgia, while abolishing the Georgian royal [[Bagrationi dynasty]], as well as the [[autocephaly]] of the [[Georgian Orthodox Church]]. [[Pyotr Bagration]], one of the descendants of the abolished house of Bagrationi, later joined the Russian army and became a prominent general in the Napoleonic wars.<ref>{{citation |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Peter Bagration: The Best Georgian General of the Napoleonic Wars |date=2009 |url=http://www.napoleon-series.org/research/biographies/bagration/c_bagration1.html |series=The Napoleon Series |editor-last=Burnham |editor-first=Robert |access-date=19 February 2019 |url-status=live |archive-date=16 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816052429/http://www.napoleon-series.org/research/biographies/bagration/c_bagration1.html}}</ref> === რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას === [[File:George XII of Georgia.jpg|thumb|upright|left|The reign of [[George XII of Georgia|George XII]] was marked by instability.]] {{Main|საქორთუო რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას}} On 22 December 1800, [[Tsar]] [[Paul I of Russia]], at the alleged request of the Georgian King [[Giorgi XII of Kartli-Kakheti|George XII]], signed the proclamation on the incorporation of Georgia (Kartli-Kakheti) within the Russian Empire, which was finalized by a decree on 8 January 1801,{{sfnp|Gvosdev|2000|p=85}}{{sfnp|Avalov|1906|p=186}} and confirmed by Tsar [[Alexander I of Russia|Alexander I]] on 12 September 1801.{{sfnp|Gvosdev|2000|p=86}}{{sfnp|Lang|1957|p=249}} The [[Bagrationi]] royal family was deported from the kingdom. The Georgian envoy in [[Saint Petersburg]] reacted with a note of protest that was presented to the Russian vice-chancellor, Prince Kurakin.{{sfnp|Lang|1957|p=251}} In May 1801, under the oversight of General Carl Heinrich von Knorring, Imperial Russia transferred power in eastern Georgia to the government headed by General [[Ivan Petrovich Lazarev]].{{sfnp|Lang|1957|p=247}} The Georgian nobility did not accept the decree until 12 April 1802, when Knorring assembled the nobility at the [[Tbilisi Sioni Cathedral|Sioni Cathedral]] and forced them to take an oath on the [[Imperial Crown of Russia]]. Those who disagreed were temporarily arrested.{{sfnp|Lang|1957|p=252}} In the summer of 1805, Russian troops on the Askerani River near Zagam defeated the Iranian army during the [[Russo-Persian War (1804–13)|1804–13 Russo-Persian War]] and saved Tbilisi from reconquest now that it was officially part of the Imperial territories. Russian suzerainty over eastern Georgia was officially finalized with Iran in 1813 following the [[Treaty of Gulistan]].<ref>Timothy C. Dowling [https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA728 ''Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170208103437/https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA728 |date=8 February 2017 }} pp 728 ABC-CLIO, 2 December 2014 {{ISBN|1598849484}}</ref> Following the annexation of eastern Georgia, the western Georgian [[kingdom of Imereti]] was annexed by Tsar Alexander I. The last Imeretian king and the last Georgian Bagrationi ruler, [[Solomon II of Imereti|Solomon II]], died in exile in 1815, after attempts to rally people against Russia and to enlist foreign support against the latter, had been in vain.{{sfnp|Suny|1994|p=64}} From 1803 to 1878, as a result of numerous Russian wars now against [[Ottoman Turkey]], several of Georgia's previously lost territories – such as [[Adjara]] – were recovered, and also incorporated into the empire. The principality of [[Guria]] was abolished and incorporated into the Empire in 1829, while [[Svaneti]] was gradually annexed in 1858. [[Samegrelo|Mingrelia]], although a Russian protectorate since 1803, was not absorbed until 1867.<ref>Allen F. Chew: ''An Atlas of Russian History: Eleven Centuries of Changing Borders''. [[Yale University Press]], 1970, p. 74.</ref> Russian rule offered the Georgians security from external threats, but it was also often heavy-handed and insensitive. By the late 19th century, [[Svaneti uprising of 1875–1876|discontent with the Russian authorities]] grew into a national revival movement led by [[Ilia Chavchavadze]]. This period also brought social and economic change to Georgia, with new social classes emerging: the emancipation of the [[serfs]] freed many peasants but did little to alleviate their poverty; the growth of [[capitalism]] created an urban working class in Georgia. Both peasants and workers found expression for their discontent through revolts and strikes, culminating in the [[Revolution of 1905]]. Their cause was championed by the [[socialism|socialist]] [[Menshevik]]s, who became the dominant political force in Georgia in the final years of Russian rule. === ზოხორინალაშ გჷმოცხადება === {{Main|საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა}} [[ფაილი:Noe Schordania.jpg|thumb|upright|[[ნოე ზორდანია]]]] After the [[Russian Revolution]] of 1917, the [[Transcaucasian Democratic Federative Republic]] was established with [[Nikolay Chkheidze]] acting as its president. The federation consisted of three nations: Georgia, Armenia and Azerbaijan.<ref name="Soviet power" /> As the Ottomans advanced into the Caucasian territories of the crumbling Russian Empire, Georgia declared independence on 26 May 1918.<ref name=":0">{{Cite web|title=Georgia Celebrates Independence Day|url=http://georgiatoday.ge/news/21292/Georgia-Celebrates-Independence-Day-|access-date=2021-01-05|website=Georgia Today on the Web|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705123407/http://georgiatoday.ge/news/21292/Georgia-Celebrates-Independence-Day-}}</ref> The [[Menshevik]] [[Social Democratic Party of Georgia]] won the parliamentary election and its leader, [[Noe Zhordania]], became prime minister. Despite the Soviet takeover, Zhordania was recognized as the legitimate head of the [[Government of the Democratic Republic of Georgia in Exile|Georgian Government]] by France, UK, Belgium, and Poland through the 1930s.<ref>Stefan Talmon (1998), ''Recognition of Governments in International Law'', p. 289–290. [[Oxford University Press]], {{ISBN|0-19-826573-5}}.</ref> The 1918 [[Georgian–Armenian War]], which erupted over parts of disputed provinces between Armenia and Georgia populated mostly by Armenians, ended because of British intervention. In 1918–1919, Georgian general [[Giorgi Mazniashvili]] led an attack against the [[White Army]] led by Moiseev and Denikin to claim the [[Black Sea]] coastline from [[Tuapse]] to [[Sochi]] and [[Adlersky City District|Adler]] for independent Georgia.<ref name="shirokov">{{cite book|last1=Широков|first1=И. В.|last2=Тарасов|first2=А. А.|title=Наша маленькая Хоста – Исторический очерк|url=http://www.sss-tmas.org/index.php/component/docman/doc_download/14-our-little-khosta?Itemid=|year=2010|location=Sochi|language=ru|access-date=2 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140220124843/http://www.sss-tmas.org/index.php/component/docman/doc_download/14-our-little-khosta?Itemid=|archive-date=20 February 2014}}</ref> In 1920 [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|Soviet Russia]] recognized Georgia's independence with the [[Treaty of Moscow (1920)|Treaty of Moscow]]. But the recognition proved to be of little value, as the Red Army [[Red Army invasion of Georgia|invaded Georgia in 1921]] and formally annexed it into the Soviet Union in 1922.<ref name=":0" /> === სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა === {{Main|საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა|ქორთუეფიშ საქმე}} [[File:Red Army in Tiflis Feb 25 1921.jpg|thumb|The [[Bolshevik Russia|Bolshevik]] [[Red Army]] in Tbilisi on [[Soviet Occupation Day, Georgia|Soviet Occupation Day]] in 1921. Saint David's church and [[Mtatsminda Pantheon]] visible in the distance.]] In February 1921, during the [[Russian Civil War]], the [[Red Army invasion of Georgia|Red Army advanced into Georgia]] and brought the local Bolsheviks to power. The Georgian army was defeated, and the Social Democratic government fled the country. On [[Soviet Occupation Day, Georgia|25 February 1921]], the Red Army entered Tbilisi and established a government of workers' and peasants' [[Soviet (council)|soviets]] with [[Filipp Makharadze]] as acting head of state. Georgia was incorporated into what would soon become the [[Soviet Union]]. Soviet rule was firmly established only after local insurrections were defeated.<ref>Knight, Amy. ''Beria: Stalin's First Lieutenant'', [[Princeton University Press]], [[Princeton, New Jersey]], p. 237, {{ISBN|978-0-691-01093-9}}.</ref> Georgia would remain an unindustrialized periphery of the USSR until the [[First five-year plan (Soviet Union)|first five-year plan]] (1928–1932), when it became a major centre for textile goods. [[Joseph Stalin]], an ethnic Georgian, was prominent among the Bolsheviks,<ref>"[http://www.independent.co.uk/news/world/europe/ethnic-tensions-war-in-the-caucasus-is-stalins-legacy-899615.html Ethnic tensions: War in the Caucasus is Stalin's legacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180620180716/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ethnic-tensions-war-in-the-caucasus-is-stalins-legacy-899615.html |date=20 June 2018 }}". ''The Independent''. 17 August 2008.</ref> ultimately becoming the ''[[de facto]]'' leader of the Soviet Union from 1924 until his death on 5 March 1953. Fellow Georgians such as [[Lavrentiy Beria]] and [[Vsevolod Merkulov]] likewise held powerful positions in the Soviet government. Stalin's [[Great Purge]] between 1936 and 1938 led to thousands of Georgian dissidents, intellectuals, and other presumed threats to Soviet authority being executed or sent to [[Gulag|Gulag penal labor camps]], severely truncating the nation's cultural and intellectual life.<ref>{{Cite web |title=Soviet Georgia: A Detailed Historical Analysis of the 20th Century Georgia |url=https://georgia.to/soviet-georgia/ |access-date=2024-07-21 |website=georgia.to |language=en}}</ref> During [[World War II]], [[Nazi Germany|Germany]] led an [[Operation Barbarosa|Axis invasion of the Soviet Union]] in June 1941 with the aim of conquering all territory up to the [[Ural Mountains]]. As the initial operation stalled, the Axis launched the ''[[Case Blue|Fall Blau]]'' offensive in 1942 to take control of strategic Caucasian oil fields and munitions factories; ultimately, Axis troops were stopped before reaching Georgian borders. Over 700,000 Georgians—constituting about 20 percent of the population—fought in the [[Red Army]] to repel the invaders and advance towards Berlin; an estimated 350,000 were killed.<ref>{{cite news |title=Georgian World War II hero's remains return home |url=https://agenda.ge/en/news/2015/2165 |work=Agenda.ge |date=30 September 2015}}</ref> After [[Death and state funeral of Joseph Stalin|Stalin's death]], [[Nikita Khrushchev]] became the leader of the Soviet Union and implemented a policy of [[de-Stalinization]]. Khrushchev's purges were met with [[1956 Georgian demonstrations|riots]] in Tbilisi that had to be dispersed by military force. This violent turn of events that compromised Georgian loyalty to the Soviet Union, contributing to the nation's consolidation.<ref name="a&c">[[Svante Cornell|Cornell, Svante E.]] (2002), ''Autonomy and Conflict: Ethnoterritoriality and Separatism in the South Caucasus: Cases in Georgia'', pp. 146–149. [[Uppsala University]], Department of Peace and Conflict Research, {{ISBN|91-506-1600-5}}</ref> [[1978 Georgian demonstrations]] saw the return of mass anti-Soviet protests, but this time government backed down. Throughout the remainder of the Soviet period, Georgia's economy continued to grow and experience significant improvement, though it increasingly exhibited blatant corruption and alienation of the government from the people. With the beginning of [[perestroika]] in 1986, the Georgian Soviet leadership proved so incapable of handling the changes that most Georgians, including [[wikt:Special:Search/rank and file|rank and file]] communists, concluded that the only way forward was a break from the existing Soviet system. === ზოხორინალაშ აკოდგინუა, ომენოღალე ლჷმეფი === {{See also|საქორთუოშ რესპუბლიკა (1990–1992)}} [[ფაილი:1993 Georgia war1.svg|thumb|[[Georgian Civil War]] and the [[War in Abkhazia (1992–1993)|War in Abkhazia]] in August–October 1993]] Starting in 1988, mass protests erupted in Georgia in favor of independence, led by [[Georgian nationalism|Georgian nationalists]] such as [[Merab Kostava]] and [[Zviad Gamsakhurdia]]. The following year, the [[April 9 tragedy|brutal suppression by Soviet forces of a large peaceful demonstration held in Tbilisi on 4–9 April 1989]] proved to be a pivotal event in discrediting the continuation of Soviet rule over the country.<ref>{{cite book|author=Darrell Slider|url=https://books.google.com/books?id=4NCxG8YCScYC|title=Problems of Communism: November—December 1991|volume=15|publisher=Documentary Studies Section, International Information Administration|year=1991|pages=66|language=en|chapter=Georgia's independence|quote=The April 9 "Tragedy", as it came to be called, had a searing effect on Georgian public. The republic leadership lost what authority it had enjoyed in the eyes of Georgians, and support for independence became overwhelming— developments confirmed by polls initiated by the Communist leadership itself.}}</ref> In October 1990, the first multi-party [[1990 Georgian Supreme Soviet election|elections]] were held in Soviet Georgia, which were the first multi-party elections in the entire Soviet Union, in which the opposition groups were registered as formal political parties.<ref>{{Cite web|url=https://www.tampabay.com/archive/1990/10/30/georgia-votes-for-change/|title=Georgia Votes for Change|website=[[Tampa Bay Times]]|date=30 October 1990}}</ref> The [[Round Table—Free Georgia]] coalition led by Zviad Gamsakhurdia secured victory in this election and formed a new government. On 9 April 1991, shortly before the collapse of the Soviet Union, the [[Supreme Council of the Republic of Georgia|Supreme Council]] of Georgia {{ill|Act of Restoration of State Independence of Georgia|lt=declared independence|ka|საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი}} after a [[Georgian independence referendum, 1991|referendum]] held on 31 March.<ref name="GovtofGeorgia">{{cite web |url=http://gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=193 |title=Government of Georgia:About Georgia |publisher=gov.ge |access-date=9 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821030240/http://gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=193 |archive-date=21 August 2016 }}</ref> Georgia was the first non-[[Baltic states|Baltic]] republic of the Soviet Union to officially declare independence,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=alTeCwAAQBAJ&pg=PA333|title=New Tribalisms: The Resurgence of Race and Ethnicity|first=Michael W.|last=Hughey|date=29 March 2016|publisher=Springer|isbn=978-1-349-26403-2 |access-date=28 August 2023|via=Google Books}}</ref> with Romania becoming the first country to recognize Georgia in August 1991.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G4LiAAAAMAAJ&q=%22was+Romania%22|title=Coming Together Or Falling Apart?: Regionalism in the Former Soviet Union|first1=S. Neil|last1=MacFarlane|first2=Queen's University (Kingston, Ont ) Centre for International|last2=Relations|date=28 August 1997|publisher=Centre for International Relations, Queen's University|isbn=978-0-88911-745-7 |access-date=28 August 2023|via=Google Books}}</ref> On 26 May, Gamsakhurdia was elected president in the [[1991 Georgian presidential election|first presidential election]] with 86.5% of the vote on a turnout of over 83%.<ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p. 401 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref> Gamsakhurdia was soon deposed in a [[1991–92 Georgian coup d'état|bloody ''coup d'état'']], from 22 December 1991 to 6 January 1992. The coup was instigated by part of the [[National Guard of Georgia|National Guard]] and a paramilitary organization called "[[Mkhedrioni]]" ("horsemen"). The country then became embroiled in a bitter [[Georgian Civil War|civil war]], which lasted until December 1993. Simmering disputes within two regions of Georgia, [[Abkhazia]] and [[South Ossetia]], between local separatists and the majority Georgian populations, erupted into widespread inter-ethnic violence and wars.<ref name="princeton">{{cite web |title=Georgia: Abkhazia and South Ossetia |url=https://pesd.princeton.edu/?q=node/274 |website=www.pesd.princeton.edu |publisher=Encyclopedia Princetoniensis |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804112845/https://pesd.princeton.edu/?q=node%2F274 |archive-date=4 August 2018 }}</ref> Supported by Russia, Abkhazia and South Ossetia achieved ''de facto'' independence from Georgia, with Georgia retaining control only in small areas of the disputed territories.<ref name="princeton" /> [[Eduard Shevardnadze]] (Soviet [[Ministry of Foreign Affairs (Soviet Union)|Minister of Foreign Affairs]] from 1985 to 1991) was named as the head of Georgia's new government in March 1992<ref>{{cite web|title=Shevardnadze Named Head of New Government|url=https://greensboro.com/shevardnadze-named-head-of-new-government/article_d02d70f0-9c07-52b2-83c2-3625238a52d7.html|date=10 March 1992|publisher=[[News & Record]]}}</ref> and was elected as head of state in [[1992 Georgian general election|that year's elections]], later as president in [[1995 Georgian presidential election|1995]].<ref>{{Cite news|date=7 July 2014|title=Obituary: Eduard Shevardnadze|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-26327394|access-date=2021-07-06}}</ref> During the [[War in Abkhazia (1992–1993)]], roughly 230,000 to 250,000 Georgians<ref name="hrwreport">{{cite web |url=https://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |title=Georgia/Abchasia: Violations of the laws of war and Russia's role in the conflict |date=March 1995 |publisher=Human Rights Watch |access-date=4 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010220133323/http://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |archive-date=20 February 2001 |url-status=live }}</ref> were expelled from Abkhazia by Abkhaz separatists and North Caucasian militants (including Chechens). Around 23,000 Georgians fled South Ossetia.<ref>{{cite web|date=May 1996|title=Russia – The Ingush–Ossetian conflict in the Prigorodnyi region|url=http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070513003516/http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm|archive-date=13 May 2007|access-date=18 July 2007|publisher=Human Rights Watch/Helsinki}}</ref> In 1994, Georgia was facing an economic crisis, with severe shortages of basics such as bread, water, electricity and heat.<ref>{{cite web|title=Bread, water, fuel shortages in Georgia|url=https://www.upi.com/Archives/1994/11/22/Bread-water-fuel-shortages-in-Georgia/5860785480400/|date=22 November 1994|publisher=[[United Press International]]}}</ref> === ვარდეფიშ რევოლუცია, პრობჟადალური მუკორთა === [[File:Georgia, Tbilisi - Rose Revolution (2003).jpg|thumb|The [[Rose Revolution]] in 2003]] In 2003, Shevardnadze (who won re-election in 2000) was deposed by the [[Rose Revolution]], after Georgian opposition and international monitors asserted that the 2 November [[2003 Georgian parliamentary election|2003 parliamentary elections]] were marred by fraud.<ref>{{cite web |url=http://eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml |title=EurasiaNet Eurasia Insight – Georgia's Rose Revolution: Momentum and Consolidation |publisher=Eurasianet.org |access-date=5 May 2009 |archive-date=5 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805074544/http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml}}</ref> The revolution was led by [[Mikheil Saakashvili]], [[Zurab Zhvania]] and [[Nino Burjanadze]], former members and leaders of Shevardnadze's ruling party. Mikheil Saakashvili was elected as President of Georgia in 2004.<ref>{{cite web|url=http://www.tabula.ge/ge/elections-2016/history |title=არჩევნების ისტორია|work=ტაბულა |publisher=Tabula|date=17 August 2016|access-date=2 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107013905/http://www.tabula.ge/ge/elections-2016/history|archive-date=7 November 2017|url-status=live|language=ka}}</ref> Following the Rose Revolution, a series of reforms were launched to strengthen the country's military and economic capabilities, as well as to reorient its foreign policy westwards. The new government's efforts to reassert Georgian authority in the southwestern autonomous republic of [[Adjara]] led to a major [[Ajaria Crisis|crisis]] in 2004.<ref>{{cite web |title=Georgia moves to rein in Ajaria |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3685117.stm |publisher=[[BBC News]] |date=5 May 2004}}</ref> The country's newly pro-Western stance, along with accusations of Georgian involvement in the [[Second Chechen War]],<ref>{{Cite news | last= Gorshkov | first= Nikolai | url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm | title= Duma prepares for Georgia strike | work= BBC News | date= 19 September 2002 | access-date= 24 July 2009 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090929222413/http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm | archive-date= 29 September 2009 | url-status=live}}</ref> resulted in a severe deterioration of [[Georgia-Russia relations|relations with Russia]], fueled also by Russia's open assistance and support to the two secessionist areas. Despite these increasingly difficult relations, in May 2005 Georgia and Russia reached a bilateral agreement<ref>{{cite web |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080813052136/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |url-status=live|archive-date=13 August 2008 |title=Russia, Georgia strike deal on bases |publisher=Civil Georgia, Tbilisi |date=30 May 2005 | access-date=29 December 2021}}</ref> by which Russian military bases (dating back to the Soviet era) in [[Batumi]] and [[Akhalkalaki]] were withdrawn. Russia withdrew all personnel and equipment from these sites by December 2007<ref>{{cite web|url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=16321|title=Russia Hands Over Batumi Military Base to Georgia|publisher=Civil Georgia, Tbilisi|date=13 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514043306/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=16321|archive-date=14 May 2011|url-status=live | access-date=29 December 2021}}</ref> while failing to withdraw from the [[Gudauta]] base in Abkhazia, which it was required to vacate after the adoption of the [[Adapted Conventional Armed Forces in Europe Treaty]] during the [[1999 Istanbul summit]].<ref>[http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 Russia's retention of Gudauta base – An unfulfilled CFE treaty commitment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205180219/http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 |date=5 February 2017 }} Socor, Vladirmir. The Jamestown Foundation. 22 May 2006</ref> === რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა === [[File:South Ossetia war russian tank.jpg|thumb|A Russian armoured column in South Ossetia]] {{Main|რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (2008)}} After tense relations between Georgia and separatists in [[Abkhazia]] and [[South Ossetia]] ever since the [[dissolution of the Soviet Union]] (1991), relations between Russia and Georgia [[2006 deportation of Georgians from Russia|severely deteriorated]] into the April 2008 [[2008 Russo-Georgian diplomatic crisis|Russo-Georgian diplomatic crisis]].<ref name="shelling">{{cite web|last=Whitmore|first=Brian|date=12 September 2008|title=Is The Clock Ticking For Saakashvili?'|url=http://www.rferl.org/content/Is_The_Clock_Ticking_For_Saakashvili/1199512.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903102314/http://www.rferl.org/content/Is_The_Clock_Ticking_For_Saakashvili/1199512.html|archive-date=3 September 2014|access-date=3 September 2014|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]}}</ref><ref name="tall_order">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7364544.stm |title=Russia criticised over Abkhazia |work=BBC News |date=24 April 2008 |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080815002113/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7364544.stm |archive-date=15 August 2008 |url-status=live }}</ref> The [[Russo-Georgian War]] (1–16 August 2008) resulted in (parts of) [[Abkhazia]] and [[South Ossetia]] being (still) under control of Russian-backed separatists, with Russian military bases being established in those regions, and Russia – according to the European Court of Human Rights – having direct control over [[Russian-occupied territories in Georgia|those separatist regions]]. A bomb explosion on 1 August 2008 targeted a car transporting Georgian peacekeepers. South Ossetians were responsible for instigating this incident, which marked the opening of hostilities and injured five Georgian servicemen, then several South Ossetian militiamen were killed by snipers.<ref>{{cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/0/af25400a-739d-11dd-8a66-0000779fd18c,dwp_uuid=f2b40164-cfea-11dc-9309-0000779fd2ac.html|title=Countdown in the Caucasus: Seven days that brought Russia and Georgia to war|newspaper=[[Financial Times]]|date=26 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080920023223/http://www.ft.com/cms/s/0/af25400a-739d-11dd-8a66-0000779fd18c%2Cdwp_uuid%3Df2b40164-cfea-11dc-9309-0000779fd2ac.html|archive-date=20 September 2008}}</ref><ref name="feud">{{cite news |url=http://online.wsj.com/articles/SB121884450978145997 |title=Smoldering Feud, Then War |author1=Marc Champion |author2=Andrew Osborn |newspaper=The Wall Street Journal |date=16 August 2008}}</ref> South Ossetian separatists began shelling Georgian villages on 1 August. These artillery bombardments caused Georgian servicemen to return fire periodically.<ref name="shelling" /><ref name="feud" /><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/georgia-russia-eu-media-inquiry|title=Georgia calls on EU for independent inquiry into war|author=Luke Harding|newspaper=The Guardian|date=19 November 2008|access-date=4 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913101015/https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/georgia-russia-eu-media-inquiry|archive-date=13 September 2017|url-status=live}}</ref><ref name="Allison">{{cite journal|author=Roy Allison|url=http://commonweb.unifr.ch/artsdean/pub/gestens/f/as/files/4760/39349_201918.pdf|title=Russia resurgent? Moscow's campaign to 'coerce Georgia to peace'|journal=[[International Affairs (journal)|International Affairs]]|volume=84|issue=6|year=2008|pages=1145–1171|doi=10.1111/j.1468-2346.2008.00762.x|access-date=19 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423221417/http://commonweb.unifr.ch/artsdean/pub/gestens/f/as/files/4760/39349_201918.pdf|archive-date=23 April 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/prb0836-e.htm |title=The Conflict Between Russia and Georgia |author=Jean-Rodrigue Paré |publisher=Parliament of Canada |date=13 February 2009 |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102030749/http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/prb0836-e.htm |archive-date=2 January 2016 }}</ref> On 7 August 2008, the Georgian president Mikheil Saakashvili announced a unilateral [[ceasefire]] and called for peace talks.<ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=18931 |title=Saakashvili Appeals for Peace in Televised Address |publisher=Civil.Ge |date=7 August 2008 | access-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019155639/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18931 |archive-date=19 October 2014 |url-status=live }}</ref> More attacks on Georgian villages (located in the South Ossetian conflict zone) were soon matched with gunfire from Georgian troops, who then proceeded to move in the direction of the capital of the [[self-proclaimed]] Republic of South Ossetia ([[Tskhinvali]]) on the night of 8 August, reaching its centre in the morning of 8 August.<ref name="Jamestown Goals">{{cite web |url=http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Bswords%5D=8fd5893941d69d0be3f378576261ae3e&tx_ttnews%5Ball_the_words%5D=Georgia%20Moscow%20proxy&tx_ttnews%5Btt_news%5D=33872&tx_ttnews%5BbackPid%5D=7&cHash=56f9d06976 |title=The Goals Behind Moscow's Proxy Offensive in South Ossetia |publisher=[[The Jamestown Foundation]] |date=8 August 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026162658/http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Bswords%5D=8fd5893941d69d0be3f378576261ae3e&tx_ttnews%5Ball_the_words%5D=Georgia%20Moscow%20proxy&tx_ttnews%5Btt_news%5D=33872&tx_ttnews%5BbackPid%5D=7&cHash=56f9d06976 |archive-date=26 October 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2008/08/09/georgian-conflict-puts-us-in-middle/|title=Georgian conflict puts U.S. in middle|website=Chicago Tribune|date=9 August 2008|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141016124315/http://articles.chicagotribune.com/2008-08-09/news/0808080649_1_south-ossetia-russian-peacekeeping-troops-russian-president-dmitry-medvedev/2|archive-date=16 October 2014|url-status=live}}</ref><ref name="washingtonpost.com">{{cite news |author=Peter Finn |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/16/AR2008081600502_pf.html |title=A Two-Sided Descent into Full-Scale War |newspaper=[[The Washington Post]] |date=17 August 2008 |access-date=28 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106085255/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/16/AR2008081600502_pf.html |archive-date=6 November 2012 |url-status=live }}</ref> According to Russian military expert [[Pavel Felgenhauer]], the Ossetian provocation was aimed at triggering Georgian retaliation, which was needed as a [[pretext]] for a Russian military invasion.<ref>{{cite web |url=http://www.jamestown.org/programs/edm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=33888 |title=The Russian-Georgian War was Preplanned in Moscow |date=14 August 2008 |author=Pavel Felgenhauer |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140820185319/http://www.jamestown.org/programs/edm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=33888 |archive-date=20 August 2014 }}</ref> According to Georgian intelligence and several Russian media reports, parts of the regular (non-peacekeeping) Russian Army had already moved to South Ossetian territory through the [[Roki Tunnel]] before the Georgian military action.<ref name="NYTFreshev">{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2008/09/16/world/europe/16georgia.html | work=The New York Times | first=C.J. | last=Chivers | title=Georgia Offers Fresh Evidence on War's Start | date=15 September 2008 | access-date=28 August 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170616163055/http://www.nytimes.com/2008/09/16/world/europe/16georgia.html | archive-date=16 June 2017 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.newsru.com/russia/11sep2008/voshli.html |script-title=ru:СМИ: российские войска вошли в Южную Осетию еще до начала боевых действий |publisher=NEWSru.com |date=11 September 2008 |language=ru |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102030749/http://www.newsru.com/russia/11sep2008/voshli.html |archive-date=2 January 2016 |url-status=live }}</ref> Russia accused Georgia of "aggression against South Ossetia" and began a large land, air and sea invasion of Georgia under the pretext of a "[[peace enforcement]]" operation on 8 August 2008.<ref name="roudik">{{cite web|publisher=Library of Congress |url=https://www.loc.gov/law/help/russian-georgia-war.php |title=Russian Federation: Legal Aspects of War in Georgia | archive-url=https://web.archive.org/web/20140716042951/http://www.loc.gov/law/help/russian-georgia-war.php |archive-date=16 July 2014 }}</ref><ref name="Allison" /> [[Military of Abkhazia|Abkhaz forces]] opened a second front on 9 August with the [[Battle of the Kodori Valley]], an attack on the Kodori Gorge, held by Georgia.<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-georgia-abkhazia-kodori-idUSL932653720080809 |title=Abkhaz separatists strike disputed Georgia gorge |work=Reuters |date=9 August 2008 |access-date=1 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134849/http://www.reuters.com/article/2008/08/09/us-georgia-abkhazia-kodori-idUSL932653720080809 |archive-date=24 September 2015 |url-status=live }}</ref> Tskhinvali was seized by the Russian military by 10 August.<ref name="radar">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/aug/11/georgia.russia11|title=I got my children out minutes before the bombs fell|work=The Guardian|date=11 August 2008|first=Luke|last=Harding|access-date=24 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305004656/https://www.theguardian.com/world/2008/aug/11/georgia.russia11|archive-date=5 March 2017|url-status=live}}</ref> Russian forces occupied Georgian cities beyond the disputed territories.<ref name="new_front_deeper">{{cite news |agency=Associated Press |title=Russia opens new front, drives deeper into Georgia |url=http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92GE8780 |date=11 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080814211308/http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92GE8780 |archive-date=14 August 2008}}</ref> During the conflict, there was a campaign of [[Ethnic cleansing of Georgians in South Ossetia|ethnic cleansing against Georgians in South Ossetia]], including destruction of Georgian settlements after the war had ended.<ref name="Fact-finding">{{cite web|url=http://www.ceiig.ch/pdf/IIFFMCG_Volume_I.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007030130/http://www.ceiig.ch/pdf/IIFFMCG_Volume_I.pdf|archive-date=7 October 2009|title=Report. Volume I|date=September 2009|publisher=Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia |page=27}}</ref><ref name="Damage">{{cite news |title=Amnesty International Satellite Images Reveal Damage to South Ossetian Villages After... |url=https://www.reuters.com/article/2008/10/09/idUS200979+09-Oct-2008+PRN20081009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222225015/https://www.reuters.com/article/2008/10/09/idUS200979%2B09-Oct-2008%2BPRN20081009 |archive-date=22 February 2014 |work=Reuters |date=9 October 2008 }}</ref> The war displaced 192,000 people and while many were able to return to their homes after the war. One year later, around 30,000 ethnic Georgians remained displaced.<ref>{{cite web |url=http://www.refworld.org/pdfid/4922c0b22.pdf |title=Civilians in the line of fire |publisher=Amnesty International |date=November 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222042133/http://www.refworld.org/pdfid/4922c0b22.pdf |archive-date=22 February 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Georgia Marks Anniversary of War |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8188904.stm |date=7 August 2009 |work=BBC News |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808040149/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8188904.stm |archive-date=8 August 2014 |url-status=live }}</ref> In an interview published in ''[[Kommersant]]'', South Ossetian leader [[Eduard Kokoity]] said he would not allow Georgians to return.<ref>{{cite web |script-title=ru:Эдуард Кокойты: мы там практически выровняли все |url=http://www.kommersant.ru/doc/1011783 |date=15 August 2008 |publisher=Kommersant |language=ru |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140916181813/http://www.kommersant.ru/doc/1011783 |archive-date=16 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |title=Rights Groups Say South Ossetian Militias Burning Georgian Villages |url=http://www.rferl.org/content/Ossetian_Militias_Burn_Georgian_Villages/1292746.html |date=30 September 2008 |publisher=RFE/RL |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903102226/http://www.rferl.org/content/Ossetian_Militias_Burn_Georgian_Villages/1292746.html |archive-date=3 September 2014 |url-status=live }}</ref> The [[President of France]], [[Nicolas Sarkozy]], negotiated a ceasefire agreement on 12 August 2008.<ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=19069 |title=Russia Endorses Six-Point Plan |publisher=Civil.Ge |date=12 August 2008 | access-date=29 December 2021 }}</ref> Russia recognized Abkhazia and South Ossetia as separate republics on 26 August.<ref name="kremlin">{{cite web|url=http://kremlin.ru/eng/speeches/2008/08/26/1543_type82912_205752.shtml|title=Statement by President of Russia Dmitry Medvedev|publisher=The Kremlin|date=26 August 2008|archive-url= https://web.archive.org/web/20080902001442/http://www.kremlin.ru/eng/speeches/2008/08/26/1543_type82912_205752.shtml|archive-date=2 September 2008}}</ref> The Georgian government severed diplomatic relations with Russia.<ref name="break">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7588428.stm |title=Georgia breaks ties with Russia |work=BBC News |date=29 August 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006073511/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7588428.stm |archive-date=6 October 2014 |url-status=live }}</ref> Russian forces left the buffer areas bordering Abkhazia and South Ossetia on 8 October and the [[European Union Monitoring Mission in Georgia]] was dispatched to the buffer areas.<ref>{{cite news |url=https://civil.ge/archives/117657 |title=Russia Completes 'Most of Withdrawal' – EU Monitors |publisher=Civil Georgia|date=8 October 2008| access-date=2023-02-22}}</ref><ref>{{cite news |url=https://civil.ge/archives/117667 |title=Moscow Says EU Monitors Fully Control 'Buffer Zones' |publisher=Civil Georgia|date=9 October 2008| access-date=2023-02-22}}</ref> Since the war, Georgia has maintained that Abkhazia and South Ossetia are [[Russian-occupied territories in Georgia|occupied Georgian territories]].<ref name="parliament.ge">{{cite web |url=http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 |title=Resolution of the Parliament of Georgia on the Occupation of the Georgian Territories by the Russian Federation |date=29 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903224516/http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 |archive-date=3 September 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |title=Abkhazia, S.Ossetia Formally Declared Occupied Territory |publisher=Civil.Ge |date=28 August 2008 | access-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903230132/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |archive-date=3 September 2008 |url-status=live}}</ref> === ქორთული ორცებაშ თარობა (2012–ასეშა) === [[File:Solvita Āboltiņa tiekas ar Gruzijas premjerministru (cropped).jpg|thumb|upright|[[Bidzina Ivanishvili]], founder and honorary chairman of [[Georgian Dream]].]] In preparation for the [[2012 Georgian parliamentary election|2012 parliamentary elections]], Georgia implemented constitutional reforms to switch to a [[Parliamentary system|parliamentary democracy]], moving executive powers from the President to the Prime Minister.<ref>{{cite news |title=Georgia's Constitutional Changes |url=https://www.crisisgroup.org/europe-central-asia/caucasus/georgia/georgia-s-constitutional-changes |work=International Crisis Group |date=1 March 2012|access-date=29 December 2021}}</ref> The transition was set to start with the October 2012 parliamentary elections and to be completed with the [[2013 Georgian presidential election|2013 presidential elections]]. Against the expectations of the ruling United National Movement (UNM) of president Mikheil Saakashvili, a 6-party [[Coalition#Government and politics|coalition]] centred around the newly founded [[Georgian Dream]] party won the [[Georgian parliamentary election, 2012|parliamentary elections in October 2012]], bringing an end to nine years of UNM rule and marking the first peaceful electoral transfer of power in Georgia. Georgian Dream started as a centre-left and pro-European party, gradually moved to culturally conservative and Eurosceptic, has also been described as lacking a clear ideology,<ref>This summarizes main article [[Georgian Dream]]</ref> and is being led by the strongly pro-Russian oligarch [[Bidzina Ivanishvili]].<ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2025/03/06/georgische-demonstranten-vrezen-door-europa-te-worden-vergeten-a4885455#/krant/2025/03/07/#106 ‘Georgian protesters fear being forgotten by 'Europe'’] (in Dutch language). ''[[NRC Handelsblad]]'', 7 March 2025. Retrieved 11 March 2025.</ref> President Saakashvili acknowledged the defeat of his party on the following day.<ref>{{Citation|title=Saakashvili Concedes Defeat in Parliamentary Election|newspaper=Civil.ge|date=2 October 2012|url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=25299| access-date=29 December 2021}}</ref> Georgian Dream was founded, led and financed by tycoon [[Bidzina Ivanishvili]], the country's richest man, who was subsequently elected by parliament as new Prime Minister.<ref>{{cite news |title=Georgian tycoon Ivanishvili confirmed as prime minister |url=https://www.reuters.com/article/us-georgia-parliament-idUSBRE89O0Z820121025 |work=Reuters |date=25 October 2012|access-date=29 December 2021}}</ref> Due to the incomplete transition to parliamentary democracy, a year of uneasy [[Cohabitation (government)|cohabitation]] between Ivanishvili and Saakashvili followed until the [[2013 Georgian presidential election|presidential election in October 2013]],<ref>{{cite news |title=Georgia: Conflict Rather than Cohabitation |url=https://eurasianet.org/georgia-conflict-rather-than-cohabitation |work=Eurasianet |date=8 February 2013|access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Georgia's Historic Transition Faces Crucial Tests In 2013 |url=https://www.rferl.org/a/georgias-historic-transition-faces-crucial-tests-in-2013/24799963.html |work=RFE/RL |date=16 December 2012|access-date=29 December 2021}}</ref> which was won by [[Giorgi Margvelashvili]] from the Georgian Dream party.<ref>{{cite news |title=Georgia PM ally Giorgi Margvelashvili 'wins presidency' |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-24696261 |work=BBC News |date=27 October 2013}}</ref> With the completed transfer of power, Prime Minister Ivanishvili stepped aside and named one of his close business associates, [[Irakli Garibashvili]], as the next prime minister.<ref>{{cite news |title=Irakli Garibashvili Named as Georgia's Next Prime Minister |url=https://jamestown.org/program/irakli-garibashvili-named-as-georgias-next-prime-minister/ |work=Jamestown Foundation |date=4 November 2013 |access-date=29 December 2021}}</ref> Ivanishvili has since been called the informal leader of Georgia, arranging political reappointments from behind the scenes.<ref>{{cite news |title=Did Georgia's 'Informal Leader' Pressure Prime Minister To Resign? |url=https://www.rferl.org/a/caucasus-report-georgia-garibashvili-resigns/27447558.html |work=RFE/RL |date=24 December 2015 |access-date=29 December 2021}}</ref> Saakashvili left Georgia shortly after the election. In 2018, he was convicted in absentia on corruption charges and abuse of power, which he denied.<ref>{{cite news |title=Mikheil Saakashvili: Georgian ex-president arrested returning from exile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-58767420 |work=BBC News |date=1 October 2021}}</ref> Georgian Dream won the 2016 [[2016 Georgian parliamentary election|parliamentary elections]] with 48.61% of the vote while UNM received 27.04%.<ref>{{cite news |title=Ruling party in Georgia decisively wins parliament vote |url=https://www.reuters.com/article/us-georgia-election-idUSKCN1272AT |work=Reuters |date=7 October 2016 |language=en}}</ref> As result of the mixed proportional-majoritarian voting system, this translated into a parliamentary [[supermajority]] of 115 out of 150 seats (77%). This electoral imbalance became a key issue of political and civil society strife in the following years.<ref>{{cite news |title=Constitutional Amendments Initiated |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=30072 |work=Civil.ge |date=3 May 2017 |access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Georgian government offers concessions to end crisis |url=https://eurasianet.org/georgian-government-offers-concessions-to-end-crisis |work=Eurasianet |date=24 June 2019 |access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Transparency International urges dialogue with civil society during political crisis in Georgia |url=https://www.transparency.org/en/press/georgia-political-crisis-dialogue-with-civil-society |work=Transparency International |date=30 November 2019 |access-date=29 December 2021}}</ref> In the [[2018 Georgian presidential election|2018 presidential election]], the Georgian Dream party backed [[Salome Zourabichvili|Salome Zurabishvili]], who won in the second round, becoming the first woman in Georgia to hold the office in full capacity.<ref>Speaker [[Nino Burjanadze]] held the office as female interim President twice, in 2003 and 2007</ref> This was the last direct election of a Georgian president, as additional constitutional reforms removed the popular vote.<ref>{{cite news |title=Georgia elects Salome Zurabishvili as first woman president |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-46376344 |work=BBC News |date=29 November 2018}}</ref> After international mediation to overcome the deep political crisis in the run-up to the 2020 parliamentary elections, an amended electoral system was adopted, specifically for the [[2020 Georgian parliamentary election|2020 elections]].<ref>{{cite news |title=Georgian Dream, Opposition Reach Consensus over Electoral Reform |url=https://civil.ge/archives/341385 |work=Civil.ge|date=8 March 2020 |access-date=29 December 2021}}</ref> Nine parties were elected to parliament. Georgian Dream secured over 48% of votes, which translated into 90 out of 150 seats. They were thus able to continue to govern alone. The opposition made accusations of fraud, which Georgian Dream denied. Thousands of people gathered outside the Central Election Commission to demand a new vote.<ref>{{cite news |title=Georgia protests: Tbilisi police fire water cannon at demonstrators |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54868053 |work=BBC News |date=8 November 2020}}</ref> This led to a new political crisis that was (temporarily) resolved by an EU brokered agreement,<ref>{{cite news |title=New EU Proposal: Amnesty for Rurua, Melia, 2022 Snap Polls if GD Gets Less than 43% in Locals |url=https://civil.ge/archives/413785 |work=Civil.ge|date=18 April 2021 |access-date=29 December 2021}}</ref> from which the Georgian Dream later withdrew.<ref>{{cite news |title=President Michel to Start Consultations after GD's EU-Brokered Deal Withdrawal |url=https://civil.ge/archives/434558 |work=Civil.ge|date=29 July 2021 |access-date=29 December 2021}}</ref> In February 2021, Prime Minister [[Giorgi Gakharia]] resigned and Irakli Garibashvili became Prime Minister once more.<ref>{{cite news |title=Georgia country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 |work=BBC News |date=22 February 2021}}</ref> [[Georgia and the Russian invasion of Ukraine|During the Russian invasion of Ukraine in 2022]], Georgian provided diplomatic and humanitarian support for Ukraine but did not join other countries in imposing sanctions on Russia. Since the beginning of war Georgia has topped the list of countries to which [[Russian emigration during the Russian invasion of Ukraine|Russian exiles]] moved; Russians have been allowed to stay in Georgia for at least one year without a visa since 2015, though many Georgians began to view the presence of more Russian citizens in Georgia as a security risk.<ref>{{Cite news |last=Shota Kincha |date=22 May 2022 |title=Russian exiles get a chilly reception in Georgia – VoxEurop |language=en-US |work=Voxeurope |url=https://voxeurop.eu/en/russian-exiles-get-a-chilly-reception-in-georgia/ |access-date=2022-06-26}}</ref><ref>{{Cite news|date=20 May 2023 |title=90 დღე 366-ის წინააღმდეგ - საქართველო-რუსეთის უვიზო მიმოსვლის მოკლე ისტორია|language=en-US |work=Radio Freedom|url=https://www.radiotavisupleba.ge/a/საქართველო-რუსეთის-უვიზო-მიმოსვლის-მოკლე-ისტორია/32419480.html}}</ref> On 7 March 2023, the [[Parliament of Georgia]], led by the Georgian Dream coalition, attempted to pass the [[Foreign funding of NGOs#Georgia|Law on Transparency of Foreign Influence]] which requires [[Non-governmental organization|Non-Governmental Organizations]] (NGOs) to register as "agents of foreign influence", if upwards of 20% of their funding is from foreign support.<ref>{{Cite web |date=2023-03-07 |title=Law on "Transparency of Foreign Funding" Passes 76-13 in the First Reading |url=https://civil.ge/archives/529567 |access-date=2024-05-12 |website=Civil Georgia |language=en-US}}</ref> The passing of the bill resulted in severe protests and criticism from the [[United States Department of State|US State Department]], [[United Nations]] and [[European Union]], leading to the termination of further discussions of the bill.<ref>{{Cite web |last=Ritchie |first=Rhea Mogul,Sophie Tanno,Niamh Kennedy,Hannah |date=2023-03-09 |title=Georgia withdraws 'foreign influence' bill but opposition vows more protests |url=https://www.cnn.com/2023/03/09/europe/georgia-bill-protests-withdrawn-intl-hnk/index.html |access-date=2024-05-12 |website=CNN |language=en}}</ref> On 3 April 2024, the Georgian Parliament announced the draft of a similar law named the [[Foreign funding of NGOs#Georgia|Proposed Law on Transparency of Foreign Influence]],<ref>{{Cite web |title=Ruling party to resubmit bill on transparency of foreign influence to Parliament {{!}} AGENDA.GE |url=https://agenda.ge/en/news/2024/38524 |access-date=2024-05-12 |website=agenda.ge |language=en}}</ref> leading to [[2023–2024 Georgian protests|larger protests]], the bill has been described as "the Russian law" by the opposition and protestors, in reference to the [[Russian foreign agent law]].<ref>{{Cite news |date=2024-04-15 |title=Protesters demand Georgia government withdraw proposed 'Russian law' |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-68822483 |access-date=2024-05-12 |language=en-GB}}</ref> At least 200,000 people have joined [[2023–2024 Georgian protests|the protests against the law]], which they describe as "[[Kremlin]]-style", and a threat to [[democracy]] and [[Freedom of speech|free speech]].<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Massive Tbilisi protest marks historic turnout |url=https://tvpworld.com/77488096/tbilisi-hosts-the-largest-protest-in-georgias-modern-history |access-date=2024-08-20 |website=[[Telewizja Polska]] |language=}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-12 |title=Tens of Thousands Protest Against Foreign Agents Law |url=https://civil.ge/archives/605652 |access-date=2024-08-20 |website=[[Civil Georgia]] |language=en-US}}</ref> Alleged irregularities and fraud in the 26 October [[2024 Georgian parliamentary election]]s led to an ongoing [[Georgian political crisis (2024–present)|Georgian political crisis]], which entailed, among more, the refusal of Georgias fifth president [[Salome Zourabichvili]] to acknowledge the 14 December [[2024 Georgian presidential election]]s (held in parliament) to have been won by [[Mikheil Kavelashvili]]. Following the announcement of the results of the [[2024 Georgian parliamentary election]]s, [[2024 Georgian post-election protests|protests erupted in Georgia on 28 October]], with the protestors citing alleged violations of electoral law, such as voter fraud. The EU's [[High Representative of the Union for Foreign Affairs and Security Policy]] in December 2024 called on the [[Election Administration of Georgia|Central Election Commission of Georgia]] (CEC) to "swiftly, transparently and independently investigate and adjudicate electoral irregularities and allegations thereof".<ref>{{Cite web |title=Joint Statement by High Representative Josep Borrell and European Commission on Parliamentary elections |url=https://1tv.ge/lang/en/news/joint-statement-by-high-representative-josep-borrell-and-european-commission-on-parliamentary-elections/ |access-date=2024-12-13 |website=1TV |language=en-US}}</ref> The Georgian opposition parties and the [[President of Georgia]] Zurabishvili have stated their support for the protestors alleging the violation of the law by the [[Georgian Dream]] government.<ref>{{Cite web |date=2024-11-25 |title=President: Parliament Meeting Unconstitutional |url=https://civil.ge/archives/637669 |access-date=2024-12-13 |website=Civil Georgia |language=en-US}}</ref> Protests have gotten more intense since 28 November following the postponing of [[Accession of Georgia to the European Union|Georgia's integration into the European Union]] until 2028.<ref>{{Cite web |title=PM Kobakhidze: No EU accession negotiations until 2028, rejecting grants to avoid blackmail |url=https://1tv.ge/lang/en/news/pm-kobakhidze-no-eu-accession-negotiations-until-2028-rejecting-grants-to-avoid-blackmail/ |access-date=2024-12-13 |website=1TV |language=en-US}}</ref> The protestors started using [[pyrotechnics]] and [[molotov cocktail]]s.<ref>{{Cite web |title=Protesters in Georgia throw Molotov cocktails at security forces |url=https://newsukraine.rbc.ua/news/protesters-in-georgia-throw-molotov-cocktails-1733087805.html |access-date=2024-12-13 |website=RBC-Ukraine |language=en}}</ref> The use of water cannon and tear gas by the police led to injuries described as torture by Georgia's rights ombudsman.<ref>{{Cite web |date=2024-12-03 |title=Georgian police accused of torturing pro-EU protesters |url=https://www.france24.com/en/europe/20241203-georgia-police-use-water-cannon-tear-gas-to-disperse-pro-eu-protesters-outside-parliament |access-date=2024-12-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 2 December, opposition leader [[Zurab Japaridze]] was arrested, and on 4 December another opposition leader, [[Nika Gvaramia]], was arrested. Both opposition leaders have been set free since then.<ref>{{Cite web |last=Media |first=O. C. |date=2024-12-02 |title=Georgian police briefly detain opposition leader Zurab Japaridze |url=https://oc-media.org/georgian-police-briefly-detain-opposition-leader-zurab-japaridze/ |access-date=2024-12-13 |website=OC Media |language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite news |last=Light |first=Felix |date=4 December 2024 |title=Georgian opposition leader violently detained by police, his party says |url=https://www.reuters.com/world/europe/georgian-opposition-leader-beaten-unconscious-detained-by-police-party-says-2024-12-04/ |access-date=4 December 2024 |work=[[Reuters]]}}</ref> --> == გეოგრაფია == [[ფაილი:Georgia Topography.png|thumb|350px|left|საქორთუოშ ფიზიკურ რუკა]] საქორთუო ევროპაშ დო აზიაშ ოკართაფუს, [[კავკაცია]]ს იდვალჷ. ბჟადალშე უხურგანს [[უჩა ზუღა]], ოორუეშე - [[რუსეთი]], ბჟაეიოლშე - [[აზერბაიჯანი]] დო ობჟათეშე [[თურქეთი]] დო [[სომხეთი]]. საქორთუო თი უჯვეშაშ ოტრანსპორტე ოთხშარააკართუს იდვალჷ, ნამუთ მიორსხუანდჷ დო მიორსხუანს ოორუეშ დო ობჟათეშ, ბჟადალუშ დო ბჟაეიოლიშ ქიანეფს. თე შარას გინმიშჷ ევროპა-აზიაშ მიმარსხუაფალი ოტრანსპორტე მაგისტრალი - ჯვეში აბრეშუმიშ შარა. * '''ტერიტორია''' - ქიანაშ ფართობი რე 69 700 კვ.კმ. თანჯეფიშ სიგჷნძა - 1771 კმ. * '''ორთა''' - საქორთუო, მუჭოთ ედომუშამი [[კავკაცია]] ანდა გვალათ რე გიშაგორილი დო უმოსო ლაკადა დიხა რე. * '''ორთაშობური რესურსეფი''': ტყალეფი, ჰიდროენერგია, მანგანუმი, რკინაში მადენი, ლინჯი, მორჩილი მუდანობათ ქუანოშქერი დო ნაფთობი, გვალაში დო ზუღაში კლიმატური კურორტეფი. * '''ქიანაში უდიდაში ნოღეფი''' * [[ქართი]] -ოხორანს 1 108 717 კოჩი *[[ბათუმი]] -ოხორანს 152 839 კოჩი * [[ქუთეში]] -ოხორანს 147 635 კოჩი * [[რუსთავი]] -ოხორანს 125 103 კოჩი * [[სოხუმი]] -ოხორანს ''62 914'' კოჩი შხვა დიდი ნოღეფი: * [[გორი]] -ოხორანს 48 143 კოჩი * [[ზუგდიდი]] -ოხორანს 42 998 კოჩი * [[ფუთი]] -ოხორანს 41 465 კოჩი * [[თელავი]] -ოხორანს 19 629 კოჩი დო შხვა... საქორთუო ო.გ. 41o071 დო 43o351 დო ბ.გ. 40o041 დო 46o441-ს იდვალუაფუ. == სახენწჷფო == საქორთუო ოპარლამენტე რესპუბლიკა რე. სახენწჷფოში მადუდე რე [[საქორთუოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]], ნამუთ სხუნუშ ხეშუულაფაშ მანჯღვერჷთ რე. თარობაშ მადუდე - [[პრემიერ-მინისტრი]]. ქიანაშ უმაღალაშ კანონმადვალუ ორგანო რე ართპალატამი პარლამენტი (235 მაკათური), ნამუთ ოთხ წანამოწანას ართიშახ ითირუ პროპორციული დო მაჟორიტარული სისტემათ. * '''ნანანოღა''' - [[ქართი]] * '''ოფიციალური ნინა''' - [[ქორთული ნინა|ქორთული]], [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას]] [[აფხაზური ნინა|აფხაზური]] ქორთულწკჷმა ართო. * '''ერუანული დღახუ''' - [[26 მესი]] (1918), სახენწჷფობური დუდიშულაშ დღა. == საქორთუოშ თანჯეფი == ოსქჷრონე თანჯა საქორთუოშ ოორუე-ბჟადალუ ნოწილს, დაბა ლესელიძეწკჷმა იჭყაფუ. უკული თინა მეჸუნს [[ფსოუ]]ს, ნამუთ ოდუდეს გვალა აგეფსთაწკჷმა ეჭოფუნს. საქორთუოშ ოორუე თანჯა უმოსო მეჸუნს კავკასიონიშ თარ წყარგმართალ ქჷნდჷრს. გვალა ვაციკფარსიშე გვალა შავიკლდეშა საქორთუოშ თანჯა გეჸუნს წყარგმართალი ქჷნდჷრიშ ოორუეშე გვალა [[მყინვარწვერი|მყინვარწვერს]] დო [[გვერდით ქჷნდჷრი|გვერდით ქჷნდჷრს]]. ბჟაეიოლი თანჯა იჭყაფუ გვალა [[ტინოვროსო]]შე, გიმურს [[ალაზანიშ ვე]]შა, მეუნს წყარმალ [[ალაზანი|ალაზანს]], სოიშახ 1 კმ ვადოსქიდუ [[მინგეჩაურიშ წყაროთხილუ]]წკჷმა წყარმალიშ კათაფაშა. საქორთუოშ ობჟათე თანჯა იჭყაფუ [[უჩა ზუღა]]წკჷმა, ოფუტე [[სარფი]]ს. თანჯა დიო მეჸუნს, უკული კვათჷნს ლაზისტანიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნორთის, მეჸუნს [[შავშეთი]]ს დო კჷნ კვათუნს [[არსიანიშ ქჷნდჷრი|არსიანიშ ქჷნდჷრს]], ჯავახეთიშ რეგიონიშ დო სომხეთიშ ვულკანურ გვალონას, ლოქიშ ქჷნდჷრს, წყარმალ [[მტკვარი|მტკვარს]] დო [[იორიშ გაბარი|იორიშ გაბარს]]. == ტერიტორიული მონწყუალა == ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე. {| class="wikitable" border="10" cellpadding="10" cellspacing="10" |----- ! colspan="3" background: #8B864E | საქორთუოშ რეგიონეფი |----- | colspan="3" align="center" | <div class="float-none"> |----- | ''№'' || ''რეგიონი'' || ''ნანანოღა'' |----- | 1 || [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა]] || [[სოხუმი]] |----- | 2 || [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი]] || [[ზუგდიდი]] |----- | 3 || [[გურიაშ აკანი]] || [[ოზურგეთი]] |----- | 4 || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა]] || [[ბათუმი]] |----- | 5 || [[რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანი|რაჭა-ლეჩხუმიშ<br />დო თუდოლენი შონეშ აკანი]] || [[ამბროლაური]] |----- | 6 || [[იმერეთიშ აკანი]] || [[ქუთეში]] |----- | 7 || [[სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი]] || [[ახალციხე]] |----- | 8 || [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი]] || [[გორი]] |----- | 9 || [[მცხეთა-მთიანეთიშ აკანი]] || [[მცხეთა]] |----- | 10 || [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი]] || [[რუსთავი]] |----- | 11 || [[კახეთიშ აკანი]] || [[თელავი]] |----- | 12 || [[ქართი]] || [[ქართი]] |----- |} == დემოგრაფია == {{თარი|საქორთუოშ დემოგრაფია}} ისტორიოგრაფიას მეღებული მუნაჩემეფით [[XIII ოშწანურა]]ს ქორთუეფიშ მუდანობა 5 მილიონს ოჭირინუანდჷ. უჩინებუ რე XIV-XVII ოშწანურეფიშ მუნაჩემეფი. XVIII ოშწანურაშ შქა წანეფშე საქორთუოშ მახორობას (ასეიან ხურგეფს) 761 ვითოშით ანგარიშენდეს, თინეფშე 5% ოხორანდჷ ნოღეფს. 1800 წანაშო საქორთუოშ (ასეიან ხურგეფს) მახორობა 675 ვითიოშშე უმოსი რდჷ, თაურეშე ბჟაეიოლ საქორთუოშა მიშჷ მახორობაშ 45,6%, ბჟადალაშა – 54,4%. 1832 წანა 840 ვითოშშა მიძინჷ, 1865 წანას — 1 289 200-ს გეგნაჩირთჷ. 1897 წანას, საქორთუოშ მახორობა რდჷ 1 919 400 ადამიერი, 1914 წანას — 2 600 400. ართი ოშწანურაშ გოძვენას საქორთუოშ მახორობაქ 3,4-სხით მიძინჷ. [[პავლე ინგოროყვა]]სშ ჩინებათ, 1916 წანას საქორთუოშ მახორობა აკმადგინანდჷ 3 365 000 ადამიერს, თინეფშე 2 349 000 ადამიერი რდჷ ქორთუ.<ref>''ინგოროყვა პ.'' „საქართველოს ტერიტორიის საზღვრების შესახებ გვ. 16-17 – თბილისი, 1990</ref> საქორთუოშ მახორობაქ მეხოლაფირო 200 ვითოშით დირკჷ [[პირველი მოსოფელიშ ლჷმა]]შ ბორჯის დო [[საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|პირველი რესპუბლიკაშ]] წანეფს, ნამუთ ირიათოიანი ლჷმეფით დო ტერიტორიეფიშ დინაფათ რდჷ გოპიჯაფილი. 1921 წანას საქორთუოშ მახორობაქ 2 410 ვითოშშახ ქუმორთჷ. XX ოშწანურაშე, მახორობაშ მუდანობაშ დოდგინა მახორობაშ არძაშოული მეშქაშობათ მუთმოხვადჷ. პირველი ეჭარუაქ სხუნუური საქორთუოს [[1926]] წანას იმანჯჷ, ეკონიაქ — [[1989]] წანას. ზოხორინელი საქორთუოს მახორობაშ ეჭარუაქ იმანჷ 2002 დო 2014 წანეფს. {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! ეჭარუაშ წანა !! მახორობა !! ქომოლკოჩი !! ოსური |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1926|1926]]|| 2 677 200 || || |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1939|1939]]|| {{ძინა}} 3 540 000 || || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1959|1959]] || {{ძინა}} 4 044 045 || || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1970|1970]] || {{ძინა}} 4 686 358|| || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1979|1979]] || {{ძინა}} 5 014 800 || || |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1989|1989]]|| {{ძინა}} 5 400 800 || || |- | [[საქორთუოშ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 2002|2002]] || {{რკება}} 4 601 500 || || |- | [[საქორთუოშ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 2014|2014]] || {{რკება}} 3 787 000|| || |- |2020 || {{რკება}} 3 716 900 || || |} 1989 წანაშ ეჭარუათ საქორთუოშ მახორობა 5 443 000 კოჩი რდჷ, 2002 წანაშო - 4 601 500. მუჭოთ რჩქჷნი, საქორთუოშ მახორობაქ 13 წანაშ დინოხოლე ართი ნოხუთალით მირკჷ. ეკონია პერიოდეფს საქორთუოს მოხვალამირ რთულ პოლიტიკურ მოლინეფქ დო მონკა სოციალურ-ეკონომიკურ კრიზისიქ გჷმიჭანუ საქორთუოშ მახორობაშ ოგჷნაფალი ნორთიშ გუშულა თანჯეფსგალე. თეწკჷმა, მირკჷ დაბადებაქ დო ქჷმიძინჷ ღურუამობაქ დო ქიანაქ მონკა დემოგრაფიულ სიტუაციას ქინოლჷ. მუთ ოწაწჷ [[ქორთუეფი|ქორთუეფს]], 1989 წანას რდჷ 3 787 000 კოჩი, მუთ საქორთუოშ მახორობაშ 70,1 %-ს აკმადგინანდჷ. 2002 წანას ქორთუეფიშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 3 661 000 კოჩის, მუთ ქიანაშ მახორობაშ 83,8 % რდჷ. 2006 წანაშ ოფიციალური მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, საქორთუოშ ცენტრალურ ხეშუულობაშ კონტროლირებად ტერიტორიას დოხოლაფირო 4 661 473 კოჩი, ოხორანს. მახორობაშ ძინაშ ტემპი აკმადგინანს 0,74 %-ს. * '''ეთნიკური აკოდგინალა''' (საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): [[ქორთუეფი]] — 86,8 %, [[აზერბაიჯანარეფი]] — 6,3 %, [[სომეხეფი]] — 4,5 %, [[რუსეფი]] — 0,7 %, [[ოსეფი]] — 0.4 %, [[იეზიდეფი]] — 0,3 %, [[უკრაინალეფი]] — 0,2 %, [[ქისტეფი]] — 0,2 %, [[ბერძენეფი]] — 0,2 % დო შხვეფი; * '''რელიგიური აკოდგინალუა''' (უმოსო საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელი ქირსიანეფი]] — 83,4 %, [[ისლამი|მუსლიმანეფი]] — 10,7 %, [[სომხური სამოციქულო ეკლესია|სომეხი გრიგორიანალეფი]] — 2,9 %, [[კათოლიციზმი|კათოლიკეეფი]] — 0,5 %, [[იეზიდიზმი|იეზიდეფი]] – 0,2 % დო შხვეფი. * '''დიდი ნოღეფი''': [[ქართი]] — 1 108 717, [[ბათუმი]] — 152 839, [[ქუთეში]] — 147 635, [[რუსთავი]] — 125 103, [[სოხუმი]] — 62 914, [[გორი]] — 48 143, [[ზუგდიდი]] — 42 998, [[ფუთი]] — 41 465, [[ცხინვალი]] — 30 432. {| class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%" |+ align=center style="font-weight:bold" | ნოღეფიშ მახორობა ! rowspan=23 width:150|<br /> [[ფაილი:Tiflis.jpg|border|135px|ქართი]]<br />[[ქართი]]<br /> [[ფაილი:Catholic Church in Kutaisi.jpg|border|135px|ქუთეში]]<br />[[ქუთეში]]<br /> [[ფაილი:Streets of Batumii.jpg|border|135px|ბათუმი]]<br />[[ბათუმი]]<br /> |- ! align=center style="background:#B9D3EE;" | № ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ნოღეფი|ნოღა]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ტერიტორიული მონწყუალა|აკანი]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | მახორობა ! align=center style="background:#B9D3EE;" | № ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ნოღეფი|ნოღა]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ტერიტორიული მონწყუალა|აკანი]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | მახორობა ! rowspan=11 | {{navbar|საქორთუოშ ნოღეფიშ მახორობა|plain=1}} [[ფაილი:Rustavi Square.JPG|135px|რუსთავი]]<br />[[რუსთავი]]<br /> [[ფაილი:Gori cathedral (view from the Gori Fortress) (A).jpg|135px|border|გორი]]<br />[[გორი]]<br /> [[ფაილი:Dadiani Palace.jpg|135px|ზუგდიდი]]<br />[[ზუგდიდი]]<br /> |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 1 ||align=left | '''[[ქართი]]''' || [[ქართი]] || 1 108 717 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 10 ||align=left | '''[[სამტრედია]]'''|| [[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 25 318 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 2 ||align=left | '''[[ბათუმი]]''' || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]]|| 152 839|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 11 ||align=left | '''[[ხაშური]]'''|| [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]]||26 135 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 3 ||align=left | '''[[ქუთეში]]'''||[[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 147 635 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 12 || align=left | '''[[სანაკი]]'''|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 21 596 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 4 ||align=left | '''[[რუსთავი]]''' || [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი|თუდოლენი ქართლი]]|| 125 103 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 13 ||align=left | '''[[ზესტაფონი]]'''|| [[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 20 814 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 5 ||align=left | [[სოხუმი|'''სოხუმი''']]|| [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთი]]|| ''62 914''|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 14 ||align=left | [[მარნეული|'''მარნეული''']]|| [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი|თუდოლენი ქართლი]]|| 20 211 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 6 ||align=left | '''[[გორი]]''' || [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]] || 48 143 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 15 ||align=left | '''[[თელავი]]'''|| [[კახეთიშ აკანი|კახეთი]]|| 19 629 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 7 ||align=left | [[ზუგდიდი|'''ზუგდიდი''']]|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 42 998 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 16 ||align=left | [[ახალციხე|'''ახალციხე''']]|| [[სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი|სამცხე-ჯავახეთი]]|| 17 903 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 8 ||align=left | '''[[ფუთი]]'''|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 41 465 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 17 ||align=left | '''[[ქობულეთი]]''' || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]] || 16 546 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 9 ||align=left | [[ცხინვალი|'''ცხინვალი''']]|| [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]]|| ''30 432''|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 18 ||align=left | [[ოზურგეთი|'''ოზურგეთი''']]|| [[გურიაშ აკანი|გურია]]|| 14 785 |- |} {{საქორთუოშ სახენწჷფობურობა}} == ეკონომიკა == ზოხორინელობაშ გუმოცხადებაშე ამდღარშახ იგინძორებუ საბაზარო რეფორმეფი. ეკონომიკაშ თარი დარგეფი რე ოფუტეშ მეურნება (ჩაი, ციტრუსი, ხილი, თამბაქო, ღვინი, მანქანაშკიდანჯალა, მეტალურგია, ჰიდრორესურსეფი. === საბანკო-საფინანსო დო დაზღვიებაშ სისტემეფი === დიდი ქორთუ, [[ილია ჭავჭავაძე]] „საადგილმამულო სათავადაზნაურო ბანკიშ“ ხემანჯღვერობაშ პერიოდის, დიო ხოლო 1883 წანაშე გაზეთ ''ივერიას'' ობჟინუანს მოშინაფილი ორგანიზაციაშ მუშობაშ შედეგეფს. თენა რდჷ მაართა ქორთული საბანკო-საფინანსო ინსტიტუტიშ მაართა საჯარო წჷმორინაფა. ამდღა საქორთუოშ ეკონომიკაშ სექტორს მუშენს მუდგაზმარენი ძალიერი კომერციული ბანკი დო ბანკეფიშ ასოციაცია. * [[საქორთუოშ ბანკეფიშ ასოციაცია]] ([[ქორთული ნინა|ქორთ]]. [[:ka:საქართველოს ბანკების ასოციაცია|საქართველოს ბანკების ასოციაცია]]) * [[ბაზის ბანკი]] * [[ბანკი რესპუბლიკა]] (ბუნა სოსიეტე ჟენერალი) * [[ვითიბი]] * [[თიბისი ბანკი]] * [[პროკრედიტბანკი]] * [[საქართველოს ბანკი]] * [[სახალხო ბანკი]] * [[სილქ როუდ ბანკი]] * [[სტანდარტ ბანკი]] * [[ტაოპრივატბანკი]] ვასაბანკო საკრედიტო-სადეპოზიტო ორგანიზაციეფი დო საფინანსო-საკრედიტო ხუჯიშდაკინებაშ (მხარდაჭერა) პროგრამეფი: * „[[განათლების ერთიანი საკრედიტო კავშირი]]“ დაზღვიებაშ სისტემა: * [[დაზღვევის ასოციაცია]] * [[ალდაგი-ბი-სი-აი]] * [[ჯი-პი-აი ჰოლდინგი]] სახენწჷფო ინსტიტუტეფი: * [[საქორთუოშ ფინანსეფიშ სამინისტრო]] * [[საქორთუოშ ცენტრალური ბანკი]] </small> საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე [[კოლხეთიშ ომაფე|კოლხეთი]] (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ''ეგრისი'') დო [[დიაოხი]] (ტაო-კლარჯეთი). 1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა. 1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა. 1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა [[სუამი]]შ ართ-ართი მაკათური რე [[უკრაინა]]წკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო [[მოლდოვა]]წკჷმა ართო. საქორთუო რე [[უჩა ზუღა]]შ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით. == ტერიტორიული მონწყუალა == ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე. == ქორთული რესურსეფი ინტერნეტის == * [http://www.president.gov.ge/ საქორთუოშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური ვებ-გვერდი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110316105336/http://www.president.gov.ge/ |date=2011-03-16 }} * [http://www.parliament.ge საქორთუოშ პარლამენტი] * [http://www.mfa.gov.ge/ საგალეო საქვარეფიშ სამინისტროშ ვებ-გვერდი] * [http://civil.ge/geo/ Civil.ge — საქორთუოშ პოლიტიკური სიახალეეფიშ მაჩინე (მაცნე)] * [http://internet.ge Internet.ge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111017123847/http://internet.ge/ |date=2011-10-17 }} * [http://weather.ge/ ტაროსი საქორთუოს]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.apsny.ge Грузия online — ახალი ამბეფი დო ანალიტიკური მასალეფი] {{ru}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html CIA World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016075816/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html |date=2015-10-16 }}{{en icon}} * [http://www.caucaz.com/home_uk Caucaz.com — ირმარული სტატიეფი დო რეპორტაჟეფი საქორთუოშე დო ობჟათე კავკასიაშე] * [https://www.allgeo.org/index.php/ka/ საქორთუეშე ოთხ ნინაშა: ისტორია, კულტურა, აუდიო-ვიდეოთეკა დო შხვა] ==კომენტარეფი== <references group="კომ."/> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} {{ფეისბუქი}} [[კატეგორია:საქორთუო| ]] [[კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] [[კატეგორია:ევროპაშ სხუნუშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:კავკაცია]] [[კატეგორია:მოლენკავკაცია]] [[კატეგორია:რესპუბლიკეფი]] [[კატეგორია:საქორთუოშ თეხანური ისტორია]] [[კატეგორია:ქირსიანული სახენწჷფოეფი] tdffwpaq3a5sph712wts0q17i0gqnmj 250106 250105 2026-05-10T17:03:15Z Narazeni 826 250106 wikitext text/x-wiki {{Short description|ტრანსკონტინენტურ სახენწჷფო ბჟაეიოლ ევროპას დო ბჟადალ აზიას}} {{Pp-semi-protected|small=yes}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = საქართველო |ედომუშამი_ჯოხო = |ოართე_ჯოხო =საქორთუო |შილა = Flag of Georgia.svg |გერბი = Greater coat of arms of Georgia.svg |რუკა = Georgia (orthographic--projection).svg |ჰიმნი = [[საქორთუოშ სახენწჷფო ჰიმნი]]<br/>'''„თავისუფლება“'''<br/><br/><center>[[ფაილი:Tavisupleba vocal.ogg]]</center> |დევიზი =„ძალა ერთობაშია“<br/>„ჭყანა ართობას რე” |ზოხორინალაშ თარიღი =26 მესი 1918 |ოფიციალური_ნინეფი =[[ქორთული ნინა|ქორთულ]]<br />[[აფხაზური ნინა|აფხაზურ]] ^'''1''' <ref>[http://parliament.ge/ge/kanonmdebloba/constitution-of-georgia-68 საქართველოს კონსტიტუცია, მუხლი 8]</ref> |რელიგია= |ნანანოღა= [[ფაილი:Tbilisi City Seal.svg|15px]] [[ქართი]] |latd=41 |latm=43 |latNS=N |longd=44 |longm=47 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა =ნანანოღა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[საქორთუოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[მიხეილ ყაველაშვილი]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 = [[ირაკლი კობახიძე]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[საქორთუოშ პარლამენტიშ დუდმახვენჯი|პარლამენტიშ დუდმახვენჯი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_3 =[[შალვა პაპუაშვილი]] |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 121-ა |ფართობი =69 700 |წყარი_% = |ოეგებიე_მახორობა =3 716 900 კოჩი ^'''2'''<ref>{{cite web|url=https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/41/mosakhleoba |title=მახორობაშ მუდანობა 1 ღურთუთაშ დგომარობათ|publisher= [[საქორთუოშ სტატისტიკაშ ერუანული ნინალა]]|format=|accessdate=2021-02-05|date=1 იანვარი, 2020}}</ref> |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 131-ა |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2020 |მახორობაშ_ცენზი =3 713 804 ^'''3''' |მახორობაშ_ცენზი_წანას = 2014 |მახორობაშ_მეჭედალა = 53.5 კოჩი/კმ² |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 137-ა |ედპ_ppp_წანა = 2016 |ედპ_ppp = {{nowrap|$35.6 მილიარდი<ref>{{cite web |title=World GDP Ranking 2015 |url=https://knoema.com/nwnfkne/world-gdp-ranking-2015-data-and-charts |access-date=13 May 2016}}</ref>}} |ედპ_ppp_რანგი = 117-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$9500 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = |აგი =0.754 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = |აგი_რანგი =76-ა |აგი_წანა =2020 |ვალუტა= [[ფაილი:Sign of Georgian Lari.svg|link=ლ|15px]] [[ლარი]] ^'''4''' |ვალუტაშ_კოდი =GEL |ქიანაშ_კოდი = |ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+04:00]]<ref>საქორთუოქ გეგნორთჷ UTC+4 ზონაშე UTC+3 ზონაშა [[2004]] წანაშ 27 მანგის, მარა დართჷ UTC+4 ზონას [[2005]] წანაშ 27 მელახს^{[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3843511.stm]}^{[http://www.timeanddate.com/worldclock/timezone.html?n=371]}.</ref> |ზარხულიშ_ბორჯი = |cctld = [[.ge]] |ოტელეფონე_კოდი =+995 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= ^'''1'''აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას ოფიციალურ ნინა ქორთულ ნინაწკჷმა ართო რე [[აფხაზური ნინა]].<br> ^'''2'''მახორობაშ მუდანობაშა დო მეჭედალაშა ვენშმურს აფხაზეთიშ დო სამაჩაბლოშ ნორთი, ნამუეფჷთ ოკუპირებულჷ რე რუსეთიშით დო საქორთუოშ ხეშულობა ვაკონტროლენს.<br> ^'''3'''მეხოლებურ მუნაჩემეფ აფხაზეთიშო დო სამაჩაბლოშამო.<br> ^'''4'''რუსეთიშით ოკუპირებულჷ აფხაზეთის დო სამაჩაბლოს თაშნეშე ხვარებას რე [[რუსული რუბლი|რუსულ რუბლი]].<br> {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=300|type=line|id=Q230|text=<center>საქორთუოშ ინტერაქტიულ რუკა</center>}} }} '''საქორთუო''' ({{Lang-ka|{{აუდიო|Sakartvelo.ogg|საქართველო}}}}) — [[სახენწჷფო]] [[ბჟაეიოლი ევროპა|ბჟაეიოლ ევროპას]] დო [[ბჟადალი აზია|ბჟადალ აზიას]].<ref>Encyclopedic World Atlas, George Philip & Son, [[Oxford University Press]]: 2002, p.104</ref><ref>''[[Histories (Herodotus)|Histories]]'' 4.38. C.f. James Rennell, ''The geographical system of Herodotus examined and explained'', Volume 1, Rivington 1830, [[iarchive:bub gb enQ-AAAAcAAJ/page/n274|p. 244]]</ref><ref>[[Encyclopedia Britannica]]", [https://www.britannica.com/place/Caucasus Caucasus], June 2021: "One widely accepted scheme draws the dividing line along the crest of the Greater Caucasus range, putting the portion of the region north of the line in Europe and the portion south of it in Asia. Another puts the western portion of the Caucasus region in Europe and the eastern part (the bulk of Azerbaijan and small portions of Armenia, Georgia, and Russia's Caspian Sea coast) in Asia..."</ref> [[კავკაცია]]შ რეგიონიშ ნორთი, ნამუსჷთ ბჟადალშე ომძღჷ [[უჩა ზუღა]], ოორუე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს [[რუსეთი|რუსეთიშ ფედერაცია]], ობჟათე-ბჟადალშე — [[თურქეთი]], ობჟათეშე — [[სომხეთი]] დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[აზერბაიჯანი]]. საქორთუოშ ფართობ რე 69700 კმ²,<ref>[[Nana Bolashvili]], Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze (eds.): ``National Atlas of Georgia``, 138 pages, Steiner Verlag, 2018, {{ISBN|978-3-515-12057-9}}</ref> [[საქორთუოშ დემოგრაფია|მახორობა]] — 3.7 მილიონ ადამიერი,{{efn|აფხაზეთიშ დო სამაჩაბლოშ მოხ, თე ჟირ [[ვაღიარაფილი სახენწჷფო|სეპარატისტულ რეგიონ]] [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|რუსეთიშ ოკუპაციაშ]] გიმე რე. [[საქორთუოშ თარობა]] თე ჟირ სეპარატისტულ რეგიონს ქიანაშ უგურთუ ნორთო მითმირჩქინანს, ერეფოშქაშე ხუჯიშ დოკინათ.}}<ref name="statspopulation">{{cite web|title=Population and Demography |publisher=National Statistics Office of Georgia, Geostat |url=https://www.geostat.ge/en/modules/categories/316/population-and-demography |access-date=29 December 2021}}</ref> ნამუშ ნასუმორ ოხორანს ქიანაშ ნანანოღა დო [[საქორთუოშ ნოღეფიშ ერკებული|უკაბეტაშ ნოღა]] [[ქართი]]ს. [[ქორთუეფი]], რეგიონიშ ჯინჯიერ მახორუეფი, აკმადგინანა ქიანაშ მახორობაშ უმენტაშობას, ნამუეფსჷთ ეთნოლინგვისტურო გინორთ უღჷნა არძა მეძობელ ქიანაწკჷმა და უმენტაშო რაგადანა [[ქორთული ნინა|ქორთულო]], ართ-ართ [[ქართველური ნინეფი|ქორთულურ ნინაშა]], ნამუთ მოსოფელიშ აკა შხვა ნინეფიშ ფანიას ვარსხუაფუ.{{sfn|Dalby|2002|ხს=38}} საქორთუოშ ასეიან ტერიტორია დოხორელ რე [[მაართაჸოფილი ჯარალუა|პრეისტორიულ]] ბორჯიშე, სოდე იდვალუაფუ მოსოფელიშ არძაშე ორდოიან [[მეღვინალა|ღვინიშ]], ორქოშ მოპალუაშ დო ტექსტილიშ წარმებაშ აბანეფი.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-41977709 'World's oldest wine' found in 8,000-year-old jars in Georgia]. BBC News: 13 November 2017</ref><ref name="archeologyMethodTheory2014322">{{cite journal|last=Doce|first=Elisa Guerra|year=2004|title=The Origins of Inebriation: Archaeological Evidence of the Consumption of Fermented Beverages and Drugs in Prehistoric Eurasia|journal=[[Journal of Archaeological Method and Theory]]|volume=22|issue=3| pages=751–782 | doi=10.1007/s10816-014-9205-z | s2cid=143750976 |issn=1072-5369}}</ref> [[ანტიკური ხანი|კლასიკურ ხანს]] გიჭყჷ მუსხირენ ომაფექ, მუჭომით რდჷ [[კოლხეთი]] დო [[იბერიაშ ომაფე|იბერია]], ნამუეფქჷთ ოსხირ გუჭყეს თეხანურ ქორთულ სახენწჷფოშ გვირზილს. [[IV ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს, ქორთუეფქ ოფიციალურო მიღეს [[ქირსიანობა]], ნამუქჷთ ხე ქეშუნწყჷ [[საქორთუოშ ომაფე]]შ აკოკათუას. საქორთუოქ [[საქორთუოშ ორქოშ ხანი|ორქოშ ხანს]] მიოჭირინჷ [[მაღალი შქა ოშწანურეფი|მაღალ შქა ოშწანურეფს]], მუჟანსჷთ ქიანას უნჯღვერდეს დავით IV გაფუ დო მაფა [[თამარ მაფა|თამარი]]. [[XV ოშწანურა]]შე დოჭყაფილი ომაფექ ქუდანთხჷ დო აკოცჷ შხვადოშხვა რეგიონალურ ჟისახენწჷფოეფიშ გაულათ, თინეფს შქას [[მონღოლეთიშ იმპერია|მონღოლეფიშ]], [[ოსმალეთიშ იმპერია|ოსმალეთიშ]] დო [[სპარსეთიშ იმპერია|სპარსეთი]]შით. თეშ უკული, [[1801]] წანაშე დოჭყაფილი, [[საქორთუო რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას|მოზოგ-მოზოგო ანექსირებულჷ]] რდჷ [[რუსეთიშ იმპერია]]შა. [[1917]] წანაშ [[რუსეთიშ რევოლუცია]]შ უკული, საქორთუო კუნტა ხანით რდჷ [[საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|ზოხორინელ რესპუბლიკა]] [[ფუთიშ აპიჯალა|გერმანიაშ გინოფორუათ]],<ref name="Soviet power">{{Cite journal |last=Jones |first=Stephen |date=27 October 2020|title=The establishment of Soviet power in Transcaucasia: The case of Georgia 1921–1928|journal=Soviet Studies|volume=40|issue=4|page=627 |doi=10.1080/09668138808411783}}</ref> მარა [[1921]] წანას, [[ჭითა არმია]]შით [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (1921)|ეჭოფილქ დო ანექსირებულქ]] იჸუ დო [[სხუნუეფიშ რსხუ]]შ [[საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა|ართ-ართ]] რესპუბლიკათ გჷნირთუ. 1980-იან წანეფს, ზოხორინალაშო ყარაფ უწაიათ იძინანდჷ, ნამუქჷთ 1991 წანაშ პირელს, საქორთუოშ [[სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა|სხუნუეფიშ რსხუშე გიშულა]] გჷმიჭანუ. [[პოსტსხუნუური სახენწჷფოეფი|გეჸვენჯ ვითწანურაშ]] უმენტაშობაშ განწეხანს ქიანას რდჷ ეკონომიკურ კრიზისი, [[პოსტსხუნუური კონფლიქტეფი|პოლიტიკურ ვასტაბილურობა]] დო სეპარატისტულ ლჷმეფ [[აფხაზეთი]]ს დო [[ცხინვალიშ რეგიონი|სამაჩაბლო]]ს. [[2003]] წანაშ თინჩალ [[ვარდეფიშ რევოლუცია]]შ უკული, საქორთუოქ ჸონიერო მანჯჷ [[ბჟადალური ოქიანუ|პრობჟადალურ]] გალენურ პოლიტიკა, გენშეღჷ რანწკ [[ევროპაშ რსხუ]]შა დო [[ნატო (ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ ორგანიზაცია)|ნატოშა]] მიშაულარ [[ევროპაშ რსხუშ პოტენციური გოძინა|დემოკრატიულ დო ეკონომიკურ რეფორმეფი]]. ბჟადალჸურე გინულაქ გჷმიჭანუ [[რუსეთ-საქორთუოშ ურთიართობეფი|რუსეთწკჷმა ურთიართობეფიშ გაუფრაშება]] დო [[2008]] წანას [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (2008)|რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა]], ნამუთ ასეთ იგჷნძორებუ რუსეთიშით [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|საქორთუოშ რეგიონეფიშ ოკუპაციათ]]. საქორთუო რე [[წჷმმარინაფონი დემოკრატია]], [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა]].<ref>{{cite web |title=Constitution of Georgia |at=Article 1.1, 7.2, 45, 52 and 54 |url=https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 |publisher=The Legislative Herald of Georgia |date=29 June 2020 |access-date=2022-03-25 |archive-date=27 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027061907/https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 |url-status=dead }}</ref><ref name=undp>{{cite web |url=https://www.ge.undp.org/content/georgia/en/home/projects/PARLIAMENT.html |title=Consolidating Parliamentary Democracy in Georgia |publisher=UNDP Georgia |access-date=2022-03-25 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619184258/https://www.ge.undp.org/content/georgia/en/home/projects/PARLIAMENT.html }}</ref> [[წუმმაძინე ქიანა]] ძალამ მაღალ [[ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი]]თ დო წუმმაძინე ეკონომიკათ. [[2003]] წანაშე მანჯებულ მასშტაბურ ეკონომიკურ რეფორმეფქ გაჭყჷ მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე დუდიშულ ბიზნეს ორენი, უმოს ეკონომიკურ დუდიშულა დო ქანთელუა, თაშნეშე [[ედპ]]-შ ძინაშ ართ-ართ არძაშე მაღალ ტემპეფი.<ref>{{Cite web |title=Georgia |url=https://www.state.gov/reports/2024-investment-climate-statements/georgia/ |access-date=2024-07-21 |website=United States Department of State |language=en-US}}</ref> [[2018]] წანას, საქორთუოქ მაჟირა ქიანათ გჷნირთუ [[მარიხუანა საქორთუოს|მარიხუანაშ ლეგალიზაციათ]] დო პირველ რე ჸოფირ სოციალისტური სახენწჷფოეფს შქას. საქორთუო ანდა ერეფოშქაშე ორგანიზაციაშ მაკათურ რე, თინეფს შქას: [[გოერო]], [[ევროპაშ სხუნუ]], [[ევროკონტროლი]], [[უჩა ზუღაშ ეკონომიკური წოროხანდაშ ორგანიზაცია|BSEC]], [[სუამი]], [[ენერგეტიკული ჯარალუა]]. [[ასოციაცირებული ტრიო]]შ აკოდგინალუას საქორთუო [[ევროპაშ რსხუშ პოტენციური გოძინა|ევროპაშ რსხუშა კათაფა]]შ ოფიციალურ კანდიდატ რე.<ref>{{Cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2023/12/14-15/|title=European Council|website=Consilium}}</ref> [[2024]] წანაშ გჷმათუთაშე, საქორთუოქ [[საქორთუოშ პოლიტიკური კრიზისი (2014-ასეშა)|ტომბა პოლიტიკურ კრიზისშა]] ქენშანთხუ. == ეტიმოლოგია == {{anchor|ეტიმოლოგია}} === საქორთუოშ ეტიმოლოგია === {{Main|საქორთუოშ ეტიმოლოგია}} [[ფაილი:World map by Pietro Vesconte - Georgia.jpg|thumb|left|150px|'''საქორთუო''' შქა ოშწანურეეფიშ რუკას ''mappa mundi'', ახ. წ. 1320]] [[ჯვეში საბერძნეთი|ჯვეშ ბერძენეფს]] ([[სტრაბონი]], [[ჰეროდოტე]], [[პლუტარქე]], [[ჰომეროსი]] დო შხვ.) დო [[ჯვეში რომი|რომაალეფს]] ([[ტიტუს ლივიუსი]], [[პუბლიუს კორნელიუს ტაციტუსი|ტაციტუსი]] დო შხვ.) ორდოიან ბჟადალ ქორთუეფშა უჯოხოდეს [[კოლხეფი]] დო ბჟაეიოლ ქორთუეფშა — [[იბერიაშ ომაფე|იბერიალეფი]] ({{lang|grc-Latn|Iberoi}}, {{lang|grc|Ἰβηροι}} კანკალე ბერძენულ წყუეფს).<ref>{{cite book |author=David Braund |title=A History of Colchis and Transcaucasian Iberia, 550 BC-AD 562 |publisher=[[Oxford University Press]] |pages=[https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau/page/17 17–18] |year=1994 |isbn=978-0-19-814473-1 |url=https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau}}</ref> ჯოხოდვალა ''Georgia-შ'' მაართა შინუა იტალიურ ნინაშა ითარიღებუ 1320 წანათ, [[პიეტრო ვესკონტე]]შ მოსოფელიშ რუკას {{lang-la|[[mappa mundi]]}}.<ref>[[Rouben Galichian]] (2007) Countries South of the Caucasus in Medieval Maps: Armenia, Georgia and Azerbaijan. pp. 188–189</ref> ქიანაშ მოსოფელიშ რუკას მუკორჩქინაშ ორდოიან ბორჯიშე, ლათინურ ოქიანუს საქორთუოშ ჯოხოდვალა შხირას იჭარუდჷ მუჭოთ ''Jorgia''.<ref>Boeder; et al. (2002). Philology, typology and language structure. Peter Lang. p. 65. {{ISBN|978-0820459912}}</ref> გინნაჩემუს გერსხილ თეორიეფით, წჷმარინუ მოშარე [[ჟაკ დე ვიტრი]]ქ, ნამუთ ქიანაშ ჯოხოდვალაშ გოჭყაფას ეთმენწყუნდჷ ქორთუეფს [[ჯეგე გერგი]]შ პოპულარობათ,<ref>[[გრიგოლ ფერაძე]]. "The Pilgrims' derivation of the name Georgia". ''Georgica'', Autumn, 1937, nos. 4 & 5, 208–209</ref> მორო [[ჟან შარდენი]] კოროცხუნდჷ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა ''Georgia'' მოურს ბერძენულ ზიტყვაშე γεωργός ('დიხაშმოხანდე'). ზიტყვა ''საქორთუო/ქორთუეფიშ'' თე ანდაოშწანურამ გოსხუნუეფ ასეშო უმენტაშო ვარებულ რე ომენცარე ჯარალუაშით, ნამუთ მიოწურუანს [[სპარსული ნინა|სპარსულ]] ზიტყვაშა {{lang|fa-Latn|gurğ}}/{{lang|fa-Latn|gurğān}} ({{lang|fa|گرگ}}, '[[გერი]]'<ref>{{cite book|last1=Hock|first1=Hans Henrich|last2=Zgusta|first2=Ladislav|title=Historical, Indo-European, and Lexicographical Studies|date=1997|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-012884-0|page=211}}</ref>) მუჭოთ საეგებიო ჯინჯიერ ზიტყვა.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}} თე ჰიპოთეზაშ მეჯინათ, მოგვიანეთ თე სპარსულ ზიტყვაშ ჯინჯ რდჷ გჷმორინაფილ ანდა შხვა ნინას, თინეფს შქას სლავურ დო ბჟადალევროპულ ნინეფს.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}}{{sfnp|Rapp|2014|p=21}} მასქერულ ჯოხო რე {{lang|ka|საქართველო}}; '[[ქორთუეფი]]შ დიხა', მოურს [[IX ოშწანურა]]ს შინელი, ქიანაშ ცენტრალურ რეგიონ [[ქართლი]]შ ჯოხოდვალაშე, ფართო გჷმორინაფაშის მიარზებუ შქა ოშწანურეეფიშ [[საქორთუოშ ომაფე]] [[XIII ოშწანურა]]შა. შქა ოშწანურეეფიშ ''[[ქართლის ცხოვრება]]ს'' მოშინაფილჷ რე თე ჯოხოდვალაშ ქორთუეფიშ წიმოხონ [[ქართლოსი]], [[იაფეტი]]შ მოთაშმოთა, ნამუშ ჯოხოქ შქა ოშწანურეეფიშ მემეატიანეეფიშ მეჯინათ, გაჭყჷ ომაფეშ ჯოხოდვალა. მენცარეფ ფირქენა, ნამჷ-და ქიანაშ ჯოხო „საქორთუო“ მოურს „ქართ“ ქოქიშე, ნამუთ მერსხილ რე უჯვეშაში სათურო ჯოხოშა - „ქართუ“, „კარდუ“, === სახენწჷფო ჯოხოდვალა === [[1995]] წანას მეღებულჷ [[საქორთუოშ კონსტიტუცია]]შ 2-ა ბირგულიშ მეჯინათ, სახენწჷფოშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რე ''საქართველო'',<ref>{{citation|chapter=Article 2.1|title=Constitution of Georgia|publisher=Legislative Herald of Georgia|chapter-url=https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|quote=‘Georgia’ is the name of the state of Georgia.|access-date=25 March 2022|archive-date=27 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231027061907/https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|url-status=dead}}</ref>. საქორთუოშ ჟირ ოფიციალური ნინაშა ([[ქორთული ნინა|ქორთულ]] დო [[აფხაზური ნინა|აფხაზურ]]) ქიანაშ ჯოხოდვალა რე საქართველო დო Қырҭтәыла (''Kərttʷʼəla''). 1995 წანაშ კონსტიტუციაშ მეღებაშახ დო [[სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა|სსრრ-შ აკოცჷმაშ]] უკულ ქიანაშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რდჷ „საქორთუოშ რესპუბლიკა“.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tbilisi |title=Tbilisi |date=11 July 2023 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |quote=Tbilisi, formerly Tiflis, capital of the republic of Georgia}}</ref><ref>{{Cite news |date=2012-03-14 |title=Georgia country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 |access-date=2025-03-13 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ნამთინე ნინეფ აგჷნძორენა ქიანაშ ჯოხოდვალაშ რუსულ ვარიანტიშ გჷმორინაფას, ''Gruzia'', ნამუშ თირუას საქორთუოშ ხეშუულება დიპლომატიურ კამპანიეფით ოცადუდჷ. [[2006]] წანაშე, ისრაელქ,<ref>{{Cite web |url=https://www.jpost.com/international/by-georgia-dont-call-us-gruzia |title='By Georgia! Don't call us Gruzia' |date=17 May 2006 |access-date=2023-11-19 |website=The Jerusalem Post |last=Horovitz |first=David}}</ref> იაპონიაქ,<ref>{{Cite web |url=https://en.trend.az/scaucasus/georgia/2324328.html |title=Japan intends to officially use 'Georgia' instead of 'Gruzia' |date=21 October 2014 |access-date=2023-11-19 |website=Trend News Agency}}</ref> ობჟათე კორეაქ<ref>{{Cite web |url=https://eurasianet.org/georgia-stop-calling-me-gruzia |title=Georgia: Stop Calling Me "Gruzia" |date=28 June 2011 |access-date=2023-11-19 |website=Eurasianet |last=Lomsadze |first=Giorgi}}</ref> დო უნგრეთიქ<ref>{{Cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-georgiaban-targyal/ |title=Orbán Viktor Georgiában tárgyal|date=2024-10-27|accessdate=2025-03-26|website=miniszterelnok.hu |lang=hu}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-sajtonyilatkozata-magyarorszag-es-georgia-kormanyanak-kozos-munkauleset-kovetoen/|title=Orbán Viktor sajtónyilatkozata Magyarország és Georgia kormányának közös munkaülését követően|date=2023-10-12|accessdate=2025-03-26|website=miniszterelnok.hu |lang=hu}}</ref> ოფიციალურო გოთირუეს ქიანაშ ჯოხოდვალა ინგლისურ ვარიანტიშა ''Georgia''.<ref>{{Cite web |url=https://rferl.org/a/georgia_asks_friends_to_stop_calling_it_gruzia/24264848.html |title=Georgia Asks Friends To Stop Calling It 'Gruzia' |date=13 July 2011 |access-date=2023-11-19 |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |last=Rekhviashvili |first=Jimsher}}</ref> [[2020]] წანას, ლიეტუვაქ მოსოფელს პირველ ქიანათ გჷნირთუ, ნამუქჷთ მიშეღჷ ჯოხოდვალა ''Sakartvelas'' ოფიციალურ ურთიართობეფშან.<ref>{{Cite web |url=https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/1317371/lithuania-approves-sakartvelo-as-official-name-for-georgia |title=Lithuania approves Sakartvelo as official name for Georgia |date=11 January 2021 |access-date=2023-11-19 |website=LRT}}</ref> == ისტორია == {{Main|საქორთუოშ ისტორია}} საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე [[კოლხეთიშ ომაფე|კოლხა]] (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ''ეგრისი'') დო დიაოხი (ტაო-კლარჯეთი). 1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა. 1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა. 1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა [[სუამი]]შ ართ-ართი მაკათური რე [[უკრაინა]]წკჷმა, [[აზერბაიჯანი|აზერბაიჯანწკჷმა]] დო [[მოლდოვა]]წკჷმა ართო. საქორთუო რე [[უჩა ზუღა]]შ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით. <!-- === პრეისტორია === {{see also|პრეისტორიული საქორთუო}} The oldest traces of [[archaic humans]] in what is now Georgia date from approximately 1.8&nbsp;million years ago in the form of the [[Dmanisi hominins]], a subspecies of ''[[Homo erectus]]'' representing the oldest-known fossils of hominins in [[Eurasia]].<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/oddly-enough/georgian-archaeologists-find-18-million-year-old-human-tooth-2022-09-09/ |title=Georgian archaeologists find 1.8-million-year-old human tooth |date=9 September 2022 |access-date=2023-11-26 |website=Reuters}}</ref> Buffered by the [[Caucasus Mountains|Caucasus]] and benefiting from the [[Black Sea]] ecosystem, the region seems to have served as a [[Refugium (population biology)|refugium]] throughout the [[Pleistocene]],<ref>{{Cite book |title=The Earliest Occupation of Europe |last=Roebroeks |first=Wil |publisher=Modderman Stichting / Faculty of Archaeology – Leiden University |year=1993 |isbn=9789073368071 |location=Leiden |pages=207–209}}</ref> while the first continuous primitive settlements date back to the [[Middle Paleolithic]], close to 200,000 years ago.<ref>{{Cite book |title=საქართველოს ისტორია |last=Tsotskolauri |first=Avtandil |publisher=Saunje |year=2017 |isbn=978-9941-451-79-9 |location=Tbilisi |pages=12–17}}</ref> During the [[Upper Paleolithic]], settlements developed mostly in Western Georgia, in the valleys of the [[Rioni]] and [[Qvirila]] rivers.<ref>{{Cite journal |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1040618220304328 |title=Filling the gaps: Late Upper Palaeolithic settlement in Gvardjilas Klde, Georgia |date=20 June 2021 |access-date=2023-11-27 |journal=Quaternary International |last=Kot |first=Małgorzata|volume=587-588 |pages=384–399 |doi=10.1016/j.quaint.2020.07.034 |bibcode=2021QuInt.587..384K }}</ref> Signs of agriculture date back to at least the [[6th millennium BC]], especially in Western Georgia, while the [[Kura (South Caucasus river)|Mtkvari]] basin became stably populated in the [[5th millennium BC]], as evidenced with the rise of various cultures closely associated with the [[Fertile Crescent]], including the [[Trialetian Mesolithic]], the [[Shulaveri–Shomu culture]], and the [[Leyla-Tepe culture]].<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/paleorient/602 |title=Rethinking architectural techniques of the Southern Caucasus in the 6th millennium BC: A re-examination of former data and new insights |access-date=2023-11-27 |journal=Paléorient |last=Baudouin |first=Emmanuel|date=2019 |issue=45–1 |pages=115–150 |doi=10.4000/paleorient.602 }}</ref> Archaeological findings show that settlements in modern-day Georgia were responsible for the first use of fibers, possibly for clothing, more than 34,000 years ago,<ref>{{Cite web |url=https://news.harvard.edu/gazette/story/2009/09/oldest-known-fibers-discovered/ |title=Oldest-known fibers to be used by humans discovered |date=10 September 2009 |access-date=2023-11-27 |website=The Harvard Gazette |last=Lavole |first=Amy}}</ref> the [[Georgian wine|first cases of viticulture]] ([[7th millennium BC]]),<ref>{{Cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/sponsor-content-secret-birthplace-of-wine |title=Discover the Secret Birthplace of Wine |date=21 May 2018 |access-date=2023-11-27 |website=National Geographic |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202151005/https://www.nationalgeographic.com/travel/article/sponsor-content-secret-birthplace-of-wine |archive-date=2 December 2023 |url-status=dead}}</ref>{{Better source needed|reason=This is a sponsored content article not written by National Geographic or subject to its editorial process|date=February 2024}} and the [[Sakdrisi|first signs of gold mining]] ([[3rd millennium BC]]).<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/archeosciences/2037?lang=en |title=Bronze Age gold in Southern Georgia |access-date=2023-11-27 |journal=ArcheoSciences |last=Hauotmann |first=Andreas|date=2009 |volume=33 |issue=33 |pages=75–82 |doi=10.4000/archeosciences.2037 }}</ref> The [[Kura–Araxes culture|Kura-Araxes]], [[Trialeti culture|Trialeti]], and [[Colchian culture]]s coincided with the development of proto-Kartvelian tribes that may have come from [[Anatolia]] during the expansion of the [[Hittites|Hittite Empire]], including the [[Mushki]], [[Laz people|Laz]], and [[Byzeres]]. Some historians have suggested that the collapse of the Hittite world in the [[Late Bronze Age collapse|Late Bronze Age]] led to an expansion of the influence of these tribes to the [[Mediterranean Sea]], notably with the [[Tabal (state)|Kingdom of Tabal]].<ref>{{Cite book |title=Historical-Ethnological problems of Georgia, the Caucasus and the Near East |last=Javakhishvili |first=Ivane |publisher=Tbilisi State University |year=1950 |location=Tbilisi |pages=130–135}}</ref> === ანტიკური ხანი === {{multiple image | total_width = 300 | align = left | image1 = State Museum of History of Georgia (Tbilisi Archaeological Museum) 4 (cropped).jpg | image2 = State Museum of History of Georgia (Tbilisi Archaeological Museum) 3.jpg | footer = Claw foot of the royal [[throne]] and ''[[patera]]'' depicting emperor [[Marcus Aurelius]] uncovered near [[Mtskheta]], 2nd century AD }} [[File:Svetitskhoveli fresco. King Mirian.jpg|thumb|upright|King [[Mirian III]] converted the nation to Christianity in the 4th century.]] The classical period saw the rise of a number of Georgian states, including [[Colchis]] in western Georgia, where [[Greek mythology]] located the [[Golden Fleece]] sought after by the [[Argonauts]]. Archaeological evidence points to a wealthy kingdom in Colchis as early as the 14th century BC<ref>{{Cite web |url=https://agenda.ge/en/news/2022/1715 |title=Archaeologists discover 14th–12th centuries BCE Colchis artefacts in western Georgia |date=13 May 2022 |access-date=2023-12-02 |website=Agenda.ge}}</ref> and an extensive trade network with [[Greek colonisation|Greek colonies]] on the eastern Black Sea shore (such as [[Sukhumi|Dioscurias]] and [[Phasis (town)|Phasis]]),<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/mediterranee/8317 |title=Geoarchaeology of Phasis (Georgia) |access-date=2023-12-02 |journal=Méditerranée |last=Lichell |first=Vakhtang|date=2016 |issue=126 |pages=119–128 |doi=10.4000/mediterranee.8317 }}</ref> though, the entire region would be annexed first by [[Kingdom of Pontus|Pontus]] and then by the [[Roman Republic]] in the first century BC. Eastern Georgia remained a decentralized mosaic of various clans (ruled by individual ''[[mamasakhlisi]]'') until the 4th century BC when it was conquered by [[Alexander the Great]], eventually leading to the creation of the [[Kingdom of Iberia]] under the protectorate of the [[Seleucid Empire]], an early example of advanced state organization under one king and an aristocratic hierarchy.<ref>{{cite book|title=Lives and Legends of the Georgian Saints|publisher=[[Saint Vladimir's Orthodox Theological Seminary|St. Vladimir's Seminary Press]]|edition=2nd|year=1997|author=David Marshall Lang|isbn=978-0-913836-29-3|author-link=David Marshall Lang}}</ref> Various wars with the [[Roman Empire]], [[Parthian Empire|Parthia]], and [[Kingdom of Armenia (antiquity)|Armenia]] made Iberia regularly change its allegiance, though it remained a Roman client state for most of its history. In 337, King [[Mirian III of Iberia|Mirian III]] adopted Christianity as the state religion of Iberia, beginning the Christianization of the Western Caucasus region and solidly anchoring it in Rome's sphere of influence by abandoning the ancient [[Georgian mythology|Georgian polytheistic religion]] heavily influenced by [[Zoroastrianism]].<ref>{{cite book|title=Studies in Christian Caucasian History|author=Cyril Toumanoff|publisher=[[Georgetown University Press]].|year=1967|pages=83–84, 377|author-link=Cyril Toumanoff}}</ref> However, the [[Peace of Acilisene]] in 384 formalized the [[Sasanian Empire|Sasanian]] control over the entire Caucasus, though Christian rulers of Iberia sought to rebel at times, leading to devastating wars in the 5–6th centuries, most famously under the rule of King [[Vakhtang I of Iberia|Vakhtang Gorgasali]] who expanded Iberia to its largest historical extent by capturing all of western Georgia and building a new capital in [[Tbilisi]]. === საქორთუოშ აკოკათუა შქა ოშწანურეეფს === [[File:Near Mestia, Svan towers (35252565354).jpg|thumb|Northwestern Georgia is home to the [[Middle Ages|medieval]] defensive [[Svan towers]] of [[Ushguli]] and [[Mestia]].]] In 580, the Sasanian Empire abolished the Kingdom of Iberia, leading to the disintegration of its constituent territories into various feudal regions by the [[early Middle Ages]]. The [[Roman–Persian Wars]] plunged the region into chaos, with both [[Persia]] and [[Constantinople]] supporting various warring factions in the [[Caucasus]], however, the [[Byzantine Empire]] was able to establish control over Georgian territories by the end of the 6th century, ruling Iberia indirectly through a local ''[[Kouropalates]]''.<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=48–50}}</ref> In 645, the Arabs invaded southeastern Georgia, starting an [[Early Muslim conquests|extended period of Muslim domination]] in the region; this also led to the establishment of several feudal states seeking independence from each other, such as the [[Emirate of Tbilisi]] and the [[Kingdom of Kakheti-Hereti|Principality of Kakheti]].<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=54–61}}</ref> Western Georgia remained mostly a Byzantine protectorate, especially following the [[Lazic War]].<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=47–48}}</ref> [[File:გელათის მონასტერი Gelati Monastery (48743471618).jpg|thumb|[[Gelati Monastery]], a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]]]] The lack of a central government in Georgia allowed the rise of the [[Bagrationi dynasty]] in the early 9th century. Consolidating lands in the southwestern region of [[Tao-Klarjeti]], Prince [[Ashot I of Iberia|Ashot I]] (813–830) used infighting between Arab governors to expand his influence to Iberia and was recognized as Presiding Prince of Iberia by both the [[Abbasid Caliphate]] and the Byzantine Empire. Though Ashot's descendants formed competing princely lines, [[Adarnase IV of Iberia|Adarnase IV]] managed to unify most Georgian lands (except for Kakheti and Abkhazia) and was crowned [[Kingdom of the Iberians|King of the Iberians]] in [[AD 888|888]], restoring the monarchy abolished three centuries prior.<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=67–70}}</ref> In Western Georgia, the [[Kingdom of Abkhazia]] benefited from the weakening of Byzantium in the region to unify various tribes and become one of the most powerful states of the Caucasus in the 8th century.<ref>{{cite book|title=Nation-building in the post-Soviet borderlands|last=Smith|first=Graham|author2=Vivien Law|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=978-0-521-59968-9|page=[https://archive.org/details/nationbuildingin0000unse/page/56 56]|url=https://archive.org/details/nationbuildingin0000unse/page/56}}</ref> In the 9th-10th centuries, Abkhazia grew its influence through several military campaigns and came to control much of Iberia and competing with the Bagrationi. Dynastic conflicts eventually weakened Abkhazia in the second half of the 10th century while in Tao-Klarjeti, Prince [[David III of Tao|David III]] used his influence within [[Byzantine Anatolia]] to empower the Bagrationi. Bagrat III, heir of the Bagrationi dynasty, successively became King of Abkhazia (978), Prince of Tao-Klarjeti ([[AD 1000|1000]]), and King of the Iberians (1008), allowing him to unify most Georgian feudal states and be crowned in 1010 as [[List of monarchs of Georgia|King of Georgia]]. === ორქოშ ხანი დო გორთუალა === [[File:David IV, fresco.jpg|thumb|upright|left|[[David IV of Georgia|David the Builder]], the original architect of the Golden Age. Fresco from [[Gelati monastery]].]] For much of the 11th century, the nascent Georgian kingdom experienced geopolitical and internal difficulties, with various noble factions opposed to the centralization of the Georgian state. They were often backed by the Byzantine Empire, which feared a dominion of the Caucasus region by the Bagrationi dynasty, and in some instances fueled internal conflict through aristocratic families seeking more power. However, ties between Byzantium and Georgia were normalized when the two countries faced a new common enemy, the rising [[Seljuk Empire]] in the 1060s. Following the decisive Byzantine defeat at the [[Battle of Manzikert]] in 1071, Constantinople started to retreat from eastern Anatolia and entrusted Georgia with its administration, placing Georgia [[Georgian–Seljuk wars|at the forefront]] of Turkish in the 1080s. The Kingdom of Georgia reached its zenith in the 12th to early 13th centuries. This period during the reigns of [[David IV of Georgia|David IV]] (r. 1089–1125) and his great-granddaughter [[Tamar of Georgia|Tamar]] (r. 1184–1213) has been widely termed as the [[Georgian Golden Age]].<ref>{{cite book|title=Modern History of Soviet Georgia |author=David Marshall Lang|publisher=Greenwood Press|location=London |year=1976|page=29|isbn=978-0-8371-8183-7|author-link=David Marshall Lang}}</ref> This early Georgian renaissance, which preceded its Western European analog, was characterized by impressive military victories, territorial expansion, and a cultural renaissance in architecture, literature, philosophy and the sciences.<ref>{{cite book|title=Trust and Conflict: Representation, Culture and Dialogue|editor1= Ivana Marková |editor2=Alex Gillespie|page=43 |series=Cultural Dynamics of Social Representation|year=2011|isbn=978-0-415-59346-5}}</ref> The Golden Age of Georgia left a legacy of great cathedrals, romantic poetry and literature, and the epic poem ''[[The Knight in the Panther's Skin]]'', considered a national epic.<ref>{{cite book |title=Georgian Literature and Culture|author1=Howard Aronson|author2=Dodona Kiziria|publisher=Slavica |year=1999|page=119|isbn= 978-0-89357-278-5}}</ref><ref>{{cite book|last1=Suny|first1=Ronald Grigor |title=Armenia, Azerbaijan, and Georgia|date=1996|publisher=DIANE Publishing|isbn=978-0-7881-2813-4 |page=184|url=https://books.google.com/books?id=B2W1YOG3N10C|quote=The Knight in the Panther Skin occupies a unique position as the Georgian national epic.|access-date=1 December 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221175149/https://books.google.com/books?id=B2W1YOG3N10C|archive-date=21 December 2016}}</ref> David IV suppressed dissent of feudal lords and centralized power in his hands to effectively deal with foreign threats. In 1121, he decisively defeated much larger Turkish armies during the [[Battle of Didgori]] and abolished the [[Emirate of Tbilisi]].<ref name="javaxisvili">{{cite book |language=ka |author-link=Ivane Javakhishvili |last=Javakhishvili |first=Ivane |year=1982 |title=k'art'veli eris istoria |trans-title=The History of the Georgian Nation |volume=2 |pages=184–187 |publisher=[[Tbilisi State University]] Press}}</ref> [[File:Tamar (Vardzia fresco detail).jpg|thumb|upright|[[Tamar of Georgia|Queen Tamar]], the first woman to rule medieval Georgia in her own right{{sfnp|Eastmond|2010|p=109}}]] The 29-year reign of Tamar, the first female ruler of Georgia, is considered the most successful in Georgian history.{{sfnp|Eastmond|2010|p=93}} Tamar was given the title "king of kings"{{sfnp|Eastmond|2010|p=109}} and succeeded in neutralizing her opposition, while embarking on an energetic foreign policy aided by the downfall of the rival powers of the Seljuks and Byzantium. Supported by a powerful military élite, Tamar was able to build on the successes of her predecessors to consolidate an empire that dominated the Caucasus, and extended over large parts of present-day Azerbaijan, Armenia, eastern Turkey, and northern Iran, and used the vacuum of power left by the [[Fourth Crusade]] to create the [[Empire of Trebizond]] as a Georgian vassal state.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=PeEeAQAAMAAJ| title=Imagining history at the crossroads: Persia, Byzantium, and the architects of the written Georgian past, Volume 2 p 652 | publisher=University of Michigan 1997 |access-date= 25 September 2016| year=1997 | isbn=978-0-591-30828-0 }}</ref> The revival of the Kingdom of Georgia was set back after Tbilisi was captured and destroyed by the Khwarezmian leader [[Jalal al-Din Mangburni|Jalal ad-Din]] in 1226,<ref>{{cite book|author=René Grousset, Rene|title='The Empire of the Steppes|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=1991|page=260}}</ref> followed by devastating invasions by Mongol ruler [[Genghis Khan]]. The Mongols were expelled by [[George V of Georgia|George V the Brilliant]] (r. 1299–1302), known for reuniting eastern and western Georgia and restoring the country's previous strength and Christian culture. After his death, local rulers fought for their independence from central Georgian rule, until the total disintegration of the kingdom in the 15th century. Georgia was further weakened by several disastrous invasions by [[Timur]]. Invasions continued, giving the kingdom no time for restoration, with both [[Qara Qoyunlu]] and [[Aq Qoyunlu]] Turkomans constantly raiding its southern provinces. === სუმჸურენი დორთუალა=== [[File:Alexander III by Castelli (2).jpg|thumb|left|upright|King [[Alexander III of Imereti|Alexander III]] stabilized western Georgia.]] The Kingdom of Georgia [[Collapse of the Georgian realm|collapsed]] into anarchy by 1466 and fragmented into three independent kingdoms and five semi-independent [[Principality|principalities]]. Neighboring large empires subsequently exploited the internal division of the weakened country, and beginning in the 16th century, various Ottoman and Iranian forces subjugated western and eastern regions of Georgia, respectively.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=xxxi}} This pushed local Georgian rulers to seek closer ties with Russia. In 1649, the [[Kingdom of Imereti]] sent ambassadors to the Russian royal court, with Russia returning the favor in 1651. In the presence of these ambassadors, [[Alexander III of Imereti]] swore an oath of allegiance to Tsar [[Alexis of Russia]] on behalf of Imereti.<ref>" ნ. ტოლჩანოვის იმერეთში ელჩობის მუხლობრივი აღწერილობა, 1650–1652", გამოსცა ი. ცინცაძემ, თბ., 1970, გვ. 37–38</ref> Subsequent rulers also sought assistance from Pope [[Innocent XII]] but without success.<ref>გურამ შარაძე, [http://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/293835 ბედნიერებისა და სათნოების საუნჯე], თბილისი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, 1984: pp. 436–437.</ref> The rulers of regions that remained partly [[Autonomy|autonomous]] organized rebellions on various occasions. As a result of incessant [[Ottoman–Persian Wars]] and deportations, the population of Georgia dwindled to 784,700 inhabitants at the end of the 18th century.<ref>{{cite book|last1=ჯაოშვილი|first1=ვახტანგ |title=საქართველოს მოსახლეობა XVIII-XX საუკუნეებში: დემოგრაფიულ-გეოგრაფიული გამოკვლევა|date=1984 |publisher=მეცნიერება|page=72|edition=1st}}</ref> [[Eastern Georgia (country)|Eastern Georgia]], composed of the regions of [[Kartli]] and [[Kakheti]], had been under Iranian [[suzerainty]] since the [[Peace of Amasya]] signed with neighboring rivalling Ottoman Turkey ([[Safavid Georgia]]). With the death of [[Nader Shah]] in 1747, both kingdoms broke free and were reunified through [[Kingdom of Kartli-Kakheti|a personal union]] under the energetic king [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]], who succeeded in stabilizing Eastern Georgia to a degree.{{sfnp|Fisher|Avery|Hambly|Melville|1991|p=328}} [[File:Erekle II (crop).jpg|thumb|upright|King [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]] was caught between rival regional powers.]] In 1783, Russia and the eastern Georgian [[Kingdom of Kartli-Kakheti]] signed the [[Treaty of Georgievsk]], which made eastern Georgia a protectorate of Russia, guaranteed its territorial integrity and the continuation of its reigning Bagrationi dynasty in return for prerogatives in the conduct of Georgian foreign affairs.<ref>{{cite web |url=http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/georgia.htm|script-title=ru:Георгиевский трактат|trans-title=Treaty of Georgievsk|date=24 July 1783|publisher=[[Moscow State University]]|access-date=1 February 2015|language=ru |archive-date=1 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501155836/http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/georgia.htm}}</ref> Despite its commitment to defend Georgia, Russia rendered no assistance when the [[Qajar dynasty|Iranians]] invaded in 1795, [[Battle of Krtsanisi|capturing and sacking Tbilisi]] and massacring its inhabitants.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/9137125|title=Relations between Tehran and Moscow, 1797–2014|access-date=17 May 2015}}</ref> Although Russia initiated a [[Persian Expedition of 1796|punitive campaign against Persia]] in 1796, the Russian Imperial authorities subsequently violated key promises of the Georgievsk Treaty and in 1801 proceeded to annex eastern Georgia, while abolishing the Georgian royal [[Bagrationi dynasty]], as well as the [[autocephaly]] of the [[Georgian Orthodox Church]]. [[Pyotr Bagration]], one of the descendants of the abolished house of Bagrationi, later joined the Russian army and became a prominent general in the Napoleonic wars.<ref>{{citation |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Peter Bagration: The Best Georgian General of the Napoleonic Wars |date=2009 |url=http://www.napoleon-series.org/research/biographies/bagration/c_bagration1.html |series=The Napoleon Series |editor-last=Burnham |editor-first=Robert |access-date=19 February 2019 |url-status=live |archive-date=16 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816052429/http://www.napoleon-series.org/research/biographies/bagration/c_bagration1.html}}</ref> === რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას === [[File:George XII of Georgia.jpg|thumb|upright|left|The reign of [[George XII of Georgia|George XII]] was marked by instability.]] {{Main|საქორთუო რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას}} On 22 December 1800, [[Tsar]] [[Paul I of Russia]], at the alleged request of the Georgian King [[Giorgi XII of Kartli-Kakheti|George XII]], signed the proclamation on the incorporation of Georgia (Kartli-Kakheti) within the Russian Empire, which was finalized by a decree on 8 January 1801,{{sfnp|Gvosdev|2000|p=85}}{{sfnp|Avalov|1906|p=186}} and confirmed by Tsar [[Alexander I of Russia|Alexander I]] on 12 September 1801.{{sfnp|Gvosdev|2000|p=86}}{{sfnp|Lang|1957|p=249}} The [[Bagrationi]] royal family was deported from the kingdom. The Georgian envoy in [[Saint Petersburg]] reacted with a note of protest that was presented to the Russian vice-chancellor, Prince Kurakin.{{sfnp|Lang|1957|p=251}} In May 1801, under the oversight of General Carl Heinrich von Knorring, Imperial Russia transferred power in eastern Georgia to the government headed by General [[Ivan Petrovich Lazarev]].{{sfnp|Lang|1957|p=247}} The Georgian nobility did not accept the decree until 12 April 1802, when Knorring assembled the nobility at the [[Tbilisi Sioni Cathedral|Sioni Cathedral]] and forced them to take an oath on the [[Imperial Crown of Russia]]. Those who disagreed were temporarily arrested.{{sfnp|Lang|1957|p=252}} In the summer of 1805, Russian troops on the Askerani River near Zagam defeated the Iranian army during the [[Russo-Persian War (1804–13)|1804–13 Russo-Persian War]] and saved Tbilisi from reconquest now that it was officially part of the Imperial territories. Russian suzerainty over eastern Georgia was officially finalized with Iran in 1813 following the [[Treaty of Gulistan]].<ref>Timothy C. Dowling [https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA728 ''Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170208103437/https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA728 |date=8 February 2017 }} pp 728 ABC-CLIO, 2 December 2014 {{ISBN|1598849484}}</ref> Following the annexation of eastern Georgia, the western Georgian [[kingdom of Imereti]] was annexed by Tsar Alexander I. The last Imeretian king and the last Georgian Bagrationi ruler, [[Solomon II of Imereti|Solomon II]], died in exile in 1815, after attempts to rally people against Russia and to enlist foreign support against the latter, had been in vain.{{sfnp|Suny|1994|p=64}} From 1803 to 1878, as a result of numerous Russian wars now against [[Ottoman Turkey]], several of Georgia's previously lost territories – such as [[Adjara]] – were recovered, and also incorporated into the empire. The principality of [[Guria]] was abolished and incorporated into the Empire in 1829, while [[Svaneti]] was gradually annexed in 1858. [[Samegrelo|Mingrelia]], although a Russian protectorate since 1803, was not absorbed until 1867.<ref>Allen F. Chew: ''An Atlas of Russian History: Eleven Centuries of Changing Borders''. [[Yale University Press]], 1970, p. 74.</ref> Russian rule offered the Georgians security from external threats, but it was also often heavy-handed and insensitive. By the late 19th century, [[Svaneti uprising of 1875–1876|discontent with the Russian authorities]] grew into a national revival movement led by [[Ilia Chavchavadze]]. This period also brought social and economic change to Georgia, with new social classes emerging: the emancipation of the [[serfs]] freed many peasants but did little to alleviate their poverty; the growth of [[capitalism]] created an urban working class in Georgia. Both peasants and workers found expression for their discontent through revolts and strikes, culminating in the [[Revolution of 1905]]. Their cause was championed by the [[socialism|socialist]] [[Menshevik]]s, who became the dominant political force in Georgia in the final years of Russian rule. === ზოხორინალაშ გჷმოცხადება === {{Main|საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა}} [[ფაილი:Noe Schordania.jpg|thumb|upright|[[ნოე ზორდანია]]]] After the [[Russian Revolution]] of 1917, the [[Transcaucasian Democratic Federative Republic]] was established with [[Nikolay Chkheidze]] acting as its president. The federation consisted of three nations: Georgia, Armenia and Azerbaijan.<ref name="Soviet power" /> As the Ottomans advanced into the Caucasian territories of the crumbling Russian Empire, Georgia declared independence on 26 May 1918.<ref name=":0">{{Cite web|title=Georgia Celebrates Independence Day|url=http://georgiatoday.ge/news/21292/Georgia-Celebrates-Independence-Day-|access-date=2021-01-05|website=Georgia Today on the Web|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705123407/http://georgiatoday.ge/news/21292/Georgia-Celebrates-Independence-Day-}}</ref> The [[Menshevik]] [[Social Democratic Party of Georgia]] won the parliamentary election and its leader, [[Noe Zhordania]], became prime minister. Despite the Soviet takeover, Zhordania was recognized as the legitimate head of the [[Government of the Democratic Republic of Georgia in Exile|Georgian Government]] by France, UK, Belgium, and Poland through the 1930s.<ref>Stefan Talmon (1998), ''Recognition of Governments in International Law'', p. 289–290. [[Oxford University Press]], {{ISBN|0-19-826573-5}}.</ref> The 1918 [[Georgian–Armenian War]], which erupted over parts of disputed provinces between Armenia and Georgia populated mostly by Armenians, ended because of British intervention. In 1918–1919, Georgian general [[Giorgi Mazniashvili]] led an attack against the [[White Army]] led by Moiseev and Denikin to claim the [[Black Sea]] coastline from [[Tuapse]] to [[Sochi]] and [[Adlersky City District|Adler]] for independent Georgia.<ref name="shirokov">{{cite book|last1=Широков|first1=И. В.|last2=Тарасов|first2=А. А.|title=Наша маленькая Хоста – Исторический очерк|url=http://www.sss-tmas.org/index.php/component/docman/doc_download/14-our-little-khosta?Itemid=|year=2010|location=Sochi|language=ru|access-date=2 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140220124843/http://www.sss-tmas.org/index.php/component/docman/doc_download/14-our-little-khosta?Itemid=|archive-date=20 February 2014}}</ref> In 1920 [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|Soviet Russia]] recognized Georgia's independence with the [[Treaty of Moscow (1920)|Treaty of Moscow]]. But the recognition proved to be of little value, as the Red Army [[Red Army invasion of Georgia|invaded Georgia in 1921]] and formally annexed it into the Soviet Union in 1922.<ref name=":0" /> === სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა === {{Main|საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა|ქორთუეფიშ საქმე}} [[File:Red Army in Tiflis Feb 25 1921.jpg|thumb|The [[Bolshevik Russia|Bolshevik]] [[Red Army]] in Tbilisi on [[Soviet Occupation Day, Georgia|Soviet Occupation Day]] in 1921. Saint David's church and [[Mtatsminda Pantheon]] visible in the distance.]] In February 1921, during the [[Russian Civil War]], the [[Red Army invasion of Georgia|Red Army advanced into Georgia]] and brought the local Bolsheviks to power. The Georgian army was defeated, and the Social Democratic government fled the country. On [[Soviet Occupation Day, Georgia|25 February 1921]], the Red Army entered Tbilisi and established a government of workers' and peasants' [[Soviet (council)|soviets]] with [[Filipp Makharadze]] as acting head of state. Georgia was incorporated into what would soon become the [[Soviet Union]]. Soviet rule was firmly established only after local insurrections were defeated.<ref>Knight, Amy. ''Beria: Stalin's First Lieutenant'', [[Princeton University Press]], [[Princeton, New Jersey]], p. 237, {{ISBN|978-0-691-01093-9}}.</ref> Georgia would remain an unindustrialized periphery of the USSR until the [[First five-year plan (Soviet Union)|first five-year plan]] (1928–1932), when it became a major centre for textile goods. [[Joseph Stalin]], an ethnic Georgian, was prominent among the Bolsheviks,<ref>"[http://www.independent.co.uk/news/world/europe/ethnic-tensions-war-in-the-caucasus-is-stalins-legacy-899615.html Ethnic tensions: War in the Caucasus is Stalin's legacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180620180716/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ethnic-tensions-war-in-the-caucasus-is-stalins-legacy-899615.html |date=20 June 2018 }}". ''The Independent''. 17 August 2008.</ref> ultimately becoming the ''[[de facto]]'' leader of the Soviet Union from 1924 until his death on 5 March 1953. Fellow Georgians such as [[Lavrentiy Beria]] and [[Vsevolod Merkulov]] likewise held powerful positions in the Soviet government. Stalin's [[Great Purge]] between 1936 and 1938 led to thousands of Georgian dissidents, intellectuals, and other presumed threats to Soviet authority being executed or sent to [[Gulag|Gulag penal labor camps]], severely truncating the nation's cultural and intellectual life.<ref>{{Cite web |title=Soviet Georgia: A Detailed Historical Analysis of the 20th Century Georgia |url=https://georgia.to/soviet-georgia/ |access-date=2024-07-21 |website=georgia.to |language=en}}</ref> During [[World War II]], [[Nazi Germany|Germany]] led an [[Operation Barbarosa|Axis invasion of the Soviet Union]] in June 1941 with the aim of conquering all territory up to the [[Ural Mountains]]. As the initial operation stalled, the Axis launched the ''[[Case Blue|Fall Blau]]'' offensive in 1942 to take control of strategic Caucasian oil fields and munitions factories; ultimately, Axis troops were stopped before reaching Georgian borders. Over 700,000 Georgians—constituting about 20 percent of the population—fought in the [[Red Army]] to repel the invaders and advance towards Berlin; an estimated 350,000 were killed.<ref>{{cite news |title=Georgian World War II hero's remains return home |url=https://agenda.ge/en/news/2015/2165 |work=Agenda.ge |date=30 September 2015}}</ref> After [[Death and state funeral of Joseph Stalin|Stalin's death]], [[Nikita Khrushchev]] became the leader of the Soviet Union and implemented a policy of [[de-Stalinization]]. Khrushchev's purges were met with [[1956 Georgian demonstrations|riots]] in Tbilisi that had to be dispersed by military force. This violent turn of events that compromised Georgian loyalty to the Soviet Union, contributing to the nation's consolidation.<ref name="a&c">[[Svante Cornell|Cornell, Svante E.]] (2002), ''Autonomy and Conflict: Ethnoterritoriality and Separatism in the South Caucasus: Cases in Georgia'', pp. 146–149. [[Uppsala University]], Department of Peace and Conflict Research, {{ISBN|91-506-1600-5}}</ref> [[1978 Georgian demonstrations]] saw the return of mass anti-Soviet protests, but this time government backed down. Throughout the remainder of the Soviet period, Georgia's economy continued to grow and experience significant improvement, though it increasingly exhibited blatant corruption and alienation of the government from the people. With the beginning of [[perestroika]] in 1986, the Georgian Soviet leadership proved so incapable of handling the changes that most Georgians, including [[wikt:Special:Search/rank and file|rank and file]] communists, concluded that the only way forward was a break from the existing Soviet system. === ზოხორინალაშ აკოდგინუა, ომენოღალე ლჷმეფი === {{See also|საქორთუოშ რესპუბლიკა (1990–1992)}} [[ფაილი:1993 Georgia war1.svg|thumb|[[Georgian Civil War]] and the [[War in Abkhazia (1992–1993)|War in Abkhazia]] in August–October 1993]] Starting in 1988, mass protests erupted in Georgia in favor of independence, led by [[Georgian nationalism|Georgian nationalists]] such as [[Merab Kostava]] and [[Zviad Gamsakhurdia]]. The following year, the [[April 9 tragedy|brutal suppression by Soviet forces of a large peaceful demonstration held in Tbilisi on 4–9 April 1989]] proved to be a pivotal event in discrediting the continuation of Soviet rule over the country.<ref>{{cite book|author=Darrell Slider|url=https://books.google.com/books?id=4NCxG8YCScYC|title=Problems of Communism: November—December 1991|volume=15|publisher=Documentary Studies Section, International Information Administration|year=1991|pages=66|language=en|chapter=Georgia's independence|quote=The April 9 "Tragedy", as it came to be called, had a searing effect on Georgian public. The republic leadership lost what authority it had enjoyed in the eyes of Georgians, and support for independence became overwhelming— developments confirmed by polls initiated by the Communist leadership itself.}}</ref> In October 1990, the first multi-party [[1990 Georgian Supreme Soviet election|elections]] were held in Soviet Georgia, which were the first multi-party elections in the entire Soviet Union, in which the opposition groups were registered as formal political parties.<ref>{{Cite web|url=https://www.tampabay.com/archive/1990/10/30/georgia-votes-for-change/|title=Georgia Votes for Change|website=[[Tampa Bay Times]]|date=30 October 1990}}</ref> The [[Round Table—Free Georgia]] coalition led by Zviad Gamsakhurdia secured victory in this election and formed a new government. On 9 April 1991, shortly before the collapse of the Soviet Union, the [[Supreme Council of the Republic of Georgia|Supreme Council]] of Georgia {{ill|Act of Restoration of State Independence of Georgia|lt=declared independence|ka|საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი}} after a [[Georgian independence referendum, 1991|referendum]] held on 31 March.<ref name="GovtofGeorgia">{{cite web |url=http://gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=193 |title=Government of Georgia:About Georgia |publisher=gov.ge |access-date=9 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821030240/http://gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=193 |archive-date=21 August 2016 }}</ref> Georgia was the first non-[[Baltic states|Baltic]] republic of the Soviet Union to officially declare independence,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=alTeCwAAQBAJ&pg=PA333|title=New Tribalisms: The Resurgence of Race and Ethnicity|first=Michael W.|last=Hughey|date=29 March 2016|publisher=Springer|isbn=978-1-349-26403-2 |access-date=28 August 2023|via=Google Books}}</ref> with Romania becoming the first country to recognize Georgia in August 1991.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G4LiAAAAMAAJ&q=%22was+Romania%22|title=Coming Together Or Falling Apart?: Regionalism in the Former Soviet Union|first1=S. Neil|last1=MacFarlane|first2=Queen's University (Kingston, Ont ) Centre for International|last2=Relations|date=28 August 1997|publisher=Centre for International Relations, Queen's University|isbn=978-0-88911-745-7 |access-date=28 August 2023|via=Google Books}}</ref> On 26 May, Gamsakhurdia was elected president in the [[1991 Georgian presidential election|first presidential election]] with 86.5% of the vote on a turnout of over 83%.<ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p. 401 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref> Gamsakhurdia was soon deposed in a [[1991–92 Georgian coup d'état|bloody ''coup d'état'']], from 22 December 1991 to 6 January 1992. The coup was instigated by part of the [[National Guard of Georgia|National Guard]] and a paramilitary organization called "[[Mkhedrioni]]" ("horsemen"). The country then became embroiled in a bitter [[Georgian Civil War|civil war]], which lasted until December 1993. Simmering disputes within two regions of Georgia, [[Abkhazia]] and [[South Ossetia]], between local separatists and the majority Georgian populations, erupted into widespread inter-ethnic violence and wars.<ref name="princeton">{{cite web |title=Georgia: Abkhazia and South Ossetia |url=https://pesd.princeton.edu/?q=node/274 |website=www.pesd.princeton.edu |publisher=Encyclopedia Princetoniensis |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804112845/https://pesd.princeton.edu/?q=node%2F274 |archive-date=4 August 2018 }}</ref> Supported by Russia, Abkhazia and South Ossetia achieved ''de facto'' independence from Georgia, with Georgia retaining control only in small areas of the disputed territories.<ref name="princeton" /> [[Eduard Shevardnadze]] (Soviet [[Ministry of Foreign Affairs (Soviet Union)|Minister of Foreign Affairs]] from 1985 to 1991) was named as the head of Georgia's new government in March 1992<ref>{{cite web|title=Shevardnadze Named Head of New Government|url=https://greensboro.com/shevardnadze-named-head-of-new-government/article_d02d70f0-9c07-52b2-83c2-3625238a52d7.html|date=10 March 1992|publisher=[[News & Record]]}}</ref> and was elected as head of state in [[1992 Georgian general election|that year's elections]], later as president in [[1995 Georgian presidential election|1995]].<ref>{{Cite news|date=7 July 2014|title=Obituary: Eduard Shevardnadze|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-26327394|access-date=2021-07-06}}</ref> During the [[War in Abkhazia (1992–1993)]], roughly 230,000 to 250,000 Georgians<ref name="hrwreport">{{cite web |url=https://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |title=Georgia/Abchasia: Violations of the laws of war and Russia's role in the conflict |date=March 1995 |publisher=Human Rights Watch |access-date=4 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010220133323/http://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |archive-date=20 February 2001 |url-status=live }}</ref> were expelled from Abkhazia by Abkhaz separatists and North Caucasian militants (including Chechens). Around 23,000 Georgians fled South Ossetia.<ref>{{cite web|date=May 1996|title=Russia – The Ingush–Ossetian conflict in the Prigorodnyi region|url=http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070513003516/http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm|archive-date=13 May 2007|access-date=18 July 2007|publisher=Human Rights Watch/Helsinki}}</ref> In 1994, Georgia was facing an economic crisis, with severe shortages of basics such as bread, water, electricity and heat.<ref>{{cite web|title=Bread, water, fuel shortages in Georgia|url=https://www.upi.com/Archives/1994/11/22/Bread-water-fuel-shortages-in-Georgia/5860785480400/|date=22 November 1994|publisher=[[United Press International]]}}</ref> === ვარდეფიშ რევოლუცია, პრობჟადალური მუკორთა === [[File:Georgia, Tbilisi - Rose Revolution (2003).jpg|thumb|The [[Rose Revolution]] in 2003]] In 2003, Shevardnadze (who won re-election in 2000) was deposed by the [[Rose Revolution]], after Georgian opposition and international monitors asserted that the 2 November [[2003 Georgian parliamentary election|2003 parliamentary elections]] were marred by fraud.<ref>{{cite web |url=http://eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml |title=EurasiaNet Eurasia Insight – Georgia's Rose Revolution: Momentum and Consolidation |publisher=Eurasianet.org |access-date=5 May 2009 |archive-date=5 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805074544/http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml}}</ref> The revolution was led by [[Mikheil Saakashvili]], [[Zurab Zhvania]] and [[Nino Burjanadze]], former members and leaders of Shevardnadze's ruling party. Mikheil Saakashvili was elected as President of Georgia in 2004.<ref>{{cite web|url=http://www.tabula.ge/ge/elections-2016/history |title=არჩევნების ისტორია|work=ტაბულა |publisher=Tabula|date=17 August 2016|access-date=2 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107013905/http://www.tabula.ge/ge/elections-2016/history|archive-date=7 November 2017|url-status=live|language=ka}}</ref> Following the Rose Revolution, a series of reforms were launched to strengthen the country's military and economic capabilities, as well as to reorient its foreign policy westwards. The new government's efforts to reassert Georgian authority in the southwestern autonomous republic of [[Adjara]] led to a major [[Ajaria Crisis|crisis]] in 2004.<ref>{{cite web |title=Georgia moves to rein in Ajaria |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3685117.stm |publisher=[[BBC News]] |date=5 May 2004}}</ref> The country's newly pro-Western stance, along with accusations of Georgian involvement in the [[Second Chechen War]],<ref>{{Cite news | last= Gorshkov | first= Nikolai | url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm | title= Duma prepares for Georgia strike | work= BBC News | date= 19 September 2002 | access-date= 24 July 2009 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090929222413/http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm | archive-date= 29 September 2009 | url-status=live}}</ref> resulted in a severe deterioration of [[Georgia-Russia relations|relations with Russia]], fueled also by Russia's open assistance and support to the two secessionist areas. Despite these increasingly difficult relations, in May 2005 Georgia and Russia reached a bilateral agreement<ref>{{cite web |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080813052136/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |url-status=live|archive-date=13 August 2008 |title=Russia, Georgia strike deal on bases |publisher=Civil Georgia, Tbilisi |date=30 May 2005 | access-date=29 December 2021}}</ref> by which Russian military bases (dating back to the Soviet era) in [[Batumi]] and [[Akhalkalaki]] were withdrawn. Russia withdrew all personnel and equipment from these sites by December 2007<ref>{{cite web|url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=16321|title=Russia Hands Over Batumi Military Base to Georgia|publisher=Civil Georgia, Tbilisi|date=13 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514043306/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=16321|archive-date=14 May 2011|url-status=live | access-date=29 December 2021}}</ref> while failing to withdraw from the [[Gudauta]] base in Abkhazia, which it was required to vacate after the adoption of the [[Adapted Conventional Armed Forces in Europe Treaty]] during the [[1999 Istanbul summit]].<ref>[http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 Russia's retention of Gudauta base – An unfulfilled CFE treaty commitment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205180219/http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 |date=5 February 2017 }} Socor, Vladirmir. The Jamestown Foundation. 22 May 2006</ref> === რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა === [[File:South Ossetia war russian tank.jpg|thumb|A Russian armoured column in South Ossetia]] {{Main|რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (2008)}} After tense relations between Georgia and separatists in [[Abkhazia]] and [[South Ossetia]] ever since the [[dissolution of the Soviet Union]] (1991), relations between Russia and Georgia [[2006 deportation of Georgians from Russia|severely deteriorated]] into the April 2008 [[2008 Russo-Georgian diplomatic crisis|Russo-Georgian diplomatic crisis]].<ref name="shelling">{{cite web|last=Whitmore|first=Brian|date=12 September 2008|title=Is The Clock Ticking For Saakashvili?'|url=http://www.rferl.org/content/Is_The_Clock_Ticking_For_Saakashvili/1199512.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903102314/http://www.rferl.org/content/Is_The_Clock_Ticking_For_Saakashvili/1199512.html|archive-date=3 September 2014|access-date=3 September 2014|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]}}</ref><ref name="tall_order">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7364544.stm |title=Russia criticised over Abkhazia |work=BBC News |date=24 April 2008 |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080815002113/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7364544.stm |archive-date=15 August 2008 |url-status=live }}</ref> The [[Russo-Georgian War]] (1–16 August 2008) resulted in (parts of) [[Abkhazia]] and [[South Ossetia]] being (still) under control of Russian-backed separatists, with Russian military bases being established in those regions, and Russia – according to the European Court of Human Rights – having direct control over [[Russian-occupied territories in Georgia|those separatist regions]]. A bomb explosion on 1 August 2008 targeted a car transporting Georgian peacekeepers. South Ossetians were responsible for instigating this incident, which marked the opening of hostilities and injured five Georgian servicemen, then several South Ossetian militiamen were killed by snipers.<ref>{{cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/0/af25400a-739d-11dd-8a66-0000779fd18c,dwp_uuid=f2b40164-cfea-11dc-9309-0000779fd2ac.html|title=Countdown in the Caucasus: Seven days that brought Russia and Georgia to war|newspaper=[[Financial Times]]|date=26 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080920023223/http://www.ft.com/cms/s/0/af25400a-739d-11dd-8a66-0000779fd18c%2Cdwp_uuid%3Df2b40164-cfea-11dc-9309-0000779fd2ac.html|archive-date=20 September 2008}}</ref><ref name="feud">{{cite news |url=http://online.wsj.com/articles/SB121884450978145997 |title=Smoldering Feud, Then War |author1=Marc Champion |author2=Andrew Osborn |newspaper=The Wall Street Journal |date=16 August 2008}}</ref> South Ossetian separatists began shelling Georgian villages on 1 August. These artillery bombardments caused Georgian servicemen to return fire periodically.<ref name="shelling" /><ref name="feud" /><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/georgia-russia-eu-media-inquiry|title=Georgia calls on EU for independent inquiry into war|author=Luke Harding|newspaper=The Guardian|date=19 November 2008|access-date=4 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913101015/https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/georgia-russia-eu-media-inquiry|archive-date=13 September 2017|url-status=live}}</ref><ref name="Allison">{{cite journal|author=Roy Allison|url=http://commonweb.unifr.ch/artsdean/pub/gestens/f/as/files/4760/39349_201918.pdf|title=Russia resurgent? Moscow's campaign to 'coerce Georgia to peace'|journal=[[International Affairs (journal)|International Affairs]]|volume=84|issue=6|year=2008|pages=1145–1171|doi=10.1111/j.1468-2346.2008.00762.x|access-date=19 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423221417/http://commonweb.unifr.ch/artsdean/pub/gestens/f/as/files/4760/39349_201918.pdf|archive-date=23 April 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/prb0836-e.htm |title=The Conflict Between Russia and Georgia |author=Jean-Rodrigue Paré |publisher=Parliament of Canada |date=13 February 2009 |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102030749/http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/prb0836-e.htm |archive-date=2 January 2016 }}</ref> On 7 August 2008, the Georgian president Mikheil Saakashvili announced a unilateral [[ceasefire]] and called for peace talks.<ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=18931 |title=Saakashvili Appeals for Peace in Televised Address |publisher=Civil.Ge |date=7 August 2008 | access-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019155639/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18931 |archive-date=19 October 2014 |url-status=live }}</ref> More attacks on Georgian villages (located in the South Ossetian conflict zone) were soon matched with gunfire from Georgian troops, who then proceeded to move in the direction of the capital of the [[self-proclaimed]] Republic of South Ossetia ([[Tskhinvali]]) on the night of 8 August, reaching its centre in the morning of 8 August.<ref name="Jamestown Goals">{{cite web |url=http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Bswords%5D=8fd5893941d69d0be3f378576261ae3e&tx_ttnews%5Ball_the_words%5D=Georgia%20Moscow%20proxy&tx_ttnews%5Btt_news%5D=33872&tx_ttnews%5BbackPid%5D=7&cHash=56f9d06976 |title=The Goals Behind Moscow's Proxy Offensive in South Ossetia |publisher=[[The Jamestown Foundation]] |date=8 August 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026162658/http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Bswords%5D=8fd5893941d69d0be3f378576261ae3e&tx_ttnews%5Ball_the_words%5D=Georgia%20Moscow%20proxy&tx_ttnews%5Btt_news%5D=33872&tx_ttnews%5BbackPid%5D=7&cHash=56f9d06976 |archive-date=26 October 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2008/08/09/georgian-conflict-puts-us-in-middle/|title=Georgian conflict puts U.S. in middle|website=Chicago Tribune|date=9 August 2008|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141016124315/http://articles.chicagotribune.com/2008-08-09/news/0808080649_1_south-ossetia-russian-peacekeeping-troops-russian-president-dmitry-medvedev/2|archive-date=16 October 2014|url-status=live}}</ref><ref name="washingtonpost.com">{{cite news |author=Peter Finn |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/16/AR2008081600502_pf.html |title=A Two-Sided Descent into Full-Scale War |newspaper=[[The Washington Post]] |date=17 August 2008 |access-date=28 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106085255/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/16/AR2008081600502_pf.html |archive-date=6 November 2012 |url-status=live }}</ref> According to Russian military expert [[Pavel Felgenhauer]], the Ossetian provocation was aimed at triggering Georgian retaliation, which was needed as a [[pretext]] for a Russian military invasion.<ref>{{cite web |url=http://www.jamestown.org/programs/edm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=33888 |title=The Russian-Georgian War was Preplanned in Moscow |date=14 August 2008 |author=Pavel Felgenhauer |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140820185319/http://www.jamestown.org/programs/edm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=33888 |archive-date=20 August 2014 }}</ref> According to Georgian intelligence and several Russian media reports, parts of the regular (non-peacekeeping) Russian Army had already moved to South Ossetian territory through the [[Roki Tunnel]] before the Georgian military action.<ref name="NYTFreshev">{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2008/09/16/world/europe/16georgia.html | work=The New York Times | first=C.J. | last=Chivers | title=Georgia Offers Fresh Evidence on War's Start | date=15 September 2008 | access-date=28 August 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170616163055/http://www.nytimes.com/2008/09/16/world/europe/16georgia.html | archive-date=16 June 2017 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.newsru.com/russia/11sep2008/voshli.html |script-title=ru:СМИ: российские войска вошли в Южную Осетию еще до начала боевых действий |publisher=NEWSru.com |date=11 September 2008 |language=ru |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102030749/http://www.newsru.com/russia/11sep2008/voshli.html |archive-date=2 January 2016 |url-status=live }}</ref> Russia accused Georgia of "aggression against South Ossetia" and began a large land, air and sea invasion of Georgia under the pretext of a "[[peace enforcement]]" operation on 8 August 2008.<ref name="roudik">{{cite web|publisher=Library of Congress |url=https://www.loc.gov/law/help/russian-georgia-war.php |title=Russian Federation: Legal Aspects of War in Georgia | archive-url=https://web.archive.org/web/20140716042951/http://www.loc.gov/law/help/russian-georgia-war.php |archive-date=16 July 2014 }}</ref><ref name="Allison" /> [[Military of Abkhazia|Abkhaz forces]] opened a second front on 9 August with the [[Battle of the Kodori Valley]], an attack on the Kodori Gorge, held by Georgia.<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-georgia-abkhazia-kodori-idUSL932653720080809 |title=Abkhaz separatists strike disputed Georgia gorge |work=Reuters |date=9 August 2008 |access-date=1 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134849/http://www.reuters.com/article/2008/08/09/us-georgia-abkhazia-kodori-idUSL932653720080809 |archive-date=24 September 2015 |url-status=live }}</ref> Tskhinvali was seized by the Russian military by 10 August.<ref name="radar">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/aug/11/georgia.russia11|title=I got my children out minutes before the bombs fell|work=The Guardian|date=11 August 2008|first=Luke|last=Harding|access-date=24 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305004656/https://www.theguardian.com/world/2008/aug/11/georgia.russia11|archive-date=5 March 2017|url-status=live}}</ref> Russian forces occupied Georgian cities beyond the disputed territories.<ref name="new_front_deeper">{{cite news |agency=Associated Press |title=Russia opens new front, drives deeper into Georgia |url=http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92GE8780 |date=11 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080814211308/http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92GE8780 |archive-date=14 August 2008}}</ref> During the conflict, there was a campaign of [[Ethnic cleansing of Georgians in South Ossetia|ethnic cleansing against Georgians in South Ossetia]], including destruction of Georgian settlements after the war had ended.<ref name="Fact-finding">{{cite web|url=http://www.ceiig.ch/pdf/IIFFMCG_Volume_I.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007030130/http://www.ceiig.ch/pdf/IIFFMCG_Volume_I.pdf|archive-date=7 October 2009|title=Report. Volume I|date=September 2009|publisher=Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia |page=27}}</ref><ref name="Damage">{{cite news |title=Amnesty International Satellite Images Reveal Damage to South Ossetian Villages After... |url=https://www.reuters.com/article/2008/10/09/idUS200979+09-Oct-2008+PRN20081009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222225015/https://www.reuters.com/article/2008/10/09/idUS200979%2B09-Oct-2008%2BPRN20081009 |archive-date=22 February 2014 |work=Reuters |date=9 October 2008 }}</ref> The war displaced 192,000 people and while many were able to return to their homes after the war. One year later, around 30,000 ethnic Georgians remained displaced.<ref>{{cite web |url=http://www.refworld.org/pdfid/4922c0b22.pdf |title=Civilians in the line of fire |publisher=Amnesty International |date=November 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222042133/http://www.refworld.org/pdfid/4922c0b22.pdf |archive-date=22 February 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Georgia Marks Anniversary of War |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8188904.stm |date=7 August 2009 |work=BBC News |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808040149/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8188904.stm |archive-date=8 August 2014 |url-status=live }}</ref> In an interview published in ''[[Kommersant]]'', South Ossetian leader [[Eduard Kokoity]] said he would not allow Georgians to return.<ref>{{cite web |script-title=ru:Эдуард Кокойты: мы там практически выровняли все |url=http://www.kommersant.ru/doc/1011783 |date=15 August 2008 |publisher=Kommersant |language=ru |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140916181813/http://www.kommersant.ru/doc/1011783 |archive-date=16 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |title=Rights Groups Say South Ossetian Militias Burning Georgian Villages |url=http://www.rferl.org/content/Ossetian_Militias_Burn_Georgian_Villages/1292746.html |date=30 September 2008 |publisher=RFE/RL |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903102226/http://www.rferl.org/content/Ossetian_Militias_Burn_Georgian_Villages/1292746.html |archive-date=3 September 2014 |url-status=live }}</ref> The [[President of France]], [[Nicolas Sarkozy]], negotiated a ceasefire agreement on 12 August 2008.<ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=19069 |title=Russia Endorses Six-Point Plan |publisher=Civil.Ge |date=12 August 2008 | access-date=29 December 2021 }}</ref> Russia recognized Abkhazia and South Ossetia as separate republics on 26 August.<ref name="kremlin">{{cite web|url=http://kremlin.ru/eng/speeches/2008/08/26/1543_type82912_205752.shtml|title=Statement by President of Russia Dmitry Medvedev|publisher=The Kremlin|date=26 August 2008|archive-url= https://web.archive.org/web/20080902001442/http://www.kremlin.ru/eng/speeches/2008/08/26/1543_type82912_205752.shtml|archive-date=2 September 2008}}</ref> The Georgian government severed diplomatic relations with Russia.<ref name="break">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7588428.stm |title=Georgia breaks ties with Russia |work=BBC News |date=29 August 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006073511/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7588428.stm |archive-date=6 October 2014 |url-status=live }}</ref> Russian forces left the buffer areas bordering Abkhazia and South Ossetia on 8 October and the [[European Union Monitoring Mission in Georgia]] was dispatched to the buffer areas.<ref>{{cite news |url=https://civil.ge/archives/117657 |title=Russia Completes 'Most of Withdrawal' – EU Monitors |publisher=Civil Georgia|date=8 October 2008| access-date=2023-02-22}}</ref><ref>{{cite news |url=https://civil.ge/archives/117667 |title=Moscow Says EU Monitors Fully Control 'Buffer Zones' |publisher=Civil Georgia|date=9 October 2008| access-date=2023-02-22}}</ref> Since the war, Georgia has maintained that Abkhazia and South Ossetia are [[Russian-occupied territories in Georgia|occupied Georgian territories]].<ref name="parliament.ge">{{cite web |url=http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 |title=Resolution of the Parliament of Georgia on the Occupation of the Georgian Territories by the Russian Federation |date=29 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903224516/http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 |archive-date=3 September 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |title=Abkhazia, S.Ossetia Formally Declared Occupied Territory |publisher=Civil.Ge |date=28 August 2008 | access-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903230132/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |archive-date=3 September 2008 |url-status=live}}</ref> === ქორთული ორცებაშ თარობა (2012–ასეშა) === [[File:Solvita Āboltiņa tiekas ar Gruzijas premjerministru (cropped).jpg|thumb|upright|[[Bidzina Ivanishvili]], founder and honorary chairman of [[Georgian Dream]].]] In preparation for the [[2012 Georgian parliamentary election|2012 parliamentary elections]], Georgia implemented constitutional reforms to switch to a [[Parliamentary system|parliamentary democracy]], moving executive powers from the President to the Prime Minister.<ref>{{cite news |title=Georgia's Constitutional Changes |url=https://www.crisisgroup.org/europe-central-asia/caucasus/georgia/georgia-s-constitutional-changes |work=International Crisis Group |date=1 March 2012|access-date=29 December 2021}}</ref> The transition was set to start with the October 2012 parliamentary elections and to be completed with the [[2013 Georgian presidential election|2013 presidential elections]]. Against the expectations of the ruling United National Movement (UNM) of president Mikheil Saakashvili, a 6-party [[Coalition#Government and politics|coalition]] centred around the newly founded [[Georgian Dream]] party won the [[Georgian parliamentary election, 2012|parliamentary elections in October 2012]], bringing an end to nine years of UNM rule and marking the first peaceful electoral transfer of power in Georgia. Georgian Dream started as a centre-left and pro-European party, gradually moved to culturally conservative and Eurosceptic, has also been described as lacking a clear ideology,<ref>This summarizes main article [[Georgian Dream]]</ref> and is being led by the strongly pro-Russian oligarch [[Bidzina Ivanishvili]].<ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2025/03/06/georgische-demonstranten-vrezen-door-europa-te-worden-vergeten-a4885455#/krant/2025/03/07/#106 ‘Georgian protesters fear being forgotten by 'Europe'’] (in Dutch language). ''[[NRC Handelsblad]]'', 7 March 2025. Retrieved 11 March 2025.</ref> President Saakashvili acknowledged the defeat of his party on the following day.<ref>{{Citation|title=Saakashvili Concedes Defeat in Parliamentary Election|newspaper=Civil.ge|date=2 October 2012|url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=25299| access-date=29 December 2021}}</ref> Georgian Dream was founded, led and financed by tycoon [[Bidzina Ivanishvili]], the country's richest man, who was subsequently elected by parliament as new Prime Minister.<ref>{{cite news |title=Georgian tycoon Ivanishvili confirmed as prime minister |url=https://www.reuters.com/article/us-georgia-parliament-idUSBRE89O0Z820121025 |work=Reuters |date=25 October 2012|access-date=29 December 2021}}</ref> Due to the incomplete transition to parliamentary democracy, a year of uneasy [[Cohabitation (government)|cohabitation]] between Ivanishvili and Saakashvili followed until the [[2013 Georgian presidential election|presidential election in October 2013]],<ref>{{cite news |title=Georgia: Conflict Rather than Cohabitation |url=https://eurasianet.org/georgia-conflict-rather-than-cohabitation |work=Eurasianet |date=8 February 2013|access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Georgia's Historic Transition Faces Crucial Tests In 2013 |url=https://www.rferl.org/a/georgias-historic-transition-faces-crucial-tests-in-2013/24799963.html |work=RFE/RL |date=16 December 2012|access-date=29 December 2021}}</ref> which was won by [[Giorgi Margvelashvili]] from the Georgian Dream party.<ref>{{cite news |title=Georgia PM ally Giorgi Margvelashvili 'wins presidency' |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-24696261 |work=BBC News |date=27 October 2013}}</ref> With the completed transfer of power, Prime Minister Ivanishvili stepped aside and named one of his close business associates, [[Irakli Garibashvili]], as the next prime minister.<ref>{{cite news |title=Irakli Garibashvili Named as Georgia's Next Prime Minister |url=https://jamestown.org/program/irakli-garibashvili-named-as-georgias-next-prime-minister/ |work=Jamestown Foundation |date=4 November 2013 |access-date=29 December 2021}}</ref> Ivanishvili has since been called the informal leader of Georgia, arranging political reappointments from behind the scenes.<ref>{{cite news |title=Did Georgia's 'Informal Leader' Pressure Prime Minister To Resign? |url=https://www.rferl.org/a/caucasus-report-georgia-garibashvili-resigns/27447558.html |work=RFE/RL |date=24 December 2015 |access-date=29 December 2021}}</ref> Saakashvili left Georgia shortly after the election. In 2018, he was convicted in absentia on corruption charges and abuse of power, which he denied.<ref>{{cite news |title=Mikheil Saakashvili: Georgian ex-president arrested returning from exile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-58767420 |work=BBC News |date=1 October 2021}}</ref> Georgian Dream won the 2016 [[2016 Georgian parliamentary election|parliamentary elections]] with 48.61% of the vote while UNM received 27.04%.<ref>{{cite news |title=Ruling party in Georgia decisively wins parliament vote |url=https://www.reuters.com/article/us-georgia-election-idUSKCN1272AT |work=Reuters |date=7 October 2016 |language=en}}</ref> As result of the mixed proportional-majoritarian voting system, this translated into a parliamentary [[supermajority]] of 115 out of 150 seats (77%). This electoral imbalance became a key issue of political and civil society strife in the following years.<ref>{{cite news |title=Constitutional Amendments Initiated |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=30072 |work=Civil.ge |date=3 May 2017 |access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Georgian government offers concessions to end crisis |url=https://eurasianet.org/georgian-government-offers-concessions-to-end-crisis |work=Eurasianet |date=24 June 2019 |access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Transparency International urges dialogue with civil society during political crisis in Georgia |url=https://www.transparency.org/en/press/georgia-political-crisis-dialogue-with-civil-society |work=Transparency International |date=30 November 2019 |access-date=29 December 2021}}</ref> In the [[2018 Georgian presidential election|2018 presidential election]], the Georgian Dream party backed [[Salome Zourabichvili|Salome Zurabishvili]], who won in the second round, becoming the first woman in Georgia to hold the office in full capacity.<ref>Speaker [[Nino Burjanadze]] held the office as female interim President twice, in 2003 and 2007</ref> This was the last direct election of a Georgian president, as additional constitutional reforms removed the popular vote.<ref>{{cite news |title=Georgia elects Salome Zurabishvili as first woman president |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-46376344 |work=BBC News |date=29 November 2018}}</ref> After international mediation to overcome the deep political crisis in the run-up to the 2020 parliamentary elections, an amended electoral system was adopted, specifically for the [[2020 Georgian parliamentary election|2020 elections]].<ref>{{cite news |title=Georgian Dream, Opposition Reach Consensus over Electoral Reform |url=https://civil.ge/archives/341385 |work=Civil.ge|date=8 March 2020 |access-date=29 December 2021}}</ref> Nine parties were elected to parliament. Georgian Dream secured over 48% of votes, which translated into 90 out of 150 seats. They were thus able to continue to govern alone. The opposition made accusations of fraud, which Georgian Dream denied. Thousands of people gathered outside the Central Election Commission to demand a new vote.<ref>{{cite news |title=Georgia protests: Tbilisi police fire water cannon at demonstrators |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54868053 |work=BBC News |date=8 November 2020}}</ref> This led to a new political crisis that was (temporarily) resolved by an EU brokered agreement,<ref>{{cite news |title=New EU Proposal: Amnesty for Rurua, Melia, 2022 Snap Polls if GD Gets Less than 43% in Locals |url=https://civil.ge/archives/413785 |work=Civil.ge|date=18 April 2021 |access-date=29 December 2021}}</ref> from which the Georgian Dream later withdrew.<ref>{{cite news |title=President Michel to Start Consultations after GD's EU-Brokered Deal Withdrawal |url=https://civil.ge/archives/434558 |work=Civil.ge|date=29 July 2021 |access-date=29 December 2021}}</ref> In February 2021, Prime Minister [[Giorgi Gakharia]] resigned and Irakli Garibashvili became Prime Minister once more.<ref>{{cite news |title=Georgia country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 |work=BBC News |date=22 February 2021}}</ref> [[Georgia and the Russian invasion of Ukraine|During the Russian invasion of Ukraine in 2022]], Georgian provided diplomatic and humanitarian support for Ukraine but did not join other countries in imposing sanctions on Russia. Since the beginning of war Georgia has topped the list of countries to which [[Russian emigration during the Russian invasion of Ukraine|Russian exiles]] moved; Russians have been allowed to stay in Georgia for at least one year without a visa since 2015, though many Georgians began to view the presence of more Russian citizens in Georgia as a security risk.<ref>{{Cite news |last=Shota Kincha |date=22 May 2022 |title=Russian exiles get a chilly reception in Georgia – VoxEurop |language=en-US |work=Voxeurope |url=https://voxeurop.eu/en/russian-exiles-get-a-chilly-reception-in-georgia/ |access-date=2022-06-26}}</ref><ref>{{Cite news|date=20 May 2023 |title=90 დღე 366-ის წინააღმდეგ - საქართველო-რუსეთის უვიზო მიმოსვლის მოკლე ისტორია|language=en-US |work=Radio Freedom|url=https://www.radiotavisupleba.ge/a/საქართველო-რუსეთის-უვიზო-მიმოსვლის-მოკლე-ისტორია/32419480.html}}</ref> On 7 March 2023, the [[Parliament of Georgia]], led by the Georgian Dream coalition, attempted to pass the [[Foreign funding of NGOs#Georgia|Law on Transparency of Foreign Influence]] which requires [[Non-governmental organization|Non-Governmental Organizations]] (NGOs) to register as "agents of foreign influence", if upwards of 20% of their funding is from foreign support.<ref>{{Cite web |date=2023-03-07 |title=Law on "Transparency of Foreign Funding" Passes 76-13 in the First Reading |url=https://civil.ge/archives/529567 |access-date=2024-05-12 |website=Civil Georgia |language=en-US}}</ref> The passing of the bill resulted in severe protests and criticism from the [[United States Department of State|US State Department]], [[United Nations]] and [[European Union]], leading to the termination of further discussions of the bill.<ref>{{Cite web |last=Ritchie |first=Rhea Mogul,Sophie Tanno,Niamh Kennedy,Hannah |date=2023-03-09 |title=Georgia withdraws 'foreign influence' bill but opposition vows more protests |url=https://www.cnn.com/2023/03/09/europe/georgia-bill-protests-withdrawn-intl-hnk/index.html |access-date=2024-05-12 |website=CNN |language=en}}</ref> On 3 April 2024, the Georgian Parliament announced the draft of a similar law named the [[Foreign funding of NGOs#Georgia|Proposed Law on Transparency of Foreign Influence]],<ref>{{Cite web |title=Ruling party to resubmit bill on transparency of foreign influence to Parliament {{!}} AGENDA.GE |url=https://agenda.ge/en/news/2024/38524 |access-date=2024-05-12 |website=agenda.ge |language=en}}</ref> leading to [[2023–2024 Georgian protests|larger protests]], the bill has been described as "the Russian law" by the opposition and protestors, in reference to the [[Russian foreign agent law]].<ref>{{Cite news |date=2024-04-15 |title=Protesters demand Georgia government withdraw proposed 'Russian law' |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-68822483 |access-date=2024-05-12 |language=en-GB}}</ref> At least 200,000 people have joined [[2023–2024 Georgian protests|the protests against the law]], which they describe as "[[Kremlin]]-style", and a threat to [[democracy]] and [[Freedom of speech|free speech]].<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Massive Tbilisi protest marks historic turnout |url=https://tvpworld.com/77488096/tbilisi-hosts-the-largest-protest-in-georgias-modern-history |access-date=2024-08-20 |website=[[Telewizja Polska]] |language=}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-12 |title=Tens of Thousands Protest Against Foreign Agents Law |url=https://civil.ge/archives/605652 |access-date=2024-08-20 |website=[[Civil Georgia]] |language=en-US}}</ref> Alleged irregularities and fraud in the 26 October [[2024 Georgian parliamentary election]]s led to an ongoing [[Georgian political crisis (2024–present)|Georgian political crisis]], which entailed, among more, the refusal of Georgias fifth president [[Salome Zourabichvili]] to acknowledge the 14 December [[2024 Georgian presidential election]]s (held in parliament) to have been won by [[Mikheil Kavelashvili]]. Following the announcement of the results of the [[2024 Georgian parliamentary election]]s, [[2024 Georgian post-election protests|protests erupted in Georgia on 28 October]], with the protestors citing alleged violations of electoral law, such as voter fraud. The EU's [[High Representative of the Union for Foreign Affairs and Security Policy]] in December 2024 called on the [[Election Administration of Georgia|Central Election Commission of Georgia]] (CEC) to "swiftly, transparently and independently investigate and adjudicate electoral irregularities and allegations thereof".<ref>{{Cite web |title=Joint Statement by High Representative Josep Borrell and European Commission on Parliamentary elections |url=https://1tv.ge/lang/en/news/joint-statement-by-high-representative-josep-borrell-and-european-commission-on-parliamentary-elections/ |access-date=2024-12-13 |website=1TV |language=en-US}}</ref> The Georgian opposition parties and the [[President of Georgia]] Zurabishvili have stated their support for the protestors alleging the violation of the law by the [[Georgian Dream]] government.<ref>{{Cite web |date=2024-11-25 |title=President: Parliament Meeting Unconstitutional |url=https://civil.ge/archives/637669 |access-date=2024-12-13 |website=Civil Georgia |language=en-US}}</ref> Protests have gotten more intense since 28 November following the postponing of [[Accession of Georgia to the European Union|Georgia's integration into the European Union]] until 2028.<ref>{{Cite web |title=PM Kobakhidze: No EU accession negotiations until 2028, rejecting grants to avoid blackmail |url=https://1tv.ge/lang/en/news/pm-kobakhidze-no-eu-accession-negotiations-until-2028-rejecting-grants-to-avoid-blackmail/ |access-date=2024-12-13 |website=1TV |language=en-US}}</ref> The protestors started using [[pyrotechnics]] and [[molotov cocktail]]s.<ref>{{Cite web |title=Protesters in Georgia throw Molotov cocktails at security forces |url=https://newsukraine.rbc.ua/news/protesters-in-georgia-throw-molotov-cocktails-1733087805.html |access-date=2024-12-13 |website=RBC-Ukraine |language=en}}</ref> The use of water cannon and tear gas by the police led to injuries described as torture by Georgia's rights ombudsman.<ref>{{Cite web |date=2024-12-03 |title=Georgian police accused of torturing pro-EU protesters |url=https://www.france24.com/en/europe/20241203-georgia-police-use-water-cannon-tear-gas-to-disperse-pro-eu-protesters-outside-parliament |access-date=2024-12-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 2 December, opposition leader [[Zurab Japaridze]] was arrested, and on 4 December another opposition leader, [[Nika Gvaramia]], was arrested. Both opposition leaders have been set free since then.<ref>{{Cite web |last=Media |first=O. C. |date=2024-12-02 |title=Georgian police briefly detain opposition leader Zurab Japaridze |url=https://oc-media.org/georgian-police-briefly-detain-opposition-leader-zurab-japaridze/ |access-date=2024-12-13 |website=OC Media |language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite news |last=Light |first=Felix |date=4 December 2024 |title=Georgian opposition leader violently detained by police, his party says |url=https://www.reuters.com/world/europe/georgian-opposition-leader-beaten-unconscious-detained-by-police-party-says-2024-12-04/ |access-date=4 December 2024 |work=[[Reuters]]}}</ref> --> == გეოგრაფია == [[ფაილი:Georgia Topography.png|thumb|350px|left|საქორთუოშ ფიზიკურ რუკა]] საქორთუო ევროპაშ დო აზიაშ ოკართაფუს, [[კავკაცია]]ს იდვალჷ. ბჟადალშე უხურგანს [[უჩა ზუღა]], ოორუეშე - [[რუსეთი]], ბჟაეიოლშე - [[აზერბაიჯანი]] დო ობჟათეშე [[თურქეთი]] დო [[სომხეთი]]. საქორთუო თი უჯვეშაშ ოტრანსპორტე ოთხშარააკართუს იდვალჷ, ნამუთ მიორსხუანდჷ დო მიორსხუანს ოორუეშ დო ობჟათეშ, ბჟადალუშ დო ბჟაეიოლიშ ქიანეფს. თე შარას გინმიშჷ ევროპა-აზიაშ მიმარსხუაფალი ოტრანსპორტე მაგისტრალი - ჯვეში აბრეშუმიშ შარა. * '''ტერიტორია''' - ქიანაშ ფართობი რე 69 700 კვ.კმ. თანჯეფიშ სიგჷნძა - 1771 კმ. * '''ორთა''' - საქორთუო, მუჭოთ ედომუშამი [[კავკაცია]] ანდა გვალათ რე გიშაგორილი დო უმოსო ლაკადა დიხა რე. * '''ორთაშობური რესურსეფი''': ტყალეფი, ჰიდროენერგია, მანგანუმი, რკინაში მადენი, ლინჯი, მორჩილი მუდანობათ ქუანოშქერი დო ნაფთობი, გვალაში დო ზუღაში კლიმატური კურორტეფი. * '''ქიანაში უდიდაში ნოღეფი''' * [[ქართი]] -ოხორანს 1 108 717 კოჩი *[[ბათუმი]] -ოხორანს 152 839 კოჩი * [[ქუთეში]] -ოხორანს 147 635 კოჩი * [[რუსთავი]] -ოხორანს 125 103 კოჩი * [[სოხუმი]] -ოხორანს ''62 914'' კოჩი შხვა დიდი ნოღეფი: * [[გორი]] -ოხორანს 48 143 კოჩი * [[ზუგდიდი]] -ოხორანს 42 998 კოჩი * [[ფუთი]] -ოხორანს 41 465 კოჩი * [[თელავი]] -ოხორანს 19 629 კოჩი დო შხვა... საქორთუო ო.გ. 41o071 დო 43o351 დო ბ.გ. 40o041 დო 46o441-ს იდვალუაფუ. == სახენწჷფო == საქორთუო ოპარლამენტე რესპუბლიკა რე. სახენწჷფოში მადუდე რე [[საქორთუოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]], ნამუთ სხუნუშ ხეშუულაფაშ მანჯღვერჷთ რე. თარობაშ მადუდე - [[პრემიერ-მინისტრი]]. ქიანაშ უმაღალაშ კანონმადვალუ ორგანო რე ართპალატამი პარლამენტი (235 მაკათური), ნამუთ ოთხ წანამოწანას ართიშახ ითირუ პროპორციული დო მაჟორიტარული სისტემათ. * '''ნანანოღა''' - [[ქართი]] * '''ოფიციალური ნინა''' - [[ქორთული ნინა|ქორთული]], [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას]] [[აფხაზური ნინა|აფხაზური]] ქორთულწკჷმა ართო. * '''ერუანული დღახუ''' - [[26 მესი]] (1918), სახენწჷფობური დუდიშულაშ დღა. == საქორთუოშ თანჯეფი == ოსქჷრონე თანჯა საქორთუოშ ოორუე-ბჟადალუ ნოწილს, დაბა ლესელიძეწკჷმა იჭყაფუ. უკული თინა მეჸუნს [[ფსოუ]]ს, ნამუთ ოდუდეს გვალა აგეფსთაწკჷმა ეჭოფუნს. საქორთუოშ ოორუე თანჯა უმოსო მეჸუნს კავკასიონიშ თარ წყარგმართალ ქჷნდჷრს. გვალა ვაციკფარსიშე გვალა შავიკლდეშა საქორთუოშ თანჯა გეჸუნს წყარგმართალი ქჷნდჷრიშ ოორუეშე გვალა [[მყინვარწვერი|მყინვარწვერს]] დო [[გვერდით ქჷნდჷრი|გვერდით ქჷნდჷრს]]. ბჟაეიოლი თანჯა იჭყაფუ გვალა [[ტინოვროსო]]შე, გიმურს [[ალაზანიშ ვე]]შა, მეუნს წყარმალ [[ალაზანი|ალაზანს]], სოიშახ 1 კმ ვადოსქიდუ [[მინგეჩაურიშ წყაროთხილუ]]წკჷმა წყარმალიშ კათაფაშა. საქორთუოშ ობჟათე თანჯა იჭყაფუ [[უჩა ზუღა]]წკჷმა, ოფუტე [[სარფი]]ს. თანჯა დიო მეჸუნს, უკული კვათჷნს ლაზისტანიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნორთის, მეჸუნს [[შავშეთი]]ს დო კჷნ კვათუნს [[არსიანიშ ქჷნდჷრი|არსიანიშ ქჷნდჷრს]], ჯავახეთიშ რეგიონიშ დო სომხეთიშ ვულკანურ გვალონას, ლოქიშ ქჷნდჷრს, წყარმალ [[მტკვარი|მტკვარს]] დო [[იორიშ გაბარი|იორიშ გაბარს]]. == ტერიტორიული მონწყუალა == ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე. {| class="wikitable" border="10" cellpadding="10" cellspacing="10" |----- ! colspan="3" background: #8B864E | საქორთუოშ რეგიონეფი |----- | colspan="3" align="center" | <div class="float-none"> |----- | ''№'' || ''რეგიონი'' || ''ნანანოღა'' |----- | 1 || [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა]] || [[სოხუმი]] |----- | 2 || [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი]] || [[ზუგდიდი]] |----- | 3 || [[გურიაშ აკანი]] || [[ოზურგეთი]] |----- | 4 || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა]] || [[ბათუმი]] |----- | 5 || [[რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანი|რაჭა-ლეჩხუმიშ<br />დო თუდოლენი შონეშ აკანი]] || [[ამბროლაური]] |----- | 6 || [[იმერეთიშ აკანი]] || [[ქუთეში]] |----- | 7 || [[სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი]] || [[ახალციხე]] |----- | 8 || [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი]] || [[გორი]] |----- | 9 || [[მცხეთა-მთიანეთიშ აკანი]] || [[მცხეთა]] |----- | 10 || [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი]] || [[რუსთავი]] |----- | 11 || [[კახეთიშ აკანი]] || [[თელავი]] |----- | 12 || [[ქართი]] || [[ქართი]] |----- |} == დემოგრაფია == {{თარი|საქორთუოშ დემოგრაფია}} ისტორიოგრაფიას მეღებული მუნაჩემეფით [[XIII ოშწანურა]]ს ქორთუეფიშ მუდანობა 5 მილიონს ოჭირინუანდჷ. უჩინებუ რე XIV-XVII ოშწანურეფიშ მუნაჩემეფი. XVIII ოშწანურაშ შქა წანეფშე საქორთუოშ მახორობას (ასეიან ხურგეფს) 761 ვითოშით ანგარიშენდეს, თინეფშე 5% ოხორანდჷ ნოღეფს. 1800 წანაშო საქორთუოშ (ასეიან ხურგეფს) მახორობა 675 ვითიოშშე უმოსი რდჷ, თაურეშე ბჟაეიოლ საქორთუოშა მიშჷ მახორობაშ 45,6%, ბჟადალაშა – 54,4%. 1832 წანა 840 ვითოშშა მიძინჷ, 1865 წანას — 1 289 200-ს გეგნაჩირთჷ. 1897 წანას, საქორთუოშ მახორობა რდჷ 1 919 400 ადამიერი, 1914 წანას — 2 600 400. ართი ოშწანურაშ გოძვენას საქორთუოშ მახორობაქ 3,4-სხით მიძინჷ. [[პავლე ინგოროყვა]]სშ ჩინებათ, 1916 წანას საქორთუოშ მახორობა აკმადგინანდჷ 3 365 000 ადამიერს, თინეფშე 2 349 000 ადამიერი რდჷ ქორთუ.<ref>''ინგოროყვა პ.'' „საქართველოს ტერიტორიის საზღვრების შესახებ გვ. 16-17 – თბილისი, 1990</ref> საქორთუოშ მახორობაქ მეხოლაფირო 200 ვითოშით დირკჷ [[პირველი მოსოფელიშ ლჷმა]]შ ბორჯის დო [[საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|პირველი რესპუბლიკაშ]] წანეფს, ნამუთ ირიათოიანი ლჷმეფით დო ტერიტორიეფიშ დინაფათ რდჷ გოპიჯაფილი. 1921 წანას საქორთუოშ მახორობაქ 2 410 ვითოშშახ ქუმორთჷ. XX ოშწანურაშე, მახორობაშ მუდანობაშ დოდგინა მახორობაშ არძაშოული მეშქაშობათ მუთმოხვადჷ. პირველი ეჭარუაქ სხუნუური საქორთუოს [[1926]] წანას იმანჯჷ, ეკონიაქ — [[1989]] წანას. ზოხორინელი საქორთუოს მახორობაშ ეჭარუაქ იმანჷ 2002 დო 2014 წანეფს. {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! ეჭარუაშ წანა !! მახორობა !! ქომოლკოჩი !! ოსური |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1926|1926]]|| 2 677 200 || || |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1939|1939]]|| {{ძინა}} 3 540 000 || || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1959|1959]] || {{ძინა}} 4 044 045 || || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1970|1970]] || {{ძინა}} 4 686 358|| || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1979|1979]] || {{ძინა}} 5 014 800 || || |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1989|1989]]|| {{ძინა}} 5 400 800 || || |- | [[საქორთუოშ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 2002|2002]] || {{რკება}} 4 601 500 || || |- | [[საქორთუოშ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 2014|2014]] || {{რკება}} 3 787 000|| || |- |2020 || {{რკება}} 3 716 900 || || |} 1989 წანაშ ეჭარუათ საქორთუოშ მახორობა 5 443 000 კოჩი რდჷ, 2002 წანაშო - 4 601 500. მუჭოთ რჩქჷნი, საქორთუოშ მახორობაქ 13 წანაშ დინოხოლე ართი ნოხუთალით მირკჷ. ეკონია პერიოდეფს საქორთუოს მოხვალამირ რთულ პოლიტიკურ მოლინეფქ დო მონკა სოციალურ-ეკონომიკურ კრიზისიქ გჷმიჭანუ საქორთუოშ მახორობაშ ოგჷნაფალი ნორთიშ გუშულა თანჯეფსგალე. თეწკჷმა, მირკჷ დაბადებაქ დო ქჷმიძინჷ ღურუამობაქ დო ქიანაქ მონკა დემოგრაფიულ სიტუაციას ქინოლჷ. მუთ ოწაწჷ [[ქორთუეფი|ქორთუეფს]], 1989 წანას რდჷ 3 787 000 კოჩი, მუთ საქორთუოშ მახორობაშ 70,1 %-ს აკმადგინანდჷ. 2002 წანას ქორთუეფიშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 3 661 000 კოჩის, მუთ ქიანაშ მახორობაშ 83,8 % რდჷ. 2006 წანაშ ოფიციალური მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, საქორთუოშ ცენტრალურ ხეშუულობაშ კონტროლირებად ტერიტორიას დოხოლაფირო 4 661 473 კოჩი, ოხორანს. მახორობაშ ძინაშ ტემპი აკმადგინანს 0,74 %-ს. * '''ეთნიკური აკოდგინალა''' (საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): [[ქორთუეფი]] — 86,8 %, [[აზერბაიჯანარეფი]] — 6,3 %, [[სომეხეფი]] — 4,5 %, [[რუსეფი]] — 0,7 %, [[ოსეფი]] — 0.4 %, [[იეზიდეფი]] — 0,3 %, [[უკრაინალეფი]] — 0,2 %, [[ქისტეფი]] — 0,2 %, [[ბერძენეფი]] — 0,2 % დო შხვეფი; * '''რელიგიური აკოდგინალუა''' (უმოსო საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელი ქირსიანეფი]] — 83,4 %, [[ისლამი|მუსლიმანეფი]] — 10,7 %, [[სომხური სამოციქულო ეკლესია|სომეხი გრიგორიანალეფი]] — 2,9 %, [[კათოლიციზმი|კათოლიკეეფი]] — 0,5 %, [[იეზიდიზმი|იეზიდეფი]] – 0,2 % დო შხვეფი. * '''დიდი ნოღეფი''': [[ქართი]] — 1 108 717, [[ბათუმი]] — 152 839, [[ქუთეში]] — 147 635, [[რუსთავი]] — 125 103, [[სოხუმი]] — 62 914, [[გორი]] — 48 143, [[ზუგდიდი]] — 42 998, [[ფუთი]] — 41 465, [[ცხინვალი]] — 30 432. {| class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%" |+ align=center style="font-weight:bold" | ნოღეფიშ მახორობა ! rowspan=23 width:150|<br /> [[ფაილი:Tiflis.jpg|border|135px|ქართი]]<br />[[ქართი]]<br /> [[ფაილი:Catholic Church in Kutaisi.jpg|border|135px|ქუთეში]]<br />[[ქუთეში]]<br /> [[ფაილი:Streets of Batumii.jpg|border|135px|ბათუმი]]<br />[[ბათუმი]]<br /> |- ! align=center style="background:#B9D3EE;" | № ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ნოღეფი|ნოღა]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ტერიტორიული მონწყუალა|აკანი]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | მახორობა ! align=center style="background:#B9D3EE;" | № ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ნოღეფი|ნოღა]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ტერიტორიული მონწყუალა|აკანი]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | მახორობა ! rowspan=11 | {{navbar|საქორთუოშ ნოღეფიშ მახორობა|plain=1}} [[ფაილი:Rustavi Square.JPG|135px|რუსთავი]]<br />[[რუსთავი]]<br /> [[ფაილი:Gori cathedral (view from the Gori Fortress) (A).jpg|135px|border|გორი]]<br />[[გორი]]<br /> [[ფაილი:Dadiani Palace.jpg|135px|ზუგდიდი]]<br />[[ზუგდიდი]]<br /> |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 1 ||align=left | '''[[ქართი]]''' || [[ქართი]] || 1 108 717 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 10 ||align=left | '''[[სამტრედია]]'''|| [[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 25 318 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 2 ||align=left | '''[[ბათუმი]]''' || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]]|| 152 839|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 11 ||align=left | '''[[ხაშური]]'''|| [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]]||26 135 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 3 ||align=left | '''[[ქუთეში]]'''||[[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 147 635 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 12 || align=left | '''[[სანაკი]]'''|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 21 596 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 4 ||align=left | '''[[რუსთავი]]''' || [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი|თუდოლენი ქართლი]]|| 125 103 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 13 ||align=left | '''[[ზესტაფონი]]'''|| [[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 20 814 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 5 ||align=left | [[სოხუმი|'''სოხუმი''']]|| [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთი]]|| ''62 914''|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 14 ||align=left | [[მარნეული|'''მარნეული''']]|| [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი|თუდოლენი ქართლი]]|| 20 211 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 6 ||align=left | '''[[გორი]]''' || [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]] || 48 143 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 15 ||align=left | '''[[თელავი]]'''|| [[კახეთიშ აკანი|კახეთი]]|| 19 629 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 7 ||align=left | [[ზუგდიდი|'''ზუგდიდი''']]|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 42 998 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 16 ||align=left | [[ახალციხე|'''ახალციხე''']]|| [[სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი|სამცხე-ჯავახეთი]]|| 17 903 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 8 ||align=left | '''[[ფუთი]]'''|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 41 465 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 17 ||align=left | '''[[ქობულეთი]]''' || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]] || 16 546 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 9 ||align=left | [[ცხინვალი|'''ცხინვალი''']]|| [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]]|| ''30 432''|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 18 ||align=left | [[ოზურგეთი|'''ოზურგეთი''']]|| [[გურიაშ აკანი|გურია]]|| 14 785 |- |} {{საქორთუოშ სახენწჷფობურობა}} == ეკონომიკა == ზოხორინელობაშ გუმოცხადებაშე ამდღარშახ იგინძორებუ საბაზარო რეფორმეფი. ეკონომიკაშ თარი დარგეფი რე ოფუტეშ მეურნება (ჩაი, ციტრუსი, ხილი, თამბაქო, ღვინი, მანქანაშკიდანჯალა, მეტალურგია, ჰიდრორესურსეფი. === საბანკო-საფინანსო დო დაზღვიებაშ სისტემეფი === დიდი ქორთუ, [[ილია ჭავჭავაძე]] „საადგილმამულო სათავადაზნაურო ბანკიშ“ ხემანჯღვერობაშ პერიოდის, დიო ხოლო 1883 წანაშე გაზეთ ''ივერიას'' ობჟინუანს მოშინაფილი ორგანიზაციაშ მუშობაშ შედეგეფს. თენა რდჷ მაართა ქორთული საბანკო-საფინანსო ინსტიტუტიშ მაართა საჯარო წჷმორინაფა. ამდღა საქორთუოშ ეკონომიკაშ სექტორს მუშენს მუდგაზმარენი ძალიერი კომერციული ბანკი დო ბანკეფიშ ასოციაცია. * [[საქორთუოშ ბანკეფიშ ასოციაცია]] ([[ქორთული ნინა|ქორთ]]. [[:ka:საქართველოს ბანკების ასოციაცია|საქართველოს ბანკების ასოციაცია]]) * [[ბაზის ბანკი]] * [[ბანკი რესპუბლიკა]] (ბუნა სოსიეტე ჟენერალი) * [[ვითიბი]] * [[თიბისი ბანკი]] * [[პროკრედიტბანკი]] * [[საქართველოს ბანკი]] * [[სახალხო ბანკი]] * [[სილქ როუდ ბანკი]] * [[სტანდარტ ბანკი]] * [[ტაოპრივატბანკი]] ვასაბანკო საკრედიტო-სადეპოზიტო ორგანიზაციეფი დო საფინანსო-საკრედიტო ხუჯიშდაკინებაშ (მხარდაჭერა) პროგრამეფი: * „[[განათლების ერთიანი საკრედიტო კავშირი]]“ დაზღვიებაშ სისტემა: * [[დაზღვევის ასოციაცია]] * [[ალდაგი-ბი-სი-აი]] * [[ჯი-პი-აი ჰოლდინგი]] სახენწჷფო ინსტიტუტეფი: * [[საქორთუოშ ფინანსეფიშ სამინისტრო]] * [[საქორთუოშ ცენტრალური ბანკი]] </small> საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე [[კოლხეთიშ ომაფე|კოლხეთი]] (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ''ეგრისი'') დო [[დიაოხი]] (ტაო-კლარჯეთი). 1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა. 1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა. 1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა [[სუამი]]შ ართ-ართი მაკათური რე [[უკრაინა]]წკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო [[მოლდოვა]]წკჷმა ართო. საქორთუო რე [[უჩა ზუღა]]შ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით. == ტერიტორიული მონწყუალა == ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე. == ქორთული რესურსეფი ინტერნეტის == * [http://www.president.gov.ge/ საქორთუოშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური ვებ-გვერდი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110316105336/http://www.president.gov.ge/ |date=2011-03-16 }} * [http://www.parliament.ge საქორთუოშ პარლამენტი] * [http://www.mfa.gov.ge/ საგალეო საქვარეფიშ სამინისტროშ ვებ-გვერდი] * [http://civil.ge/geo/ Civil.ge — საქორთუოშ პოლიტიკური სიახალეეფიშ მაჩინე (მაცნე)] * [http://internet.ge Internet.ge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111017123847/http://internet.ge/ |date=2011-10-17 }} * [http://weather.ge/ ტაროსი საქორთუოს]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.apsny.ge Грузия online — ახალი ამბეფი დო ანალიტიკური მასალეფი] {{ru}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html CIA World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016075816/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html |date=2015-10-16 }}{{en icon}} * [http://www.caucaz.com/home_uk Caucaz.com — ირმარული სტატიეფი დო რეპორტაჟეფი საქორთუოშე დო ობჟათე კავკასიაშე] * [https://www.allgeo.org/index.php/ka/ საქორთუეშე ოთხ ნინაშა: ისტორია, კულტურა, აუდიო-ვიდეოთეკა დო შხვა] ==კომენტარეფი== <references group="კომ."/> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} {{ფეისბუქი}} [[კატეგორია:საქორთუო| ]] [[კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] [[კატეგორია:ევროპაშ სხუნუშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:კავკაცია]] [[კატეგორია:მოლენკავკაცია]] [[კატეგორია:რესპუბლიკეფი]] [[კატეგორია:საქორთუოშ თეხანური ისტორია]] [[კატეგორია:ქირსიანული სახენწჷფოეფი] fdubwqikkx29ef4n33yv7r3gpg2i8ep 10 9985 250103 54250 2026-05-10T16:47:56Z Narazeni 826 250103 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template|small=yes}} </noinclude>{{#ifeq:{{{small|}}}{{{expiry|ʁ}}}|yesʁ | <div style="position:absolute; z-index:100; right:20px; top:10px; height:10px; width:300px;"></div> <div style="position:absolute; z-index:100; right:10px; top:10px;" class="metadata" id="administrator"> <imagemap> Image:Padlock-silver-medium.svg|20px rect 0 0 1000 1000 [[Wikipedia:Protection policy|This high-risk template or image included in one has been semi-protected from editing to prevent vandalism]] desc none </imagemap> </div> | <table class="messagebox protected" style="border:2px solid #99B; padding:0px; font-size:0.9em;"> <tr> <td valign="center" > [[Image:Padlock-silver-medium.svg|45px| ]]</td> <td> '''ათე {{#switch:{{NAMESPACE}} |{{ns:image}}=სურათი, გჷმორინაფილ რე ანდა [[ვიკიპედია:მაღალი რისკიშ თანგეფი|მაღალ რისკიშ თანგის]] ვარ-და ინტერფეისის, |#default=[[ვიკიპედია:მაღალი რისკიშ თანგეფი|მაღალ რისკიშ თანგი]] }} [[ვიკიპედია:გვერდო თხილუაშ პოლიტიკა|კილერ რე რედაქტირაფაშო]] ახალ ვარ-და უდურეგისტრირებუ მახვარებუშო [[ვიკიპედია:ვანდალიზმი|ვანდალიზმშე]] თხილუაშ ღანკით.''' {{howtoeditsemi}} {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:image}}=:<small>მიკოღანკუა: ათე სურათიშ ვიკიოწკარუეშა გინოღალა ვა შილებე</small>}} </td> </tr> </table> }}<includeonly>[[კატეგორია:თხილერი თანგეფი|{{PAGENAME}}]]</includeonly><noinclude> ---- * გეგმირინეთ {{tlx|{{lc:{{PAGENAME}}}}}} რჩქვანელობურ თანგიშო. * გეგმირინეთ {{tlx|{{lc:{{PAGENAME}}}}|small&#61;yes}} ხვალე ხანტურელშო ჟილენი მარძგვანი კუნთხუს. გეთოლწონით, ნამდა ხვალე [[ვიკიპედია:ადმინისტრატორეფი|ადმინისტრატორეფს]] შეულებუნა ხასჷლაშ ბლოკუა. {{თხილუაშ თანგეფი}} {{კატეგორიას|გვერდო თხილუაშ თანგეფი}} [[კატეგორია:თხილუაშ თანგეფი|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 0qfmqvxcwkhgm0hvewpxzvb5eenv6ib 10 12353 250098 100929 2026-05-10T12:19:02Z Narazeni 826 250098 wikitext text/x-wiki <includeonly> {{ტაქსოდაფა ქჷდიჭყი | {{{ჯოხო}}} | {{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}}}}<!-- -->{{#if: {{{სურათიშ ფაილი|}}}|{{ტაქსოდაფა სურათი|[[სურათი:{{{სურათიშ ფაილი}}}|270px|{{{სურათიშ მუკნაჭარა|{{{სურათიშ ეჭარუა|{{PAGENAME}} }}} }}}]]|{{{სურათიშ ეჭარუა|}}} }}| {{#if: {{{images_set|}}}| {{{images_set|}}} }} }}<!-- --> </td> </tr> <tr> <th style="background: {{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}};">[[ბიოლოგიური სისტემატიკა|მენცარული კლასიფიკაცია]]</th> </tr> <tr> <td align="center"> {| |-valign=top {{#if:{{{ჟინომაფე|}}}| {{!}} ჟინომაფე: {{!}} {{{ჟინომაფე}}}}} |-valign=top | ომაფე: | {{#if:{{ჭითა რცხუ|{{{ომაფე}}}}}|{{ტაქსოდაფა კონვერსია}}|[[{{{ომაფე}}}]]}} |-valign=top {{#if:{{{გიმენომაფე|}}}| {{!}} გიმენომაფე: {{!}} {{{გიმენომაფე}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ჟინგჷნართი|}}}| {{!}} ჟინგჷნართი: {{!}} {{{ჟინგჷნართი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{გჷნართი|}}}| {{!}} გჷნართი: {{!}} {{{გჷნართი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{გიმენგჷნართი|}}}| {{!}} გიმენგჷნართი: {{!}} {{{გიმენგჷნართი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{გჷნართი_რანგიშ_უმუშო|}}}| {{!}} (რანგიშ უმუშო): {{!}} {{{გჷნართი_რანგიშ_უმუშო}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ჟინტიპი|}}}| {{!}} ჟინტიპი: {{!}} {{{ჟინტიპი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ტიპი|}}}| {{!}} ტიპი: {{!}} {{{ტიპი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{გიმენტიპი|}}}| {{!}} გიმენტიპი: {{!}} {{{გიმენტიპი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ტიპი_რანგიშ_უმუშო|}}}| {{!}} (რანგიშ უმუშო): {{!}} {{{ტიპი_რანგიშ_უმუშო}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ჟინკლასი|}}}| {{!}} ჟინკლასი: {{!}} {{{ჟინკლასი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{კლასი|}}}| {{!}} კლასი: {{!}} {{{კლასი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{გიმენკლასი|}}}| {{!}} გიმენკლასი: {{!}} {{{გიმენკლასი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ინფრაკლასი|}}}| {{!}} ინფრაკლასი: {{!}} {{{ინფრაკლასი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{კლასი_რანგიშ_უმუშო|}}}| {{!}} (რანგიშ უმუშო): {{!}} {{{კლასი_რანგიშ_უმუშო}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ჟინრანწკი|}}}| {{!}} {{ტაქსოდაფა ჟინრანწკი|{{{ომაფე}}}}}: {{!}} {{{ჟინრანწკი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{რანწკი|}}}| {{!}} {{ტაქსოდაფა რანწკი|{{{ომაფე}}}}}: {{!}} {{{რანწკი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{გიმენრანწკი|}}}| {{!}} {{ტაქსოდაფა გიმენრანწკი|{{{ომაფე}}}}}: {{!}} {{{გიმენრანწკი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ინფრარანწკი|}}}| {{!}} {{ტაქსოდაფა ინფრარანწკი|{{{ომაფე}}}}}: {{!}} {{{ინფრარანწკი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{რანწკი_რანგიშ_უმუშო|}}}| {{!}} (რანგიშ უმუშო): {{!}} {{{რანწკი_რანგიშ_უმუშო}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ჟინფანია|}}}| {{!}} ჟინფანია: {{!}} {{{ჟინფანია}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ფანია|}}}| {{!}} ფანია: {{!}} {{{ფანია}}}}} |-valign=top {{#if:{{{გიმენფანია|}}}| {{!}} გიმენფანია: {{!}} {{{გიმენფანია}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ფანია_რანგიშ_უმუშო|}}}| {{!}} (რანგიშ უმუშო): {{!}} {{{ფანია_რანგიშ_უმუშო}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ტრიბა|}}}| {{!}} ტრიბა: {{!}} {{{ტრიბა}}}}} |-valign=top {{#if:{{{გვარი|}}}| {{!}} გვარი: {{!}} {{{გვარი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{გიმენგვარი|}}}| {{!}} გიმენგვარი: {{!}} {{{გიმენგვარი}}}}} |-valign=top {{#if:{{{გვარი_რანგიშ_უმუშო|}}}| {{!}} (რანგიშ უმუშო): {{!}} {{{გვარი_რანგიშ_უმუშო}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ბუნა|}}}| {{!}} ბუნა: {{!}} {{{ბუნა}}}}} |-valign=top {{#if:{{{გიმენბუნა|}}}| {{!}} გიმენბუნა: {{!}} {{{გიმენბუნა}}}}} |-valign=top {{#if:{{{ურანგე|}}}| {{!}} რანგიშ უმუშო: {{!}} {{{ურანგე}}}}} |}<!-- -->{{#if: {{{ლათ|}}}|{{ტაქსოდაფა სექცია | ლათინური ჯოხო|{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}}}}{{{ლათ}}}| {{#if: {{{ომაფე|}}}|{{ტაქსოდაფა სექცია | ლათინური ჯოხო|{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე=error}}}}<small>ვა რე მეწურაფილი ინტერნაციონალური ჯოხოდვალა <br />შეგილებუნა მეხვარათ პროექტის,<br /> '''ლათ=ჯოხო''' ინოხუნაფათ<br /> თარგი:ტაქსოდაფაშ დინოხოლე სტატიაშ ტექსტის</small>}} }}<!-- -->{{#if: {{{სექციაშ ტექსტი|}}}|{{ტაქსოდაფა სექცია | {{{სექციაშ ჯოხო}}}|{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}}}}<div align=left> {{{სექციაშ ტექსტი}}} </div>}}<!-- -->{{#if: {{{სექციაშ ტექსტი2|}}}|{{ტაქსოდაფა სექცია | {{{სექციაშ ჯოხო2}}}|{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}}}}<div align=left> {{{სექციაშ ტექსტი2}}} </div>}}<!-- *********************** * გჷნართი "თხილუაშ სტატუსი" -->{{ტაქსოდაფა სექცია| თხილუაშ სტატუსი|{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}}}}<!-- -->{{#if: {{{iucnstatus|}}}|<div align=center>{{ტაქსოდაფა/IUCN|{{{iucnstatus|}}}|{{{iucn|}}}}}</div>|}}<!-- * გჷნართი "თხილუაშ სტატუსის" დათებუ *********************** *********************** * გჷნართი "არეალი" -->{{#if: {{{არეალიშ რუკა|}}}|{{ტაქსოდაფა სექცია| {{{არეალიშ რუკაშ მუკნაჭარა|არეალი}}}|{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}}}}[[სურათი:{{{არეალიშ რუკა}}}{{!}}{{#if:{{{არეალიშ რუკაშ სიგანა|}}}|{{{არეალიშ რუკაშ სიგანა|}}}|250}}px]]<!-- -->{{#if: {{{არეალიშ ლეგენდა|}}}|</td></tr><tr><td align="center">{{{არეალიშ ლეგენდა}}}}}<!-- -->}}<!-- * გჷნართი "არეალიშ" დათებუ *********************** --><tr style="{{#if:{{{ვიკინერობეფი|}}}{{{commons|}}}{{{itis|}}}{{{ncbi|}}}||display:none}}" class="plainlinksneverexpand"> <td style="padding:0px;font-size:80%;"> <table width=100% cellspacing=0 cellpadding=0><tr> <th style="{{#if:{{{ვიკინერობეფი|}}}||display:none;}}background:{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}};"> [[სურათი:Wikispecies-logo.svg|17px]]<br>[{{fullurl:wikispecies:{{{ვიკინერობეფი}}}|uselang=xmf}} სისტემატიკა<br>ვიკინერობეფს] </th><th style="{{#if:{{{commons|}}}||display:none;}}background:{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}};"> [[სურათი:Commons-logo.svg|15px]]<br>[{{fullurl:commons:{{{commons}}}|uselang=xmf}} სურათეფი<br>ვიკიოწკარუეს] </th><th style="{{#if: {{{itis|}}}{{{ncbi|}}}||display:none}};background:{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}}"><table width=100% cellspacing=0 cellpadding=0 style="background:{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}}"> {{#if: {{{itis|}}}|{{ტაქსოდაფა itis|{{{itis}}}|{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}}}}}} {{#if: {{{ncbi|}}}|{{ტაქსოდაფა ncbi|{{{ncbi}}}|{{ტაქსოდაფა ფერი|ომაფე={{{ომაფე}}}}}}}}} </table></th></tr></table></td></tr><!-- მორსება ვაკორექტულ პარამეტრეფს: -->{{#if: {{{subdivision|}}}| {{ტაქსოდაფა კონვერსია|subdivision}} }}<!-- -->{{#if: {{{sectio|}}}| {{ტაქსოდაფა კონვერსია|sectio}} }}<!-- -->{{#if: {{{subsectio|}}}| {{ტაქსოდაფა კონვერსია|subsectio}} }}<!-- -->{{#if: {{{გიმენტრიბა|}}}| {{ტაქსოდაფა კონვერსია|subtribus}} }}<!-- -->{{#if: {{{supersectio|}}}| {{ტაქსოდაფა კონვერსია|supersectio}} }}<!-- -->{{#if: {{{ჟინტრიბა|}}}| {{ტაქსოდაფა კონვერსია|supertribus}} }}<!-- -->{{#if: {{{ფერი|}}}| {{ტაქსოდაფა კონვერსია|color}} }}<!-- -->{{#if: {{{ლათ|}}}||{{ტაქსოდაფა კონვერსია|latin}} }}<!-- -->{{ტაქსოდაფა_დათებუ}}<!-- --></includeonly><noinclude> {{თანგიშ ინფო}} {{თხილერი თანგი}} [[კატეგორია:ვიკიპედია:თანგეფი:ბიოლოგია|ტაქსოდაფა]] </noinclude> 8y0ihp1xauqrkawg13a4uh6qnaqr9ad 0 15293 250129 250091 2026-05-10T19:48:09Z Njilo 1885 250129 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პოლიტიკური პოსტი |პოსტი =[[პრეზიდენტი]] |ორგანიზაცია =[[კოტ-დ’ივუარი]]შ |შილა = |შილაშ ზჷმა = |შილაშ მუკნაჭარა = |შანი =Coat of Arms of the Ivory Coast.svg |შანიშ ზჷმა =125px |შანიშ მუკნაჭარა =კოტ-დ’ივუარიშ გერბი |ოდაბადური ჯოხო ={{native name|fr|Président de la<br>République de Côte d'Ivoire}} |სურათი =President Alassane Ouattara in Washington - 2017 (38244569701) (cropped).jpg |პოსტიშ პიჯი =[[ალასან უატარა]] |პოსტიშ დაკება =[[4 ქირსეთუთა]], [[2010]] |მემართუაშ სტილი = |ტიპი = |სტატუსი = |კუნტას = |მაკათური = |ანგარიშვალდვალირი რე = |რეზიდენცია =[[:fr:Palais présidentiel d'Abidjan|საპრეზიდენტო დოხორე]], [[აბიჯანი]] |ოლქი = |წჷმმარინაფალი = |პოსტიშა გემარინაფალი = |გემარინაფალიშ პოსტი = |ხანიშ განწეობა =5 წანა, მოახალებაშ ნებათ |წიმოხონი = |დირსხუ ={{start date and age|df=y|1960|11|3}} |დჷმარსხუაფალი =[[კოტ-დ’ივუარიშ კონსტიტუცია]] (2016) |მაართა პოსტის =[[ფელიქს უფუე-ბუანი]] |გეუქვუ = |აკიდგინჷ= |ბოლო პოსტის = |მონძე = |წორომოხვარე = |ხელფასი =100000 USD წანმოწანას<ref>{{cite web|url=http://www.africaranking.com/highest-paid-african-presidents/|title=Top 15 Highest Paid African Presidents 2017|date=15 December 2016}}</ref> |ვებ-ხასჷლა = }} '''კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი''' — [[კოტ-დ’ივუარი]]შ სახენწჷფოშ მადუდე. პოსტიქ დირსხუ 1960 წანაშ [[3 გერგობათუთა]]ს. == კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული == {| class="wikitable" cellpadding=2 cellspacing=2 |- bgcolor="#cccccc" !! ! !! სურათი!! ჯოხო !! მართუალაშ დოჭყაფა!! მართუალაშ თება |- |1. || [[ფაილი:Houphouet-Boigny.jpg|50px]] || [[ფელიქს უფუე-ბუანი]] || [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] || [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] |- |2. || [[ფაილი:Henri Konan Bédié, président du PDCI, 24 avril 2017 (cropped).jpg|67x67პქ]] || [[ანრი კონან ბედიე]] || [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] || [[24 ქირსეთუთა]], [[1999]] |- |3. || [[ფაილი:Robert Guéï.jpg|67x67პქ]] || [[რობერტ გეი]] || [[24 ქირსეთუთა]], [[1999]] || [[26 გჷმათუთა]], [[2000]] |- |4. || [[ფაილი:IC Gbagbo Motta eng 195.jpg|50px]] || [[ლორან გბაგბო]] || [[26 გჷმათუთა]], [[2000]] || [[11 პირელი]] [[2011]] |- |5. || [[ფაილი:Alassane Ouattara.jpg|50px]] || [[ალასან უატარა]] || [[4 ქირსეთუთა]], [[2010]] || ამდღარშახ |} ==რესურსეფი ინტერნეტის== * [https://web.archive.org/web/20110509031649/http://www.terra.es/personal2/monolith/coteivor.htm კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:კოტ-დ’ივუარი]] [[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი]] [[კატეგორია:კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტეფი|*]] czdypq9avvyhl1vn3ajaju06uyurywa 0 23381 250109 218808 2026-05-10T17:37:42Z Narazeni 826 250109 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ნინა | ჯოხო = შონა ნინა | მუშითჯოხოდვალა = chiShona | მუდანობა = დოხოლ. 10 000 000 (2001 წანაშ ფასებათ) | ქიანეფი =[[ზიმბაბვე]], [[მოზამბიკი]], [[ზამბია]], [[ბოტსვანა]] | კლასიფიკაცია = | ჭარალუა = [[ლათინური ჭარალუა|ლათინური]] | სტატუსი = ოფიციალური ნინა: {{შილა|ზიმბაბვე}} | კოდეფი = sn; sna | რუკა = | ზჷმა = | ეჭარუა = | კოდი =sn }} '''შონა''' — [[ბანტუშ ნინეფი|ბანტუშ ბუნაშ]] ნინა, მოდვალირ რე [[ობჟათე აფრიკა]]ს , უმენტაშო [[ზიმბაბვე]]ს (სოდე თე ნინაშა მორაგადეეფიშ მუდანობაშ არძაშე უმოს რენ). კინოხ შონას უძახჷდეს '''კარანგას'''. [[ნდებელე (ნინა)|ნდებელე]] დო [[ინგლისური ნინა|ინგლისურ ნინაწკჷმა]] ართო შონა — ზიმბაბვეშ ოფიციალურ ნინა რე. == რესურსეფ ინტერნეტის == {{interwiki|sn|Peji Rekutanga||შონა|лого=ფაილი:Wikipedia-logo-sn.png}} * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=sna Шона в Ethnologue] * [http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Shona-english/ Небольшой шона-английский словарь] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100423165127/http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Shona-english/ |date=2010-04-23 }} * [http://www.parkhill.demon.co.uk/zim/shona.html Краткие сведения о грамматике, разговорник] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602232357/http://www.parkhill.demon.co.uk/zim/shona.html |date=2008-06-02 }} {{ref-en}} {{მერკე-ნინეფი}} [[კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი]] [[კატეგორია:აფრიკაშ ნინეფი]] 5lr1c2aiae78zklkwc7peqb50xyonp3 0 25410 250107 223913 2026-05-10T17:16:34Z Narazeni 826 250107 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პოლიტიკური პოსტი |პოსტი =[[პრეზიდენტი]] |ორგანიზაცია =[[ავღანეთი]]შ |შილა =Standard of the President of Afghanistan (2004-2021).svg |შილაშ ზჷმა =200პქ |შილაშ მუკნაჭარა =ავღანეთიშ პრეზიდენტიშ მარწკინდი |შანი = |შანიშ ზჷმა = |შანიშ მუკნაჭარა = |ოდაბადური ჯოხო ={{lang-fa|رئيس جمهور جمهوری اسلامی افغانستان}} |სურათი = |პოსტიშ პიჯი = |პოსტიშ დაკება = |მემართუაშ სტილი = |ტიპი = |სტატუსი =პოსტიქ გეუქვუ |კუნტას = |მაკათური = |ანგარიშვალდვალირი რე = |რეზიდენცია =პრეზიდენტიშ დოხორე, [[ქაბული]], [[ავღანეთი]] |ოლქი = |წჷმმარინაფალი = |პოსტიშა გემარინაფალი = |გემარინაფალიშ პოსტი = |ხანიშ განწეობა = 5 წანა, არძაში უკულაში 1 ხანით |წიმოხონი = |დირსხუ =[[17 კვირკვე]] [[1973]]<br><small>([[ავღანეთიშ რესპუბლიკა (1973-1978)|ავღანეთიშ რესპუბლიკა]])</small> |დჷმარსხუაფალი = |მაართა პოსტის =[[მუჰამედ დაუდი]] |გეუქვუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[2021]] |ბოლო პოსტის = |მონძე =[[ავღანეთიშ უჟინაშ ლიდერი|უჟინაში ლიდერი]] |წორომოხვარე = [[ავღანეთიშ ვიცე-პრეზიდენტი|ვიცე-პრეზიდენტი]] |ხელფასი = |ვებ-ხასჷლა ={{ოფიციალური|http://president.gov.af/en}} (ვა აქტიური) }} '''ავღანეთიშ პრეზიდენტი''' — [[ავღანეთი]]შ რესპუბლიკაშ სახენწჷფო მადუდე, ნამუსჷთ გიშმაგორუნდჷ მახორობა 5 წანაშ ხანით. ავღანეთი რესპუბლიკას წჷმარინუანდჷ ხვალე [[1973]]—[[1992]] წწ. დო [[2001]] წანაშე [[2021]] წანაშ 15 [[მარაშინათუთა]]შახ. == ავღანეთიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული == {| class="wikitable" cellpadding=2 cellspacing=2 |- bgcolor="#D3D3D3" !! ! !! სურათი!! ჯოხო !! მოღალობაშ <br /> დოჭყაფა!! მოღალობაშ <br /> თება |- |1. |||| [[მუჰამედ დაუდი]] || [[14 ფურთუთა]] [[1977]] || [[27 პირელი]] [[1978]] |- |2. || || [[ნურ მუჰამედ თარაქი]] || [[30 პირელი]] [[1978]] || [[16 ეკენია]] [[1979]] |- |3. || || [[ჰაფიზულა ამინი]] || [[16 ეკენია]] [[1979]] || [[27 ქირსეთუთა]] [[1979]] |- |4. |||| [[ბაბრაქ ქარმალი]]||[[27 ქირსეთუთა]] [[1979]] || [[24 გერგობათუთა]] [[1986]] |- |5. || || [[ჰაჯი მუჰამედ ჩამკანი]] || [[24 გერგობათუთა]] [[1986]] || [[30 ეკენია]] [[1987]] |- |6. || || [[მუჰამედ ნაჯიბულა]] || [[30 ეკენია]], [[1987]] || [[16 პირელი]], [[1992]] |- |7. || || [[აბდულ რაჰიმ ჰატეფი]] || [[16 პირელი]], [[1992]] || [[28 პირელი]], [[1992]] |- |8. ||[[ფაილი:Sibghatullah Mojaddedi of Afghanistan in 2009.jpg|50პქ]] || [[სიბგატულა მოჯადედი]] || [[28 პირელი]], [[1992]] || [[28 მანგი]], [[1992]] |- |9. ||[[ფაილი:Burhanuddin Rabbani - VOA - 11302001.jpg|50პქ]] || [[ბურჰანუდინ რაბანი]] || [[30 ქირსეთუთა]], [[1992]] || [[22 ქირსეთუთა]], [[2001]]<ref>1996 წანას [[თალიბეფი]]შით [[ქაბული]]შ ეჭოფუაშ უკული, რეალურო ვარსულენდჷ პრეზიდენტიშ ნებაგოქუნელობას, მორო ერეფოშქაშე წორომაჸალობაშით აღიარაფილი რდჷ ქიანაშ კანონიერ მამართალო. </ref> |- |10. ||[[ფაილი:Hamid Karzai 2006-09-26.jpg|50პქ]] || [[ჰამიდ ქარზაი]] || [[7 ქირსეთუთა]], [[2001]] || [[29 ეკენია]], [[2014]] |- |11. ||[[ფაილი:Ashraf_Ghani_in_2004.jpg|50პქ]] || [[აშრაფ ღანი]] || [[29 ეკენია]], [[2014]] || [[15 მარაშინათუთა]], [[2021]] |} == რესურსეფი ინტერნეტის == * [http://president.gov.af/ ავღანეთიშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი] * [http://www.worldstatesmen.org/Afghanistan.htm ავღანეთიშ ისტორიაშ ქრონოლოგია] * [https://archive.is/20130106140508/www.terra.es/personal2/monolith/afghanst.htm ავღანეთიშ პრეზიდენტეფი] == სქოლიო == {{სქოლიო}} {{აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი}} [[კატეგორია:ავღანეთი]] [[კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი]] [[კატეგორია:ავღანეთიშ პრეზიდენტეფი|*]] s35fqkvmw2h0lpq894maprs2c8egvv3 0 30269 250110 143285 2026-05-10T17:39:39Z Narazeni 826 250110 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პოლიტიკური პოსტი |პოსტი =[[პრეზიდენტი]] |ორგანიზაცია =[[ზიმბაბვე]]შ |შილა =Flag of the President of Zimbabwe.svg{{!}}border |შილაშ ზჷმა =100px |შილაშ მუკნაჭარა =პრეზიდენტიშ შტანდარტი |შანი = |შანიშ ზჷმა = |შანიშ მუკნაჭარა = |ოდაბადური ჯოხო ={{native name|sn|Mutungamiri weNyika ye Zimbabwe}} |სურათი =Emmerson Mnangagwa at US-Africa Business Summit, 2023 (3x4).jpg |პოსტიშ პიჯი =[[ემერსონ მნანგაგვა]] |პოსტიშ დაკება =[[24 გერგობათუთა]], [[2017]] |მემართუაშ სტილი =თიშ უდიდეშობა<br />{{small|(ფორმალური, ერეფოშქაშე მემოჭარუას)}}<br />ამხანაგ პრეზიდენტი<br />{{small|(ვაფორმალურო)}} |ტიპი =[[სახენწჷფოშ მადუდე]]<br>[[თარობაშ მადუდე]]<br>ურდუმამდუდე |სტატუსი = |კუნტას = |მაკათური = |ანგარიშვალდვალირი რე = |რეზიდენცია = [[სახენწჷფო ჸუდე (ზიმბაბვე)|სახენწჷფო ჸუდე]] |ოლქი = |წჷმმარინაფალი = |პოსტიშა გემარინაფალი = |გემარინაფალიშ პოსტი =ოკათე კალიშრღვაფა |ხანიშ განწეობა =5 წანა,<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-21860543|title=Zimbabweans hope for democratic rebirth|website=BBC News|date=20 March 2013|access-date=15 August 2013}}</ref> ართშა მოახალებაშ ნებათ |წიმოხონი = |დირსხუ ={{start date and age|1980|4|18|df=y}} |დჷმარსხუაფალი = |მაართა პოსტის =[[ქანაან ბანანა]] |გეუქვუ = |აკიდგინჷ= |ბოლო პოსტის = |მონძე = |წორომოხვარე =[[ზიმბაბვეშ ვიცე-პრეზიდენტი]] |ხელფასი =US$200,000 წანმოწანას {{small|(2014)}}<ref>{{cite web|title=President reveals monthly salary|url=http://www.herald.co.zw/president-reveals-monthly-salary/|website=[[The Herald (Zimbabwe)|The Herald]]|first=Lloyd|last=Gumbo|date=22 April 2014|access-date=22 April 2014}}</ref> |ვებ-ხასჷლა ={{URL|www.theopc.gov.zw}} }} '''ზიმბაბვეშ პრეზიდენტი''' — [[ზიმბაბვე]]შ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორჷნს <ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-21860543|title=Zimbabweans hope for democratic rebirth|website=BBC News|date=20 March 2013|access-date=15 August 2013}}</ref>. == ზიმბაბვეშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული == {| class="wikitable" cellpadding=2 cellspacing=2 |- bgcolor="#FFD700" !! ! № !! სურათი !! ჯოხო !! პოსტიშ<br />დოწყაფა !! პოსტიშ<br />თება |- |1. || [[ფაილი:Canaan Banana.jpg|80px]] || [[ქანაან ბანანა]] || [[18 პირელი]] [[1980]] || [[31 ქირსეთუთა]] [[1987]] |- |2. || [[ფაილი:Robert Mugabe May 2015 (cropped).jpg|80px]] || [[რობერტ მუგაბე]] || [[31 ქირსეთუთა]] [[1987]] || [[21 გერგობათუთა]] [[2017]] |- |3. || [[ფაილი:Phelekezela_Mphoko.jpg|80px]] || [[ფელეკეზელა მფოკო]] || [[21 გერგობათუთა]] [[2017]] || [[24 გერგობათუთა]] [[2017]] |- |4. || [[ფაილი:Emmerson Mnangagwa Official Portrait.jpg|80px]] || [[ემერსონ მნანგაგვა]] || [[24 გერგობათუთა]] [[2017]] || ასეშა |} ==რესურსეფი ინტერნეტის== * [http://www.terra.es/personal2/monolith/zimbabwe.htm ზიმბაბვრშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი}} [[კატეგორია:ზიმბაბვე]] [[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი]] [[კატეგორია:ზიმბაბვეშ პრეზიდენტეფი|*]] t4p8qxli9ek62m665hmbbz5lw82g13v 10 30315 250101 238767 2026-05-10T16:45:28Z Narazeni 826 250101 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{ეზოთერული}}</noinclude>{{ნავდაფა |ჯოხო = ევროპა თემატურო |დუდჯოხო = {{#if:{{{2|}}} |{{{2}}} |<big>[[ევროპაშ {{{1|}}}]]</big> }} |დუდსტილი = {{#if:{{{ფერი|}}}|background:{{ფერი|{{{ფერი}}}}}}} |მდგომარეობა = autocollapsed |ერკებული1 = [[ავსტრიაშ {{{1|}}} |ავსტრია]]{{·}}[[აზერბაიჯანიშ {{{1|}}}|აზერბაიჯანი]]{{smallsup|4}}{{·}}[[ალბანეთიშ {{{1|}}}|ალბანეთი]]{{·}}[[ანდორაშ {{{1|}}}|ანდორა]]{{·}}[[ბელარუსიშ {{{1|}}}|ბელარუსი]]{{·}}[[ბელგიაშ {{{1|}}} |ბელგია]]{{·}}{{nowrap|[[ბოსნია დო ჰერცეგოვინაშ {{{1|}}} |ბოსნია დო ჰერცეგოვინა]]}}{{·}}[[ბულგარეთიშ {{{1|}}} |ბულგარეთი]]{{·}}[[გერმანიაშ {{{1|}}}|გერმანია]]{{·}}{{nowrap|[[გოართოიანაფილი ომაფეშ {{{1|}}} |გოართოიანაფილი ომაფე]]}}{{·}}[[დანიაშ {{{1|}}} |დანია]]{{·}}[[ესპანეთიშ {{{1|}}}|ესპანეთი]]{{·}}[[ესტონეთიშ {{{1|}}} |ესტონეთი]]{{·}}[[ვატიკანიშ {{{1|}}} |ვატიკანი]]{{·}}[[თურქეთიშ {{{1|}}} |თურქეთი]]{{smallsup|1}}{{·}}[[ირლანდიაშ {{{1|}}}|ირლანდია]]{{·}}[[ისლანდიაშ {{{1|}}}|ისლანდია]]{{·}}[[იტალიაშ {{{1|}}}|იტალია]]{{·}}[[კვიპროსიშ {{{1|}}} |კვიპროსი]]{{smallsup|2}}{{·}}[[ლატვიაშ {{{1|}}}|ლატვია]]{{·}}[[ლიეტუვაშ {{{1|}}} |ლიეტუვა]]{{·}}[[ლიხტენშტაინიშ {{{1|}}} |ლიხტენშტაინი]]{{·}}[[ლუქსემბურგიშ {{{1|}}}|ლუქსემბურგი]]{{·}}[[მალტაშ {{{1|}}} |მალტა]]{{·}}[[მოლდოვაშ {{{1|}}}|მოლდოვა]]{{·}}[[მონაკოშ {{{1|}}} |მონაკო]]{{·}}[[მონტენეგროშ {{{1|}}}|მონტენეგრო]]{{·}}[[ნიდერლანდეფიშ {{{1|}}}|ნიდერლანდეფი]]{{·}}[[ნორვეგიაშ {{{1|}}}|ნორვეგია]]{{·}}{{nowrap|[[ოორუე მაკედონიაშ {{{1|}}} |ოორუე მაკედონია]]}}{{·}}[[პოლონეთიშ {{{1|}}}|პოლონეთი]]{{·}}[[პორტუგალიაშ {{{1|}}} |პორტუგალია]]{{·}}[[რუმინეთიშ {{{1|}}}|რუმინეთი]]{{·}}[[რუსეთიშ {{{1|}}}|რუსეთი]]{{smallsup|1}}{{·}}[[საბერძნეთიშ {{{1|}}} |საბერძნეთი]]{{·}}{{nowrap|[[სან-მარინოშ {{{1|}}}|სან-მარინო]]}}{{·}}[[საფრანგეთიშ {{{1|}}} |საფრანგეთი]]{{·}}[[საქორთუოშ {{{1|}}} |საქორთუო]]{{smallsup|4}}{{·}}[[სერბეთიშ {{{1|}}} |სერბეთი]]{{·}}[[სლოვაკეთიშ {{{1|}}}|სლოვაკეთი]]{{·}}[[სლოვენიაშ {{{1|}}}|სლოვენია]]{{·}}[[სომხეთიშ {{{1|}}} |სომხეთი]]{{smallsup|2}}{{·}}[[უკრაინაშ {{{1|}}} |უკრაინა]]{{·}}[[უნგრეთიშ {{{1|}}} |უნგრეთი]]{{·}}[[ფინეთიშ {{{1|}}} |ფინეთი]]{{·}}[[ყაზახეთიშ {{{1|}}} |ყაზახეთი]]{{smallsup|1}}{{·}}[[შვედეთიშ {{{1|}}}|შვედეთი]]{{·}}[[შვეიცარიაშ {{{1|}}}|შვეიცარია]]{{·}}{{nowrap|[[ჩეხეთიშ {{{1|}}} |ჩეხეთიშ რესპუბლიკა]]}}{{·}}[[ხორვატიაშ {{{1|}}} |ხორვატია]]{{·}} {{#if:{{{ხვალე_ქიანეფი|}}} |<!--ინწკჷმა:--><!--მუთუნ ვარი (ანუ, გეგშიტე გეჸვენჯი)--> |<!--შხვანერო:-->'''[[დოჸუნელი ტერიტორია|დოჸუნელი]], [[ავტონომიური რეგიონი|ავტონომიური]] დო შხვა [[ტერიტორია (ქიანაშ დჷნართი)|ტერიტორიეფი]]'''<br/> [[აზორიშ კოკეფიშ {{{1|}}} |აზორიშ კოკეფი]]{{·}} [[ალანდიშ კოკეფიშ {{{1|}}} |ალანდიშ კოკეფი]]{{·}} {{nowrap|[[აკროტირი დო დეკელიაშ {{{1|}}} |აკროტირი დო დეკელია]]}}{{·}} [[აფხაზეთიშ {{{1|}}} |აფხაზეთი]]{{smallsup|4}}{{·}} [[აჭარაშ {{{1|}}} |აჭარა]]{{smallsup|2}}{{·}} [[გერნსიშ {{{1|}}}|გერნსი]]{{·}} [[გიბრალტარიშ {{{1|}}}|გიბრალტარი]]{{·}} [[დნესტრიშპიჯეთიშ {{{1|}}} |დნესტრიშპიჯეთი]]{{·}} [[კანარიშ კოკეფიშ {{{1|}}}|კანარიშ კოკეფი]]{{·}} {{nowrap|[[კოკი მენიშ {{{1|}}} |კოკი მენი]]}}{{·}} {{#ifeq:{{{1}}}|Flag of|<nowiki/>|[[კოსოვოშ {{{1|}}}|კოსოვო]]{{·}}}} [[მადეირაშ {{{1|}}} |მადეირა]]{{·}} [[ნახიჩევანიშ {{{1|}}}|ნახიჩევანი]]{{smallsup|2}}{{·}} {{nowrap|[[ოორუე კვიპროსიშ თურქული რესპუბლიკაშ {{{1|}}} |ოორუე კვიპროსიშ თურქული რესპუბლიკა]]}}{{smallsup|2,&nbsp;3}}{{·}} [[სერბიული (სრფსკას) რესპუბლიკაშ {{{1|}}}|სერბიული (სრფსკას) რესპუბლიკა]]{{·}} {{nowrap|[[ფარერიშ კოკეფიშ {{{1|}}} |ფარერიშ კოკეფი]]}}{{·}} [[ყირიმიშ {{{1|}}}|ყირიმი]]{{·}} [[ჯერსიშ {{{1|}}}|ჯერსი]]{{·}} }}<!--end #if:--> <small>¹&nbsp; შანულამ ტერიტორია უღჷ აზიას. ²&nbsp;ედომუშამო [[ბჟადალი აზია|ბჟადალ აზიას]] რე, მარა კულტურულო, პოლიტიკურო დო ისტორიულო მიარზებუ [[ევროპა|ევროპულო]]. ³&nbsp;აღიარაფილ რე ხვალე [[თურქეთი]]შით. ⁴&nbsp;გვერდო ვარ-და ედომუშამო აზიას, ევროპაშ დო აზიაშ ხურგიშ გოთანჯუაშ მეჯინათ. </small> }}<noinclude> <!--კატეგორიეფი--> [[კატეგორია:ევროპაშ სანავიგაციო თარგეფი|{{PAGENAME}}]] [[კატეგორია:კონტინენტეფიშ სანავიგაციო თარგეფი|{{PAGENAME}}]] <!--შხვა ნინეფი--> </noinclude> n8if2u6j8nnx1w6j3lv5teyhd6evlq4 10 30939 250102 141127 2026-05-10T16:45:59Z Narazeni 826 250102 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{ეზოთერული}}</noinclude>{{ნავდაფა |ჯოხო = აზია თემატურო |დუდჯოხო = {{#if:{{{2|}}} |{{{2}}} |<big>[[აზიაშ {{{1|}}}]]</big> }} |დუდსტილი = {{#if:{{{ფერი|}}}|background:{{ფერი|{{{ფერი}}}}}}} |მდგომარეობა = autocollapsed |ერკებულიკლასი = hlist |ბუნა1 = [[მოსოფელიშ ქიანეფიშ ერკებული|<font color="white">ზოხორინელი ქიანეფი</font>]] |ერკებული1 = [[ავღანეთიშ {{{1|}}}|ავღანეთი]]{{·}}[[აზერბაიჯანიშ {{{1|}}}|აზერბაიჯანი]]{{smallsup|1}}{{·}}[[არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ {{{1|}}}|არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი]]{{·}}[[ბჟაეიოლი ტიმორიშ {{{1|}}}|ბჟაეიოლი ტიმორი]]{{·}}[[ბანგლადეშიშ {{{1|}}}|ბანგლადეში]]{{·}}[[ბაჰრეინიშ {{{1|}}}|ბაჰრეინი]]{{·}}[[ბრუნეიშ {{{1|}}}|ბრუნეი]]{{·}}[[ბჰუტანიშ {{{1|}}}|ბჰუტანი]]{{·}}[[ეგვიპტეშ {{{1|}}}|ეგვიპტე]]{{smallsup|2}}{{·}}[[ერაყიშ {{{1|}}}|ერაყი]]{{·}}[[ვიეტნამიშ {{{1|}}}|ვიეტნამი]]{{·}}[[თურქეთიშ {{{1|}}}|თურქეთი]]{{smallsup|1}}{{·}}[[თურქმენეთიშ {{{1|}}}|თურქმენეთი]]{{·}}[[იაპონიაშ {{{1|}}}|იაპონია]]{{·}}[[იემენიშ {{{1|}}}|იემენი]]{{·}}[[ინდოეთიშ {{{1|}}}|ინდოეთი]]{{·}}[[ინდონეზიაშ {{{1|}}}|ინდონეზია]]{{·}}[[იორდანიაშ {{{1|}}}|იორდანია]]{{·}}[[ირანიშ {{{1|}}}|ირანი]]{{·}}[[ისრაელიშ {{{1|}}}|ისრაელი]]{{·}}[[კამბოჯაშ {{{1|}}}|კამბოჯა]]{{·}}[[კატარიშ {{{1|}}}|კატარი]]{{·}}[[კვიპროსიშ {{{1|}}}|კვიპროსი]]{{·}}[[ლაოსიშ {{{1|}}}|ლაოსი]]{{·}}[[ლიბანიშ {{{1|}}}|ლიბანი]]{{·}}[[მალაიზიაშ {{{1|}}}|მალაიზია]]{{·}}[[მალდივიშ კოკეფიშ {{{1|}}}|მალდივიშ კოკეფი]]{{·}}[[მიანმარიშ {{{1|}}}|მიანმარი]]{{·}}[[მონღოლეთიშ {{{1|}}}|მონღოლეთი]]{{·}}[[ნეპალიშ {{{1|}}}|ნეპალი]]{{·}}[[ობჟათე კორეაშ {{{1|}}}|ობჟათე კორეა]]{{·}}[[ომანიშ {{{1|}}}|ომანი]]{{·}}[[ოორუე კორეაშ {{{1|}}}|ოორუე კორეა]]{{·}}[[პაკისტანიშ {{{1|}}}|პაკისტანი]]{{·}}[[რუსეთიშ {{{1|}}}|რუსეთი]]{{smallsup|1}}{{·}}[[საუდიშ არაბეთიშ {{{1|}}}|საუდიშ არაბეთი]]{{·}}[[საქორთუოშ {{{1|}}}|საქორთუო]]{{smallsup|1}}{{·}}[[სინგაპურიშ {{{1|}}}|სინგაპური]]{{·}}[[სირიაშ {{{1|}}}|სირია]]{{·}}[[სომხეთიშ {{{1|}}}|სომხეთი]]{{·}}[[ტაილანდიშ {{{1|}}}|ტაილანდი]]{{·}}[[ტაჯიკეთიშ {{{1|}}}|ტაჯიკეთი]]{{·}}[[უზბეკეთიშ {{{1|}}}|უზბეკეთი]]{{·}}[[ფილიპინეფიშ {{{1|}}}|ფილიპინეფი]]{{·}}[[ქუვეითიშ {{{1|}}}|ქუვეითი]]{{·}}[[ყაზახეთიშ {{{1|}}}|ყაზახეთი]]{{smallsup|1}}{{·}}[[ყირგიზეთიშ {{{1|}}}|ყირგიზეთი]]{{·}}[[შრი-ლანკაშ {{{1|}}}|შრი-ლანკა]]{{·}}[[ჩინეთიშ {{{1|}}}|ჩინეთი]] |ბუნა2 = [[ვაღიარაფილი სახენწჷფო|<font color="white">ნორთობურო აღიარაფილი ქიანეფი</font>]] |ერკებული2 =[[აფხაზეთიშ {{{1|}}}|აფხაზეთი]]{{smallsup|1}}{{·}}[[გვალამი-ყარაბაღიშ {{{1|}}}|გვალამი-ყარაბაღი]]{{·}}[[პალესტინაშ {{{1|}}}|პალესტინა]]{{·}}[[ობჟათე ოსეთიშ {{{1|}}}|ობჟათე ოსეთი]]{{smallsup|1}}{{·}}[[ოორუე კვიპროსიშ {{{1|}}}|ოორუე კვიპროსი]]{{·}}[[ჩინეთიშ რესპუბლიკაშ {{{1|}}}|ტაივანი]] |ბუნა3 = [[დოჸუნელი ტერიტორია|<font color="white">დოჸუნელი</font>]] <font color="white">დო შხვა ტერიტორიეფი</font> |ერკებული3 =[[ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ოკიანეშ ტერიტორიაშ {{{1|}}}|ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ოკიანეშ ტერიტორია]]{{·}}[[მაკაოშ {{{1|}}}|მაკაო]]{{·}}[[ქოქოსიშ კოკეფიშ {{{1|}}}|ქოქოსიშ კოკეფი]]{{·}}[[ქირსეშ კოკიშ {{{1|}}}|ქირსეშ კოკი]]{{·}}[[ჰონგ-კონგიშ {{{1|}}}|ჰონგ-კონგი]] |გიმენი = ¹&nbsp;ტერიტორიაშ ნორთ [[ევროპა]]ს რე. ²&nbsp;ტერიტორაშ ნორთ [[აფრიკა]]ს რე. }}<noinclude> {{pp-semi-template|small=yes}} <!--კატეგორიები--> [[კატეგორია:აზიაშ სანავიგაციო თარგეფი|{{PAGENAME}}]] [[კატეგორია:კონტინენტეფიშ სანავიგაციო თარგეფი|{{PAGENAME}}]] [[კატეგორია:სანავიგაციო თარგეფი რეგიონეფიშ მეჯინათ|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 5mr3j043fr2ooq55erbqr1c008lmaz1 828 43946 250100 247148 2026-05-10T15:47:08Z Sophivorus 17816 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q52428273|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 250100 Scribunto text/plain -- Module:Excerpt implements the Excerpt template -- Documentation and master version: https://en.wikipedia.org/wiki/Module:Excerpt -- Authors: User:Sophivorus, User:Certes, User:Aidan9382 & others -- License: CC-BY-SA-3.0 local parser = require( 'Module:WikitextParser' ) local yesno = require( 'Module:Yesno' ) local ok, config = pcall( require, 'Module:Excerpt/config' ) if not ok then config = {} end local Excerpt = {} -- Main entry point for templates function Excerpt.main( frame ) -- Make sure the requested page exists and get the wikitext local page = Excerpt.getArg( 1 ) if not page or page == '{{{1}}}' then return Excerpt.getError( 'no-page' ) end local title = mw.title.new( page ) if not title then return Excerpt.getError( 'invalid-title', page ) end local fragment = title.fragment -- save for later if title.isRedirect then title = title.redirectTarget if fragment == "" then fragment = title.fragment -- page merge potential end end if not title.exists then return Excerpt.getError( 'page-not-found', page ) end page = title.prefixedText local wikitext = title:getContent() -- Get the template params and process them local params = { hat = yesno( Excerpt.getArg( 'hat', true ) ), this = Excerpt.getArg( 'this' ), only = Excerpt.getArg( 'only' ), files = Excerpt.getArg( 'files', Excerpt.getArg( 'file' ) ), lists = Excerpt.getArg( 'lists', Excerpt.getArg( 'list' ) ), tables = Excerpt.getArg( 'tables', Excerpt.getArg( 'table' ) ), templates = Excerpt.getArg( 'templates', Excerpt.getArg( 'template' ) ), paragraphs = Excerpt.getArg( 'paragraphs', Excerpt.getArg( 'paragraph' ) ), references = yesno( Excerpt.getArg( 'references', true ) ), subsections = yesno( Excerpt.getArg( 'subsections', false ) ), links = yesno( Excerpt.getArg( 'links', true ) ), bold = yesno( Excerpt.getArg( 'bold', false ) ), briefDates = yesno( Excerpt.getArg( 'briefdates', false ) ), inline = yesno( Excerpt.getArg( 'inline' ) ), quote = yesno( Excerpt.getArg( 'quote' ) ), more = yesno( Excerpt.getArg( 'more' ) ), class = Excerpt.getArg( 'class' ), track = yesno( Excerpt.getArg( 'track', true ) ), displayTitle = Excerpt.getArg( 'displaytitle', page ), } -- Make sure the requested section exists and get the excerpt local excerpt local section = Excerpt.getArg( 2, fragment ) section = mw.text.trim( section ) if section == '' then section = nil end if section then excerpt = parser.getSectionTag( wikitext, section ) if not excerpt then if params.subsections then excerpt = parser.getSection( wikitext, section ) else local sections = parser.getSections( wikitext ) excerpt = sections[ section ] end end if not excerpt then return Excerpt.getError( 'section-not-found', section ) end if excerpt == '' then return Excerpt.getError( 'section-empty', section ) end else excerpt = parser.getLead( wikitext ) if excerpt == '' then return Excerpt.getError( 'lead-empty' ) end end -- Remove noinclude bits excerpt = excerpt:gsub( '<[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>.-</[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>', '' ) -- Filter various elements from the excerpt excerpt = Excerpt.filterFiles( excerpt, params.files ) excerpt = Excerpt.filterLists( excerpt, params.lists ) excerpt = Excerpt.filterTables( excerpt, params.tables ) excerpt = Excerpt.filterParagraphs( excerpt, params.paragraphs ) -- If no file is found, try to get one from the infobox if ( params.only == 'file' or params.only == 'files' or params.only == 'filename' or not params.only and ( not params.files or params.files ~= '0' ) ) -- caller asked for files and not section -- and we're in the lead section and config.captions -- and we have the config option required to try finding files in infoboxes and #parser.getFiles( excerpt ) == 0 -- and there're no files in the excerpt then excerpt = Excerpt.addInfoboxFile( excerpt ) end -- Filter the templates by appending the templates blacklist to the templates filter if config.blacklist then local blacklist = table.concat( config.blacklist, ',' ) if params.templates then if string.sub( params.templates, 1, 1 ) == '-' then params.templates = params.templates .. ',' .. blacklist end else params.templates = '-' .. blacklist end end excerpt = Excerpt.filterTemplates( excerpt, params.templates ) -- Leave only the requested elements if params.only == 'file' or params.only == 'files' then local files = parser.getFiles( excerpt ) excerpt = params.only == 'file' and files[1] or table.concat( files, '\n\n' ) end if params.only == 'list' or params.only == 'lists' then local lists = parser.getLists( excerpt ) excerpt = params.only == 'list' and lists[1] or table.concat( lists, '\n\n' ) end if params.only == 'table' or params.only == 'tables' then local tables = parser.getTables( excerpt ) excerpt = params.only == 'table' and tables[1] or table.concat( tables, '\n\n' ) end if params.only == 'paragraph' or params.only == 'paragraphs' then local paragraphs = parser.getParagraphs( excerpt ) excerpt = params.only == 'paragraph' and paragraphs[1] or table.concat( paragraphs, '\n\n' ) end if params.only == 'template' or params.only == 'templates' then local templates = parser.getTemplates( excerpt ) excerpt = params.only == 'template' and templates[1] or table.concat( templates, '\n\n' ) end if params.only == 'filename' then local files = parser.getFiles( excerpt ) local file = files[1] excerpt = file and parser.getFileName( file ) or 'Noimage.png' params.inline = true end -- @todo Make more robust and move downwards if params.briefDates then excerpt = Excerpt.fixDates( excerpt ) end -- Remove unwanted elements excerpt = Excerpt.removeComments( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeSelfLinks( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeNonFreeFiles( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeBehaviorSwitches( excerpt ) -- Fix or remove the references if params.references then excerpt = Excerpt.fixReferences( excerpt, page, wikitext ) else excerpt = Excerpt.removeReferences( excerpt ) end -- Remove wikilinks if not params.links then excerpt = Excerpt.removeLinks( excerpt ) end -- Link the bold text near the start of most leads and then remove it if not section then excerpt = Excerpt.linkBold( excerpt, page ) end if not params.bold then excerpt = Excerpt.removeBold( excerpt ) end -- Remove extra line breaks but leave one before and after so the parser interprets lists, tables, etc. correctly excerpt = excerpt:gsub( '\n\n\n+', '\n\n' ) excerpt = mw.text.trim( excerpt ) excerpt = '\n' .. excerpt .. '\n' -- Remove nested categories excerpt = frame:preprocess( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeCategories( excerpt ) -- Add tracking categories if params.track and config.categories then excerpt = Excerpt.addTrackingCategories( excerpt ) end -- Build the final output if params.inline then return mw.text.trim( excerpt ) end local tag = params.quote and 'blockquote' or 'div' local block = mw.html.create( tag ):addClass( 'excerpt-block' ):addClass( params.class ) if config.styles then local styles = frame:extensionTag( 'templatestyles', '', { src = config.styles } ) block:node( styles ) end if params.hat then local hat = Excerpt.getHat( page, section, params ) block:node( hat ) end excerpt = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'excerpt' ):wikitext( excerpt ) block:node( excerpt ) if params.more then local more = Excerpt.getReadMore( page, section ) block:node( more ) end return block end -- Filter the files in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterFiles( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local files = parser.getFiles( wikitext ) for index, file in pairs( files ) do local name = parser.getFileName( file ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, file ) end end return wikitext end -- Filter the lists in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterLists( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local lists = parser.getLists( wikitext ) for index, list in pairs( lists ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, list ) end end return wikitext end -- Filter the tables in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterTables( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local tables = parser.getTables( wikitext ) for index, tableWikitext in pairs( tables ) do local id = parser.getTableAttribute( tableWikitext, 'id' ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( id, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( id, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, tableWikitext ) end end return wikitext end -- Filter the paragraphs in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterParagraphs( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local paragraphs = parser.getParagraphs( wikitext ) for index, paragraph in pairs( paragraphs ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, paragraph ) end end return wikitext end -- Filter the templates in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterTemplates( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local templates = parser.getTemplates( wikitext ) for index, template in pairs( templates ) do local name = parser.getTemplateName( template ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, template ) end end return wikitext end function Excerpt.addInfoboxFile( excerpt ) -- We cannot distinguish the infobox from the other templates, so we search them all local templates = parser.getTemplates( excerpt ) for _, template in pairs( templates ) do local parameters = parser.getTemplateParameters( template ) local file, captions, caption, cssClasses, cssClass for _, pair in pairs( config.captions ) do file = pair[1] file = parameters[file] if file and Excerpt.matchAny( file, '^.*%.', { '[Jj][Pp][Ee]?[Gg]', '[Pp][Nn][Gg]', '[Gg][Ii][Ff]', '[Ss][Vv][Gg]' }, '.*' ) then file = string.match( file, '%[?%[?.-:([^{|]+)%]?%]?' ) or file -- [[File:Example.jpg{{!}}upright=1.5]] to Example.jpg captions = pair[2] for _, p in pairs( captions ) do if parameters[ p ] then caption = parameters[ p ] break end end -- Check for CSS classes -- We opt to use skin-invert-image instead of skin-invert -- in all other cases, the CSS provided in the infobox is used if pair[3] then cssClasses = pair[3] for _, p in pairs( cssClasses ) do if parameters[ p ] then cssClass = ( parameters[ p ] == 'skin-invert' ) and 'skin-invert-image' or parameters[ p ] break end end end local class = cssClass and ( '|class=' .. cssClass ) or '' return '[[File:' .. file .. class .. '|thumb|' .. ( caption or '' ) .. ']]\n' .. excerpt end end end return excerpt end function Excerpt.removeNonFreeFiles( wikitext ) local files = parser.getFiles( wikitext ) for _, file in pairs( files ) do local fileName = 'File:' .. parser.getFileName( file ) local fileTitle = mw.title.new( fileName ) if fileTitle then local fileDescription = fileTitle:getContent() if not fileDescription or fileDescription == '' then local frame = mw.getCurrentFrame() fileDescription = frame:preprocess( '{{' .. fileName .. '}}' ) -- try Commons end if fileDescription and string.match( fileDescription, '[Nn]on%-free' ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, file ) end end end return wikitext end function Excerpt.getHat( page, section, params ) local hat -- Build the text if params.this then hat = params.this elseif params.quote then hat = Excerpt.getMessage( 'this' ) elseif params.only then hat = Excerpt.getMessage( params.only ) else hat = Excerpt.getMessage( 'section' ) end hat = hat .. ' ' .. Excerpt.getMessage( 'excerpt' ) -- Build the link if section then hat = hat .. ' [[:' .. page .. '#' .. mw.uri.anchorEncode( section ) .. '|' .. params.displayTitle .. ' § ' .. section:gsub( '%[%[([^]|]+)|?[^]]*%]%]', '%1' ) .. ']].' -- remove nested links else hat = hat .. ' [[:' .. page .. '|' .. params.displayTitle .. ']].' end -- Build the edit link local title = mw.title.new( page ) local editUrl = title:fullUrl( 'action=edit' ) hat = hat .. '<span class="mw-editsection-like plainlinks"><span class="mw-editsection-bracket">[</span>[' hat = hat .. editUrl .. ' ' .. mw.message.new( 'editsection' ):plain() hat = hat .. ']<span class="mw-editsection-bracket">]</span></span>' if config.hat then local frame = mw.getCurrentFrame() hat = config.hat .. hat .. '}}' hat = frame:preprocess( hat ) else hat = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'dablink excerpt-hat' ):wikitext( hat ) end return hat end function Excerpt.getReadMore( page, section ) local link = "'''[[" .. page if section then link = link .. '#' .. section end local text = Excerpt.getMessage( 'more' ) link = link .. '|' .. text .. "]]'''" link = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'noprint excerpt-more' ):wikitext( link ) return link end -- Fix birth and death dates, but only in the first paragraph -- @todo Use parser.getParagraphs() to get the first paragraph function Excerpt.fixDates( excerpt ) local start local s local e = 0 repeat start = e + 1 s, e = mw.ustring.find( excerpt, '%s*%b{}%s*', start ) until not s or s > start s, e = mw.ustring.find( excerpt, '%b()', start ) -- get (...), which may be (year–year) if s and s < start + 100 then -- look only near the start local excerptStart = mw.ustring.sub( excerpt, s, e ) local year1, conjunction, year2 = string.match( excerptStart, '(%d%d%d+)(.-)(%d%d%d+)' ) if year1 and year2 and ( string.match( conjunction, '[%-–—]' ) or string.match( conjunction, '{{%s*[sS]nd%s*}}' ) ) then local y1 = tonumber( year1 ) local y2 = tonumber( year2 ) if y2 > y1 and y2 < y1 + 125 and y1 <= tonumber( os.date( '%Y' ) ) then excerpt = mw.ustring.sub( excerpt, 1, s ) .. year1 .. '–' .. year2 .. mw.ustring.sub( excerpt, e ) end end end return excerpt end -- Replace the first call to each reference defined outside of the excerpt for the full reference, to prevent undefined references -- Then prefix the page title to the reference names to prevent conflicts -- that is, replace <ref name="Foo"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and also <ref name="Foo" /> for <ref name="Title of the article Foo" /> -- also remove reference groups: <ref name="Foo" group="Bar"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and <ref group="Bar"> for <ref> -- @todo The current regex may fail in cases with both kinds of quotes, like <ref name="Darwin's book"> function Excerpt.fixReferences( excerpt, page, wikitext ) local references = parser.getReferences( excerpt ) local fixed = {} for _, reference in pairs( references ) do local name = parser.getTagAttribute( reference, 'name' ) if not fixed[ name ] then -- fix each reference only once local content = parser.getTagContent( reference ) if not content then -- reference is self-closing local full = parser.getReference( excerpt, name ) if not full then -- the reference is not defined in the excerpt full = parser.getReference( wikitext, name ) if full then excerpt = excerpt:gsub( Excerpt.escapeString( reference ), Excerpt.escapeString( full ), 1 ) end table.insert( fixed, name ) end end end end -- Prepend the page title to the reference names to prevent conflicts with other references in the transcluding page excerpt = excerpt:gsub( '< *[Rr][Ee][Ff][^>]*name *= *["\']?([^"\'>/]+)["\']?[^>/]*(/?) *>', '<ref name="' .. page:gsub( '"', '' ) .. ' %1"%2>' ) -- Remove reference groups because they don't apply to the transcluding page excerpt = excerpt:gsub( '< *[Rr][Ee][Ff] *group *= *["\']?[^"\'>/]+["\'] *>', '<ref>' ) return excerpt end function Excerpt.removeReferences( excerpt ) local references = parser.getReferences( excerpt ) for _, reference in pairs( references ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, reference ) end return excerpt end function Excerpt.removeCategories( excerpt ) local categories = parser.getCategories( excerpt ) for _, category in pairs( categories ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, category ) end return excerpt end function Excerpt.removeBehaviorSwitches( excerpt ) return excerpt:gsub( '__[A-Z]+__', '' ) end function Excerpt.removeComments( excerpt ) return excerpt:gsub( '<!%-%-.-%-%->', '' ) end function Excerpt.removeBold( excerpt ) return excerpt:gsub( "'''", '' ) end function Excerpt.removeLinks( excerpt ) local links = parser.getLinks( excerpt ) for _, link in pairs( links ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, link ) end return excerpt end -- @todo Use parser.getLinks function Excerpt.removeSelfLinks( excerpt ) local lang = mw.language.getContentLanguage() local page = Excerpt.escapeString( mw.title.getCurrentTitle().prefixedText ) local ucpage = lang:ucfirst( page ) local lcpage = lang:lcfirst( page ) excerpt = excerpt :gsub( '%[%[(' .. ucpage .. ')%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[(' .. lcpage .. ')%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[' .. ucpage .. '|([^]]+)%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[' .. lcpage .. '|([^]]+)%]%]', '%1' ) return excerpt end -- Replace the bold title or synonym near the start of the page by a link to the page function Excerpt.linkBold( excerpt, page ) local lang = mw.language.getContentLanguage() local position = mw.ustring.find( excerpt, "'''" .. lang:ucfirst( page ) .. "'''", 1, true ) -- look for "'''Foo''' is..." (uc) or "A '''foo''' is..." (lc) or mw.ustring.find( excerpt, "'''" .. lang:lcfirst( page ) .. "'''", 1, true ) -- plain search: special characters in page represent themselves if position then local length = mw.ustring.len( page ) excerpt = mw.ustring.sub( excerpt, 1, position + 2 ) .. '[[' .. mw.ustring.sub( excerpt, position + 3, position + length + 2 ) .. ']]' .. mw.ustring.sub( excerpt, position + length + 3, -1 ) -- link it else -- look for anything unlinked in bold, assumed to be a synonym of the title (e.g. a person's birth name) excerpt = mw.ustring.gsub( excerpt, "'''(.-'*)'''", function ( text ) if not string.find( text, '%[' ) and not string.find( text, '%{' ) then -- if not wikilinked or some weird template return "'''[[" .. page .. '|' .. text .. "]]'''" -- replace '''Foo''' by '''[[page|Foo]]''' else return nil -- instruct gsub to make no change end end, 1 ) -- terminates the anonymous replacement function passed to gsub end return excerpt end function Excerpt.addTrackingCategories( excerpt ) local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() local addedCategories = false local contentCategory = config.categories.content if contentCategory and currentTitle.isContentPage then addedCategories = true excerpt = excerpt .. '[[Category:' .. contentCategory .. ']]' end local namespaceCategory = config.categories[ currentTitle.namespace ] if namespaceCategory then addedCategories = true excerpt = excerpt .. '[[Category:' .. namespaceCategory .. ']]' end if addedCategories then excerpt = excerpt .. '\n' end return excerpt end -- Helper method to match from a list of regular expressions -- Like so: match pre..list[1]..post or pre..list[2]..post or ... function Excerpt.matchAny( text, pre, list, post, init ) for i = 1, #list do local match = { mw.ustring.match( text, pre .. list[ i ] .. post, init ) } if match[1] then return unpack( match ) end end return nil end -- Helper function to get arguments -- args from Lua calls have priority over parent args from template function Excerpt.getArg( key, default ) local frame = mw.getCurrentFrame() for k, value in pairs( frame:getParent().args ) do if k == key and mw.text.trim( value ) ~= '' then return value end end for k, value in pairs( frame.args ) do if k == key and mw.text.trim( value ) ~= '' then return value end end return default end -- Helper method to get an error message -- This method also categorizes the current page in one of the configured error categories function Excerpt.getError( key, value ) local message = Excerpt.getMessage( 'error-' .. key, value ) local markup = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'error' ):wikitext( message ) if config.categories and config.categories.errors and mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then markup:node( '[[Category:' .. config.categories.errors .. ']]' ) end return markup end -- Helper method to get a localized message -- This method uses Module:TNT to get localized messages from https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:I18n/Module:Excerpt.tab -- If Module:TNT is not available or the localized message does not exist, the key is returned instead function Excerpt.getMessage( key, value ) local ok2, TNT = pcall( require, 'Module:TNT' ) if not ok2 then return key end local ok3, message = pcall( TNT.format, 'I18n/Module:Excerpt.tab', key, value ) if not ok3 then return key end return message end -- Helper method to escape a string for use in regexes function Excerpt.escapeString( str ) return str:gsub( '[%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?%%]', '%%%0' ) end -- Helper method to remove a string from a text -- @param text Text from where to remove the string -- @param str String to remove -- @return The given text with the string removed function Excerpt.removeString( text, str ) local pattern = Excerpt.escapeString( str ) if #pattern > 9999 then -- strings longer than 10000 bytes can't be put into regexes pattern = Excerpt.escapeString( mw.ustring.sub( str, 1, 999 ) ) .. '.-' .. Excerpt.escapeString( mw.ustring.sub( str, -999 ) ) end return text:gsub( pattern, '' ) end -- Helper method to convert a comma-separated list of numbers or min-max ranges into a list of booleans -- @param filter Required. Comma-separated list of numbers or min-max ranges, for example '1,3-5' -- @return Map from integers to booleans, for example {1=true,2=false,3=true,4=true,5=true} -- @return Boolean indicating whether the filters should be treated as a blacklist or not -- @note Merging this into matchFilter is possible, but way too inefficient function Excerpt.parseFilter( filter ) local filters = {} local isBlacklist = false if string.sub( filter, 1, 1 ) == '-' then isBlacklist = true filter = string.sub( filter, 2 ) end local values = mw.text.split( filter, ',' ) -- split values: '1,3-5' to {'1','3-5'} for _, value in pairs( values ) do value = mw.text.trim( value ) local min, max = mw.ustring.match( value, '^(%d+)%s*[-–—]%s*(%d+)$' ) -- '3-5' to min=3 max=5 if not max then min, max = string.match( value, '^((%d+))$' ) end -- '1' to min=1 max=1 if max then for i = min, max do filters[ i ] = true end else filters[ value ] = true -- if we reach this point, the string had the form 'a,b,c' rather than '1,2,3' end end filter = { cache = {}, terms = filters } return filter, isBlacklist end -- Helper function to see if a value matches any of the given filters function Excerpt.matchFilter( value, filter ) if value == nil then return false elseif type(value) == "number" then return filter.terms[value] else local cached = filter.cache[value] if cached ~= nil then return cached end local lang = mw.language.getContentLanguage() local lcvalue = lang:lcfirst(value) local ucvalue = lang:ucfirst(value) for term in pairs( filter.terms ) do if value == tostring(term) or type(term) == "string" and ( lcvalue == term or ucvalue == term or mw.ustring.match( value, term ) ) then filter.cache[value] = true return true end end filter.cache[value] = false end end return Excerpt f13qcb3mtjeccbzr0i5jmt33ddc570f 0 44276 250111 250011 2026-05-10T17:51:02Z Njilo 1885 /* */ 250111 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. kno8gcp5vmjuzom0i8d7ayi3dumjuyy 250112 250111 2026-05-10T17:54:43Z Njilo 1885 /* */ 250112 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. qaeze4in5z5b57nlx9pri69xfym1ena 250113 250112 2026-05-10T18:01:16Z Njilo 1885 /* */ 250113 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. 8je4m1sn3m7e88zt2d9ur8u3e74x5d5 250114 250113 2026-05-10T18:03:28Z Njilo 1885 /* */ 250114 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანტი-კომუნისტურ [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. 5grty064mj8l60tnumil1a5jsrbgpuv 250115 250114 2026-05-10T18:05:24Z Njilo 1885 /* */ 250115 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ 1fozwgg6lzpco1mlevgi9qhjjax2j8b 250116 250115 2026-05-10T18:07:48Z Njilo 1885 /* */ 250116 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. jaoqcj9f7j487l7xcqrp1re3ko9062p 250117 250116 2026-05-10T18:10:20Z Njilo 1885 /* */ 250117 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღვთისმშობლის ოხიდა| njb36oizpcx9jkfsx5zv5g3cug9u04x 250118 250117 2026-05-10T18:13:44Z Njilo 1885 /* */ 250118 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღორონთიშნანაშ ოხიდა|ღორონთიშნანაშ ოხიდა]], ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ. 1989 წანას, [[იუნესკო]]ქ დარსხუ [[ gtgqbuyx9kz6aq8a8q9vhuj1ls6woi5 250119 250118 2026-05-10T18:16:20Z Njilo 1885 /* */ 250119 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღორონთიშნანაშ ოხიდა|ღორონთიშნანაშ ოხიდა]], ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ. 1989 წანას, [[იუნესკო]]ქ დარსხუ [[ფელიქს უფუე-ბუანიშ თინჩალაშ პრემია|ფელიქს უფუე-ბუანიშ ჯოხონობაშ თინჩალაშ პრემია]], ნამუთ ირწანური პრემია რდჷ დო გინმაჩამუდჷ ჸეთი ადამიერეფს დო ინსტიტუციეფს ნამუეფით ლჷმენდეს თინჩალაშ თინჩალაშ მეჭირინაფაშო. g5z4qf87v0w8hsz9pqho0mn7zgesyu0 250120 250119 2026-05-10T18:20:25Z Njilo 1885 /* */ 250120 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღორონთიშნანაშ ოხიდა|ღორონთიშნანაშ ოხიდა]], ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ. 1989 წანას, [[იუნესკო]]ქ დარსხუ [[ფელიქს უფუე-ბუანიშ თინჩალაშ პრემია|ფელიქს უფუე-ბუანიშ ჯოხონობაშ თინჩალაშ პრემია]], ნამუთ ირწანური პრემია რდჷ დო გინმაჩამუდჷ ჸეთი ადამიერეფს დო ინსტიტუციეფს ნამუეფით ლჷმენდეს თინჩალაშ თინჩალაშ მეჭირინაფაშო. უფუე-ბუანიშ ღურაშ უკულ, კოტ-დ’ივუარიშ ჸოფირალაშ უცფას გეუფრაშჷ. 1994-2002 წანეფს ქიანას არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთეფს, [[ბჟადალაფრიკული ფრანკი|ვალუტაშ]] დევალვაციას დო ეკონომიკურ რეცესიას. 2002 წანაშ ეკენიას, კოტ-დ’ივუარს [[კოტ-დ’ივუარიშ მაართა ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმაქ]] ხოლო ქიდიჭყჷ. o1mtouulxe3zw91owrnwyvokqomc1f5 250121 250120 2026-05-10T18:22:05Z Njilo 1885 /* */ 250121 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღორონთიშნანაშ ოხიდა|ღორონთიშნანაშ ოხიდა]], ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ. 1989 წანას, [[იუნესკო]]ქ დარსხუ [[ფელიქს უფუე-ბუანიშ თინჩალაშ პრემია|ფელიქს უფუე-ბუანიშ ჯოხონობაშ თინჩალაშ პრემია]], ნამუთ ირწანური პრემია რდჷ დო გინმაჩამუდჷ ჸეთი ადამიერეფს დო ინსტიტუციეფს ნამუეფით ლჷმენდეს თინჩალაშ თინჩალაშ მეჭირინაფაშო. უფუე-ბუანიშ ღურაშ უკულ, კოტ-დ’ივუარიშ ჸოფირალაშ უცფას გეუფრაშჷ. 1994-2002 წანეფს ქიანას არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთეფს, [[ბჟადალაფრიკული ფრანკი|ვალუტაშ]] დევალვაციას დო ეკონომიკურ რეცესიას. 2002 წანაშ ეკენიას, კოტ-დ’ივუარს [[კოტ-დ’ივუარიშ მაართა ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმაქ]] ხოლო ქიდიჭყჷ. ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი]] le1x63q1w88pbbxtoabaylgzvwea8eh 250122 250121 2026-05-10T18:22:29Z Njilo 1885 250122 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღორონთიშნანაშ ოხიდა|ღორონთიშნანაშ ოხიდა]], ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ. 1989 წანას, [[იუნესკო]]ქ დარსხუ [[ფელიქს უფუე-ბუანიშ თინჩალაშ პრემია|ფელიქს უფუე-ბუანიშ ჯოხონობაშ თინჩალაშ პრემია]], ნამუთ ირწანური პრემია რდჷ დო გინმაჩამუდჷ ჸეთი ადამიერეფს დო ინსტიტუციეფს ნამუეფით ლჷმენდეს თინჩალაშ თინჩალაშ მეჭირინაფაშო. უფუე-ბუანიშ ღურაშ უკულ, კოტ-დ’ივუარიშ ჸოფირალაშ უცფას გეუფრაშჷ. 1994-2002 წანეფს ქიანას არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთეფს, [[ბჟადალაფრიკული ფრანკი|ვალუტაშ]] დევალვაციას დო ეკონომიკურ რეცესიას. 2002 წანაშ ეკენიას, კოტ-დ’ივუარს [[კოტ-დ’ივუარიშ მაართა ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმაქ]] ხოლო ქიდიჭყჷ. o1mtouulxe3zw91owrnwyvokqomc1f5 250123 250122 2026-05-10T18:22:39Z Njilo 1885 /* */ 250123 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღორონთიშნანაშ ოხიდა|ღორონთიშნანაშ ოხიდა]], ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ. 1989 წანას, [[იუნესკო]]ქ დარსხუ [[ფელიქს უფუე-ბუანიშ თინჩალაშ პრემია|ფელიქს უფუე-ბუანიშ ჯოხონობაშ თინჩალაშ პრემია]], ნამუთ ირწანური პრემია რდჷ დო გინმაჩამუდჷ ჸეთი ადამიერეფს დო ინსტიტუციეფს ნამუეფით ლჷმენდეს თინჩალაშ თინჩალაშ მეჭირინაფაშო. უფუე-ბუანიშ ღურაშ უკულ, კოტ-დ’ივუარიშ ჸოფირალაშ უცფას გეუფრაშჷ. 1994-2002 წანეფს ქიანას არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთეფს, [[ბჟადალაფრიკული ფრანკი|ვალუტაშ]] დევალვაციას დო ეკონომიკურ რეცესიას. 2002 წანაშ ეკენიას, კოტ-დ’ივუარს [[კოტ-დ’ივუარიშ მაართა ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმაქ]] ხოლო ქიდიჭყჷ. ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი]] le1x63q1w88pbbxtoabaylgzvwea8eh 250124 250123 2026-05-10T18:23:25Z Njilo 1885 250124 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღორონთიშნანაშ ოხიდა|ღორონთიშნანაშ ოხიდა]], ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ. 1989 წანას, [[იუნესკო]]ქ დარსხუ [[ფელიქს უფუე-ბუანიშ თინჩალაშ პრემია|ფელიქს უფუე-ბუანიშ ჯოხონობაშ თინჩალაშ პრემია]], ნამუთ ირწანური პრემია რდჷ დო გინმაჩამუდჷ ჸეთი ადამიერეფს დო ინსტიტუციეფს ნამუეფით ლჷმენდეს თინჩალაშ თინჩალაშ მეჭირინაფაშო. უფუე-ბუანიშ ღურაშ უკულ, კოტ-დ’ივუარიშ ჸოფირალაშ უცფას გეუფრაშჷ. 1994-2002 წანეფს ქიანას არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთეფს, [[ბჟადალაფრიკული ფრანკი|ვალუტაშ]] დევალვაციას დო ეკონომიკურ რეცესიას. 2002 წანაშ ეკენიას, კოტ-დ’ივუარს [[კოტ-დ’ივუარიშ მაართა ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმაქ]] ხოლო ქიდიჭყჷ. ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი]] ==რესურსეფი ინტერნეტის== * [https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny ენციკლოპედია ბრიტანიკა] mmsaldmiqzhnwds34zpf3rgtgbz236z 250125 250124 2026-05-10T19:22:05Z Njilo 1885 /* */ 250125 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღორონთიშნანაშ ოხიდა|ღორონთიშნანაშ ოხიდა]], ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ. 1989 წანას, [[იუნესკო]]ქ დარსხუ [[ფელიქს უფუე-ბუანიშ თინჩალაშ პრემია|ფელიქს უფუე-ბუანიშ ჯოხონობაშ თინჩალაშ პრემია]], ნამუთ ირწანური პრემია რდჷ დო გინმაჩამუდჷ ჸეთი ადამიერეფს დო ინსტიტუციეფს ნამუეფით ლჷმენდეს თინჩალაშ მეჭირინაფაშო. უფუე-ბუანიშ ღურაშ უკულ, კოტ-დ’ივუარიშ ჸოფირალაშ უცფას გეუფრაშჷ. 1994-2002 წანეფს ქიანას არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთეფს, [[ბჟადალაფრიკული ფრანკი|ვალუტაშ]] დევალვაციას დო ეკონომიკურ რეცესიას. 2002 წანაშ ეკენიას, კოტ-დ’ივუარს [[კოტ-დ’ივუარიშ მაართა ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმაქ]] ხოლო ქიდიჭყჷ. ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი]] ==რესურსეფი ინტერნეტის== * [https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny ენციკლოპედია ბრიტანიკა] 517urvqze4m3rwp0mo3ug7grexulldl 250126 250125 2026-05-10T19:22:21Z Njilo 1885 /* */ 250126 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ. გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით. ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღორონთიშნანაშ ოხიდა|ღორონთიშნანაშ ოხიდა]], ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ. 1989 წანას, [[იუნესკო]]ქ დარსხუ [[ფელიქს უფუე-ბუანიშ თინჩალაშ პრემია|ფელიქს უფუე-ბუანიშ ჯოხონობაშ თინჩალაშ პრემია]], ნამუთ ირწანური პრემია რდჷ დო გინმაჩამუდჷ ჸეთი ადამიერეფს დო ინსტიტუციეფს ნამუეფით ლჷმენდეს თინჩალაშ მეჭირინაფაშო. უფუე-ბუანიშ ღურაშ უკულ, კოტ-დ’ივუარიშ ჸოფირალაქ უცფას გეუფრაშჷ. 1994-2002 წანეფს ქიანას არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთეფს, [[ბჟადალაფრიკული ფრანკი|ვალუტაშ]] დევალვაციას დო ეკონომიკურ რეცესიას. 2002 წანაშ ეკენიას, კოტ-დ’ივუარს [[კოტ-დ’ივუარიშ მაართა ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმაქ]] ხოლო ქიდიჭყჷ. ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი]] ==რესურსეფი ინტერნეტის== * [https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny ენციკლოპედია ბრიტანიკა] qaak2vqoz9s6dlbqvrumc8ivbof3fmu 250127 250126 2026-05-10T19:26:27Z Njilo 1885 /* */ 250127 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ.<ref>{{cite web |title=Felix Houphouet-Boigny |url=https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny |website=Encyclopaedia Britannica}}</ref> უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ.<ref>{{cite web |title=Felix Houphouet-Boigny |url=https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny |website=Encyclopaedia Britannica}}</ref> გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით.<ref>{{cite web |title=Felix Houphouet-Boigny |url=https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny |website=Encyclopaedia Britannica}}</ref> ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღორონთიშნანაშ ოხიდა|ღორონთიშნანაშ ოხიდა]], ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ.<ref>{{cite web |title=Felix Houphouet-Boigny |url=https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny |website=Encyclopaedia Britannica}}</ref> 1989 წანას, [[იუნესკო]]ქ დარსხუ [[ფელიქს უფუე-ბუანიშ თინჩალაშ პრემია|ფელიქს უფუე-ბუანიშ ჯოხონობაშ თინჩალაშ პრემია]], ნამუთ ირწანური პრემია რდჷ დო გინმაჩამუდჷ ჸეთი ადამიერეფს დო ინსტიტუციეფს ნამუეფით ლჷმენდეს თინჩალაშ მეჭირინაფაშო. უფუე-ბუანიშ ღურაშ უკულ, კოტ-დ’ივუარიშ ჸოფირალაქ უცფას გეუფრაშჷ. 1994-2002 წანეფს ქიანას არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთეფს, [[ბჟადალაფრიკული ფრანკი|ვალუტაშ]] დევალვაციას დო ეკონომიკურ რეცესიას. 2002 წანაშ ეკენიას, კოტ-დ’ივუარს [[კოტ-დ’ივუარიშ მაართა ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმაქ]] ხოლო ქიდიჭყჷ.<ref>{{cite web |title=Felix Houphouet-Boigny |url=https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny |website=Encyclopaedia Britannica}}</ref> == სქოლიო == <references/> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი]] ==რესურსეფი ინტერნეტის== * [https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny ენციკლოპედია ბრიტანიკა] fjbblvc2u5nwrrq1uc5tgvgrkabnwgg 250128 250127 2026-05-10T19:44:30Z Njilo 1885 250128 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფელიქს უფუე-ბუანი''' (დ. [[18 გჷმათუთა]], [[1905]] — ღ. [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]]) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი. თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ.<ref>{{cite web |title=Felix Houphouet-Boigny |url=https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny |website=Encyclopaedia Britannica}}</ref> უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ.<ref>{{cite web |title=Felix Houphouet-Boigny |url=https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny |website=Encyclopaedia Britannica}}</ref> გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ [[კვამე ნკრუმა]]შ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ [[მატიე კერეკუ]]შ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ [[თომას სანკარა]]შ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის [[უნიტა]]ს, ნამუსჷთ [[ჟონას სავიმბი]] ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით.<ref>{{cite web |title=Felix Houphouet-Boigny |url=https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny |website=Encyclopaedia Britannica}}</ref> ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]] დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ [[ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა|ჩინეთის]] (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა. უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა [[აბიჯანი|აბიჯანშე]] მუშ მასქერულ ნოღა [[იამუსუკრო]]შა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ [[იამუსუკროშ ღორონთიშნანაშ ოხიდა|ღორონთიშნანაშ ოხიდა]], ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ.<ref>{{cite web |title=Felix Houphouet-Boigny |url=https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny |website=Encyclopaedia Britannica}}</ref> 1989 წანას, [[იუნესკო]]ქ დარსხუ [[ფელიქს უფუე-ბუანიშ თინჩალაშ პრემია|ფელიქს უფუე-ბუანიშ ჯოხონობაშ თინჩალაშ პრემია]], ნამუთ ირწანური პრემია რდჷ დო გინმაჩამუდჷ ჸეთი ადამიერეფს დო ინსტიტუციეფს ნამუეფით ლჷმენდეს თინჩალაშ მეჭირინაფაშო. უფუე-ბუანიშ ღურაშ უკულ, კოტ-დ’ივუარიშ ჸოფირალაქ უცფას გეუფრაშჷ. 1994-2002 წანეფს ქიანას არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთეფს, [[ბჟადალაფრიკული ფრანკი|ვალუტაშ]] დევალვაციას დო ეკონომიკურ რეცესიას. 2002 წანაშ ეკენიას, კოტ-დ’ივუარს [[კოტ-დ’ივუარიშ მაართა ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმაქ]] ხოლო ქიდიჭყჷ.<ref>{{cite web |title=Felix Houphouet-Boigny |url=https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny |website=Encyclopaedia Britannica}}</ref> == სქოლიო == <references/> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი]] ==რესურსეფი ინტერნეტის== * [https://www.britannica.com/biography/Felix-Houphouet-Boigny ენციკლოპედია ბრიტანიკა] [[კატეგორია:კოტ-დ’ივუარალეფი]] [[კატეგორია:კოტ-დ’ივუარალი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტეფი]] tghkbf1c9vpuh0n497g819mbg88tiyj 0 44277 250099 2026-05-10T14:06:10Z Narazeni 826 ახალი ხასჷლა: {{Short description|ვირუსეფიშ გვარი}} {{About|ვირუსიშ|ლახარაშ გეშა|ჰანტავირუსულ ინფექცია}} {{Use dmy dates|date=მესი 2026}} {{ტაქსოდაფა | ჯოხო =ორთოჰანტავირუსი | სურათიშ ფაილი =Sin Nombre virus Hanta TEM 1137 lores.jpg | სურათიშ მუკნაჭარ... 250099 wikitext text/x-wiki {{Short description|ვირუსეფიშ გვარი}} {{About|ვირუსიშ|ლახარაშ გეშა|ჰანტავირუსულ ინფექცია}} {{Use dmy dates|date=მესი 2026}} {{ტაქსოდაფა | ჯოხო =ორთოჰანტავირუსი | სურათიშ ფაილი =Sin Nombre virus Hanta TEM 1137 lores.jpg | სურათიშ მუკნაჭარა =Sin Nombre virus | სურათიშ ეჭარუა =ვირუს [[სინ ნომბრე (ვირუსი)|სინ ნომბრეშ]] ელექტრონულ მიკროფოტოგრაფია. | ჟინომაფე = | ომაფე =ვირუსეფი | გიმენომაფე =[[Riboviria]] | გჷნართი =[[Orthornavirae]] | გიმენგჷნართი = | ჟინტიპი = | ტიპი =[[Negarnaviricota]] | გიმენტიპი = | superdivisio = | divisio = | subdivisio = | ჟინკლასი = | კლასი ='''''Ellioviricetes''''' | გიმენკლასი = | ინფრაკლასი = | ჟინრანწკი = | რანწკი =[[Bunyavirales]] | გიმენრანწკი = | ინფრარანწკი = | ჟინფანია = | ფანია =[[Hantaviridae]] | გიმენფანია = | ჟინტრიბა = | ტრიბა = | გიმენტრიბა = | გვარი =[[ორთოჰანტავირუსი|Orthohantavirus]] | გიმენგვარი = | supersectio = | sectio = | subsectio = | ბუნა = | გიმენბუნა = | ლათ =Orthohantavirus | სექციაშ ჯოხო = | სექციაშ ტექსტი = | არეალიშ რუკა = | არეალიშ რუკაშ მუკნაჭარა = | არეალიშ რუკაშ სიგანა = | არეალიშ ლეგენდა = | iucnstatus = | ვიკინერობეფი =Orthohantavirus | commons =Category:Orthohantavirus | iucn = | itis = | ncbi =1980442 }} '''''ორთოჰანტავირუსი''''' ({{lang-la|Orthohantavirus}}, კინოხ ''Hantavirus'') — [[ვირუსეფი|ვირუსეფიშ]] გვარი, ნამუთ იკათუანს არძა '''ჰანტავირუსის''' (ფანია ''[[Hantaviridae]]''), ნამუეფჷთ გჷმიჭანუანა ლახარას ადამიერეფს. ჰანტავირუსეფი ორთაშობურო თარო [[ქვერქუ|ქვერქუეფს]] აფხვადჷნა. ართამო, ირ ჰანტავირუს ართ გვარობაშ ქვერქუშ მოღვენჯ რე დო ირ ქვერქუს, ნამუსჷთ ჰანტავირუს გინმუღჷნ, გინმუღუ ჰანტავირუსიშ ხვალე ართ გვარობა. ჰანტავირუსეფ მუნეფიშ [[ორთაშობურ რეზერვუარი|ორთაშობურ რეზერვუარეფს]] რჩქვანელობურო გჷმიჭანუანა ასიმპტომურ, იროიან (ჸონიერ) ინფექციას. მარა ადამიერეფს ჰანტავირუსეფ ჟირ ლახარას გჷმიჭანუანა: [[ჰანტავირუსულ ჰემორაგიულ ჩხე დო ჩხურუ ჭაჭაშ სინდრომით|ჰემორაგიულ ჩხე დო ჩხურუს ჭაჭაშ სინდრომით]] (HFRS) დო [[ჰანტავირუსულ ფიჟვიშ სინდრომი|ჰანტავირუსულ ფიჟვიშ სინდრომს]] (HPS). HFRS თარო გჷმოჭანაფილ რე აფრიკაშ, აზიაშ დო ევროპაშ ჰანტავირუსეფშე, ნამუეფსჷთ [[ჯვეშ მოსოფელი|ჯვეშ მოსპფელიშ]] ჰანტავირუსეფს უძახჷნა, HPS რჩქვანელობურო გჷმოჭანაფილ რე ამერიკაშ ჰანტავირუსეფშე, ნამუეფსჷთ [[ახალ მოსოფელი|ახალ მოსოფელიშ]] ჰანტავირუსეფს უძახჷნა. ჰანტავირუსეფ თარო გინმიჩამუ ჰეერით (აეროზოლეფით) დო ჭვათეფით, ნამუეფჷთ ქვერქუეფიშ კირკოლა იკათუანს, თაშნეშე გილალუაფირ ოჭკომალით, ნაჩამინათ დო ნაცხაბარათ. ელმოლურ პიჯალეფს — მუჭომით რე ჭვემა, ტემპერატურა დო სილამიე — ჸონიერ გაულა უღჷ ვირუსიშ მოდვალაშა. {{მერკე}} ==რესურსეფ ინტერნეტის== {{Commons category}} * [https://www.cdc.gov/hantavirus/pdf/hps_brochure.pdf CDC's Hantavirus Fact Sheet (PDF)] * [https://www.cdc.gov/ncidod/diseases/hanta/hps/noframes/phys/technicalinfoindex.htm CDC's Hantavirus Technical Information Index page] * [http://www.expasy.org/viralzone/all_by_species/213.html ViralZone: ''Orthohantavirus''] [[კატეგორია:Hantaviridae]] [[კატეგორია:ჰემორაგიულ ჩხე დო ჩხურუეფი]] [[კატეგორია:ქვერქუეფიშით გინნოღელ ლახარეფი]] [[კატეგორია:ვირუსულ ლახარეფი]] [[კატეგორია:ვირუსიშ გვარეფი]] [[კატეგორია:ჰანტავირუსულ ინფექციეფი| ]] js84u7cs09li2vt1utrho3jkjjn4tfl 0 44278 250104 2026-05-10T16:48:29Z Narazeni 826 ახალი ხასჷლა: [[ფაილი:Georgia_single_age_population_pyramid_2020.png|thumb|300px|საქორთუოშ [[მახორობაშ პირამიდა]] 2020 წანაშ მუნაჩემეფით]] '''საქორთუოშ დემოგრაფია''' — ინფორმაცია [[საქორთუო]]შ მახორობაშ გეშა. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემ... 250104 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Georgia_single_age_population_pyramid_2020.png|thumb|300px|საქორთუოშ [[მახორობაშ პირამიდა]] 2020 წანაშ მუნაჩემეფით]] '''საქორთუოშ დემოგრაფია''' — ინფორმაცია [[საქორთუო]]შ მახორობაშ გეშა. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, საქორთუოშ ტერიტორიას (ოკუპირაფილ ტერიტორიეფიშ მოხ) მახორობა 3 713 804 ადამიერს აკმადგინანს. მახორობაშ 57,2% ნოღას ოხორანს.<ref>[http://www.liberali.ge/ge/liberali/news/125151/ ეჭარუაშ წიმიწორე შედეგეფი]</ref> საქორთუოშით ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, 25 წანაშ განწეხანს საქორთუოშ მახორობაქ ართ ნახუთალით მირკჷ, ნამუთ გიმიჭანუ ლჷმეფქ, სოციალურ-ეკონომიკურ კრიზისიქ დო [[ემიგრაცია]]ქ. ძალამ მირკჷ სქუაფაქ, ქიმიძინჷ ღურალაქ დო საბოლათ ქიანაქ მონკა დემოგრაფიულ დგომარობას ქუმოხვადჷ. [[გოერო]]შ გოთოლწონაფათ, 2030 წანაშო საქორთუოშ მახორობა 3,8 მილიონ ოკო ჸოფედჷკონ, მარა 2024 წანაშ ფასებათ საქორთუოშ მახორობა 3,7 მილიონშე მერკე რე. გოეროშ პროგნოზით საქორთუოშ მახორობა 2050 წანაშო 3,4 მილიონ იჸუაფუ, 2100 წანაშო — 2,4 მილიონი. {{მერკე}} ==ლიტერატურა== *''თოფჩიშვილი რ''. „საქართველოს ეთნოგრაფია/ეთნოლოგია“ გვ. 70-75 — თბილისი, „უნივერსალი“ 2010 ISBN 578-9941-12-882-0 ==რესურსეფ ინტერნეტის== *[http://esa.un.org/unpd/wpp/Publications/Files/Key_Findings_WPP_2015.pdf გოეროშ რკვიება მოსოფელიშ მახორობაშ გეშა] 2015 ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{აზია თემატურო|დემოგრაფია|აზიაშ დემოგრაფია}} {{ევროპა თემატურო|დემოგრაფია|ევროპაშ დემოგრაფია}} [[კატეგორია:საქორთუოშ დემოგრაფია| ]] lziyhoxt83h4pmfoexv6b34x635m8ng 0 44279 250108 2026-05-10T17:33:04Z Narazeni 826 გინოწურაფა [[შონა (ნინა)]]-შა 250108 wikitext text/x-wiki #გადამისამართება [[შონა (ნინა)]] t5pppo0om99r5bpiyxedqutok5vlq4k 0 44280 250130 2026-05-11T06:43:28Z Njilo 1885 ახალი ხასჷლა: {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [... 250130 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფელიქს უფუე-ბუანი<br>Félix Houphouët-Boigny | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 6xfivdamiiwirkq7f422lzp67fgav2d 250131 250130 2026-05-11T06:43:55Z Njilo 1885 /* */ 250131 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ანრი კონან ბედიე<br>Henri Konan Bédié | სურათი=Félix Houphouët-Boigny 1962-07-16.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=უფუე-ბუანი 1962 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} kp9authnkdcnbjvbsqnqrhd6gi3uxlw 250132 250131 2026-05-11T06:44:36Z Njilo 1885 /* */ 250132 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ანრი კონან ბედიე<br>Henri Konan Bédié | სურათი=Henri Konan Bédié (P001954018AH).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ბედიე 1997 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[3 გერგობათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ანრი კონან ბედიე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 2ur6biqapuprz4rza0p7317sb8sz7cu 250133 250132 2026-05-11T06:46:44Z Njilo 1885 /* */ 250133 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ანრი კონან ბედიე<br>Henri Konan Bédié | სურათი=Henri Konan Bédié (P001954018AH).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ბედიე 1997 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ = [[24 ქირსეთუთა]], [[1999]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[დანიელ კაბლან დუნკანი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფელიქს უფუე-ბუანი]] | მონძე =[[რობერ გეი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კოტ-დ’ივუარიშ თარობაშ მადუდეეფიშ ერკებული|კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[7 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ2=[[27 გერგობათუთა]], [[1960]] | წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე2 =[[ალასან უატარა]] (1990) | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} dwbwk4zdolsl81eh3jv33kla15a6rtx 250134 250133 2026-05-11T06:47:13Z Njilo 1885 /* */ 250134 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ანრი კონან ბედიე<br>Henri Konan Bédié | სურათი=Henri Konan Bédié (P001954018AH).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ბედიე 1997 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ = [[24 ქირსეთუთა]], [[1999]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[დანიელ კაბლან დუნკანი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფელიქს უფუე-ბუანი]] | მონძე =[[რობერ გეი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|18|10|1905}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1993|12|7|1905|10|18}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 2mlnq5s9jbyiqpaxu730y8gn0cynsi0 250135 250134 2026-05-11T06:48:03Z Njilo 1885 /* */ 250135 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ანრი კონან ბედიე<br>Henri Konan Bédié | სურათი=Henri Konan Bédié (P001954018AH).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ბედიე 1997 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ = [[24 ქირსეთუთა]], [[1999]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[დანიელ კაბლან დუნკანი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფელიქს უფუე-ბუანი]] | მონძე =[[რობერ გეი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|5|5|1934}} | დაბადებაშ აბანი=[[იამუსუკრო]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2023|8|1|1934|5|5}} | ღურაშ აბანი=იამუსუკრო, [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} e7zba0sclzl6zqicp5slm9frzs6thuy 250136 250135 2026-05-11T06:51:47Z Njilo 1885 /* */ 250136 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ანრი კონან ბედიე<br>Henri Konan Bédié | სურათი=Henri Konan Bédié (P001954018AH).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ბედიე 1997 წანას | ხეშმოჭარუა =Signature de Félix Houphouët-Boigny.jpg | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ = [[24 ქირსეთუთა]], [[1999]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[დანიელ კაბლან დუნკანი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფელიქს უფუე-ბუანი]] | მონძე =[[რობერ გეი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|5|5|1934}} | დაბადებაშ აბანი=დაუკრო, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2023|8|1|1934|5|5}} | ღურაშ აბანი=[[აბიჯანი]], [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} qqb9ltrpp8zjmdkp2vxqkbnsrp8tea1 250137 250136 2026-05-11T06:52:37Z Njilo 1885 /* */ 250137 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ანრი კონან ბედიე<br>Henri Konan Bédié | სურათი=Henri Konan Bédié (P001954018AH).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ბედიე 1997 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ = [[24 ქირსეთუთა]], [[1999]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[დანიელ კაბლან დუნკანი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფელიქს უფუე-ბუანი]] | მონძე =[[რობერ გეი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|5|5|1934}} | დაბადებაშ აბანი=დაუკრო, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2023|8|1|1934|5|5}} | ღურაშ აბანი=[[აბიჯანი]], [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} b4ft0nzl4guvq3o10sfqq9fj73pqmbq 250138 250137 2026-05-11T06:53:48Z Njilo 1885 /* */ 250138 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ანრი კონან ბედიე<br>Henri Konan Bédié | სურათი=Henri Konan Bédié (P001954018AH).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ბედიე 1997 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ = [[24 ქირსეთუთა]], [[1999]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[დანიელ კაბლან დუნკანი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფელიქს უფუე-ბუანი]] | მონძე =[[რობერ გეი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|5|5|1934}} | დაბადებაშ აბანი=დაუკრო, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2023|8|1|1934|5|5}} | ღურაშ აბანი=[[აბიჯანი]], [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა =[[პუატიეშ უნივერსიტეტი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} n4ehnne62qjiujzky4oy9hbc9c2xkr2 250139 250138 2026-05-11T06:56:43Z Njilo 1885 /* */ 250139 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ანრი კონან ბედიე<br>Henri Konan Bédié | სურათი=Henri Konan Bédié (P001954018AH).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ბედიე 1997 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ = [[24 ქირსეთუთა]], [[1999]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[დანიელ კაბლან დუნკანი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფელიქს უფუე-ბუანი]] | მონძე =[[რობერ გეი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|5|5|1934}} | დაბადებაშ აბანი=დაუკრო, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2023|8|1|1934|5|5}} | ღურაშ აბანი=[[აბიჯანი]], [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა =[[პუატიეშ უნივერსიტეტი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ანრი კონან ბედიე''' (დ. [[5 მესი]], [[1934]] ღ. [[1 მარაშინათუთა]], [[2023]]) კოტ-დ’ივუარალი პოლიტიკოსი, კოტ-დ’ივუარიშ რანწკით მა-2 [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] pauw162tcvqe5mtrjikl35yxo5x1uib 250140 250139 2026-05-11T06:57:03Z Njilo 1885 /* */ 250140 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ანრი კონან ბედიე<br>Henri Konan Bédié | სურათი=Henri Konan Bédié (P001954018AH).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ბედიე 1997 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ = [[24 ქირსეთუთა]], [[1999]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[დანიელ კაბლან დუნკანი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფელიქს უფუე-ბუანი]] | მონძე =[[რობერ გეი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|5|5|1934}} | დაბადებაშ აბანი=დაუკრო, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2023|8|1|1934|5|5}} | ღურაშ აბანი=[[აბიჯანი]], [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა =[[პუატიეშ უნივერსიტეტი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ანრი კონან ბედიე''' (დ. [[5 მესი]], [[1934]] ღ. [[1 მარაშინათუთა]], [[2023]]) კოტ-დ’ივუარალი პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარი]]შ რანწკით მა-2 [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] pcczoebke99t8oqr31c2d30zclnlfob 250141 250140 2026-05-11T06:57:24Z Njilo 1885 /* */ 250141 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ანრი კონან ბედიე<br>Henri Konan Bédié | სურათი=Henri Konan Bédié (P001954018AH).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ბედიე 1997 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|კოტ-დ’ივუარიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[7 ქირსეთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ = [[24 ქირსეთუთა]], [[1999]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[დანიელ კაბლან დუნკანი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფელიქს უფუე-ბუანი]] | მონძე =[[რობერ გეი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|5|5|1934}} | დაბადებაშ აბანი=დაუკრო, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2023|8|1|1934|5|5}} | ღურაშ აბანი=[[აბიჯანი]], [[კოტ-დ’ივუარი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|საფრანგეთი}}<br>{{შილა|კოტ-დ’ივუარი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა =[[პუატიეშ უნივერსიტეტი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ანრი კონან ბედიე''' (დ. [[5 მესი]], [[1934]] — ღ. [[1 მარაშინათუთა]], [[2023]]) — კოტ-დ’ივუარალი პოლიტიკოსი, [[კოტ-დ’ივუარი]]შ რანწკით მა-2 [[კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] br1jor9c15ad8lijbdw5olx78p79zzl