װיקיפּעדיע
yiwiki
https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
מעדיע
באַזונדער
רעדן
באַניצער
באַניצער רעדן
װיקיפּעדיע
װיקיפּעדיע רעדן
טעקע
טעקע רעדן
מעדיעװיקי
מעדיעװיקי רעדן
מוסטער
מוסטער רעדן
הילף
הילף רעדן
קאַטעגאָריע
קאַטעגאָריע רעדן
פארטאל
פארטאל רעדן
TimedText
TimedText talk
יחידה
שיחת יחידה
אירוע
שיחת אירוע
הארי פאטער
0
836
600696
599022
2026-05-13T21:45:20Z
~2026-28986-66
61299
/* ביכער */
600696
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:''הארי פאטער''}}
{{אנדערע באדייטן|דאס=די ביכער סעריע|זעט=}}
{{בוך
|נאמען=האַרי פּאָטער (הערי פּאָטער){{ש}}''Harry Potter''
|בילד=Harry Potter british books.jpg
|קעפל=אַלע זיבן "האַרי פּאָטער" ביכער (בריטישע אויסגאַבעס)
|שרייבער=[[דזשיי.קיי. ראלינג|דזשיי.קיי. ראָלינג]]
|קוואלשפראך=[[ענגליש|בריטישע ענגליש]]
|זשאנער=[[פאנטאזיע]]
|פארלאג אין קוואלשפראך=בלומסבערי
|פובליקאציע יאר=[[1997]]
|פארלאג אין יידיש=[[אלניאנסקי טעקסט פארלאג|אָלניאַנסקי טעקסט]]
|יידיש פובליקאציע יאר=[[2020]]
|איבערזעצונג אויף יידיש=[[אהרן שעכטער-ווישוואנאט|אהרן שעכטער-ווישוואַנאַט]]
|איבערזעצונגען=זעט "[[איבערזעצונגען פון הארי פאטער]]"
|צאל ביכער=7
}}
'''האַרי פּאָטער''' ([[ענגליש]]: ''Harry Potter''; אויסגעלייגט "'''הערי פּאָטער'''" אין די [[יידיש]]ע אויסגאבע) איז אַ סעריע פֿון זיבן [[פאנטאזיע|פֿאַנטאַזיע]] [[ראמאן|ראָמאַנען]] געשריבן דורך דער בריטישער שרייבערין [[דזשיי.קיי. ראלינג|דזשיי.קיי. ראָלינג]]. דער סעריע הייסט נאָך [[הארי פאטער (כאראקטער)|האַרי פּאָטער]], דער הויפט כאראקטער.
די זיבן ביכער האָבן זיך פֿאַרקויפֿט העכער 500 מיליאָן קאָפּיעס איבער דער וועלט אין העכער 80 שפּראַכן (אריינגערעכנט יידיש), און דאָס איז די מערסט געקויפֿטע ביכער סעריע פֿון אַלע צייטן נאָך דעם תנ"ך. פֿילם אַדאַפּטאַציעס פֿון אַלע זיבן ביכער זענען פּראָדוצירט געוואָרן.
== געשיכטע ==
האַרי איז אַ [[יתום]] פֿון טאַטע און מאַמע און װאוינט מיט זײַן שלעכטן [[פעטער|פֿעטער]] װערנאָן, װעלכער איז אַ [[מאגל|מאַגל]]. ביים עלטער פון עלף װערט ער געװאָר אַז ער האָט די טאַלאַנטן צו מאַכן [[כישוף]] און זײַן לעבן טױשט זיך דראַסטיש. פֿון דעם מאַגעטאַמישן לעבן בײַ זײַן פֿעטער וואו ער װערט טעגלעך גערודפֿט דורך זײַן [[שװעסטער קינד]] דאַדלי כאַפּט ער זיך אַריבער צו די דראַמאַטישע אָנגעפֿילטע טעג אין דער [[האגווארץ|האָגוואָרץ שולע פֿון כישוף-מאַכערייַ און צויבערייַ]] װאו ער לעבט אין פּחד פֿון [[לארד וואלדעמארט|לאָרד װאָלדעמאָרט]], װאס האָט געהרגעט זײַנע עלטערן און װיל אים אױך אָפּֿענדיקן, אין יעדן פון די זיבן ביכער ווערט באשריבען איין יאר פון זיין לעבן ביי האָגוואָרץ.
לויט ווי די לעגענדע לויטעט זענען הארי'ס עלטערן אומגעבראכט געווארן דורך דעם מערדער װאָלדעמאָרט וואס האט גענוצט די שרעקעוודיגע אוואדא כדברא, אריגינאל א [[קבלה]]'ישער אויסראטונג קללה זיי אומצוברענגען, און אזוי ארום צו באהערשן אלעמען. הארי האט זיך אבער באווייזן ארויסצודרייען פון אט די קללה, און האט נאך אויסגעדרייט דעם וואפען קעגן װאָלדעמאָרט, וועלכער איז זעלבסט אומגעברענגט געווארן דורך דעם.
== ביכער ==
# [[הארי פאטער און דער וויסן-שטיין|האַרי פּאָטער און דער וויסן-שטיין]] (הערי פּאָטער און דער פֿילאָסאָפֿישער שטיין) - יוני 1997 (פֿעברואַר 2020)
# [[הארי פאטער און דאס קאמער פון סודות|האַרי פּאָטער און דאָס קאַמער פֿון סודות]] (הערי פּאָטער און די קאַמער פֿון סודות) - יולי 1998 (יולי 2024)
# [[הארי פאטער און דער ארעסטאנט פון אזקאבאן|האַרי פּאָטער און דער אַרעסטאַנט פֿון אַזקאַבאַן]] - יולי 1999
# [[הארי פאטער און דער בעכער פון פייער|האַרי פּאָטער און דער בעכער פֿון פֿײַער]] - יולי 2000
# [[הארי פאטער פון דער ארדן פון פעניקס|האַרי פּאָטער און דער אָרדן פֿון פֿעניקס]] - יוני 2003
# [[הארי פאטער און דער האלב-בלוט פרינץ|האַרי פּאָטער און דער האַלב-בלוט פּרינץ]] - יולי 2005
# [[הארי פאטער און די רוחות פון טויט|האַרי פּאָטער און די רוחות פֿון טױט]] - יולי 2007
# [[הארי פאטער און דאב פארשאלטענע קינד|האַרי פּאָטער און דאָס פֿאַרשאָלטענע קינד]] - יולי 2016
== פילמען ==
{{הויפט ארטיקל|הארי פאטער (פילם סעריע)}}
פון די ביכער האבן די [[ווארנער ברידער]] געמאכט א סעריע פון אכט פילמען, וואס די ערשטע צוויי זענען פראדוצירט געווארן דורכן באוואוסטן פילם שאפער, [[קריס קאלומבוס|קריס קאָלומבוס]], מיט די נעמען "[[הארי פאטער און דער וויסן-שטיין (פילם)|האַרי פּאָטער און דער וויסן-שטיין]]" ("צויבערער'ס שטיין" אין אמעריקע) און "[[הארי פאטער און דאס קאמער פון סודות (פילם)|האַרי פּאָטער און דאָס קאַמער פון סודות]]".
== וועבלינקען ==
{{קאמאנסקאט|Harry Potter|האַרי פּאָטער}}
* [http://www.harrypotter.com אפיציעלע וועבזייטל פֿון דער פֿילם סעריע] {{לינקשפראך|ענגליש}}
* [http://www.pottermore.com פּאָטערמאָר] {{לינקשפראך|ענגליש}}
* [http://www.jkrowling.com אפיציעלע וועבזייטל פֿון דזשיי.קיי. ראָלינג] {{לינקשפראך|ענגליש}}
* [http://www.hp-lexicon.org/ דער "האַרי פּאָטער" לעקסיקאָן] {{לינקשפראך|ענגליש}}
* {{וויקיע|harrypotter|"האַרי פּאָטער"}} {{לינקשפראך|ענגליש}}
{{הארי פאטער}}
[[קאטעגאריע:הארי פאטער| ]]
aul40pi4job3uqmknx7bvcldd1odupa
דעל.איס.אס
0
2571
600698
455749
2026-05-14T00:57:48Z
InternetArchiveBot
40859
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
600698
wikitext
text/x-wiki
'''del.icio.us''' איז א [[קאָמפּיוטער]] [[פּראָגראַם]] אויף א [[וועב סייט]] ווי מען קען זייך סאָרטירן אלעס וואָס מען האט אינפאָרמאַציע אונטער א סיסטעם פון "לעיבאלס", "טעגס" אדער "תגים" וואס שטעלט אויס אלע טעמעס אין א מפתח און קלארע דירעקטארי אינדעקסירט לויט לעיבעלס פון איין ווארט, אזוי אז סאיז גרינגער צו שרייבן אוועקלייגן און שפעטער אפיר זוכן צו טרעפן אלטע פאוסטס לויט די אלף בית.
אויך איז דאָס אַ פּובליק סאָציאַלע טול ווי יעדער איינער פּאָוסט זיינע אינטערעסע און אויב איר טיילט זיך מיט זיין נייגער לויט די טעגס קענט איר דאס ליינען און אויך הנאה האבן.
"[[יאהו]]" האט דאס אָפּגעקויפט מחמת גרויס סוקסעס פון דעם איינפאַל.
* [http://del.icio.us/ דעל.איס.שאס.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180904161210/http://del.icio.us/ |date=2018-09-04 }}
[[קאַטעגאָריע:קאמפיוטער פראגראמען]]
[[קאטעגאריע:אינטערנעט]]
6itett1x5jox5rr3qaps4tj7f0c7npe
ראד
0
12872
600693
551238
2026-05-13T18:10:16Z
~2026-29003-72
61296
/* דער אינהאלט פון א ראד */
600693
wikitext
text/x-wiki
[[טעקע:Wheel of an old horse carriage.jpg|קליין|250px|[[אלט]] [[מאדע|מאדישע]] רעדער פון [[פערד]] און [[וואגן]]]]
א '''ראד''' ('''רעדל''' פאר א קליינער ראד) איז א [[רינדעכיג]]ער [[אביעקט]], וואס צוזאמען מיט אן [[אַקס]] ערלויבט זיך דאס צו [[דרייען]] מיט דער מינדעסטער [[רייבונג]], און ווערט באנוצט געווייטנלעך אין [[טראנספארט]].
== אויטאמאביל ראד ==
מיט'ן אויסטרעף פון דעם
{| class="wikitable"
|+
!XKJHKLJICSD`JHBJ ; njnlkn
!
!
!
|-
|njkvklcnjkvnk xno
|;H
|QO
|489
|-
|klmlcdkjdjnfjdfdf
|
|4
|ST
|-
|nb zn hjVWFNGADJKM SLXKJ
|42
|XJ
|F
|}
איז איז דאס ראד געווארן איינע פון די הויפט קאמפאנענטן פון יעדע אויטא און אנדערש קען עס נישט פארן.
=== דער אינהאלט פון א ראד ===
די ערשטע זאך איז וויכטיג צו פארשטיין אז א ראד פון אן אויטא איז אנדערש ווי אלע אנדערע סארטן רעדער וואס פארמאגן לופט. א ראד פון א [[ביציקל]] איז א רינדיגע גומע וועלכע אנטהאלט אין זיך א גומענער באלאן וועלכע ווערט אנגעפילט מיט לופט. א ראד פון אן אויטא באשטייט פון צוויי טיילן: דער אייזערנער ראד און די גומענע דעק וואס הייסט די [[רייף]]. די רייף איז נישט קיין באלאן נאר איז ארויפגעלייגט מיט כוח אויף דעם ראד און צוליב איר שטייפע באהעפטיגוגנ קען די לופט נישט ארויסגיין (לופט איז נישט ווי וואסער).
די ראד קען באשטיין פון פון סטיל אדער אלומינם (צוויי סארט אייזן). אלומינם איז פיל שטערקער ווי סטיל און איז טייערער. ביליגע אויטאס קומען מיט סטיל רעדער און מען קען זיך אליינס צוקויפן אלומינם. די מער בעסערע אויטאס קומען אלע מיט אלומינם רעדער און ווערט געמאכט דורך די פירמע וואס פראדוצירט דעם אויטא.
די רייף איז א טייל פון דעם אויטא וואס ווערט קיינמאל נישט געמאכט ביי די זעלבע פירמע וואס מאכט דעם אויטא. אלע אויטאס פירמעס קויפן די רייפן ביי רעדער פירמעס און געבן דאס מיט דעם אלס א סערוויס. רוב רעדער קומען מיט א גאראנטי פאר עטליכע יאר און האלט פאר בערך 100-150 טויזענט מייל.
מיר וועלן זיך נישט באציען צו דעם אייזערנעם טייל פונעם ראד נאר בעיקר אויף די רייף (גומענער טייל) וועלכע איז די הויפט טייל פון א ראד און דארט ליגט די גאנצע ארבעט. וויבאלד מיר וועלן נאר באטראכטן דעם טייל וועלן מיר דאס יא רופן ראד.
Bead Bundle= די טייל איז רינדיג און גייט ארום דעם גאנצן ראד פון ביידע זייטן. די טייל איז אן אייזערנע שטריק וועלכע האלט די רייף אויפ'ן ראד גענוג שטייף אז עס זאל נישט קענען ארויסגיין קיין לופט. די שטריק מוז זיין זייער שטארק ווייל ווען מען שטעלט ארויף די רייף אויפ'ן ראד נוצט מען א מאשין וואס טוט דאס מיט א שטארקע קראפט.
Body Plies = דער טייל איז צוזאמענגעשטעלט פון עטליכע שיכטן פון אנדערע מאטריאלן. די מערסט באנוצטע מאטריאל איז אן אויסגעארבעטע פאליעסטער אבער רוב רעדער פארמאגן מער ווי איין מאטריאל וועלכע פארמירן די שיכטן. די Body Plies זענען בעיקר געמאכט צו פארהאלטן די לופט עס זאל נישט ארויסגיין פון די דרוק וואס דער אויטא לייגט ארויף.
ווי מער שיכטן אלס שטערקער איז די ראד און לויט דעם מעסט מען די סך הכל וואג וואס די רעדער מעגן טראגן אויף זיך. די רעדער פון קליינע אויטאס פארמאגן נאר צוויי שיכטן און די רעדער פון א פליגער פארמאגן 30 שיכטן.
Belts= דאס זענען פאסיקעס געמאכט פון אייזן וועלכע האלטן די ראד פלאך פאר די בעסטע דרייוו אויפ'ן ראוד. אויב איינע פון די רעדער זענען נישט גענוג פלאך וועט דער אויטא ציען צו איין זייט און עס וועט נוצן פיל מער בענזין. יעדע ראד פארמאגט צוויי פון די סארט פאסיקעס.
Cap Plies = געוויסע רעדער פארמאגן נאך פאליעסטער שיכטן וועלכע האלטן בעסער צוזאמען אלע קאמפאנענטן פון די אינערליכע טיילן פון די ראד. די צוגעלייגטע שיכטן געפינט זיך אין רעדער וואס זענען ספעציעל געמאכט צו נוצן פאר לאנגע וועגן. די סארט רעדער זענען טייערער און קומען נישט סטאנדארט מיט אויטאס ווען מען קויפט זיי.
Tread = דאס איז די דרויסנדיגע טייל פונעם ראד וואס מיר זעען וועלכע איז שווארץ. די מאטריאל וואס ווערט גענוצט דערפאר איז נאטורליכע גומע און קען אויך אנטהאלטן סינטעטישע גומע. יעדע פירמע מאכט דאס אנדערש און דאס ווענדט זיך לויט וויאזוי מען ארבעט אויס די גומע און די פארעמען וועלכע גיבן "טרעקשען" פאר'ן אויטא.
ווען אלע קאמפאנענטן זענען צוזאמענגעשטעלט אינאיינעם לייגט מען אריין די רעדער אין א הייצונג מאשין וועלכע באהעפט איין טייל צו די צווייטע און עס ווערט איין שטיק. אויב איר וועט אריינקוקן אינעווייניג פון א ראד וועט איר גארנישט זען נאר שווארץ. איינמאל די ראד איז פארטיג קריצט מען אריין די פארשידענע פארעמען וועלכע געפינען זיך אויפ'ן פלאכן טייל פון די ראד וועלכע איז אנדערש אין יעדע ראד.
=== די נומערן ===
בעפאר מען ווייסט עפעס מער וועגן רעדער קוקט אייך אלעס אויס שווארץ אבער אויב איר וועט קוקן אביסל נענטער וועט איר באלד באמערקן אז עס זענען פאראן אסאך אויפשריפטן און נומערן אויף יעדע ראד. לאמיר זען וואס די אלע נומערן מיינען:
די ערשטע זאך וואס איר וועט באמערקן איז א רייע נומערן וועלכע הייבן זיך אן מיט א ענגלישע בוכשטאב. אויב עס איז אן אויטא וועט די בוכשטאב זיין א פי. פאר פעסענדזשער. אויב עס וועט זיין א טראק וועט זיין דארט די בוכשטאבן על.-טי. פאר לייכטע טראק, און דאס זעלבע מיט אנדערע סארט רעדער.
די ערשטע דריי נומערן נאכ'ן בוכשטאב צייגט די ברייט פונעם ראד אין מילימעטער. די ברייט ווערט גערעכנט ארום און ארום פון איין עק ראד ביז'ן צווייטן עק (א ראד האט דריי זייטן. צוויי דערפון זענען די הייך און די דריטע איז די ברייט וועלכע ליגט אויפ'ן ראוד). די נעקסטע 2 נומערן צייגט די פראצענט פון די ברייט וועלכע ליגט אין די הייך. אין א נארמאלע ראד וועט עס זיין צוויי דריטל און די איבעריגע דריטל איז די ריכטיגע ברייט.
די הויך און ברייט מאכט אסאך אויס און יעדע ראד איז אנדערש און איז אויסגערעכנט לויט דער אויטא וועלכע ליגט אויף דעם. צוויי רעדער קענען זיין די זעלבע מאס אין דיאמעטער אבער איינס וועט די ברייטקייט פארנעמען 25 פראצענט פון די סך הכל און די צווייטע וועט די ברייט פארנעמען 65 פראצענט פון די סך הכל.
ווי קלענער די פראצענט פון די זייטן זענען פון די סך הכל ברייט אלס בעסער איז די ראד ווייל מיט קלענערע ווענט איז פאראן מער ראד אויפ'ן ראוד און די ראד האט מער קראפט אין זיך ווייל עס קען זיך נישט בייגן ווייל עס איז נישט פאראן גענוג גומע פון די צוויי זייטן.
דערנאך קומט נאך א בוכשטאב וועלכע צייגט וואספארא סארט פראדוקציע איז גענוצט געווארן צו מאכן די ראד. רוב רעדער וועלן האבן א אר. און א קליינע טייל וועלן האבן א די. אדער א בי. אנשטאט. די לעצטע צוויי נומערן צייגן צו וועלכע סייז ראד די ראד איז געמאכט. דורכשניטליכע רעדער זענען צווישן 15 און 17 אינטשעס.
אויסער די רייע נומערן איז אויסגעקריצט די נאמען פון די פירמע וואס מאכט די ראד און עס פארמאגט אויך נומערן ווילאנג דאס ראד וועט האלטן אין דורכשניטליך, ווי גוט די טרעקשען איז, וויפיל וואג עס קען פארנעמען, ווי גוט עס קען פארנעמען היץ, און די מאקסימום שנעלקייט וואס די ראד קען פארנעמען. די אלע נומערן ווערן באשטעטיגט אין רעגירונג געפירטע פראבעס און יעדע ראד וואס איר קויפט אין א לעגאלע געשעפט איז גאראנטירט צו זיין גענוג פארזיכערט לויט די אויפשריפטן וואס עס פארמאגט.
=== סארטן רעדער ===
אין גענעראל זענען פאראן דריי סארטן רעדער וועלכע געפינען זיך אויף אלע אויטאס אויפ'ן גאס. די מערסט גענוצטע ראד סארט איז די "אל סיזען" רעדער וועלכע זענען געמאכט צו נוצן פאר אלע סעזאנען ארום דעם יאר.
וויאזוי אימער, איז אבער פאראן ערטער וואו די רעדער זענען נישט גענוג גוט פאר די ווינטער און מענטשן טוישן צו ווינטער רעדער נאר פאר די ווינטער און טוישן דאס צוריק אנפאנג זומער.
ווינטער רעדער זענען געמאכט פון א ווייכערע סארט גומע וועלכע לאזט זיך גרינגער בייגן און ארויפטרעטן אויך די שניי. די ווינטער רעדער האבן אויך בעסערע קריצן וועלכע קענען זיך האלטן בעסער אויף אייז און שניי און זענען ספעציעל דעזיינט אס אלע וואסער און נאסקייטן זאלן פארלוירן ווערן פון אונטער די ראד ווייל די מערסטע גליטשן פאסירט נאכדעם וואס דאס ראד זאמלעט אן אסאך שניי אדער אייז און די קעלט האלט עס דארט, מאכנדיג די גאנצע ראד א רינדיגע שטיק אייז.
ווינטער רעדער איז אבער נאר גוט פאר די ווינטער און איינמאל עס קומט די זומער איז וויכטיג דאס צוריק אראפצונעמען ווייל די ווייכע ראד איז שוואכער ווי די אנדערע און וועט ווערן אפגעשוואכט פון היץ און דאן איז עס אויסגעשטעלט צו פלעט טייערס. עס זענען אויך פאראן זומער רעדער וועלכע זענען צוגעשטעלט נאר פאר די זומער און קען זיך בכלל נישט צושטעלן צו די ווינטער וועטערס. די זומער רעדער זענען הארט און קראפטיק און קענען די שנעלסטע אפשטעלן אן אויטא ווען מען דרוקט די ברעיקס.
עס זענען פאראן הונדערטער סארטן ווינטער רעדער וועלכע ווערן געמאכט פון אלע פירמעס. יעדע פירמע גיט ארויס א נייע ווינטער ראד יעדע ווינטער סעזאן און עס איז פאראן א גרויסע קאנקורענט. צוליב די וויכטיקיט פון ווינטער רעדער איז געגרינדעט געווארן אן אסאסיאציע וועלכע פרובירט אויס ווינטער רעדער און נאר די וואס מאכן דאס דורך באקומען איר באשטעטיגונג וועלכע איז א סימבאל מיט א שניי אויסצייכענונג אינדערמיט.
פאר די וואס וואוינען אין ערטער וואו עס איז דא מילדע ווינטערס איז אל סיזען רעדער פונקט גענוג. אבער די וואס וואוינען אין קאלטע פלעצער וואו עס פאלט אסאך שניי איז זייער וויכטיג צו האבן ווינטער רעדער ווייל עס קען פשוט ראטעוון לעבנס.
=== דער פליכט פון די רעדער ===
עס איז וואונדערליך צו טראכטן אז 4 רעדער מיט אביסל לופט צונויפגעדריקט אינעווייניג קען האלטן אזויפיל שווערע טויזענטער פונט. אבער ווען מען ווייסט וויפיל לופט עס ליגט צונויפגעדרוקט אינעווייניג איז דאס שוין גארנישט קיין וואונדער. רוב רעדער אנטהאלטן 30 פונט לופט דרוק אין יעדע סקווער אינטש. די לופט אינעווייניג קען פשוט נישט ארויסגיין צוליב די שטארקע גומע וועלכע נעמט איר ארום.
אויסעווייניג קוקט די ראד אויס רינדיג אבער ווען מען באטראכט עס פון דער נאנט זעט מען באלד אז די טייל פון די ראד וועלכע זיצט אויף די ערד איז פלאכער צוליב די דרוק פון די וואג וועלכע די רעדער טראגן. אויב מען וואלט אנגעפילט די ראד מיט מער לופט וואלט עס נישט געשען אבער יעדע ראד האט זיין מאס לופט וויפיל עס דארף האבן און עס איז געוואנדן לויט די וואג פון די אויטא. די מאס לופט איז ספעציעל אויסגערעכנט אז די ראד זאל זיך אביסל זעצן פון די וואג כדי עס זאל ליגן בעסער אויף די ערד.
א ראד ווערט זייער הייס ווען מען פארט שנעל און עס איז ספעציעל דעזיינט צו קענען אויסהאלטן די היץ. ווען דער אויטא פארט לאנגזאם נוצט עס פיל ווייניגער ענערגיע און עס איז פאראן ווייניגער היץ פון די ענערגיע. אויב דער אויטא פארט זייער שנעל נוצט עס מער ענערגיע און דאס גרעסטע טייל דערפון גייט צו די רעדער און אויך אויפ'ן ראוד. אויב איר וועט אנרירן א ראד נאך א לאנגע וועג וועט איר זיך אפבריען פון די היץ און עס וועט מעגליך אויך ארויסקומען א שווערע גערוך דערפון וועלכע קומט פון די אנגעהיצטע גומע.
עס איז זייער וויכטיג מען זאל כסדר איבערקוקן די לופט דרוק פון די רעדער מיט די ספעציעלע מעסטער, ספעציעל ווען מען פארט אויף לאנגע וועגן אין וועלכע די באדינונגן פון די רעדער קענען זיך גרינג טוישן צוליב די אנגעזאמעלטע היץ. די רעדער פירמעס זאגן מען זאל איבערקוקן די לופט דרוק איינמאל א מאנאט כדי צו זיין פארזיכערט. די ערשטע פראבלעם מיט א ראד פאסירט אויב די לופט דרוק איז נישט גוט און די ראד ליגט נישט געהעריג אויפ'ן ראוד. נאך וויכטיגער איז אז אלע 4 רעדער זאלן האבן די זעלבע מאס לופט דרוק אויפ'ן האר ווייל אויב נישט וועט דער אויטא מעגליך ציען צו איין זייט און עס וועט אויך פארלאנגן מער בענזין ווייל דער אויטא וועט דארפן נוצן מער ענערגיע צו דרייען די רעדער.
יעדע ראד האט א לעבנ'ס שפאן וועלכע איז געווענליך צווישן 100 און 150 טויזנט מייל. די נומער איז אבער נאר אן אפשאצונג און עס ווענדט זיך בעיקר וויאזוי דאס ראד ווערט גענוצט און אין וועלכע פלאץ דאס ווערט גענוצט. עס זענען פאראן דרייווער וואס ברעיקן זייער שטארק און רייבן אויס די רעדער אסאך מער וואס מאכט אז די ראד זאל שנעלער צעגיין.
א גוטע סימן וואס די רעדער פירמעס האבן געגעבן צו ווייסן ווען די רעדער זענען שוין מער נישט גוט איז צו מעסטן די טיפקייט פון די קריצן מיט א פעני. ווען א ראד איז ניי וועט די פעני אריינגיין מער ווי האלב. אויב די קאפ פון עירעהעם לינקלאן זעט זיך ארויס איז א סימן אז די ראד איז אפגענוצט און דארף געטוישט ווערן.
==זעט אויך==
* טאטשקע
{{גרונטסארטיר:ראדMKM jm,L;KL FHT}}
[[קאטעגאריע:פארמיטל טיילן]]
31g6k37qfzy53eqx5ljmjnhijbcheii
GNU פרייע דאקומענטאציע ליצענץ
0
18185
600697
584248
2026-05-14T00:01:51Z
InternetArchiveBot
40859
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
600697
wikitext
text/x-wiki
{{אישיות}}[[טעקע:Heckert GNU white.svg|קליין|250px|דער לאגא פון GNU]]
'''GNU FDL''' איז ראשי תיבות '''פ'''רייע '''ד'''אקומענטאציע '''ל'''יצענץ פון [[GNU]] רשות צו קאפירן.
דאס איז א לעגאלער אויסגערבעטער דאקומענט ליצענץ ספעציעל פאר פרייע און אפענע פראיעקטן וואס וואלענטירן בויען דעם תוכן.
און כללית טוט דער לייסענס פארזיכערן אז דער בעלות פון די באשאפערס האבן נישט קיין רעכט דערויף, ד.ה. עס איז נישט ''קאפירעכט'', נאר בלויז ''קאפילינק'' אז דער באשאפער איז נאך אזוי ווייט איבערגעלאזט מיט אביסל בעלות אז מען זאל אים קענען געבן די קרעדיט אבער נישט קענען האלטן פאראנטווארטליך.
אלץ וואס מען שרייבט אויף וויקיפעדיע איז לויט די תנאים פון דעם GNU ערלויבניש.
== דרויסנדיקע פארבינדונגען ==
* [http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GNU FDL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170916084910/http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html |date=2017-09-16 }}
[[קאַטעגאָריע:GFDL]]
[[קאַטעגאָריע:ווייכווארג]]
8am0lk1plcpu2tt6hgcban36sf1im8y
יאסל בירשטיין
0
40769
600699
583532
2026-05-14T02:27:21Z
InternetArchiveBot
40859
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
600699
wikitext
text/x-wiki
{{יתום}}
{{אישיות}}
'''יאָסל בירשטיין''' (24סטן סעפטעמבער 1920 – 28סטן דעצעמבער 2003) איז אַן ישראלדיקער מחבר און פאָעט וואָס האָט געשריבן אויף [[ייִדיש]] און [[העברעיִש]].
== לעבן ==
בירשטיין איז געבוירן אין 1920 אין [[ביאלע|ביאַלע פּאָדלאַסק]], וואָס ער דערמאָנט אָפֿט אין זײַנע ווערק. ער האָט זיך געלערנט אין חדר און געווען אַ מיטגליד פֿון "השומר הצעיר".
אין 1937, אין עלטער פון 17 יאָר, האָט ער עמיגרירט קיין [[אויסטראליע|אויסטראַליע]]. בעת דער [[צווייטער וועלט־מלחמה]] האָט ער במשך פֿון פיר יאָר געדינט אין דער אויסטראַלישער אַרמיי צוזאַמען מיט יאָסל בערגנער (זון פון [[מלך ראוויטש|מלך ראַוויטש]]), וואָס ער האָט שוין פֿריִער באַגעגנט אין "הײַאַס" (ראשי־תיבות פֿון Hebrew Immigration Aid Service) אין וואַרשע און מיט וועמען ער איז געפֿאָרן קיין אויסטראַליע. בעתן חורבן איז אומגעקומען בירשטיינס משפּחה אין פּוילן. אין 1941 האָט ער חתונה געהאַט מיט מאַרגאַרעט ווייַסבערג. דאָס פּאָרפֿאָלק האָט געהאַט צוויי טעכטער. נאָך דער מלחמה האָט ער זיך באַשעפֿטיקט מיט אַ חודשדיקער אויסגאַבע, וואָס איז אַרויס אויף העברעיִש, ענגליש און ייִדיש.
אין 1950 האָט ער עולה געווען צוזאַמען מיט זײַן משפּחה און באַזעצט זיך אינעם קיבוץ גבת, וווּ ער איז געווען אַ פּאַסטעך איבער 11 יאָר. נאָכדעם האָט ער זיך אַריבערגעצויגן קיין טבעון און נאָך שפּעטער קיין [[נצרת עילית]]. ער האָט געאַרבעט ווי אַ באַנק־אָנגעשטעלטער און איז שפּעטער געוואָרן אַ אינוועסטיציעס־דירעקטאָר (אָט די אַרבעט וועט אינספּירירן זייַן בוך "המוטבים", 2000). ער האָט זיך באַזעצט אין [[ירושלים]] אין 1982.
אין 1949 האָט ער פּובליקירט אַן ערשטע זאַמלונג לידער אין ייִדיש, "אונטער פֿרעמדע הימלען", וואָס איז אַרויס אין [[מעלבורן]], אויסטראַליע. אָט די זאַמלונג איז אילוסטרירט מיט צייכענונגען פֿון יאָסל בערגנער. נאָכן פֿאַרעפֿנטלעכן לידער, האָט בירשטיין זיך קאָנצענטרירט אויף פּראָזע. זײַנע ראָמאַנען און דערציילונגען באַשרײַבן דעם מענטשנס־מעמד פֿון אַן איראָנישן קוקווינקל. זײַן ערשטער ראָמאַן, "אויף שמאָלע טראָטואַרן", איז אַרויס אויף ייִדיש אין 1958. דער ראָמאַן איז דאָס סאַמע ערשטע בוך אויף ייִדיש וואָס באַשרײַבט דאָס לעבן אין אַ קיבוץ.
אויסער דעם האָט ער איבערגעזעצט פִֿון ייִדיש אויף העברעיִש און פֿאַרקערט. אויך האָט ער געאַרבעט אין דער ישׂראלדיקער נאַציאָנאַלער ביבליאָטעק, וווּ ער האָט אָנגעפֿירט די סעקציע פֿון ייִדישע כתב־ידן, בפֿרט דעם עזבון פֿונעם ייִדישן שרײַבער מלך ראוויטש. אָט דאָס איז די טעמע פֿון בירשטיינס ראָמאַן "אַ פּנים אין די וואָלקנס" (2000). זייַן לעצטער ראָמאַן "אל תקרא לי איוב" ( "רוף מיך נישט איוב") איז אַרויס אין 1995. דאָס בוך דערציילט וועגן די איבערלעבונגען פֿון מענטשן וואָס האָבן געוואַנדערט צווישן פּוילן, אויסטראַליע און ישׂראל, די דרײַ סטאַנציעס פֿון בירשטיינס לעבן.
יאָסל בירשטיין איז געשטאָרבן אין ירושלים דעם 28סטן דעצעמבער 2003 און איז באַגראָבן אויפֿן בית־עולם נס הרים אין ירושלים.
נאָך זײַן טויט איז דערשינען דאָס בוך "סיפורים מאזור השלווה" ("דערציילונגען פון דער שלווה־געגנט), לויט אַ כתב־יד וואָס מע האָט געפונען אין זײַן עזבון.
יאָסל בירשטיינס ביכער, וואָס האָבן געהאַט אַ גרויסן דערפֿאָלג אין [[ישׂראל]] און אין אויסלאַנד זענען איבערגעזעצט אין אַ סך שפּראַכן. ער האָט באַקומען עטלעכע ליטעראַרישע פּרײַזן, למשל דעם איציק מאַנגער פּרײַז פֿאַר זײַן שאַפֿונג אויף ייִדיש און דעם "פרס ראש הממשלה" פֿאַר זײַנע ווערק אויף העברעיִש.
== ווערק ==
'''אויף ייִדיש꞉'''
* ''[http://archive.org/details/nybc204056 אונטער פֿרעמדע הימלען]'', 1949.
* ''[http://archive.org/details/nybc206256 אויף שמאָלע טראָטואַרן]'', תּל־אביב꞉ י. ל. פּרץ, 1958.
* ''[http://archive.org/details/nybc204055 אַ מאַנטל פֿון אַ פּרינץ]'', תּל־אביב꞉ י. ל. פּרץ, 1969.
* ''[http://archive.org/details/nybc206257 דער זאַמלער꞉ ראָמאַן]'', תּל־אביב, 1985.
* ''[http://archive.org/details/nybc204054 דײַנע געסלעך – ירושלים: קליינע מעשׂיות]'', 1989.
* ''אַ פּנים אין די וואָלקנס'', 2000.
'''אויף העברעיִש꞉'''
* ''במדרכות צרות'', תּ"א, 1959
* ''ציפייה ועוד סיפורים'', 1966
* ''נסיעתו הראשונה של רולידר'', ספרית פועלים, תּ"א, 1970
* ''הבורסה'', הספריה החדשה, 1984
* ''סיפורים קטנים'', ירושלים, 1985
* ''כתם של שקט'', הספריה החדשה, 1986
* ''ציפור כהה בדרך'', הספריה החדשה, 1989
* ''פנים בענן'', הספריה החדשה, 1991
* ''אל תקרא לי איוב'', הספריה החדשה, 1996
* ''סיפורים רוקדים ברחובות ירושלים'', הספריה החדשה, 2000
* ''המוטבים'', הספריה החדשה, 2001
* ''סיפורים מאזור השלווה'', הספריה החדשה, 2004
== פֿאַרבינדונגען ==
* לקסיקון הספרות העברית החדשה [http://library.osu.edu/projects/hebrew-lexicon/00025]
* The Birstein Project [http://www.yosselbirstein.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140107160504/http://yosselbirstein.org/ |date=2014-01-07 }}
{{גרונטסארטיר:בירשטיין, יאסל}}
[[קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער]]
[[קאַטעגאָריע:פוילישע יידן]]
l8trgs0ky94ntxqimweim7kax7oj7jp
לעזי רש"י
0
42680
600700
491861
2026-05-14T03:00:25Z
InternetArchiveBot
40859
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
600700
wikitext
text/x-wiki
'''לעזי רש"י''' זענען ווערטער וואס [[רש"י]] האט אין זיין פירוש פארטייטש פון [[לשון הקודש]] אויף [[פראנצויזישע יודיש|צארפאסיש]], די שפראך וואס די [[יוד]]ן אין יענע געגנט האבן דאן גערעדט.
רש"י האט געשריבן איבער טויזנט לעזים אין זיין פירוש אויפן [[תנ"ך]] און [[תלמוד|ש"ס]], וואס יעדע פון זיי האט ער געשריבן ווייל ער האט געהאלטן אז אהן דעם פעהלט הסבר צו פארשטיין דאס ארגינעלע ווארט. ער האט עס געשריבן אין [[העברעאיש]]ע בוכשטאבן מיט גענזן פיסלעך דערינען.
== דאס ווארט לע"ז ==
עס מיינט ווארשיינליך עפעס ווי '''פרעמד''' אדער '''נישט קלאר'''. שפעהטער האט מען געמאכט דערפון א [[ראשי תיבות]] פון ל'שון ע'ם ז'ר.
== פירושים ==
* [[אוצר לעזי רש"י]], דורך [[משה קטן]] אום [[ה'תשנ"א]]
* המתרגם, א פירוש אריינגעדרוקט אין די ווילנער ש"ס'ן
== וועב לינקען ==
* די וויכטיגקייט פון לערנען די לעזים http://tora.us.fm/tnk1/klli/mdrjim/lez_brjy.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318215244/http://www.tora.us.fm/tnk1/klli/mdrjim/lez_brjy.html |date=2015-03-18 }}
* אן אשכול אין [[קאווע שטיבל (וועבזייטל)|קאווע שטיבל]] איבער די בלעז'ן http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=7&t=7751
[[קאטעגאריע:שפראך]]
pexf7pwi18e8mwah0y2cfizfvl61xe7
גאַאָעול (זינגער)
0
54928
600688
2026-05-13T14:00:44Z
Prodioctive
39816
געשאפן דורך איבערזעצן דעם בלאט "[[:en:Special:Redirect/revision/1351402076|Gaeul (singer)]]"
600688
wikitext
text/x-wiki
'''קים גאַאָ-עול''' ([[קארעיש]]: '''김가을'''; געבוירן [[24 סעפטעמבער]] [[2002]]), באַקאַנט מיט די מאָנאָנימום ווי גאַאָעול, איז אַ דרום-קאָרעאַ [[זינגער]], רעפּער, און טאַנצער אונטער סטאַרסשיפּ פאַרווייַלונג. זי איז באַוווסט פֿאַר זייַענדיק אַ מיטגליד פון די דרום-קאָרעיִש מיידל גרופּע יוו.
[[קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן]]
clciz8c3jouhl3tl9qbxjvm51ufemtz
600689
600688
2026-05-13T14:02:12Z
Prodioctive
39816
600689
wikitext
text/x-wiki
'''קים גאַאָ-עול''' ([[קארעיש]]: '''김가을'''; געבוירן [[24 סעפטעמבער]] [[2002]]), באַקאַנט מיט די מאָנאָנימום ווי גאַאָעול, איז אַ דרום-קאָרעאַ [[זינגער]], רעפּער, און טאַנצער אונטער סטאַרסשיפּ פאַרווייַלונג. זי איז באַוווסט פֿאַר זייַענדיק אַ מיטגליד פון די דרום-קאָרעיִש מיידל גרופּע יוו.
[[טעקע:Ive Gaeul at Seoul Fashion Week, 1 September 2025 04.png|טעקסט=גאַאָעול, 2025|קליין|גאַאָעול, 2025]]
[[קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן]]
mv723cwzx7y0s107l0k29fbyikdqw5x
רעדן:אראמיש
1
54929
600690
2026-05-13T17:54:50Z
~2026-29003-72
61296
געשאַפֿן בלאַט מיט 'wndhbHUcshc zsjgcBUIHOL'KMCEDF ~~~~'
600690
wikitext
text/x-wiki
wndhbHUcshc zsjgcBUIHOL'KMCEDF [[באַזונדער:בײַשטײַערונגען/~2026-29003-72|~2026-29003-72]] • [[באַניצער רעדן:~2026-29003-72|שיחה]] 17:54, 13 מײַ 2026 (UTC)
3r1fnst2xean5xa93xd4c8lbdf42hsv
װיקיפּעדיע רעדן:בעטן ארטיקלען
5
54930
600691
2026-05-13T17:56:01Z
~2026-29003-72
61296
געשאַפֿן בלאַט מיט 'A;LZKMKLDNSKLC.,ZNCJKNSD,KJ;J' ABFJK/KJNMSD RQSDCCQX ~~~~'
600691
wikitext
text/x-wiki
A;LZKMKLDNSKLC.,ZNCJKNSD,KJ;J' ABFJK/KJNMSD RQSDCCQX [[באַזונדער:בײַשטײַערונגען/~2026-29003-72|~2026-29003-72]] • [[באַניצער רעדן:~2026-29003-72|שיחה]] 17:56, 13 מײַ 2026 (UTC)
fqtpzuh85y4277s9dgpmuj1e5k67ah6
600692
600691
2026-05-13T17:57:59Z
~2026-29003-72
61296
/* */ ענטפֿער
600692
wikitext
text/x-wiki
A;LZKMKLDNSKLC.,ZNCJKNSD,KJ;J' ABFJK/KJNMSD RQSDCCQX [[באַזונדער:בײַשטײַערונגען/~2026-29003-72|~2026-29003-72]] • [[באַניצער רעדן:~2026-29003-72|שיחה]] 17:56, 13 מײַ 2026 (UTC)
:zXZXAHKLJ XJKCNSIO SJHJKNJKUFJEI JHMZX JCHJDSIFEF [[באַזונדער:בײַשטײַערונגען/~2026-29003-72|~2026-29003-72]] • [[באַניצער רעדן:~2026-29003-72|שיחה]] 17:57, 13 מײַ 2026 (UTC)
46k47wewe8dywm3y4fa0uucl2r1kzqc