Wikipedia yowiki https://yo.wikipedia.org/wiki/Oj%C3%BAew%C3%A9_%C3%80k%E1%BB%8D%CC%81k%E1%BB%8D%CC%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Amóhùnmáwòrán Pàtàkì Ọ̀rọ̀ Oníṣe Ọ̀rọ̀ oníṣe Wikipedia Ọ̀rọ̀ Wikipedia Fáìlì Ọ̀rọ̀ fáìlì MediaWiki Ọ̀rọ̀ mediaWiki Àdàkọ Ọ̀rọ̀ àdàkọ Ìrànlọ́wọ́ Ọ̀rọ̀ ìrànlọ́wọ́ Ẹ̀ka Ọ̀rọ̀ ẹ̀ka Èbúté Ọ̀rọ̀ èbúté Ìwé Ọ̀rọ̀ ìwé TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Thomas Sankara 0 23701 622502 590942 2026-06-16T21:29:32Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622502 wikitext text/x-wiki {{Infobox_President|name=Thomas Isidore Noël Sankara <!-- Deleted image removed: [[File:Thomas Sankara2.jpg|{{deletable image-caption|1=Tuesday, 8 September 2009}}]] --> |nationality=[[:Category:Burkinabé people|Burkinabé]] |image=Thomas Sankara.jpg |order=5th [[List of heads of state of Burkina Faso|President of Upper Volta]] |term_start=August 4, 1983 |term_end=August 4, 1984 |predecessor=[[Jean-Baptiste Ouédraogo]] |successor=''None (country [[Geographical renaming|renamed]] to Burkina Faso)'' |birth_date={{Birth date|1949|12|21|mf=y}} |birth_place=[[Yako]], [[French Upper Volta|Upper Volta]] (now Burkina Faso), [[French West Africa]] |dead=alive |death_date={{death date and age|1987|10|15|1949|12|21|mf=y}} |death_place=[[Ouagadougou]], [[Burkina Faso]] |spouse=Mariam Sankara<ref>[http://www.ccil-ccdi.ca/index.php?option=com_content&task=view&id=225&Itemid=76 Defining the scope of "adequate and effective remedies" under the ''International Covenant on Civil and Political Rights: Sankara v. Burkina Faso'' 1159/2003]</ref> |party=none ([[Military of Burkina Faso|military]]) |vicepresident= |religion=[[Catholic Church|Roman Catholic]] | order2=1st [[List of heads of state of Burkina Faso|President of Burkina Faso]]| term_start2=August 4, 1984 | term_end2=October 15, 1987 | predecessor2=''None (country renamed from Upper Volta)'' | successor2=[[Blaise Compaoré]] }} '''Thomas Isidore Noël Sankara''' (December 21, 1949 – October 15, 1987) jẹ́ [[President|Ààrẹ]] àti olórí orílẹ̀-èdè [[Burkina Faso]] (tí a mọ̀ tẹ́lẹ̀ bi Upper Volta) láti 1983 dé 1987. Bákanná bó ṣe jẹ́ oníwà tófanimọ́ra, tí wọ́n gbógo fún nítorípé ó polongo ìlera àti ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin, ó tún kọjú ìjà bo ọ̀pọ̀ àwọn ìwà ìmọtaraẹninìkan ní Burkina Faso.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7045029.stm BBC NEWS | Africa | Burkina commemorates slain leader</ref> Ó jẹ́ lílé kúrò lórí ìtẹ́ ó sì jẹ́ fífikúpa nínú ''[[coup d'état]]'' tí [[Blaise Compaoré]] ṣe ní October 15, 1987, èyí tí wọ́n gbàgbọ́ pé ó wá látọwọ́ ìlẹ̀ Fransi. ==Igba ewe== Thomas Sankara jẹ́ ọmọkùnrin Marguerite Sankara (aláìsí ní March 6, 2000) àti Sambo Joseph Sankara (1919 – August 4, 2006), tó jẹ́ [[gendarmerie|gendarme]].<ref>[http://www.lefaso.net/article.php3?id_article=15665] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927193017/http://www.lefaso.net/article.php3?id_article=15665 |date=2007-09-27 }} [http://www.ouaga-ca-bouge.net/Deces-de-Joseph-sambo-pere-du.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070817134416/http://www.ouaga-ca-bouge.net/Deces-de-Joseph-sambo-pere-du.html |date=2007-08-17 }}</ref> Ó jẹ́ [[Roman Catholic|Katoliki]], "Thom'Sank" jẹ́ Silmi-Mossi, ẹ̀yà ènìyàn tó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìgbéyàwó láàrin àwọn okùnrin [[Mossi]] àti àwọn obìnrin [[Fula people|Fulani]] afokojẹ̀. Àwọn Silmi-Mossi wà lára àwn tí kò ní ànfàníjùlọ nínú ẹ̀yà àwọn Mossi. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ́bẹ̀rẹ̀ ní [[Gaoua]] àtí ilé-ẹ̀kọ alákọ́dàgbà ní [[Bobo-Dioulasso]], ìlú tó jẹ́ [[List of second cities|ìkẹjì]] ní Burkina Faso. Baba re jagun pelu ile-ise adigun ile Fransi nigba [[World War II|Ogun Agbaye Keji]], awon Nazi si timole. Ebi Sankara fe ko di alufa ijo [[Catholic|Katoliki]]. Gege bi isun kan se so,<ref>Bruno Jaffré</ref> Sankara ko so igbagbo re nu ninu esin Katholiki botiwu ki ife re o je ninu isemarx. Bakanna o tun ni imo ninu [[Qur'an|Kurani]]. ==Igba ise ologun== Leyin ikeko ologun ni ile-eko alakodagba ni 1966, Sankara bere ise ologun re nigbato je omo odun 19, be sini leyin odun kan pere won ran lo si [[Madagascar]] lati lo fun ikeko oga ologun ni [[Antsirabe]] nibi to ti ri ijidide awon eniyan ni 1971 ati 1972. Nigba to pada si Upper Volta ni 1972, ni 1974 o ja ninu ogun bode to sele larin Upper Volta ati [[Mali]]. O je eni to gbajumo larin awon eniyan ni [[Ouagadougou]] to je oluilu. O se e se ko je bayi nitoripe o ta gita (o wa ninu egbe olorin to n je "Tout-à-Coup Jazz") ati pe o feran awon kekeoloko. Ni odun 1976 o di apase Commando Training Centre ni [[Pô]]. Ni odun yi kanna lo pade Blaise Compaoré ni [[Morocco]]. Nigba asiko Aare Colonel [[Saye Zerbo]] awon adipo odo oga ologun sedasile agbajo asiri to n je "Communist Officers' Group" (''Regroupement des officiers communistes'', or ROC) ti o ni ninu omo egbe re [[Henri Zongo]], [[Jean-Baptiste Boukary Lingani]], Compaoré ati Sankara. ==Awon ipo ijoba== Sankara je yiyan si ipo Akowe Abele fun Ifitonileti ninu ijoba ologun ni September 1981, nibi to ti n wa keke lo si awon ipade kabinet, sugbon o kosesile ni April 21, 1982 lati lodi si eyi to gba pe ijoba n wuwa lona to lodi si awon osise, nibi to ti wipe "Ki ijamba o ba awon ton fokun di awon eniyan mole!" (''"Malheur à ceux qui baillonnent le peuple!"'') Nigba ti ifipagbajoba to sele ni November 7, 1982 mu Major-Doctor [[Jean-Baptiste Ouédraogo]] sori aga, Sankara di alakoso agba ni January 1983, sugbon won le kuro ni May 17 won si ti mole leyin ibewo omo Aare Fransi to tun je agbamora oro Afrika [[Jean-Christophe Mitterrand]]. Bakanna won tun ti Henri Zongo ati Jean-Baptiste Boukary Lingani na mole, eyi fa ijidide awon araalu. ==Aare== ''[[coup d'état|Ifipagbajoba]]'' ti Blaise Compaoré gbajo so Sankara di Aare ni August 4, 1983,<ref>The date may have been chosen for a symbolic purpose as the 194th anniversary of the Abolition of Feudal Privileges in France, but there is no evidence.</ref> nigba to je omo odun 33. Itileyin fun ''coup d'état'' wa latowo [[Libya]] ti o ku die nigbana ki o gbogun ti [[France]] ni [[Chad]]<ref>Chad was at war with Libya. France was providing air support to Chad. According to some witnesses some French troops were involved in ground operations.</ref> Sankara ri ara re bi olujidide, o si mu apere re wa lati [[Cuba]] ati olori ologun ile [[Ghana]], Flight Lt. [[Jerry Rawlings]]. Gege bi Aare, o polongo "Ijidide Toseluaraalu ati awon Eniyan" (''Révolution démocratique et populaire'', or RDP). Ero nipa Ijidide je sisetumo latowo Sankara gege bi olodi-imperialisti ninu oro kan to so ni October 2, 1983, ''Discours d'orientation politique'' (DOP), ti olujose tosunmo [[Valère Somé]] ko fun. Awon etoilu re koju ija bo iwa ibaje, iranlowo itungigbin, idina iyan, ati lati ko ibi ara to ye si eko ati ilera. ==Ikosenile ajemanu awon oloye== Ijoba fagile opo agbara ti awon ijoye ni, agbara bi eto won lati owo ajemonu ati ise ofe. Awon CDR (''Comités de Défense de la Révolution'') je didasile bi awon agbajo opo awon eniyan, won si fun won ni awon ohun ija. Ni awon adugbo miran won di buburu won si di awon omoita adaluru. Ijoba Sankara tun gbedide ipe lati sise nise ologun to n je SERNAPO (''Service National et Populaire''). O se awon wonyi lati sebamu si agbara awon ologun. Ni odun 1984, nigba ajodun odun kan ijoba re, o yi oruko Upper Volta si [[Burkina Faso]], to tumosi "ile awon eniyan rere" lede [[Mossi]] ati [[Bambara language|Djula]], ti won je awon ede meji gbangba julo nibe. Bakanna o tun fun ni asia tuntun ati orin oriki orile-ede tuntun (''[[Une Seule Nuit]]''). ==Eto awo obinrin== Sankara tun ni opo awon obinrin ninu ijoba re. Imudara ipo awon obinrin ni ikan ninu awon ise Sankara, eyi to je akoko iru re ni Iwoorun Afrika. Ijoba re fofinde [[female circumcision|ikomolabe obinrin]], o taka si [[polygamy|igbeyawopupo]], o si sepolongo [[contraception]]. The Ijoba re ni o je akoko ni Afrika ti o ri ewu ti [[AIDS]] je fun awon eniyan Afrika. Sankara se awon ohun tuntun to mu igbajumo ba ijoba re to si fa awon oniroyin agbaye lati kobi ara si ijoba re: * O ta opo awon oko ijoba ti won je [[Mercedes-Benz|Mercedes]] o si so [[Renault 5]] ( oko to dinwojulo ni Burkina Faso nigbana) di oko ibise ijoba fun awon alakoso; * O sedasile awon eso obinrin awa kekeoloko ti won n so. * Ni Ouagadougou, Sankara yi ile ipese awon ologun si supermarket ijoba ti gbogbo eniyan le lo raja nibe (supermarket akoko ni Burkina Faso). ==Second Agacher strip war== In 1985 Burkina Faso organised a general population census. During the census some Fula camps in Mali were visited by mistake by Burkinabé census agents.<ref name=bry>Bryant, Terry (2007). ''History's Greatest War.'' Global Media.</ref> The Malian government claimed that the act was a violation of its [[sovereignty]] on the [[Agacher strip]]. Following efforts by Mali asking African leaders to pressure Sankara,<ref name=bry/> tensions erupted on Christmas Day 1985 in a war that lasted five days and killed about 100 people (most victims were civilians killed by a bomb dropped on the marketplace in [[Ouahigouya]] by a Malian MiG plane). The conflict is known as the "Christmas war" in Burkina Faso. ==Ifikupa== On October 15, 1987 Sankara was killed with twelve other officials in a ''coup d'état'' organised by his former colleague, Compaoré. Deterioration in relations with neighbouring countries was one of the reasons given by Compaoré for his action. [[Prince Johnson]], a former Liberian warlord allied to Charles Taylor, told [[Liberia]]'s Truth and Reconciliation Commission (TRC) that it was engineered by [[Charles Taylor (Liberia)|Charles Taylor]].<ref>[http://www.mg.co.za/article/2008-08-27-us-freed-taylor-to-overthrow-doe-liberias-trc-hears US freed Taylor to overthrow Doe, Liberia's TRC hears]</ref> After the coup and although Sankara was known to be dead, some CDRs mounted an armed resistance to the army for several days. Sankara was quickly buried in an unmarked grave. A week prior to his death Sankara addressed people and said that "while revolutionaries as individuals can be murdered, you cannot kill ideas." ==Akiyesi ati itokasi== {{reflist|2}} == Iwe fun ekunrere == * ''Thomas Sankara Speaks: The Burkina Faso Revolution, 1983-87'', by Thomas Sankara, Pathfinder Press, 1988, ISBN 0-87348-527-0 * ''We Are the Heirs of the World's Revolutions: Speeches from the Burkina Faso Revolution 1983-87'', by Thomas Sankara, Pathfinder Press, 2007, ISBN 0-87348-989-6 * ''Women's Liberation and the African Freedom Struggle'' (''L'émancipation des femmes et la lutte de libération de l'Afrique''), by Thomas Sankara, Pathfinder Press, 1990, ISBN 0-87348-585-8 * Vittorio Martinelli con Sofia Massai, ''La voce nel deserto'', Zona Editrice, 2009 ==Awon ijapo Internet== * [http://links.org.au/node/722 African Revolutionary Thomas Sankara's Example Lives on] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121130081515/http://links.org.au/node/722 |date=2012-11-30 }} by Demba Moussa Dembélé, ''International Journal of Socialist Renewal'' * [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9505E1DC1739F933A25750C0A961958260&sec=&spon=&pagewanted=print A Grisly Assassination That Will Not Stay Buried] by Howard French, ''The New York Times'', March 10 1997 * [http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKL1757771220071017 Burkina Faso Salutes "Africa's Che" Thomas Sankara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081001065943/http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKL1757771220071017 |date=2008-10-01 }} ''Reuters UK'', October 17 2007 * [http://allafrica.com/stories/200710191016.html Interview With Aziz Fall On the Assassination of Thomas Sankara] October 17 2007 *[http://www.themilitant.com/2009/7314/731449.html How Imperialist 'Aid' Blocks Development in Africa] by Thomas Sankara, ''The Militant'', April 13 2009 *[http://www.arsp.it/2017/10/19/thomas-sankara-e-la-rivoluzione-interrotta/ Thomas Sankara e la rivoluzione interrotta], by Enrico Palumbo, «Ricerche di Storia Politica Website», October 2017. {{start box}} {{succession box | before = [[Jean-Baptiste Ouédraogo]]| title = [[President of Upper Volta]]|years=1983&ndash;1984| after = ''none'' (Upper Volta renamed Burkina Faso)}} {{succession box| before = ''none'' (Upper Volta renamed Burkina Faso)| title = [[President of Burkina Faso]]|years=1984&ndash;1987| after = [[Blaise Compaoré]]}} {{end box}} {{BFPresidents}} {{BFPMs}} {{Àyọkà dáradára}} {{DEFAULTSORT:Sankara, Thomas}} [[Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1949]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1987]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ará Bùrkínà Fasò]] nwiq7t5tywxbsc4l3ydp4er4j5ibmng LeBron James 0 60337 622458 615105 2026-06-16T13:01:10Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622458 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | image = Lebron wizards 2017 (cropped).jpg | image_size = 250px | caption = James with the [[Cleveland Cavaliers|Cavaliers]] in 2017 | position = [[Small forward]] / [[Power forward (basketball)|Power forward]] | height_ft = 6 | height_in = 8 | weight_lb = 250 | league = [[National Basketball Association|NBA]] | team = Los Angeles Lakers | number = <!-- Do not change to 6 until it is official, which will be a when the roster in the Lakers website gets changed -->23 | nationality = American | birth_date = {{birth date and age|1984|12|30}} | birth_place = [[Akron, Ohio]] | high_school = [[St. Vincent–St. Mary High School|St. Vincent–St. Mary]]<br />(Akron, Ohio) | draft_year = 2003 | draft_round = 1 | draft_pick = 1 | draft_team = [[Cleveland Cavaliers]] | career_start = 2003 | career_end = | career_number = | years1 = {{nbay|2003|start}}–{{nbay|2009|end}} | team1 = [[Cleveland Cavaliers]] | years2 = {{nbay|2010|start}}–{{nbay|2013|end}} | team2 = [[Miami Heat]] | years3 = {{nbay|2014|start}}–{{nbay|2017|end}} | team3 = Cleveland Cavaliers | years4 = {{nbay|2018|start}}–present | team4 = [[Los Angeles Lakers]] | highlights = * 3× [[List of NBA champions|NBA champion]] ([[2012 NBA Finals|2012]], [[2013 NBA Finals|2013]], [[2016 NBA Finals|2016]]) * 3× [[Bill Russell NBA Finals Most Valuable Player Award|NBA Finals MVP]] ([[2012 NBA Finals|2012]], [[2013 NBA Finals|2013]], [[2016 NBA Finals|2016]]) * 4× [[NBA Most Valuable Player Award|NBA Most Valuable Player]] ({{nbay|2008|end}}, {{nbay|2009|end}}, {{nbay|2011|end}}, {{nbay|2012|end}}) * 15× [[List of NBA All-Stars|NBA All-Star]] ({{nasg|2005}}–{{nasg|2019}}) * 3× [[NBA All-Star Game Most Valuable Player Award|NBA All-Star Game MVP]] ([[2006 NBA All-Star Game|2006]], [[2008 NBA All-Star Game|2008]], [[2018 NBA All-Star Game|2018]]) * 12× [[All-NBA Team|All-NBA First Team]] ({{nbay|2005|end}}, {{nbay|2007|end}}–{{nbay|2017|end}}) * 2× [[All-NBA Team|All-NBA Second Team]] ({{nbay|2004|end}}, {{nbay|2006|end}}) * [[All-NBA Team|All-NBA Third Team]] ({{nbay|2018|end}}) * 5× [[NBA All-Defensive Team|NBA All-Defensive First Team]] ({{nbay|2008|end}}–{{nbay|2012|end}}) * [[NBA All-Defensive Team|NBA All-Defensive Second Team]] ({{nbay|2013|end}}) * [[NBA Rookie of the Year Award|NBA Rookie of the Year]] ({{nbay|2003|end}}) * [[List of National Basketball Association annual scoring leaders|NBA scoring champion]] ({{nbay|2007|end}}) * [[J. Walter Kennedy Citizenship Award]] ({{nbay|2016|end}}) * 3× [[Associated Press Athlete of the Year|AP Athlete of the Year]] (2013, 2016, 2018) * 2× [[Sports Illustrated Sportsperson of the Year|''Sports Illustrated'' Sportsperson of the Year]] (2012, 2016) * [[USA Basketball Male Athlete of the Year]] (2012) * 2× [[Mr. Basketball USA]] (2002, 2003) * [[Naismith Prep Player of the Year Award|Naismith Prep Player of the Year]] (2003) * [[McDonald's All-American Game|McDonald's All-American Game MVP]] ([[2003 McDonald's All-American Boys Game|2003]]) * 3× [[Ohio Mr. Basketball]] (2001–2003) | bbr = jamesle01 | profile = lebron_james | medaltemplates = {{Medal|Sport|Men's [[basketball]]}} {{Medal|Country|the {{USA}}}} {{Medal|Competition|[[Olympic Games]]}} {{Medal|Gold|[[2008 Summer Olympics|2008 Beijing]]|[[2008 United States men's Olympic basketball team|Team]]}} {{Medal|Gold|[[2012 Summer Olympics|2012 London]]|[[2012 United States men's Olympic basketball team|Team]]}} {{Medal|Bronze|[[2004 Summer Olympics|2004 Athens]]|[[2004 United States men's Olympic basketball team|Team]]}} {{Medal|Competition|[[FIBA World Championship]]}} {{Medal|Bronze|[[2006 FIBA World Championship|2006 Japan]]|}} {{Medal|Competition|[[FIBA Americas Championship]]}} {{Medal|Gold|[[2007 FIBA Americas Championship|2007 Las Vegas]]|}} }} '''LeBron Raymone James''' ({{IPAc-en|l|ə|ˈ|b|r|ɒ|n}}; bíi Ọjọ́ ọgbọ̀n Oṣù kejìlá Ọdún 1984), ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ '''"King James"''', jẹ́ agbábọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọmọ orílẹ̀ èdè [[United States of America|Amerika]].<ref>{{cite web|last=Covert|first=Colin|title=Movie review: Band of brothers in 'More Than a Game'|url=http://www.startribune.com/entertainment/movies/64387712.html?elr=KArksD:aDyaEP:kD:aUnc5PDiUiD3aPc:_Yyc:aULPQL7PQLanchO7DiUr|publisher=StarTribune|accessdate=July 1, 2012|archive-date=March 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317145940/http://www.startribune.com/entertainment/movies/64387712.html?elr=KArksD:aDyaEP:kD:aUnc5PDiUiD3aPc:_Yyc:aULPQL7PQLanchO7DiUr|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=LeBron James, SVSM teammates to enter school's hall of fame: High school newswatch|url=http://highschoolsports.cleveland.com/news/article/-1627030445399566344/lebron-james-svsm-teammates-to-enter-schools-hall-of-fame-high-school-newswatch/|publisher=Cleveland.com|accessdate=July 1, 2012|archive-date=June 26, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626184450/http://highschoolsports.cleveland.com/news/article/-1627030445399566344/lebron-james-svsm-teammates-to-enter-schools-hall-of-fame-high-school-newswatch/|dead-url=yes}}</ref><ref name=DPOTY09>{{cite web|title=Howard, Bryant headline 2008–09 NBA All-Defensive First Team|url=http://www.nba.com/2009/news/05/06/defensive.team/index.html|publisher=NBA |date=May 6, 2009}}</ref><ref>{{cite web|agency=Associated Press|title=LeBron sits as Cavs fail to match best home record|url=http://www.toledoblade.com/Pro/2009/04/16/LeBron-sits-as-Cavs-fail-to-match-best-home-record.html|publisher=Toledo Blade|accessdate=February 18, 2013|archive-date=June 10, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150610233036/http://www.toledoblade.com/Pro/2009/04/16/LeBron-sits-as-Cavs-fail-to-match-best-home-record.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=James outdistances Bryant in winning Kia MVP award |url=http://www.nba.com/2009/news/05/04/mvp.release.20090504/index.html |publisher=NBA.com|accessdate=May 4, 2009}}</ref> ==Àwọn ìtọ́kasí== {{Reflist}} {{Àwọn agbògo NBA fún Miami Heat 2011-2012}} {{Àwọn agbògo NBA 2012-2013 fún Miami Heat}} {{igbesiaye|1984||James, LeBron}} {{ẹ̀kúnrẹ́rẹ́}} [[Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú]] [[Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ará Amẹ́ríkà]] [[Ẹ̀ka:Àwọn tó gba ẹ̀ṣọ́ wúrà Òlímpíkì fún Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà]] qkuzwp3xbf9ro2telrcfcv3s89z16ey Oníṣe:GerardM/Members of the Senate of Nigeria 2 66569 622466 622213 2026-06-16T15:06:45Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622466 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Members of the Senate who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q19822359 } |section= |sort=P39/Q19822359/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q19822359/P580:Start date,P39/Q19822359/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | [[Ibrahim Shekarau]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | [[Fáìlì:HMA Bob Dewar with Governor Ibrahim Shekarau of Kano State (3541397335).jpg|center|128px]] |- | [[Ahmed Makarfi]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2011-11-14 | 2011-06-06<br/>2015-06-06 | |- | [[Victor Ndoma-Egba]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2015-06-04<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Jeremiah Useni]] | Olóṣèlú naijiriya | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06-09 | |- | [[David Mark]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-06-03 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Abdul Ningi and David Mark.jpeg|center|128px]] |- | [[Jaja Wachuku]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Orji Uzor Kalu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Chris Anyanwu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | [[Fáìlì:Chris Anyawu.jpg|center|128px]] |- | [[Vincent Obasi Usulor|Vincent Usulor]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Chuba Okadigbo]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | [[Fáìlì:Chuba-okadigbo.jpg|center|128px]] |- | [[Ike Nwachukwu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Ibrahim Saminu Turaki]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Rabiu Kwankwaso]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-05 | 2019-05 | [[Fáìlì:Kwankwaso and Rochas at PGLS 1.jpg|center|128px]] |- | [[Mohammed Ali Ndume]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2023-06-11<br/>2019-06<br/>2015-06-04 | [[Fáìlì:Muhammad8.jpg|center|128px]] |- | [[Uche Chukwumerije]] | Olóṣèlú Nàìjíríà (1939-2015) | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2015-06-04<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | [[Fáìlì:Uche Chukwumerije.png|center|128px]] |- | [[Danjuma Goje|Mohammed Danjuma Goje]] | Olóṣèlú Nigeria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06<br/>2011-05<br/>2023-06-13 | 2023-06-11<br/>2019-06-09<br/>2015-05 | [[Fáìlì:Muhammad Damjuma Goje.jpg|center|128px]] |- | [[Adamu Aliero]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-06-05<br/>2015-06<br/>2023-06-13 | 2011-06-06 | |- | [[Ahmed Sani Yerima|Ahmad Sani Yerima]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Ali Modu Sheriff]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | [[Fáìlì:Ali Modu Sherrff crop 2007.jpg|center|128px]] |- | [[Nenadi Usman|Nenadi Esther Usman]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-05-29 | |- | [[Chris Ngige]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[George Akume]] | Olóṣèlú Nàìjíríà, Gomina ipinle Benue | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2019-05-29<br/>2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Sam Egwu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2015-05-29 | | [[Fáìlì:Sam Egwu.jpg|center|128px]] |- | [[Chimaroke Nnamani]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2019-06-11 | 2011-06-06 | [[Fáìlì:Senator Chimaroke Nnamani 1.jpg|center|128px]] |- | [[Theodore Orji|Theodore Ahamefule Orji]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06 | | [[Fáìlì:Theodore orji A.jpg|center|128px]] |- | [[Iya Abubakar]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-05<br/>1999 | 2007-05 | [[Fáìlì:Prof Iya Abubakar portrait.jpg|center|128px]] |- | [[Ibrahim Hassan Dankwambo]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | [[Fáìlì:Ibrahim Hassan Dankwambo.jpg|center|128px]] |- | [[Robert Ajayi Boroffice]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-11 | 2023-06-11 | [[Fáìlì:Robert Boroffice.jpg|center|128px]] |- | [[Abdallah Wali]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q4665219|Abdul'aziz Abubakar Yari]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | [[Ahmed Abdul Ningi|Abdul Ahmed Ningi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-02-25 | | [[Fáìlì:Abdul Ningi.jpg|center|128px]] |- | [[Abdul Yandoma]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05 | |- | [[Abdulahi Bala Adamu]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Abdulazeez Ibrahim]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2007-05 | |- | [[Abdulaziz Usman]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06<br/>2007-06-05 | 2015-06<br/>2011-06-06 | |- | [[Abdullahi Adamu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà, Gomina Ipinle Nasarawa | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2022-04 | [[Fáìlì:Abdullahi Adamu.jpg|center|128px]] |- | [[Abdullahi Ibrahim Gobir]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-04 | |- | [[Abdulmumini M. Hassan]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Abiola Ajimobi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà, Gomina tẹlẹri ni ipinlẹ Ọyọ | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Abu Ibrahim (Olóṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà)|Abu Ibrahim]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06-06<br/>2003-06-03 | 2019-06<br/>2015-06-04<br/>2007-06-05 | |- | [[Abubakar Girei]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Abubakar Mahdi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Abubakar Mohammed]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Abubakar Olusola Saraki]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Abubakar Sodangi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05<br/>2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2003-06<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Abubakar Tanko Ayuba]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-04 | | |- | [[Abubakar Umar Gada]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Abubakar Umar Tutare]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06 | 2015-06-04 | |- | [[Adebayo Salami]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | [[Fáìlì:Photo of Senator Salami.jpg|center|128px]] |- | [[Adamu Garba Talba]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Adamu Gumba]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | [[Adamu Sidi Ali]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | [[Adawari Pepple]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Adefemi Kila]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | [[Fáìlì:Senator adefemi kila.jpg|center|128px]] |- | [[Adego Erhiawarie Eferakeya]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | 2011-05 | |- | [[Adeleke Mamora]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>2007-06-05 | 2007-06-05<br/>2011-06-06 | |- | [[Adéṣẹ̀ye Ògúnléwé|Adeseye Ogunlewe]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-04 | 2003-04 | |- | [[Adolphus Wabara]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-06-03 | 2007-06-05 | [[Fáìlì:Sen. Adolphus Wabara.jpg|center|128px]] |- | [[Afolabi Olabimtan]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | [[Ahmad Babba Kaita]] | Olóṣèlú Nàìjíríà ni yii | [[Nàìjíríà]] | 2019-06 | 2023-05 | |- | [[Ahmed Hassan Barata]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | [[Ahmed Ibrahim Lawan|Ahmed Lawan]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2015-06-06<br/>2011-06-05<br/>2023-06-11 | [[Fáìlì:Ahmed Ibrahim Lawan.jpg|center|128px]] |- | [[Ahmed Mohammed Inuwa]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | [[Fáìlì:Mohammed Ahmed Sadek 1927.jpg|center|128px]] |- | [[Ahmed Muhammad Maccido]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Ahmed Sani Stores]] | Alagba Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-05 | 2015-05 | |- | [[Ahmed Tijani Ahmed]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Ahmed Zanna]] | Alagba ti Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | [[Aisha Jummai]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | [[Fáìlì:Runcie C.W. Chidebe, Executive Director, Project PINK BLUE with Sen. Aisha J. Alhassan, Minister of Women Affairs & Social Dev.; Dr. Ramatu Hassan, Rep. Minister of Health, Chidinma Ekile, Toke Makinwa, Annie Idibia at World Cancer Day.jpg|center|128px]] |- | [[Akin Babalola Kamar Odunsi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-05 | 2015-05 | |- | [[Akinlabi Olasunkanmi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-05-29 | 2007-05-29 | |- | [[Akinyelure Patrick Ayo|Patrick Ayo Akinyelure]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Akpor Pius Ewherido]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Aliyu Abubakar]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-20 | 2003-05-20 | |- | [[Aliyu Magatakarda Wamakko]] | Olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Aliyu Magatakarda Wamakko.jpg|center|128px]] |- | [[Alkali Abdulkadir Jajere]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Aloysius Akpan Etok]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Alphonsus Obi Igbeke]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2010-05-25 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q4746479|Aminu Waziri Tambuwal]]'' | Olóṣèlú naijiriya | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | [[Fáìlì:Aminu Waziri Tambuwal (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Aminu Sule Garo]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Andrew Babalola]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06 | |- | [[Annie Okonkwo]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | [[Fáìlì:Prince Don Okonkwo.jpg|center|128px]] |- | [[Anthony Agbo]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Anthony George Manzo]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Anyimchukwu Ude]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Anyim Pius Anyim]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | [[Fáìlì:Anyim P Anyim (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Arthur Nzeribe]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>1999-05 | 2007-06-05<br/>2003 | |- | [[Arthur Okowa Ifeanyi|Arthur Ifeanyi Okowa]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-05-29 | [[Fáìlì:Ifenanyi Okowa.png|center|128px]] |- | [[Audu Idris Umar]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Ayo Oni]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | [[Ayo Adeseun|Ayoade Ademola Adeseun]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Ayogu Eze]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Babafemi Ojudu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-05 | 2015-05 | |- | [[Babayo Garba Gamawa]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | [[Badamasi Maccido]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-05-29 | 2007-06-05 | |- | [[Bala Mohammed]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-04-08 | 2010-04-08 | |- | [[Barnabas Andyar Gemade]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | 2019-06<br/>2015-06 | [[Fáìlì:Gemade.jpg|center|128px]] |- | [[Basheer Garba Mohammed]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Bassey Ewa-Henshaw]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Bassey Otu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | [[Fáìlì:Sen otu.jpg|center|128px]] |- | [[Hayatu Bello|Bello Hayatu Gwarzo]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2008-12-08<br/>2011-06 | 2007-05-29<br/>2015-05-29<br/>2015-06 | |- | [[Bello Jibrin Gada]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003 | |- | [[Bello Mohammed Tukur]] | Omo ile igbimo asofin agba Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06 | 2015-06 | |- | [[Ben-Collins Ndu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2001-03 | 2003-05 | |- | [[Benedict Ayade]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Ben-ayade-1.jpg|center|128px]] |- | [[Bindo Jibrilla]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | [[Bob Nwannunu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Bode Olajumoke]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Boluwaji Kunlere]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Brimmo Yusuf]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Bukar Ibrahim|Bukar Abba Ibrahim]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Bukola Saraki]] | Olóṣèlú Nàìjíríà, Waziri ti Ilorin, Aare ile igbimo asofin agba ile Nàìjíríà 2015-2019 | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-04 | [[Fáìlì:Bukola Saraki, October 2017 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Caleb Zagi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Christopher Omoworare Babajide|Omoworare Babajide]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | 2019-06-09 | |- | [[Clever Ikisikpo]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | [[Dahiru Awaisu Kuta]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2014-06-11<br/>2011-06-06 | |- | [[Dahiru Bako Gassol]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Dalhatu Tafida]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2003-06-03 | 2003-05-29<br/>2007-06-05 | [[Fáìlì:Dalhatu Tafida.png|center|128px]] |- | [[Dalhatu Umaru Sangari]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Danboyi Usman]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-05 | 2007-05 | [[Fáìlì:Sen- Saleh Usman Danboyi 2014-03-08 22-17.jpg|center|128px]] |- | [[Daniel Saror]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05<br/>2003-06-03 | 2003<br/>2007-06-05 | |- | [[Danladi Abdullahi Sankara]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2011-06 | 2015-06 | [[Fáìlì:D Sankara.jpg|center|128px]] |- | [[David Brigidi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05<br/>2003-06-03 | 2003<br/>2007-06-05 | |- | [[Davou Zang]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-06 | |- | [[Dennis Osadebay]] | Akéwì ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Domingo Alaba Obende]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-05 | 2015-04 | |- | [[Donald Etiebet]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Effiong Dickson Bob]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Ehigie Edobor Uzamere]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Eme Ufot Ekaette]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Emmanuel Bwacha]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2023-06-11<br/>2019-06-09<br/>2015-06-04 | |- | [[Emmanuel Dangana Ocheja]] | Sẹnetọ Nàìjíríà to n ṣoju Kogi East ni Ile asofin agba; amofin | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | [[Fáìlì:APC Rally.jpg|center|128px]] |- | [[Emmanuel Essien]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Emmanuel Nnamdi Uba]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-05 | 2019-06-09 | |- | [[Emmanuel Paulker]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29 | 2019-06-09 | |- | [[Enyinnaya Abaribe|Enyinnaya Harcourt Abaribe]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | [[Evan Enwerem]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[Felix Ibru]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Felix Kolawole Bajomo]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Femi Okurounmu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | [[Festus Olabode Ola]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-30 | 2011-06-06 | |- | [[Fidelis Okoro]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2003-06-03 | 2007-05-29<br/>2007-06-05 | |- | [[Florence Ita Giwa]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-06 | [[Fáìlì:Florence ita-giwa.jpg|center|128px]] |- | [[Gabriel Suswam]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06 | | |- | [[Ganiyu Solomon]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | [[Fáìlì:Ganiyu Solomon.jpg|center|128px]] |- | [[Garba Yakubu Lado]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2011-06 | 2011-06-06<br/>2015-05-29 | |- | [[Gbemisola Ruqayyah Saraki]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Gbenga Bareehu Ashafa]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:GBAprofile.jpg|center|128px]] |- | [[Gbenga Aluko]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | [[Gbenga Ogunniya]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03<br/>1999-05-29 | 2011-06-06<br/>2007-06-05<br/>2003 | |- | [[George Thompson Sekibo]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2023-06 | |- | [[Godswill Akpabio|Godswill Akpabio obot]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2023-02-25 | 2019-06 | [[Fáìlì:Godswill Obot Akpabio (2012).jpg|center|128px]] |- | [[Goni Modu Bura]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Grace Folashade Bent]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Gregory Ngaji]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Gyang Dalyop Datong]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2011-06-06 | 2011-06-06<br/>2012-07-08 | |- | [[Haruna Aziz Zeego]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Hassan Muhammed Gusau]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-05-29<br/>2007-05-29 | 2022-02-23<br/>2011-05 | |- | [[Helen Esuene]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>1979 | 2015-06-04<br/>1983 | |- | ''[[:d:Q5720323|Seriake Dickson]]'' | Gomina ipinle Bayelsa, Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Hope Uzodinma]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | 2019-06<br/>2015-06-04 | |- | [[Hyde Onuaguluchi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[Ibikunle Amosun|Ibikunle Oyelaja Amosun]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-05-29<br/>2003-06 | 2007-06-05 | [[Fáìlì:Amosun-1-270x350 c.jpg|center|128px]] |- | [[Ibrahim Geidam|Ibrahim Gaidam]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-05<br/>2023-06-11 | [[Fáìlì:Ibrahim Geidam.png|center|128px]] |- | [[Ibrahim Kura Mohammed]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Ibrahim Kuta]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2003-06-03 | 2003-05-29<br/>2007-06-05 | |- | [[Ibrahim Lame]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1992 | 1993 | |- | [[Ibrahim M. Ida]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2007-05-29 | 2011-06-06<br/>2011-05 | |- | [[Ibrahim Muhammed Kirikasama]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2007-05-29 | [[Fáìlì:Ibrahim Mohammed Kirikasama.png|center|128px]] |- | [[Ibrahim Musa]] | Alagba ti Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | [[Idris Abubakar]] | Olóṣèlú Nàìjíríà, Alagba fun Gombe South | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Ifeanyi Ararume]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>1999-05 | 2007-06-05<br/>2007 | |- | [[Isa Mohammed]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2007-05-29 | |- | ''[[:d:Q6075829|Isaac Alfa]]'' | Oṣiṣẹ ologun ofurufu Nàìjíríà ati olori awọn oṣiṣẹ afẹfẹ tẹlẹ | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Senisaacalfa.jpg|center|128px]] |- | [[Isaiah Balat]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Isiaka Adetunji Adeleke]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06<br/>2015-05 | 2011-05<br/>2017-04 | |- | [[James Manager]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2019-06-09<br/>2015-06-06<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Jim Nwobodo|Jim Ifeanyichukwu Nwobodo]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q6201682|Jimoh Ibrahim]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | [[Jóẹ́l Danlami Ikenya|Joel Danlami Ikenya]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[John Azuta-Mbata]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-04<br/>1999-05-02 | 2007-06-05<br/>2003 | |- | [[John James Akpan Udo-Edehe]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[John Nanzip Shagaya]] | Olóṣèlú naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[John Okechukwuemeka]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Jónà Jang|Jonah David Jang]] | Olóṣèlú naijiriya | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06 | |- | [[Jonathan Zwingina]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05<br/>2003-06-03 | 2003<br/>2007-06-05 | |- | [[Joseph Akaagerger]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Joseph Waku]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Joseph Wayas]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1979 | 1983 | |- | [[Jóṣúà Dariye|Joshua Dariye]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | 2019-06-09 | |- | [[Jóṣúà M. Lidani|Joshua M. Lidani]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | 2019-06<br/>2015-06 | |- | [[Joy Emodi]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2005-02-20 | 2010-03-25 | |- | [[Jubril Aminu|Jibril Aminu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-05-29 | 2011-05 | |- | [[Julius Ucha]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Kabir Garba Marafa]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-09 | 2019-06<br/>2015-06-04 | [[Fáìlì:Kabir Garba Marafa.jpg|center|128px]] |- | [[Kabiru Ibrahim Gaya]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | [[Fáìlì:Kabiru Ibrahim Gaya Nigerian politician.jpg|center|128px]] |- | [[Kaka Mallam Yale]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Kamorudeen Adekunle Adedibu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Kashim Shettima]] | Igbakeji Aare orile-ede Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-05-29 | [[Fáìlì:Kashim Shettima office portrait.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6380074|Kawu Peto Dukku]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Ken Nnamani]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Khairat Abdulrazaq-Gwadabe]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Lawali Shuaibu]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2003-06-03 | 2003-05-29<br/>2007-06-05 | [[Fáìlì:Lawal Shuaibu.png|center|128px]] |- | [[Lawrence Ayo]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Lee Maeba]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Magnus Ngei Abe]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2011-06-06 | 2019-06<br/>2015-06-04 | |- | [[Mahmud Kanti Bello]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Maina Maaji Lawan]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2007-05-29<br/>2011-06-06 | 2003-05-29<br/>2015<br/>2015-06-04 | |- | [[Maitama Bello Yusuf]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2007-05-29 | |- | [[Mamman Bello Ali]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>1999 | 2007-06-05<br/>2003 | [[Fáìlì:Senator Mamman B- Ali 2014-01-21 00-09.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6774871|Martin Agbaso]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1992<br/>1999 | 1999 | [[Fáìlì:Martin agbaso.jpg|center|128px]] |- | [[Mas’ud El-Jibril]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Máttéù Mbu|Matthew Mbu Junior]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Melford Okilo]] | Òṣèlú Nàìjíríà (1933-2008) | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Mohammed Adamu Bello]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-09 | 2011-06-06 | |- | [[Mohammed Alkali]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05<br/>2003 | 2003-05 | |- | [[Mohammed Aruwa]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2007-05-29 | [[Fáìlì:Mohammed Aruwa.png|center|128px]] |- | [[Mohammed Daggash]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | [[Fáìlì:Daggash at council meeting.jpg|center|128px]] |- | [[Mohammed Kabiru Jibril]] | Olóṣèlú Naijiria (1958-2017) | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Mohammed Magoro]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Mohammed Mana]] | Oloselu Naijiria ati olori ogun | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Mohammed Saleh]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Mohammed Shaaba Lafiagi]] | Olóṣèlú ti Kwara state | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | | |- | [[Mohammed Tukur Liman]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Moji Akinfenwa]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Mujitaba Mohammed Mallam]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29 | 2011-06-06 | |- | [[Munirudeen Adekunle Muse]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Nicholas Ugbane]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Nkechi Justina Nwaogu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-06<br/>2011-06-06 | |- | [[Nuhu Aliyu Labbo]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2011-05 | |- | ''[[:d:Q7070730|Nwafor Orizu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Nwafor Orizu Akwaeke.jpg|center|128px]] |- | [[Odion Ugbesia]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-04<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Olabiyi Durojaiye]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Olugbenga Onaolapo Obadara]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-05-29 | 2015-05-29 | |- | [[Olúrẹ̀mí Tińubú|Oluremi Tinubu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2015-06<br/>2019-06 | 2015-06-04 | [[Fáìlì:Her Excellency Remi.jpg|center|128px]] |- | [[Olusola Adeyeye]] | Omo ile igbimo asofin alagba Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | 2019-06-09 | |- | [[Omar Hambagda]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Omololu Meroyi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | [[Oserheimen Osunbor]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2007-05-29 | [[Fáìlì:Prof. Oserheimen Osunbor.jpg|center|128px]] |- | [[Osita Izunaso]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29<br/>2023-06-13 | 2011-06-06 | |- | [[Otaru Salihu Ohize]] | Olóṣèlú Naijiria (1953 - 2016) | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29 | 2011-06-06<br/>2011 | |- | [[Patricia Akwashiki]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29 | 2011-06-06 | [[Fáìlì:Patricia Akwashiki.jpg|center|128px]] |- | [[Patrick Osakwe]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2011-05 | |- | [[Philips Tanimu Aduda]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | [[Roland Owie]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[Sa'idu Ahmed Alkali]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2011-06-06<br/>2010-08 | 2023-06 | |- | [[Sahabi Alhaji Yaú]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2007-06<br/>2011-06-06<br/>2023-06-13 | 2023-06<br/>2011-06-06<br/>2015-06-04 | |- | [[Saidu Dansadau]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>1999 | 2007-06-05<br/>2003 | |- | [[Saidu Kumo]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Salisu Matori]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Sama’ila Mamman]] | Omo ile igbimo asofin agba Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | ''[[:d:Q7418244|Sani Daura]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà ni yii | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | [[Fáìlì:NSZD Portrait.png|center|128px]] |- | [[Satty Davies Gogwim]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29 | 2011-06-06 | |- | [[Sefiu Adegbenga Kaka]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-05 | |- | [[Simeon Oduoye]] | Olóṣèlú Naijiria (1945 - 2014) | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29 | 2011-06-06 | |- | [[Simon Ajibola]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05<br/>2004-06-29 | 2015-06-06<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | [[Fáìlì:Simeon Ajibola.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7530281|Sirika Hadi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2012-01-01 | 2015-06-01 | [[Fáìlì:HadiSirika.jpg|center|128px]] |- | [[Smart Adeyemi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-12-04<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2023-06<br/>2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Sonni Ogbuoji]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Sonni Ogbuoji.jpg|center|128px]] |- | [[Stella Oduah]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2023-06-11 | [[Fáìlì:Princess Stella Oduah-Ogiemwonyi.jpg|center|128px]] |- | [[Stella Omu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Sulaiman Mohammed Nazif]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2007-06 | 2019-06-09<br/>2011-06-06 | |- | [[Suleiman Asonya Adokwe]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-04<br/>2007-05-29 | 2019-06<br/>2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Sunday Awoniyi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1993<br/>1993-07 | 1993<br/>1993-11 | |- | [[Sunday Fajinmi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | [[Fáìlì:Senator Sunday Fajinmi 2014-06-06 15-59.jpg|center|128px]] |- | [[Sylvanus Ngele]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Sylvester Anyanwu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | 2011-06-06 | |- | [[Sylvester Ayodele Arise]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Tawar Umbi Wada]] | Olóṣèlú Nàìjíríà(1957-2010) | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-05-29 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Olóyè Teslim Folárìn|Oloye Teslim Folarin]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | [[Fáìlì:Picture of Senator Oloye Teslim Kolawole Folarin 2014-03-14 03-26.jpeg|center|128px]] |- | [[Tunde Ogbeha]] | Gbogboogbo Nàìjíríà, Alagba ati gomina | [[Nàìjíríà]] | 1999-05<br/>2003-06-03 | 2003-05<br/>2007-06-05 | |- | [[Udoma Udo Udoma]] | Olóṣèlú orilẹede Nàìjíríà, Alagba fun ẹkun ipinlẹ Akwa-Ibom South | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Umar Usman Dukku]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Abubakar Umar Argungu]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29 | 2011-06-06 | |- | [[Umaru Dahiru]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2015-06-04<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Umaru Tanko Al-Makura]] | Gomina ipinle Nasarawa, Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Usman Albishir]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>1999 | 2007-06-05<br/>2003 | [[Fáìlì:Late Senator Usman Albishir.gif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7902041|Usman Bayero Nafada]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06 | [[Fáìlì:Usman Bayero Nafada.jpg|center|128px]] |- | [[Victor Lar]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-05 | 2015-05 | |- | [[Victor Oyofo]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2007-05-29 | [[Fáìlì:Senator Victor Oyofo (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Wilson Asinobi Ake]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06<br/>2007-06 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Wuraola Esan]] | | [[Nàìjíríà]] | 1960 | 1964 | |- | [[Yisa Braimoh]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29 | 2011-06-06 | |- | [[Yushau Anka]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>1999 | 2007-06-05<br/>2003 | |- | [[Yusuf Datti Baba-Ahmed]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Yusuf Datti Baba-Ahmed 2022.jpg|center|128px]] |- | [[Yusuf Musa Nagogo]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Zainab Abdulkadir Kure]] | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-05-29 | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | |- | [[Joseph Olatunji Ajayi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | [[Ita Enang]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | [[Abubakar Atiku Bagudu]] | Alagba ti Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04 | [[Fáìlì:Abubakar Bagudu - 2023 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Gbenga Dáníẹ́l|Gbenga Daniel]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | [[Fáìlì:Dinner night.jpg|center|128px]] |- | [[Adams Oshiomhole]] | Olóṣèlú Nàìjíríà(born 1952) | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | [[Fáìlì:AdamsOshiomhole.jpg|center|128px]] |- | [[Abubakar Maikafi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Alex Kadiri]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[Aniette Okon]] | | | | | |- | [[Anthony Adeniyi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Bashir Mustapha]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 1999 | 2003 | |- | [[Bode Olowoporoku]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Christopher Nshi]] | Oloselu Naijiria | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Clement Awoyelu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Christopher Nwankwo]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | [[Cosmos Niagwan]] | Olóselú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Dalha Ahmed Danzomo]] | | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Daisy Danjuma]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Emmanuel Anosike]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Emmanuel Okpede]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Emmanuel A. Azu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Faruk Bello]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Fred Aghogho Brume]] | Olóṣèlú (1942-2011) | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Gyang Datong]] | | | | | |- | [[Haruna Garba]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Haruna Abubakar]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | [[Heineken Lokpobiri]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | [[Fáìlì:Heineken Lokpobiri at WEF Special Meeting on Global Collaboration, Growth and Energy for Development, 2024.png|center|128px]] |- | [[Hóséà Ehinlanwo|Hosea Ehinlanwo]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | [[Hóséà Ayoola Agboola]] | | | | | |- | [[Ibrahim Mantu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>1999 | 2007-06-05<br/>2003 | |- | [[Martins Yellowe|Ibiapuye Martyns-Yellowe]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-05-29<br/>1999-05-29 | 2007-06-05 | |- | [[Ikechukwu Abana]] | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | [[Ike Ekweremadu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06 | [[Fáìlì:Huriwa2gk-is-565.png|center|128px]] |- | [[Ikechukwu Obiorah]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Isah Maina]] | Oloselu Naijiria | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Isa Mohammed (ọmọ Ilé Alàgbà)]] | | | | | |- | [[Isa Muhammed Galaudu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Itak Bob Ekarika]] | | | | | |- | [[Ìyábọ̀ Ọbásanjọ́]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-04-28 | 2011-05 | [[Fáìlì:Iyabo Obasanjo.png|center|128px]] |- | [[Iyiola Omisore]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | [[Fáìlì:Iyiola-Omisore.png|center|128px]] |- | [[James Kolawole]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[John Brambaifa]] | | | | | |- | [[John Danboyi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Jubril Martins-Kuye]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Jubril M-K.jpg|center|128px]] |- | [[Mohammed Abba Aji]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Mohammed A Muhammed|Mohammed A. Muhammed]] | Alagba ti Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Mohammed Ohiare]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Máttéù Ifeanyi Nwagwu|Matthew Ifeanyi Nwagwu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Nimi Barigha-Amange]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29 | 2011-05-29 | |- | [[Nnamdi Eriobuna]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 1999 | | |- | [[Olufemi Lanlehin]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-05 | 2015-06 | [[Fáìlì:Senator Olufemi Lanlehin.jpg|center|128px]] |- | [[Patrick Aga]] | Omo ile igbimo asofin agba Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Paulinus Igwe Nwagu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06 | | |- | [[Peter Olawuyi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 1999 | 2003 | |- | [[Ramoni Olalekan Mustapha]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-05 | 2011-06-06 | |- | [[Robert Koleoso]] | Oloselu Naijiria | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Rochas Okorocha]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06 | 2023-06 | [[Fáìlì:Governor Rochas Okorocha (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Rufaisanbi Hanga]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2003-05 | 2007-05 | |- | [[Silas Janfa|Silas Janafa]] | Olóselú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Sola Akinyede]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29 | 2011-06-06 | |- | [[Sule Yari Gandi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-05-29 | 2007-06-05 | |- | [[Suleiman Ajadi]] | Òṣèlú ní Nàìjíríà | | 1999<br/>2003-06-03 | 2003<br/>2007-06-05 | |- | [[Timothy Adudu]] | Ọlọ́run ńpe Nigeriya | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Tòkunbọ̀ Afikúyọ̀mí|Tokunbo Afikuyomi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Tupele-Ebi Diffa]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Ugochukwu Uba]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Ugbane Yahaye]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Umar Ibrahim Tsauri]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Usman Sanni Sami]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Usman Kibiya Umar]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-05 | [[Fáìlì:Sen Usman Kibiya Umar.jpg|center|128px]] |- | [[Usman Adamu]] | | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Wahab Dosunmu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-06-03 | 2003 | |- | [[Zik Sunday Ambuno]] | oloselu ara Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-05 | 2007-05 | |- | [[Mudasiru Oyetunde Hussein]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Musiliu Obanikoro]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Wahab Dosumu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Iyorchia Ayu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1992-12-05 | 1993-11-17 | [[Fáìlì:Iyorchia Ayu 2023.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16105634|Idi Othman Guda]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q16149860|Prince Adedayo Clement Adeyeye]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-11-14 | [[Fáìlì:IMG PRINCE ADEYEYE.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16150077|Kanu Godwin Agabi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[Monsurat Sunmonu]] | Olóselú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | | [[Fáìlì:Monsurat-sunmonu-pic.jpg|center|128px]] |- | [[Baba Tela]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q17541203|Ameh Ebute]]'' | Olóṣèlú Naijiria àti agbejoro | [[Nàìjíríà]] | 1992-12-05 | 1993-11-17 | |- | [[Ipalibo Banigo]] | Dókítà oníṣègùn Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | [[Binta Masi Garba]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-05 | |- | ''[[:d:Q19668719|Patrick Abba Moro]]'' | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q19668818|Abubakar Sani Bello]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | [[Fáìlì:Lolo Hot Springs, Lolo, MT, 2011 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19895375|Osinakachukwu Ideozu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | [[Solomon Olamilekan Adeola]] | Nàìjíríà Chartered Accountant ati Alagba | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2015-06<br/>2023 | | [[Fáìlì:Solomo Adeola.jpg|center|128px]] |- | [[Ben Murray-Bruce]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-05-29 | | |- | [[Adamu Bala]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Ahmed Zuruq]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | [[Amah Iwuagwu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Chris Adighije]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | [[Gilbert E. Nnaji]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06<br/>2015-06 | 2015-06-04<br/>2019-06-09 | |- | [[Iyabo Anisulowo]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06 | 2007-06-05 | |- | [[Joshua Adagba]] | Oloselu Naijiria | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Kola Ogunwale]] | | | | | |- | [[Nurudeen Abatemi Usman]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Olubunmi Adetunbi]] | | | | | |- | [[Sani Kamba]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>2003-05 | 2007-06-05<br/>2007-05 | |- | [[Spiff Inatim Rufus]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Tokunbo Ogunbanjo]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Títù Olupitan]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Michael Opeyemi Bamidele]] | Agbẹjọro Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q20774324|Olaka Nwogu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q20982202|Mao Arukwe Ohuabunwa]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | | |- | [[Dave Umahi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Dave Umahi.jpg|center|128px]] |- | [[Dino Mélayé|Dino Melaiye]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06 | 2019-06<br/>2019-08-23 | [[Fáìlì:Dino Melaye at AMVCA 2020 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21175232|Shehu Sani]]'' | Oloselu Naijiria, onkowe ati ajafẹtọ ọmọ eniyan | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q21598122|Haliru Dantoro]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1992 | 1992 | |- | ''[[:d:Q21997883|Gyang Pwajok]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2012-10 | 2015-06-04 | |- | [[Fatimat Raji-Rasaki|Fatimat Olufunke Raji-Rasaki]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Sen Adefemi Kila & Sen Raji Rasaki.jpg|center|128px]] |- | [[Rose Okoji Oko]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2020-03 | |- | [[Uche Ekwunife]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06 | 2023-06-11<br/>2019-06-09 | [[Fáìlì:Senator Uche Ekwunife.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q93342274|Margery Chuba-Okadigbo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2012-07 | | |- | ''[[:d:Q96359151|Obinna Ogba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q96973629|Abubakar Sani Danladi]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-05 | 2017-06-23 | |- | [[Sunday Marshall Katung]] | Olóṣèlú Nàìjíríà ati agbẹjọro | | 2023-06-13 | | [[Fáìlì:Katung at SK Fest 2024 offstage.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q101438711|Haruna Manu]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | [[Fáìlì:Senator Manu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106572540|Nora Dadu'ut]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2020<br/>2020-12 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q106782564|Saliu Mustapha]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | [[Fáìlì:Saliu Mustapha.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107491747|Tayo Alasoadura]]'' | Oloselu Naijiria | | 2015-06 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q108063138|Kabir Barkiya]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06 | 2023-05 | |- | ''[[:d:Q110977332|Chukwuma Frank Ibezim]]'' | | | 2021-04 | | [[Fáìlì:Chukwuma Frank Ibezim.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111086547|Moses Cleopas]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06 | | |- | ''[[:d:Q111087716|Mustapha Bukar]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà ni yii | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2018-04-04 | |- | ''[[:d:Q111087840|Muhammad Shitu]]'' | | | 2015-06-09 | | |- | ''[[:d:Q111087846|Joseph Dada]]'' | Oṣelu ni Naijiria | | 2015-06 | 2019-05 | |- | ''[[:d:Q111087847|Donald Omotayo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111087850|Baba Garba]]'' | Alagba Nàìjíríà | | 2015-06 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q111087852|Yele Omogunwa]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2015-06 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q111087856|Rilwan Akambi]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-05 | 2019-05 | |- | ''[[:d:Q111141491|Chris Emeka Azubogu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023 | | |- | ''[[:d:Q111141676|Simon Davou Mwadkwon]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q111148458|Mike N.I. Ajegbo]]'' | Oloselu Naijiria | | 1999-05 | 2003-05 | |- | ''[[:d:Q111152093|Lekan Balogun]]'' | Òṣèlú ní Nàìjíríà | | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111153363|Muhammed Hassan]]'' | | | 2015-06-09 | | |- | ''[[:d:Q111164990|Danladi Bamaiyi]]'' | | | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111164999|Salman Is'haq]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111328753|Stephen Adi Odey]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | 2021-07-30 | |- | ''[[:d:Q113541090|Abubakar Sadiku Ohere]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q114130099|Olubiyi Fadeyi]]'' | Oloore Ilu Nàìjíríà | | 2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q116963143|Ireti Kingibe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | [[Fáìlì:Ireti Kingibe 2023.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q117012486|AMINU IYA ABBAS]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-02-25 | | |- | ''[[:d:Q117012757|Aniekan Bassey]]'' | | | 2023-02-25 | | [[Fáìlì:Aniekan bassey.jpg|center|128px]] |- | [[Akpan Ekong Sampson|AKPAN EKONG SAMPSON]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2023-02-25 | | |- | ''[[:d:Q117021365|UMEH VICTOR CHUKWUNONYELU]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2023-02-25 | | |- | ''[[:d:Q117021455|Umar Shehu Buba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023-02-25 | | |- | ''[[:d:Q117289474|Joel-Onowakpo Thomas]]'' | | | 2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q117808443|Napoleon Bali]]'' | Olórí ìlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-12 | 2023-09-11 | |- | ''[[:d:Q117811710|Kelvin Chukwu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q117844531|Garba Maidoki]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-11 | | |- | [[Benson Sunday Agadaga]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-06 | | |- | ''[[:d:Q118830663|Heacho Allwell Onyesoh]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2023-05 | | |- | ''[[:d:Q119768366|Eteng Jonah Williams]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | | | | |- | ''[[:d:Q120001918|Osita Ngwu]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà (born 1978) | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q120720782|Bernards Neda Imasuen]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q120721069|Monday Okpebholo]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-06 | | [[Fáìlì:Monday Okpebholo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q120721332|Yaro Anthony Siyako]]'' | Olóselú naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2023-06 | | |- | [[Kaka Shehu Lawan|Shehu Kaka Lawan]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2023-05 | | |- | ''[[:d:Q120722678|Abiodun Sharafadeen Alli]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2023-05 | | |- | [[Ahmad Abdulhamid Malam Madori|Ahmed Mallam- Madori Abdulhamid]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-05 | | |- | ''[[:d:Q120736736|Olusegun Cyril Oluwole Fasuyi]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | [[Nwebonyi Onyeka Peter]] | | [[Nàìjíríà]] | 2023-06 | | |- | ''[[:d:Q124791290|Amos Yohanna]]'' | | | 2023-10-16 | | |- | ''[[:d:Q23636295|Yusuf Abubakar Yusuf]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | | |- | [[Bassey Albert Akpan|Bassey Albert]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2015-06 | 2023-05<br/>2019-06 | |- | ''[[:d:Q23933538|Ifeanyi Ubah]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2023-02-25 | 2024-07-27 | [[Fáìlì:FC IFEANYI UBAH visit to WestHam United fc....... 7.jpg|center|128px]] |- | [[John Owan Enoh]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:John Enoh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24975774|Hamisu Musa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Abubakar Kyari]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2015-06 | 2019-06 | |- | [[Tokunbo Abiru]] | oṣiṣẹ banki Naijiria ti o ṣe aṣeyọri, oniṣiro oniṣiro ati oloselu | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q27517405|Lere Oyewumi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q27662340|Onyewuchi Ezenwa]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13<br/>2019-06-11<br/>2022-06 | 2022-06<br/>2023-06-11 | |- | [[Oluranti Adebule]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | [[Fáìlì:The Vice President, Shri M. Hamid Ansari and Smt. Salma Ansari being received by the Deputy Governor of Lagos, Dr. (Mrs.) Oluranti Adebule, on their arrival, at Murtala Muhammed International Airport, in Lagos, Nigeria.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28420151|Buruju Kashamu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Buruji Kashamu.jpg|center|128px]] |- | [[Lanre Tejuosho]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Lanre tejuosho.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28600192|Francis Alimikhena]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2015-06-06 | 2023-06-11 | [[Fáìlì:Francis Alimikhena.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29363716|Nelson Effiong]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2003-06-03 | 2019-06-09<br/>2007-06-05 | |- | [[Tony Nwoye]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2023-02-25 | | |- | ''[[:d:Q30673985|Ned Nwoko]]'' | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Onyali and Nwoko.jpg|center|128px]] |- | [[Ademola Adeleke]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2017 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q33113565|Christopher Stephen Ekpenyong]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Chris Ekpenyong.jpg|center|128px]] |- | [[Betty Apiafi]] | oloselu | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Betty Apiafi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35536955|Gumau Yahaya]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2018-03<br/>2019-06-11 | 2023-06<br/>2023-06-11 | [[Fáìlì:Senator Lawal Yahaya Gumau.jpg|center|128px]] |- | [[Aishatu Jibril Dukku]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538185|Agom Jarigbe]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2021-09-15<br/>2023-06-13 | | [[Fáìlì:Jarigbe Agom.jpg|center|128px]] |- | [[Darlington Nwokocha]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-11 | 2023-11-04 | |- | ''[[:d:Q35539352|Jika Dauda Halliru]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35539386|Douye Diri]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2020-02-11 | [[Fáìlì:Diri walking to the stage at SK Fest 2024 01.jpg|center|128px]] |- | [[Abubakar Lado]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | [[Emmanuel Yisa Orker-Jev]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06 | | |- | ''[[:d:Q35540252|Istifanus Gyang]]'' | Olóṣèlú naijiriya | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06 | |- | ''[[:d:Q41693557|Jibrin I Barau]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09<br/>2023-06-13 | | [[Fáìlì:Barau I Jibrin cropped portrait.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q41805511|Andrew Uchendu]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q42563987|Barry Mpigi]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q47456115|Abdullahi Abubakar Gumel]]'' | Oloselu | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06-09 | |- | [[Franca Afegbua]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q50345435|Suleiman Othman Hunkuyi]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2015-06 | | |- | [[Abiodun Olujimi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09 | 2023-06-11<br/>2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q52274670|Clifford Ordia]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2015-06 | | [[Fáìlì:Ordia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q53844501|David Umaru]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2014-06 | 2019-06-09<br/>2015-06 | |- | ''[[:d:Q53844504|Sabi Abdulahi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Ovie Omo-Agege]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q55808166|Raji Ayoola Adeleke]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q56222206|Samuel Anyanwu]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | | |- | ''[[:d:Q59828951|Friday K. Benson]]'' | oloselu Naijiria | | 2023-05 | | |- | [[Ajíbọ́lá Bàṣírù|Ajibola Bashiru]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q61731589|Abdul-Aziz Nyako]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2015-06-06 | 2019-06-11 | |- | ''[[:d:Q61743048|Ahmad Abubakar]]'' | Olórí ìlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q61756840|Bala Ibn Naallah]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06 | 2023-06-11 | |- | [[Isah Misau]] | Alagba Nàìjíríà | | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q61942446|Adebayo Rafiu Ibrahim]]'' | Oloṣelu Naijiria ati Sẹnetọ to n ṣoju agbegbe igbimọ asofin ipinlẹ Kwara | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q61992005|Malam Wakili]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | 2018-03-17 | |- | [[Tolu Odebiyi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q62050387|Ibrahim Yahaya Oloriegbe]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06 | 2022 | |- | [[Adebayo Osinowo]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-06 | 2020-06-15 | |- | [[Lọlá Áṣírù|Lola Ashiru]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Lola Ashiru.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62594993|Foster Ogola]]'' | | | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q62604069|Uba Sani]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | [[Fáìlì:Mal Uba Sani.jpg|center|128px]] |- | [[Abdulfatai Buhari]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06 | | |- | ''[[:d:Q62604245|Gershom Bassey]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q62733959|Peter Nwaoboshi]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09<br/>2019 | 2023-06-11<br/>2019-06-09<br/>2023 | |- | ''[[:d:Q62894523|Joseph Ogba]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09 | 2023-06<br/>2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q63016244|Bello Mandiya]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | ''[[:d:Q63016717|Ibrahim Hassan Hadejia]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06 | 2023-06 | [[Fáìlì:Ibrahim Hassan Hadejia1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q63029332|Suleiman Abdu Kwari]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q63050503|Tijjani Yahaya Kaura]]'' | Oloselu Naijiria | | 2015-06 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q63117844|Matthew Urhoghide]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2015-06-09 | 2023-06-11<br/>2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q63142317|Utazi Chukwuka]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09 | | |- | ''[[:d:Q63190460|Duro Faseyi]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | 2019-06-06 | |- | ''[[:d:Q63190467|Benjamin Uwajumogu]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06 | 2019-06<br/>2019-12-18 | |- | ''[[:d:Q63819587|Sandy Ojang Onor]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q64010361|Kurfi Umaru]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2015-06 | 2019-05 | |- | ''[[:d:Q64744009|Ibrahim Mohammed Bomai]]'' | Alagba Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | [[Fáìlì:Ibrahim-Bomai.jpg|center|128px]] |- | [[Akon Eyakenyi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | [[Fáìlì:Akon Eyakenyi.jpg|center|128px]] |- | [[Aishatu Dahiru Ahmed]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | [[Fáìlì:Aishatu Binani.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65030774|Mohammed Kola Balogun]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà ati senato lati ipinle Oyo | [[Nàìjíríà]] | 2019-06 | 2023-06 | |- | [[Binos Dauda Yaroe|Yaroe Binos Dauda]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2023-02-25<br/>2023-05 | | |- | [[Ishaku Abbo|Ishaku Elisha Abbo]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-10-16 | [[Fáìlì:Senator Ishaku Abbo 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q66005216|Yakubu Oseni]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q66291380|Danjuma Laah]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09 | 2023-06<br/>2019-06 | [[Fáìlì:Danjuma Laah at Afan 2024.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q66606809|Olubunmi Ayodeji Adetunmbi]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q67080058|Adelere Adeyemi Oriolowo]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q72764183|Shuaibu Isa Lau]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2017-07-05 | | |- | ''[[:d:Q83688127|Hezekiah Ayuba Dimka]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06 | 2023-06 | [[Fáìlì:Hezekiah Dimka.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q83688256|Ignatius Datong Longjan]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2020-02-10 | |- | ''[[:d:Q83689174|Lawali Hassan Anka]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2020 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q83689398|Adamu Muhammad Bulkachuwa]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q83689501|Francis Adenigba Fadahunsi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2023-06-13 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q83802158|Suleiman Sadiq Umar]]'' | Alagba Naijiria | | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q83947188|Godiya Akwashiki]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2023-06 | 2023-06 | [[Fáìlì:Godiya.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q84579883|Nicholas Tofowomo]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q84712546|Ibrahim Abdullahi Danbaba]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2019<br/>2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q84721887|Jibrin Isah]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06<br/>2023-06-13 | 2023-06 | |- | ''[[:d:Q84724262|Biobarakuma Wangagha Degi Eremienyo]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q84991358|Abdullahi Abubakar Yahaya]]'' | Olóṣèlu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06<br/>2019-06<br/>2023-06-13 | 2019-06<br/>2023-06 | [[Fáìlì:Senator Yahaya Abubakar Abdullahi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85176801|Lawal Hassan Anka]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q85748522|Amos Bulus Kilawangs]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q85785167|Michael Ama Nnachi]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q85799574|Sani Mohammed]]'' | | | 2015-06 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q85912730|Mohammed Sabo]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Nakudu 2023.jpg|center|128px]] |- | [[Muhammad Bima Enagi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | [[Aliyu Sabi Abdullahi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-06 | | [[Fáìlì:Sen. Aliyu Sabi Abdullahi, Chair, Senate Committee on Media & Public Affairs, Abuja.jpg|center|128px]] |- | [[Sani Musa]] | Eyi jẹ Alagba ile Nàìjíríà (Niger East | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Mr Mohammed Sani Musa.jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} kcucrf4nor3gbqm4czx0ngcfjyfkief Oníṣe:GerardM/Members of the National Assembly of Angola 2 66615 622469 622223 2026-06-16T16:20:51Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622469 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the National Assembly of Angola who was Member of the National Assembly twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q20179557 } |section= |sort=P39/Q20179557/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q20179557/P580:Start date,P39/Q20179557/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | [[José Eduardo dos Santos]] | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:José Eduardo dos Santos 2.jpg|center|128px]] |- | [[Fernando José de França Dias Van-Dúnem]] | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Fernando José de França Dias Van-Dúnem (1980).jpg|center|128px]] |- | [[Fernando da Piedade Dias dos Santos]] | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Fernando da Piedade Dias dos Santos (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q369895|Isaías Samakuva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Isaias Samakuva April 2017.jpg|center|128px]] |- | [[Paulo Kassoma]] | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Paulo Kassoma, 2011 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q424407|Akwá]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:FIFA World Cup 2006, Iran 1-1 Angola (07).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q962717|Paulo Teixeira Jorge]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q973742|Manuel Vicente]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Manuel Vicente 2014 DOS.png|center|128px]] |- | [[Lopo do Nascimento]] | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Lopo do Nascimento.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1624159|Welwitschia dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]]<br/>[[Pọ́rtúgàl]] | | | [[Fáìlì:Tchize dos santos.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2821497|Abel Epalanga Chivukuvuku]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2012-09-27 | | [[Fáìlì:Abel Chivukuvuku 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2857736|António dos Santos França]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q3069456|Fernando Faustino Muteka]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q3181032|John Bella]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q3187284|João Bernardo de Miranda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:João Bernardo de Miranda - 2005 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3268186|Luís Gomes Sambo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q3375954|Maria Odeth Tavares]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q3810723|João Melo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q4733786|Almerindo Jaka Jamba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q4750344|Ana Dias Lourenço]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Ana Dias Lourenço (cropp).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4777533|António Bento Bembe]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q4931550|Boaventura Cardoso]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q5044792|Carolina Cerqueira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Carolina Cerqueira - 1st Session of the OACPS-EU Joint Parliamentary Assembly (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5256370|Demosthenes Amos Chilingutila]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q5350621|Ekuikui IV]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q5483447|Francisco Lopes Higino Carneiro]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2008 | 2022-08 | |- | ''[[:d:Q6280350|Josefina Pitra Diakité]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | | [[Fáìlì:Josefina Pitra Diakite.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6305249|Julião Mateus Paulo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q6444389|Kundy Paihama]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q6671916|Adriano Botelho de Vasconcelos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q6696242|Lucas Ngonda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q6752791|Manuel Pedro Pacavira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | 2016-09-12 | |- | ''[[:d:Q6794396|Mawete João Baptista]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q6844661|Miguel Maria N'Zau Puna]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q7022496|Ngola Kabangu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q7160040|Pedro de Morais Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q7199028|Pitra Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q7351774|Roberto Leal Monteiro]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Leider van Angolese leger Luitenant kolonel Roberto Monteiro (bijnaam Ngongo) ti, Bestanddeelnr 932-0893.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10323941|Manuel Antonio Rabelais]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q10365296|Ruy Mingas]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q10387078|Uanhenga Xitu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q11082410|Pedro Mutindi]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2019-10-29 | | [[Fáìlì:Pedro Mutindi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13563288|Palmira Barbosa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q13563289|Filomena Trindade]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q14425057|Gustavo da Conceição]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q15361222|Paulo Lukamba Gato]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2008 | 2022-08 | |- | ''[[:d:Q16336949|Bornito de Sousa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2012-09-27 | 2022-08 | [[Fáìlì:Bornito de Sousa 2022.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16337620|Joana Lina]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q16497857|Bento Joaquim Sebastião Francisco Bento]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Bento bento3.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18237182|Alberto do Carmo Bento Ribeiro]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Alberto Ribeiro, 1978.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20730292|David Mendes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q29359461|Rafael Massanga Sakaita Savimbi]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q29876330|Ananias Escórcio]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | 2016-04-01 | |- | ''[[:d:Q29876705|Domingos João Ferreira Pinto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | | |- | ''[[:d:Q29876723|Guilhermina Contreiras da Costa Prata]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q29876771|Jeremias Dumbo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q29876789|Victória Francisca Correia Da Conceição]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q30345017|José Samuel Chiwale]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q30345887|Ernesto Mulato]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Ernesto Mulato.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q44812203|Maria Filomena de Fátima Lobão Telo Delgado]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51077235|Victória Izata]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883033|Isabel Peliganga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883162|Aldina da Lomba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883207|Adelina Chilica]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | 2022-08 | |- | ''[[:d:Q51883208|Albertina Navemba Ngolo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883209|Carolina Cristina Elias]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883210|Cândida Celeste da Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883212|Helena Bonguela Abel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883214|Josefina Gomes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883215|Luzia Inglês Van-Dúnem]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Luzia Inglês (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q51883315|Amélia Calumbo Quinta]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | 2022-08 | |- | ''[[:d:Q51883316|Amélia Judith Ernesto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | | |- | ''[[:d:Q51883317|Ana Ndala Fernando]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | 2022-08 | |- | ''[[:d:Q51883318|Arlete Chimbinda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | | [[Fáìlì:Arletechimbinda.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q51883319|Clarice Mukinda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | | |- | ''[[:d:Q51883320|Eduarda Magalhães]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | 2022-08 | |- | ''[[:d:Q51883321|Elvira Van-Dúnem]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883322|Josefa da Assunção]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883324|Júlia Agostinho Celeste]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883325|Luísa Damião]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883327|Madalena Hanosike]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883328|Maria Ornelas]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883329|Maria Correia]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | 2022-08 | |- | ''[[:d:Q51883330|Mariana Afonso]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | 2022-08 | |- | ''[[:d:Q51883331|Michaela Kopumi]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883332|Miraldina Jamba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883333|Nazaré Mendes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883334|Odete Domingos dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883335|Ruth Adriano Mendes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883339|Suzana Augusto de Melo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | | |- | ''[[:d:Q51883340|Teresa Chipia]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q51883342|Yolanda de Sousa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | | |- | ''[[:d:Q51883409|Maria Valente]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q52224001|Cesinanda Narciso]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | 2022-08 | |- | ''[[:d:Q52224006|Maria Vitória Chivukuvuku]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q52224014|Regina Eduardo Txipoia]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q52224023|Eulália Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q52224026|Eugénia Gaspar]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q53850376|Maria Mutunda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824055|Amália Maria Alexandre]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824056|Anabela Caiovo Gunga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824057|Angélica Nené Curita]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824060|Ansia Camuanga Correia]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824061|Bibiana Nandombua]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824062|Dulce Ginga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824063|Emília Dias]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824064|Ermelinda Máquina]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824065|Evelize Fresta]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824066|Joana Conceição]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824077|Luciana Rafael]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824078|Maria Taveya]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824081|Maria Escovalo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824082|Maria Fortes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824083|Odeth Ludovina Baca Joaquim]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824084|Rebeca Muaca]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824085|Teresa de Jesus Gonçalves]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q54824097|Maria Fernandes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q56347304|Pedro Agostinho de Neri]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59102914|Anibal Lopes Rocha]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59164229|Abel Xavier Nzuzi Lubota]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2023-12-08 | | |- | ''[[:d:Q59164305|Adalberto Costa Júnior]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Adalberto Costa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q59180409|Abel Lourenço Chocolate]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59180465|Adriano Abel Sapinãla]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59209455|Adriano Meireles Patrocínio]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2023-04-20 | | |- | ''[[:d:Q59209460|Adérito Jaime Fernandes Kandambo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59209550|Alberto Francisco Ngalanela]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59209555|Alcides Sakala Simões]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59209560|Alexandre Sebastião André]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59209566|Alfredo Junqueira Dala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59283394|Alberto Paulino]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59283395|Alicerces Paulo Bartolomeu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59283398|Amilcar Campos Colela]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59660256|Américo António Cuononoca]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59660258|Anastácio Artur Ruben Sicato]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59660259|André Gaspar Mendes de Carvalho]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q59660331|Antónino Filipe Tchiyulo Jeremias]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q60440504|Raúl Danda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q60865113|Manuel Domingos Augusto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Foreign Minister Augusto (47420242361) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60983576|Cândido Van-Dúnem]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q61014621|Henrique Júnior]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q61014623|Joaquim David]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q61017245|José Joana André]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2018-10-12 | | |- | ''[[:d:Q61020491|João Kussumua]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q61960012|Roberto Francisco de Almeida]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Roberto de Almeida 710.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97482111|Jorge Inocêncio Dombolo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q97496861|Ernesto Muangala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q105072183|Paula Simons]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q105491321|Isaac Francisco Maria dos Anjos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q105491332|Julio Bessa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q105491346|Pedro Sebastião]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q105491350|Salomão José Luheto Xirimbimbi]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q108391566|Sérgio de Sousa Mendes dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q109984869|João Ernesto dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:João Ernesto dos Santos, Defense Minister of Angola during a bilateral exchange at the Pentagon on May 28, 2024 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q109984872|Faustina Fernandes Inglês de Almeida Alves]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111517202|Virgílio Ferreira de Fontes Pereira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2018-10-12 | | |- | ''[[:d:Q111517205|Pinda Simão]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2020-11-19 | | |- | ''[[:d:Q111937228|Armando da Cruz Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111954380|Genoveva da Conceição Lino]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111954382|Manuel Gonçalves Muandumba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111954386|João Baptista Ngandagina]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111954409|Manuel Nunes Junior]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111954414|Maria Ângela Teixeira Bragança]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111954426|Victoria Francisco Lopes de Barros Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974236|Agostinho Ndjaka]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974237|António dos Santos Filipe]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974238|António Evaristo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974239|António Feliciano Ferreira Júnior]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974240|Araújo Macyke Pena]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974241|Armando Capunda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974242|Augusto Pedro Makuta Nkondo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974243|Benedito Daniel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974244|Bento Raimundo Kandala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974245|Carlos Tiago Kandanda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974246|Celso Eduardo Torres Capingãla]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974248|Cândida Maria Guilherme Narciso]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974249|Daniel António]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974250|Diamantino Domingos Mussocola]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974251|Diógenes Do Espírito Santo Oliveira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974252|Domingos Afonso]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974253|Domingos Oliveira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974254|Eduardo Dumbo Delfino]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974255|Eduardo Gomes Nelumba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974256|Elias Piedoso Chimuco]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974261|Estevão José Pedro Kachiungo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974265|Fele António]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974266|Felino Job]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974267|Fernando Bartolomeu Cativa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974268|Francisco Boaventura Canjongo Chitapa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974269|Francisco Gaio Kakoma António]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974270|Franco Meneses Marcolino Nhani]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974271|Félix Simão Lucas]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974272|Gabriel Hilifavali]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974273|Gilberto Manuel Pereira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974276|Jesuíno Manuel da Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974279|Joaquim António Carlos Reis Júnior]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974280|Joaquim Frederico D'almeida]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974281|Joaquim José Migueis]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974282|Joaquim Nafoia]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974283|Job Pedro Castelo Capapinha]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974284|Jorge Miguêns Augusto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974285|Jorge Ribeiro Uefu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974286|Jorge Vitorino]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974288|José Alberto Quipungo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974289|José António Lopes Semedo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974290|José Artur Carmo Manuel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974291|José Carlos Ilenga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974292|José Eduardo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974293|José Francisco Tingão Pedro]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974294|José Maria Jamba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974295|José Miúdo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974296|José Miúdo Ndambuca]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974297|José Moisés Cipriano]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974298|João António Lineha Muhembo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974299|João de Almeida Azevedo Martins]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974300|João Diogo Gaspar]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2022-09-16 | | |- | ''[[:d:Q111974301|João Fernando Mucanda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974302|João Garcia Quitas]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974303|João José Guerra de Freitas]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974304|João Luís Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974305|João Manuel Francisco]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974306|João Muzaza Caweza]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974307|João Segunda Ungaji]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974308|João Vicente Viemba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974309|Justino Feltro da Costa Pinto de Andrade]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974311|Kilamba Kiuyima Sebastião Van-Dúnem]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974312|Leonel Gomes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974313|Liberty Marlin Dircéu Samuel Chiaka]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974314|Lindo Bernardo Tito]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974315|Lourenço Alberto Chungo Lumingo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974318|Luís de Oliveira Rasgado]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974319|Luís Domingos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974323|Manuel António Gaspar Domingos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974324|Manuel Armando da Costa Ekuikui]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974325|Manuel da Cruz Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2022-10-20 | | |- | ''[[:d:Q111974326|Manuel Fernandes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974327|Manuel Lopes Moniz Dembo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974328|Manuel Sampaio Mucanda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974329|Manuel Savihemba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974331|Maria Do Carmo Assis Do Nascimento]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974336|Maria Luísa de Andrade]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974339|Maria Teresa da Felicidade Cardoso]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974341|Mateus Isabel Júnior]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974342|Maurílio Luciano Sabino Luiele]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974343|Mendes Bartolomeu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974347|Monteiro Pinto Kapunga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974348|Morais António Neves Tomás]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974349|Mário Salomão]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974351|Nuno dos Anjos Caldas Albino]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974352|Nvunda Benvindo Das Neves Salucombo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974354|Ovídio Pahula]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974355|Paulino Nzuzi Mpoloantinu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974356|Paulo Pombolo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974357|Pedro Augusto Conga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974358|Pedro Diavova]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974359|Pedro Makita Armando Júlia]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974360|Pereira Alfredo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974361|Raúl Augusto Lima]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974363|Raúl Tati]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974365|Rosa Cacuhu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974367|Santa Simão Pedro]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974369|Sediangani Mbimbi]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974370|Serafim Maria Do Prado]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974371|Sikonda Lulendo Alexandre]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974372|Simão Albino António Dembo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974373|Sérgio Leonardo Vaz]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974374|Sérgio Luther Rescova Joaquim]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974376|Tomás Simão da Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974377|Veríssimo Sapalo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974378|Vicente José da Costa Pinto de Andrade]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974379|Victorino Nhany]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974381|Virgílio Pedro Samussongo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974382|Víctor Mário Chicua Kajibanga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974383|Vígilio da Ressureição Bernardo Adriano Tyova]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974385|Zacarias Davoca]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974402|Mário Pinto de Andrade]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-09-28 | | |- | ''[[:d:Q111974677|Abílio José Augusto Kamalata Numa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974678|Adão Cristóvão Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974679|Afonso Maria Vaba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974680|Albertina Chitumbo Cuvango Limueta]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974681|Albertina Cugingomoco Muxindo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974682|Albertina Teresa José]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974683|Alexandre António Mota Coelho Moreira Bastos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974684|Alfredo Berner]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974685|Ana Maravilha Borges Alé Fernandes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974686|Ana Maria Manuel João Taveira José]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974688|Anabela Manuel dos Santos Alberto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974690|Anatilde de Jesus de Oliveira Freire Campos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974691|Angelina Adolfo Macai]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974692|Anita Raquel Bela Filipe]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974693|António Francisco Cortez]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974694|António Victorino]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974696|Armando Dala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974697|Aurora Junjo Cassule]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974698|Carlos Alberto Ferreira Pinto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974699|Carlos Alberto Pereira dos Santos Van-Dúnem]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974700|Carlos da Rocha Cruz]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974701|Carlos de Oliveira Fontoura]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974702|Carlos Domingues Bendinha de Almeida]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974703|Cassongo João da Cruz]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974704|Clarice Matilde Munga Kaputu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974705|Daniel José Domingos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974707|Desidério da Graça Mpingue Kalenga Wapota]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974708|Domingos Kajama]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974709|Domingos Martins Ngola]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974710|Domingos Paulino Dembele]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974712|Eduardo Kuangana]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974713|Elioth Wongimba Ekolelo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974714|Elisa Kata]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974715|Eliseu Segunda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974716|Elsa Maria da Conceição Ambriz]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974717|Emílio José Homem Gomes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974718|Eugénia Tamar Semente Chiaca Ngandalo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974719|Eugênio Antonino Ngolo Manuvakola]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974720|Eva Quibuba Cangudi]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974721|Exalgina Reneé Vicente Olavo Gambôa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974722|Fernando Domingos Heitor da Costa Francisco]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974723|Filipe Domingos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974724|Florentino Gabriel Sambundo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974725|Francisca de Fátima Do Espírito Santo Carvalho]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974726|Francisco Alberto Carlos Mendes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974727|Francisco de Castro Maria]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974728|Francisco José Ramos da Cruz]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974729|Francisco Magalhães Paiva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974731|Gabinete Local Do Moxico]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974732|Garcia Vieira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974733|Gerdina Ulipamue Didalelwa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974734|Graciana Eugénia Manuel Pedro Neves Caetano]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974735|Guilhermina Fundanga Manuel Mayer Alkaim]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974737|Irene Alexandra da Silva Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974738|Joana Meta Fernandes dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974739|Josefa José]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974740|Josefina Pandeinge Haleinge]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974741|José da Costa Uamuhana]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974742|José Diogo Ventura]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974743|José Mangovo Tomé]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974744|José Mário Katiti]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974745|João Marques Ntiama]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974746|João Muatonguela]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974747|Julião Francisco Teixeira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974748|Larissa Chiola Rosa José]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974750|Leonor Esperança Gaspar]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2015-01-08 | | |- | ''[[:d:Q111974751|Leonora Mbimbi de Morais]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974752|Lourenço Diogo Contreiras Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974754|Luis Reis Paulo Cuanga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974755|Manso João Miranda Pascoal]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974756|Manuel Augusto Fragata Morais]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974757|Manuel Figueira Calunga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974758|Manuel Francisco Tuta]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974760|Marcelina Huna Alexandre]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974761|Maria Buiti Makuala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974762|Maria Catarina Beúa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974763|Maria Do Rosário Amadeu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974764|Maria Isabel Camué]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974765|Maria José de Sousa Gouveia Alfredo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974767|Marta Beatriz Do Carmo Issungo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974768|Mfuca António Fuacaca Muzemba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974770|Mário António Quexigina Luandanda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974771|Mártires Correia Victor]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974772|Nicolau Sapalo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974773|Palmira Domingos Pascoal Bernardo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974774|Panzo Joaquim]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974775|Piedoso Chipindo Bonga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974776|Rodolfo da Ressurreição Bernardo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974777|Rosária Ernesto da Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974778|Sabina Napolo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974779|Serafina Miguel Emilia Pinto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974781|Silvestre Gabriel Samy]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974782|Simão Geremias Boa Carroba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974783|Sofia Profírio Kassungo Mussonguela]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2021-04-22 | | |- | ''[[:d:Q111974784|Suzana Pereira Bravo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974785|Sónia Moisés Nele]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974786|Valeriano Chimo Cassuaué]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974787|Yaba Pedro Alberto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111974790|Ágata Maria Florinda Mbaka Raimundo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111975093|Agostinho de Carvalho dos Santos Van-Dúnem]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2020-11-19<br/>2022-09-16 | | |- | ''[[:d:Q111975094|Amadeu Timóteo Malheiros de Amorim]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2019-10-29 | | |- | ''[[:d:Q111975096|António Rodrigues Afonso Paulo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2021-04-22 | | |- | ''[[:d:Q111975097|Deolinda Tchocondoca Valiangula]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2021-12-16 | | |- | ''[[:d:Q111975098|Djamila Huguette da Silva de Almeida]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2019-07-18 | | |- | ''[[:d:Q111975099|Eduardo Songuile Endome Faustino]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2021-04-22 | | |- | ''[[:d:Q111975100|Eusébio de Brito Teixeira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2019-01-23 | | |- | ''[[:d:Q111975101|Ginga Afonso Miguel dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111975103|José Maria Ferraz dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2019-01-23 | | |- | ''[[:d:Q111975104|João Marcelino Tyipinge]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111975105|Manuel Domingos Taby]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2020-05-20 | | |- | ''[[:d:Q111975106|Manuel Muteba Muxito]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2021-11-17 | | |- | ''[[:d:Q111975107|Manuel Teodoro de Jesus Quarta]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111975108|Maria Augusta Leonel Correia]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017-10-27 | | |- | ''[[:d:Q111975109|Maria de Lourdes Roque Caposso Fernandes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111975110|Paulo Horácio de Sequeira E Carvalho]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111975111|Rui Luís Falcão Pinto de Andrade]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2021-04-22<br/>2022-09-16 | | [[Fáìlì:Rui Falcão press (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111975113|Álvaro Manuel de Boavida Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2018-10-12 | | |- | ''[[:d:Q111994368|Dumilde das Chagas Rangel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111994389|José Amaro Tati]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111994450|Adriano Mendes de Carvalho]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111994573|Francisco Sozinho Chihuissa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111994576|Ernesto Fernando Kiteculo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111994587|Cristóvão Domingos Francisco da Cunha]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q111994591|Norberto Fernandes dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112042382|Frederico Manuel dos Santos e Silva Cardoso]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112042585|João Baptista Domingos Quiosa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112042671|Joao Miguel Vahekeni]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043495|Adelino Marques de Almeida]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043496|Adriana Sofia Cacuassa Bento]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043497|Adélia Maria Pires da Conceição de Carvalho]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043498|Afonso Domingos Pedro Van-Dúnem]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043500|Alda Juliana Paulo Sachiambo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043501|Alfredo Furtado de Azevedo Júnior]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043502|Alice Paulina Dombolo Chivaca]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043503|Amaro Cacoma da Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043505|Ana Maria da Silva Sousa e Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043506|Ana Maria de Oliveira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043507|Ana Paula Cristóvão de Lemos dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043508|Anabela Trindade Jordão da Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043509|Anabela da Graça Alexandre Leitão]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043514|António Daniel Ventura de Azevedo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043515|António Sambuquila]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043517|Beatriz Aurora Neves Salucombo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043518|Carla Maria Leitão Ribeiro de Sousa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043519|Carlito Roberto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043520|Carlos Francisco Conde]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043521|Carlos Magalhães]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043522|Catarina Pedro Domingos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043524|Delfina Helena Inácio]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043526|Edite Livila V. L. Manuel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043527|Elias Satyohamba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043528|Eufrazina Teresa da Costa Lopes Gomes Maiato]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043529|Feliciano Lizana Ozar]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043530|Felisbina Bento dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043531|Fernando Jonasse]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043535|Guilherme Cango]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043536|Inês Baca Cassule Camela]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043537|Isabel Helena da Costa Dala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043538|Isabel Nlandu Morena]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043540|Joaquim Wanga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043541|José Augusto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043542|José Manuel Chiwale]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043543|João Manuel Pinto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043545|Júlio Tungo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043546|Luís Wachihassa Maiajala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043549|Lúcia Maria Tomás]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043551|Manuel Lourenço Rocha da Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043552|Manuel Pedro de Oliveira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043553|Maria Eulália Andrade Camilo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043554|Maria Isabel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043555|Maria José]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043556|Maria Madalena da Costa Narciso]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043557|Maria Rosa de Lourdes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043558|Maria Sebastião Inácio Jerónimo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043559|Maria da Conceição Wimbo Pinto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043560|Maria de Assunção Vahekeni do Rosário]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043561|Maria de Fátima Munhica António]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043563|Meneses Clemente Cambinda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043564|Nimi Ya Simbi]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043565|Nzola Pierre Mamona]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043566|Paulo Gime]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043567|Pedrito Cuchiri]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043568|Pedro Domingos Peterson]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043569|Quintino António Moreira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043571|Raul José de Barcelos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043572|Raul Manuel Danda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043575|Rosa Pedro Afonso Garcia]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043586|Sabonete Muancopotola]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043588|Sapalo António]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043589|Sara Luísa Mateus]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043626|Teresa de Jesus Cohen dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043627|Tito Chimona]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q112043663|Víctor Pedro]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q113624589|Florbela Malaquías]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125167569|Sara Fialho]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994806|Américo Kolonha Chivukuvuku]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994813|Agostinho Miquinho Domingos Casseça]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994814|Aia-Eza Nacília Gomes da Silva Troso]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994815|Alberto José Catenda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994816|Alcides Severino Mbole Maiacala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994817|Alcino Jonas Kuvalela]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994818|Álvaro Chikwamanga Daniel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994819|Amélia de Jesus Alberto Camunheira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994820|Amélia Lave Dias Manuel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994821|Américo Carlos Wongo Samoma]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994822|Ana António Maria José]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994823|Ana da Purificação Lara de Abreu Pires Delgado]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994824|Ana Maria Cordeiro Alves]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994825|Anabela Valentina Sapalalo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994826|Anastácio Severino Sambowe]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994827|Anilda Mariana Chivucuvucu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994828|António Kalandula Bândua]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994829|Apolo Pedro Felino Yakuvela]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994830|Ariane Rebeca Lusadisu Nhany]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994831|Arlete da Visitação Francisco e Castro Borges]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994832|Armando Manuel Caquepa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994833|Augusto Samuel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994834|Avelino Canjamba José]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994836|Benjamim Manuel da Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994837|Carla Maria Domingas Cativa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994838|Carlos Xavier Luis Lucas]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994839|Clara Vieira Tavares]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994840|Clementina José Da Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994841|Conceição João Faria Paulo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994842|Crispiniano Vivaldino Evaristo dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123082|Desidéria Hatupuilikine Ndakhupapo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123083|Domingas Pedro Francisco Damião]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123084|Domingos Damião Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123085|Domingos Vicente Rafael Mate]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123088|Elisa Fernanda Vihemba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123090|Eufêmia Hambeleleni]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123091|Eufrazina Malamba Magalhães Teodoro Paiva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123093|Inocência de Deus Faria de Morais]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123094|Jacinto dos Santos José]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123095|José Domingos Francisco Tuta]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123096|José Eduardo Carmo Nelumba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123097|José Gabriel Paiva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123099|José Pami]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123100|Maria de Lourdes Sousa Abambres Veiga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123101|Maria Mpava Medina]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123102|Maria Sebita João Pertence]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123104|Nzuzi Makiese Wete]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123105|Rodeth Gil]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123106|Rosália Sandalawa Capanda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123107|Samuel Daniel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123108|Teresa Jorge Pinto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123109|Vasco Pedro José]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123213|Maria da Conceição Roque Caposso]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126366046|Simão Muvuma Satambi]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | 2014-07-26 | |- | ''[[:d:Q125994843|Custódio Agostinho Kamuango Lopes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994844|David Álvaro]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994845|David Kisadila]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994847|Dolina Nassocópia Miguel Tchinhama]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994848|Domingos Eduardo Palanga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994849|Edna Beneque Queximalunga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994850|Elisa Solanje de Almeida Paxe]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994851|Elisandra Mônica Rodrigues Coelho]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994852|Elizandra Janete Gourgel Wassuca]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994853|Emília da Conceição Panjimba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994854|Emiliana Nhengo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994855|Erika Linete Batalha de Carvalho Aires]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994856|Ernesto da Costa Kassongo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994857|Esperança Luzia Jackson Pembele da Conceição]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994858|Estevão Neto Pedro]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994859|Esteves António Diavova]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994860|Esteves Carlos Hilário]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994861|Eva Gonçalves da Costa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994862|Faustino Morais António Manuel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994863|Felizmina Maria Valentim Lutucuta de Sousa]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994864|Fernanda Deolinda Sumbo Guerra]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994865|Fernanda Filomena dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994866|Fernando Domingos Pedro Muanza]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994867|Fernando Hombo Dinis]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994869|Florêncio Kanjamba]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994870|Francisco Fernandes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994872|Francisco Vicente Gimarães Ferreira Viana]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994873|Gervásio Nombo Zau]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994874|Helena Berta Buca Vando Marciano]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994876|Hemingarda João Fernandes]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994877|Ilda de Fátima da Silva Almeida Martins]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994878|Ireno Nauta Domingos Nambalo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994879|Irina De Almeida Santos Diniz Ferreira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994880|Isaías Daniel Sambangala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994881|Isolina Teresa Pinto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994882|Jeremias Ernesto Barbosa Mahula]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994883|Jeremias Kaunda Abílio]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994884|Joana Domingos dos Santos Filipe Tomás Martins]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994885|João Kanda Bernardo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994886|João Manuel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994887|João Mpilamosi Domingos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994888|João Quipipa Dias]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994890|Joel Armando Kafuka Pacheco]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994891|Jorge Martins da Cruz]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994893|José do Gringo Júnior Lembe]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994894|Julieta Carlos Baptista Vicente]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994896|Lázaro de Oliveira Guelson Kakunha]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994897|Leonor da Silva Ferreira Garibaldi de Lima E Cruz]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994899|Lizete da Conceição Manuel Gonga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994900|Lúcia Yoleni Sincopela]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994901|Luciana Mona Cachiangui]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994902|Luís Fernandes do Nascimento]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994903|Luisa da Conceição António Bunga Liunda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994904|Manuel Domingos da Fonseca]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994906|Manuel Mbalu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994907|Marcial Adriano Dachala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994908|Mardanês Agostinho Calunga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994910|Maria Antonieta Josefina Sabina Baptista]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994911|Maria da Conceição Mendonça Caldeira de Palma]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994912|Maria do Espirito Santo da Silva Monteiro]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994913|Maria Emília Da Silva Inácio]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994914|Maria Esperança Pires dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994915|Maria Fonseca]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994916|Maricel Marinho da Silva Capama]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994917|Mbamby Keane Victória dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994919|Milonga Manuel Bernardo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994920|Moniz Alfredo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994921|Monteiro Renaldo Eliseu]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994922|Nádia Agostinho Borges da Conceição Monteiro]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994923|Narciso Damásio dos Santos Benedito]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994924|Nary Cajica Manuel Aguiar]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994925|Nazário Pedro Vilhena Bomba Vilhena]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994927|Nuno Álvaro Dala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994928|Olívio Fortunato Esperança Quilumbo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Olívio N'kilumbo 2025.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q125994929|Osvaldo António José Caculo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994930|Paciência Amélia Albertina Caxita]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994931|Paula Cristina Inácio Contreiras]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994932|Paula Regina Simões de Oliveira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994933|Pedro Francisco Tanda]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994935|Peregrino Isidro Wambu Chindondo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994936|Ricardina Inocência dos Santos Chilombo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994937|Rodrigues Manuel Tandala]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994938|Rosa Branca da Cunha Cardoso Albino]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994939|Rui Malopa Miguel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994940|Sandra Teresa Numanawa Kakunda Henriques]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994941|Santiago Lino Vunge Primeiro]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994942|Saúde Victorino Luenheca Txizau]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994944|Teresa Afonso Pinto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994945|Teresa Cholimba Mateus Mulumbila]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994946|Teresa José Adelina da Silva Neto]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994947|Vasco Manuel Sangongo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q125994948|Xavier Jaime Manuel]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126038207|Adérito Chimuco Samucambo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2022-09-16 | | |- | ''[[:d:Q126122979|Afonso Morais Kuedi]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123053|Adão Campos Congo]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123077|Bernarda Golçalves Martins Henrique da Silva]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123078|Catarina Tchitaka de Oliveira]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123079|Cesaltina da Conceição Major]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123080|Constantino Manuel dos Santos]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q126123081|Deolinda Ódia Paula Satula Vilarinho]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |} {{Wikidata list end}} ga6jey9zmoqgvcfbhu0iwt3s0dd2a61 Oníṣe:GerardM/Members of the Senate of Cameroon 2 66634 622524 621667 2026-06-17T04:47:54Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622524 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the Senate of Cameroon who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21295128 } |section= |sort=P39/Q21295128/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21295128/P580:Start date,P39/Q21295128/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | ''[[:d:Q111364926|Alioum Alhadji Hamadou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111365012|Emmanuel Nnemde]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111365027|Charles Sale]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416706|Gisele Solange Afane]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416707|Honoré Ajuoh Ngam]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416708|Bernard Amougou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416759|Epse Assouho Tokpanou Djole]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416760|Baroua Nyakeu]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111416770|Jean David Bile]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416771|Abba Bladi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416773|Boubakari Ousmanou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416774|Sule Buh Tegha]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416775|Isaac Chafah]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416776|Hilarion Diwala Mony]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416778|Souadatou Djallo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111416779|Djaratou Mohamadou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416783|Doudou Adamou Djoubairou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-04-24 | 2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111416784|Micheline Dsamou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-03 | | |- | ''[[:d:Q111416787|Anaclet Fomethe]]'' | | | 2018-04-05<br/>2023-03-23 | 2023-03-12 | |- | ''[[:d:Q111416788|Epse Foutchou Djakaou]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416789|Henry Gamsey Kemende]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416791|Hama Djabou]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416792|Paul Hamadou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416794|Georges Kinyang Nyang]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416798|Dyx Meten Alim Kumbongsi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416800|Philip Leke Besongoh Akemfor]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416801|Andreas Lekunze Membo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416802|Mahamat Abdoul Karim]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416804|Mamoudou Mazadou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111416805|Albert Mbida Mvodo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416806|Patience Eboumbou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-04 | | [[Fáìlì:Emboumbou Patience.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111416808|Ismaila Nana]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416809|Ngabaya Tchef Tchef]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416810|Aminatou Ngangoube]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416811|François Xavier Ngoubeyou]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416813|Sylvestre Ngouchinghe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416816|Oumarou Issa]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111416818|Lionel Papianatu Fonderson]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111416819|Max Pokam]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111416820|Rougayatou Asta Djoulde]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111416821|Elizabeth Regina Mundi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416823|Jean Teingnidetio]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111416824|Vanigansen Mochiggle]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q116081828|Zakiatou Djamo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q116174682|Julienne Djakaou Foutchou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q116264023|Amadou Alim]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q116416964|Joël Nguiebe]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q117715480|Mireille Adare Gassawily]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2023-04-11 | 2023-06-22 | |- | ''[[:d:Q125882368|Pierre Henri Ngalli Ngoa]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q125882661|Paulin Djorwe]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q126035328|Harouna Abba]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2023-04-11 | | |- | ''[[:d:Q126037585|Pierre Emmanuel Tabi]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2023-04-11 | | |- | ''[[:d:Q126088587|Michel Kotoko]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2023-04-11 | | |- | ''[[:d:Q126088658|Eugène Kouma]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2023-04-11 | | |- | ''[[:d:Q131799805|Simon Anja Onjwo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11<br/>2023-11-07 | |- | ''[[:d:Q137360143|Abdoulahi Maikano]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q137360901|Isabelle Ndjole Assouo épse Tokpanou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q137360903|Roger Victor Mbassa Ndine]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q137360904|Nono]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q137360905|Victor Djomo Kamga]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q137360907|Simon Achidi Ashu]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q137360908|David Akwo Wallang]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q137360909|Ignatius Dinga Bayin]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q137360910|Nnanga Ndoume]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q324886|Simon Achidi Achu]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | [[Fáìlì:Simon Achidi Achu (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q708023|Peter Mafany Musonge]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | [[Fáìlì:Peter Mafany Musongue 2017 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2840847|Amadou Ali]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | [[Fáìlì:Amadou ali.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5209975|Dakolé Daïssala]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q5399952|Elie Victor Essomba Tsoungui]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q13468200|Marcel Niat Njifenji]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | [[Fáìlì:Marcel Niat Njifenji Senateur.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15819842|Ibrahim Mbombo Njoya]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | [[Fáìlì:Ibrahim Mbombo Njoya KdfsultanIb.jpg|center|128px]] |- | [[Jean-Baptiste Baskouda]] | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q18563874|Francis Nkwain]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q24951660|Luc René Bell]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q27755043|Victor Mukete]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24 | 2018-04-24<br/>2021-04-10 | |- | ''[[:d:Q28497635|Abba Boukar]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q28497636|Mahamat Abdoulkarim]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q28655053|Charles Salé]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | [[Fáìlì:Charles Salé 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q39145253|Geneviève Tjoues]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | [[Fáìlì:GenevieveTjoues2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q39156067|Madeleine Haoua]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q41671751|Isabelle Tokpanou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q41672851|Nicole Okala Bilaï]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | [[Fáìlì:NicoleOkala 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q43457076|Monique Ouli Ndongo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q43458360|Delphine Medjo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q43459010|Thérèse Eloumba Medjo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q43460532|Marlyse Aboui]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q56313129|Pierre Flambeau Ngayap]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | [[Fáìlì:Dr. Pierre Flambeau Ngayap 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q63224523|Claude Kemayou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-04-14<br/>2018-04-05 | 2018-03-25<br/>2022-07-30 | [[Fáìlì:Claude Kemayou.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97162227|Roger Mbassa Ndine]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97647439|Albert Mbida]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q97841575|Honoré Djomo Kamga]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | [[Fáìlì:Fo Djomo Kamga de Bandjoun, West Province, Cameroon.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98165743|Youssoufa Daoua]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013 | 2015 | [[Fáìlì:IMG-20191120-WA0013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107110605|Laurent Charles Boyomo Assala]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2023-04-11 | | |- | ''[[:d:Q111342588|Zoubainatou Salihou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2023-04-11 | | |- | ''[[:d:Q111355834|Hamadou Abbo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355835|Aboulahi Maikano]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111355836|Agnès Ntube Ndode]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355838|Andrew Otte Moffa]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355839|Hamadou Baba]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355840|Badel Ndanga Ndinga]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-04-24<br/>2023-04-11<br/>2013-05-14 | 2023-04-11<br/>2018-04-24 | |- | ''[[:d:Q111355841|Benjamin Amama Amama]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111355842|Bernard Tantse Tagne]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355844|Calvin Zang Oyono]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355845|Charles Mbella Moki]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355848|Daniel Matute]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355849|David Etame Massoma]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355850|David Wallang]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111355851|Delphine Metiedje Nguifo Tchetagne]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355852|Elie Essomba Tsoungui]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355853|Emma Eno Lafon]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355854|Emmanuel Nemde]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111355855|Etienne Sonkin]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355856|François Xavier Menye Ondo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355858|Doh Fon Ganyonga III]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-04-24<br/>2013-05-14 | 2023-04-11<br/>2018-04-24 | |- | ''[[:d:Q111355859|Grégoire Mba Mba]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355860|Alioum Aladji Hamadou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355861|Ignatus Bayin Dinga]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111355862|Jean Mboundjo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355863|Jean Tsomelou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355864|Jean Jules Ebongue Ngo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355865|Jean Marie Mama]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111355866|Jean Marie Pongmoni]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355867|Joseph Mata]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111355868|Joël Nguimbe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111355870|Julienne Djakaou]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111355871|Laurent Nkodo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111355872|Lucas Fontem Njifua]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355873|Mahamat Bahar Marouf]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111355874|Abdoulaye Wouyack Marava]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355875|Armande Din Bell]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | [[Fáìlì:AmandeDinBell3.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111355876|Marie Claire Moampea]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111355877|Martin Amrakaye]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355878|Maurice Amidou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355879|Mbita Mvaebeme]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355880|Mohaman Gabdo Yaya]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111355881|Moussa Sabo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111355882|Teche Fon Njei II]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14 | 2018-04-24 | |- | ''[[:d:Q111355883|Pascal Andong Adibime]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355884|Paul Haman]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355885|Paul Maande]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355886|Paul Tchatchouang]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355887|Paulette Bisseck]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355888|Bebnone Payounni]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355889|Pierre Henri Ngallé Ngoa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111355891|Pierre Namio]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355893|Pierrette Hayatou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2013-05-14<br/>2018-04-24<br/>2023-04-11 | 2018-04-24<br/>2023-04-11 | |- | ''[[:d:Q111355894|Pius Ondoua]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355896|Raoul Tchomnou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355897|Ankie Affiong Rebecca Amah]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355898|René Ze Nguelé]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355899|Samuel Obam Assam]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355900|Simon Kingue]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355901|Simon Onjwo Chief An Jan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111355902|Aboubakar Siroma]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355903|Salomon Songuè Madiba]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018-04-24<br/>2013-05-14 | 2022-10-17<br/>2018-04-24 | |- | ''[[:d:Q111355904|Stephen Jikong Yerima]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355905|Sylvestre Naah Ondoua]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355906|Tabe Tando Ndiep Nso]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355907|Thomas Tobbo Eyoum]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355908|Tidjani Ahmadou]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355910|John Wanlo Chiamua]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355912|Yvonne Asta]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111355913|Zacharie Awanga]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q111364218|Joseph Roland Matta]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |} {{Wikidata list end}} 3azhtbhnyzy3hwvh2ga9942t70ukmar Oníṣe:GerardM/Members of the National Assembly of the Central African Republic 2 66642 622528 621795 2026-06-17T06:11:52Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622528 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the National Assembly of the Central African Republic who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21295977 } |section= |sort=P39/Q21295977/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21295977/P580:Start date,P39/Q21295977/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | [[Faustin-Archange Touadéra]] | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Visit of Faustin-Archange Touadéra, President of the Central African Republic, to the European Commission (P067074-430913, cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Jean-Paul Ngoupandé]] | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | [[Abel Goumba]] | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]]<br/>[[Fránsì]] | | | [[Fáìlì:AbelGoumba.png|center|128px]] |- | [[Anicet-Georges Dologuélé]] | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Anicet Georges Dologuele 2015.jpg|center|128px]] |- | [[Timothée Malendoma]] | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q1065479|Charles Massi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | [[Martin Ziguélé]] | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Martin ZIGUELE.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3291959|Marie-Joséphe Zani-fé Touam-Bona]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Marie-Josèphe Zane-Fé Touam-Bona 5.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4768083|Anne-Marie Goumba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q5715652|Henri Pouzère]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q6168974|Jean-Baptiste Nouganga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q6169634|Jean-Marie Mokole]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q6170003|Jean-Serge Bokassa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | [[Fáìlì:Jean-Serge Bokossa Bangui April 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6762735|Marie Agba-Otikpo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q6763033|Marie Solange Pagonéndji-N'dackala]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q11855176|Charles-Armel Doubane]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Charles-Armel Doubane.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15618369|Alexandre-Ferdinand Nguendet]]'' | olóṣèlú, Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Alexandre Ferdinand Nguendet VOA.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15713200|Desire Kolingba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q15844911|Joseph Kalite]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Ministre Dr Joseph KALITE +á bord SNLE le Redoutable.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19589575|Émilie Béatrice Epaye]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Beatrice Epaye (Central African Republic) - International Women of Courage Awards 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21965872|Karim Meckassoua]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Abdoul Karim Meckassoua May 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23729455|Simplice Sarandji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:CAR Prime Minister Simplice Mathieu Sarandji in Bangui 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24289831|Émile Gros Raymond Nakombo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q58216808|Laurent Ngon Baba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q61889435|Firmin Ngrébada]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:NgrebadaFirmin.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65158837|Patrice-Edouard Ngaissona]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | [[Fáìlì:Ngaissona.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96215674|Marthe Matongo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Marthe Matongo.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105946533|Ambroise Zawa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q106103476|Anatole Koué]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2011 | 2016 | |- | ''[[:d:Q106428926|Jacob Gbéti]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 1999-01-01 | 2003-03-15 | |- | ''[[:d:Q108292454|Laurent Gomina-Pampali]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q111391184|Michel Ngako Tomdjo]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q112062382|Andre Nalke-Dorogo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112062392|Daniel Emery Dede]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112062396|Eric Sorongope]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112062404|Idriss Salao]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112062407|Jacquesson Mazette]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112062429|Nestor Mamadou Nali]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112062442|Timoleon Mbaikoua]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112065543|Jean-Michel Mandaba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112066063|Espéré Abraham Langou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112066080|Marcel Loudégué]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112072410|Jules Ouandé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112072848|Aurélien-Simplice Zingas]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112074057|Abdou Karim Mekassoua]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112074269|Cyriaque Gonda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | 2005-10 | |- | ''[[:d:Q112074331|Jean Serge Wafio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112074341|Maleyombo Thierry Savonarole]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112074684|Moïse Kotaye]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112075030|Marguerite Pétro-Koni Zézé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112077105|Joseph Bendounga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Joseph Bendounga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q112079588|Virginie Mbaïkoua]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112079597|Justin Gourna Nzacko]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112079976|Thierry Kamach]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112080008|Jean-Louis Opalegna]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112080310|Bertin Béa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112080312|Augustin Yangana-Yahoté]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112083235|Marcel Djimassé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084559|Simon Dangavo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084560|Théophile Ngonda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084561|Rachel Ngakola]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084563|Sylvain-Eugène Ngakoutou-Patassé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084565|Hugues Abdjaz Ndolingar]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084567|Francisco Moundjouvouko]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084568|Vivien Hervé Gaba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084569|Narcisse Dambalé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084570|Félix Yangakola]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084571|Hissène Hamat]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084572|Jean-Claude Komia Sambia]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084573|Firmin Endjizémo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084574|Auguste Dokoane]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084575|Carmen Ducas]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084576|Christiane Dorazze Séréfessene]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084577|Barthélemy Louis-Marie Zoumara]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084578|Jean Galvanis Gassiyombo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084579|Valérie Claude Bifane]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084580|Maurice Bazzambo-Ngbongo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084581|Brice Kevin Kakpayen]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084583|Christian Limbio Tekpe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084584|Hassan Akhras]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084585|Heureux Maxime Ngarendo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084586|Max Sylvain Balenda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084587|Assindaka Didace]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084588|Jean Barkes Ngombe-Kette]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084589|Evariste Ngamana]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084590|Idriss Sende Adam]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084591|Daniel Andal Djouma]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084592|Sylvain Bombo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084593|Justin Dotar-Ganguenon]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084594|Dominique Kakara Guerengbo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084595|Thierry Ndomadji Legon Ndoyo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084596|Guy Samuel Nganatoua]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084597|Henry Josée Gbogouda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084598|Jean Sosthène Dengbe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084599|Zacharie Yaou Mafour]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084601|Rachel Yassindali]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084602|Ephrem Dominique Yandocka]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084603|Marie Brigitte Bozeze née Ouilibozoumna Nambeam]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084604|Patrice Oféing Ali]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084605|Ousmane Gbalassoundou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115194|Marc Deloro]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115195|Nadia Bea]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115196|Daguerre Andiba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115197|Clément Ndombet]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115198|Mahamat Pohouroundji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115199|André Nalke Dorgo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115200|Jean Symphorien Mapenzi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115201|Sylvain Goni]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115202|Valentin Goumba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115203|Gervil Jean Beninga de Ngakoutou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115204|Maxime Bondjo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115205|Robertson Saïtoua Be Mangoe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115206|Petros Michael Miabe-Mai Dekongo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115207|Claudia Stella Zakaria Tarazongha]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115208|Barthélémy Banabona Onouguele]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115209|Joël Moidamse]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115210|Aristide Symphorien Nampessa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115211|Jean-Paul Bervy Tezawa-Service]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115212|Albert Yarisson Doyari]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115213|Abel Mboze]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115214|Teddy Arnold Weïdane]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115215|Corneille Serekoisse]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115216|Arsène Kongbo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115217|Claude Andoche Gondy Ndenguere]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115218|Justin Nguia]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115219|Laurent Alourou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115220|Joseph Désiré Gouveli]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115221|Apollinaire Mbessa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115222|Gina Michelle Sanze]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115223|Lambert Akovoulou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115224|Prosper Dieudonné Mayela]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115225|Martin Boungueze]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115226|Martin Angoro]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115227|Clément Nobona]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115228|Hugues-Abdias Ndolingar]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115229|Christ Eric Gallo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115230|Joël Degou Sobeat]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115231|Ghislain Gaël Yago]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115232|Davy Victorien Yama]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112115233|Jean-Pierre Mara]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115234|Pierre Marie Aine Franck]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112115235|Gabriel Ryeriko Tchina]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115236|Thierry Georges Vackat]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115237|Stève Mac Kelly Koba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115238|Romboht Alfred Yekatom]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115239|Silas Fongan]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115240|Raphaël]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115241|Rolland Achille Bangue Betagaï]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115242|Franck-Urbain Saragba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115243|François Moussa Yakata]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115244|Jean Claude Perah]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115245|Jean Marc Ndoukou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115246|Stefanel Valère Mpedjandjo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115247|Eric Pogola]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115248|Albert Guinimanguimi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115249|Mahamat Abakar]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115250|Alphonse Yakambe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115251|Anselme Bindala Kundro]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115252|Marcel Haroun Chef]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115253|Fidèle Kabral Yangassengue]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115254|Emmanuel Mamia]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115255|Benjamin Zangaberou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115256|René Constant Ngbondo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112115257|Mathurin Dimbelet Nakoe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115258|Séverin Ndoguia]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115259|Timothée Bengba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115260|Jérémie Gokiiri Ndoro 2]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115261|Martin Dalouwamboli]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116384|Serge Hyppolite Mayeur]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116385|Francine Lakoue]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116386|Rufin Brice Molomndon]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116387|Abdoul Nimaga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116388|Hamza Ouakili]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116389|Nendje Dogo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116390|Mallo Ning Wong]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116391|Ouinia André]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116392|Augustin Ndoukoulouba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116393|Gabriel Tcheteu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116394|Idriss Maloum]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116395|Ambroise Azoukaterne]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116396|Joseph Mouguia]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116397|Yvonne Ndjapou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112116398|Adam Oumar]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116399|Alain Defarandji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116401|Jean Doumati]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116402|Justine Abatchou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116403|Simon Pierre Goumba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112116404|Raphaël Kangandi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116405|Andjigbo Ndjanga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116406|Salomo Kotro Mbomba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116407|Evodie Nakoumbou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116408|Olivier Niker de Toki]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116409|Djarra Alima]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116410|Bertin Foukpio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116411|Bénick Kette]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116412|Gari Mamadou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112116413|Fouga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116414|Jean Mokolé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116415|Ali Kassala]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112116416|Pierre Gaba-Mano]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084606|Bernard Gbissigui Anioue]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084607|Georges Yalakanga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084608|Francis Rufin Ouatende]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084609|Michel Yembe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084610|Marc Issa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112084611|Pélagie Ngaïndiro née Senzoure Yatrandji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084612|Jacques Ngaina]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084614|Florent Kema]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084616|Brice Rufin Molomadon]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084617|Nabia Koundjou Abdel-Karim]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084618|Joseph Ngoïta]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084619|Clément Ndombe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084620|Tefal Kolou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084621|Nzoungou Samuel]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084622|Michel Kpingo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084623|Alime Aziza Soumaine]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084625|Romain Penendji-Lami-Ya]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084626|Aristide Goundissa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084627|Ernest Konguere]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084628|Dekalve Chengaba Rossni]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084629|Louis Albert Goni]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084630|Richard Gonguere]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084631|Marthe Lakonte-Gaomeda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084632|Emilie Bernadette Gambo née Souaninzi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084633|Virginie-Béatrice Bandéko]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084660|Geoffroy Noël Tagba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084661|Fleury Junior Pabandji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084662|Be-Yamissi Sana née Kambiri Salamatou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084663|Richard Steve Toranga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084664|Aubin Amasseka Amoudou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084665|Anatole Ndemagouda Gbago]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084666|Ali Saleh]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084667|Christophe Arsène Wapou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084668|Jean de Dieu Damarass-Damangueré]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084669|Justin Gourna Zako]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084671|Sédar Sall Karim]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084672|Chantal Merveille Tohomane]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084673|Magloire Jocelyn Makango]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084674|Jean Claude Ngonga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084675|Henri-Matie Dondra]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084676|Fidèle Pandjikane]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084677|Dahirou Mohamadou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084678|Emmanuel Mamya]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084679|Annie Molomadon]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084680|Arme Birot]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084681|Percus Kette]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084682|Antoine Koirokpi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084683|Bernard Dillah]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084684|Serge Alain Liguela Mboutou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084685|Luc Ninga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084686|Jean-Bosco Namtoua-Koussi Guidomon]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084687|William Séraphin Wabem Mbeté]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084688|Marien Diodonné Djema]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084689|Achanga Bertrand Nakombo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084690|Lucien Mbaîgoto]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084691|Thomas Rabé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084692|Henri Mylla Vigner]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084693|Jean Robert Gotao]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084694|Jonas Donon]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084695|Dieudonné Gbiatou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084696|Hermane Lambert Akovourou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084697|Eric Gervais Kpiodigui]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084698|François Moussa Yakota]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084699|Sylvain Marandji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084700|Jean Thalhys Bangue]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084701|Vidal de Bon Coeur Siopathis]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084702|Follot Gabriel Mairie Raoul]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084704|José Titus Ngoungbo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084705|Rodrigue Yvon Brice Sialo Ngboda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084713|Mathurin Massikini]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084714|Amédée Negba Kpingo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084715|David Bernadette Gomina-Pampali]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084716|Dorothée Tiyangou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084717|Ernest Mizédio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084718|Louis Roi Nguehoroum]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084719|Albert Guinimonguimi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084720|Ernest Bonang]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084721|Jacques Tafago]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112084722|Auguste Boukanga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115170|Augustin Agou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115171|Kool Sonny Bayone]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115175|François Apollinaire Ko-Yapende]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115176|José Martial Kenam Aradona]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115177|Blaise Maïdou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115178|Augustin To-Sah-Be-Nza]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115179|Dénis Modemade]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115180|Clément David Ndotizo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115181|Yvonne Ndoyo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115182|Vital Léopold Yongoro]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115183|Etienne-Nathan Godenaha]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115184|Edouard Goumoundjou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115185|André Ndjambala]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115186|Gabin Dieudonné Mbolifouefele]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115187|Fernand Delmas Nzapaha]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115188|Amadou Aubin Amasseka]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115189|Anatole Ndemagouda Gbagot]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115190|Ayouba Maloum Yerima]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115191|Jean Bernard Gbissigui Anioue]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115192|Anicet Samalet]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112115193|Rachel Ninga-Wong-Mallo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892239|Anne Marie Moningue]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892240|Antoine Biloko]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892241|Baïkoumbou Maguelet Poutya]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892242|Bhé Dogo Nendji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892243|Daniel Langandji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892244|Daniel Otokpio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892245|David Gobolo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892246|David Guitouka]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892247|David Yaka]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892248|Dieudonné Gomitoua]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892249|Dieudonné Koudoufara]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892250|Emmanuel Dombia Dobele]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892251|Etienne Moussa Ndoa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892252|Faustin Montsoki]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892253|Fidèle Gbanga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892254|Fidèle Soussou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892255|Félix Orokas]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892256|Gabriel Dotte Badekara]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892257|Gaston Laninga Bastos]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892258|Gilbert Kolissio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892259|Guy Ningata]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892260|Guy-Jean Ouilibona Zoufouk]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892261|Hilaire Sebale]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892262|Hubert Ndomphori Nakombo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892263|Jacques Yembe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892264|Jean Baketo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892265|Jean Claude Aubertel]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892266|Jean Marc Meiganga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892267|Jean Michel Zouhougou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892268|Jean Pierre Félix Gassicard]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892269|Jean Sayo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892270|Joachim Goyango]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892271|Joseph Malemindou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892272|Joseph Maligwa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892273|Joseph Ngama]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892274|Joseph Pingama]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892275|Kilo Alphonse Sanghamy]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892276|Louis Papeniah]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892277|Louis Pierre Gamba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892278|Luc Guela]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892279|Lucienne Patassé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892280|Marguerite Balenguele Zarambaud]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892281|Marie Wafio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892282|Martin Doumsou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892283|Martin Yamete]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892284|Maïtar Djim Arem]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892285|Michel Neby Issa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892286|Mireille Kolingba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892287|Moise Mamadou Raïkina]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892288|Nestor Maïdou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892289|Ngoagbada Kouzoutchiam]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892290|Nouyongode Modiba Bene]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892291|Ouba Tessoube]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892292|Oumar Zackaria]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892293|Patrice Endjimoungou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892294|Paulin Georges Dobot Zero]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892295|Philippe Woungane]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892296|Pierre Nganamandji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892297|Rigaud Nguialo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892298|Simon Bongolape]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892299|Simon Moussapeti]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892300|Thomas Koazo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892301|Théophile Ganro]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892302|Théophile Touba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892303|Tymossi Kezza Koyangbo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892304|Yani Blaise Nabombo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892305|Younouss Sidik]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892306|Zabio Maa Zabio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892307|Zacharia Alia]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116417|Boniface Sambo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116418|Béatrice Tépé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116419|Gom-Aïam]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116420|Babpetel]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116421|Pampanli Gomina]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116423|René Apondjo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116424|Isaïe Gbane]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116425|Jérôme Lasse]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112116426|Antoine Guedehi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116427|Edgard Mbaïkoua]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116428|Israël Bengba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116429|Léon Amaron]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112116431|Maurice Saragba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890822|Abdel Karim Meckassoua]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890823|Abdoulaye Midjani]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2006-08 | | |- | ''[[:d:Q112890833|Abraham Ngoto Boloum]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890834|Al-Hadji Hibrahim Alim]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890835|Alexandre Fernand Nguendet]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890836|Ali Ouesse]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890837|Aliou Babetel]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890838|André Bayéré]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890839|André Ndjogo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890840|André Zaïna]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890841|Antoine Foy]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890842|Auguste Agoudé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890843|Barthélémy Boua]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890844|Biré Migué]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890845|Boniface Sombo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890846|Béatrice Émilie Epayenée]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890847|Christophe Ndouba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890849|Cymossi Etienne Kezza Koyangbo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890851|Célestin Nguewili]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890853|David Dendou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890855|Diarra Alima]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890857|Dogonendjé Nzafio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890858|Dominique Vidakoa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890860|Edisca André Kongbo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890864|Etienne Banga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890865|Fidèle Banalé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890866|Fred Jacob Dieudonné Karoua]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890868|Frédéric Yvon Kangala]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890869|Gilbert Dang Nam]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890870|Honorat Willibona Kocksis]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890871|Hélène Kaïne]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890872|Ibrahim Aoudou Pacco]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890873|Ibrahim Fidèle Gonda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890874|Jacques Patrice Mbollo Dilaboy]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890875|Jean Benoît Gonda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890876|Jean Marie Bouguinza]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890877|Jean Marie Sakila]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890878|Joseph Boykota Zoukétia]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890879|Joseph Katékondji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | 2006-08 | |- | ''[[:d:Q112890880|Joseph Lougbia]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890881|Joseph Nida]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890882|Joséphine Kéléfio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08<br/>2005-12-31 | 2005-12-31 | |- | ''[[:d:Q112890883|Joël Zibaya]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890884|Judes Alex Kette]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890885|Justine Véronique Abatchou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890886|Jérôme Lavou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890887|Lamine Ouabanga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890888|Louis Yadbadja]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890889|Luc-Apollinaire Dondon-Konambaye]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890890|Mahamat Abras]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890891|Martin Dalou Wamboli]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890892|Maurice Bangayassi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890893|Michel Ndémazou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890894|Mierille Kolingba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890895|Moctar Samuel Mossambou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-06-19 | | |- | ''[[:d:Q112890896|Monique Bozizé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890898|Moussa Grébaye]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890899|Norbert Karakombo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890901|Noël Komokoïna]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-11 | 2005-11-22 | |- | ''[[:d:Q112890903|Odon Kondolas Kpékozoma]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890905|Ousman Ngbala Soundou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890907|Paul Fidèle Georges Abouka]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890909|Pierre Abraham Mbokani]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890911|Pierre Mboua]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890913|Pierre Sélessoui]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890914|Pierre Yokongo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890916|Pélados Gilbert Ngbafio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890917|Roger Fezokazoui]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890918|Roger Gbéda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890919|Rosalie Moussoukourou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890920|Sallé Djibalbaye]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890921|Samuel Shaba Kossi Nguérémbi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890922|Sylvestre Zama]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890923|Thierry Yinifolo Vandenboss]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112890924|Thomas Nodié Yali]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890925|Thomas Poundassé Bandéko]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890926|Théophile Sonny Colé]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890927|Toussaint Akondja]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-05-08 | | |- | ''[[:d:Q112890928|Yvon Dokoula]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2005-03-13 | | |- | ''[[:d:Q112892231|Alain Albert Andjigbo Djanga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892232|Albert Mberio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892233|Albert Ndebouli]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892234|Albert Simplice Ganikpio]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892235|Alphonse Malendele Laguere]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892236|Alphonsine Yangongo Boganda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892237|André Janvier Ngboukouzou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q112892238|André Nderegandji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |} {{Wikidata list end}} 4j2zdk63darmhllq0zv05q3bmk4um93 Oníṣe:GerardM/Members of the House of Peoples' Representatives of Ethiopia 2 66679 622525 622257 2026-06-17T05:12:36Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622525 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the House of Peoples' Representatives who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21328614 } |section= |sort=P39/Q21328614/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21328614/P580:Start date,P39/Q21328614/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | [[Girma Wolde-Giorgis]] | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | [[Fáìlì:Girma-Wolde-Giorgis official portrait.png|center|128px]] |- | [[Meles Zenawi]] | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | [[Fáìlì:Meles Zenawi - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q356741|Negasso Gidada]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | 2005 | 2019 | [[Fáìlì:Negasso Gidada.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2275961|Seyoum Mesfin]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3100062|Gedu Andargachew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | [[Fáìlì:Gedu Andargachew - 2019 (48802681123) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3572445|Yohannes Tiro Ejigayehu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q4832330|Azeb Mesfin]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | [[Fáìlì:Azeb Mesfin in 2009 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4899848|Beyene Petros]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4996096|Bulcha Demeksa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5658111|Harka Haroyu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q8046468|Yacob Haile-Mariam]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16149223|Ashebir Woldegiorgis]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16187059|Sinknesh Ejigu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | [[Fáìlì:Sinkinesh Ejigu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16205894|Lidetu Ayalew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16728486|Demeke Mekonnen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | [[Fáìlì:Demeke Mekonnen Hassen - 2020 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18921783|Getachew Jigi Demeksa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | [[Fáìlì:Dr.Getachew Jigi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q50365049|Abiy Ahmed]]'' | olóṣèlú, Ethiópíà | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | [[Fáìlì:Abiy Ahmed 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55238035|Muferihat Kamil Ahmed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | [[Fáìlì:Muferiat Kamil.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57898816|Lia Tadesse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | [[Fáìlì:EU2024BE 240206 Lia Tadesse.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62123939|Dagmawit Moges]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q104794313|Fitsum Assefa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | [[Fáìlì:Minister of Planning and Development Fitsum Assefa Adela crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q127038755|Shewit Shanka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131744049|Lomi Bedo Kumbi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131997903|Ababaw Ayalew Gal]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998309|Abate Arega Atalay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998311|Abdikarim Akib Aden]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998313|Abdu Hassan Mohamed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998314|Abdulahi Mohammed Muse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998316|Abdulfatah Abdul Rahman Mohammed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998318|Abduljewad Mohammed Ahmed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998321|Abdulkadir Gelgelo Boru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998323|Abdurashed Abdilahi Ahmed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998325|Abdusemed Hussen Abo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998327|Abduwas Abdulahi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998328|Abeba Sadik Buser]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998331|Abebaw Desalew Bayabl]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998333|Abere Adamu Teferi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998336|Abiyot Delegn Yirkayo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998339|Abosh Mustafa Musa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998341|Abraham Alemayehu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998343|Abraham Amish Assema]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998346|Abreham Berta Aneseyee]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998348|Abune Alem Temesgen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998349|Adamu Kenea Daba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998352|Adane Alto Mengesha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998353|Adane Mande Damtew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998355|Adane Teshome Getahun]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998357|Adanech Nashura Samago]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998359|Addis Alemayehu Qumbi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998362|Addisu Kamiso Garanba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998364|Addisuwa Assefa Demise]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998366|Adugna Ahmed Uso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998368|Adugna Debela Bote]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998371|Agu Deban Gesso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998373|Agumase Anteneh Wube]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998376|Ahmed Hassen Mohammed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998378|Aknaw Kawza Malefiya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998380|Alemitu Abebe Atisa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998382|Alemitu Assefa Tunduro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998383|Alemitu Umed Ujulu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998385|Alemnesh Berhanu Obsa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998387|Alemnesh G Mariam Imo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998389|Alemu Damtew Ashenafi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998391|Alemu Getahun Sisay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998393|Alemu Gonfa Robi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998395|Alemu Jemberu Ayalew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998398|Alemu Sime]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998400|Alie Belachew Bala]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998402|Almaw Mengist Ambaye]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998403|Almaw Tigabu Melesse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998405|Almaz Asale Ergado]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998407|Almaz Temesgen Sisay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998408|Almaz Wedajo Adimo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998410|Amarech Bekalo Sapa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998412|Amina Abdurahman Adem]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998415|Amira Mohammed Ahmed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998418|Amsal Amare Abate]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998420|Amsal Mengistu Alemu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998422|Anesa Melko Hebero]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998423|Arare Mosisa Etisa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998426|Aregash Kefle Karbo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998427|Aregash Tekile Tantu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998429|Aschale Alamere Melesse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998431|Aselefech Kuche Goa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998433|Asemahagn Aseres]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998435|Asha Yahya Salehi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998438|Asheber W. Giorgis Gayo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998440|Ashinie Astin Titoyik]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998441|Ashu Gololcha Oda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998443|Aster Beshir Figa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998445|Aster Keftaw Dachu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998446|Atsede Mamo Tamale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998448|Awoke Amzaye Assoma]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998451|Ayan Ali Mussa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998453|Ayantu Gutata Fite]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998456|Ayele Negeri Gibo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998458|Ayele Teshome Gonche]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998460|Ayisha Shehshifa Abdurahaman]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998462|Aynalem Niguse Ali]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998465|Aysha Mohammed Musa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998748|Fraol Udessa Gelchu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998749|Fuad Abafita Ababulgo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998751|Gashaw Dagnew Lakew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998753|Gashayalew Gala Galada]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998756|Gelane Bikila Woyecha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998758|Genet Abraham Yayu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998760|Genet Bete Gerawork]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998762|Genet Ketema Bekele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998766|Genet Waqgari Fitie]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998769|Geremu Huluka Amanu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998771|Getahun Limenh Abegaz]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998773|Getnet Tadele Tefera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998776|Gezu Manaye Chakol]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998778|Goiti Wancho Oke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998780|Gudeta Belelcha Sefisa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998782|Gusha Balko Birbirsa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998784|Habtamu Tegegne Destaye]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998786|Habtemariam Mekonnen Ali]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998788|Haji Kedir Abdule]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998790|Halimo Hassen Mohamed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998792|Hamedu Geas Mohammed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998794|Hangasa Ahmed Ibrahim]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998796|Haregwoin Yimer Ahmed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998798|Hasen Shek Yusuf Abadulai]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998800|Hasna Hanfere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998801|Hassan Muhamed Moali]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998804|Hassen Abdi Wali]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998807|Hayat Yusuf Mohammed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998809|Hayelo Gunefa Edosa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998811|Helina Akelew Tadesse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998814|Hirut Kassaw Wondim]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998817|Hirut W/Mariam Teketel]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998819|Hiwot Mossisa Deresse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998820|Ibrahim Umar Aliyi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998822|Ibsa Yusuf Hassan]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998824|Ifrah Towfik Aden]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998825|Ikram Maid Adan]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998830|Illubabor Buno Tesso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998834|Ishetu Gelan]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998837|Iyasu Salah Ganjura]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998840|Jamal Ali Mumi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998842|Jemal Abaso Ebu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998843|Jemal Abegaz Adem]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998846|Jemanesh W/Michael Wege]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998849|Jember Ayalneh Biru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998851|Jhon Amhed Abamilki]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998854|Jihad Nasser Abdu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998857|Juhar Mohammed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998860|Kaba Mebratu Dagne]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998864|Kairedin Tezera Adera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998867|Kalid Aba Mecha Haji]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998874|Kamil Aliy Kasim]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998875|Kamil Shemsu Siraj]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998877|Kasahun Jobir Gudeta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998880|Kebede Genet Feyisa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998884|Kedir Adam Arero]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998887|Kedir Edris Ahmed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998889|Kedir Gena Abdulkadir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998892|Kedja Yassin Mohammed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998895|Kefena Ifa Delesa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998898|Kemal Hashi Mohamoud]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998901|Kibnesh Shiferaw Robe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998903|Kidist Araya Tasew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998906|Kidist G/Hana Mirgoye]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998909|Kimia Jundi Hamdo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998912|Kindiya Aycheluhm Atalay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998915|Kocheto G/Yesus Deneto]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998919|Kumaale Gadisa Obse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998922|Latifa A/Temam A/Gisa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998924|Lema Abera Hirpo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998928|Lema Tessema Yimere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998931|Lencho Ayala Bati]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998933|Leta Tesfaye Jule]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998936|Letifa A/Sambi A/Gojam]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998942|Lidia Chali Argeta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998946|Lobele Yhirano Baskwa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998952|Lubaba Ibrahim Hassen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998953|Lubaba Seyidi Legasi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998956|Maeza Asmare Abtew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998959|Magartu Mohammed Aman]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998961|Mahatme Haile Workeneh]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998964|Mamo Esmealem Mihretu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998967|Marta Liwji]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998970|Martha Lema Tulu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998973|Mastewal Mekonen Siyeneh]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998977|Matema Mīka Galito]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998980|Meaza Assefa Ergete]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998982|Meaza Tigabe Alemu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998985|Mebrat Bacha Wakjira]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998987|Mekdes Desta Jagare]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998988|Melaku Fenta Chay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998990|Melese Mana Gemeso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998992|Melkias Ayele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998994|Merdia Aman Guye]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998996|Meselech Kewiso Kaye]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998998|Meseret Assefa Godana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999000|Meseret Haile Masresha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999002|Meseret Madole Ebo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999003|Meseret Mamo Gamuro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999005|Meseret Mola Kassahun]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999008|Meseret Shiferaw Yadete]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999009|Meseret Zelalem Tadesse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999012|Mesfin Dagna Tafesse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999016|Mesfin Erkabe Mirach]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999019|Meskerem Hailu Alula]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999022|Miraj Zekiyi Jemal]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999025|Miretu Shanko Gidi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999028|Misganu Arga Mo'Och]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999029|Mitiknesh Cheleke Atsero]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999032|Moga Ababulgu Abakebe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999035|Moges Balcha Gebremedhin]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999037|Mohamed Musse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999040|Mohammed Ahmed Aliye]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999044|Mohammed Ahmed Musa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999048|Mohammed Hassan Abu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999052|Mohammed Mohammedkemal Ali Al-Arusi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999053|Mohammed Shikur Mussa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999056|Mohamud Yusuf Mealin]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999058|Mohmmednur Ahmed Musa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999061|Molla Feleke Desta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999063|Mubarek Elias Mustefa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999065|Mulat Telayneh Asrate]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999068|Mulu Yirga Sahele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999071|Muluken Admasu Emru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999074|Muluken Assefa Jenebere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999077|Mulunesh Lamore Ushe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999080|Muna Ali Yassin]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999082|Munira Hussen Hassen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999084|Muslim Rashid A / Gidi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999086|Najaha Ahmed Abdullahi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999089|Nebiyat Tilahun Chaemiso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999092|Nefisa Almahadi Alakib]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999095|Negash Bulala Abawalta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999098|Negasse Bayissa Dubiwak]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999101|Negeri Lencho Bultum]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999104|Neima Usman Adem]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999108|Nejat Girma Waqjira]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999111|Nejet Andorso Adem]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999112|Nemera Gebeyehu Mamo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999115|Nesredin Abduelmusin]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999118|Nezif Zinab A/Lulessa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999120|Nikuse Mituku Gelaw]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999123|Nurzeman Jibril Negewo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999125|Qasim Kimo Kebelo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999128|Rahel Negero Gutu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999131|Rahmet Awel Mohammed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999134|Rosa Omar Ahmed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999138|Ruqiya Ali Kewo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999140|Ruqiya Argo Wariyo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999142|Sadik Adem Umer]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999152|Sadiya Aman Gerado]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999158|Sadiya Temam Shifa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999165|Sadiya Usman Sheka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999170|Sahlu Diribsa Mosisa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999173|Samira Yusuf Ibro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999176|Samuel Urkato Kurke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999179|Seharla Abdulahi Bahdon]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999182|Seid Nuru Ali]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999184|Selamwit Dawit Kamase]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999188|Seleshi Bekele Awlachew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999191|Senait Asradew Kokebe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999194|Sewasewi Tizazu Abate]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999198|Seyid Mohammed Hussein]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999203|Shifera Telila Senbetu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999206|Shumi Ayano Guto]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999209|Shurube Gemedi Nuna]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999212|Simneshi Sahlu Teum]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999216|Sintayehu Tilahun Abebe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999221|Sintayehu Woldemichael Yohannes]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999223|Siti Redwan Biza]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999227|Solomon Kuchu Robi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999231|Solomon Soka Ginyarita]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999236|Solomone Lale Kalo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999239|Sosna Getahun Azene]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999244|Sultan Ibrahim Abagisa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999248|Sumiya Desalew Mola]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999252|Suwerk Tafese Goshu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999256|Tadele Buraka Bushasha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999259|Tadesse Beza Gebretsadik]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999262|Tadesse Getu Alemu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999266|Tafesse Muleta Tesso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999269|Tagese Chafo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999272|Talef Fitihawek Endeshaw]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999275|Tana Gobena Fufa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999278|Tarke Daba Bobo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999282|Tawfik Abdullahi Ahmed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999286|Tegene Regassa Luba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999290|Temesgen Ambachew Biresaw]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999295|Tesfahun Bogale Jember]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999299|Tesfahun Simegn Kebede]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999304|Tesfahun Sisay Mengistu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999308|Tesfanesh Tefera Asres]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999312|Tesfanesh W/Mariam Angi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999315|Tesfatsion Shuka Gadana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999319|Tesfaye Bangu Kacho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999324|Tesfaye Beljige Dara]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999327|Teshome Abdo Segni]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999331|Teshome Wale Gesesse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999334|Tewachew Abebe Yimer]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999339|Tewbo Mihereit Molla]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998466|Azmera Andemo Kelo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998468|Balew Baye Assefa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998470|Bartema Fikadu Siraga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998472|Bayabl Mulate Fitgu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998474|Bayush Birhanu Kerorsa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998477|Begashaw Teklu Alemayehu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998479|Behelhem Lakew Sisay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998480|Berhane Meskel Tena Zemenfes]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998482|Berhaneteshay T/Wold]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998484|Berhanu Feisa Tila]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998485|Berhanu Gobena Yabe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998487|Betel Melakumu Abdisa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998489|Beyenech Demeke Ato]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998491|Beza Teshome]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998494|Biftu Hassan Jebero]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998496|Birhanu Hankara Hatiya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998498|Birhanu Megersa Lenjiso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998499|Birke Bahru Miraf]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998501|Brooke Lambiso Wamisho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998503|Bzuayehu Degefu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998504|Chala Lami Argane]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998506|Chala Wata Deres]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998509|Chaltu Mohommed Abdurahmn]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998511|Chaltu Werje Tuke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998513|Chimdo Hanchela Bulcha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998515|Christian Tadele Tsegaye]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998518|Daniel Kibret Birhane]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998521|Dawud Mohammed Nur]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998522|Debebe Admasu Yilma]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998524|Debele Kabeta Hursa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998526|Debritu Tadege Mengesha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998528|Dejitnu Alene Zewde]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998530|Demeke Achiso Hirgeto]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998534|Dereje Debela Senbeto]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998536|Dereje Teklemariam Gebremeskel]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998538|Desalegn Eriso Hasiso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998540|Desalegn Wedaje Zemene]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998541|Dessalegn Chanie Dagnew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998543|Dessie Dalke Dukamo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998545|Desta Befikadu Negewo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998547|Destaw Mekuanint Mezengiya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998549|Destaye Tilahun Misker]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998551|Dilamo Otere Frange]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998553|Dima Nogo Serbo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998555|Dina Mufti Ledi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998557|Diriba Galati Chali]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998559|Dita Nura Tero]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998560|Mohammed Abdo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998562|Dube Julo Maaga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998564|Duguma Adugna Debele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998566|Eba Mijena Negero]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998569|Ebenezer Bekele Amare]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998572|Ejigu Melake G / Meskel]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998574|Elias Ahmed Sadik]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998576|Elsabeth Ejigu Qena'A]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998580|Endalkachew Asrat Zeleke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998583|Endalkachew Lelisa Duresa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998588|Endalu Mulatu Lemi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998590|Endriyas Geta Beldeda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998594|Kemal Mohammed Zeynu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998599|Eng Sileshi Kore Dube]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998601|Ephrem Tessema Taressa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998604|Ergoge Tesfaye W / Meskel]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998609|Eshetu G/Mariam Gol]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998616|Eshetu Temesgen Gelan]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998620|Eskinder Aliye Abdula]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998625|Essa Boru Tola]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998629|Esubalew Mebrate Tesema]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998635|Etaferahu Mota Bogale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998640|Etaferahu Zegeye Ambaw]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998644|Etagegnehu Eshetu Gudeta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998649|Etefa Obsa Duresa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998654|Etsegenet Mengistu Zeleke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998659|Ewnete Alene Yalew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998665|Eyerusalem Lewi Essey]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998668|Eyob Tekalign Tolina]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998672|Fahmi Ali Mohammed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998679|Faima Shejemal Abamecha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998683|Fanaye Melese Wolde]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998686|Fanos Hailu Adera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998689|Fantaye Legesse Weldegiorgis]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998691|Farah Mohamed Farah]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998695|Faris Delil Yesuf]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998697|Fathi Mahdi Wezir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998699|Fato Ismo Beriso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998702|Fatuma Ali Ibrahim]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998705|Faysal Odwa Abdi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998708|Fekadu Mosisa Gemeda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998712|Fekadu Tulu Ketema]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998715|Ferida Shemsedin Mohammed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998717|Fetiya Ahmed Abrahim]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998720|Fetiya Ahmed Shire]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998723|Feyid Sherab Sherif]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998724|Fikadu Bedilu Bolja]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998727|Fikadu Gawshalo Memo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998732|Fikadu Mengistu Ashemi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998735|Fikir Abay Anawt]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998738|Fikru Werku Birshe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998742|Firew Tesfaye Odayte]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131998743|Fisaha W/Senbet Tegegn]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999343|Thomas Tut Pok]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999348|Tia Mio Arsawa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999352|Tidenek Guldu Tsedeke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999355|Tigist Wuhib Tsega]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999359|Tilahun Tamirat Mulu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999363|Tiruaynet Temesgen Ayalew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999366|Tola Hailu Hunde]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999370|Tseganesh Gamato Gamo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999376|Tsehay Bekele Tafesse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999380|Tsehaynesh Gebre W / Michael]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999384|Tsige Denboba Ayano]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999387|Ume Abdela Umer]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999391|Usame Mohamed Muhumad]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999394|Usheto Hobicho Dabelo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999398|Usman Surur Siraj]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999401|Werkinesh Jemal Asfaw]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999404|Werknesh Biru Bedasa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999408|Werksemu Mamo Mekonnen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999412|Woldeyes Debebe Delki]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999417|Wondwosen Admase Tadesse]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999421|Worknesh Mohammed Hebiso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999425|Wubete Tadege Nibret]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999429|Wudalat Minwuye Bayih]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999432|Yasmin Wehabrebi Seid]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999436|Yemengist Tsegaw Walelign]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999439|Yeshi Muka Wakaye]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999443|Yeshihasab Tsegaw Welelaw]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999446|Yeshimebet Demise Sewagegnehu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999449|Yeshimebrat Mersha Kasa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999452|Yezibalem Kasse Yismaw]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999455|Yezina Mulati Zeleke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999458|Yiftu Gudisa Oshko]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999461|Yineger Dessie Belay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999463|Yohannis Mesfin Gebeyehu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999465|Zamzam Ahmed Jama]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999466|Zara Biftu Nabi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999469|Zara Mohammed Adana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999474|Zegeye Muluye Asres]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999477|Zeineba Nura Bati]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999481|Zekarias Erekola Yimamo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999485|Zelalem Melak Bogale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999490|Zelalem Tadesse Ayalew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999494|Zemene Hailu Mekonnen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999496|Zemu Tesfaye Bendi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999500|Zeritu Shiferaw Beyene]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999504|Zewdenesh Tulu Gashe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999507|Zewdu Tadesse Wondimkun]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999511|Zeyini Abose]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999515|Zinash Tsegaye Kalo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999520|Zinaye Negash Zemedu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999524|Zadig Abreha Sharew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999528|Wondimu Tekle Sigo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999531|Eyasu Elias Fantahun]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999535|Asiya Qabdulkadir Barakat]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999540|Binalf Andualem Ashenafi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999547|Bifto Mohammed Ibro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999551|Ababuu Damissee Kaamsuur]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999555|Jamiilaa Simbiruu Tusaa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999560|Shurrubbee Gammadii Nunaa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999564|Miiliyoon Baqqalaa Damissee]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999569|Obbo Guutaa Laachoree Caakkee]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999573|Galaasaa Dilboo Goljaa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999575|Kuulanii Mahammad Abdullaa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999579|Itoophiyaa Shaambal Damboobaa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999583|Wogee Kufaa Buutee]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999586|Adaalee Odaa Tooduwaa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999590|Umer Huseen Obaa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999594|Warquu Gaachanaa Nagarraa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999597|Shisema Gebresilassie Weranga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999599|Eshetu Kebede Gichoro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999605|Gebeynesh Gizaw Yebo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999608|Eyasu Kasa Ganjula]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999611|Alesa Mengesha Boko]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999614|Terefe Tadesse Godi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999617|Redwan Hussien Rameto]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999620|Tigist Tadele Atenafu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999624|Teshome Toga Cheneka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999627|Genene Gedebu Feleha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999630|Million Mathewos Korsisa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999633|Geremew Garj Gidabo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999636|Tiratu Beyene Biltu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999639|Desalegn Misa Wallasa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999642|Selamu Bulado Bukana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999644|Bekele Fole Sare]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999647|Tekleweled Atnafu Ambula]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999650|Goyeti Wancho Ayke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999653|Wendemu Girma Tamrasha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999657|Ahmed Shide Mohamed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999659|Halimo Mahamed Abdi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131999661|Guled Ahmed Ali]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} ndanu8qfk3fkwcahbf858i7wajdz360 Oníṣe:GerardM/Members of the National Assembly of Gambia 2 66687 622498 622228 2026-06-16T20:39:50Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622498 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Members of the National Assembly of Gambia who was a mame twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21295984 } |section= |sort=P39/Q21295984/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21295984/P580:Start date,P39/Q21295984/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | ''[[:d:Q56333358|Saidou V. Sabally]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56333767|Omar Tobb]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56406040|Saikou Suso]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56410847|Netty Baldeh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56419038|Ousman Njie]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56419039|Demba B. T. Sambou]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56421695|Habsana Jallow]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56441144|Sainey Mbye]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56447780|Pa Malick Ceesay]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56450660|Ousman Bah]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56452334|Lamin Kebba Jammeh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56460301|Samba Cham]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56461656|Abdoulie Suku Singhateh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56476260|Amadou O. Khan]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56476264|Cherno Omar Jallow]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56476268|Sheriff Misba Hydara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56479388|Bafaye Saidykhan]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56479395|Lamin Hydara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56479398|Njai Darboe]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56479399|Bora B. Mass]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56488713|Baboucarr S. Fadera]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56488714|Yahya Dibba]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56490357|Borrie L. S. B. Kolley]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56490361|Matarr Kujabi]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56490362|Ebrima Jammeh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56490363|Alhassana Bojang]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q60553418|Kunda Kamara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q60554004|Cecilia Cole]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q60554755|Tina Faal]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q60554798|Fatou Mbye]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q63807981|Oley Sey]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q65184784|Ansumana Sanneh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q65384041|Musa Baldeh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q65555743|Babou Gaye Sonko]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q108177382|Churchill Falai Baldeh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q108177431|Saidou I. Dem]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q308336|Abdou F.M. Badjie]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q308425|Abdoulie Bojang]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q308435|Abdoulie Kanagi Jawla]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q323064|Abou Karamba Kassamba]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q814985|Bekai Camara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q815618|Belinda Bidwell]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q864065|Bintanding Jarju]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q991990|Lamin M. M. Bojang]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q997370|Buba Samura]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1280080|Ebrima Janko Sanyang]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1331301|Elizabeth Renner]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1390063|Fabakary Cham]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1390067|Fabakary Jatta]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1525179|Kalifa Kambi]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1572664|Hamat Bah]]'' | | [[Gámbíà]] | | | [[Fáìlì:Aid for Trade Global Review 2017 – Day 1 (35705510602).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1615901|Kanimang Sanneh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1620155|Almamy Touray]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1872177|Louise N’Jie]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1883334|Madi Ceesay]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1955595|Mustapha B. Wadda]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q2006110|Nyimasata Sanneh-Bojang]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | [[Sidia Jatta]] | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q2391822|Tamsir Jallow]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q3125967|Halifa Sallah]]'' | | [[Gámbíà]] | | | [[Fáìlì:Halifa Sallah 2016.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17464742|Buba Baldeh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q18710893|Foday Jibani Manka]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q18761874|Babanding K.K. Daffeh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q19298298|Paul L. Mendy]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q23772063|Mama Fatima Singhateh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | [[Fáìlì:AG mama.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28736806|Baba Jobe]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q28839661|Samba Jallow]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q28839669|Momodou L. K. Sanneh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | [[Fáìlì:Momodou Lamin Sanneh, the Deputy Speaker of the Gambian National Assembly.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28873762|Mam Mbye Secka]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q28924985|Lamin Saine]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q28925177|Modou Bamba]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q29535468|Dembo Bojang]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q29573264|Fatoumatta Njai]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q29577935|Muhammed Magassy]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q29580200|Mariam Jack-Denton]]'' | | [[Gámbíà]] | 2017-04 | 2022-04 | |- | ''[[:d:Q55077373|Ramzia Diab]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q55426613|Billay G. Tunkara]]'' | | [[Gámbíà]] | 2017 | | |- | ''[[:d:Q55846074|Ndey Yassin Secka]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q55979356|Suwaibou Touray]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q55986149|Muhammed Mahanera]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56005593|Foday N. M. Drammeh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56064928|Alhagie H. Sowe]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56070681|Alfusainey Ceesay]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56070682|Alhagie F. B. Sillah]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56070689|Amadou Camara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56159563|Alhagie Mbow]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56159570|Sainey Jawara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56166100|Alhagie Darboe]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56166103|Dawda Kawsu Jawara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56166580|Omar Ceesay]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56167025|Demba Sowe]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56172752|Ousman Touray]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56172760|Dembo K. M. Camara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56172860|Momodou Ceesay]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56183128|Alhagie Jawara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56183267|Sulayman Saho]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56190687|Salifu Jawo]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56190902|Omar Darboe]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56191444|Mahtarr M. Jeng]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56191447|Fakebba N. L. Colley]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56191866|Yaya Gassama]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56191888|Bakary Camara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56192029|Kebba Jallow]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56192034|Kajali Fofana]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56192624|Sainey Touray]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56205565|Alhagie S. Darboe]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56205582|Lamin J. Sanneh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56216499|Kebba K. Barrow]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56219634|Fatoumatta Jahumpa-Ceesay]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56229131|Saikouba Jarju]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56229135|Abdoulie Ceesay]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56229136|Lamin F. M. Conta]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56229139|Momodou Camara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56229145|Baba Galleh Jallow]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56233158|Kaddy Camara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56233171|Musa Amul Nyassi]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56233490|Sunkary Badjie]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56233493|Sankung Jammeh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56235696|Fatou K. Jawara]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56235698|Saikou Marong]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56235701|Bakary Njie]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56241368|Assan Touray]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56241370|Ousman Sillah]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56241371|Muhammed Ndow]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56241378|Alhagie Drammeh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56243156|Kasum Jallow]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56243284|Habiboulie K. Jawo]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56261022|Ahmad Malick Njie]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56261024|Foday A. Jallow]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56271401|Lamin Jadama]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56285011|Dawda J. K. Bah]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56285499|Sheriff Abba Sanyang]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56285615|Buba A. Bojang]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56289458|Kumba Jaiteh]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56314165|Musa Gallel J. Njadoe]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q56314167|Karafa Badjie]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |} {{Wikidata list end}} mvo0l5rxgw5vg50qv9vv6h99ciyup4p Oníṣe:GerardM/Members of the National Assembly of Niger 2 66743 622480 622226 2026-06-16T17:53:35Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622480 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a member of the National Assembly of Niger who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21295995 } |section= |sort=P39/Q21295995/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21295995/P580:Start date,P39/Q21295995/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | [[Mahamadou Issoufou]] | olóṣèlú, Nìjẹ̀r | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1993 | 2009 | [[Fáìlì:Mahamadou Issoufou-IMG 3645.jpg|center|128px]] |- | [[Brigi Rafini]] | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2004-12 | 2009-05 | [[Fáìlì:Brigi Rafini - June 2012 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Mamadou Tandja]] | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | [[Fáìlì:Tandja in Nigeria June 2007.jpg|center|128px]] |- | [[Mahamane Ousmane]] | olóṣèlú, Nìjẹ̀r | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | [[Fáìlì:Mahamane Ousmane.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q331201|Hamid Algabid]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q356237|Amadou Cheiffou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q420397|Akoli Daouel]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1970 | 1974 | [[Fáìlì:Ejh. Akoli Daouel, en 1983.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q452276|Amadou Gaoh]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q452297|Amadou Hassane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q544141|Hama Amadou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | [[Fáìlì:Hama Amadou.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q703987|Seyni Oumarou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | [[Fáìlì:Seyni Oumarou (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q895031|Boukary Sabo]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1959 | 1969 | |- | ''[[:d:Q1567506|Hadiza Moussa Gros]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q1735274|Kassoum Mamane Moctar]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q2755794|Moumouni Adamou Djermakoye]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1993 | | |- | ''[[:d:Q2830749|Albadé Abouba]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q2912103|Boubou Hama]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q3318398|Mohamed Bazoum]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1993 | 2021 | [[Fáìlì:Mohamed Bazoum at the European Commission - P060245-844068 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4665136|Abdou Daouda]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q4665143|Abdou Labo]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q4665174|Abdoulaye Hamani Diori]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q4739087|Amadou Ali Djibo]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q5221545|Daouda Marthé]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q5431991|Falké Bacharou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q5474228|Foumakoye Gado]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | [[Fáìlì:Foumakoye Gado.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5612787|Grémah Boucar]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q5636746|Habi Mahamadou Salissou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q5680106|Hassoumi Massoudou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1999<br/>2021-03-05 | 2004 | [[Fáìlì:Hassoumi Massoudou.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6087974|Issa Lamine]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q6353461|Kalla Ankourao]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1993<br/>2004-12<br/>2021-03-05 | 1995<br/>2023 | [[Fáìlì:Kalla Ankourao 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6370490|Karidjo Mahamadou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | [[Fáìlì:Mahamadou Karidio 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6890945|Mohamed Abdoulahi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | [[Fáìlì:Mohamed Abdoulahi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6919199|Aïssata Mounkaïla]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q6926188|Moussa Moumouni Djermakoye]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q7110324|Ouhoumoudou Mahamadou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | [[Fáìlì:Book of Condolence (52366561634) (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7110501|Oumarou Sidikou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q7418898|Sanoussi Jackou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q15431173|Dandi Abarchi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1993 | 1995 | |- | ''[[:d:Q15432114|Boubacar Cissé]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q15437568|Moutari Moussa]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q15819843|Ibrahim Yacouba]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | [[Fáìlì:Ibrahim Yacouba 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16123823|Ousmane Issoufou Oubandawaki]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | [[Fáìlì:Ousmane Issoufou Oubandawaki 2020.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19259177|Amadou Salifou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | [[Fáìlì:Amadou Salifou 2015-07-30.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19956213|Issaka Issoufou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | [[Fáìlì:Issaka Issoufou-IMG 4351.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20027758|Noma Kaka]]'' | | [[Fránsì]]<br/>[[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q23060908|Attaher Abdoulmoumine]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q23062821|Mahamane Jean Padonou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q23062948|Laouan Magagi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q26715424|Habib Moctar]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q26980205|Ali Sirfi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2000 | | |- | ''[[:d:Q27825306|Ousseini Tinni]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | [[Fáìlì:Tinni Ousséini, President of the National Assembly of Niger, Niamey, 2016 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q40704839|manirou housseini]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q41074316|Habibou Allélé]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q41748339|Yahaya Tounkara]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q43380162|Hama Assah]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q46996069|Jeannette Schmidt Degener]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q57274601|Ibrahim Nomao]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q57834669|Adamou Namata]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q58806803|N’Gadé Nana Hadiza Noma Kaka]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q81112514|Kalla Moutari]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | [[Fáìlì:Flintlock 2018 Opening Ceremony (27523512838).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89716691|Aïchatou Maïnassara]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2016 | 2020 | |- | ''[[:d:Q92159374|Mohamed Ben Omar]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q99521146|Souna Hadizatou Diallo]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1989 | 1991 | |- | ''[[:d:Q99628785|Marie Lebihan]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1989 | 1991 | |- | ''[[:d:Q99630863|Roukayatou Abdou Issaka]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1989 | 1991 | |- | ''[[:d:Q99630890|Bibata Adamou Dakaou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1989 | 1991 | |- | ''[[:d:Q99823830|Oumarou Alma]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | 2025-03-07 | [[Fáìlì:Oumarou Alma 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106510370|Mounkaïla Issa]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q106637549|Ibrahim Idi Ango Ousmane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q110004769|Sani Maïgochi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | [[Fáìlì:Sani Maïgochi 2018.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110399010|Rabi Maitournam Moustapha]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q110399463|Hadiza Seyni Zarmakoye]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q110537732|Abdou Rabiou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q110537922|Hadiza Douara Kafougou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q117306297|Abaché Chaibou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1989-12 | 20th century | |- | ''[[:d:Q117306374|Abdoulkarim Abani]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 1989-12 | 1991 | |- | ''[[:d:Q131679516|Ibrahima Souleymane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679520|Hadizatou Kafougou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679526|Amadou Djibo Ali]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679530|Mahamadou Karidio]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679537|Abdallah Mahamadou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-05-05 | | |- | ''[[:d:Q131679538|Abdou Adamou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679539|Abdou Boubacar]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679540|Abdou Hamza]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679541|Abdou Mani]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679543|Adam Efangal]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679544|Ahmed Elhadji Gondji]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679545|Ahmet Hameda]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679547|Aichatou Abba]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679548|Aichatou Barko Amadou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679550|Aissatou Abdoulaye Tondi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679551|Algabi Elhadji Atta]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679552|Alhader Samro]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679553|Alio Namata]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679554|Alkabouss Jalaoui]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-05-05 | | |- | ''[[:d:Q131679555|Amadou Dioffo]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679556|Amadou Goulo Abdou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679557|Amadou Harouna]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679558|Amadou Idrissa]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679559|Amadou Mahaman Sani]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679677|Samuila Sanoussi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679679|Sani Sanoussi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679680|Sanoussi Moussa Maraini]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679682|Souley Dioffo]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679683|Souley Oumarou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679684|Souleymane Arzika]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679685|Soumana Gaoh Yacoubou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679686|Soumana Hassane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679687|Soumana Sanda]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679688|Tanimoune Oumarou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679690|Tidère Ahamani]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679691|Yacine Ben Mohamed]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-05-05 | | |- | ''[[:d:Q131679692|Zakari Garba]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679694|Zeinabou Maïga Adama]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-05-05 | | |- | ''[[:d:Q133162145|Abdallah Mahamadou Aboussah]]'' | | | 2021-03 | 2023-07 | |- | ''[[:d:Q131679560|Amadou Massalatchi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679561|Amadou Oumarou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679562|Amina Abdou Souna]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679563|Amina Elhadji Ousmane Barmo]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679564|Amina Saminou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679565|Aminata Garanké]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679566|Aminatou Habibou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679567|Assane Dit Koubou Marou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679568|Assoumana Karoua]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679569|Assoumi Tahirou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679570|Bachir Sidi Abdoul Aziz]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679571|Badi Ibrahim]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679572|Baraka Mamane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679573|Barakatou Laouali]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679576|Bibata Seyni Djibo]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679577|Boubacar Oumarou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679578|Boucary Sani]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679579|Dardaou Zanaidou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679580|Djibo Madougou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679582|Doulla Moussa Afmad]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679583|Elhadji Boulou Mamadou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679585|Fatima Doubou Dogo]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-05-05 | | |- | ''[[:d:Q131679586|Fatouma Abdoulaye Sambo]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679587|Fatsima Ibrahim]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679588|Fougou Boukar]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679589|Hadidjiatou Haladou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679591|Hadizatou Gado]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679592|Hadizatou Yacouba Bozari]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679593|Halidou Hama]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679594|Hambali Ali]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679595|Hamissou Abdoua]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679597|Hamza Boka]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679598|Hamza Garba]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679599|Haoua Hassane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679600|Hapsatou Djibrilla]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679601|Hassana Boubacar]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679602|Hassane Ali Abdourahamane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679603|Hassane Saley]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679604|Hassia Hassan]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679606|Ibrahim Eka]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679607|Idi Ango Ousmane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679609|Illia Labo]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679610|Illiassou Hamadou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679611|Ismaël Issoufou Salifou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679612|Issaka Assoumane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679613|Kadi Zakari]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679614|Khalid Hamadi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679615|Khalil Oumbarik]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679617|Laila Attoujani]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679618|Lantana Oumarou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679620|Laouali Ibrahim]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679621|Laouré Elhadji Sanoussi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679623|Maazou Hamidou Dadé]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679624|Magagi Issaka]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679625|Mahamadou Amadou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679626|Mahaman Bachir Abdou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679627|Mahaman Issa Maifada]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679628|Mahaman Kabirou Ibrahim Maidaji]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679629|Mahaman Laoual Bako Galadima]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679630|Mahamane Sani Laouali]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-05-05 | | |- | ''[[:d:Q131679632|Mahmoud Sagdoun]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679633|Malam Moctar Garba]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679634|Maman Rabiou Maina]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679635|Mamane Bako]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679636|Mamane Harouna]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679637|Mamane Laouali Zabèye Moussa]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679638|Mamani Malan Goga]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679639|Maria Saidou Soulé]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679640|Mariama Adamou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679641|Mariama Elhadji Ibrahim]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679642|Mariama Iro]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679643|Mariama Mamadou Maïna]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679644|Massaoudou Galy]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679646|Moussa Ousmane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679647|Moussa Salé]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679648|Moustapha Assan]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679650|Moutari Ousmane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679652|Nana Aicha Laouali]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679653|Nana Djoubie Harouna]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679654|Nouhou Arba]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679655|Oumarou Dogari Moumouni]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679657|Oumarou Harouna]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679658|Oumarou Tanja Mamadou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679659|Oumarou Yahaya]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-05-05 | | |- | ''[[:d:Q131679660|Ousmane Mahamane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679661|Ousseyna Madougou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679662|Rabi Hassane]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679663|Rabi Kiassa]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679664|Rachida Mani Ali]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679665|Rakiatou Ali Beidi]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679666|Ramatou Hima]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679667|Ramnatou Issa Mayaki]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679669|Saadé Oumarou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679670|Sahadatou Saley]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679671|Saïda Mohamed Cheloutan]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679672|Saidou Ama]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679673|Salé Djibrillou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679674|Salifou Moussa]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679675|Salissou Elh Alio]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |- | ''[[:d:Q131679676|Samaila Maika]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2021-03-05 | | |} {{Wikidata list end}} bwid38fz02bwkpfy6t8qei95fitgwh5 Oníṣe:GerardM/Presidents of Senegal 2 66754 622457 620421 2026-06-16T12:44:54Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622457 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a President of Senegal who was President twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q19116034 } |section= |sort=P39/Q19116034/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q19116034/P580:Start date,P39/Q19116034/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | [[Macky Sall]] | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | 2012-04-02 | 2024-04-02 | [[Fáìlì:Macky Sall - 2008.jpg|center|128px]] |- | [[Abdoulaye Wade]] | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | 2000-04-01 | 2012-04-02 | [[Fáìlì:Abdoulaye Wade 2011.jpg|center|128px]] |- | [[Léopold Sédar Senghor]] | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]]<br/>[[Fránsì]] | 1960-09-06 | 1980-12-31 | [[Fáìlì:Léopold Sédar Senghor.jpg|center|128px]] |- | [[Abdou Diouf]] | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]]<br/>[[Fránsì]] | 1981-01-01 | 2000-04-01 | [[Fáìlì:Abdou Diouf.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q124382437|Bassirou Diomaye Faye]]'' | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | 2024-04-02 | | [[Fáìlì:Bassirou Diomaye Faye 9 juillet 2025 Washington DC (cropped).jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} 4f9m0670l4ueyho236wdnomtc50ljp7 Oníṣe:GerardM/Members of the Senate of Zimbabwe 2 66796 622514 622239 2026-06-17T00:42:40Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622514 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the Senate of Zimbabwe who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21295155 } |section= |sort=P39/Q21295155/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21295155/P580:Start date,P39/Q21295155/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | ''[[:d:Q443215|Garfield Todd]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]]<br/>[[New Zealand]] | | | [[Fáìlì:Garfield todd.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q514464|Simbarashe Mumbengegwi]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Simbarashe Mumbengegwi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1399766|Joseph Msika]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Joseph Msika.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2011278|Obert Mpofu]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q3133488|Herbert Murerwa]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q3274147|John Nkomo]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q3369338|Patrick Chinamasa]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Patrick Chinamasa.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5017585|Cain Mathema]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Minister Cain Mathema.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5091394|Chenhanho Chimutengwende]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q5232494|David Coltart]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:David Coltart.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5238373|David Parirenyatwa]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:David Parirenyatwa (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5301822|Douglas Mombeshora]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q5340066|Edna Madzongwe]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Edna Madzongwe at the 53rd Commonwealth Parliamentary Conference, in New Delhi on September 22, 2007.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5360562|Elias Mudzuri]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q5427612|Faber Chidarikire]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q5460278|Flora Buka]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q5559396|Gibson Sibanda]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q5576402|Godfrey Chidyausiku]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q5622273|Guy Georgias]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q5725372|Henry Madzorera]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q6217016|Johannes Tomana]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q6775305|Martin Dinha]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q6848219|Mike Nyambuya]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q7088073|Olivia Muchena]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Olivia muchena.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7146962|Patrick Kombayi]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q7317489|Reuben Marumahoko]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q7412244|Samuel Mumbengegwi]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q7412644|Samuel Sipepa Nkomo]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q7447116|Sekai Holland]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Sekai Holland.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7550235|Sobusa Gula-Ndebele]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q7660136|Sydney Sekeramayi]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q7936864|Vitalis Zvinavashe]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q8003386|Willard Chiwewe]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q9358456|Thokozani Khuphe]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Thokozani Khuphe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16011177|Jeremiah Chirau]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]]<br/>''[[:d:Q217169|Rhodesia]]'' | | | [[Fáìlì:Internal Settlement.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16091552|Naison Ndlovu]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q16136022|Morgan Femai]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | [[Tracy Mutinhiri]] | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q16866539|Simon Khaya-Moyo]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q16886031|Lutho Tapela]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q20872132|Prisca Mupfumira]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Prisca Mupfumira - 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25697807|Kumbirai Kangai]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Independence Day Celebrations at the Ambassador's Residence, Harare, Zimbabwe. Guests at the function included Deputy Speaker of Parliament, Kumbirai Kangai.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85118775|Monica Mutsvangwa]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q94704254|Jock Alves]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106269407|Ellen Gwaradzimba]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q107491736|Peter Haritatos]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q107534597|Bekithemba Mpofu]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111281646|Getrude Chibagu]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111281682|Lovemore Matuke]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111281756|Tendayi Makunde]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111282851|Annah Rungani]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111282876|Lwazi Sibanda]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111282883|Miriam Chikukwa]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111282888|Sabina Thembani]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111282889|Sibusisiwe Budha]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111282890|Sikhanyisiwe Mpofu]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283546|Address Matiirira]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283547|Agnes Sibanda]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283548|Alice Chimbudzi]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283549|Alma Mkhwebu]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283551|Alphina Juba]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283552|Angelina Masuku]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283554|Charles Tawengwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283555|Damian D. E. Mumvuri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283556|Dorothy Tholakele Khumalo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283557|Dzikamai Calisto Mavhaire]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283558|Farirai Ethel Mabhungu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283559|Grace Tsitsi Jadagu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283560|Herbert M. Sinampande]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283561|Jaison Max Korerai Machaya]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283562|James Makore]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283563|Jane Chifamba]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283564|Jenia Manyeruke]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283565|Josiah D. Hungwe]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283566|Joyce Ndhlovu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283567|Judith Mawire]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283568|Keresina Chabuka]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283569|Lilian Timveos]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283571|Martha Muronzi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283572|Matson M. Hlalo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283573|Medelina Bhebhe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283574|Michael Norman Carter]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283575|Mike M. Byton]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283576|Misheck Marava]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283577|Mlotshwa Sithembile]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283578|Molly Mkandla]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283579|Monicah Mavhunga]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283580|Morgen Komichi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283581|Muhlava Otilia Maluleke]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283582|Patrick Chitaka]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283583|Rorana Muchihwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283584|Rosemary Goto]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283585|Rosemary Nyathi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283586|Ruth Mafoko Labode]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283587|Shuvai Ben Mahofa]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283588|Siphiwe Ncube]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283590|Tapera Machingaifa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283592|Thokozile A. Mathuthu]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283594|Tsitsi Veronica Muzenda]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283595|Violet Moeketsi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313846|Oria Kabayanjiri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313847|Richard Hove]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111313848|Rittah Ndlovu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313849|Sheila Mahere]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313850|Sibangilizwe Msipa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313851|Siriro Majuru]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313852|Stefano Mukusha]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313853|Tazvitya Mapfumo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313854|Thabiso Ndlovu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313855|Tobias Matanga]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313857|Virginia Muchengeti]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313858|Vivian Muchicho]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283596|Virginia Muchenje]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283597|Watchy Sibanda]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283842|Annah Shiri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283843|Ashel Sithole]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283844|Clemence Nembire]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283845|Cleveria Chizema]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283846|Daniel Gwenzi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283847|Daster Chisunga]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283848|Enos Masakwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283849|Feleni Chauke]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283850|Fortune Charumbira]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111283851|Joseph Mudhe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283852|Mike Musaka]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283853|Milton Ntabeni]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283854|Mtshane Khumalo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283855|Ndabazekhaya Matema]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283857|Nkathazo Siansole]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283858|Nyamayabo Mashavakure]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283859|Rivai Mbaimbai]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283860|Samson Katsande]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283861|Sindalizwe Dube]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283863|Tambudzani Mohadi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283865|Try Manyepa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283866|Vuyani Ndiweni]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283867|Wilson Nebiri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283868|Zama Mkhwananzi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291735|Alice Dube]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111291737|Angeline Tongogara]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291738|Annias Mapungwana]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291739|Aplonia Munzverengwi]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111291740|Bybit Tsomondo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291741|Christine Rambanepasi]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111291742|Clara Shumba]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111291744|Douglas Mwonzora]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Image of Douglas Mwonzora seated in Formal lounge.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111291745|Esnath Rwambiwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291746|Gideon Shoko]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291747|Helen Zivira]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291750|Joseph Madziva]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291751|Joshua Teke Malinga]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291753|Kerina Gweshe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291754|Langton Chikukwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291755|Larry Mavhima]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291756|Maybe Mbowa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291757|Meliwe Phuthi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291758|Mildred Reason Dube]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111291759|Molly Ndlovu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291761|Morgan Komichi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291762|Oliver Chidawu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291764|Phyllis Ndlovu]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | [[Yọ Timire]] | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | 2018-08 | | |- | ''[[:d:Q111291766|Shephered Chengeta Gundu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291767|Sikelela Gumpo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291768|Spinani Hungwe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291769|Tambudzani Moyo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291770|Tapfumanei Wunganayi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291771|Themba Mathuthu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291772|Theresa Maonei Makone]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291774|Tichinani Mavetera]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291775|Voice Chinake]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291776|Watson Khupe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291777|Witness Bungu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111295117|Shaddy Sai]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111313041|Jefta Chindanya]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111313199|Phone Madiro]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111313735|Agnes Dete]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111313737|Edmund Jacob]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313738|Enna Chitsa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313740|Gladys Dube]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313741|Gladys Mabhiza]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313742|Josiah Rimbi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313743|Matson Mpofu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313745|Misheck Chando]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313746|Monica Mustvangwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313747|Obert Gutu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313748|Oriah Kabayanjiri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313749|Rutendo Chikukwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313750|Samuel Tsungirirai]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313751|Stanley Sakupwanya]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313752|Sydney Sekeremayi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313822|Ananias Nyathi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313824|Betty Chikava]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q111313825|Cephas Chikwanha]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313827|Chiratidzo Gava]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313828|Clarissa Muchengeti]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313829|Dalumuzi Khumalo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313830|Diamond Mumvuri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313832|Edmond Jacob]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313833|Egneti Makono]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313834|Eunice Sandi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313835|Fanuel Bayayi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313836|Forbes Magadu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313837|Grace Dube]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313838|Greenfield Nyoni]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313839|Henry Chikumbiro]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313840|Josephine Moyo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313841|Kantibhai Patel]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | 2005-04-12<br/>1985 | 2008-03-28<br/>1990 | [[Fáìlì:The Vice President, Shri M. Venkaiah Naidu at the Samadhi of Kantibhai Govardhanbhai Patel who had migrated to Zimbabwe in 1961 and rose to become a senator and was elected as Member of Parliament, in Harare, Zimbabwe.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111313842|Leonard Munotengwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313843|Livia Gumbura]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313844|Lot Mbambo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313845|Mandy Chimene]]'' | | | | | |} {{Wikidata list end}} qbhywjgrxftqodxzj9i56otfjujisqf Oníṣe:GerardM/Prime Ministers of Burkina Faso 2 66899 622456 621773 2026-06-16T12:42:37Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622456 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a President of Burkina Faso who was President twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q28133105 } |section= |sort=P39/Q28133105/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q28133105/P580:Start date,P39/Q28133105/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | [[Luc-Adolphe Tiao]] | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 2011-04-18 | 2014-10-30 | [[Fáìlì:Luc-Adolphe Tiao 2012.jpg|center|128px]] |- | [[Youssouf Ouédraogo]] | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 1992-06-16 | 1994-03-22 | [[Fáìlì:Ouedraogo.jpg|center|128px]] |- | [[Thomas Sankara]] | | [[Olómìnira Upper Volta]]<br/>[[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 1983-01-10 | 1983-05-17 | [[Fáìlì:Thomas Sankara in Harlem (1984).png|center|128px]] |- | [[Tertius Zongo]] | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 2007-06-11 | 2011-04-18 | [[Fáìlì:TertiusZongo.jpg|center|128px]] |- | [[Paramanga Ernest Yonli]] | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 2000-11-06 | 2007-06-03 | [[Fáìlì:Paramanga Ernest Yonli.JPG|center|128px]] |- | [[Sangoulé Lamizana]] | | [[Olómìnira Upper Volta]]<br/>[[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 1974-02-08 | 1978-07-07 | [[Fáìlì:Sangoulé Lamizana 1971.png|center|128px]] |- | [[Saye Zerbo]] | | [[Olómìnira Upper Volta]]<br/>[[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 1980-11-25 | 1982-11-07 | [[Fáìlì:Saye Zerbo with U.S. ambassador (cropped).png|center|128px]] |- | [[Roch Marc Christian Kaboré]] | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 1994-03-22 | 1996-02-06 | [[Fáìlì:Roch Marc Christian Kaboré (04-06-2018).jpg|center|128px]] |- | [[Gérard Kango Ouedraogo]] | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]]<br/>[[Fránsì]] | 1971-02-13 | 1974-02-08 | [[Fáìlì:Gérard Kango Ouedraogo (c. 1971).jpg|center|128px]] |- | [[Joseph Conombo]] | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]]<br/>[[Fránsì]] | 1978-07-07 | 1980-11-25 | |- | [[Kadré Désiré Ouédraogo]] | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 1996-02-06 | 2000-11-06 | [[Fáìlì:Kadre desire ouedraogo.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18402168|Yacouba Isaac Zida]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 2014-11-19<br/>2015-09-23 | 2015-09-17<br/>2015-12-29 | [[Fáìlì:Yacouba Isaac Zida 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21062160|Lassina Zerbo]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 2021-12-11 | 2022-01-24 | [[Fáìlì:CTBTO Executive Secretary Lassina Zerbo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q22043905|Paul Kaba Thieba]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 2016-01-13 | 2019-01-21 | [[Fáìlì:Paul Kaba Thieba (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60813372|Christophe Joseph Marie Dabiré]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 2019-01-24 | 2021-12-08 | [[Fáìlì:Christophe Joseph Marie Dabiré 2019-02-11.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111131079|Albert Ouédraogo]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 2022-03-03 | 2022-09-30 | [[Fáìlì:Albert Ouédraogo (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q114835874|Apollinaire Joachim Kyélem de Tambèla]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 2022-10-21 | 2024-12-06 | [[Fáìlì:Apollinaire Kyelem de Tambèla (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q116056730|Jean Emmanuel Ouédraogo]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 2024-12-07 | | [[Fáìlì:Jean-Emmanuel Ouédraogo.jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} oimjde0zga1azy8vxuy5q3lcfo99y0v Oníṣe:GerardM/OkayAfrica 100 women 2 66927 622529 622262 2026-06-17T06:17:38Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622529 wikitext text/x-wiki ==Listeria list for all those recognised by the OkayAfrica== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q54889438 } |section= |sort=P166/Q54889438/P585 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P166/Q54889438/P585:Year,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Year ! Image |- | ''[[:d:Q5834|Caster Semenya]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2017 | [[Fáìlì:Caster Semenya (42411013704) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5998|Vivian Cheruiyot]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2017 | [[Fáìlì:Vivian Cheruiyot Rio 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q51700|Juliana Rotich]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2017 | [[Fáìlì:Juliana Rotich - World Economic Forum on Africa 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q146776|Zanele Muholi]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018<br/>2017 | [[Fáìlì:Zanele Muholi, 2011 (cropped).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q229029|Thandiwe Newton]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2019 | [[Fáìlì:Thandiwe Newton Peabody Awards, June 2021.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q230113|Gabourey Sidibe]]'' | Òṣèré Ọmọ Orílẹ̀-èdè America | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Gabourey Sidibe at PaleyFest 2014 - 13491368805.jpg|center|128px]] |- | [[Chimamanda Ngozi Adichie|Chimamanda Ngozi Adichie Akéwì ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà]] | | [[Nàìjíríà]] | 2017 | [[Fáìlì:2025-06-16 Chimamanda Ngozi Adichie no Fronteiras do Pensamento 2025 em São Paulo, 013 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Angélique Kidjo]] | | [[Benin]]<br/>[[Fránsì]] | 2018 | [[Fáìlì:25o Premio da Musica Brasileira (14004847740).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q237106|Marie NDiaye]]'' | | [[Fránsì]] | 2018 | [[Fáìlì:Marie Ndiaye 01.jpg|center|128px]] |- | [[Zara Mohamed|Iman]] | Òṣèré Ọmọ Orílẹ̀-èdè America | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]]<br/>[[Somalia|Sòmálíà]] | 2017 | [[Fáìlì:Iman 1996.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q289462|Seun Adigun]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2017<br/>2018 | [[Fáìlì:Seun Adigun in 2022.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q290220|Leila Aboulela]]'' | | [[Sudan]] | 2018 | [[Fáìlì:Leila Aboulela (2010).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q443884|Aïssa Maïga]]'' | | [[Fránsì]]<br/>[[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | 2017 | [[Fáìlì:Aïssa Maïga, 2022 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q445463|Mayra Andrade]]'' | | [[Kepu Ferde (Cape Verde)|Kepu Ferde]] | 2019 | [[Fáìlì:.Mayra Andrade. (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q452213|Francine Niyonsaba]]'' | | [[Bùrúndì]] | 2017 | [[Fáìlì:Francine Niyonsaba Rio 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q457420|Wangechi Mutu]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q467094|Oumou Sangaré]]'' | | [[Mali|Málì]] | 2018 | [[Fáìlì:(Oumou Sangaré) De la poesía a la música de raíz, sonidos de la segunda noche de San Isidro.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q510629|Jemima Sumgong]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2017 | [[Fáìlì:PortraitJemimaJelagatSumgongRio2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q636653|Danai Gurira]]'' | Òṣèré Ọmọ Orílẹ̀-èdè America | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]]<br/>[[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | 2017<br/>2019 | [[Fáìlì:Danai Gurira 2024 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Fatoumata Diawara]] | Òṣèrè, Olórin àti Akọ-orin láti ìlú u Málì | [[Mali|Málì]] | 2017 | [[Fáìlì:Fatoumata Diawara Rudolstadt 11 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q773793|Sona Jobarteh]]'' | | [[Gámbíà]]<br/>[[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2017<br/>2019 | [[Fáìlì:Aid for Trade Global Review 2017 – Day 1 Sona Jobarteh tuning kora.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1400134|Hedaya Malak]]'' | | [[Ìjíptì|Ẹ́gíptì]] | 2017 | [[Fáìlì:Hedaya Malak Rio2016b.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1475185|Kah Walla]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018 | [[Fáìlì:Kwalla.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2053031|Flaviana Matata]]'' | | [[Tanzania|Tànsáníà]] | 2017 | [[Fáìlì:Flaviana.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2514348|Titica]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2018 | [[Fáìlì:Titica por Rachel Teixeira.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2839100|Almaz Ayana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | 2017 | [[Fáìlì:Almaz Ayana Beijing 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3439879|Rokhaya Diallo]]'' | | [[Fránsì]] | 2017 | [[Fáìlì:Europa21 - 2.jpg|center|128px]] |- | [[Ruth Negga]] | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]''<br/>[[Írẹ́lándì]] | 2017 | [[Fáìlì:Ruth Negga by Gage Skidmore 3.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3566180|Wanuri Kahiu]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2018<br/>2019 | [[Fáìlì:Wanuri Kahiu at the 2025 Sundance Film Festival (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3614333|Aminatta Forna]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2019 | [[Fáìlì:Aminatta Forna 5190258.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3658171|Phiona Mutesi]]'' | | [[Uganda|Ùgándà]] | 2017 | [[Fáìlì:Phiona Mutesi 2013.jpg|center|128px]] |- | [[Lupita Nyong'o]] | | [[Mẹ́ṣíkò|Mẹ́ksíkò]]<br/>[[Kenya|Kẹ́nyà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017 | [[Fáìlì:MKr347546 Lupita Nyong'o (Jury, Berlinale 2024) crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3877423|Nnedi Okorafor]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]]<br/>[[Nàìjíríà]] | 2018<br/>2017 | [[Fáìlì:Nnedi Okorafor at National Book Festival 2025.jpg|center|128px]] |- | [[Adama Ndiaye]] | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | 2019 | [[Fáìlì:Adama Paris Fashion Week 24 Nov 2016 on NdaniTV.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4696644|Aida Muluneh]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | 2017 | [[Fáìlì:Aida Mulune.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4696652|Aïda Touré]]'' | | [[Gàbọ̀n]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q4747087|Amma Asante]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2017 | [[Fáìlì:Amma Asante at MIFF.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4945158|Unity Dow]]'' | | [[Bòtswánà]] | 2017 | [[Fáìlì:Unity Dow - PopTech 2011 - Camden Maine USA (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Funmi Iyanda]] | Oníwé-Ìròyín | [[Nàìjíríà]] | 2017 | [[Fáìlì:Funmi Iyanda.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5530444|Gelila Bekele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | 2018 | |- | ''[[:d:Q6079886|Isha Sesay]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]]<br/>[[Siẹrra Léònè]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2019 | [[Fáìlì:Nima Elbagir and Isha Sesay, May 2015.jpg|center|128px]] |- | [[Simz kekere]] | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2019 | [[Fáìlì:Little Simz - Openair Frauenfeld 2019 05.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6766135|Mariéme Jamme]]'' | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]]<br/>[[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2017 | [[Fáìlì:Web Summit 2018 - Forum Rostra - Day 2, November 7 SMX 0270 (30827501057).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6778538|Marwa Amri]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q6835591|Michaela DePrince]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]]<br/>[[Siẹrra Léònè]] | 2017 | [[Fáìlì:191008 Mind the Mind Now - 48865568151 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Mo Abudu|Mosunmola Abudu]] | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]]<br/>[[Nàìjíríà]] | 2017 | [[Fáìlì:Mosunmola Abudu 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7037531|Nima Elbagir]]'' | | [[Sudan]]<br/>[[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2019 | [[Fáìlì:Nima Elbagir and Isha Sesay at the 74th Annual Peabody Awards.jpg|center|128px]] |- | [[Oby Ezekwesili]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019 | [[Fáìlì:Obiageli Katryn Ezekwesili, 2009 World Economic Forum on Africa (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7423050|Saran Kaba Jones]]'' | | [[Liberia|Làìbéríà]] | 2017 | [[Fáìlì:Saran Kaba Jones.JPG|center|128px]] |- | [[Taiye Selasi]] | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2018 | [[Fáìlì:TaiyeSelasi P1030135.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7560413|Somi]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017 | [[Fáìlì:SOMI, концерт в рамках фестиваля "Акваджаз" в "Зимнем театре".jpg|center|128px]] |- | [[Terry Pheto]] | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2017 | [[Fáìlì:Terry Pheto cropped.jpg|center|128px]] |- | [[Tiwa Savage]] | Òṣèré Ọmọ Orílẹ̀-èdè America | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]]<br/>[[Nàìjíríà]] | 2018 | [[Fáìlì:Tiwa Savage's studio portrait.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7830609|Toyin Ojih Odutola]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q13560267|Issa Rae]]'' | Òṣèré Ọmọ Orílẹ̀-èdè America | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017 | [[Fáìlì:Issa Rae, producer, writer, and actress, at SXSW 2025 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Uzo Aduba]] | òṣèré orí ìtàgé ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Uzo Aduba 2014 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16198724|Sanaa Benhama]]'' | | [[Morocco|Mòrókò]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q16208867|Efya]]'' | | [[Gánà|Ghánà]] | 2018 | [[Fáìlì:Efya at an event.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16211105|Idil Ibrahim]]'' | | [[Somalia|Sòmálíà]] | 2018 | [[Fáìlì:Idilibrahim1.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16211548|Vanessa Mdee]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017 | [[Fáìlì:VeeMoney.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16216180|Hodan Nalayeh]]'' | | [[Somalia|Sòmálíà]]<br/>[[Kánádà]] | 2019 | [[Fáìlì:Hodan Nalayeh Somalia (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16231679|Rosalyn Gold-Onwude]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2019 | [[Fáìlì:RGOIndiana2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16231862|Amaka Osakwe]]'' | Aránṣọ | [[Nàìjíríà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q16232420|Warsan Shire]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q16297487|Regina Agyare]]'' | | [[Gánà|Ghánà]] | 2019 | [[Fáìlì:Regina Honu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16727436|Farida Bedwei]]'' | | [[Gánà|Ghánà]] | 2017 | [[Fáìlì:Farida Bedwei 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16728813|Ilwad Elman]]'' | | [[Somalia|Sòmálíà]] | 2018<br/>2017 | [[Fáìlì:Ilwadelman2 (cropped 2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16731804|Thuli Madonsela]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Thuli Madonsela April 2014.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16745368|Khanyi Dhlomo]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Khanyi Dhlomo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16761673|Seinabo Sey]]'' | | [[Swídìn]] | 2019 | [[Fáìlì:Seinabo Sey.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16821687|Semhar Araia]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Semhararwh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17022430|Faarrow]]'' | | | 2017 | |- | [[Toke Makinwa]] | Onkọ̀wé | [[Nàìjíríà]] | 2017 | [[Fáìlì:NdaniTV Toke Makinwa OAP Nov 2018.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17306137|Kelela]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Kelela Piknik i Parken 2018 (205003).jpg|center|128px]] |- | [[Asisat Oshoala]] | | [[Nàìjíríà]] | 2018 | [[Fáìlì:Asisat Oshoala 2019 Champions League.jpg|center|128px]] |- | [[Yẹmí Àlàdé|Yemi Alade]] | Akọrin obìnrin | [[Nàìjíríà]] | 2017 | [[Fáìlì:Yemi Alade studio portrait.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18148871|Charlo Greene]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2019 | |- | [[Kemi Adetiba]] | Olùdarí fídío orin ní Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2017 | [[Fáìlì:Kemi Adetiba.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18217812|Okwiri Oduor]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q18534020|Maria Borges]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | 2017 | [[Fáìlì:Maria borges at 82nd Venice International Film Festival-3 (cropped2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18637243|Michaela Coel]]'' | òṣèré àti onkọ̀wé eré ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2017 | [[Fáìlì:Michaela Coel Peabody Awards, June 2021.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18637627|Bonang Matheba]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2017 | [[Fáìlì:Bonang Matheba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19513511|Monica Geingos]]'' | | [[Namibia|Nàmíbíà]] | 2018 | [[Fáìlì:MonicaGeingos.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19589575|Émilie Béatrice Epaye]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | 2017 | [[Fáìlì:Beatrice Epaye (Central African Republic) - International Women of Courage Awards 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19630433|Grace Mahary]]'' | | [[Kánádà]] | 2017 | |- | [[Ayọ Tometi]] | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]]<br/>[[Nàìjíríà]] | 2017 | [[Fáìlì:Ayọ Tometi - 2021 (51648565860) (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Bibi Bakare-Yusuf]] | Onkọ̀wé | [[Nàìjíríà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q20022984|Ameenah Gurib-Fakim]]'' | | [[Mọ́rísì]] | 2017 | [[Fáìlì:Ameenah Gurib-Fakim.jpg|center|128px]] |- | [[Julie Adenuga]] | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q20679792|Uche Eze]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2018 | |- | [[Pearl Thusi]] | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q20975327|Ngozi Onwumere]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q20981886|Rapelang Rabana]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2017 | [[Fáìlì:Rapelang Rabana.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20982032|Redi Tlhabi]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Redi Thlabi Mandela Washington Fellowship 2017 (34818508705).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21448010|Tebello Nyokong]]'' | | [[Lèsóthò]] | 2017 | |- | [[Cynthia Erivo]] | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2018 | [[Fáìlì:Cynthia Erivo - Wicked-FYC-1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q22097089|Vera Songwe]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2018 | [[Fáìlì:Vera Songwe at the UK-Africa Investment Summit 2020 (49418317753) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q22097343|Haben Girma]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Haben girma.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q22277592|Anna Diop]]'' | Òṣèré Ọmọ Orílẹ̀-èdè America | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2019 | [[Fáìlì:Anna Diop (2016) (close-up).jpg|center|128px]] |- | [[Chika Oduah]] | Akọ̀ròyìn ní Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Chika Oduah El Mundo Spain Madrid.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23816363|Imbolo Mbue]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017 | [[Fáìlì:Imbolo Mbue 2.png|center|128px]] |- | [[Simi]] | Nàìjíríà olórin àti akọrin | [[Nàìjíríà]] | 2018 | [[Fáìlì:Simi singer from Nigeria born 1988 at NdaniTV session.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24049156|Alexis Okeowo]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Alexis Okeowo Resisting Extremism in Africa- Ordinary Lives, Extraordinary Acts.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24248220|Ethel Delali Cofie]]'' | | [[Gánà|Ghánà]] | 2017 | [[Fáìlì:Ethel D Cofie.jpg|center|128px]] |- | [[Niniola]] | Olórin ní Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019 | [[Fáìlì:Niniola Nigerian Singer songwriter.png|center|128px]] |- | [[Nomzamo Mbatha]] | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q24713124|Adesua Etomi]]'' | Òṣèrébìnrin ní Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2018 | [[Fáìlì:Adesua Etomi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24851630|Bozoma Saint John]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]]<br/>[[Gánà|Ghánà]] | 2018<br/>2017 | [[Fáìlì:Bozoma Saint John at Essence Festival of Culture July 2025 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25199129|Alsarah]]'' | | [[Sudan]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Alsarah 06332.JPG|center|128px]] |- | [[Angelica Nwandu]] | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Angelica Nwandu 2020.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q26263150|Naomi Ruele]]'' | | [[Bòtswánà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q26436159|Ilhan Omar]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017<br/>2019 | [[Fáìlì:Ilhan Omar, official portrait, 116th Congress.jpg|center|128px]] |- | [[Fadumo Dayib]] | | [[Somalia|Sòmálíà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q27062883|Aminatou Sow]]'' | | | 2019 | |- | [[Tope Oshin]] | | [[Nàìjíríà]] | 2018 | [[Fáìlì:Tope Oshin.jpg|center|128px]] |- | [[Lisa Folawiyo]] | Aránṣọ | [[Nàìjíríà]] | 2018 | [[Fáìlì:Lisa Folawiyo Designer.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27450115|Funke Opeke]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2018 | [[Fáìlì:Funke Opeke - ITU Telecom World 2016 - Industry Leaders Roundtable.jpg|center|128px]] |- | [[Oreoluwa Lesi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2020 | [[Fáìlì:Oreoluwa Somolu Lesi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27494203|Luvvie Ajayi]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017 | |- | [[Rebeca Gyumi]] | | [[Tanzania|Tànsáníà]] | 2019 | [[Fáìlì:Rebeca Gyumi.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27999600|Touria El Glaoui]]'' | | [[Morocco|Mòrókò]] | 2017 | [[Fáìlì:Touria El Glaoui.jpg|center|128px]] |- | [[Yvonne Orji]] | | [[Nàìjíríà]] | 2017 | [[Fáìlì:Yvonne Orji.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28039875|Babes Wodumo]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q28648829|Clarisse Iribagiza]]'' | | [[Rwanda|Rùwándà]] | 2017 | [[Fáìlì:Clarisse Iribagiza 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28654904|Shekhinah]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2019 | [[Fáìlì:Shekhinah.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28736612|Nadia Rose]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q28841772|Salome Asega]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q28859681|Adama Delphine Fawundu]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q28859847|Halima Aden]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Halima Aden Paris Fashion Week Autumn Winter 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28911657|Lady Skollie]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q28967562|Adwoa Aboah]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2019 | [[Fáìlì:Adwoa aboah 2019 1.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29160452|Jessica O. Matthews]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q29413652|Khoudia Diop]]'' | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | 2018 | |- | [[Tomi Adeyemi]] | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]]<br/>[[Nàìjíríà]] | 2019 | [[Fáìlì:NBF2024-tomi-adeyemi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29886137|Cherrie]]'' | | [[Swídìn]] | 2019 | [[Fáìlì:Cherrie in 2021.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29912279|Yrsa Daley-Ward]]'' | akéwì | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2018 | [[Fáìlì:Yrsa Daley Ward.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30228170|Delphine Diallo]]'' | | [[Fránsì]]<br/>[[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | 2018 | |- | [[Ade Hassan]] | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q33141631|Sho Madjozi]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2019 | [[Fáìlì:Sho Madjozi March 2019.png|center|128px]] |- | [[Aya Nakamura]] | | [[Fránsì]]<br/>[[Mali|Málì]] | 2019 | [[Fáìlì:Aya Nakamura IMG 4756 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q41221013|Adelle Onyango]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2018 | [[Fáìlì:Adele Onyango on Hustle Yako.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q42997985|Loza Maléombho]]'' | | [[Côte d'Ivoire]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q43396455|Asma Khalifa]]'' | | [[Líbyà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q44845816|Vanessa Kingori]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]]<br/>[[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2018 | [[Fáìlì:Vanessa Kingori at SXSW London June 2025.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q45354341|Kemiyondo Coutinho]]'' | | [[Uganda|Ùgándà]] | 2019 | [[Fáìlì:Playwright Kemiyondo Coutinho.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q46067386|Maame Biney]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]]<br/>[[Gánà|Ghánà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q47031031|Adut Akech]]'' | | [[Austrálíà]]<br/>[[Gúúsù Sudan]] | 2019 | [[Fáìlì:Adut Akech at Roberto Cavalli FW22.jpg|center|128px]] |- | [[Akuoma Omeoga]] | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q50345169|Okwui Okpokwasili]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]]<br/>[[Nàìjíríà]] | 2019 | [[Fáìlì:Okwui Okpokwasili in Visceral Disruptions.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q50346875|Sarah Waiswa]]'' | | [[Uganda|Ùgándà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q50379528|Seko Shamte]]'' | | [[Tanzania|Tànsáníà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q50720240|Lina Iris Viktor]]'' | Oṣere wiwo ara ilu Gẹẹsi-Liberia ti o da ni Ilu New York (ti a bi 1987) | [[Liberia|Làìbéríà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q51289615|Hania Morsi Fadl]]'' | | [[Sudan]] | 2018 | [[Fáìlì:Hania Morsi Fadl (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q53567553|Duckie Thot]]'' | | [[Austrálíà]]<br/>[[Gúúsù Sudan]] | 2019 | [[Fáìlì:Duckie Thot after fashion show.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54892135|Kasiva Mutua]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54896828|Velma Makhandia]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q54897214|Kahindo Mateene]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q54897483|Philomena Kwao]]'' | | | 2017 | |- | [[Jackie Aina]] | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]]<br/>[[Nàìjíríà]] | 2017<br/>2018 | [[Fáìlì:Jackie Aina 2021 (3x4 cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54898564|Tony Gum]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q54898628|Benny Bonsu]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q54898654|Agang Ditlhogo]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q54898803|Wayétu Moore]]'' | | | 2017 | [[Fáìlì:Wayétu Moore.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54899839|Lina Gadi]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q54899918|Hanta Tiana Ranaivo Rajaonarisoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q54900027|Louise Umutoni]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q54907588|Eniola Mafe]]'' | | | 2018 | [[Fáìlì:Eniola Mafe in Geneva.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54907679|Isis Nyong’o Madison]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54907772|Michelle Ntalami]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54907829|Tebogo Anna Mashego]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54907935|Ebele Okobi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2018 | [[Fáìlì:Ebele Okobi at International Journalism Festival 2024 in Perugia 4.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54908063|Sara Menker]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | 2018 | [[Fáìlì:Sara Menker 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54912300|Yagazie Emezi]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q54912328|Zim Flores]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q54912330|Evelyn Ngugi]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q54912341|Jojo Abot]]'' | | [[Gánà|Ghánà]] | 2017 | [[Fáìlì:Jojo Abot.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54914089|Tsitsi Masiyiwa]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | 2018 | [[Fáìlì:Mrs Tsitsi Masiyiwa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54914118|Graça Maria Sanches]]'' | | [[Kepu Ferde (Cape Verde)|Kepu Ferde]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54914125|Moiyattu Banya]]'' | | [[Siẹrra Léònè]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54915207|Sethembile Msezane]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Sethembile Msezane- Portrait.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54921386|Ghada Wali]]'' | | [[Ìjíptì|Ẹ́gíptì]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54921442|Kelechi Okafor]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54921856|Katlego Kai Kolanyane-Kesupile]]'' | | [[Bòtswánà]] | 2018 | [[Fáìlì:Performance artist Kat Kai Koi-Kes.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54921998|Malin Fezehai]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54927244|Abrima Erwiah]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54928547|Diana Opoti]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54928698|Heroda Berhane]]'' | | [[Ẹritrẹ́à]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54928778|Hermon Berhane]]'' | | [[Ẹritrẹ́à]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54928956|Susy Oludele]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54929000|Sarah Diouf]]'' | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54931014|Amy Sall]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54932082|Solange Lusiku Nsimire]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54935401|Anyiko Owoko]]'' | | | 2018 | [[Fáìlì:Anyiko Owoko in the video 'Fena Gitu - I'm A Square Peg In A Round Hole'.png|center|128px]] |- | [[Ainehi Edoro]] | Marubuciyar Najeriya | [[Nàìjíríà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54939026|Kay Oyegun]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2018 | |- | [[Nicole Amarteifio]] | | [[Gánà|Ghánà]] | 2018 | |- | [[Unoma Ndili Okorafor]] | | [[Nàìjíríà]] | 2018 | [[Fáìlì:Unoma Okorafor at Gem Tech Awards 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54953801|Joy Chebet Bii]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54953914|Tshiamo Legoale]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54954016|Amel Ben Abda]]'' | | ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[Tunisia|Tùnísíà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54954376|Natsai Audrey Chieza]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54954455|Baratang Miya]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54954627|Urenna Onyewuchi]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54956679|Mennat El Ghalid]]'' | | [[Ìjíptì|Ẹ́gíptì]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54968655|Zintle Ntshikila]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54974228|Jane Mukami]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54974244|Simi Adeagbo]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54974284|Joyline Cherotich]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54974310|Winnie Okoth]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54974345|Keolebogile Mokolopo]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q54974949|Glory Okon Edim]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54975165|Malebo Sephodi]]'' | | | 2018 | |- | ''[[:d:Q54975390|Koleka Putuma]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2018 | [[Fáìlì:Koleka Putuma, P1080548.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54975478|Upile Chisala]]'' | | [[Màláwì]] | 2018 | |- | ''[[:d:Q55044984|Yasmin Belo-Osagie]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Gánà|Ghánà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q55051826|Umra Omar]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q55053089|Mari Malek]]'' | | [[Gúúsù Sudan]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q55056554|Ammara Brown]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q55056941|Makho Ndlovu]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q55057723|Zeinebou Mint Taleb Moussa]]'' | | [[Mauritania|Mauritáníà]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q55057812|Nunu Ntshingila-Njeke]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q55057843|Patricia Nzolantima]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | 2017 | |- | ''[[:d:Q55057949|Karen Attiah]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2017 | [[Fáìlì:Karen Attiah Resisting Extremism in Africa- Ordinary Lives, Extraordinary Acts - 37860453116 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55057972|Yousra Elbagir]]'' | | [[Sudan]] | 2017 | [[Fáìlì:Yousra Elbagir at the International Journalism Festival 2024 in Perugia, Italy 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55058779|Clare Muhoro]]'' | | | 2017 | |- | ''[[:d:Q55080910|Adesuwa Aighewi]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2019 | [[Fáìlì:Adesuwa Aighewi Paris Fashion Week Autumn Winter 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56043265|Kawira Mwirichia]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2019 | |- | [[Teni (olórin)|Teni]] | Akọrin obìnrin | [[Nàìjíríà]] | 2019 | [[Fáìlì:Teni à la célébration du Voudoun Days 2024 à Ouidah au Bénin (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58641607|Yomi Adegoke]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2019 | [[Fáìlì:Yomi Adegoke at the 2024 Edinburgh International Book Festival 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58915901|Chidera Eggerue]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2019 | [[Fáìlì:Chidera Eggerue November 2017.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58918446|Elizabeth Uviebinené]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q60441895|Nadine Ijewere]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q60836183|Muthoni Drummer Queen]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2017 | [[Fáìlì:Festival des Vieilles Charrues 2019 - Muthoni Drummer Queen - 039.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61082400|Doreen Peter Noni]]'' | | [[Tanzania|Tànsáníà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q61483352|Clemantine Wamariya]]'' | | [[Rwanda|Rùwándà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2019 | [[Fáìlì:Clemantine Wamariya.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61746862|Moonchild Sanelly]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2019 | [[Fáìlì:Moonchild Sanelly sings on preview of MTV Down South 2019.png|center|128px]] |- | [[Oyinkan Braithwaite]] | Onkọ̀wé | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2020 | [[Fáìlì:Oyinkan Braithwaite1150112.jpg|center|128px]] |- | [[Amarachi Nwosu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019 | [[Fáìlì:Amarachi-Nwoso-2.jpg|center|128px]] |- | [[Kiki Mordi]] | Nkiru "Kiki" Mordi jẹ akọroyin oniwadii ọmọ orilẹede Naijiria, okunrin oniroyin, onifiimu, onkowe ati otaja. | [[Nàìjíríà]] | 2022 | [[Fáìlì:Kiki Mordi (Keynote Speaker) - 54310879195.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q71960124|Ama Marfo]]'' | | [[Gánà|Ghánà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q71962455|Amy Aniobi]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q71975784|Aweng Chuol]]'' | | [[Gúúsù Sudan]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q71976238|Besidone Amoruwa]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q71976585|Brenda Katwesigye]]'' | | [[Uganda|Ùgándà]] | 2019 | |- | [[Bose Ogulu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019 | [[Fáìlì:Bose Ogulu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q71977385|Charlene Akuamoah]]'' | | [[Gánà|Ghánà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q71978867|Claude Lavie Kameni]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q71979350|Cleopatra Kambugu Kentaro]]'' | | [[Uganda|Ùgándà]] | 2019 | [[Fáìlì:Cleopatra Kambugu Kentaro.png|center|128px]] |- | [[Dami Olonisakin]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019 | |- | [[Damilola Odufuwa]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019 | [[Fáìlì:Dami Odufuwa.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q71981497|Chao Mbogo]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q71982517|Soull Ogun]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q71982639|Dynasty Ogun]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72048285|Fatuma Zarika]]'' | | [[Kenya|Kẹ́nyà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72149956|Lillian Ahenkan]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72150351|Ifunaya Maduka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72151308|Lucy Fye]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72151669|Anna Fye]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72151812|YaAdam Fye]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72152087|Jainaba Fye]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72154227|Grace Ladoja]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72154653|Hend Riad]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72154914|Mariam Hazem]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72156142|Iziegbe Odigie]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2019 | [[Fáìlì:Trybedances Izzy Odigie NdaniTV Dec 2018.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q72157022|Jenn Nkiru]]'' | | [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]]<br/>[[Nàìjíríà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72157232|Jessica Nabongo]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72160701|Karen Okonkwo]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72160878|Koketso Moeti]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72161059|Kovie Biakolo]]'' | Oníwé-Ìròyín | [[Nàìjíríà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72161461|Laylah Amatullah Barrayn]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72161724|Lee Litumbe]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72164228|Luam Keflezgy]]'' | | [[Ẹritrẹ́à]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72164624|Manthe Ribane]]'' | | | 2019 | [[Fáìlì:Manthe Ribane, 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q72165987|Mapule Ndhlovu]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72166398|Massah David]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72167178|Miatta Johnson]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72167940|Monica Ahanonu]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72169974|Nikiwe Diova]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72170463|Nyma Tang]]'' | | [[Gúúsù Sudan]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72171565|Oronike Odeleye]]'' | | [[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2019 | [[Fáìlì:Oronike Odeleye for ArtsATL Kindle Award.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q72171866|Penda N'diaye]]'' | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72172094|Phiona Okumu]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72172657|Refilwe Ledwaba]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72177802|Shauna Barbosa]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72180840|Sherrie Silver]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72181398|Sisonke Msimang]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | 2019 | [[Fáìlì:Sisonke Msimang - TEDxSoweto 2014 - arm raised (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q72182118|Teni Adeola]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72182776|Tiffany Aliche]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72183276|Tsion Gurmu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]''<br/>[[Orílẹ̀ èdè America|Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]] | 2019 | |- | ''[[:d:Q72184324|Sierra King]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72184433|Brittany Spell]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72184541|Maureen Nicol]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72184713|Amina Cush]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q72184818|Zainab Aliyu]]'' | | | 2019 | |- | ''[[:d:Q130752444|Ley Uwera]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | [[Fáìlì:Ley Uwera.jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} b86yvf6kubl2mp9euwvrxihlnfktiji Oníṣe:GerardM/Districts of Ethiopia 2 67124 622533 622271 2026-06-17T09:33:51Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622533 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q690840 } |section= |sort=P131 |sort_order=asca |columns=label:Article,description,P17:Country,P131:In administrative entity,P625:Geo Coordinate,P18:Image,P242:Locator map image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! In administrative entity ! Geo Coordinate ! Image ! Locator map image |- | ''[[:d:Q285109|Dita Dermalo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|6.25|37.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2895681|Bench]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|6.916667|35.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2910805|Boreda Abaya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|6.33333|37.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3098702|Gaserana Gololcha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q3120806|Gunagadow]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q3155132|Isara Tocha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|7|36.9167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3290399|Mareka Gena]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|7.16667|37.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3304728|Meinit]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|6.5|35.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3484863|Sinanana Dinsho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q3574678|Zala Ubamale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|6.08333|37|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6798096|Mayumuluka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q13143559|Mennana Harena Buluk]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q13143564|Metu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q13143607|Mulona Sululta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q13143795|Siyadebrina Wayu Ensaro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q13145215|Wuchalena Jido]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q13146114|Dugda Bora]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q13146482|Chiro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q20624434|Kersana Kondaltiti]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q20625175|Berehna Aleltu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q20626778|Adolana Wadera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q20629906|Dodotana Sire]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q24032415|Pemba District]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|12.57|40.3|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55605786|Borena (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q55611638|Fiiq (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q55612795|Gonji Kolela (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q55632278|Sabbataa Awaas (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q61713239|Abadir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q61713242|Shenkor Woreda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q61713245|Aboker Woreda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q61713246|Hakim Woreda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q61713249|Sofi Woreda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q108280853|Artuma Fursi Jilee]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|10.5|39.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q108280854|Jilee Dhummuugaa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|10.29|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q108280858|Dawa Chaffa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|10.82|39.81|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q108281113|Chaffa Gola Dewerahmedo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | {{Coord|11|39.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q110104370|Luude Hexosa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q15177743|Abala]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1387874|Abala]]'' | {{Coord|13.355278|39.754722|display=inline}} | [[Fáìlì:Abala town.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q56247985|Gambela]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3575755|Administrative Zone 1]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257108|Semera Logia]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q193494|Afar Region]]''<br/>''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]'' | {{Coord|11.75|41|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q584224|Bare]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | {{Coord|4.666667|42.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q682491|Guradamole]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]''<br/>''[[:d:Q1822845|Liben Zone]]'' | {{Coord|6.083333|41.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1324250|Elekere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | {{Coord|6|42.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2825710|Afder]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | {{Coord|5.25|42.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2962798|Cherti]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | {{Coord|5.33972|41.8825|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3034259|Dolobay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | {{Coord|4.583333|42.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3315775|Mirab Imi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | {{Coord|6.166667|42.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5586769|Goro Bekeksa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]''<br/>''[[:d:Q1822845|Liben Zone]]'' | {{Coord|6|41.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6394708|Kersa Dula]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | {{Coord|5.75|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55607222|Cherati (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55613413|Hargelle (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55809400|Baarey]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55809404|Ceelgari]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55809415|Iimey Galbeed]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55809420|Raaso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | {{Coord|6.533333|41.783333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55809424|Qooxle]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q382135|Afder Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2850318|Ankasha Guagusa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070718|Agew Awi Zone]]'' | {{Coord|11|36.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2882541|Banja]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070718|Agew Awi Zone]]'' | {{Coord|11.1667|36.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3013540|Dangila]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070718|Agew Awi Zone]]'' | {{Coord|11.25716|36.84118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3064440|Faggeta Lekoma]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070718|Agew Awi Zone]]'' | {{Coord|11.3333|36.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3118745|Guangua]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070718|Agew Awi Zone]]'' | {{Coord|11|36.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4855807|Banja Shekudad]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070718|Agew Awi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5613294|Guagusa Shekudad]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070718|Agew Awi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6166113|Jawi district]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070718|Agew Awi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55673671|Ayehu guagusa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070718|Agew Awi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3157020|Jabi Tehnan]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q203009|Amhara Region]]''<br/>''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.8333|37.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3200182|Kuarit]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q203009|Amhara Region]]''<br/>''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11|37.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3567304|Mida Woremo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q203009|Amhara Region]]''<br/>''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|10.3333|38.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2821681|Abobo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q4777700|Anuak Zone]]'' | {{Coord|7.833333|34.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3094932|Gambela Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q4777700|Anuak Zone]]'' | {{Coord|8.16667|34.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3109852|Gog]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q4777700|Anuak Zone]]'' | {{Coord|7.58333|34.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3183660|Jor]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q4777700|Anuak Zone]]'' | {{Coord|7.75|33.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5277708|Dimma]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q4777700|Anuak Zone]]'' | {{Coord|7.16667|34.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55609256|Debub Ari (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q124173209|Ari Zone]]''<br/>''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|5.833333|36.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55632840|Semen Ari (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q124173209|Ari Zone]]''<br/>''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|6.2|36.7|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134309374|Boko Dawula]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q124173209|Ari Zone]]''<br/>''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q134309692|Wub Ari]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q124173209|Ari Zone]]''<br/>''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q374201|Ziway Dugda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8|39|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q740236|Assela]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.95|39.133333|display=inline}} | [[Fáìlì:Asella Town, 2021.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2646407|Bekoji]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.416667|39.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2843318|Amigna]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.833333|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2866446|Aseko]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8.416667|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2964388|Chole]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8.166667|39.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3027739|Digeluna Tijo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.733333|39.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3033675|Dodota]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8.25|39.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3110313|Gololcha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8.25|40.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3138657|Hitosa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8.083333|39.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3176822|Jeju]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8.25|39.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3306658|Merti]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8.533333|39.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3327847|Munesa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.55|39|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3434318|Robe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.666667|39.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3479998|Seru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.666667|40.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3481927|Sirka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.583333|39.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3502932|Sude]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8|39.67|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3517952|Tena]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.75|39.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3529978|Tiyo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8|39.133333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4850656|Bale Gasegar]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.75|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5276575|Diksis]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8.016667|39.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5379022|Enkelo Wabe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.416667|39.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5618457|Guna]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8.333333|39.916667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6549969|Limuna Bilbilo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.45|39.216667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6698715|Lude Hitosa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8.066667|39.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7530072|Sire]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | {{Coord|8.3|39.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124257424|Askoo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257427|Asalla]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257456|Seeru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257461|Siree]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257467|Suudee]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257471|Shirka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257476|Xiyo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2361764|Komesha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q734246|Asosa Zone]]'' | {{Coord|10.17|34.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2866757|Asosa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q734246|Asosa Zone]]'' | {{Coord|10.166694|34.416694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2881768|Bambasi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q734246|Asosa Zone]]'' | {{Coord|9.75|34.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3198977|Kormuk]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q734246|Asosa Zone]]'' | {{Coord|10.5|34.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3305834|Menge]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q734246|Asosa Zone]]'' | {{Coord|10.3333|34.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3349066|Oda Buldigilu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q734246|Asosa Zone]]'' | {{Coord|10.1667|35.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3481925|Sherkole]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q734246|Asosa Zone]]'' | {{Coord|10.666667|34.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q720557|Asaita]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]''<br/>''[[:d:Q193494|Afar Region]]'' | {{Coord|11.566667|41.433333|display=inline}} | [[Fáìlì:Asaita City.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2825704|Afambo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]'' | {{Coord|11.25|41.666667|display=inline}} | [[Fáìlì:Using camels to distribute long lasting insecticide-treated nets (LLINs) in Ethiopia (42464375665).jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2866336|Asayita]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]'' | {{Coord|11.75|41.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2963527|Chifra]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]'' | {{Coord|11.75|40.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3040652|Dubti]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]'' | {{Coord|11.833333|41|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3050957|Elidar]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]'' | {{Coord|12.25|41.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3314275|Mille]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]'' | {{Coord|11.5|40.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5311156|Dubti]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]'' | {{Coord|11.733333|41.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6432253|Kori]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]'' | {{Coord|12.5|41|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55603180|Ada'ar (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]'' | {{Coord|11.333333|40.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124257126|Garani]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444678|Awsi Rasu]]''<br/>''[[:d:Q193494|Afar Region]]'' | {{Coord|11.5|41.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q745871|Goba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|7.016667|39.983333|display=inline}} | [[Fáìlì:Men at work in Goba.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2826421|Agarfa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|7.25|39.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2896892|Berbere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|6.66667|40.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3109573|Goba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|6.833333|39.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3111360|Goro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|7|40.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3303887|Meda Welabu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|5.75|39.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3434314|Robe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|7.116667|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5254300|Delo Menna]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|6.416667|39.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5278718|Dinsho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|7.083333|39.716667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5526420|Gasera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|7.333333|40.166667|display=inline}}<br/>{{Coord|7.33333|40.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7521774|Sinana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|7.083333|40.216667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q15222316|Guradamole]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|6.333333|40.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16964887|Harena Buluk]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | {{Coord|6.333333|39.483333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55609174|Dawe Serara]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257483|Agaarfaa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257486|Barbaree]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257491|Diinsho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257497|Gindhir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257607|Gooba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q804883|Bale Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3481774|Sheko]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2895686|Bench Sheko]]'' | {{Coord|7.05|35.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16979589|She Bench]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2895686|Bench Sheko]]'' | {{Coord|6.916667|35.816667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16995799|Semien Bench]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2895686|Bench Sheko]]'' | {{Coord|7.066667|35.633333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16999700|Guraferda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2895686|Bench Sheko]]'' | {{Coord|6.916667|35.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17063961|Debub Bench]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2895686|Bench Sheko]]'' | {{Coord|6.833333|35.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126919744|Mizan Aman]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2895686|Bench Sheko]]'' | {{Coord|6.966667|35.566667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q269545|Mao-Komo special woreda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q207635|Benishangul-Gumuz Region]]'' | {{Coord|9.5|34.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1551078|Pawe Special Woreda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q207635|Benishangul-Gumuz Region]]'' | {{Coord|11.333333|36.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2860849|Arero]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]'' | {{Coord|4.666667|39|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3029342|Dire]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]'' | {{Coord|4.25|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3326979|Moyale, Oromia]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]'' | {{Coord|4|39.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3517432|Teltele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]'' | {{Coord|4.83|37.417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3571228|Yabelo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]'' | {{Coord|5|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16973161|Miyu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]'' | {{Coord|3.75|38.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55609596|Dillo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]'' | {{Coord|4.25|37.7|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55612789|Gomole (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113509130|Dehas]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]'' | {{Coord|4.166667|38.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124314207|Wacile]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124314282|Elowaye]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7698010|Tembaro Special Woreda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q122415622|Central Ethiopia Regional State]]''<br/>''[[:d:Q3194972|Kembata Zone]]'' | {{Coord|7.25|37.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q108303756|Shanto]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5212917|Damot Pulasa]]'' | {{Coord|7.023056|37.863611|display=inline}} | [[Fáìlì:Shanto.png|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3258822|Loma Bosa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5242612|Dawro Zone]]'' | {{Coord|6.916667|37.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16980773|Tocha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5242612|Dawro Zone]]'' | {{Coord|7.083333|37.033333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16992490|Mareka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5242612|Dawro Zone]]'' | {{Coord|7.166667|37.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17037131|Loma]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5242612|Dawro Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q17037271|Isara]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5242612|Dawro Zone]]'' | {{Coord|6.883333|37|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17066240|Gena Bosa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5242612|Dawro Zone]]'' | {{Coord|7.233333|37.266667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127625265|Tarcha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5242612|Dawro Zone]]'' | {{Coord|7.15|37.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127652970|Gesa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5242612|Dawro Zone]]'' | {{Coord|7.013889|37.275|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q741581|Seden Sodo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.416667|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q940315|Dawo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.75|38.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2374856|Tole]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.583333|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2841417|Amaya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.5|37.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2893465|Becho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.583333|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3051784|Elu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.75|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3195526|Kersana Malima]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.583333|38.533333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3565370|Waliso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.583333|38.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3565377|Waliso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.533333|37.966667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3569781|Wonchi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.666667|37.916667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5586768|Goro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.416667|37.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7553400|Sodo Dacha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.533333|38.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2917913|Enderta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248636|Debub Misraqawi Zone]]'' | {{Coord|13.5|39.6667|display=inline}} | [[Fáìlì:Hauts plateaux entre Sekota et Mékélé (2).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Enderta.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3021278|Dogu'a Tembien]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248636|Debub Misraqawi Zone]]'' | {{Coord|13.65|39.166667|display=inline}} | [[Fáìlì:Trekking in woreda Dogu'a Tembien.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Degua Temben.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3135772|Hintalo Wajirat]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248636|Debub Misraqawi Zone]]'' | {{Coord|13.1667|39.6667|display=inline}} | [[Fáìlì:Ethiopie-Hauteurs de Mékélé 01.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Hintalo Wejirat.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3470933|Samre]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5248636|Debub Misraqawi Zone]]'' | {{Coord|13.25|39.1667|display=inline}} | [[Fáìlì:Ethiopie-Vallée des baobabs (8).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Saharti Samre.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2880293|Bako Gazer]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|5.91667|36.5833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3110186|Jinka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]''<br/>''[[:d:Q124173209|Ari Zone]]'' | {{Coord|5.783333|36.566667|display=inline}} | [[Fáìlì:Jinka 03.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3126412|Hamer]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|5|36.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3200524|Kuraz]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|4.916667|36.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3478047|Selamago]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|5.916667|36.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4886778|Bena Tsemay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|5.5|36.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5530443|Gelila]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|6.18333|36.65|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6742900|Male]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|5.833333|36.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q15222658|Hamer Bena]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|5.166667|36.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17037737|Nyangatom]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|5.133333|35.95|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55609047|Dasenech (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020952|Debub Omo Zone]]'' | {{Coord|4.75|36.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q973048|Tenta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.3333|39.0833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2841469|Ambassel]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.75|39.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3020931|Debre Sina]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|10.9167|38.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3024609|Dessie Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.1667|39.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3160768|Jama]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|10.6667|39.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3192267|Kalu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|11|39.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3194835|Kelala]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|10.75|38.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3200672|Kutaber]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.3333|39.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3229039|Legambo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|11|39|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3276653|Magdala]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.5|38.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3474737|Sayint]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.25|38.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3517176|Tehuledere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.5|39.5833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3567070|Wegde]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|10.6667|38.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3567299|Warra Babo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.6667|39.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3567302|Were Ilu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|10.8333|39.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4670562|Abuko]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6517340|Legahida]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6809205|Mehal Sayint]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q13146070|Dessie]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56605175|Kombolcha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q616988|Alamata]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020955|Debubawi Zone]]'' | {{Coord|12.3333|39.5|display=inline}} | [[Fáìlì:Natural feature of Alamata.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q924840|Raya Azebo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020955|Debubawi Zone]]'' | {{Coord|12.6667|39.75|display=inline}} | [[Fáìlì:ET Afar-Tigray border Road to Berhale asv2018-01.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Raya Azebo.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2830419|Alaje]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020955|Debubawi Zone]]'' | {{Coord|13|39.3333|display=inline}} | [[Fáìlì:Tigray, Ethiopia (8975869278).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Alaje.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3053975|Endamehoni]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020955|Debubawi Zone]]'' | {{Coord|12.75|39.5|display=inline}} | [[Fáìlì:Tigray (25913317117).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Endamehoni.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3349749|Ofla]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020955|Debubawi Zone]]'' | {{Coord|12.5|39.3333|display=inline}} | [[Fáìlì:Tigray Morning, Ethiopia (18810061714).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Ofla.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4667098|Abergele, Amhara]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020955|Debubawi Zone]]'' | {{Coord|13.0902|38.9575|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56247936|Alamata]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020955|Debubawi Zone]]''<br/>''[[:d:Q616988|Alamata]]''<br/>''[[:d:Q200127|Tigray Region]]'' | {{Coord|12.417528|39.558643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56247942|Maychew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3020955|Debubawi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55624017|Mubaarak]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55609498|Dhawa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55809390|Qadhaadhumo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55609498|Dhawa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q100928375|Dimtu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5276377|Diguna Fango]]'' | {{Coord|6.931889|38.12775|display=inline}} | [[Fáìlì:Dimtu (Wolaita) Town.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q890726|Boh]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2549095|Dollo Zone]]'' | {{Coord|7.583333|46.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q954661|Werder]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2549095|Dollo Zone]]''<br/>''[[:d:Q202800|Somali Region]]'' | {{Coord|6.833333|45.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3015349|Danot]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2549095|Dollo Zone]]'' | {{Coord|7.833333|45.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3100262|Geladin]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2549095|Dollo Zone]]'' | {{Coord|6.666667|46.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55609018|Daratole]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2549095|Dollo Zone]]'' | {{Coord|7.25|45.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55612402|Geladi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2549095|Dollo Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56153258|Galxamur]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2549095|Dollo Zone]]'' | {{Coord|7.666667|47.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56153269|Lehel-Yucub]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2549095|Dollo Zone]]''<br/>''[[:d:Q202800|Somali Region]]'' | {{Coord|6.5|45.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q960789|Ginir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q109482910|East Bale Zone Laga hidha wareda]]'' | {{Coord|7.08333|40.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3106775|Ginir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q109482910|East Bale Zone Laga hidha wareda]]'' | {{Coord|7.139444|40.710833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3229049|Legehida]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q109482910|East Bale Zone Laga hidha wareda]]'' | {{Coord|7.75|41.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3480862|Seweyna]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q109482910|East Bale Zone Laga hidha wareda]]'' | {{Coord|7.333333|41.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5242290|Dawe Kachen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q109482910|East Bale Zone Laga hidha wareda]]'' | {{Coord|6.666667|40.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5580914|Gololcha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q109482910|East Bale Zone Laga hidha wareda]]'' | {{Coord|7.416667|40.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q13143704|Rayitu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q109482910|East Bale Zone Laga hidha wareda]]'' | {{Coord|6.894411|41.12895|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2869832|Atsbi Wenberta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3316357|Eastern Zone, Tigray]]'' | {{Coord|13.6667|39.75|display=inline}}<br/>{{Coord|13.67|39.75|display=inline}} | [[Fáìlì:North of Atsbi Derra in the direction of Idaga Hamus.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Atsbi Wenberta.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3095207|Ganta Afeshum]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3316357|Eastern Zone, Tigray]]'' | {{Coord|14.3333|39.25|display=inline}} | [[Fáìlì:Tigray, Ethiopia (11834467013).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Ganta Afeshum.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3120775|Gulomahda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3316357|Eastern Zone, Tigray]]'' | {{Coord|14.5|39.3333|display=inline}} | [[Fáìlì:Tigray, Ethiopia (10587159784).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Gulomekeda.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3128790|Hawzen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3316357|Eastern Zone, Tigray]]'' | {{Coord|14|39.3333|display=inline}} | [[Fáìlì:TESFA trek (5498477203).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Hawzen.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3154504|Irob]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3316357|Eastern Zone, Tigray]]'' | {{Coord|14.5|39.6667|display=inline}} | [[Fáìlì:Irob boys in Alitena.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Irob.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3461237|Saesi Tsaedaemba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3316357|Eastern Zone, Tigray]]'' | {{Coord|14.25|39.6667|display=inline}}<br/>{{Coord|14.25|39.667|display=inline}} | [[Fáìlì:Countryside near Teka Tesfai - Ethiopia - 02 (8714484774).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Saesie Tsaedaemba.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3570151|Kilte Awulaelo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3316357|Eastern Zone, Tigray]]'' | {{Coord|13.75|39.5|display=inline}} | [[Fáìlì:Abreha and Atsbeha Church 01.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Kelete Awelallo.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56249658|Adigrat Town]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3316357|Eastern Zone, Tigray]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56605518|Adigrat]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3316357|Eastern Zone, Tigray]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56627987|Wukro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3316357|Eastern Zone, Tigray]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3072754|Fiq]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55610992|Erer Zone]]'' | {{Coord|8.166667|42.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3126409|Hamero]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55610992|Erer Zone]]'' | {{Coord|7.583333|42.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6471837|Lagahida mastar balayn]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55610992|Erer Zone]]'' | {{Coord|8|42|display=inline}}<br/>{{Coord|7.666667|41.916667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q28233955|Qubi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55610992|Erer Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55622534|Mayaa-muluqo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55610992|Erer Zone]]'' | {{Coord|8.5|42.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55637307|Waangaay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55610992|Erer Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55638069|Yaxoob]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55610992|Erer Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q764231|Chiro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | {{Coord|9.083333|40.866667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q974511|Masela]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | {{Coord|8.833333|41.083333|display=inline}}<br/>{{Coord|8.83|41.083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2382572|Doba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | {{Coord|9.25|41|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2391504|Tulo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | {{Coord|9.17|41|display=inline}}<br/>{{Coord|9.16|41|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2909209|Boke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | {{Coord|8.33333|40.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2963919|Chiro Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | {{Coord|9.088889|40.869444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3016437|Darolebu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | {{Coord|8.16667|40.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3118829|Guba Koricha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | {{Coord|8.95|40.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3125408|Habro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | {{Coord|8.75|40.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3200454|Kuni]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | {{Coord|8.666667|40.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3312794|Mieso, Oromia]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | {{Coord|9.25|40.6334|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4752601|Anchar]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5530589|Gemechis]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56249628|Bedessa Town]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124260874|Shanan Dhuuggoo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124260881|Gumbii Bordode]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109889|Est Arsi Dumuga]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q656780|Babille, Somali]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.16667|42.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q755763|Jijiga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.35|42.8|display=inline}} | [[Fáìlì:Jijiga.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1627555|Kebri Beyah]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.1|43.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2874676|Awbere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.583333|43.083333|display=inline}} | [[Fáìlì:Aw Barre countryside2.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3120968|Gursum, Somali]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.216667|42.633333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3127958|Harshin]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.16667|43.6667|display=inline}}<br/>{{Coord|9.083333|43.716667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3178653|Jijiga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.333333|42.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3194591|Kebri Beyah]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.083333|43.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q25683086|Tuliguled]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.5|42.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55612785|Goljano]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|8.916667|42.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55613433|Haroorayso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.366667|43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55624078|Mula]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|8.733333|43.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115862016|Togo Wuchale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.594444|43.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1249786|Aura]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444707|Fantena Rasu]]'' | {{Coord|12.25|40.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1268669|Teru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444707|Fantena Rasu]]'' | {{Coord|12.75|40.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3061682|Ewa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444707|Fantena Rasu]]'' | {{Coord|12|40.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3120758|Gulina]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444707|Fantena Rasu]]'' | {{Coord|12.25|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3443017|Yalo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444707|Fantena Rasu]]'' | {{Coord|12.666667|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q791636|Awash]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444674|Gabi Rasu]]'' | {{Coord|8.994444|40.166667|display=inline}} | [[Fáìlì:Awash-Route (4).jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2843213|Amibara]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444674|Gabi Rasu]]'' | {{Coord|9.666667|40.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2861034|Argoba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444674|Gabi Rasu]]''<br/>''[[:d:Q193494|Afar Region]]'' | {{Coord|9.55|39.866667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2874673|Awash Fentale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444674|Gabi Rasu]]'' | {{Coord|9.1|40.0333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2928329|Bure Mudaytu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444674|Gabi Rasu]]'' | {{Coord|10.333333|40.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3041120|Dulecha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444674|Gabi Rasu]]'' | {{Coord|9.666667|40.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3104708|Gewane]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444674|Gabi Rasu]]'' | {{Coord|10.5|40.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124257129|Canruka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444674|Gabi Rasu]]''<br/>''[[:d:Q193494|Afar Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q626861|Arba Minch]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|6.033333|37.55|display=inline}} | [[Fáìlì:Skyline view of AMU1.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2859603|Arba Minch Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|6|37.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2910188|Bonke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|5.916667|37.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2962626|Chencha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|6.25|37.633333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2962633|Chencha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|6.25|37.566667|display=inline}} | [[Fáìlì:Chencha, Ethiopia.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3194971|Kemba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|6|37.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3200189|Kucha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|6.5|37.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q15203470|Boreda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|6.5|37.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16977993|Dita]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|6.25|37.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16992423|Deramalo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|6.333333|37.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17025457|Mirab Abaya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|6.333333|37.7|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133872959|Kemba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5520368|Gamo Zone]]'' | {{Coord|6.058333|37.175|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q567928|Bule]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q500213|Gedeo Zone]]'' | {{Coord|6.25|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q905423|Dila]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q500213|Gedeo Zone]]'' | {{Coord|6.4125|38.311667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2600425|Irgachefe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q500213|Gedeo Zone]]'' | {{Coord|6.158134|38.203239|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3198166|Kochere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q500213|Gedeo Zone]]'' | {{Coord|6|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3567215|Wenago]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q500213|Gedeo Zone]]'' | {{Coord|6.333333|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3572300|Yirgachefe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q500213|Gedeo Zone]]'' | {{Coord|6.166667|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5276653|Dila Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q500213|Gedeo Zone]]'' | {{Coord|6.383333|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5529668|Gedeb]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q500213|Gedeo Zone]]'' | {{Coord|5.916667|38.3|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133149528|Gedeb]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q500213|Gedeo Zone]]'' | {{Coord|5.916667|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133159661|Chelelektu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q500213|Gedeo Zone]]'' | {{Coord|6.004167|38.154167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2927964|Bulki]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q16979432|Geze Gofa]]''<br/>''[[:d:Q3109845|Gofa Zuria]]'' | {{Coord|6.286111|36.809722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3305251|Melokoza]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3109845|Gofa Zuria]]'' | {{Coord|6.5|36.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3474658|Sawla]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3109845|Gofa Zuria]]'' | {{Coord|6.3|36.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7876379|Uba Debretsehay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3109845|Gofa Zuria]]'' | {{Coord|6.1|36.8|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q8065273|Zala]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3109845|Gofa Zuria]]'' | {{Coord|6.3|37.1|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16977708|Oyda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3109845|Gofa Zuria]]'' | {{Coord|6.2|36.8|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16979432|Geze Gofa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3109845|Gofa Zuria]]'' | {{Coord|6.333333|36.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17000114|Demba Gofa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3109845|Gofa Zuria]]'' | {{Coord|6.5|37|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2824689|Adola]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | {{Coord|6|39.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2910804|Bore]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | {{Coord|6.25|38.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3196325|Kebri Mangest]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | {{Coord|5.883333|38.983333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3237714|Liben]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | {{Coord|5.25|39.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3349300|Odo Shakiso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | {{Coord|5.583333|38.916667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3552120|Uraga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | {{Coord|6.083333|38.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5277133|Dima]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | {{Coord|6.25|38.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5564315|Girja]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7959167|Wadera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | {{Coord|5.833333|39.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55603877|Ana Sora]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | {{Coord|6.25|38.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55613410|Harenfema]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56581969|Kebri Mangest]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q110104397|Saba Boru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | {{Coord|5.5|38.85|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113530275|Goro Dola]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | {{Coord|5.5|39.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124257784|Gumi Eldalo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q728301|Goro, SNNPR]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.33333|37.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1110026|Welkite]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.283333|37.783333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2928812|Butajira]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]''<br/>''[[:d:Q122237660|East Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.116667|38.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2962073|Cheha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.166667|37.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3054076|Enemorina Eaner]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|8|37.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3120794|Gumer]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|7.95|38.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3198372|Kokir Gedebano]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.333333|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3306850|Meskanena Mareko]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.16667|38.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4667233|Abeshge]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.3|37.6|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5376006|Endegagn]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|7.85|37.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5376121|Endibir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.11666|37.9333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5423261|Ezha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.15|37.983333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6758933|Mareko]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]''<br/>''[[:d:Q122415622|Central Ethiopia Regional State]]'' | {{Coord|8|38.533333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7553234|Soddo Wereda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]''<br/>''[[:d:Q122237660|East Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.3|38.516667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q15253216|Meskane]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]''<br/>''[[:d:Q122237660|East Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.133333|38.4|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16969182|Geta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|7.916667|37.983333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16977966|Muhor Na Aklil]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.233333|38.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q24032667|Ejana Ewlnie]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.166667|38.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126000294|Bui]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070678|Gurage Zone]]''<br/>''[[:d:Q122237660|East Gurage Zone]]'' | {{Coord|8.316667|38.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2754082|Hosaena]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]''<br/>''[[:d:Q122415622|Central Ethiopia Regional State]]'' | {{Coord|7.55|37.85|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2878580|Badawacho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.16667|37.9167|display=inline}}<br/>{{Coord|7.1667|37.9167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3198795|Konteb]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.75|37.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3241174|Limo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.583333|37.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3491240|Soro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.5|37.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4750395|Ana Lemo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.633333|38|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5314035|Duna]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.316667|37.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5559080|Gibe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.666667|37.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5581189|Gomibora]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.55|37.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6872257|Mirab Badawacho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.166667|37.866667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6875449|Misha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.7|37.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6875928|Misraq Badawacho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.166667|38|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7490575|Shashogo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.5|38|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q48724387|Shone]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.133333|37.95|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128799794|Jajura]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.455556|37.694444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128907384|Ameka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.783333|37.783333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129932801|Mirab Soro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.416667|37.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129933852|Siraro Badawacho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3125547|Hadiya Zone]]'' | {{Coord|7.116667|38.033333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2865907|Dalifage]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444726|Hari Rasu]]'' | {{Coord|10.5|40.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3019225|Dewe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444726|Hari Rasu]]'' | {{Coord|10.75|40.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3443013|Simurobi Gele'alo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444726|Hari Rasu]]'' | {{Coord|10|40.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3443041|Telalak]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444726|Hari Rasu]]'' | {{Coord|11.166667|40.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3514202|Hadale'ela Afar]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444726|Hari Rasu]]'' | {{Coord|10.333333|40.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2874667|Aware]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1182808|Hawd Zone]]'' | {{Coord|8.58333|44|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3021240|Degehabur]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1182808|Hawd Zone]]'' | {{Coord|8.166667|43.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3021241|Degehamedo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1182808|Hawd Zone]]'' | {{Coord|8.25|43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3316352|Misraq Gashamo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1182808|Hawd Zone]]'' | {{Coord|8.117222|45.346111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q25683507|Gunagado]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1182808|Hawd Zone]]'' | {{Coord|7.8|43.9|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55604116|Araarso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1182808|Hawd Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55605440|Bilcil buur]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1182808|Hawd Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55605493|Bir-qod]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1182808|Hawd Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55609562|Dig (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1182808|Hawd Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55638106|Yoocaale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1182808|Hawd Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55809555|Dhagax Madow]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1182808|Hawd Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2820216|Abay Chomen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | {{Coord|9.666667|37.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2821455|Abe Dongoro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | {{Coord|9.5|36.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2844534|Amuru Jarte]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | {{Coord|9.83333|37.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3118854|Guduru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | {{Coord|9.5|37.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3178990|Jimma Rare]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | {{Coord|9.166667|37.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3481302|Shambu city]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | {{Coord|9.566667|37.1|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4749007|Amuru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | {{Coord|10|37|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5636596|Hababo Guduru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | {{Coord|9.666667|37.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5904664|Horo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | {{Coord|9.666667|37.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6159615|Jardega Jarte]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | {{Coord|9.9|37.1|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16999696|Jimma Genete]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | {{Coord|9.383333|37.133333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124257786|Coman Guduru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2654779|Gechi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]''<br/>''[[:d:Q104640230|Buno Bedele Zone]]'' | {{Coord|8.333333|36.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2832369|Ale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | {{Coord|8.166667|35.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2893561|Bedele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]''<br/>''[[:d:Q104640230|Buno Bedele Zone]]'' | {{Coord|8.45|36.35|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2893564|Bedele Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]''<br/>''[[:d:Q104640230|Buno Bedele Zone]]'' | {{Coord|8.5|36.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2928317|Bure, Oromia]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | {{Coord|8.333333|35.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2964481|Chora]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]''<br/>''[[:d:Q104640230|Buno Bedele Zone]]'' | {{Coord|8.333333|36.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3016116|Darimu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | {{Coord|8.5|35.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3021233|Dega]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]''<br/>''[[:d:Q104640230|Buno Bedele Zone]]'' | {{Coord|8.583333|36.133333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3026870|Didessa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]''<br/>''[[:d:Q104640230|Buno Bedele Zone]]'' | {{Coord|8.083333|36.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3307516|Metu Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | {{Coord|8.25|35.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3343373|Nono Sele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | {{Coord|7.9|35.283333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3504035|Supena Sodo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | {{Coord|8.5|35.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3572032|Yayu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | {{Coord|8.166667|36|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4723965|Alge Sache]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | {{Coord|8.583333|35.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4903612|Bicho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4913557|Bilo Nopha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4944800|Borecha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]''<br/>''[[:d:Q104640230|Buno Bedele Zone]]'' | {{Coord|8.25|36.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5094504|Chewaka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]''<br/>''[[:d:Q104640230|Buno Bedele Zone]]'' | {{Coord|8.916667|36.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5207520|Dabo Hana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]''<br/>''[[:d:Q104640230|Buno Bedele Zone]]'' | {{Coord|8.666667|36.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5274247|Didu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5297724|Doreni]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | {{Coord|9.683333|38.85|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5935367|Huka Halu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6739829|Mako]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]''<br/>''[[:d:Q104640230|Buno Bedele Zone]]'' | {{Coord|8.683333|36.016667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16957182|Hurumu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q768586|Illubabor Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q304246|Sigmo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.833333|36.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q666087|Mana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.75|36.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q693640|Sokoru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|8.016667|37.45|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1110037|Agaro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.85|36.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2376156|Setema]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|8|36.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3021096|Dedo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.416667|37|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3103838|Gera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.666667|36.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3110373|Gomma]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.833333|36.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3195518|Kersa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.75|37.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3241122|Limmu Kosa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|8|37|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3241125|Limmu Sakka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|8.333333|37|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3352093|Omo Nada]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.5|37.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3477985|Seka Chekorsa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.583333|36.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3529396|Tiro Afeta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.917|37.33|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5104933|Chora Botor]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|8.366667|37.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5618018|Guma]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.95|36.45|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7492254|Shebe Senbo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | {{Coord|7.5|36.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56460844|Agaro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2826358|Agalo Mite]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1738457|Kamashi Zone]]'' | {{Coord|9.75|35.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2895030|Belo Jegonfoy]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1738457|Kamashi Zone]]'' | {{Coord|9.33333|36.1667|display=inline}}<br/>{{Coord|9.33333|36.16667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3485240|Sirba Abbay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1738457|Kamashi Zone]]'' | {{Coord|10.25|35.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3571933|Yaso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1738457|Kamashi Zone]]'' | {{Coord|10|36|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17447305|Kamashi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1738457|Kamashi Zone]]'' | {{Coord|9.5|35.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q977149|Bonga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|7.266667|36.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2962612|Chena]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|7.15|35.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3020994|Decha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|6.833333|36.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3104464|Gesha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|7.6|35.766667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3106709|Ginbo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|7.333333|36.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3306009|Menjiwo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|7.25|36.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3517418|Telo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|7.116667|36.483333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5554941|Gewata]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|7.5|36|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7429236|Sayilem]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|7.8|35.8|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16258006|Cheta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|6.833333|36.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16979178|Bita]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|7.383333|35.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56249366|Bonga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q127429313|Wacha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6383412|Keffa Zone]]'' | {{Coord|7.15|35.816667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3297248|Masha Anderacha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3194654|Keficho Shekicho Zone]]'' | {{Coord|7.58333|35.4167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2563156|Dembi Dollo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.535278|34.800278|display=inline}} | [[Fáìlì:Saio heights in Ethiopia.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2849236|Anfillo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.566667|34.566667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3012309|Dale Lalo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.75|35.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3099626|Gawo Dale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|9|35.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3128735|Hawa Welele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.58333|35.0833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3178988|Jimma Gidami]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.75|34.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3474740|Sayo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.5|34.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5210625|Dale Sedi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.933333|35.216667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5210678|Dale Wabera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.933333|35.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5528474|Gawo Kebe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|9.166667|34.933333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5559484|Gidami]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|9|34.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5684158|Hawa Gelan]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.633333|34.933333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6199291|Jimma Horo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.916667|34.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6480552|Lalo Kile]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.866667|35.316667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q8052059|Yemalogi Welele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6385564|Kelem Welega Zone]]'' | {{Coord|8.733333|34.733333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2849247|Angacha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3194972|Kembata Zone]]'' | {{Coord|7.333333|37.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3041503|Durame]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3194972|Kembata Zone]]'' | {{Coord|7.245833|37.904167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3191725|Kacha Bira]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3194972|Kembata Zone]]'' | {{Coord|7.25|37.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3194600|Kedida Gamela]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3194972|Kembata Zone]]'' | {{Coord|7.266667|37.95|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3352090|Omo Sheleko]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3194972|Kembata Zone]]'' | {{Coord|7.25|37.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3482296|Shinshicho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3194972|Kembata Zone]]'' | {{Coord|7.205556|37.777778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5212097|Damboya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3194972|Kembata Zone]]'' | {{Coord|7.366667|37.95|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5303805|Doyogena]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3194972|Kembata Zone]]'' | {{Coord|7.366667|37.8|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5637765|Hadero Tunto]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3194972|Kembata Zone]]'' | {{Coord|7.25|37.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1387874|Abala]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444683|Kilbet Rasu]]'' | {{Coord|13.5|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2825718|Afdera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444683|Kilbet Rasu]]'' | {{Coord|13.25|41|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2896857|Berhale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444683|Kilbet Rasu]]'' | {{Coord|13.833333|40.333333|display=inline}} | [[Fáìlì:Entre Berhale et Ahmed Ela (1).jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3012486|Dallol]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444683|Kilbet Rasu]]'' | {{Coord|14.25|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3056069|Erebti]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444683|Kilbet Rasu]]'' | {{Coord|13.25|40.3333|display=inline}} | [[Fáìlì:ET Afar asv2018-01 img91 Erebti.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3198642|Koneba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444683|Kilbet Rasu]]'' | {{Coord|13.916667|39.916667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3304289|Megale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444683|Kilbet Rasu]]'' | {{Coord|13.166667|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4904270|Bidu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3444683|Kilbet Rasu]]'' | {{Coord|12.916667|41.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q108208234|Bale Hawassa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3196964|Kindo Koysha]]'' | {{Coord|6.923055|37.52703|display=inline}} | [[Fáìlì:Bale Hawaasa Ambbaa.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q614650|Kebri Dahar]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1784199|Korahe Zone]]'' | {{Coord|6.733333|44.266667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3020822|Debeweyin]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1784199|Korahe Zone]]'' | {{Coord|6.166667|44.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3194593|Kebri Dahar]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1784199|Korahe Zone]]'' | {{Coord|6.916667|44.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3481773|Shekosh]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1784199|Korahe Zone]]'' | {{Coord|7.5|44.1667|display=inline}} | [[Fáìlì:Shekosh town.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3482097|Shilavo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1784199|Korahe Zone]]'' | {{Coord|6|45.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55605745|Boodaley (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1784199|Korahe Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55606809|Ceel-Ogadeen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1784199|Korahe Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55613738|Higloley (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1784199|Korahe Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55616269|Kudunbuur]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1784199|Korahe Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55616437|Laas-dhankayre]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1784199|Korahe Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55622281|Marsin (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1784199|Korahe Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q779527|Filtu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1822845|Liben Zone]]'' | {{Coord|5.166667|41|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3034264|Dolo Odo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1822845|Liben Zone]]'' | {{Coord|4.41667|41.4167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3326978|Moyale, Somali]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1822845|Liben Zone]]''<br/>''[[:d:Q55609498|Dhawa Zone]]'' | {{Coord|4.166667|40.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7877179|Udet]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1822845|Liben Zone]]''<br/>''[[:d:Q55609498|Dhawa Zone]]'' | {{Coord|4.416667|39.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q104817057|Bokolmayo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1822845|Liben Zone]]'' | {{Coord|4.5|41.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q132157192|Deka Suftu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1822845|Liben Zone]]'' | {{Coord|5|40|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q631190|Werie Lehe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | {{Coord|14|39.1667|display=inline}} | [[Fáìlì:Tigray Morning, Ethiopia (10581494826).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Werei Leke.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q924874|Abergele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | {{Coord|13.3333|38.8333|display=inline}}<br/>{{Coord|13.33|38.83|display=inline}} | [[Fáìlì:View from Debre Sema'it to Agbe lowlands.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Tanqua Abergele.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2376195|Adwa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | {{Coord|14.25|38.9167|display=inline}} | [[Fáìlì:ET Tigray asv2018-01 img46 Adwa.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Adwa.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3055091|Enticho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | {{Coord|14.3333|39.1667|display=inline}} | [[Fáìlì:Tigray, Ethiopia (11834467013).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Ahferom.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3198433|Kola Tembien]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | {{Coord|13.6667|38.9167|display=inline}} | [[Fáìlì:Escarpment, Tigray (8215920137).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Kola Temben.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3206236|La'ilay Maychew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | {{Coord|14.166667|38.75|display=inline}} | [[Fáìlì:Small Steles near Aksum.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Laelay Maychew.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3306441|Mereb Lehe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | {{Coord|14|39.1667|display=inline}} | [[Fáìlì:Tigray Near Yeha Ethiopia.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Mereb Leke.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3335012|Naeder Adet]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | {{Coord|13.8333|38.6667|display=inline}} | [[Fáìlì:Tigray, Ethiopia (8204101287).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Naeder Adet.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3513941|Tahtay Maychew]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | {{Coord|14.1135|38.587667|display=inline}} | [[Fáìlì:Tigray, Ethiopia (8205210356).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Tahtay Maychew.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56524196|Adwa town]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56524220|Axum town]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q109592123|Tanqua Millash]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902680|Mehakelegnaw Zone]]'' | {{Coord|13.555|39.024|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q539919|Dangur]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q742955|Metekel Zone]]'' | {{Coord|11.5|35.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q630528|Dibate]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q742955|Metekel Zone]]'' | {{Coord|10.5|36.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2927925|Bulen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q742955|Metekel Zone]]'' | {{Coord|10.545|35.975|display=inline}}<br/>{{Coord|10.58333|35.91667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3118828|Guba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q742955|Metekel Zone]]'' | {{Coord|11.3333|35.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3285608|Mandura]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q742955|Metekel Zone]]'' | {{Coord|11|36.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3567218|Wenbera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q742955|Metekel Zone]]'' | {{Coord|10.5|35.4167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3109736|Godere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6826648|Mezhenger Zone]]'' | {{Coord|7.266667|35.316667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6816985|Mengesh]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6826648|Mezhenger Zone]]'' | {{Coord|7.416667|35|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1445950|Tsegede]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902728|Mi'irabawi Zone]]'' | {{Coord|13.5|37.1667|display=inline}} | [[Fáìlì:Scenery en route from Gondar to Shire - Tigray Province - Ethiopia - 02 (8698438949).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Tsegede.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2894601|Wolkait]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902728|Mi'irabawi Zone]]'' | {{Coord|13.75|37.333333|display=inline}} | [[Fáìlì:Scenery en route from Gondar to Shire - Tigray Province - Ethiopia - 01 (8698440417).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Welkait.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3110195|Humera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902728|Mi'irabawi Zone]]'' | {{Coord|14.280556|36.611111|display=inline}} | [[Fáìlì:Humera.png|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3191840|Kafta Humera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2902728|Mi'irabawi Zone]]'' | {{Coord|14|37|display=inline}} | [[Fáìlì:Hillside Farm, Tigray Region, Northern Ethiopia (3134129470).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Kafta Humera.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q682810|Sekela]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.983333|37.216667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2354276|Finote Selam]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.7|37.2667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2823009|Achefer]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11.6|36.9|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2824322|Yilmana Densa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11.25|37.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2879292|Bahir Dar Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11.5|37.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2928321|Bure Wemberma]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.6667|36.75|display=inline}}<br/>{{Coord|10.66667|36.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3021230|Dega Damot]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.85|37.6|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3022069|Dembecha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.566667|37.45|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3306257|Mecha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11.416667|37.166667|display=inline}}<br/>{{Coord|11.41667|37.16667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4998325|Bure, Gojjam]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.666667|36.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5248632|Debub Achefer]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11.433333|36.85|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5581411|Goncha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11.083333|37.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7449410|Semien Achefer]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11.633333|36.916667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7982169|Wemberma]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070736|Mirab Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.633333|36.933333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q987235|Gimbi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.166667|35.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2875010|Ayra Guliso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9|35.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2893815|Begi, Oromia]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.383333|34.533333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2909148|Boji]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.25|35.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3106653|Gimbi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.133333|35.933333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3127995|Haru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|8.916667|35.9|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3162805|Jarso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.333333|35.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3216542|Lalo Asabi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.166667|35.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3285143|Mana Sibu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.75|35|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3305771|Mendi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.8|35.1|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3337870|Nejo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.566667|35.433333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3342884|Nole Kaba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|8.75|35.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3573095|Yubdo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|8.966667|35.433333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4831646|Ayra]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.083333|35.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4837972|Babo Gambela]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.5|35.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4938667|Boji Chokorsa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.3|35.533333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4938669|Boji Dirmaji]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.416667|35.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5617682|Guliso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.166667|35.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5887305|Homa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.083333|35.7|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6408249|Kiltu Kara district]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.716667|35.266667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6428936|Kondala]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9.35|34.7|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7429268|Sayo Nole]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|8.833333|35.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55612440|Genji]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1709377|Mirab Welega Zone]]'' | {{Coord|9|35.616667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2399966|Baso Liben]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.1667|37.5833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2874652|Awabel]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.5|37.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2901588|Bibugn]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11|37.5833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3020793|Debay Telatgen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.75|37.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3021379|Dejen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.3333|38|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3053701|Enarj Enawga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.8333|38.0833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3053710|Enbise Sar Midir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11.0833|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3054081|Enemay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.6667|38|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3110437|Goncha Siso Enese]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11.1667|38|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3122373|Gozamin]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.5|37.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3143013|Hulet Ej Enese]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|11.25|37.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3274259|Machakel]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.6667|37.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3481695|Shebel Berenta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | {{Coord|10.5|38.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4761574|Aneded]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5248541|Debre Elias]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7521734|Sinan]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55719612|Debre Marqos]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070764|Misraq Gojjam Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2877864|Babille]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|8.666667|42.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2893566|Bedeno]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|9|41.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3021070|Deder]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|9.25|41.3333|display=inline}}<br/>{{Coord|9.25|41.33|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3067952|Fedis]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|8.83333|42|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3107593|Girawa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|8.91667|41.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3109968|Gola Oda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|8.41667|41.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3111366|Goro Gutu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|9.33333|41.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3120969|Gursum]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|9.333333|42.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3127565|Haro Maya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|9.365278|41.987222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3162804|Jarso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|9.55|42.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3195516|Kersa, Hararge]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|9.25|41.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3198528|Kombolcha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|9.438611|42.121389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3200537|Kurfa Chele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|9.166667|41.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3282150|Malka Balo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|8.833333|41.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3307179|Meta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|9.345556|41.5075|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5100089|Chinaksen]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6826583|Meyumuluke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q13146400|Gola Odana Meyumuluke]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55623083|Midega Tola]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | {{Coord|8.868889|42.123333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124257632|Midhega Tola]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257648|Qumbii]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q740499|Bishoftu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.75|38.983333|display=inline}} | [[Fáìlì:Lake Hora.JPG|center|128px]] | [[Fáìlì:Bishoftu volcanic field.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2422429|Boset]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.66667|39.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2570767|Batu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|7.933333|38.716667|display=inline}} | | [[Fáìlì:Ethiopia central lakes.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2823862|Ada'a]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.583333|38.916667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2824040|Adama Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.45|39.283333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2824059|Adami Tullu and Jido Kombolcha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|7.75|38.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3041004|Dugda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.16667|38.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3068406|Fentale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.75|39.83|display=inline}} | [[Fáìlì:Ethiopie-Lac Basaka (1).jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3106655|Gimbichu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.833333|39.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3258847|Lome]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.583333|39.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4944247|Bora]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.3|38.966667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6540513|Liben]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.55|38.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56581277|Batu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q303892|Wama Bonaya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|8|37|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q376295|Nekemte]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.083333|36.55|display=inline}} | [[Fáìlì:Nekemte.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q787088|Ibantu District]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|10|36.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2902631|Bila Seyo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.16667|37|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3027724|Diga Leka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|8.83333|36.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3105402|Gida Kiremu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.75|35.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3121423|Guto Wayu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.16667|36.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3178986|Jimma Arjo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|8.666667|36.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3178989|Jimma Horo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.33333|37.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3241124|Limmu District]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.833333|36.45|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3346443|Nunu Kumba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|8.75|36.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3473789|Sasiga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.166667|36.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3482960|Sibu Sire]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.083333|36.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4941221|Bonaya Boshe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|8.916667|37|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5275497|Diga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9|36.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5575602|Gobu Seyo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.1|36.966667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5621831|Guto Gida]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.25|36.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5659805|Haro Limmu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.833333|36.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6520555|Leka Dulecha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|8.9|36.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7966892|Wama Hagalo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|8.8|36.85|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7976892|Wayu Tuka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.133333|36.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16965400|Gudeya Bila]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.333333|37|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56653589|Nekemte]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116754025|Gida Ayana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|9.833333|36.616667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q120359403|Kiremu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | {{Coord|10|36.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124257721|Kiramu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257741|Gobu Sayo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257747|Gudaya Bila]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257754|Gudaya Jare]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3027868|Dihun]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q131455831|Nogob]]'' | {{Coord|7.25|42.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3104011|Gerbo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1418676|Nogob Zone]]'' | {{Coord|7.333333|43.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3477732|Segeg]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1418676|Nogob Zone]]'' | {{Coord|7.5|42.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7403455|Salahad]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1418676|Nogob Zone]]''<br/>''[[:d:Q55610992|Erer Zone]]'' | {{Coord|7.416667|42|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55604587|Ayun (woreda)]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1418676|Nogob Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55613944|Hora-shagax]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1418676|Nogob Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131433801|Elwayne]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1418676|Nogob Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131433810|Hararey]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1418676|Nogob Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q133891847|Gofa Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478427|North Omo Zone]]'' | {{Coord|6.333333|36.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2829104|Akobo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q17108122|Nuer Zone]]'' | {{Coord|7.916667|33.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3178655|Jikawo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q17108122|Nuer Zone]]'' | {{Coord|8.25|33.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6488866|Lare]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q17108122|Nuer Zone]]'' | {{Coord|8.316667|33.933333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7982975|Wentawo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q17108122|Nuer Zone]]'' | {{Coord|8.333333|33.45|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q110104364|Makuey]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q17108122|Nuer Zone]]'' | {{Coord|8.25|33.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q24032928|Yaya Gulele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | {{Coord|9.5|38.6|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124257415|Aminyaa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257431|Baale Gasgar]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257435|Coole]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257438|Guuna]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257445|Roobe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q646859|Arsi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257623|Dubuluk]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q1109855|Borena Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257641|Goro Muti]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257671|Dire Xiyara]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q3113831|Misraq Hararghe Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257685|Boora]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q1109846|Misraq Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257763|Gida Kiramu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q1109870|Misraq Welega Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257778|Dama]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257781|Aga Wayu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q5617057|Guji Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124257814|Horo Buluq]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q5904662|Horo Gudru Welega Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124260786|Botor Xolay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124260799|Mancho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124260802|Bacho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124260808|Omo Beyan]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q1109877|Jimma Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124260837|Heeban Arssi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124260861|Wando]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124284672|Cobii]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124314310|Debra Libanos]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2597088|Akaki]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7103766|Oromia Special Zone Surrounding Finfinne]]''<br/>[[Addis Ababa]] | {{Coord|8.75|38.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2832643|Sebeta Hawas]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7103766|Oromia Special Zone Surrounding Finfinne]]'' | {{Coord|8.75|38.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2896994|Bereh]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7103766|Oromia Special Zone Surrounding Finfinne]]'' | {{Coord|9.083333|39|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3139315|Holeta Genet]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7103766|Oromia Special Zone Surrounding Finfinne]]'' | {{Coord|9.05|38.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3327625|Sululta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7103766|Oromia Special Zone Surrounding Finfinne]]'' | {{Coord|9.166667|38.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3476942|Sebeta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7103766|Oromia Special Zone Surrounding Finfinne]]''<br/>''[[:d:Q5248635|Debub Mirab Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.916667|38.616667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3478522|Sendafa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7103766|Oromia Special Zone Surrounding Finfinne]]'' | {{Coord|9.15|39.0333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3565576|Walmara]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7103766|Oromia Special Zone Surrounding Finfinne]]'' | {{Coord|9.083333|38.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6934311|Mulo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7103766|Oromia Special Zone Surrounding Finfinne]]'' | {{Coord|9.333333|38.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56605479|Sebeta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7103766|Oromia Special Zone Surrounding Finfinne]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2865904|Artuma Fursina Jile]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q600081|Oromia Zone]]'' | {{Coord|10.5|39.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2891333|Bati]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q600081|Oromia Zone]]'' | {{Coord|11.3333|39.8333|display=inline}}<br/>{{Coord|11.333333|39.833333|display=inline}}<br/>{{Coord|11.33|39.83|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2962056|Chefe Golana Dewerahmedo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q600081|Oromia Zone]]'' | {{Coord|11|39.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3194987|Kamisee]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q600081|Oromia Zone]]'' | {{Coord|10.716667|39.87|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4801577|Artuma Fursi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q600081|Oromia Zone]]'' | {{Coord|10.4|40.15|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5242258|Dawa Harewa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q600081|Oromia Zone]]'' | {{Coord|10.73|40.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6192660|Jile Timuga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q600081|Oromia Zone]]'' | {{Coord|10.19059|40.02182|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17037352|Dawa Chefe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q600081|Oromia Zone]]'' | {{Coord|10.999944|39.757|display=inline}} | [[Fáìlì:Chaffa.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q56627958|Kemise]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q600081|Oromia Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55757691|Amaro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55757445|Segen Area Peoples Zone]]'' | {{Coord|5.833333|37.9|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55757706|Burji]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55757445|Segen Area Peoples Zone]]'' | {{Coord|5.483333|37.866667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55757708|Derashe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q55757445|Segen Area Peoples Zone]]'' | {{Coord|5.65|37.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2391483|Qwara]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|12.5|35.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2824138|Addi Arkay]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|13.6667|38|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2832403|Alefa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|12.25|36.3333|display=inline}}<br/>{{Coord|12.25|36.33333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2894304|Belessa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|12.25|37.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2894614|Wegera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|13|37.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2899109|Chilga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|12.75|36.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2900447|Beyeda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|13.5|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3011586|Dabat]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|13.1667|37.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3020792|Debarq]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|13.3333|37.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3022072|Dembiya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|12.6667|37.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3110446|Gondar Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|12.6667|37.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3161614|Jan Amora]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|12.983333|38.116667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3219954|Lay Armachiho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|13|37.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3307331|Metemma]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|13|36.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3472289|Sanja]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|13.3333|36.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6872258|Mirab Belessa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6875929|Misraq Belessa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7673687|Tach Armachiho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7678612|Takusa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|12.0324|36.9466|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7694682|Tegeda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7849508|Tselemt]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|13.616667|38.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17094051|Mirab Armachiho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q20630077|Gondar]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | {{Coord|12.6|37.466667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55720797|Kuara]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916380|Semien Gondar Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q568652|Medebay Zana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7449411|Semien Mi'irabawi Zone]]'' | {{Coord|14|38.4167|display=inline}} | [[Fáìlì:Ethiopie-Vallée des baobabs (6).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Medebay Zana.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2866634|Asigede Tsimbela]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7449411|Semien Mi'irabawi Zone]]'' | {{Coord|14|38|display=inline}} | [[Fáìlì:Dogua Tembien.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Asgede Tsimbila.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3206235|La'ilay Adiyabo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7449411|Semien Mi'irabawi Zone]]'' | {{Coord|14.333333|38.25|display=inline}} | [[Fáìlì:Ethiopie-Vallée des baobabs (7).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:La'ilay Adiyabo.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3513939|Tahtay Adiyabo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7449411|Semien Mi'irabawi Zone]]'' | {{Coord|14.3333|37.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3513942|Tahtay Koraro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7449411|Semien Mi'irabawi Zone]]'' | {{Coord|14.1667|38.25|display=inline}} | [[Fáìlì:TESFA trek (5499070386).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Tahtay Koraro.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3541485|Tselemti]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7449411|Semien Mi'irabawi Zone]]'' | {{Coord|13.6667|38.1667|display=inline}} | [[Fáìlì:View from Daniel Korkor 032018.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Tselemti.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56653696|Shiraro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7449411|Semien Mi'irabawi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56653699|Shire]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7449411|Semien Mi'irabawi Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2849718|Angolalla Terana Asagirt]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.66667|39.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2850353|Ankober]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.75|39.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2857654|Antsokiyana Gemza]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|10.75|39.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2896993|Berehet]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.33333|39.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3020926|Basona Werana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]''<br/>''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.83333|39.3333|display=inline}}<br/>{{Coord|9.8333|39.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3049100|Efratana Gidim]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.5|39.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3103836|Gera Midirna Keya Gebriel]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|10.5|39.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3104466|Geshe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|10.75|39.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3125694|Hagere Mariamna Kesem]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.216667|39.4|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3195845|Kewet]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|10.1667|39.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3219955|Merhabete]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|10.083333|39.033333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3276482|Termaber]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.849722|39.7325|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3284756|Mam Midrina Lalo Midir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|10.25|39.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3306002|Minjarna Shenkora]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.16667|39.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3323932|Moretna Jiru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.95|39.2|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3485774|Ensaro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.83333|39|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4763758|Angolalla Tera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4803321|Asagirt]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6817697|Menz Gera Midir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6817699|Menz Keya Gebreal]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6817700|Menz Lalo Midir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6817703|Menz Mam Midir]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6894976|Mojana Wadera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.966667|39.633333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7533309|Siyadebrina Wayu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56489743|Fiche]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56611674|Debre Berhan]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070780|Semien Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q972313|Habru]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.75|39.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1529783|Wadla]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.8333|38.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2378407|Guba Lafto]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]'' | {{Coord|12|39.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2927733|Bugna]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]'' | {{Coord|12.3333|38.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3019273|Dawuntna Delant]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.75|39|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3105404|Gidan]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]'' | {{Coord|12.25|39.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3198140|Kobo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]'' | {{Coord|12.25|39.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3304812|Meket]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]'' | {{Coord|12|38.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5242718|Dawunt]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5253165|Delanta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]''<br/>''[[:d:Q2919962|Debub Wollo Zone]]'' | {{Coord|11.5932|39.2125|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6494931|Lasta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]'' | {{Coord|12.038056|38.991611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56628071|Weldiya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2916300|Semien Wollo Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q744673|Gode]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1435849|Shabelle Zone]]'' | {{Coord|5.95|43.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3013297|Danan]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1435849|Shabelle Zone]]'' | {{Coord|6.75|43.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3068770|Ferfer]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1435849|Shabelle Zone]]'' | {{Coord|5.25|45|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3109692|Gode]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1435849|Shabelle Zone]]'' | {{Coord|6.166667|43.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3194834|Kelafo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1435849|Shabelle Zone]]'' | {{Coord|5.333333|44.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3328887|Mustahil]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1435849|Shabelle Zone]]'' | {{Coord|5.416667|44.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4678347|Adadle]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1435849|Shabelle Zone]]'' | {{Coord|5.5|43.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6003977|Imiberi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1435849|Shabelle Zone]]'' | {{Coord|6.666667|42.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30674531|Beercaano]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1435849|Shabelle Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124289923|Elele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1435849|Shabelle Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124289929|Abaaqoorow]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1435849|Shabelle Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1266796|Ambo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.983333|37.85|display=inline}} | [[Fáìlì:Ambo ethiopia steffenwurzel.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2824131|Adda Berga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.25|38.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2842131|Ambo Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9|37.916667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2880302|Bako Tibe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9|37.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2962195|Cheliya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9|37.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3015333|Dano]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.733333|37.283333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3022296|Dendi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.916667|38.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3049548|Ejerie]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9|38.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3106713|Ginde Beret]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.5|37.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3176850|Jeldu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.25|38|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3307182|Meta Robi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.416667|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3343374|Nono]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.5|37.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3528408|Tikur Enchini]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.833333|37.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4670620|Abuna Ginde Beret]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.616667|37.966667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5359876|Elfata]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.166667|37.916667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6192004|Jibat]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|8.716667|37.466667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6841084|Midakegn]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9.133333|37.533333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7813527|Toke Kutaye]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | {{Coord|9|37.7|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q55609664|Dire Enchini]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124284686|Liban Jawwi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1109833|West Shewa Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1067163|Tepi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7493221|Sheka Zone]]'' | {{Coord|7.2|35.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3572097|Yeki]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7493221|Sheka Zone]]'' | {{Coord|7.266667|35.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6783045|Masha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7493221|Sheka Zone]]'' | {{Coord|7.75|35.466667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6783048|Masha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7493221|Sheka Zone]]'' | {{Coord|7.733333|35.483333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16251171|Anderacha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7493221|Sheka Zone]]'' | {{Coord|7.566667|35.4|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q784515|Yaya Gulelena Debre Liban]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.583333|38.633333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2821604|Abichuna Gne'a]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.633333|39.283333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3023542|Dera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|10.166667|38.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3073074|Fiche]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.8|38.7333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3100103|Degem]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.75|38.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3103930|Gerar Jarso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.833333|38.766667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3135217|Hidabu Abote]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.833333|38.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3194974|Kembibit]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.416667|39.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3200732|Kuyu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.75|38.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3566240|Wara Jarso]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.95|38.2|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3570146|Wuchale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.416667|38.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4716049|Aleltu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.25|39.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5248544|Debre Libanos]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.666667|38.833333|display=inline}} | [[Fáìlì:Canyon, Debre Libanos, Ethiopia - panoramio - MarcD..jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q6192157|Jido]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|9.416667|39.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126037817|Shararo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q3478428|Shewa]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | | | |- | ''[[:d:Q930894|Aroresa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.333333|39|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2832860|Aleta Wendo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.583333|38.433333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2859634|Arbegona]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.666667|38.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2874668|Awasa Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|7|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2896693|Bensa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.5|38.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3012279|Dale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.75|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3015970|Dara]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.5|38.4167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3142991|Hula]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.58333|38.5833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3481692|Shebedino]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.833333|38.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4941052|Bona Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.5|38.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4945120|Boricha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.916667|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5000548|Bursa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.6|38.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5091869|Chere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.5|39|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5116034|Chuko]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.6|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5584573|Gorche]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.833333|38.6|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6743190|Malga]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.916667|38.633333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7982955|Wensho]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.75|38.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q8031941|Wondo Genet]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|7.066667|38.616667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17046109|Loko Abaya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070673|Sidama Region]]'' | {{Coord|6.666667|38.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3012537|Dalocha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|7.75|38.3|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3217166|Lanfro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|7.75|38.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3483940|Silte]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|7.916667|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3569881|Worabe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|7.85|38.183333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4726216|Alicho Werero]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|8|38.2|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6872256|Mirab Azernet Berbere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|7.75|37.916667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6875925|Misraq Azernet Berbere]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|7.783333|38|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7418776|Sankurra]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|7.583333|38.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q8039151|Wulbareg]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|7.75|38.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126013611|Tora]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|7.86|38.42|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126013805|Kibet]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|8.024722|38.328611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126085684|Mito]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|7.666667|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126086983|Misraq Silti]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q7515593|Silt'e Zone]]'' | {{Coord|7.916667|38.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q289859|Ayesha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2279103|Sitti Zone]]'' | {{Coord|10.75|42.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2825709|Afdem]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2279103|Sitti Zone]]'' | {{Coord|10.25|41.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3022070|Dembel]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2279103|Sitti Zone]]'' | {{Coord|9.833333|42.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3056135|Erer]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2279103|Sitti Zone]]'' | {{Coord|9.75|41.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3312793|Mieso, Somali]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2279103|Sitti Zone]]'' | {{Coord|9.5|40.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3482214|Shinile]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2279103|Sitti Zone]]'' | {{Coord|9.75|42|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56153235|Hadhagaale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2279103|Sitti Zone]]'' | {{Coord|10.333333|42.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56153242|Geblalu]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2279103|Sitti Zone]]'' | {{Coord|10.666667|41.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56153244|Gota biki]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q2279103|Sitti Zone]]'' | {{Coord|9.666667|41.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124289941|Shabeeley]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202800|Somali Region]]''<br/>''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.1|42.8|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124289947|Harawo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q202800|Somali Region]]''<br/>''[[:d:Q1688972|Fafan Zone]]'' | {{Coord|9.8|42.966667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2920079|Fogera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | {{Coord|11.9667|37.6833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3023544|Dera]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | {{Coord|11.75|37.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3046799|Ebenat]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | {{Coord|12.1667|38.0833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3058857|Este]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | {{Coord|11.6667|38.1667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3067029|Farta]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | {{Coord|12|38|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3194976|Kemekem]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | {{Coord|12.3333|37.6667|display=inline}}<br/>{{Coord|12.33|37.67|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3219956|Lay Gayint]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | {{Coord|12|38.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3484086|Simada]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | {{Coord|11.5|38.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3513588|Tach Gayint]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | {{Coord|11.75|38.3333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6872259|Mirab Este]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | {{Coord|11.383333|37.9|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6875931|Misraq Este]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | {{Coord|11.583333|38.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q56605421|Debre Tabor]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070727|South Gondar Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3021287|Dehana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070687|Wag Hemra Zone]]'' | {{Coord|12.6667|38.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3491118|Soqota]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070687|Wag Hemra Zone]]'' | {{Coord|13|38.8333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3575528|Zikuala]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070687|Wag Hemra Zone]]'' | {{Coord|13.1667|38.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5529030|Gazbibla]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070687|Wag Hemra Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7446487|Sehala]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070687|Wag Hemra Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56611617|Soqota]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q1070687|Wag Hemra Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q662736|Seraro]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]''<br/>''[[:d:Q3478428|Shewa]]'' | {{Coord|7.166667|38.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q731020|Shashamane]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.2|38.583333|display=inline}} | [[Fáìlì:Shashemene.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2381608|Adaba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | {{Coord|7|39.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2864413|Arsi Negele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | {{Coord|7.33333|38.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3033674|Dodola]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]'' | {{Coord|6.983333|39.183333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3033676|Dodola]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]'' | {{Coord|6.833333|39.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3100056|Gedeb Hassasa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.166667|39.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3198251|Kofele]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]''<br/>''[[:d:Q202107|Oromia Region]]'' | {{Coord|7.066667|38.833333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3198395|Kokosa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]'' | {{Coord|6.833333|38.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3338054|Nensebo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]'' | {{Coord|6.583333|39.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3481547|Shashamene Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.25|38.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6431569|Kore]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.25|39|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7487115|Shala]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q6872255|West Arsi Zone]]'' | {{Coord|7.333333|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3100263|Abaya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q98270614|West Guji Zone]]'' | {{Coord|6.333333|38.083333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3125691|Bule Hora]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q98270614|West Guji Zone]]'' | {{Coord|5.583333|38.333333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5312499|Dugda Dawa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q98270614|West Guji Zone]]'' | {{Coord|5.383333|38.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5530360|Gelana]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q98270614|West Guji Zone]]'' | {{Coord|6|38|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5644196|Hambela Wamena]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q98270614|West Guji Zone]]'' | {{Coord|6|38.416667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q6393737|Kercha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q98270614|West Guji Zone]]'' | {{Coord|5.783333|38.4|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q20622016|Malka Soda]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q98270614|West Guji Zone]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3032672|Maji]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q110078103|West Omo Zone]]'' | {{Coord|5.916667|35.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3505376|Surma]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q110078103|West Omo Zone]]'' | {{Coord|5.95|35.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16254391|Bero]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q110078103|West Omo Zone]]'' | {{Coord|6.333333|35.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17044358|Meinit Goldiya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q110078103|West Omo Zone]]'' | {{Coord|6.8|35.866667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17073740|Meinit Shasha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q110078103|West Omo Zone]]'' | {{Coord|6.583333|35.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q965112|Boditi]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.952778|37.855556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2909507|Boloso Sore]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|7.08333|37.6667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3012969|Damot Gale]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.966667|37.9|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3012972|Damot Weyde]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.9224|37.9506|display=inline}} | [[Fáìlì:Damot Weyide.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3143230|Humbo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.666667|37.716667|display=inline}} | [[Fáìlì:Humbo District.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3196964|Kindo Koysha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.9252|37.5767|display=inline}} | [[Fáìlì:Bale Hawaasa Ambbaa ogiya.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3349510|Oofa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.7088|37.5458|display=inline}} | [[Fáìlì:Ofa District.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3488785|Sodo Zuria]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.833333|37.75|display=inline}} | [[Fáìlì:Sooddo Yuushuwa.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q4788771|Areka]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|7.066667|37.7|display=inline}} | [[Fáìlì:Araka.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q4940000|Boloso Bombe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|7.083333|37.583333|display=inline}} | [[Fáìlì:Boloso Bombe District.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q5212917|Damot Pulasa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|7.033333|37.833333|display=inline}} | [[Fáìlì:Daamoota Pullaasa.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q5212918|Damot Sore]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.95|37.65|display=inline}} | [[Fáìlì:Daamota Soore.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q5276377|Diguna Fango]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.962913|37.997593|display=inline}} | [[Fáìlì:Diguna Fango,.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q6410633|Kindo Didaye]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.75|37.333333|display=inline}} | [[Fáìlì:Kindo Didaye Coal.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q91353166|Bedessa]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.880308|37.93361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q108166787|Gununo]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.927569|37.652715|display=inline}} | [[Fáìlì:Gununo city view.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q108239161|Tabala]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.706667|37.769444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q108293179|Gesuba]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.724167|37.556667|display=inline}} | [[Fáìlì:Gasuba.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q108649302|Bayra Koysha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.80696|37.605|display=inline}} | [[Fáìlì:Bayra Koysha.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q108649303|Kawo Koysha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.7646|37.4495|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q108649310|Abala Abaya]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.616667|37.85|display=inline}} | [[Fáìlì:Abala Abaya 02.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q109284466|Hobicha]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|6.76511|37.87588|display=inline}} | [[Fáìlì:Hobicha District Land form.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q109286637|Bombe]]'' | | ''[[:d:Q115|Ethiópíà]]'' | ''[[:d:Q8029709|Wolayita Zone]]'' | {{Coord|7.138696|37.581116|display=inline}} | | |} {{Wikidata list end}} 407tmba4h6j6biqh0x9beu5nua290hd Oníṣe:GerardM/Municipalities of Tunisia 2 67230 622519 620799 2026-06-17T00:53:14Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622519 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q41067667 } |section= |sort=P131 |sort_order=asca |columns=label:Article,description,P17:Country,P131:In administrative entity,P625:Geo Coordinate,P18:Image,P242:Locator map image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! In administrative entity ! Geo Coordinate ! Image ! Locator map image |- | ''[[:d:Q1015463|Ettadhamen-Mnihla]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q233116|Ariana Governorate]]'' | {{Coord|36.835833|10.106944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q816443|Ben Arous]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q238555|Ben Arous Governorate]]'' | {{Coord|36.753056|10.218889|display=inline}} | [[Fáìlì:Tunis ville Ben Arous.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q11937169|Mohamedia-Fouchana]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q238555|Ben Arous Governorate]]'' | | | |- | ''[[:d:Q189546|Bizerte]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q241129|Bizerte Governorate]]'' | {{Coord|37.274444|9.873889|display=inline}}<br/>{{Coord|37.276147|9.873108|display=inline}} | [[Fáìlì:Old port of Bizerte, 2008.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1184588|Agareb]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2826418|delegation of Agareb]]'' | {{Coord|34.741367|10.527969|display=inline}} | [[Fáìlì:Monument à l'entrée de la ville d'Aqareb 02.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1076701|Chott Meriem]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2829122|delegation of Akouda]]'' | {{Coord|35.9356|10.5572|display=inline}} | [[Fáìlì:Open sky Chott Mariem.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2734713|Akouda]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2829122|delegation of Akouda]]'' | {{Coord|35.8712|10.5712|display=inline}} | [[Fáìlì:Minaret Akouda, Tunisie juin 2013.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2842514|Zahret Medien]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2842503|delegation of Amdoun]]'' | {{Coord|36.768008|9.089084|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q627487|Aryanah]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2861166|delegation of Ariana Ville]]'' | {{Coord|36.8625|10.195556|display=inline}} | [[Fáìlì:Ariana 4 - Tunisia.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1626631|Aïn Djeloula]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q131363829|delegation of Aïn Djeloula]]'' | {{Coord|35.8|9.783333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q527727|Aïn Draham]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2876281|delegation of Aïn Draham]]'' | {{Coord|36.783333|8.7|display=inline}} | [[Fáìlì:AinDrahamPanoramic2.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q27263|Le Bardo]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3220302|delegation of Bardo]]'' | {{Coord|36.809167|10.140556|display=inline}} | [[Fáìlì:Belaid Brahmi memorial.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2884486|Bargou]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2884474|delegation of Bargou]]'' | {{Coord|36.09|9.57|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1203138|Bekalta]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243794|delegation of Bekalta]]'' | {{Coord|35.62|11|display=inline}} | [[Fáìlì:CarrefourBekaltaTunisie.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q11908927|Belkhir]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2894557|delegation of Belkhir]]'' | {{Coord|34.345375|9.1922|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3028389|Menzel Ennour]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243879|delegation of Bembla]]'' | {{Coord|35.668889|10.779167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3050056|El Masdour]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243879|delegation of Bembla]]'' | {{Coord|35.68|10.78|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1143002|Ben Gardane]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2895427|delegation of Ben Gardane]]'' | {{Coord|33.138889|11.216667|display=inline}} | [[Fáìlì:AvenueBenGardane2011.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1124789|Beni Hassen]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2400649|delegation of Beni Hassen]]'' | {{Coord|35.567222|10.808611|display=inline}} | [[Fáìlì:Beni hassen monastir (10).jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3049875|Ghenada]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2400649|delegation of Beni Hassen]]'' | {{Coord|35.57|10.82|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2555642|Beni Khedache]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2895892|delegation of Beni Khedache]]'' | {{Coord|33.2514|10.1994|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1153877|Bir Ali Ben Khélifa]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2904322|delegation of Bir Ali Ben Khalifa]]'' | {{Coord|34.734|10.1|display=inline}} | [[Fáìlì:Siège de délégation de Bir Ali Ben Khalifa, 2019.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2737160|Bir El Hafey]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2904334|delegation of Bir El Hafey]]'' | {{Coord|34.93|9.2|display=inline}} | [[Fáìlì:Bir Lihfey-edit.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2573446|Bir Lahmar]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2904339|delegation of Bir Lahmar]]'' | {{Coord|33.1787|10.4421|display=inline}} | [[Fáìlì:Ksar Bir Lahmar 06.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1627457|Bir Mcherga]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2904341|delegation of Bir Mcherga]]'' | {{Coord|36.52|9.96|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3032848|Djebel Oust]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2904341|delegation of Bir Mcherga]]'' | {{Coord|36.55|10.066667|display=inline}} | [[Fáìlì:Tunisie Djebel oust.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2737316|Borj El Amri]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2911078|delegation of Borj El Amri]]'' | {{Coord|36.712949|9.882717|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2737321|Bou Arada]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2911881|delegation of Bou Arada]]'' | {{Coord|36.35|9.62|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q655294|Bou Argoub]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2911882|delegation of Bou Argoub]]'' | {{Coord|36.529956|10.552857|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q894938|Bou Hajla]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2911888|delegation of Bou Hajla]]'' | {{Coord|35.2059|10.1246|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2742252|Kerker]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243893|delegation of Bou Merdes]]'' | {{Coord|35.48171|10.641975|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2750138|Bou Merdes]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243893|delegation of Bou Merdes]]'' | {{Coord|35.45|10.73|display=inline}} | [[Fáìlì:CarrefourBoumerdesMahdiaTunisie.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2911901|Bou Mhel el-Bassatine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2911892|delegation of Bou Mhel el-Bassatine]]'' | {{Coord|36.733794|10.297279|display=inline}} | [[Fáìlì:Parc national de Boukornine 2.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2911912|Bou Salem]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2911894|delegation of Bou Salem]]'' | {{Coord|36.611118|8.969822|display=inline}} | [[Fáìlì:Lycée Bou*-Salem.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2921546|Bouficha]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2921533|delegation of Bouficha]]'' | {{Coord|36.3|10.454865|display=inline}} | [[Fáìlì:Friguia park gate.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q814982|Béja]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2929777|delegation of Béja Nord]]'' | {{Coord|36.725556|9.181667|display=inline}} | [[Fáìlì:BéjaSkyline.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2054148|El Maâgoula]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2929779|delegation of Béja Sud]]'' | {{Coord|36.7|9.181944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q653791|Zaouiet Djedidi]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2929834|delegation of Béni Khalled]]'' | {{Coord|36.65|10.6|display=inline}} | [[Fáìlì:Hotel de ville de Zaouiet Jedidi.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2723645|Beni Khalled]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2929834|delegation of Béni Khalled]]'' | {{Coord|36.649175|10.591428|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2737310|Béni Khiar]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2929836|delegation of Béni Khiar]]'' | {{Coord|36.466667|10.783333|display=inline}} | [[Fáìlì:Municipalité Beni Khiar.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2744905|El Maâmoura]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2929836|delegation of Béni Khiar]]'' | {{Coord|36.466667|10.8|display=inline}} | [[Fáìlì:MAAMOURA.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3489987|Somâa]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2929836|delegation of Béni Khiar]]'' | {{Coord|36.55|10.78|display=inline}} | [[Fáìlì:Mairie de Somaa.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q877391|Sidi Bou Said]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2940578|delegation of Carthage]]'' | {{Coord|36.869758|10.341014|display=inline}} | [[Fáìlì:Sidi Bou Said, Tunisia, 19 March 2018 DSC 8004.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q28151514|Carthage]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2940578|delegation of Carthage]]'' | {{Coord|36.855|10.330556|display=inline}} | [[Fáìlì:Carthage sud urbanisation.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q955262|Cebbala Ouled Asker]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2943649|delegation of Cebbala Ouled Asker]]'' | {{Coord|35.178611|9.276944|display=inline}} | [[Fáìlì:Ville de Cebbala.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q516356|Chebba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243820|delegation of Chebba]]'' | {{Coord|35.237222|11.115|display=inline}} | [[Fáìlì:CentreChebbaTunisie.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2961921|Chebika]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q2961909|delegation of Chebika]]'' | {{Coord|35.618651|9.925976|display=inline}} | [[Fáìlì:Tunisie Chebika Kairouan.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2964508|Chorbane]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243959|delegation of Chorbane]]'' | {{Coord|35.283853|10.385402|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3011977|Dahmani]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3011960|delegation of Dahmani]]'' | {{Coord|35.942366|8.828373|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2478232|Dar Chaabane]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3015928|delegation of Dar Châabane El Fehri]]'' | {{Coord|36.47|10.75|display=inline}} | [[Fáìlì:00 - darz.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2499386|Degache]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3021228|delegation of Degache]]'' | {{Coord|33.98583|8.22028|display=inline}} | [[Fáìlì:Awlad Màjid - mesquita 2.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1015418|Dehiba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3021294|delegation of Dehiba]]'' | {{Coord|32.01099|10.70285|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3032873|Djedeida]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3032857|delegation of Djedeida]]'' | {{Coord|36.850608|9.936082|display=inline}} | [[Fáìlì:Djedaida.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q979167|Ajim]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3032895|delegation of Djerba - Ajim]]'' | {{Coord|33.724868|10.748642|display=inline}} | [[Fáìlì:Ajim1.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q995360|Houmt Souk]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3032897|delegation of Djerba - Houmt Souk]]'' | {{Coord|33.866667|10.85|display=inline}} | [[Fáìlì:Houmt Souk May 2007.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q687088|Midoun]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3032898|delegation of Djerba - Midoun]]'' | {{Coord|33.807778|10.991944|display=inline}} | [[Fáìlì:Midoun strasse.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3037419|Douar Hicher]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3037406|delegation of Douar Hicher]]'' | {{Coord|36.829167|10.089444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3049891|El Golâa]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243930|delegation of Douz Nord]]'' | {{Coord|33.483644|9.007823|display=inline}} | [[Fáìlì:El golaa.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3047028|Echrarda]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3047025|delegation of Echrarda]]'' | {{Coord|35.118961|10.030389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3049704|El Alia]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3049689|delegation of El Alia]]'' | {{Coord|37.166667|10.033333|display=inline}} | [[Fáìlì:Ville d'El Alia et l'autoroute A4.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q292059|Alaâ]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3049692|delegation of El Alâa]]'' | {{Coord|35.6148|9.5624|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3049716|El Aroussa]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3049710|delegation of El Aroussa]]'' | {{Coord|36.383333|9.45|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3049744|El Battan]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3049732|delegation of El Batan]]'' | {{Coord|36.803611|9.843889|display=inline}} | [[Fáìlì:Tebourba el-battan.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q657250|El Fahs]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3049846|delegation of El Fahs]]'' | {{Coord|36.366667|9.9|display=inline}} | [[Fáìlì:El Fahs.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2705113|El Guettar]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3049898|delegation of El Guettar]]'' | {{Coord|34.337222|8.952778|display=inline}} | [[Fáìlì:El Guettar (1).jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1324239|El Hamma]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3049934|delegation of El Hamma]]'' | {{Coord|33.886386|9.795073|display=inline}} | [[Fáìlì:El Hamma.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1324235|El Haouaria]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3049941|delegation of El Haouaria]]'' | {{Coord|37.05|11.011111|display=inline}} | [[Fáìlì:ElHaouria latomies.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2737307|El Hencha]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3049966|delegation of El Hencha]]'' | {{Coord|35.1229|10.7415|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q291012|El Djem]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243798|delegation of El Jem]]'' | {{Coord|35.3|10.716667|display=inline}} | [[Fáìlì:ElDjem.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q109045943|Talalsa]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243798|delegation of El Jem]]'' | {{Coord|35.352078|10.789711|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3050025|El Krib]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3050013|delegation of El Krib]]'' | {{Coord|36.328056|9.136111|display=inline}} | [[Fáìlì:El Krib 2.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2705004|El Ksar]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3050016|delegation of El Ksar]]'' | {{Coord|34.39|8.8|display=inline}} | [[Fáìlì:El Djebel Ben Younes entre Gafsa i El Ksar.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q12236913|Lala]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3050016|delegation of El Ksar]]'' | {{Coord|34.393231|8.821054|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2743148|El Ksour]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3050017|delegation of El Ksour]]'' | {{Coord|35.898333|8.880556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q253325|El Mida]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3050081|delegation of El Mida]]'' | {{Coord|36.733333|10.85|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2536406|El Mourouj]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3050108|delegation of El Mourouj]]'' | {{Coord|36.68|10.16|display=inline}} | [[Fáìlì:Station metro tunis.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q12195473|بئر القصعة]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3050108|delegation of El Mourouj]]''<br/>''[[:d:Q238555|Ben Arous Governorate]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1025361|Enfidha]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3054189|delegation of Enfida]]'' | {{Coord|36.135294|10.380922|display=inline}} | [[Fáìlì:Enfidha 2.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3058773|Essouassi]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243817|delegation of Essouassi]]'' | {{Coord|35.344675|10.548248|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q11921125|Ettadhamen]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3059378|delegation of Ettadhamen]]'' | {{Coord|36.838|10.1|display=inline}} | [[Fáìlì:Baladia cite ettadhamen.png|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3062876|Ezzahra]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3062865|delegation of Ezzahra]]''<br/>''[[:d:Q238555|Ben Arous Governorate]]'' | {{Coord|36.743889|10.308333|display=inline}} | [[Fáìlì:Ezzahra.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q11921441|Ezzouhour]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3062884|delegation of Ezzouhour]]'' | {{Coord|35.21|9.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2912522|Faouar]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243833|delegation of Faouar]]'' | {{Coord|33.358889|8.670556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1626632|Beni M'Tir]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3069020|delegation of Fernana]]'' | {{Coord|36.74|8.734444|display=inline}} | [[Fáìlì:MalekBeniMtir2.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3069035|Fernana]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3069020|delegation of Fernana]]'' | {{Coord|36.65|8.7|display=inline}} | [[Fáìlì:Fernana-city.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3079830|Fouchana]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3079818|delegation of Fouchana]]'' | {{Coord|36.698705|10.169306|display=inline}} | [[Fáìlì:Cité Riadh ou Prime حي الرياض أو بريم.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q12248680|Naassen]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3079818|delegation of Fouchana]]'' | {{Coord|36.698056|10.2375|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3050560|Foussana]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243976|delegation of Foussana]]'' | {{Coord|35.349366|8.627787|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q606165|Fériana]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3092695|delegation of Fériana]]'' | {{Coord|34.943056|8.5625|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2063167|Thélepte]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3092695|delegation of Fériana]]'' | {{Coord|34.97583|8.59389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2053798|Chenini Nahal]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3094201|delegation of Gabès Ouest]]'' | {{Coord|33.9|10.08|display=inline}} | [[Fáìlì:Palmeraie gabès2.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q12199937|Bouchemma]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3094201|delegation of Gabès Ouest]]'' | {{Coord|33.907536|10.058799|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q12159658|Teboulbou]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3094203|delegation of Gabès Sud]]'' | {{Coord|33.836667|10.134444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q466006|Gafsa]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3094306|delegation of Gafsa Sud]]'' | {{Coord|34.416667|8.783333|display=inline}} | [[Fáìlì:Gafsa.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3099836|Gaâfour]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3099816|delegation of Gaâfour]]'' | {{Coord|36.320556|9.324167|display=inline}} | [[Fáìlì:Gaafour.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3100723|Ghannouch]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3104769|delegation of Ghannouch]]'' | {{Coord|33.939728|10.064979|display=inline}} | [[Fáìlì:Ghannouch.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2618068|Ghar el-Melh]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3104773|delegation of Ghar El Melh]]'' | {{Coord|37.166667|10.183333|display=inline}} | [[Fáìlì:VieuxPortEtArsenal.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2737483|Aousja]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3104773|delegation of Ghar El Melh]]'' | {{Coord|37.1422|10.1022|display=inline}} | [[Fáìlì:MainStreetAousja.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1521438|Ghardimaou]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3104780|delegation of Ghardimaou]]'' | {{Coord|36.450278|8.439722|display=inline}} | [[Fáìlì:Gare ghardimaou.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1365131|Ghomrassen]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3104928|delegation of Ghomrassen]]'' | {{Coord|33.059167|10.34|display=inline}} | [[Fáìlì:Siege de municipalité de Ghomrassen.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2370331|Goubellat]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3111566|delegation of Goubellat]]'' | {{Coord|36.542191|9.663591|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2053785|Graïba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3115901|delegation of Graïba]]'' | {{Coord|34.5|10.21|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1344058|Grombalia]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3116918|delegation of Grombalia]]'' | {{Coord|36.61|10.5|display=inline}} | [[Fáìlì:Grombalia - Rue centrale.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1568078|Haffouz]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3125674|delegation of Haffouz]]'' | {{Coord|35.636111|9.675|display=inline}} | [[Fáìlì:Haffouz.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3108263|Hajeb El Ayoun]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3125801|delegation of Hajeb El Ayoun]]'' | {{Coord|35.39|9.54|display=inline}} | [[Fáìlì:Rond point Hajeb El Ayoun 08.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1026317|Hamet Jerid]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q25454484|delegation of Hamet Jerid]]'' | {{Coord|34.0205|8.17692|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q946799|Hammam Chott]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3126491|delegation of Hammam Chott]]'' | {{Coord|36.721667|10.358333|display=inline}} | [[Fáìlì:Hammam chatt tunisie - panoramio.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3015920|Dar Allouch]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3126497|delegation of Hammam Ghezèze]]'' | {{Coord|36.9719|11.0526|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3107501|Hammam Ghezèze]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3126497|delegation of Hammam Ghezèze]]'' | {{Coord|36.89|11.12|display=inline}} | [[Fáìlì:Tunisia69.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q545273|Hammam Sousse]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3126505|delegation of Hammam Sousse]]'' | {{Coord|35.858889|10.593889|display=inline}} | [[Fáìlì:Tunisia Hammam Sousse street.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q339535|Hammamet]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3126509|delegation of Hammamet]]'' | {{Coord|36.416667|10.6|display=inline}} | [[Fáìlì:Хаммамет1.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2904332|Bir Bouregba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3126509|delegation of Hammamet]]'' | {{Coord|36.431056|10.579489|display=inline}} | [[Fáìlì:Gare de Bir Bouregba, 1 mars 2015.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q16833248|Hassi El Ferid]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3128222|delegation of Hassi El Ferid]]'' | {{Coord|34.95|8.56667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4119790|Hazoua]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3128900|delegation of Hazoua]]'' | {{Coord|33.7385|7.60034|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2358652|Haïdra]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3128914|delegation of Haïdra]]'' | {{Coord|35.5672|8.4597|display=inline}} | [[Fáìlì:HDFRE V4 D477 Restoration of the Byzantine citadelle of Haidra Tunisia, after Saladin.png|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3119719|Hebira]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12244016|delegation of Hebira]]'' | {{Coord|35.17|10.23|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1203456|Hergla]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3134003|delegation of Hergla]]'' | {{Coord|36.029322|10.508631|display=inline}} | [[Fáìlì:Hergla1.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3176336|Jebiniana]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3176331|delegation of Jebiniana]]'' | {{Coord|35.030833|10.903889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2400849|Jedelienne]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3176358|delegation of Jedelienne]]'' | {{Coord|35.593564|9.056511|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2545445|Jemmal]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3176963|delegation of Jemmal]]'' | {{Coord|35.64|10.76|display=inline}} | [[Fáìlì:Jemmal City Hall.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2740244|Menzel Kamel]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3176963|delegation of Jemmal]]'' | {{Coord|35.633333|10.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3574794|Zaouiet Kontoch]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3176963|delegation of Jemmal]]'' | {{Coord|35.63|10.76|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3178237|Jilma]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3178714|delegation of Jilma]]'' | {{Coord|35.27|9.42|display=inline}} | [[Fáìlì:Jelma.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q11929225|Joumine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3186735|delegation of Joumine]]'' | {{Coord|36.925567|9.389004|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2717622|Jérissa]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3190677|delegation of Jérissa]]'' | {{Coord|35.844569|8.627851|display=inline}} | [[Fáìlì:Jerissa.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3100254|Kalaat es Senam]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3192066|delegation of Kalaat Senan]]'' | {{Coord|35.765|8.3453|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2718742|Kalâa Kebira]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3192283|delegation of Kalâa Kebira]]'' | {{Coord|35.866667|10.533333|display=inline}} | [[Fáìlì:Kalaa Kebira La Gare.png|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3175058|Kalâa Seghira]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3192284|delegation of Kalâa Seghira]]'' | {{Coord|35.823611|10.558333|display=inline}} | [[Fáìlì:Kalaa Sghira.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3051293|Kalâat el-Andalous]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3192289|delegation of Kalâat el-Andalous]]'' | {{Coord|37.0625|10.118333|display=inline}} | [[Fáìlì:AerialViewKalâat el-Andalous2010.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3105864|Kalâat Khasba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3192288|delegation of Kalâat Khasba]]'' | {{Coord|35.666667|8.583333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q761460|Kerkennah]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3195452|delegation of Kerkennah]]'' | {{Coord|34.715556|11.190278|display=inline}} | [[Fáìlì:Kerkennah Islands NASA.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3111959|Kesra]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3195567|delegation of Kesra]]'' | {{Coord|35.816667|9.366667|display=inline}} | [[Fáìlì:Panorama kesra.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3119712|Kondar]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3198618|delegation of Kondar]]'' | {{Coord|35.932672|10.300112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1343921|Korba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3198904|delegation of Korba]]'' | {{Coord|36.58333|10.86667|display=inline}} | [[Fáìlì:Monument centre ville Korba.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3516520|Tazerka]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3198904|delegation of Korba]]'' | {{Coord|36.55|10.8|display=inline}} | [[Fáìlì:Tazerka et Sebkha Tazerka.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2536593|Le Kram]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3223844|delegation of Kram]]'' | {{Coord|36.833333|10.316667|display=inline}} | [[Fáìlì:PortsPuniquesCarthage.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3174782|Ksar Hellal]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243984|delegation of Ksar Hellal]]'' | {{Coord|35.65|10.9|display=inline}} | [[Fáìlì:Ksarhellal001.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3141427|Ksibet El Mediouni]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243986|delegation of Ksibet el-Médiouni]]'' | {{Coord|35.69|10.85|display=inline}} | [[Fáìlì:Ksibet El Médiouni.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3535906|Touza]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243986|delegation of Ksibet el-Médiouni]]'' | {{Coord|35.63|10.83|display=inline}} | [[Fáìlì:Touza municipal building.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3141573|Ksour Essef]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243985|delegation of Ksour Essef]]'' | {{Coord|35.43|10.98|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3176970|Djemna]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3201086|delegation of Kébili Sud]]'' | {{Coord|33.57|9.01|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q27241|Kelibia]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3201100|delegation of Kélibia]]'' | {{Coord|36.8475|11.093889|display=inline}} | [[Fáìlì:KELIBIA 01.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1158916|Azmour]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3201100|delegation of Kélibia]]'' | {{Coord|36.9244|11.0069|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q798445|La Goulette]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3209432|delegation of La Goulette]]'' | {{Coord|36.819111|10.306377|display=inline}} | [[Fáìlì:La Goulette Port..jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q27159|Manouba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3210512|delegation of La Manouba]]'' | {{Coord|36.8|10.1|display=inline}} | [[Fáìlì:LaManoubaCentreVille.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3022276|Den Den]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3210512|delegation of La Manouba]]'' | {{Coord|36.802222|10.110556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q27230|La Marsa]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3210585|delegation of La Marsa]]'' | {{Coord|36.876389|10.325278|display=inline}} | [[Fáìlì:Corniche La Marsa Plage.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q678697|La Soukra]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3212913|delegation of La Soukra]]'' | {{Coord|36.883333|10.25|display=inline}} | [[Fáìlì:LaSoukra1Tunisia.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1014928|M'saken]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3272359|delegation of M'saken]]'' | {{Coord|35.733333|10.583333|display=inline}} | [[Fáìlì:CentrevilleMsaken.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3306961|Messaadine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3272359|delegation of M'saken]]'' | {{Coord|35.762045|10.595241|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q466054|Mahdia]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243859|delegation of Mahdia]]'' | {{Coord|35.504722|11.062222|display=inline}} | [[Fáìlì:Mahdia des de la Torre Obscura.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2742387|Rejiche]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243859|delegation of Mahdia]]'' | {{Coord|35.47|11.03|display=inline}} | [[Fáìlì:Tunisia Rejiche Monument1.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3176075|Mahres]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3277898|delegation of Mahrès]]'' | {{Coord|34.521786|10.498378|display=inline}} | [[Fáìlì:Mahares.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3178341|Magel Bel Abbès]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243994|delegation of Majel Bel Abbès]]'' | {{Coord|34.75|8.522222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1204373|Maktar]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3281015|delegation of Makthar]]'' | {{Coord|35.85|9.2|display=inline}} | [[Fáìlì:Makthar amphithéâtre.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3105874|Mareth]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3290427|delegation of Mareth]]'' | {{Coord|33.617764|10.286121|display=inline}} | [[Fáìlì:Mareth.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3574841|Zarat]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3290427|delegation of Mareth]]'' | {{Coord|33.667854|10.350494|display=inline}} | [[Fáìlì:Zarat-le port.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1207738|Mateur]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3298463|delegation of Mateur]]'' | {{Coord|37.04|9.665|display=inline}} | [[Fáìlì:Mateur 1.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q338512|Matmata]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3299183|delegation of Matmata]]'' | {{Coord|33.542639|9.966806|display=inline}} | [[Fáìlì:Matmata 1992 06.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q303935|Mdhila]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3303728|delegation of Mdhilla]]'' | {{Coord|34.290955|8.752624|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1153895|Majaz al Bab]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3304072|delegation of Medjez el-Bab]]'' | {{Coord|36.643611|9.604167|display=inline}} | [[Fáìlì:مجاز الباب.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q117943|Meknassy]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3304821|delegation of Meknassy]]'' | {{Coord|34.604167|9.605556|display=inline}} | [[Fáìlì:Monument du château de Struggle 04.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q950322|Melloulèche]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12244003|delegation of Melloulèche]]'' | {{Coord|35.17|11.03|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q27435|Menzel Bourguiba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3306135|delegation of Menzel Bourguiba]]'' | {{Coord|37.15|9.783333|display=inline}} | [[Fáìlì:Manzel bourguibaaaaa.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1921032|Menzel Bouzaiane]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3306137|delegation of Menzel Bouzaiane]]'' | {{Coord|34.572114|9.425603|display=inline}} | [[Fáìlì:Menzel Bouzaiene.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2724043|Menzel Bouzelfa]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3306140|delegation of Menzel Bouzelfa]]'' | {{Coord|36.6817|10.5847|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3180562|Menzel Chaker]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3306142|delegation of Menzel Chaker]]'' | {{Coord|34.916667|10.35|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q4119901|Menzel El Habib]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3306143|delegation of Menzel El Habib]]'' | {{Coord|34.229769|9.598581|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3042186|Menzel Abderrahmane]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3306149|delegation of Menzel Jemil]]'' | {{Coord|37.23|9.86|display=inline}} | [[Fáìlì:Menzel Abderrahmen.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3098585|Menzel Jemil]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3306149|delegation of Menzel Jemil]]'' | {{Coord|37.23|9.91|display=inline}} | [[Fáìlì:Menzel Jemil.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3306155|Menzel Mehiri]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q131363828|delegation of Menzel Mehiri]]'' | {{Coord|35.424444|9.852222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q764435|Menzel Temime]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3306147|delegation of Menzel Temime]]'' | {{Coord|36.783333|10.983333|display=inline}} | [[Fáìlì:Vue aérienne Menzel Temime, 2013.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2749664|Menzel Horr]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3306147|delegation of Menzel Temime]]'' | {{Coord|36.733333|10.95|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3178365|Mezzouna]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3307773|delegation of Mezzouna]]'' | {{Coord|34.5775|9.841944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q11937128|Mnihla]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3317508|delegation of Mnihla]]'' | {{Coord|36.8005|10.1102|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3099965|Mohamedia]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3318908|delegation of Mohamedia]]'' | {{Coord|36.68|10.17|display=inline}} | [[Fáìlì:Mohamedia - Tunisia - 1878.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2718752|Moknine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243856|delegation of Moknine]]'' | {{Coord|35.628278|10.899639|display=inline}} | [[Fáìlì:Statue 5 Septembre la nuit.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2843523|Amiret El Fhoul]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243856|delegation of Moknine]]'' | {{Coord|35.4441|10.826769|display=inline}} | [[Fáìlì:عميرة الفحول.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2843526|Amiret El Hojjaj]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243856|delegation of Moknine]]'' | {{Coord|35.503333|10.819722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2843529|Amiret Touazra]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243856|delegation of Moknine]]'' | {{Coord|35.4975|10.761944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2962700|Cherahil]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243856|delegation of Moknine]]'' | {{Coord|35.5|10.85|display=inline}} | [[Fáìlì:Centre ville Chrahil.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3048128|Menzel Fersi]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243856|delegation of Moknine]]'' | {{Coord|35.54|10.87|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1076553|Khniss]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243857|delegation of Monastir]]'' | {{Coord|35.712222|10.816667|display=inline}} | [[Fáìlì:Place des Martyrs, Khneis 01.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q530685|Khalidia]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3324184|delegation of Mornag]]'' | {{Coord|36.64|10.19|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1153888|Mornag]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3324184|delegation of Mornag]]'' | {{Coord|36.679444|10.291944|display=inline}} | [[Fáìlì:Djebel Ressas 2.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3105883|Mornaguia]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3324188|delegation of Mornaguia]]'' | {{Coord|36.757316|10.011892|display=inline}} | [[Fáìlì:Société des fermes françaises de Tunisie - btv1b8432355h (11 of 45).jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q123739128|El Bassatine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3324188|delegation of Mornaguia]]'' | {{Coord|36.686777|9.949765|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q642846|Moularès]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3325517|delegation of Moularès]]'' | {{Coord|34.483|8.267|display=inline}} | [[Fáìlì:Cyper parc Moulares.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3142546|Mégrine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3332815|delegation of Mégrine]]'' | {{Coord|36.768695|10.23325|display=inline}} | [[Fáìlì:AerialViewMegrine1.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q983673|Metlaoui]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3333748|delegation of Métlaoui]]'' | {{Coord|34.319444|8.401389|display=inline}} | [[Fáìlì:Metlaoui 2020 06.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3127824|Métouia]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3333752|delegation of Métouia]]'' | {{Coord|33.96|10|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3107494|Nadhour]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3334853|delegation of Nadhour]]'' | {{Coord|36.121826|10.092659|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3108259|Nasrallah]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3336216|delegation of Nasrallah]]'' | {{Coord|35.35|9.82|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3117290|Nabeul]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3337611|delegation of Nebeur]]'' | {{Coord|36.299718|8.768206|display=inline}} | [[Fáìlì:Église de Nebeur 1.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1026298|Nafta]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3337738|delegation of Nefta]]'' | {{Coord|33.872164|7.88163|display=inline}} | [[Fáìlì:نخلة في واحة نفطة 04.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3177403|Nefza]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3337741|delegation of Nefza]]'' | {{Coord|36.975198|9.080951|display=inline}} | [[Fáìlì:GrandePlaceNefza.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3108034|Nouvelle Matmata]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12244000|delegation of Nouvelle Matmata]]'' | {{Coord|33.63|10.06|display=inline}} | [[Fáìlì:Novamatmata2.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3100315|Oued Ellil]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3358013|delegation of Oued Ellil]]'' | {{Coord|36.833333|10.05|display=inline}} | [[Fáìlì:Oued Ellil.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3136209|Oued Melliz]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3358031|delegation of Oued Meliz]]'' | {{Coord|36.4675|8.550556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q612392|Ouerdanin]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243865|delegation of Ouerdanine]]'' | {{Coord|35.72|10.67|display=inline}} | [[Fáìlì:Quardanine.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3107235|Oueslatia]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3358070|delegation of Oueslatia]]'' | {{Coord|35.84|9.58|display=inline}} | [[Fáìlì:29 km to Ousseltia.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3178421|Ouled Chamekh]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243790|delegation of Ouled Chamekh]]'' | {{Coord|35.491389|10.316111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3107499|Ouled Haffouz]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3358223|delegation of Ouled Haffouz]]'' | {{Coord|35.081737|9.868053|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q27062|Radès]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3417180|delegation of Radès]]'' | {{Coord|36.766667|10.283333|display=inline}} | [[Fáìlì:Rades vue de haut 01.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3175906|Raoued]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3419097|delegation of Raoued]]'' | {{Coord|36.954487|10.191364|display=inline}} | [[Fáìlì:PanoramiqueRaouedAvril2012.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2126934|Raf Raf]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3419773|delegation of Ras Jebel]]'' | {{Coord|37.190556|10.183611|display=inline}} | [[Fáìlì:MainStreetRafRaf.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3174932|Ras Jebel]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3419773|delegation of Ras Jebel]]'' | {{Coord|37.215|10.12|display=inline}} | [[Fáìlì:Ras Jebel 2006.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3307409|Metline]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3419773|delegation of Ras Jebel]]'' | {{Coord|37.245396|10.049829|display=inline}} | [[Fáìlì:Vue Metline.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2734177|Redeyef]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3422864|delegation of Redeyef]]'' | {{Coord|34.383|8.15|display=inline}} | [[Fáìlì:Vista Redeyef.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2097539|Regueb]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3423701|delegation of Regueb]]'' | {{Coord|34.859444|9.786667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q1015427|Remada]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3424458|delegation of Remada]]'' | {{Coord|32.316667|10.399444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2912518|Rjim Maatoug]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q121097143|delegation of Rjim Maatoug]]'' | {{Coord|33.319444|7.946944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3123763|Rouhia]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3443283|delegation of Rouhia]]'' | {{Coord|35.651389|9.053056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3483185|Sidi Ameur]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243812|delegation of Sahline]]'' | {{Coord|35.75|10.7|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3107356|Sakiet Eddaïer]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3469374|delegation of Sakiet Eddaïer]]'' | {{Coord|34.8|10.78|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2963545|Chihia]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3469377|delegation of Sakiet Ezzit]]'' | {{Coord|34.795057|10.742741|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3100259|Sakiet Ezzit]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3469377|delegation of Sakiet Ezzit]]'' | {{Coord|34.8|10.77|display=inline}} | [[Fáìlì:Via del ferrocarril a la vora de Sakiet Ezzit.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q958423|Sakiet Sidi Youssef]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3469375|delegation of Sakiet Sidi Youssef]]'' | {{Coord|36.22373|8.356126|display=inline}} | [[Fáìlì:Sakiet sidi youssef souk ahras1.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q11218871|Saouaf]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3473078|delegation of Saouaf]]'' | {{Coord|36.227609|10.171292|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q967840|Bouhjar]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3474714|delegation of Sayada-Lamta-Bou Hajar]]'' | {{Coord|35.68|10.86|display=inline}} | [[Fáìlì:Bouhjar City Hall.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1972560|Lamta]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3474714|delegation of Sayada-Lamta-Bou Hajar]]'' | {{Coord|35.675409|10.880735|display=inline}} | [[Fáìlì:Lamta wallpaper.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2539054|Sayada]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3474714|delegation of Sayada-Lamta-Bou Hajar]]'' | {{Coord|35.67|10.9|display=inline}} | [[Fáìlì:HotelDeVilleSayadaSahel.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q6471038|Sbeitla]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3474896|delegation of Sbeïtla]]'' | {{Coord|35.229722|9.129444|display=inline}} | [[Fáìlì:Sbeitla 10.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q971090|Sbiba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243940|delegation of Sbiba]]'' | {{Coord|35.543333|9.073611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3178321|Sbikha]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3474902|delegation of Sbikha]]'' | {{Coord|35.93|10.02|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2720033|Sejenane]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3477978|delegation of Sejnane]]'' | {{Coord|37.05641|9.238214|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123774330|El Hchachna]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3477978|delegation of Sejnane]]'' | {{Coord|37.059804|9.239731|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2736042|Sened]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3478538|delegation of Sened]]'' | {{Coord|34.462778|9.264167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3102750|Sers]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3479991|delegation of Sers]]'' | {{Coord|36.076389|9.021111|display=inline}} | [[Fáìlì:Église du Sers 6.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q684793|El Aïn]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3481093|delegation of Sfax Sud]]'' | {{Coord|34.8|10.783333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3100382|Gremda]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3481093|delegation of Sfax Sud]]'' | {{Coord|34.79117|10.71712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3108087|Sidi Ali Ben Aoun]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3483173|delegation of Sidi Ali Ben Aoun]]'' | {{Coord|34.85|9.03|display=inline}} | [[Fáìlì:Sidi Ali B Aoun.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3178416|Sidi Alouane]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243955|delegation of Sidi Alouane]]'' | {{Coord|35.383333|10.933333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q11949712|Sidi Aïch]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3483188|delegation of Sidi Aïch]]'' | {{Coord|34.731906|8.784033|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3142513|Sidi Bou Ali]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3483198|delegation of Sidi Bou Ali]]'' | {{Coord|35.956111|10.472222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3123769|Sidi Bou Rouis]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3483200|delegation of Sidi Bou Rouis]]'' | {{Coord|36.166667|9.116667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123907359|El Assouada]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3483210|delegation of Sidi Bouzid Est]]'' | {{Coord|35.110386|9.535303|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q692716|Sidi Bouzid]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3483212|delegation of Sidi Bouzid Ouest]]'' | {{Coord|35.038056|9.485833|display=inline}} | [[Fáìlì:Sidi bouzid.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3179033|Sidi El Hani]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3483227|delegation of Sidi El Hani]]'' | {{Coord|35.666667|10.316667|display=inline}} | [[Fáìlì:Rond point Sidi El Héni 05.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3129751|Sidi Hassine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3483236|delegation of Sidi Hassine]]'' | {{Coord|36.760278|10.112778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q11949717|Sidi Makhlouf]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3483264|delegation of Sidi Makhlouf]]'' | {{Coord|33.502538|10.465893|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3176067|Sidi Thabet]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3483294|delegation of Sidi Thabet]]'' | {{Coord|36.9139|10.0361|display=inline}} | [[Fáìlì:Sidi Thabet.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q27216|Siliana]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3483864|delegation of Siliana Nord]]'' | {{Coord|36.081944|9.374722|display=inline}} | [[Fáìlì:Siliana-centre.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1365147|Skhira]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3486240|delegation of Skhira]]'' | {{Coord|34.300556|10.070833|display=inline}} | [[Fáìlì:Skhira.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q11946833|Smâr]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3487090|delegation of Smâr]]'' | {{Coord|32.995159|10.821665|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q726858|Soliman]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3489485|delegation of Soliman]]'' | {{Coord|36.694444|10.486667|display=inline}} | [[Fáìlì:Soliman Tunisia.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3175885|Korbous]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3489485|delegation of Soliman]]'' | {{Coord|36.816389|10.568611|display=inline}} | [[Fáìlì:TUNISIE KORBOUS 02.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q11950295|Souk Jedid]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3491579|delegation of Souk Jedid]]'' | {{Coord|34.942124|9.564178|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3051223|Souk Lahad]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243946|delegation of Souk Lahad]]'' | {{Coord|33.788|8.793|display=inline}} | [[Fáìlì:Monument at eastern entry to Souk Lahad.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3062887|Ezzouhour]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3492192|delegation of Sousse Riadh]]'' | {{Coord|35.82|10.6|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q986213|Tabarka]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3512715|delegation of Tabarka]]'' | {{Coord|36.955|8.755|display=inline}}<br/>{{Coord|36.956779|8.749747|display=inline}} | [[Fáìlì:VueCollineTabarka.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q659504|Menzel Salem]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3514110|delegation of Tajerouine]]'' | {{Coord|35.866667|8.466667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3175916|Tajerouine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3514110|delegation of Tajerouine]]'' | {{Coord|35.89164|8.552899|display=inline}} | [[Fáìlì:Tajerouine.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2557364|Takelsa]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3514296|delegation of Takelsa]]'' | {{Coord|36.79|10.63|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2746043|Tamerza]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3514781|delegation of Tameghza]]'' | {{Coord|34.38|7.95|display=inline}} | [[Fáìlì:Tamerza - the swallowing old village.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q817149|Tataouine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3516011|delegation of Tataouine Sud]]'' | {{Coord|32.933333|10.45|display=inline}} | [[Fáìlì:Tataouine by night.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3099155|Tebourba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3516789|delegation of Tebourba]]'' | {{Coord|36.829485|9.841089|display=inline}} | [[Fáìlì:Mairie Tebourba.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1250999|Testour]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3519108|delegation of Testour]]'' | {{Coord|36.55|9.45|display=inline}} | [[Fáìlì:Place Testour.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1975233|Thala]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3519434|delegation of Thala]]'' | {{Coord|35.566667|8.666667|display=inline}} | [[Fáìlì:Thala.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3523994|Thibar]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3523989|delegation of Thibar]]'' | {{Coord|36.522363|9.106035|display=inline}} | [[Fáìlì:Thibar 2 369002614.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3100321|Thyna]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3526200|delegation of Thyna]]'' | {{Coord|34.687333|10.7205|display=inline}} | [[Fáìlì:Thyna.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3100611|Tinja]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3529188|delegation of Tinja]]'' | {{Coord|37.160385|9.764271|display=inline}} | [[Fáìlì:Tindja - gare ferroviaire.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q338163|Touiref]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q43033873|delegation of Touiref]]'' | {{Coord|36.339293|8.581352|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q504661|Tozeur]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3536092|delegation of Tozeur]]'' | {{Coord|33.919722|8.133611|display=inline}} | [[Fáìlì:Tozeur Avenue Habib Bourguiba.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q2400416|Téboulba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243965|delegation of Téboulba]]'' | {{Coord|35.641829|10.965797|display=inline}} | [[Fáìlì:Teboulba port.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1890362|Téboursouk]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3546458|delegation of Téboursouk]]'' | {{Coord|36.456325|9.249973|display=inline}} | [[Fáìlì:Teboursouk vue du cimitière.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q12214654|Utique]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3552761|delegation of Utique]]'' | {{Coord|37.056889|10.061972|display=inline}} | [[Fáìlì:Zhana.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q12912434|Zaghouan]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3574559|delegation of Zaghouan]]'' | {{Coord|36.402778|10.143333|display=inline}} | [[Fáìlì:TUNISIE ZAGHOUAN 02.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3200159|Ksibet Thrayet]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243807|delegation of Zaouiet Ksibet Thrayet]]'' | {{Coord|35.76|10.62|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3574797|Zaouiet Sousse]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243807|delegation of Zaouiet Ksibet Thrayet]]'' | {{Coord|35.788722|10.627361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q148142|Zarzis]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3574880|delegation of Zarzis]]'' | {{Coord|33.5|11.116667|display=inline}} | [[Fáìlì:Tunesien Zarzis 2.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q123989776|Zarzis Nord]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3574880|delegation of Zarzis]]'' | {{Coord|33.585012|11.025592|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q3142622|Zriba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3576220|delegation of Zriba]]'' | {{Coord|36.35585|10.206034|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q301798|Menzel Hayet]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243935|delegation of Zéramdine]]'' | {{Coord|35.58|10.73|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q2600574|Zéramdine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q12243935|delegation of Zéramdine]]'' | {{Coord|35.58|10.73|display=inline}} | [[Fáìlì:Zeramdine City Hall 01022017-001.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q215661|Gabès]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q242263|Gabès Governorate]]'' | {{Coord|33.881389|10.098333|display=inline}} | [[Fáìlì:Gabes 10.09507E 33.88774N.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3357995|Oudhref]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q242263|Gabès Governorate]]'' | {{Coord|33.985111|9.969921|display=inline}} | [[Fáìlì:وذرف.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1573684|Hammam-Lif]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q3126499|Hammam-Lif delegation]]'' | {{Coord|36.730833|10.3275|display=inline}} | [[Fáìlì:Hammamlif palaisdubey.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q27064|Jendouba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q276580|Jendouba Governorate]]'' | {{Coord|36.501111|8.780278|display=inline}} | [[Fáìlì:Jendouba0505-02-kiosk.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q179570|Kairouan]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q276574|Kairouan Governorate]]'' | {{Coord|35.683333|10.1|display=inline}} | [[Fáìlì:View of Kairouan from the Minaret of the Great Mosque - Tunisia - 1899.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q100258259|Johaina]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q276574|Kairouan Governorate]]'' | | | |- | ''[[:d:Q852735|Kasserine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q388047|Kasserine Governorate]]'' | {{Coord|35.166667|8.833333|display=inline}} | [[Fáìlì:Kasserine.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q27157|Kebili]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q286063|Kebili Governorate]]'' | {{Coord|33.705|8.965|display=inline}} | [[Fáìlì:Tn-kebili2.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1009268|Douz]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q286063|Kebili Governorate]]'' | {{Coord|33.457222|9.025|display=inline}} | [[Fáìlì:Douz-souk.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q27155|El Kef]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q328199|Kef Governorate]]'' | {{Coord|36.166667|8.7|display=inline}} | [[Fáìlì:El Kef View.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q3049755|El Bradâa]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q328164|Mahdia Governorate]]'' | {{Coord|35.35|10.98|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q54869634|El Hekaima]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q328164|Mahdia Governorate]]'' | {{Coord|35.473001|10.887999|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q97172728|Zelba]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q328164|Mahdia Governorate]]'' | {{Coord|35.204741|10.849919|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123692508|Sidi Zid-Ouled Moulahem]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q328164|Mahdia Governorate]]'' | {{Coord|35.366797|10.507792|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q846653|Medenine]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q327087|Medenine Governorate]]'' | {{Coord|33.354722|10.505278|display=inline}} | [[Fáìlì:Medenine Ghorfas.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q208715|Monastir]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q318102|Monastir Governorate]]'' | {{Coord|35.77799|10.82617|display=inline}} | [[Fáìlì:View of Monastir from the ribat tower.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1020989|Sahline Moôtmar]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q318102|Monastir Governorate]]'' | | | |- | ''[[:d:Q22948382|Bembla-Mnara]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q318102|Monastir Governorate]]'' | {{Coord|35.695068|10.787379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q22948418|Bennane-Bodher]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q318102|Monastir Governorate]]'' | | | |- | ''[[:d:Q867615|Nabeul]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q328145|Nabeul Governorate]]'' | {{Coord|36.451389|10.736111|display=inline}} | [[Fáìlì:Jarre Nabeul.JPG|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q46325|Sfax]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q241145|Sfax Governorate]]'' | {{Coord|34.74|10.76|display=inline}} | [[Fáìlì:Murailles de sfax vue casbah sfax avenue ali balhaouane.jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Sfax OSM 01.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q180717|Sousse]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q276565|Sousse Governorate]]'' | {{Coord|35.833333|10.633333|display=inline}} | [[Fáìlì:Sousse Kasbah.JPG|center|128px]] | |- | [[Tunis]] | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | ''[[:d:Q328109|Tunis Governorate]]'' | {{Coord|36.800833|10.18|display=inline}} | [[Fáìlì:Panoramique du centre de Tunis (3197369985) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fáìlì:Tunis in Tunisia.svg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} gt9i1wxv3ma8rlc7wrj8tuxvu97afp7 Marc Fleurbaey 0 67638 622461 608417 2026-06-16T13:33:26Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622461 wikitext text/x-wiki {{Infobox Scientist|name=Marc Fleurbaey|image=Marc Fleurbaey.jpg|légende=Fleurbaey en 2017|date de naissance={{date de naissance|11|octobre|1961|âge=oui}}|lieu de naissance=[[Mesnil-Raoul]], [[Normandie]]|pays de naissance={{France}}|date de décès=|lieu de décès=|pays de décès=|domicile=|nationalité=[[France|Française]]|champs=[[Économie (discipline)|Économie]], [[philosophie]]|institutions=[[Université de Princeton]]<br />[[Center for Operations Research and Econometrics| CORE, Université Catholique de Louvain]]<br />[[Centre national de la recherche scientifique| C.N.R.S]]<br /> [[London School of Economics]]<br />[[Université Harvard]]<br /> [[Nuffield College]], [[Université d’Oxford]]<br />[[Université de Cergy-Pontoise]] <br />[[Université de Pau]] <br />[[Université Paris-Descartes]]|diplôme=[[ENSAE]] <br />[[EHESS]] <br />[[Université Paris-Nanterre]]|directeur thèse=|étudiants thèse=|renommé pour=son cadre d'analyse en matière de [[justice économique]], [[inégalités sociales]], ses études sur l'[[économie du bien-être]], le [[théorie du choix social|choix social]], la [[responsabilité]] et l'[[économie de l'environnement]]|prix=[[Docteur honoris causa]] de l'[[Université catholique de Louvain (depuis 1968)|UCL]] en [[2016]]|notes=|signature=}} '''Marc Fleurbaey''', a bi lori Oṣu Kẹwa 11, Ọdun 1961 ni Mesnil-Raoul (Ẹka Seine-Maritime, ni agbegbe Normandy, ni [[Fránsì|Faranse]] ), jẹ oludokoowo aje Faranse ti o ṣe pataki ni aje ti ilera ati aje aje. Oluwadi ati olukọ niwon 1994 ni [[Fránsì|Faranse]], [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan|United Kingdom]] ati [[Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan ilẹ̀ Amẹ́ríkà|United States]], o jẹ Ojogbon Alakoso Iṣowo ati Iṣẹ Agbofinro ni [[Yunifásítì Princeton|University Princeton]] niwon ọdun 2011. O tun ṣe Aṣayan Ile Igbimọ Alafia fun Ile-iṣẹ Alafia ni College of World Studies. O jẹ oludari ti National Institute of Statistics and Studies Economic lati 1986 si 1994. O jẹ ọkan ninu awọn aṣoju ti o ni imọran julọ julọ ti aje aje. Lara awọn ipinnu pataki rẹ, Fleurbaey ti ni idagbasoke aaye imọran ni ayika iro ti ojuse ni ọrọ-aje, ti a npè ni "aje ti ojuse <ref>{{Cite web}}</ref> ". O ti wa ni paapa mo fun re aṣáájú iṣẹ ni awọn aaye ti aje ti daradara-kookan, awọn aje idajo, ti awujo aidogba, ti awujo ilọsiwaju ati awujo fẹ. Awọn ẹda rẹ ni [[Ìmòye|imoye]] tun jẹ pataki, paapaa ninu awọn ẹkọ aṣa, ilana imoye oloselu ati imoye aje. == biography == === ikẹkọ === Marc Fleurbaey ti graduate lati [[École nationale de la statistique et de l'administration économique|ENSAE ParisTech]] (1986), akọsilẹ giga ni imoye lati Yunifasiti Paris-Nanterre (1991) ati oye oye ninu ẹkọ ẹkọ-aje lati Ile- ẹkọ giga ti Ọlọgbọn ni Awọn Imọ Awujọ (1994). === ọmọ === Marc Fleurbaey jẹ niwon ọdun 2011 [http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba Oludaniloju Oro-oro aje ati Ile-iwe Agbegbe Robert E. Kuenne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412233452/http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba |date=2019-04-12 }} ni Ilẹ-iwe [[:en:Woodrow_Wilson_School_of_Public_and_International_Affairs|Woodrow Wilson ti Ijọ ati Ajọ International]] ni [[Yunifásítì Princeton|Princeton University]]. O tun jẹ Olukọni Iwadi ni Ile- [https://uchv.princeton.edu/ ẹkọ Ile-ẹkọ giga fun Awọn Ẹya Eniyan], Ile- [https://chw.princeton.edu/ iṣẹ fun Ilera ati Welfare], ile- [https://uchv.princeton.edu/ iṣẹ Awọn Ile-ijinlẹ Ile-iṣẹ] [https://detc.princeton.edu/ William S. Dietrich II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190413180831/https://detc.princeton.edu/ |date=2019-04-13 }} ati [https://environment.princeton.edu/ Princeton Environmental Institute]. == Awọn ipinfunni fun aje == === Daradara-aje : Ni ikọja GDP === Awọn amoye ṣe akiyesi pe GDP ko ni iwọn deede ti ipinle ti awujọ ati pe a gbọdọ ṣe afihan itọnisọna miiran. Fleurbaey ati awọn alakọwe rẹ dagbasoke awọn ariyanjiyan ni ojurere fun awọn apejuwe miiran. Ni pato, ni ''Oke GDP.'' ''Iṣọkan'' Iṣura ati Idajọ ''Agbara'' (Oxford University Press, 2013), Fleurbaey ati Blanchet beere lọwọ awọn ami ti o ṣe pataki julo (gẹgẹbi awọn idagbasoke ti awọn eniyan ati awọn atọka ti a ṣe lori imọ iwadi ayọ) <ref>{{Cite web}}</ref>. === Awujọ awujọ ni ipo ti ailopin === == Awọn ipinnu ninu ifọrọjade ti eniyan == Marc Fleurbaey jẹ oluwadi kan ti a [[:en:Public_engagement|npe ni igbesi aye eniyan]]. Awọn ijẹri rẹ ti ṣẹ ni ipa rẹ gẹgẹbi awọn ìgbimọ si Bank Bank <ref>{{Cite web}}</ref>, [[Àgbájọ àwọn Orílẹ̀-èdè Aṣòkan|United Nations]] <ref>{{Cite web}}</ref> ati OECD <ref>{{Cite web}}</ref>, nipasẹ awọn ipese rẹ si ọpọlọpọ awọn igbimọ ti orilẹ-ede ati ti kariaye ati awọn iroyin ati Ijabọ alagbamu deede ti awọn oran awujọ ti o nii ṣe pẹlu ihuwasi, itesiwaju ilọsiwaju, eto imulo ati iyipada afefe. === Awọn Iroyin ati Awọn Iṣẹ === ==== Igbimọ Agbaye lori Ilọsiwaju Ọlọlọlọ-ilọsiwaju (IPSP) ==== Fleurbaey co-directed ni Igbimọ [https://www.ipsp.org/ International fun Progress Social (IPSP)], ti o pejọ pọ ju awọn oluwadi 300 lọ ni awọn ọrọ-aje ati [[Àwọn sáyẹ́nsì àwùjọ|awọn ẹkọ imọ-jinde]]. IPSP n pe wa lati tun woye awujọ ni ọrundun 21 ati pe o ṣe afihan irisi tuntun ti ilọsiwaju ti awujo ni agbaye ti o ni agbaye ati ti iṣedopọ. Igbimọ na ṣe awọn iwe-iwe meji : Iroyin IPSP ati imudaniloju, mejeeji ti a ṣe ni irisi ibanisoro kan. Lara awọn ọpọlọpọ awọn ile-iṣẹ ti gbogbo eniyan, o ti jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Stiglitz Commission lori Iwọn Awọn ọna Oro-owo ati Ilọsiwaju Ilọsiwaju, ti Aare Faranse ti paṣẹ. O tun ṣe alakoso fun Iroyin Iwadii Kẹta (2014) ti Igbimọ Ti Ilu Agbaye lori Iyipada Afefe (IPCC). O ti mu Ọlọhun Agbaye fun Ilọsiwaju Awujọ (IPSP) laipe kan, o mu awọn ogbontarọrun ti o wa ni ọgbọn ati [[Àwọn sáyẹ́nsì àwùjọ|awọn ẹkọ imọ-ara jọ pọ]]. Lara awọn ọmọ ẹgbẹ igbimọ naa ni ọpọlọpọ awọn Nobels ti aje, pẹlu [[Amartya Sen]], [[Kenneth Arrow]] ati [[James Heckman]]. Anthony Atkinson, oludoko-ọrọ aje ti o ṣe afihan aidogba ati professor ti ọrọ-aje ni Oxford, Manuel Castells, alamọṣepọ ati alagbaja ti Holberg Prize, Edgar Morin, alamọṣepọ ati oye, ati Michael Porter, aje ati ọjọgbọn ti awọn igbimọ ni [[Yunifásítì Harvard|Harvard]]. === Awọn iwe-aṣẹ ni media === Fleurbaey nigbagbogbo nkede ni oriṣiriṣi awọn orilẹ-ede ati ti kariaye agbaye, ni Faranse ati Gẹẹsi, gẹgẹbi titẹsi Faranse ti Huffington Post <ref>{{Cite web}}</ref>, atilẹjade Amẹrika ti Huffington Post <ref>{{Cite web}}</ref>, Le Monde <ref>{{Cite web}}</ref>, Libération <ref>{{Cite web}}</ref> , <ref>{{Cite web}}</ref>, Life of Ideas <ref>{{Cite journal|date=2017-11-27|url=http://www.laviedesidees.fr/Bonheur-de-base.html}}</ref>, La Cross <ref>{{Cite web}}</ref>, [[:en:Project_Syndicate|Syndicate Syndicate]] <ref>{{Cite web}}</ref>, Ẹrọ Faranse ti Awọn ibaraẹnisọrọ <ref>{{Cite web}}</ref>, The American Edition of The Conversation <ref>{{Cite web}}</ref>, The American Prospect <ref>{{Cite journal|date=2016-11-25|url=https://prospect.org/article/why-populism-challenges-democracy-within|title=Ẹda pamosi|access-date=2019-04-15|archivedate=2019-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190413193220/https://prospect.org/article/why-populism-challenges-democracy-within|deadurl=yes}}</ref>, lori aaye ayelujara ile [https://blogs.lse.ac.uk/usappblog/ -iṣẹ Amẹrika ti LSE lori Amẹrika Amẹrika ati Afihan] <ref>{{Cite web}}</ref> ati lori bulọọgi bulọọgi Economic Economic World <ref>{{Cite web}}</ref>. O tun fun awọn ibere ijomitoro si Nonfiction.fr <ref>{{Cite web}}</ref>, El Periódico de Catalunya <ref>{{Cite web}}</ref>, The Republic of the Pyrenees <ref>{{Cite web}}</ref>. Iṣẹ rẹ tun n tọka ni gbogbo igba ni awọn media, fun apẹẹrẹ ni pẹkipẹrẹ ni Ifarabalẹ nipa [https://www.ipsp.org/ IPSP] <ref>{{Cite web}}</ref>. == Awọn akọsilẹ ati awọn itọkasi == <references responsive="" group=""></references> * Marc Fleurbaey et al., ''[[google:Un+manifeste+pour+le+progrès+social&oq=Un+manifeste+pour+le+progrès+social&aqs=chrome..69i57j69i60l2j0l3.143j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8|A Manifesto fun Progress Progress]]'', La Discoverte, 2018; [https://www.worldcat.org/title/manifeste-pour-le-progres-social-une-meilleure-societe-est-possible/oclc/1085127000&referer=brief_results ISBN-10: 2348041758] * Marc Fleurbaey, Francois Maniquet, ''[https://www.cambridge.org/core/books/theory-of-fairness-and-social-welfare/57556271063D59B1EF7004FD06BDB327 Ajọ ti Itara ati Awujọ Awujọ] ,'' Ile-iwe giga University of Cambridge ; [https://www.worldcat.org/title/theory-of-fairness-and-social-welfare/oclc/892170390&referer=brief_results ISBN-10: 9780511851971] * Marc Fleurbaey, Matthew Adler, ''[https://global.oup.com/academic/product/the-oxford-handbook-of-well-being-and-public-policy-9780199325818?cc=us&lang=en& Iwe]'' Itọnisọna Ifarahan ati Ofin Axford Oxford '','' Oxford University Press, 2016; [https://www.worldcat.org/title/oxford-handbook-of-well-being-and-public-policy/oclc/968925987&referer=brief_results ISBN-10: 9780199325818] * Marc Fleurbaey, Didier Blanchet, ''Ni ikọja GDP: [http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780199767199.001.0001/acprof-9780199767199 Imọlẹ Alafia ati Ayẹwo Agbara]'', Oxford University Press, 2013; [https://www.worldcat.org/title/beyond-gdp-measuring-welfare-and-assessing-sustainability/oclc/940555731&referer=brief_results ISBN-10: 019976719] * Marc Fleurbaey, Francois Maniquet, ''[https://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8287 Equality Opportunity: Awọn aje ti ojuse]'', [[:en:World_Scientific|World Scientific Edition]], 2012, ọrọ-ọrọ nipasẹ [[Ẹ̀bùn Ìṣèrántí Nobel nínú àwọn Sáyẹ́nsì Ọ̀rọ̀-Òkòwò|Alailẹgbẹ Nobel Prize winner]] [[Eric Maskin]] ; [https://www.worldcat.org/title/equality-of-opportunity-the-economics-of-responsibility/oclc/939929190&referer=brief_results ISBN-10: 9814368873] * === Awọn nkan akọkọ === Aṣayan awọn ohun kikọ nipasẹ Marc Fleurbaey laarin awọn julọ to šẹšẹ ati julọ ṣe afihan loni, ni ibamu si google scholar: * Adler, M., & Fleurbaey, M. (2018). Ni ifojusi Ilọsiwaju ti Awujọ. ''[[:en:Economics_&_Philosophy|Iṣowo & Imoye]]'', ''34'' (3), 443-449. * Fleurbaey, M., & Maniquet, F. (2018). [https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/jel.20171238&&from=f Igbese-ori-owo-owo ti o dara julọ ati awọn ilana ti didara.] [https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/jel.20171238&&from=f ''Iwe akosile ti awọn iwe-ọrọ aje''] [https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/jel.20171238&&from=f], ''56'' (3), 1029-79. * Fleurbaey, M. (2010). [https://www.jstor.org/stable/10.1086/656513?seq=1#page_scan_tab_contents Ṣayẹwo awọn ipo awujọ ewu]. ''Iwe akosile ti oro aje'', ''118'' (4), 649-680. * Fleurbaey, M. (2009). [https://www.jstor.org/stable/40651532?seq=1#page_scan_tab_contents Ni ikọja GDP: Ibeere fun iye ti iranlọwọ ni awujo]. ''Iwe akosile ti awọn iwe-ọrọ'', ''47'' (4), 1029-75. * Fleurbaey, M., & Schokkaert, E. (2009). [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0167629608001021?via%3Dihub Aitọ aiṣedeede ni ilera ati itoju ilera]. ''[[:en:Journal_of_Health_Economics|Iwe akosile ti ọrọ-aje ilera]]'', ''28'' (1), 73-90. * Fleurbaey, M., & Maniquet, F. (2006). [http://piketty.pse.ens.fr/files/Fleurbaey2006.pdf Owo-ori owo-ori ti o fẹ]. ''Atunwo Awọn Iṣowo Iṣowo'', ''73'' (1), 55-83. * Fleurbaey, M. (1995). [https://www.cambridge.org/core/journals/economics-and-philosophy/article/equal-opportunity-or-equal-social-outcome/E951D0B606CAFC20590DB3DD3AF7B509 Awugba akoko tabi idibajẹ awujọ deede?]. [[:en:Economics_&_Philosophy|''Iṣowo & Imoye'' ]], ''11'' (1), 25-55. * Fleurbaey, M. (1995). [http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.463.8527&rep=rep1&type=pdf Equality ati ojuse]. ''Atunwo Apapọ Ọja ti Europe'', ''39'' (3-4), 683-689. <br /> == Awọn ohun ti o jọmọ == === Awọn ohun ti o jọmọ === * Daradara-aje * Ilana ti ipinnu awujo * Eto imuja ti afẹfẹ * Idajọ Awujọ * Idajọ Idajọ === Awọn ita ita === {{Autres projets|commons=Category:Marc Fleurbaey}} * {{Autorité}} *  [[null|link=|baseline|class=noviewer| Wo ki o ṣatunkọ data lori Wikidata ]] * [http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba Page nipasẹ Marc Fleurbaey, Ile-iwe ti Ijọ-ilu ti Woodrow Wilson ati International International, Princeton University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412233452/http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba |date=2019-04-12 }} * [https://scholar.google.com/citations?user=3N5T0lEAAAAJ&hl=en Majẹmu Marc Fleurbaey lori Google Scholar] * [http://www.fmsh.fr/fr/college-etudesmondiales/239 Majẹmu Marc Fleurbaey lori aaye ayelujara FMSH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190414054731/http://www.fmsh.fr/fr/college-etudesmondiales/239 |date=2019-04-14 }} * {{PDFlink}} [https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=sites&srcid=ZGVmYXVsdGRvbWFpbnxtYXJjZmxldXJiYWV5fGd4OjgzMmE4ZjUwZDliOGVjYw Marc Fleurbaey's CV] * {{PDFlink}} [https://ec.europa.eu/eurostat/documents/118025/118123/Fitoussi+Commission+report Iroyin Commission Stiglitz] (ni ede Gẹẹsi, awọn oju ewe 292) * {{PDFlink}} [https://www.ipsp.org/downloads Akojọpọ ti Iroyin ti Apejọ Agbaye lori Ilọsiwaju Ọlọlọlọgba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190413065411/https://www.ipsp.org/downloads |date=2019-04-13 }} (ni ede Gẹẹsi, awọn oju-iwe 70) [[Ẹ̀ka:Ìdájọ́]] [[Ẹ̀ka:Ọ̀rọ̀-òkòwò]] [[Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations]] cyylds41sg9ybe0f10pj1un3mdi0ocx Oníṣe:GerardM/Fellows of the Nigerian National Academy of Sciences 2 67880 622523 621991 2026-06-17T02:02:09Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622523 wikitext text/x-wiki [https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q69092328 Fellows of the Nigerian National Academy of Sciences] {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item (COUNT(DISTINCT ?publications) AS ?count) (REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid) (CONCAT( "[[toolforge:scholia/author/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?count), "]] / ", "[[toolforge:scholia/author/", ?qid , "/missing{{!}}📖]]") AS ?scholia) WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q69092328 . OPTIONAL { ?publications wdt:P50 ?item } } GROUP BY ?item|section= |sort=P166/Q69092328/P585 |sort_order=desc |columns=label:Article,P106,P496,P1960,P214,P166/Q69092328/P585:Date conferred,P18:Image,?scholia:Publications (known/missing) |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! iṣẹ́ oòjọ́ rẹ̀ ! ORCID iD ! Google Scholar author ID ! VIAF ID ! Date conferred ! Image ! Publications (known/missing) |- | ''[[:d:Q21005784|Oluwole B. Familoni]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-5480-232X 0000-0002-5480-232X] | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q21005784|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21005784/missing|📖]] |- | [[Mojisola Adeyeye]] | ''[[:d:Q105186|pharmacist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q51858251|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858251/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q51858371|Musbau Adewumi Akanji]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q2919046|biochemist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4476-454X 0000-0003-4476-454X] | [https://scholar.google.com/citations?user=ScOP4eEAAAAJ ScOP4eEAAAAJ] | | 2016 | [[Fáìlì:FUT.Minna Prof. Musbau A. Akanji.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q51858371|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858371/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q51858431|Joseph Eberendu Ahaneku]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 2014 | [[Fáìlì:Joseph Ahaneku.png|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q51858431|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858431/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q51858437|Michael Umale Adikwu]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q36180|olùkọ̀wé]]'' | | | | 2009 | | [[toolforge:scholia/author/Q51858437|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858437/missing|📖]] |- | [[Deborah Ajakaiye]] | ''[[:d:Q12094958|geophysicist]]''<br/>''[[:d:Q520549|geologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/4616798 4616798] | 1980 | | [[toolforge:scholia/author/Q16105317|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16105317/missing|📖]] |- | [[Jubril Aminu|Jibril Aminu]] | [[olóṣèlú]]<br/>''[[:d:Q193391|diplomat]]''<br/>''[[:d:Q3264451|cardiologist]]''<br/>''[[:d:Q83307|minister]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/72930256 72930256] | 1992 | | [[toolforge:scholia/author/Q6301957|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6301957/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q30090012|Oye Gureje]]'' | ''[[:d:Q211346|psychiatrist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-0094-5947 0000-0003-0094-5947] | | [https://viaf.org/viaf/311810867 311810867] | 2013 | [[Fáìlì:POG.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q30090012|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q30090012/missing|📖]] |- | [[Catherine Falade]] | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4755-6033 0000-0003-4755-6033] | | [https://viaf.org/viaf/316552768 316552768] | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q55176086|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55176086/missing|📖]] |- | [[Ogbonnaya Onu]] | [[olóṣèlú]]<br/>''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]''<br/>''[[:d:Q83307|minister]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/27963581 27963581] | 2020 | [[Fáìlì:Ogbonnaya Onu - 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q13655513|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q13655513/missing|📖]] |- | [[Alexander Animalu]] | ''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=WYCcrnkAAAAJ WYCcrnkAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/36492346 36492346] | 1980 | [[Fáìlì:Alexander Animalu.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q4718223|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4718223/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q54313807|Thomas Adesanya Ige Grillo]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q54313807|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q54313807/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q111982496|Adenike Oladiji]]'' | ''[[:d:Q2919046|biochemist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 2020 | | [[toolforge:scholia/author/Q111982496|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q111982496/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4865269|Bartholomew O. Nnaji]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>[[olóṣèlú]]<br/>''[[:d:Q83307|minister]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/113602104 113602104] | 1997 | | [[toolforge:scholia/author/Q4865269|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4865269/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75798588|Njidda M. Gadzama]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-3743-8239 0000-0002-3743-8239] | | [https://viaf.org/viaf/116395774 116395774] | 1997 | | [[toolforge:scholia/author/Q75798588|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75798588/missing|📖]] |- | [[Patrick Obi Ngoddy]] | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q131512|farmer]]''<br/>''[[:d:Q63179158|food engineer]]'' | | | | 1996 | | [[toolforge:scholia/author/Q75798728|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75798728/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75799110|Alfred A. Susu]]'' | | | | | 1994 | | [[toolforge:scholia/author/Q75799110|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799110/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75799475|Mark Nwagwu]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q49757|poet]]'' | | | | 1994 | [[Fáìlì:Prof Mark Nwagwu.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q75799475|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799475/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75511268|Emmanuel Uche Odigboh]]'' | | | | | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q75511268|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75511268/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75799649|Paul O. Okonkwo]]'' | | | | | 1979 | | [[toolforge:scholia/author/Q75799649|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799649/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75799736|Elijah D. Mshelia]]'' | | | | [https://viaf.org/viaf/85639901 85639901] | 1994 | | [[toolforge:scholia/author/Q75799736|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799736/missing|📖]] |- | [[Babatunde Lawal Salako]] | ''[[:d:Q20739489|nephrologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 2020 | | [[toolforge:scholia/author/Q113141638|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141638/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q113141639|Bolanle Adeniyi]]'' | ''[[:d:Q105570105|pharmaceutical scientist]]''<br/>''[[:d:Q3779582|microbiologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=n2EBeXsAAAAJ n2EBeXsAAAAJ] | | 2021 | | [[toolforge:scholia/author/Q113141639|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141639/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q113141636|Anthony Attama]]'' | ''[[:d:Q105570105|pharmaceutical scientist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-5751-2280 0000-0002-5751-2280] | [https://scholar.google.com/citations?user=PKTI5ggAAAAJ PKTI5ggAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/305609745 305609745] | 2022 | | [[toolforge:scholia/author/Q113141636|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141636/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q113141637|Augustine Ubachukwu]]'' | ''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=qj1tUXQAAAAJ qj1tUXQAAAAJ] | | 2020 | | [[toolforge:scholia/author/Q113141637|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141637/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q113141642|Lateef Sanni]]'' | ''[[:d:Q1781198|agronomist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-3363-6091 0000-0003-3363-6091] | [https://scholar.google.com/citations?user=Q3H6FEMAAAAJ Q3H6FEMAAAAJ] | | 2020 | | [[toolforge:scholia/author/Q113141642|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141642/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q113141643|Timothy Odiaka]]'' | ''[[:d:Q34463094|organic chemist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q113141643|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141643/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q113141640|James Ogbonna]]'' | ''[[:d:Q864835|biotechnologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=xasaLiYAAAAJ xasaLiYAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/128165747316053932169 128165747316053932169] | 2021 | [[Fáìlì:Prof-Ogbonna.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q113141640|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141640/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q113141641|Joseph Olusegun Ayo]]'' | ''[[:d:Q2055046|physiologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=nUOfarcAAAAJ nUOfarcAAAAJ] | | 2021 | | [[toolforge:scholia/author/Q113141641|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141641/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75226075|Oyebiodun Longe]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 2007 | | [[toolforge:scholia/author/Q75226075|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226075/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75082227|Jacob Kwada Paghi Kwaga]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-6922-0998 0000-0002-6922-0998] | | | 2018 | | [[toolforge:scholia/author/Q75082227|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75082227/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75514799|Emmanuel O. Anosike]]'' | | | | | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q75514799|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75514799/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75226666|Ifeanyi Charles Ume]]'' | | | | | 2007 | | [[toolforge:scholia/author/Q75226666|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226666/missing|📖]] |- | [[Suleiman Bogoro|Suleiman Elias Bogoro]] | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q901|oní ìmọ̀ sáyẹ́nsì]]'' | | | | 2018 | [[Fáìlì:Suleiman Elias Bogoro.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q75082585|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75082585/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75226809|Gabriel N. Egbunike]]'' | | | | | 2007 | | [[toolforge:scholia/author/Q75226809|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226809/missing|📖]] |- | [[Olufemi Bamiro]] | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q81096|engineer]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/39057210 39057210] | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q19865586|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19865586/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75226925|Abayomi Olusola Akanji]]'' | | | | | 2007 | | [[toolforge:scholia/author/Q75226925|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226925/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q72202313|Samuel N.C. Okonkwo]]'' | ''[[:d:Q126368762|agricultural scientist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/78353836 78353836] | 1979 | | [[toolforge:scholia/author/Q72202313|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72202313/missing|📖]] |- | [[Pius N. Okeke]] | ''[[:d:Q121594|professor]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=ApO-U6cAAAAJ ApO-U6cAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/271139961 271139961] | 1998 | [[Fáìlì:PROF. PN OKEKE AS PROF. EMERITUS- 2015.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q70618710|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70618710/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75234885|Emmanuel Chukwuemeka Okafor]]'' | | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q75234885|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75234885/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75811825|Alexander D. Wozuzu Acholonu]]'' | ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q107622091|academic dean]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/18924672 18924672] | 1992 | | [[toolforge:scholia/author/Q75811825|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75811825/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16846432|Ifedayo Oladapo]]'' | ''[[:d:Q81096|engineer]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q16846432|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16846432/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75236118|Akinola Muritala Salau]]'' | | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q75236118|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75236118/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75236706|Babatunde Owolabi Onadeko]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q15401884|medical researcher]]''<br/>[[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q75236706|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75236706/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q55629671|Cornelius Adedapo Kogbe]]'' | | | | [https://viaf.org/viaf/196156051 196156051] | 1985 | | [[toolforge:scholia/author/Q55629671|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55629671/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75237164|Gabriel Kayode Falade]]'' | | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q75237164|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75237164/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75814686|Ephraim Efiong]]'' | | | | | 1991 | | [[toolforge:scholia/author/Q75814686|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75814686/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q58371457|Mayowa Ojo Owolabi]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-1146-3070 0000-0003-1146-3070] | | | 2018 | | [[toolforge:scholia/author/Q58371457|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q58371457/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75816990|Gordian Obuneme Ezekwe]]'' | | | | | 1991 | | [[toolforge:scholia/author/Q75816990|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75816990/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75817925|Idris Mohammed]]'' | | | | | 1990 | | [[toolforge:scholia/author/Q75817925|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75817925/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75818012|Joseph Yusuf Yayock]]'' | | | | | 1990 | | [[toolforge:scholia/author/Q75818012|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75818012/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75243183|Israel F Adu]]'' | | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q75243183|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75243183/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75820200|Sulaiman Adeniyi Adekola]]'' | | | | | 1990 | | [[toolforge:scholia/author/Q75820200|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75820200/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75821486|Joshua Ajadi Faniran]]'' | | | | | 1988 | | [[toolforge:scholia/author/Q75821486|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75821486/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75821589|Olusegun Ladimeji Oke]]'' | | | | | 1988 | | [[toolforge:scholia/author/Q75821589|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75821589/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75825781|Andrew Oteku Evwaraye]]'' | | | | | 1987 | | [[toolforge:scholia/author/Q75825781|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75825781/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75826028|Adelola Adeloye]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q9385011|neurosurgeon]]'' | | | | 1987 | | [[toolforge:scholia/author/Q75826028|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826028/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75826547|Gabriel Ayodele Makanjuola]]'' | | | | | 1986 | | [[toolforge:scholia/author/Q75826547|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826547/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75826831|Charles Okolo Okafor]]'' | | | | | 1986 | | [[toolforge:scholia/author/Q75826831|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826831/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75826944|Henry Ehikpehale Enahoro]]'' | | | | | 1985 | | [[toolforge:scholia/author/Q75826944|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826944/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75106127|Samuel Olusegun Akande]]'' | | | | | 2018 | | [[toolforge:scholia/author/Q75106127|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75106127/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75827429|Anthony Malomo Adia Imevbore]]'' | | | | | 1983 | | [[toolforge:scholia/author/Q75827429|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75827429/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75827746|George Joseph Folayan Esan]]'' | | | | | 1982 | | [[toolforge:scholia/author/Q75827746|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75827746/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q64871722|Sunday W. Petters]]'' | ''[[:d:Q520549|geologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/29606422 29606422] | 2000 | | [[toolforge:scholia/author/Q64871722|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q64871722/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75829999|Osondu John Eze-Uzomaka]]'' | | | | | 1981 | | [[toolforge:scholia/author/Q75829999|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75829999/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75830255|Cornelius O. Orangun]]'' | | | | | 1981 | | [[toolforge:scholia/author/Q75830255|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75830255/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75109736|J. Chukwuemeka Agunwamba]]'' | ''[[:d:Q13582652|civil engineer]]''<br/>''[[:d:Q36180|olùkọ̀wé]]''<br/>''[[:d:Q1569495|ọ̀gá akẹ́ẹ̀kọ́]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/284593770 284593770] | 2018 | | [[toolforge:scholia/author/Q75109736|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75109736/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75109908|Mufutau Babs Oyeneyin]]'' | | | | | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q75109908|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75109908/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75254131|Olusegun Ekundayo]]'' | | | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q75254131|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75254131/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75110097|Martins Olusola Olorunfemi]]'' | | | | | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q75110097|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75110097/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75832021|Oladipo Olujimi Akinkugbe]]'' | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q20739489|nephrologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/276415261 276415261] | 1980 | | [[toolforge:scholia/author/Q75832021|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75832021/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75832117|Timothy Ajibola Taylor]]'' | ''[[:d:Q56677038|agricultural biologist]]''<br/>''[[:d:Q3055126|entomologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/303937339 303937339] | 1980 | | [[toolforge:scholia/author/Q75832117|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75832117/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75832592|Cyril Obiora Enwonwu]]'' | | | | | 1979 | | [[toolforge:scholia/author/Q75832592|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75832592/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75112392|Emiola O. Olapade-Olaopa]]'' | ''[[:d:Q17345122|urologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q75112392|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75112392/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75112516|Karniyus Shingu Gamaniel]]'' | | | | | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q75112516|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75112516/missing|📖]] |- | [[Obioma C. Nwaorgu]] | ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''<br/>''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q1476215|human rights defender]]'' | | | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q75164951|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75164951/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75165166|Boniface C.E. Egboka]]'' | | | | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q75165166|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75165166/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q56999820|Olubukola O Babalola]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q1569495|ọ̀gá akẹ́ẹ̀kọ́]]''<br/>''[[:d:Q15253558|activist]]''<br/>''[[:d:Q17989045|vice president]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4344-1909 0000-0003-4344-1909] | [https://scholar.google.com/citations?user=rmHHG2UAAAAJ rmHHG2UAAAAJ] | | 2022 | | [[toolforge:scholia/author/Q56999820|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q56999820/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75167018|Babajide Ibitayo Alo]]'' | | | | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q75167018|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75167018/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75168259|Siyanbola Malomo]]'' | | | | | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q75168259|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75168259/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75168424|Sonny F. Kuku]]'' | | | | | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q75168424|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75168424/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12887060|Aderemi Kuku]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]] | | | [https://viaf.org/viaf/111184030 111184030] | 1989 | | [[toolforge:scholia/author/Q12887060|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12887060/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q89442182|Abdulrazaq G Habib]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4219-8724 0000-0003-4219-8724] | | | 2022 | | [[toolforge:scholia/author/Q89442182|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89442182/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75169925|O. Sodeinde]]'' | | | | | 2009 | | [[toolforge:scholia/author/Q75169925|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75169925/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q59167174|David Mba]]'' | ''[[:d:Q81096|engineer]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-7278-4623 0000-0001-7278-4623] | [https://scholar.google.com/citations?user=V9tO4J8AAAAJ V9tO4J8AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/46290755 46290755] | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q59167174|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59167174/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12888834|Charles Chidume]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]] | | | [https://viaf.org/viaf/104314245 104314245]<br/>[https://viaf.org/viaf/81470209 81470209] | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q12888834|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12888834/missing|📖]] |- | [[Abba Gumel]] | [[onímọ̀ ìsirò]] | [https://orcid.org/0000-0002-8413-1248 0000-0002-8413-1248] | [https://scholar.google.com/citations?user=MpJ7daYAAAAJ MpJ7daYAAAAJ]<br/>[https://scholar.google.com/citations?user=nEZt41cAAAAJ nEZt41cAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/68352879 68352879] | 2010 | [[Fáìlì:Gumel-May2022.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q19664934|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19664934/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q72431255|Ikenna Onyido]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q72431255|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72431255/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20675871|Andrew Jonathan Nok]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q2919046|biochemist]]'' | | | | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q20675871|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20675871/missing|📖]] |- | [[Anthony Afọlábí Adegbola|Anthony Afolabi Adegbola]] | ''[[:d:Q350979|zoologist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q20675886|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20675886/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20675920|Augustine Njoku Obi]]'' | ''[[:d:Q15634281|virologist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q20675920|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20675920/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7412307|Samuel Okoye]]'' | ''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''<br/>''[[:d:Q36180|olùkọ̀wé]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/45840335 45840335] | 1982 | | [[toolforge:scholia/author/Q7412307|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7412307/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20676177|Caleb Olaniyan]]'' | ''[[:d:Q350979|zoologist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q20676177|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676177/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20676391|David Okali]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1989 | | [[toolforge:scholia/author/Q20676391|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676391/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20676554|Emmanuel Ndubisi Maduagwu]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q20676554|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676554/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20676556|Emmanuel Emovon]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>[[olóṣèlú]] | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q20676556|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676556/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20676572|Etim Moses Essien]]'' | ''[[:d:Q3144914|hematologist]]'' | | | | 1990 | | [[toolforge:scholia/author/Q20676572|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676572/missing|📖]] |- | [[Abubakar S. Sambo]] | ''[[:d:Q81096|engineer]]'' | | | | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q19667396|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19667396/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12891436|Haroon Oladipo Tejumola]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]] | | | | 1991 | | [[toolforge:scholia/author/Q12891436|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12891436/missing|📖]] |- | [[Gabriel Babatunde Ogunmola]] | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>[[oníṣègùn]] | | | [https://viaf.org/viaf/122320023 122320023] | 1987 | | [[toolforge:scholia/author/Q20676674|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676674/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12891811|James O. C. Ezeilo]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]] | | [https://scholar.google.com/citations?user=JCLL7-sAAAAJ JCLL7-sAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/2919173973177923810006 2919173973177923810006] | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q12891811|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12891811/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20677132|Jarlath U. Umoh]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-6021-6397 0000-0001-6021-6397] | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q20677132|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20677132/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q105881986|Lawrence Ikechukwu Ezemonye]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/305731117 305731117] | 2020 | | [[toolforge:scholia/author/Q105881986|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q105881986/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q137023080|S. Kwame Karikari]]'' | | | | | 1996 | | [[toolforge:scholia/author/Q137023080|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137023080/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20679495|Victor Adenuga Oyenuga]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/190682891 190682891] | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q20679495|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q20679495/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12894384|Micah Okwuchukwu Osilike]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]] | | | | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q12894384|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12894384/missing|📖]] |- | [[Adeyinka Gladys Falusi|Adeyinka G. Falusi]] | ''[[:d:Q3144914|hematologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q12773412|parasitologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-3064-3336 0000-0002-3064-3336] | | [https://viaf.org/viaf/63491918 63491918] | 2009 | | [[toolforge:scholia/author/Q16211147|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q16211147/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q69122806|Henrietta Ene-Obong]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-9125-6751 0000-0002-9125-6751] | | [https://viaf.org/viaf/86278507 86278507] | 2018 | | [[toolforge:scholia/author/Q69122806|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69122806/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75178546|Rotimi A. Oderinde]]'' | | | | | 2009 | | [[toolforge:scholia/author/Q75178546|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75178546/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q59752625|Michael Obi Onyekonwu]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-8690-9105 0000-0002-8690-9105] | | | 2019 | | [[toolforge:scholia/author/Q59752625|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59752625/missing|📖]] |- | [[Sunday Iyahen]] | [[onímọ̀ ìsirò]]<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>[[olóṣèlú]] | | | [https://viaf.org/viaf/16288103 16288103] | 1981 | | [[toolforge:scholia/author/Q12897525|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12897525/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75179014|Tom A. Aire]]'' | | | | | 2009 | | [[toolforge:scholia/author/Q75179014|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75179014/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75900303|Anthony Momodu Oseni]]'' | ''[[:d:Q2083925|botanical collector]]'' | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75900303|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75900303/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20683859|Awele Maduemezia]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>[[onímọ̀ ìsirò]] | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q20683859|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20683859/missing|📖]] |- | [[Oladipo Ogunlesi|Theophilus Oladipo Ogunlesi]] | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>[[oníṣègùn]] | | | [https://viaf.org/viaf/46517165 46517165]<br/>[https://viaf.org/viaf/8230160667773703560004 8230160667773703560004]<br/>[https://viaf.org/viaf/8764160668122903560009 8764160668122903560009] | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75901226|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75901226/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75901435|Agu U. Ogan]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75901435|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75901435/missing|📖]] |- | [[Lateef Akinola Salako]] | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1981 | | [[toolforge:scholia/author/Q20684458|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20684458/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20684849|Mojeed Olayide Abass]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q20684849|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20684849/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20684880|K. Mosto Onuoha]]'' | ''[[:d:Q520549|geologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/12398146 12398146] | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q20684880|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20684880/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20685015|Domingo Amechi Okorie]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]'' | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q20685015|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685015/missing|📖]] |- | [[Olaitan Soyannwo]] | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q28837|anesthesiologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q15978655|consultant]]'' | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q20685016|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685016/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20685026|Olusoga Sofola]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-5532-0488 0000-0002-5532-0488] | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q20685026|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685026/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20685033|Cyril Agodi Onwumechili]]'' | ''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1977 | [[Fáìlì:Onwumechili wiki pix.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q20685033|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685033/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4682391|Adetokunbo Lucas]]'' | [[oníṣègùn]] | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q4682391|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4682391/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75902610|Theodore Idibiye Francis]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75902610|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75902610/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q47501298|Obinna Onwujekwe]]'' | ''[[:d:Q188094|economist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1214-4285 0000-0002-1214-4285] | [https://scholar.google.com/citations?user=lVcCp5gAAAAJ lVcCp5gAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/305447338 305447338] | 2020 | | [[toolforge:scholia/author/Q47501298|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q47501298/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75902834|Akinyele Fabiyi]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75902834|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75902834/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20685746|M. Temitayo Shokunbi]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-7819-6862 0000-0002-7819-6862] | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q20685746|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685746/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q72587424|David Tinakpoewan Okpako]]'' | | | | [https://viaf.org/viaf/60630064 60630064] | 1991 | | [[toolforge:scholia/author/Q72587424|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72587424/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75903479|Mark O. Chijioke]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75903479|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75903479/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20687464|Umaru Shehu]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 1977 | [[Fáìlì:Nigerian Public Domain 563.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q20687464|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20687464/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75906548|Olumuyiwa Awe]]'' | | | | [https://viaf.org/viaf/38219967 38219967] | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75906548|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75906548/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q70717390|Olukayode Oladipo Amund]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=i3EyYBMAAAAJ i3EyYBMAAAAJ] | | 2021 | | [[toolforge:scholia/author/Q70717390|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70717390/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75907555|J.B.E. Awachie]]'' | ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/140151352041252601833 140151352041252601833] | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75907555|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75907555/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75907853|I.A. Akinrele]]'' | ''[[:d:Q1781198|agronomist]]'' | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75907853|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75907853/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q35828655|Celestine Onwuliri]]'' | | | | | 2009 | | [[toolforge:scholia/author/Q35828655|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q35828655/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75043290|Bertram Ekejiuba Nwoke]]'' | | | | | 2019 | | [[toolforge:scholia/author/Q75043290|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043290/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75043412|Gabriel Ayowole Kolawole]]'' | | | | | 2019 | | [[toolforge:scholia/author/Q75043412|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043412/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75043478|Matthew Olusoji Ilori]]'' | ''[[:d:Q414528|academician]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1675-0047 0000-0002-1675-0047] | [https://scholar.google.com/citations?user=Tf4RNV4AAAAJ Tf4RNV4AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/30157412214616050053 30157412214616050053] | 2019 | | [[toolforge:scholia/author/Q75043478|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043478/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q71727708|Timothy U. Obi]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q71727708|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71727708/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75043642|Isaac Uzoma Asuzu]]'' | | | | | 2019 | | [[toolforge:scholia/author/Q75043642|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043642/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q48805875|Herbert C. Kodilinye]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q48805875|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q48805875/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16945811|Augustine O. Esogbue]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]]<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 2000 | | [[toolforge:scholia/author/Q16945811|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16945811/missing|📖]] |- | [[Ibironke Akinsete]] | ''[[:d:Q8125919|political adviser]]''<br/>[[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q3144914|hematologist]]'' | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q62071484|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q62071484/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16946670|John Chukwuemeka Amazigo]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]] | | | | 1985 | | [[toolforge:scholia/author/Q16946670|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16946670/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q55873686|Folahan A. Adekola]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4411-669X 0000-0003-4411-669X] | | | 2022 | | [[toolforge:scholia/author/Q55873686|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55873686/missing|📖]] |- | [[Babatunde Osotimehin]] | [[oníṣègùn]]<br/>[[olóṣèlú]]<br/>''[[:d:Q3368718|pathologist]]''<br/>''[[:d:Q83307|minister]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/9599149619472104010006 9599149619472104010006] | 2006 | [[Fáìlì:Babatunde Osotimehin at the London Summit on Family Planning.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q4837550|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4837550/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42322998|Jonathan Oyebamiji Babalola]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1407-6677 0000-0002-1407-6677] | | | 2018 | | [[toolforge:scholia/author/Q42322998|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42322998/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75194536|Olukayode Dada]]'' | | | | | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q75194536|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75194536/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75194690|Martin Anthony C. Aghaji]]'' | | | | | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q75194690|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75194690/missing|📖]] |- | [[Joseph Chike Edozien]] | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q3368718|pathologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/38409550 38409550] | 1980 | | [[toolforge:scholia/author/Q6282107|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6282107/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18249304|Babatunde Adetokunbo Sofoluwe]]'' | ''[[:d:Q82594|computer scientist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q18249304|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18249304/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q57896470|Benjamin Uzochukwu]]'' | ''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-0794-0455 0000-0002-0794-0455] | | | 2021 | | [[toolforge:scholia/author/Q57896470|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q57896470/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q52707368|Olayinka Olusola Omigbodun]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q211346|psychiatrist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-3808-8530 0000-0003-3808-8530] | | | 2019 | | [[toolforge:scholia/author/Q52707368|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q52707368/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18684381|Azikiwe Peter Onwualu]]'' | ''[[:d:Q81096|engineer]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-5970-4836 0000-0001-5970-4836] | | [https://viaf.org/viaf/1870807 1870807] | 2009 | [[Fáìlì:Peter-o.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q18684381|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18684381/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18685013|Nimi Dimkpa Briggs]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''<br/>''[[:d:Q13638192|obstetrician]]'' | | | | 2007 | | [[toolforge:scholia/author/Q18685013|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18685013/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q89329083|Simeon Cadmus]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-3281-2316 0000-0002-3281-2316] | | | 2022 | | [[toolforge:scholia/author/Q89329083|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89329083/missing|📖]] |- | [[Grace Oladunni Taylor|Oladunni G. Olaniyan-Taylor]] | ''[[:d:Q2919046|biochemist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/173967033 173967033] | 1997 | [[Fáìlì:Grace Oladunni Taylor.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q22290342|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22290342/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q72606389|Turner T. Isoun]]'' | [[olóṣèlú]]<br/>''[[:d:Q83307|minister]]'' | | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q72606389|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72606389/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q57901802|Emmanuel A Ameh]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-2386-3039 0000-0003-2386-3039] | | | 2021 | | [[toolforge:scholia/author/Q57901802|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57901802/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75491065|Raifu Isola Salawu]]'' | | | | | 1999 | | [[toolforge:scholia/author/Q75491065|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75491065/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20562459|Samuel Akindiji Ilori]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]]<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q20562459|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20562459/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75491735|Cajetan Ezeani Okeke]]'' | | | | | 1999 | | [[toolforge:scholia/author/Q75491735|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75491735/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75492019|Edward ‘B. Attah]]'' | | | | | 1999 | | [[toolforge:scholia/author/Q75492019|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75492019/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q41900805|Oluwatoyin A. Odeku]]'' | ''[[:d:Q105186|pharmacist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-0732-1304 0000-0002-0732-1304] | [https://scholar.google.com/citations?user=Ti-T_nsAAAAJ Ti-T_nsAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/302282669 302282669] | 2019 | | [[toolforge:scholia/author/Q41900805|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q41900805/missing|📖]] |- | [[Folasade Ogunsola]] | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-7734-685X 0000-0001-7734-685X] | [https://scholar.google.com/citations?user=HemfnRwAAAAJ HemfnRwAAAAJ] | | 2017 | [[Fáìlì:230201-N-DK722-1004 - NAVEUR-NAVAF Band visits Nigerian National Museum and University of Lagos.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q56753366|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56753366/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q56753367|Stella Ifeanyi Smith]]'' | ''[[:d:Q864835|biotechnologist]]''<br/>''[[:d:Q15401884|medical researcher]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-2163-1189 0000-0003-2163-1189] | [https://scholar.google.com/citations?user=szjhfkcAAAAJ szjhfkcAAAAJ] | | 2022 | | [[toolforge:scholia/author/Q56753367|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56753367/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q70593706|Effiom Edem Antia]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q70593706|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70593706/missing|📖]] |- | [[Adégòkè Olúbùmmọ́|Adegoke Olubummo]] | [[onímọ̀ ìsirò]] | | | [https://viaf.org/viaf/31056653 31056653] | 1980 | | [[toolforge:scholia/author/Q11051763|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q11051763/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q74632009|Nduka Nnamdi Ekere]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-9955-8244 0000-0002-9955-8244] | | | 2019 | | [[toolforge:scholia/author/Q74632009|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74632009/missing|📖]] |- | [[Winston Wole Soboyejo]] | ''[[:d:Q10497074|military flight engineer]]''<br/>''[[:d:Q81096|engineer]]'' | | | | 2007 | [[Fáìlì:Winston Soboyejo.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q8026145|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q8026145/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q98565719|Adekunle A. Bakare]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-9829-1587 0000-0001-9829-1587] | | | 2021 | | [[toolforge:scholia/author/Q98565719|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q98565719/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21004706|Ibrahim Garba]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q520549|geologist]]''<br/>''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''<br/>''[[:d:Q1231865|ọ̀gá akẹ́ẹ̀kọ́]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/8973156223673205400008 8973156223673205400008] | 2020 | | [[toolforge:scholia/author/Q21004706|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21004706/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21004730|Isaac Adebayo Adeyemi]]'' | | | | | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q21004730|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21004730/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21004729|Adeyinka Afolayan]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q121594|professor]]'' | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q21004729|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21004729/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75112716|Charles Okechukwu Esimone]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1753-6763 0000-0002-1753-6763] | | [https://viaf.org/viaf/305561378 305561378] | 2017 | [[Fáìlì:Prof. Charles Esimone.png|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q75112716|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75112716/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75833792|Alexander Eyimofe Boyo]]'' | ''[[:d:Q3332427|clinical pathologist]]''<br/>''[[:d:Q17156912|malariologist]]''<br/>''[[:d:Q3126128|geneticist]]'' | | | | 1977 | [[Fáìlì:A.E. Boyo. Photograph. Wellcome V0028066 (cropped).jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q75833792|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75833792/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75833964|Babatunde Olusiji Osunkoya]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75833964|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75833964/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75113556|Edith Oriabure Ajaiyeoba]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q75113556|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75113556/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75113702|Chidi Emmanuel Akujor]]'' | | | | | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q75113702|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75113702/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q64878034|Adesola Ogunniyi]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-2946-8956 0000-0002-2946-8956] | | | 2019 | | [[toolforge:scholia/author/Q64878034|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64878034/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75114533|Peter Achuike Akah]]'' | | | | | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q75114533|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75114533/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75114791|Richard Adebayo Adegbola]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q75114791|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75114791/missing|📖]] |- | [[Ayodele Olajide Falase|Ayodele O. Falase]] | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q69948825|medical faculty]]''<br/>''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''<br/>''[[:d:Q36180|olùkọ̀wé]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/12370842 12370842] | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q64735479|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64735479/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75836662|Gabriel Ediale Osuide]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75836662|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75836662/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q74107303|Olapeju Aiyelaagbe]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-2281-4104 0000-0003-2281-4104] | [https://scholar.google.com/citations?user=xCFGB1QAAAAJ xCFGB1QAAAAJ] | | 2024 | | [[toolforge:scholia/author/Q74107303|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74107303/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q85354126|Ganiyu Oboh]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q2919046|biochemist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-5167-9779 0000-0001-5167-9779] | | | 2022 | | [[toolforge:scholia/author/Q85354126|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q85354126/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75839440|Sauel O. Alasoadura]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75839440|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839440/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75839463|Emmanuel Ayotunde Yoloye]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75839463|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839463/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q64738505|Charles Igwe Arizechukwu]]'' | ''[[:d:Q520549|geologist]]'' | | | | 2021 | [[Fáìlì:THE NEW VC READING ANGLICAN HYMS DURING HIS INAUGRATION AT EKPO REFECTORY UNN.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q64738505|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64738505/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75839678|Patrick Iloba Amenechi]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75839678|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839678/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75839685|Frank Mene Adedemiswanye Ukoli]]'' | ''[[:d:Q350979|zoologist]]''<br/>''[[:d:Q27497422|helminthologist]]''<br/>''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/70271313 70271313] | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75839685|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839685/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75839691|Samuel Afolabi Toye]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75839691|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839691/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75839696|Ayodele Tella]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75839696|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839696/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75839861|Mosobalaje Olaloye Oyawoye]]'' | | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q75839861|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839861/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q71804243|Bede Nwoye Okigbo]]'' | | | | [https://viaf.org/viaf/31022139 31022139] | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q71804243|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71804243/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7072146|O. O. Adewoye]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q81096|engineer]]'' | | | | 2007 | | [[toolforge:scholia/author/Q7072146|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7072146/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q17164819|Chukwuedu Nwokolo]]'' | [[oníṣègùn]] | | | | 1986 | [[Fáìlì:Chukwuedu Nwokolo and Family 4.JPG|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q17164819|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q17164819/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q105829346|Christine Oppong]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q36180|olùkọ̀wé]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4488-5405 0000-0003-4488-5405] | [https://scholar.google.com/citations?user=6mZcjt4AAAAJ 6mZcjt4AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/22288059 22288059] | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q105829346|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q105829346/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75266550|Akintoye Olusegun Coker]]'' | ''[[:d:Q3368718|pathologist]]''<br/>''[[:d:Q3779582|microbiologist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q75266550|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75266550/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q43549311|Olanike Adeyemo]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q202883|veterinarian]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-3404-5090 0000-0003-3404-5090] | [https://scholar.google.com/citations?user=AbsyqJgAAAAJ AbsyqJgAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/305638553 305638553] | 2016 | [[Fáìlì:Prof Olanike Adeyemo portrait .jpeg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q43549311|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43549311/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75699562|Olabopo Osuntokun]]'' | ''[[:d:Q12013238|ophthalmologist]]'' | | | | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q75699562|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75699562/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75699847|Vincent E. Aimakhu]]'' | | | | | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q75699847|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75699847/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75267821|Sunday A. Bwala]]'' | | | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q75267821|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75267821/missing|📖]] |- | [[Francisca Nneka Okeke]] | ''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/182166797 182166797] | 2010 | [[Fáìlì:Prof. Francisca Okeke.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q15725998|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q15725998/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6932958|Muhammed K. Abubakar]]'' | [[olóṣèlú]]<br/>''[[:d:Q83307|minister]]'' | | | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q6932958|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6932958/missing|📖]] |- | [[Isaac Folorunso Adewole]] | ''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''<br/>''[[:d:Q13638192|obstetrician]]''<br/>[[olóṣèlú]]<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q83307|minister]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-5341-2514 0000-0002-5341-2514] | | [https://viaf.org/viaf/246152742984427732066 246152742984427732066] | 2011 | [[Fáìlì:Prof. Isaac F. Adewole (cropped).jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q21062079|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062079/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75270070|Alphonso C.I. Anusiem]]'' | | | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q75270070|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75270070/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21062192|Kehinde O. Ladipo]]'' | ''[[:d:Q520549|geologist]]'' | | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q21062192|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062192/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21062369|Isa Marte Hussaini]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q21062369|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062369/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75270408|Lekan S. Salimonu]]'' | | | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q75270408|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75270408/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21062618|Nicholas Agiobi Damachi]]'' | ''[[:d:Q81096|engineer]]'' | | | | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q21062618|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062618/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q43697544|Anthony I. Okoh]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-9770-085X 0000-0002-9770-085X] | | | 2022 | | [[toolforge:scholia/author/Q43697544|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43697544/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21063465|Oluwole Akinyele Agbede]]'' | | | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q21063465|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21063465/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21063472|Uche Veronica Amazigo]]'' | ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''<br/>''[[:d:Q864503|biologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q21063472|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21063472/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21063473|Sunny Edet Ohia]]'' | | | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q21063473|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21063473/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16017608|Fabian Udekwu]]'' | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q774306|surgeon]]'' | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q16017608|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16017608/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q71811551|O. S. Adegoke]]'' | ''[[:d:Q520549|geologist]]''<br/>''[[:d:Q1662561|paleontologist]]''<br/>''[[:d:Q30059961|paleobotanist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/161366269 161366269] | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q71811551|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71811551/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75128324|Jude U. Ohaneri]]'' | | | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q75128324|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75128324/missing|📖]] |- | [[Oluwatoyin Ogundipe]] | ''[[:d:Q36180|olùkọ̀wé]]''<br/>''[[:d:Q1569495|ọ̀gá akẹ́ẹ̀kọ́]]''<br/>''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/219152138567310980964 219152138567310980964] | 2017 | [[Fáìlì:Prof Ogundipe.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q50331388|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q50331388/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q64748489|Donald Efiong Udo Ekong]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/84158185823020062190 84158185823020062190] | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q64748489|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64748489/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18326258|Tolu Odugbemi]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-7597-8666 0000-0002-7597-8666] | | | 1997 | | [[toolforge:scholia/author/Q18326258|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18326258/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75275218|Gabriel O. Ajayi]]'' | | | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q75275218|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75275218/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21933512|Friday E. Okonofua]]'' | ''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''<br/>''[[:d:Q13638192|obstetrician]]''<br/>''[[:d:Q21281706|academic administrator]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-8777-2606 0000-0002-8777-2606] | [https://scholar.google.com/citations?user=lWa_57sAAAAJ lWa_57sAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/31975441 31975441]<br/>[https://viaf.org/viaf/46200996 46200996] | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q21933512|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21933512/missing|📖]] |- | [[Babalola Chinedum Peace]] | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-9173-8032 0000-0001-9173-8032] | [https://scholar.google.com/citations?user=Lvw32FsAAAAJ Lvw32FsAAAAJ] | | 2011 | [[Fáìlì:Professor Babalola Chinedum Peace.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q21934164|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21934164/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4778204|Anya Oko Anya]]'' | ''[[:d:Q864503|biologist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/72739525 72739525] | 1979 | | [[toolforge:scholia/author/Q4778204|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4778204/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75279014|Salihu Mustafa]]'' | ''[[:d:Q81096|engineer]]'' | | | | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q75279014|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75279014/missing|📖]] |- | [[Olikoye Ransome-Kuti]] | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>[[olóṣèlú]]<br/>''[[:d:Q1919436|pediatrician]]''<br/>''[[:d:Q83307|minister]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/35882343 35882343] | 1992 | [[Fáìlì:Family Ransome Kuti c1940.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q7086859|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7086859/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q71100029|Ebenezer Olatunde Farombi]]'' | ''[[:d:Q2919046|biochemist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/54152682509123311242 54152682509123311242] | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q71100029|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71100029/missing|📖]] |- | [[Olumbe Bassir]] | ''[[:d:Q2919046|biochemist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q7088847|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q7088847/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7088876|B. Oluwakayode Osuntokun]]'' | ''[[:d:Q783906|neurologist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/45860555 45860555] | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q7088876|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7088876/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75282910|Pius J. Egbelu]]'' | | | | | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q75282910|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75282910/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42412314|Iruka Okeke]]'' | ''[[:d:Q3779582|microbiologist]]''<br/>''[[:d:Q864503|biologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1694-7587 0000-0002-1694-7587] | [https://scholar.google.com/citations?user=KCc3tdAAAAAJ KCc3tdAAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/124748506 124748506] | 2018 | | [[toolforge:scholia/author/Q42412314|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q42412314/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145837|Joseph Olorunfemi Ojo]]'' | | | | | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145837|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145837/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145843|Patrick Oladipo Aina]]'' | | | | | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145843|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145843/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145840|Adekunle Odunsi]]'' | | | | | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145840|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145840/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145841|Chidi Adonis Ibe]]'' | | | | | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145841|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145841/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145883|Dennies Edokpaigbe Agbonlahor]]'' | | | | | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145883|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145883/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145886|Ogoamaka Patience Osadebe]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145886|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145886/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145884|John Okhienaiye Agbenin]]'' | | | | | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145884|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145884/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145885|John Adeyinka Adekoya]]'' | | | | | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145885|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145885/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145892|Sunday Ayodele Odunfa]]'' | | | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145892|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145892/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145903|James Adeche Momoh]]'' | | | | [https://viaf.org/viaf/85217213 85217213] | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145903|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145903/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145906|Oladele O. Kale]]'' | | | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145906|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145906/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75145907|John Alechenu Idoko]]'' | | | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q75145907|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145907/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75146079|Chukwudozie Daniel Ezeokoli]]'' | | | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q75146079|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146079/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75146215|Tola Atinmo]]'' | | | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q75146215|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146215/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75146291|Sunday Ene-ojo Atawodi]]'' | | | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q75146291|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146291/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75146363|Alfred B.O. Soboyejo]]'' | | | | | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q75146363|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146363/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75146547|Akinyhinka Omokolapo Omigbodun]]'' | | | | | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q75146547|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146547/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75146946|Akaehomen O. Akii Ibhadode]]'' | | | | | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q75146946|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146946/missing|📖]] |- | [[Akpanoluo Ikpong Ikpong Ette]] | ''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q20650974|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20650974/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q100233959|Grace Olusola Gbotosho]]'' | ''[[:d:Q2114605|pharmacologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 2020 | | [[toolforge:scholia/author/Q100233959|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q100233959/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75148458|Victor Onwubalili Anosa]]'' | | | | | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q75148458|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75148458/missing|📖]] |- | [[Abẹli Ìdòwú Ọlayinka|Abel Idowu Olayinka]] | ''[[:d:Q12094958|geophysicist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/56062335 56062335] | 2012 | [[Fáìlì:Abel Idowu Olayinka.JPG|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q21229527|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21229527/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q22671516|Ekanem Ikpi Braide]]'' | ''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''<br/>''[[:d:Q12773412|parasitologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/28596456 28596456] | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q22671516|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22671516/missing|📖]] |- | [[Kayode Oyebode Adebowale]] | ''[[:d:Q901|oní ìmọ̀ sáyẹ́nsì]]''<br/>''[[:d:Q21281706|academic administrator]]'' | | | | 2012 | [[Fáìlì:IMG-20230611-WA0020.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q75149847|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75149847/missing|📖]] |- | [[Akinpelu Oludele Adesola|Akin O Adesola]] | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q774306|surgeon]]'' | | | | 1985 | | [[toolforge:scholia/author/Q18204919|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18204919/missing|📖]] |- | [[Babatunde Kwaku Adadevoh]] | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q3368718|pathologist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q36180|olùkọ̀wé]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/65322217 65322217] | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q18205082|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18205082/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q72558558|Nduka Okafor]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 1979 | | [[toolforge:scholia/author/Q72558558|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72558558/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q69963952|Babafemi Taiwo]]'' | [[olùkọ̀wé]] | | | | 2020 | | [[toolforge:scholia/author/Q69963952|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69963952/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q71694570|Joseph Ibomein Okogun]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 1979 | | [[toolforge:scholia/author/Q71694570|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71694570/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75298842|Gabriel I. Ekeke]]'' | | | | | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q75298842|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75298842/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18209595|Oyewusi Ibidapo Obe]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>[[onímọ̀ ìsirò]] | | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q18209595|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18209595/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q87845157|Musa Toyin Yakubu]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-3310-5795 0000-0002-3310-5795] | | | 2021 | | [[toolforge:scholia/author/Q87845157|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q87845157/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q66940683|Charles O. Wambebe]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q1627196|Pharmazeut]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-7231-1874 0000-0002-7231-1874] | | [https://viaf.org/viaf/68669936 68669936] | 1999 | | [[toolforge:scholia/author/Q66940683|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q66940683/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75303109|E. Efiom Ene-Obong]]'' | | | | [https://viaf.org/viaf/21879208 21879208] | 2000 | | [[toolforge:scholia/author/Q75303109|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75303109/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75303346|Timothy A. I. Akeju]]'' | | | | | 2000 | | [[toolforge:scholia/author/Q75303346|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75303346/missing|📖]] |- | [[Yetunde Mercy Olumide]] | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/38596181 38596181] | 2000 | | [[toolforge:scholia/author/Q75303536|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75303536/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q86837542|Bamidele I Olu-Owolabi]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4668-6004 0000-0003-4668-6004] | | | 2022 | | [[toolforge:scholia/author/Q86837542|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q86837542/missing|📖]] |- | [[Joseph Abiodun Balogun]] | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8106-3828 0000-0001-8106-3828] | | | 2017 | [[Fáìlì:Joseph Abiodun Balogun, PT, Ph.D., FACSM, FNSP, FAS, FRSPH.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q56274103|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56274103/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18359012|Oyewale Tomori]]'' | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q15634281|virologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/21066260 21066260] | 1991 | | [[toolforge:scholia/author/Q18359012|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18359012/missing|📖]] |- | [[Victor Omololu Olunloyo]] | [[olóṣèlú]]<br/>[[onímọ̀ ìsirò]] | | | | 1989 | | [[toolforge:scholia/author/Q3509767|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3509767/missing|📖]] |- | [[Iya Abubakar]] | [[olóṣèlú]]<br/>[[onímọ̀ ìsirò]]<br/>''[[:d:Q121594|professor]]''<br/>''[[:d:Q83307|minister]]'' | | | | 1977 | [[Fáìlì:Prof Iya Abubakar portrait.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q3511417|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3511417/missing|📖]] |- | [[Chike Obi]] | [[onímọ̀ ìsirò]]<br/>''[[:d:Q49757|poet]]''<br/>[[olóṣèlú]] | | | | 1977 | | [[toolforge:scholia/author/Q5097406|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5097406/missing|📖]] |} {{Wikidata list end}} 9i7p66pkhs6p66hvl21zp38kpnuodpx Oníṣe:GerardM/Associate Fellows of the African Academy of Sciences 2 67928 622460 621625 2026-06-16T13:06:20Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622460 wikitext text/x-wiki [https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q72859645 Associate Fellows of the African Academy of Sciences] {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item (COUNT(DISTINCT ?publications) AS ?count) (REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid) (CONCAT( "[[toolforge:scholia/author/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?count), "]] / ", "[[toolforge:scholia/author/", ?qid , "/missing{{!}}📖]]") AS ?scholia) WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q72859645 . OPTIONAL { ?publications wdt:P50 ?item } } GROUP BY ?item|section= |sort=P166/Q72859645/P585 |sort_order=desc |columns=label:Article,P106,P496,P1960,P214,P166/Q72859645/P585:Date conferred,P18:Image,?scholia:Publications (known/missing) |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! iṣẹ́ oòjọ́ rẹ̀ ! ORCID iD ! Google Scholar author ID ! VIAF ID ! Date conferred ! Image ! Publications (known/missing) |- | ''[[:d:Q5053606|Cato T. Laurencin]]'' | ''[[:d:Q774306|surgeon]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q901|oní ìmọ̀ sáyẹ́nsì]]''<br/>''[[:d:Q2919046|biochemist]]''<br/>[[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-6765-3047 0000-0001-6765-3047] | [https://scholar.google.com/citations?user=vECvqdwAAAAJ vECvqdwAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/71727696 71727696] | 2009 | [[Fáìlì:Laurencin cato3.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q5053606|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5053606/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3766703|Giovanni Battista Marini Bettolo Marconi]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/79091667 79091667] | 1987 | | [[toolforge:scholia/author/Q3766703|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3766703/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q55540248|Alison M Elliott]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-2818-9549 0000-0003-2818-9549] | | | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q55540248|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55540248/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42853413|Jos Mortelmans]]'' | | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q42853413|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42853413/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18921382|Dorairajan Balasubramanian]]'' | ''[[:d:Q2919046|biochemist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/32916453 32916453] | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q18921382|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18921382/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7964724|Walter E. Massey]]'' | ''[[:d:Q169470|physicist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/75184561 75184561] | 1991 | [[Fáìlì:Jimmy Carter at the lab with Argonne director Walter E. Massey.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q7964724|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7964724/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q340097|Marleen Temmerman]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>[[olóṣèlú]]<br/>[[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q13638192|obstetrician]]''<br/>''[[:d:Q2640827|gynecologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-9966-9000 0000-0001-9966-9000]<br/>[https://orcid.org/0000-0003-2069-8752 0000-0003-2069-8752] | | [https://viaf.org/viaf/288438725 288438725] | 2018 | [[Fáìlì:Marleen Temmerman, Vlaamse gynaecologe, hoogleraar en politica.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q340097|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q340097/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q73007487|Peter Neuenschwander]]'' | | | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q73007487|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73007487/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q43024855|Don Cowan]]'' | ''[[:d:Q3779582|microbiologist]]''<br/>''[[:d:Q15839134|ecologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8059-861X 0000-0001-8059-861X] | | [https://viaf.org/viaf/5256169639277196580003 5256169639277196580003] | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q43024855|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q43024855/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q24284461|Gerhard Bringmann]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q593644|chemist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/70099429 70099429] | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q24284461|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q24284461/missing|📖]] |- | [[Abdus Salam]] | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q19350898|theoretical physicist]]''<br/>''[[:d:Q169470|physicist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/27596310 27596310] | 1987 | [[Fáìlì:Abdus Salam 1987 (cropped).jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q28189|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q28189/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q60043898|Marcel Tanner]]'' | ''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]''<br/>[[oníṣègùn]] | | [https://scholar.google.com/citations?user=v82N688AAAAJ v82N688AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/24715860 24715860] | 2018 | [[Fáìlì:Marcel Tanner.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q60043898|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60043898/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q29052586|Brenda Wingfield]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q3126128|geneticist]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-6189-1519 0000-0002-6189-1519] | | | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q29052586|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q29052586/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q61779862|Kadambot Siddique]]'' | ''[[:d:Q1781198|agronomist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-6097-4235 0000-0001-6097-4235] | [https://scholar.google.com/citations?user=U0a0g9EAAAAJ U0a0g9EAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/57145304377678571446 57145304377678571446] | 2018 | | [[toolforge:scholia/author/Q61779862|5]] / [[toolforge:scholia/author/Q61779862/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q11179906|Katepalli R. Sreenivasan]]'' | ''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q81096|engineer]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-3943-6827 0000-0002-3943-6827] | [https://scholar.google.com/citations?user=gOGE-38AAAAJ gOGE-38AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/32291715 32291715] | 2006 | [[Fáìlì:Prf Krsreenivasan Lecture (33895076442).jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q11179906|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q11179906/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q29643619|Bob Snow]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-3725-6088 0000-0003-3725-6088] | [https://scholar.google.com/citations?user=U05pkrIAAAAJ U05pkrIAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/306452187 306452187] | 2018 | | [[toolforge:scholia/author/Q29643619|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q29643619/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q73039665|Christian Borgemeister]]'' | ''[[:d:Q3055126|entomologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8067-0335 0000-0001-8067-0335] | [https://scholar.google.com/citations?user=9dcVTjoAAAAJ 9dcVTjoAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/61789006 61789006] | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q73039665|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73039665/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q73043860|Donald Adams]]'' | ''[[:d:Q3546255|oceanographer]]'' | | | | 2009 | | [[toolforge:scholia/author/Q73043860|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73043860/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q73044236|Erik Waaben Thulstrup]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]'' | | | | 2009 | | [[toolforge:scholia/author/Q73044236|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73044236/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q73045464|Govindapillai Achuthan Nair]]'' | | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q73045464|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73045464/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1248892|Chintamani Nagesa Ramachandra Rao]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4088-0615 0000-0003-4088-0615] | [https://scholar.google.com/citations?user=Zs9227oAAAAJ Zs9227oAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/120155386 120155386] | 2001 | [[Fáìlì:Chintamani Nagesa Ramachandra Rao - Kolkata 2004-12-17 03649 Cropped.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q1248892|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1248892/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42931372|Bert Klumperman]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-1561-274X 0000-0003-1561-274X] | | [https://viaf.org/viaf/313554514 313554514] | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q42931372|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42931372/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16260071|George F. Gao]]'' | ''[[:d:Q12119633|immunologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-3869-615X 0000-0002-3869-615X] | [https://scholar.google.com/citations?user=8IaPBy4AAAAJ 8IaPBy4AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/20156856361949601949 20156856361949601949] | 2017 | [[Fáìlì:20200126 中国疾控中心主任高福接受媒体采访.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q16260071|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16260071/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q30102986|Kevin Marsh]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q17156912|malariologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8377-5466 0000-0001-8377-5466] | [https://scholar.google.com/citations?user=9gh9_2AAAAAJ 9gh9_2AAAAAJ] | | 2015 | [[Fáìlì:Kevin Marsh (researcher) copped.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q30102986|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q30102986/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1558793|Joachim von Braun]]'' | ''[[:d:Q81096|engineer]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q188094|economist]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=7h3WpjoAAAAJ 7h3WpjoAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/5100610 5100610] | 2014 | [[Fáìlì:1.2- The global food crisis response Q&A (10035366056).jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q1558793|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1558793/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q72924439|Linqi Zhang]]'' | | | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q72924439|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72924439/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q72935792|Eleanor N. Fish]]'' | ''[[:d:Q12119633|immunologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/105238937 105238937] | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q72935792|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72935792/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q62560378|Federico Rosei]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8479-6955 0000-0001-8479-6955] | [https://scholar.google.com/citations?user=n8hPbQgAAAAJ n8hPbQgAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/1918159477979627990006 1918159477979627990006]<br/>[https://viaf.org/viaf/20003614 20003614] | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q62560378|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q62560378/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q73088291|William A.C. Mathieson]]'' | | | | | 1989 | | [[toolforge:scholia/author/Q73088291|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73088291/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q8069886|Zeyaur R. Khan]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q15839134|ecologist]]''<br/>''[[:d:Q1781198|agronomist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/73069270 73069270] | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q8069886|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q8069886/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q862423|Bill S. Hansson]]'' | ''[[:d:Q16831721|ethologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q15839134|ecologist]]''<br/>''[[:d:Q864503|biologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-4811-1223 0000-0002-4811-1223] | | [https://viaf.org/viaf/56775400 56775400] | 2016 | [[Fáìlì:Hansson Bill 8976.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q862423|22]] / [[toolforge:scholia/author/Q862423/missing|📖]] |} {{Wikidata list end}} quqwv9ine6kwrn9n9xivb4gtne3hwaj Oníṣe:GerardM/Fellows of the Royal Society of South Africa 2 68309 622510 622236 2026-06-16T23:58:06Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 622510 wikitext text/x-wiki [https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q60986464 Fellows of the Royal Society of South Africa] {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item (COUNT(DISTINCT ?publications) AS ?count) (REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid) (CONCAT( "[[toolforge:scholia/author/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?count), "]] / ", "[[toolforge:scholia/author/", ?qid , "/missing{{!}}📖]]") AS ?scholia) WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q60986464 . OPTIONAL { ?publications wdt:P50 ?item } } GROUP BY ?item|section= |sort=P166/Q60986464/P585 |sort_order=desc |columns=label:Article,P106,P496,P1960,P214,P166/Q60986464/P585:Date conferred,P18:Image,?scholia:Publications (known/missing) |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! iṣẹ́ oòjọ́ rẹ̀ ! ORCID iD ! Google Scholar author ID ! VIAF ID ! Date conferred ! Image ! Publications (known/missing) |- | ''[[:d:Q81710423|Joseph P. Michael]]'' | | | | | 2001 | | [[toolforge:scholia/author/Q81710423|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81710423/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80701780|Donald A. Cowan]]'' | | | | | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q80701780|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80701780/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21448010|Tebello Nyokong]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q121594|professor]]''<br/>''[[:d:Q1162163|olùdarí]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-4590-9926 0000-0002-4590-9926] | [https://scholar.google.com/citations?user=QUpAXHcAAAAJ QUpAXHcAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/6031160486121605180005 6031160486121605180005] | 2001 | | [[toolforge:scholia/author/Q21448010|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21448010/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81711757|Graham Mitchell]]'' | | | | | 2001 | | [[toolforge:scholia/author/Q81711757|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81711757/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42931372|Bert Klumperman]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-1561-274X 0000-0003-1561-274X] | | [https://viaf.org/viaf/313554514 313554514] | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q42931372|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42931372/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q77820561|Fazal M. Mahomed]]'' | ''[[:d:Q72271334|professor of mathematics]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-6995-5820 0000-0002-6995-5820] | [https://scholar.google.com/citations?user=phJrkvwAAAAJ phJrkvwAAAAJ] | | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q77820561|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q77820561/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1267093|Elisabeth Vrba]]'' | ''[[:d:Q1662561|paleontologist]]''<br/>''[[:d:Q350979|zoologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/85250115 85250115]<br/>[https://viaf.org/viaf/93322823 93322823] | 1985 | [[Fáìlì:Elisabeth Vrba 2009-02.JPG|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q1267093|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q1267093/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q83012615|Nikolaas J van der Merwe]]'' | | | | | 1984 | | [[toolforge:scholia/author/Q83012615|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q83012615/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20731808|Grae Worster]]'' | ''[[:d:Q169470|physicist]]'' | | | | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q20731808|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20731808/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q83158893|David Woods]]'' | | | | | 1987 | | [[toolforge:scholia/author/Q83158893|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q83158893/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q28086200|Geoff Garrett]]'' | | | | [https://viaf.org/viaf/52270408 52270408] | 2000 | [[Fáìlì:Geoff Garrett CS6 270116-lg.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q28086200|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q28086200/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q83159139|Walter Zucchini]]'' | ''[[:d:Q2732142|statistician]]''<br/>''[[:d:Q864503|biologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/2722490 2722490] | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q83159139|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q83159139/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5019897|Calie Pistorius]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 2002 | [[Fáìlì:Calie Pistorius.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q5019897|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5019897/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q61679353|Dudley Shallcross]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-7614-9221 0000-0001-7614-9221] | [https://scholar.google.com/citations?user=igQanooAAAAJ igQanooAAAAJ] | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q61679353|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61679353/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q58220468|Francesco Petruccione]]'' | ''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q901|oní ìmọ̀ sáyẹ́nsì]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-8604-0913 0000-0002-8604-0913] | [https://scholar.google.com/citations?user=chM4fT4AAAAJ chM4fT4AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/51907883 51907883] | 2013 | [[Fáìlì:Francesco Petruccione blazer.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q58220468|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q58220468/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q61104159|Duncan Mitchell]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8989-4773 0000-0001-8989-4773] | | | 1984 | | [[toolforge:scholia/author/Q61104159|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61104159/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81144632|Arnold Knopfmacher]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q81144632|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81144632/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80568773|Ronald J. Clarke]]'' | | | | | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q80568773|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80568773/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80569011|John D. Clemens]]'' | | | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q80569011|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80569011/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80569202|T. Eugene Cloete]]'' | | | [https://scholar.google.com/citations?user=fOUypFkAAAAJ fOUypFkAAAAJ] | | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q80569202|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80569202/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81146665|Rosina C. Krecek]]'' | | | | | 2003 | | [[toolforge:scholia/author/Q81146665|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81146665/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81147058|Peter G.L. Leach]]'' | | | | | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q81147058|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81147058/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81147828|Richard H. Lemmer]]'' | ''[[:d:Q169470|physicist]]'' | | | | 1989 | | [[toolforge:scholia/author/Q81147828|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81147828/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q15839341|Jill Farrant]]'' | ''[[:d:Q15839136|cell biologist]]''<br/>''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1450-7967 0000-0002-1450-7967] | [https://scholar.google.com/citations?user=OIeulVQAAAAJ OIeulVQAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/275262507 275262507] | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q15839341|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q15839341/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q56065756|Shabir A. Madhi]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-7629-0636 0000-0002-7629-0636] | | | 2016 | [[Fáìlì:Shabir Madhi for Fundación Civio.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q56065756|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56065756/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6759640|Margaret Levyns]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q1907198|taxonomist]]''<br/>''[[:d:Q47825396|phytogeographer]]''<br/>''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''<br/>''[[:d:Q98544732|scientific collector]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/76028114 76028114] | | [[Fáìlì:Margaret Rutherford Bryan Levyns.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q6759640|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6759640/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q79853945|Theodor John Stewart]]'' | ''[[:d:Q2732142|statistician]]''<br/>[[onímọ̀ ìsirò]] | [https://orcid.org/0000-0002-2107-5955 0000-0002-2107-5955] | | [https://viaf.org/viaf/15146153191805252771 15146153191805252771] | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q79853945|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q79853945/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82016605|Harald Pasch]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q593644|chemist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-1132-3393 0000-0003-1132-3393] | | [https://viaf.org/viaf/116848382 116848382] | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q82016605|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82016605/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q23772750|Herbert Basil Sutton Cooke]]'' | ''[[:d:Q1662561|paleontologist]]''<br/>''[[:d:Q520549|geologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/79388488 79388488] | 1946 | | [[toolforge:scholia/author/Q23772750|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q23772750/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2150124|Richard M. Cowling]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-3514-2685 0000-0003-3514-2685] | [https://scholar.google.com/citations?user=eH34bIQAAAAJ eH34bIQAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/34611234 34611234] | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q2150124|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q2150124/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q57078993|Claude Carignan]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q11063|astronomer]]''<br/>''[[:d:Q752129|astrophysicist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-9089-6151 0000-0001-9089-6151] | | [https://viaf.org/viaf/232336283 232336283] | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q57078993|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57078993/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81732311|Luigi R. Nassimbeni]]'' | | | | | 1993 | | [[toolforge:scholia/author/Q81732311|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81732311/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80435053|Janine B. Adams]]'' | | | | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q80435053|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80435053/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80435477|Christopher C. Appleton]]'' | ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]'' | | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q80435477|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80435477/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80435992|D. Margaret Avery]]'' | ''[[:d:Q16831394|mammalogist]]''<br/>''[[:d:Q1662561|paleontologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-0784-7047 0000-0003-0784-7047] | | [https://viaf.org/viaf/311367956 311367956] | 2001 | | [[toolforge:scholia/author/Q80435992|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80435992/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80436020|Len J. Barbour]]'' | | | | | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q80436020|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80436020/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81733608|Vernon M. Neppe]]'' | | | | | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q81733608|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81733608/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q23777458|Patricia Berjak]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/43105677 43105677] | 1996 | | [[toolforge:scholia/author/Q23777458|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q23777458/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81013097|Peter W. Froneman]]'' | | | | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q81013097|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81013097/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4891802|Beric Skews]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]'' | | | | 1997 | | [[toolforge:scholia/author/Q4891802|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4891802/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q32860776|Felix Dapare Dakora]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-9070-6896 0000-0002-9070-6896] | [https://scholar.google.com/citations?user=DW22bZEAAAAJ DW22bZEAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/9379653 9379653] | 2007 | | [[toolforge:scholia/author/Q32860776|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q32860776/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q79427702|Keith P. Klugman]]'' | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-6637-728X 0000-0001-6637-728X] | [https://scholar.google.com/citations?user=T-mgWmkAAAAJ T-mgWmkAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/5261457 5261457] | 1996 | | [[toolforge:scholia/author/Q79427702|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q79427702/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q23778547|Peter B. Best]]'' | ''[[:d:Q350979|zoologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/16138947 16138947] | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q23778547|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q23778547/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q712043|Arthur William Rogers]]'' | ''[[:d:Q520549|geologist]]''<br/>''[[:d:Q18805|naturalist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/17978036 17978036] | | | [[toolforge:scholia/author/Q712043|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q712043/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80438063|Guy C. Bate]]'' | | | | | 1997 | | [[toolforge:scholia/author/Q80438063|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80438063/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81014873|Andrew K. Galwey]]'' | | | | | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q81014873|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81014873/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81015192|Christoph F. Garbers]]'' | | | | | 1990 | | [[toolforge:scholia/author/Q81015192|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81015192/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q75969884|Ahmed C. Bawa]]'' | ''[[:d:Q169470|physicist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/249897491 249897491] | 1997 | | [[toolforge:scholia/author/Q75969884|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75969884/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q52758677|Susan W. Nicolson]]'' | ''[[:d:Q350979|zoologist]]''<br/>''[[:d:Q864503|biologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-6024-9383 0000-0001-6024-9383] | | [https://viaf.org/viaf/19932833 19932833] | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q52758677|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q52758677/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42666979|Steven L. Chown]]'' | ''[[:d:Q15839134|ecologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-6069-5105 0000-0001-6069-5105] | | [https://viaf.org/viaf/64258857 64258857] | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q42666979|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q42666979/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q29981691|Nigel C. Bennett]]'' | ''[[:d:Q350979|zoologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-9748-2947 0000-0001-9748-2947] | | | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q29981691|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q29981691/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q22340726|Jennifer Thomson]]'' | ''[[:d:Q3779582|microbiologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-2243-0357 0000-0002-2243-0357] | | [https://viaf.org/viaf/54380859 54380859] | 2000 | | [[toolforge:scholia/author/Q22340726|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22340726/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q60834357|Brian Warner]]'' | ''[[:d:Q11063|astronomer]]''<br/>''[[:d:Q36180|olùkọ̀wé]]''<br/>''[[:d:Q16063546|historian of science]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/109805982 109805982] | 1976 | | [[toolforge:scholia/author/Q60834357|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60834357/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18161438|Salim Abdool Karim]]'' | ''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-4986-2133 0000-0002-4986-2133] | [https://scholar.google.com/citations?user=Xh1qaJ4AAAAJ Xh1qaJ4AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/273180719 273180719] | 2003 | [[Fáìlì:Slim portrait 2020.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q18161438|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q18161438/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20756981|Peter Vale]]'' | ''[[:d:Q1238570|political scientist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-0805-9325 0000-0003-0805-9325] | | [https://viaf.org/viaf/39521399 39521399] | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q20756981|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20756981/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80444317|Kanti D. Bhoola]]'' | | | | | 1996 | | [[toolforge:scholia/author/Q80444317|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80444317/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q71650707|Hendrik B. Geyer]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q71650707|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71650707/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82175664|Michael Perrin]]'' | | | | | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q82175664|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82175664/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6775598|Martin Hall]]'' | ''[[:d:Q4773904|anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q3621491|archaeologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/117559096 117559096] | 2001 | [[Fáìlì:Professor Martin Hall.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q6775598|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q6775598/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80447055|R.D. Bigalke]]'' | ''[[:d:Q202883|veterinarian]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/287462074 287462074] | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q80447055|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80447055/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1586575|Harry Irving]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/422145857117322922525 422145857117322922525]<br/>[https://viaf.org/viaf/91856523 91856523] | | | [[toolforge:scholia/author/Q1586575|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1586575/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q61993822|David Glasser]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-9510-722X 0000-0001-9510-722X] | [https://scholar.google.com/citations?user=G8kEvt8AAAAJ G8kEvt8AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/121088199 121088199] | 1997 | | [[toolforge:scholia/author/Q61993822|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61993822/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q61993821|Diane Hildebrandt]]'' | ''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-7873-8855 0000-0001-7873-8855] | [https://scholar.google.com/citations?user=2SQ-120AAAAJ 2SQ-120AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/34119349 34119349] | 2001 | | [[toolforge:scholia/author/Q61993821|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61993821/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80447621|Judy M. Bishop]]'' | ''[[:d:Q82594|computer scientist]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=fTryeZAAAAAJ fTryeZAAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/111091523 111091523] | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q80447621|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80447621/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q71654754|Andries Johannes van der Walt]]'' | ''[[:d:Q2325224|constitutional lawyer]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q185351|jurist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/58628637 58628637] | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q71654754|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71654754/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2165640|Ronald J. Clarke]]'' | ''[[:d:Q3621491|archaeologist]]''<br/>''[[:d:Q4773904|anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q17488316|prehistorian]]''<br/>''[[:d:Q2145981|restorer]]''<br/>''[[:d:Q21272406|paleoanthropologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/147008726 147008726] | | [[Fáìlì:Ronald Clarke.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q2165640|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q2165640/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q38640649|Andrew E. McKechnie]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1524-1021 0000-0002-1524-1021] | | | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q38640649|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q38640649/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q15429379|Paul Cilliers]]'' | ''[[:d:Q81096|engineer]]''<br/>''[[:d:Q4964182|philosopher]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/328371 328371] | | | [[toolforge:scholia/author/Q15429379|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q15429379/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21340974|Bruce S. Rubidge]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-2477-1873 0000-0003-2477-1873] | [https://scholar.google.com/citations?user=Z7edricAAAAJ Z7edricAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/147053915 147053915]<br/>[https://viaf.org/viaf/475150323917709972010 475150323917709972010] | 2003 | | [[toolforge:scholia/author/Q21340974|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21340974/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82901586|Stuart J. Saunders]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/38148628 38148628] | 1992 | [[Fáìlì:Stuart Saunders, Vice-chancellor of UCT.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q82901586|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82901586/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21341244|Ansie Dippenaar-Schoeman]]'' | ''[[:d:Q17344952|arachnologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-1532-1379 0000-0003-1532-1379] | | [https://viaf.org/viaf/68612009 68612009] | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q21341244|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q21341244/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81027633|Andre Goosen]]'' | | | | | 1993 | | [[toolforge:scholia/author/Q81027633|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81027633/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21341400|Maureen Coetzee]]'' | ''[[:d:Q3055126|entomologist]]''<br/>''[[:d:Q107292086|medical entomologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-2019-866X 0000-0003-2019-866X] | [https://scholar.google.com/citations?user=jbWH4QUAAAAJ jbWH4QUAAAAJ] | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q21341400|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21341400/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q26820569|John Francis Thackeray]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q1662561|paleontologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-6884-382X 0000-0001-6884-382X] | [https://scholar.google.com/citations?user=SMN_CbwAAAAJ SMN_CbwAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/56318959 56318959] | 2009 | [[Fáìlì:Koenigswald-Lecture 2016 John Francis Thackeray 01.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q26820569|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q26820569/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81028595|John J. Gurney]]'' | | | | | 1989 | | [[toolforge:scholia/author/Q81028595|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81028595/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5340086|Edna P. Plumstead]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q1662561|paleontologist]]''<br/>''[[:d:Q30059961|paleobotanist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/23411195 23411195] | | | [[toolforge:scholia/author/Q5340086|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5340086/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81029575|Friedrich W. Hahne]]'' | | | | | 1991 | | [[toolforge:scholia/author/Q81029575|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81029575/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82903855|Louis Scott]]'' | | | | | 2009 | | [[toolforge:scholia/author/Q82903855|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82903855/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q49168166|Terence J. Robinson]]'' | ''[[:d:Q350979|zoologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-4298-4891 0000-0002-4298-4891] | [https://scholar.google.com/citations?user=LLaJvSEAAAAJ LLaJvSEAAAAJ] | | 2003 | | [[toolforge:scholia/author/Q49168166|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q49168166/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q78434764|David Mason]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q78434764|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q78434764/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82904164|Michael S. Scurrell]]'' | | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q82904164|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82904164/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81030104|Raymond J. Haines]]'' | | | | | 1990 | | [[toolforge:scholia/author/Q81030104|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81030104/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q60991028|George Ekama]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q81096|engineer]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=PWje2ogAAAAJ PWje2ogAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/311249909 311249909] | 1993 | | [[toolforge:scholia/author/Q60991028|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60991028/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81031522|Eric H. Harley]]'' | | | | | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q81031522|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81031522/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7793599|Thomas Robertson Sim]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q16334507|bryologist]]''<br/>''[[:d:Q11900058|explorer]]''<br/>''[[:d:Q2083925|botanical collector]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/20209164 20209164] | | [[Fáìlì:Tr sim00.JPG|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q7793599|3]] / [[toolforge:scholia/author/Q7793599/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81176926|Steven J. Lennon]]'' | | | | | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q81176926|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81176926/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q76419491|Jan-Hendrik S. Hofmeyr]]'' | ''[[:d:Q2919046|biochemist]]'' | | | | 2003 | | [[toolforge:scholia/author/Q76419491|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q76419491/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q76419567|Igor Barashenkov]]'' | | | | | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q76419567|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q76419567/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81177218|Owen A.M. Lewis]]'' | | | | | 1980 | | [[toolforge:scholia/author/Q81177218|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81177218/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q77717266|Michael Charles Kew]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 1987 | | [[toolforge:scholia/author/Q77717266|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q77717266/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81177625|James D. Lewis-Williams]]'' | | | | | 1993 | | [[toolforge:scholia/author/Q81177625|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81177625/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q11256815|David Mark Richardson]]'' | ''[[:d:Q15839134|ecologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-9574-8297 0000-0001-9574-8297] | [https://scholar.google.com/citations?user=Rdfu4uoAAAAJ Rdfu4uoAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/85249968 85249968] | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q11256815|5]] / [[toolforge:scholia/author/Q11256815/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42830282|Peter Henzi]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-6175-1674 0000-0001-6175-1674] | | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q42830282|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42830282/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q15438215|Walter Wargau]]'' | ''[[:d:Q11063|astronomer]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/72240426 72240426] | | [[Fáìlì:Walter Wargau (Student).jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q15438215|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q15438215/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q79306387|Norman Pammenter]]'' | | | | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q79306387|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q79306387/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81036719|William F. Harris]]'' | ''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 2001 | | [[toolforge:scholia/author/Q81036719|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81036719/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42544590|Daniela Cristina Stefan]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q1919436|pediatrician]]''<br/>''[[:d:Q16062369|oncologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-5740-1209 0000-0001-5740-1209] | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q42544590|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42544590/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82912218|Yackoob K. Seedat]]'' | | | | | 1995 | | [[toolforge:scholia/author/Q82912218|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82912218/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81038008|Walter D. Heiss]]'' | | | | | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q81038008|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81038008/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82912585|Mary K. Seely]]'' | ''[[:d:Q15839134|ecologist]]'' | | | | 1991 | | [[toolforge:scholia/author/Q82912585|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82912585/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82912954|Milton Shain]]'' | | | | | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q82912954|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82912954/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q37643854|Gregory L. Blatch]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-0778-8577 0000-0003-0778-8577] | | [https://viaf.org/viaf/272043681 272043681] | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q37643854|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q37643854/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q19623171|Clarence Van Riet Lowe]]'' | ''[[:d:Q3621491|archaeologist]]''<br/>''[[:d:Q13582652|civil engineer]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/62837606 62837606] | | | [[toolforge:scholia/author/Q19623171|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19623171/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82914193|Vere Shannon]]'' | ''[[:d:Q3546255|oceanographer]]'' | | | | 1993 | | [[toolforge:scholia/author/Q82914193|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82914193/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q43267916|Susan A. Bourne]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-2491-2843 0000-0002-2491-2843] | [https://scholar.google.com/citations?user=OlFQMW4AAAAJ OlFQMW4AAAAJ] | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q43267916|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43267916/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82915241|Merwyn Shear]]'' | | | | | 1978 | | [[toolforge:scholia/author/Q82915241|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82915241/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q450598|Lee Berger]]'' | ''[[:d:Q21272406|paleoanthropologist]]''<br/>''[[:d:Q4773904|anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q205375|inventor]]''<br/>''[[:d:Q3621491|archaeologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>[[Australopithecus africanus]] | [https://orcid.org/0000-0002-0367-7629 0000-0002-0367-7629] | [https://scholar.google.com/citations?user=PpW_J88AAAAJ PpW_J88AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/6169562 6169562] | 2011 | [[Fáìlì:Lee Berger image 2006.JPG|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q450598|9]] / [[toolforge:scholia/author/Q450598/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q76716731|Thomas Ford]]'' | | | | | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q76716731|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q76716731/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7660145|Sydney Skaife]]'' | ''[[:d:Q3055126|entomologist]]''<br/>''[[:d:Q18805|naturalist]]''<br/>''[[:d:Q864503|biologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/117949603 117949603]<br/>[https://viaf.org/viaf/86323194 86323194] | | [[Fáìlì:Hendrik Brand.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q7660145|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q7660145/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82917146|Peter E. Spargo]]'' | | | | | 1986 | | [[toolforge:scholia/author/Q82917146|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82917146/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q52353159|Stephanie G. Burton]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-3094-8420 0000-0002-3094-8420] | | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q52353159|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q52353159/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q73836164|Perry T. Kaye]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-5997-8121 0000-0002-5997-8121] | | | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q73836164|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73836164/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q70377150|Lynn Morris]]'' | ''[[:d:Q15634281|virologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1836-8415 0000-0002-1836-8415]<br/>[https://orcid.org/0000-0003-3961-7828 0000-0003-3961-7828] | [https://scholar.google.com/citations?user=atnn-0AAAAAJ atnn-0AAAAAJ] | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q70377150|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70377150/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q54086671|Norman Owen-Smith]]'' | ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8429-1201 0000-0001-8429-1201] | [https://scholar.google.com/citations?user=BoSadf0AAAAJ BoSadf0AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/29615824 29615824]<br/>[https://viaf.org/viaf/496166656941922710006 496166656941922710006] | 2003 | | [[toolforge:scholia/author/Q54086671|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q54086671/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5213742|Dan J. Stein]]'' | ''[[:d:Q211346|psychiatrist]]''<br/>''[[:d:Q121594|professor]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>[[oníṣègùn]] | [https://orcid.org/0000-0001-7218-7810 0000-0001-7218-7810] | [https://scholar.google.com/citations?user=LOHkEw8AAAAJ LOHkEw8AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/39468370 39468370] | 2012 | [[Fáìlì:Dan-Stein-20130904.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q5213742|29]] / [[toolforge:scholia/author/Q5213742/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q17612495|Quarraisha Karim]]'' | ''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-0985-477X 0000-0002-0985-477X] | [https://scholar.google.com/citations?user=ARaZ9-MAAAAJ ARaZ9-MAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/24336962 24336962] | 2014 | [[Fáìlì:Quarraisha Abdool Karim.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q17612495|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q17612495/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q57259567|Charles B. de Koning]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4525-5130 0000-0003-4525-5130] | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q57259567|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57259567/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q15451201|Geoffrey Blight]]'' | ''[[:d:Q11424604|earth scientist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/63422447 63422447] | 1991 | [[Fáìlì:Geoff Blight.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q15451201|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q15451201/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2043552|Johannes van Staden]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-0515-1281 0000-0003-0515-1281] | | [https://viaf.org/viaf/562159234013403370477 562159234013403370477] | 1990 | [[Fáìlì:Prof johannes van staden-1595341335.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q2043552|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q2043552/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80761328|W.P.M. de Ruijter]]'' | ''[[:d:Q3546255|oceanographer]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=N6GAWu8AAAAJ N6GAWu8AAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/55454984 55454984] | 2001 | | [[toolforge:scholia/author/Q80761328|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80761328/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81915116|Haralambos Parolis]]'' | | | | | 1995 | | [[toolforge:scholia/author/Q81915116|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81915116/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80762518|Cesáreo A. Dominguez]]'' | | | [https://scholar.google.com/citations?user=AynPRjkAAAAJ AynPRjkAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/76115383 76115383] | 1996 | | [[toolforge:scholia/author/Q80762518|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80762518/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80762761|Siegfried E. Drewes]]'' | | | | | 1990 | | [[toolforge:scholia/author/Q80762761|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80762761/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q71104683|Willem Albert Hanekom]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-6788-1645 0000-0002-6788-1645] | [https://scholar.google.com/citations?user=GNFho0kAAAAJ GNFho0kAAAAJ] | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q71104683|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71104683/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5074942|Charles Abercrombie Smith]]'' | ''[[:d:Q901|oní ìmọ̀ sáyẹ́nsì]]''<br/>[[olóṣèlú]] | | | | | [[Fáìlì:Sir Charles Abercrombie Smith - Scientist and politician - Cape Colony.png|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q5074942|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5074942/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q53952047|William J. Bond]]'' | ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-3441-2084 0000-0002-3441-2084] | [https://scholar.google.com/citations?user=8vuc6rIAAAAJ 8vuc6rIAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/279051097 279051097] | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q53952047|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q53952047/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q53808040|Michael T Davies-Coleman]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-5344-894X 0000-0001-5344-894X] | | [https://viaf.org/viaf/85647578 85647578] | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q53808040|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q53808040/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81056277|Michael J.R. Hoch]]'' | | | | | 1995 | | [[toolforge:scholia/author/Q81056277|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81056277/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q15459092|Charles K. Brain]]'' | ''[[:d:Q1662561|paleontologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/30825610 30825610] | 1976 | | [[toolforge:scholia/author/Q15459092|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q15459092/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81056623|Alan N. Hodgson]]'' | | | | | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q81056623|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81056623/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42420373|Guy F. Midgley]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8264-0869 0000-0001-8264-0869] | | [https://viaf.org/viaf/53146094231500331476 53146094231500331476] | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q42420373|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42420373/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q56406446|Alan K. Whitfield]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-1452-7367 0000-0003-1452-7367] | [https://scholar.google.com/citations?user=NIDj1ksAAAAJ NIDj1ksAAAAJ] | | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q56406446|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q56406446/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81060675|Leon C. Isaacson]]'' | | | | | 1975 | | [[toolforge:scholia/author/Q81060675|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81060675/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81060977|Tom Jarrett]]'' | ''[[:d:Q11063|astronomer]]'' | | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q81060977|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81060977/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q61598221|Chaudry Masood Khalique]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1986-4859 0000-0002-1986-4859] | [https://scholar.google.com/citations?user=4ILEyUYAAAAJ 4ILEyUYAAAAJ] | | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q61598221|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61598221/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q78610632|Ebrahim Momoniat]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]] | | | | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q78610632|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q78610632/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5084053|Charles van Onselen]]'' | ''[[:d:Q201788|historian]]''<br/>''[[:d:Q864380|biographer]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-3903-8052 0000-0002-3903-8052] | | [https://viaf.org/viaf/64050944 64050944] | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q5084053|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q5084053/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q26998207|Athelstan Cornish-Bowden]]'' | | | | | | [[Fáìlì:Athelstan Hall Cornish-Bowden in about 1885.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q26998207|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q26998207/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q60590121|Robin Wood]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-4276-7117 0000-0002-4276-7117] | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q60590121|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60590121/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21664327|Lawrence Crawford]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]] | | | | | | [[toolforge:scholia/author/Q21664327|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21664327/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80053967|Peter Doughtrey Tyson]]'' | | | | | 1989 | | [[toolforge:scholia/author/Q80053967|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80053967/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20656400|Hoosen Coovadia]]'' | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q134284649|anti-apartheid activist]]'' | | | | 2003 | | [[toolforge:scholia/author/Q20656400|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20656400/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q70827557|Simon Henry Connell]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-6000-7245 0000-0001-6000-7245] | [https://scholar.google.com/citations?user=pVS2ZiMAAAAJ pVS2ZiMAAAAJ] | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q70827557|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70827557/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81064210|Graham I.H. Kerley]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-2702-5200 0000-0003-2702-5200] | | | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q81064210|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q81064210/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42571640|Jane Carruthers]]'' | ''[[:d:Q201788|historian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8210-4599 0000-0001-8210-4599] | | [https://viaf.org/viaf/4128165628894642480006 4128165628894642480006]<br/>[https://viaf.org/viaf/48310877 48310877] | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q42571640|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42571640/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21522991|Richard N. Pienaar]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q12358881|phycologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/187578662 187578662] | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q21522991|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21522991/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42572405|Marion Bamford]]'' | ''[[:d:Q30059961|paleobotanist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-0667-130X 0000-0003-0667-130X] | [https://scholar.google.com/citations?user=WT8NxO0AAAAJ WT8NxO0AAAAJ] | | 2006 | [[Fáìlì:Prof. Marion Bamford.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q42572405|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42572405/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5236554|David Lewis-Williams]]'' | ''[[:d:Q4773904|anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q3621491|archaeologist]]''<br/>''[[:d:Q1371378|ethnologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/14885319 14885319] | | | [[toolforge:scholia/author/Q5236554|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q5236554/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q56849521|Leon M.T. Dicks]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-5157-9046 0000-0002-5157-9046] | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q56849521|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56849521/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5092799|Cheryl de la Rey]]'' | ''[[:d:Q212980|psychologist]]'' | | | | 2010 | [[Fáìlì:Cheryl de la Rey.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q5092799|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5092799/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q54254936|Kelly Chibale]]'' | ''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-4541-646X 0000-0002-4541-646X] | [https://scholar.google.com/citations?user=BAk6GbcAAAAJ BAk6GbcAAAAJ] | | 2009 | [[Fáìlì:2025UniLeiden450-4.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q54254936|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q54254936/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81791833|Darragh O’Donoghue]]'' | | | | [https://viaf.org/viaf/315709107 315709107] | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q81791833|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81791833/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1348676|Sydney Samuel Hough]]'' | ''[[:d:Q11063|astronomer]]''<br/>[[onímọ̀ ìsirò]]<br/>''[[:d:Q169470|physicist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/35236785 35236785] | | | [[toolforge:scholia/author/Q1348676|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1348676/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42293328|Patricia Ann Whitelock]]'' | ''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-4678-4432 0000-0002-4678-4432] | | [https://viaf.org/viaf/24755014 24755014] | 2000 | | [[toolforge:scholia/author/Q42293328|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q42293328/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q22109577|Richard S. K. Barnes]]'' | ''[[:d:Q350979|zoologist]]''<br/>''[[:d:Q16868721|carcinologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-5773-5994 0000-0002-5773-5994] | | [https://viaf.org/viaf/64066109 64066109] | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q22109577|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22109577/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7837812|Trefor Jenkins]]'' | ''[[:d:Q3126128|geneticist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/46916068 46916068] | 1975 | [[Fáìlì:Trefor Jenkins00.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q7837812|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7837812/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q22112378|Roger M. H. Smith]]'' | ''[[:d:Q1662561|paleontologist]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=NlTbMPoAAAAJ NlTbMPoAAAAJ] | | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q22112378|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22112378/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q71274564|Fazal Mahmood Mahomed]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q71274564|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71274564/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q19661724|Lyn Wadley]]'' | ''[[:d:Q3621491|archaeologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-0053-0813 0000-0003-0053-0813] | [https://scholar.google.com/citations?user=bK8F68UAAAAJ bK8F68UAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/59117828 59117828] | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q19661724|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q19661724/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21392406|Richard Vernon Dingle]]'' | ''[[:d:Q21484199|ostracodologist]]''<br/>''[[:d:Q1662561|paleontologist]]'' | | | | 1983 | | [[toolforge:scholia/author/Q21392406|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21392406/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81511934|Marcelo P. Loewe]]'' | | | | | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q81511934|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81511934/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81512201|John E. Lowther]]'' | | | | | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q81512201|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81512201/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q19519928|Henda C. Swart]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]] | | | [https://viaf.org/viaf/7895173973184923810009 7895173973184923810009] | 1996 | | [[toolforge:scholia/author/Q19519928|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19519928/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21394246|William Wardlaw Thompson]]'' | ''[[:d:Q4205432|ichthyologist]]'' | | | | | | [[toolforge:scholia/author/Q21394246|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21394246/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q78629970|Vincent Clifford Moran]]'' | | | | | 1991 | | [[toolforge:scholia/author/Q78629970|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q78629970/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80936790|Paul de Villiers du Plessis]]'' | | | | | 1993 | | [[toolforge:scholia/author/Q80936790|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80936790/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80937821|Patrick G. Eriksson]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q80937821|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80937821/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80938027|Arthur G. Every]]'' | | | | | 1997 | | [[toolforge:scholia/author/Q80938027|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80938027/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80938181|Melvin Faierman]]'' | | | | | 1999 | | [[toolforge:scholia/author/Q80938181|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80938181/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q43165660|Edward Rybicki]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8024-9911 0000-0001-8024-9911] | | [https://viaf.org/viaf/8027168049010038410006 8027168049010038410006] | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q43165660|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43165660/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q15485098|Michael William Feast]]'' | ''[[:d:Q11063|astronomer]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-8908-1630 0000-0002-8908-1630] | | [https://viaf.org/viaf/34323769 34323769] | 1982 | | [[toolforge:scholia/author/Q15485098|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q15485098/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q60610431|Brian R. Allanson]]'' | ''[[:d:Q3640160|marine biologist]]''<br/>''[[:d:Q350979|zoologist]]''<br/>''[[:d:Q3644587|hydrologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/45581243 45581243] | 1968 | | [[toolforge:scholia/author/Q60610431|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q60610431/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80939015|John G. Field]]'' | ''[[:d:Q3546255|oceanographer]]'' | | | | 1989 | | [[toolforge:scholia/author/Q80939015|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80939015/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80939244|John S. Field]]'' | | | | | 1989 | | [[toolforge:scholia/author/Q80939244|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80939244/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80939459|Peter I. Folb]]'' | [[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q2114605|pharmacologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/10782647 10782647] | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q80939459|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80939459/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q348933|Isaac Schapera]]'' | ''[[:d:Q4773904|anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/108544741 108544741] | | [[Fáìlì:Isaac Schapera, c1950s.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q348933|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q348933/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80653014|John D. Comins]]'' | | | | | 1996 | | [[toolforge:scholia/author/Q80653014|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80653014/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q61046038|Pieter Steyn]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]'' | | | | 1996 | | [[toolforge:scholia/author/Q61046038|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61046038/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q61046041|Douglas Butterworth]]'' | | | | | 2001 | | [[toolforge:scholia/author/Q61046041|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61046041/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q61046058|Lionel Opie]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>[[oníṣègùn]]<br/>''[[:d:Q3264451|cardiologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/59161562 59161562] | 1983 | | [[toolforge:scholia/author/Q61046058|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61046058/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q61046066|B. Daya Reddy]]'' | ''[[:d:Q81096|engineer]]''<br/>[[onímọ̀ ìsirò]] | [https://orcid.org/0000-0002-8250-4821 0000-0002-8250-4821] | | [https://viaf.org/viaf/108617120 108617120] | 1992 | [[Fáìlì:Daya Reddy 2018.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q61046066|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61046066/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4819906|Chris Brink]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]]<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/62228603 62228603] | 1995 | | [[toolforge:scholia/author/Q4819906|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4819906/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82533058|Raymond Pollard]]'' | | | | | 2001 | | [[toolforge:scholia/author/Q82533058|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82533058/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80082536|Brian W. Van Wilgen]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q15839134|ecologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1536-7521 0000-0002-1536-7521] | [https://scholar.google.com/citations?user=5FfLX_4AAAAJ 5FfLX_4AAAAJ] | | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q80082536|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q80082536/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q71576562|Neil John Coville]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | | | | 1997 | | [[toolforge:scholia/author/Q71576562|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71576562/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20831540|Judith Sealy]]'' | ''[[:d:Q3621491|archaeologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-5071-8211 0000-0001-5071-8211] | [https://scholar.google.com/citations?user=hjy8MDAAAAAJ hjy8MDAAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/27100360 27100360] | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q20831540|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20831540/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80520476|Michael E. Brown]]'' | ''[[:d:Q104693589|chemistry teacher]]''<br/>''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 1988 | | [[toolforge:scholia/author/Q80520476|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80520476/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80521092|Michael N. Bruton]]'' | | | | | 1992 | | [[toolforge:scholia/author/Q80521092|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80521092/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q29052586|Brenda Wingfield]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q3126128|geneticist]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-6189-1519 0000-0002-6189-1519] | | | 2007 | | [[toolforge:scholia/author/Q29052586|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q29052586/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82539949|Roger E. Raab]]'' | ''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | 1992 | | [[toolforge:scholia/author/Q82539949|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82539949/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80521586|James R. Bull]]'' | | | | | 1991 | | [[toolforge:scholia/author/Q80521586|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80521586/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80522068|Mino R. Caira]]'' | | | | | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q80522068|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80522068/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q79946604|Edward Sturrock]]'' | | | | | 2006 | | [[toolforge:scholia/author/Q79946604|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q79946604/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q70720643|Mike Wingfield]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q2487799|mycologist]]''<br/>''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q864503|biologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-9346-2009 0000-0001-9346-2009] | [https://scholar.google.com/citations?user=wT4V7isAAAAJ wT4V7isAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/14989035 14989035]<br/>[https://viaf.org/viaf/22155914471039401883 22155914471039401883] | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q70720643|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70720643/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q77803|Selmar Schonland]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q2083925|botanical collector]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/40795045 40795045] | | [[Fáìlì:Schonland Pretoria.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q77803|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q77803/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q59187857|Douglas E. Rawlings]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-2521-8167 0000-0002-2521-8167] | | | 1993 | | [[toolforge:scholia/author/Q59187857|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59187857/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q79660900|Roland Schulze]]'' | ''[[:d:Q3644587|hydrologist]]'' | | | | 1993 | | [[toolforge:scholia/author/Q79660900|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q79660900/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q52701989|Robin M Crewe]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q3055126|entomologist]]''<br/>''[[:d:Q864503|biologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4398-8250 0000-0003-4398-8250] | | [https://viaf.org/viaf/172379736 172379736] | 1990 | | [[toolforge:scholia/author/Q52701989|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q52701989/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42178276|Renée Kraan-Korteweg]]'' | ''[[:d:Q11063|astronomer]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-0202-6250 0000-0002-0202-6250] | | [https://viaf.org/viaf/272584657 272584657] | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q42178276|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q42178276/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q43188044|Willem Heber van Zyl]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8195-353X 0000-0001-8195-353X] | | | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q43188044|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43188044/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q60055963|João P. Rodrigues]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1980-3845 0000-0002-1980-3845] | | | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q60055963|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60055963/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q91052641|John Parkington]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q3621491|archaeologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-6127-6826 0000-0001-6127-6826] | [https://scholar.google.com/citations?user=tk-A4MsAAAAJ tk-A4MsAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/36952076 36952076] | | | [[toolforge:scholia/author/Q91052641|11]] / [[toolforge:scholia/author/Q91052641/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q59624330|Paul R. Manger]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1881-2854 0000-0002-1881-2854] | | | 2013 | | [[toolforge:scholia/author/Q59624330|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59624330/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q76926947|Ronald Harley]]'' | ''[[:d:Q1326886|electrical engineer]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/192970031 192970031] | 1990 | | [[toolforge:scholia/author/Q76926947|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q76926947/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82549683|Laurence J. Robb]]'' | | | | | | | [[toolforge:scholia/author/Q82549683|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82549683/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q51697828|Kathryn H. Myburgh]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4501-2120 0000-0003-4501-2120] | [https://scholar.google.com/citations?user=DXNUiEEAAAAJ DXNUiEEAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/205963403 205963403] | 2017 | | [[toolforge:scholia/author/Q51697828|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51697828/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q23008763|Johann Carl Vogel]]'' | ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q3621491|archaeologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/171593751 171593751] | | | [[toolforge:scholia/author/Q23008763|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q23008763/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q77793537|Horst Helmut Klump]]'' | | | | | 2000 | | [[toolforge:scholia/author/Q77793537|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q77793537/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q77793851|Klaus Koch]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-3845-4406 0000-0003-3845-4406] | | | 2002 | | [[toolforge:scholia/author/Q77793851|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q77793851/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82984689|Rudolph J van Aarde]]'' | | | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q82984689|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82984689/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80533870|Philip Charles]]'' | | | | | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q80533870|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80533870/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80534086|Robert W. Charlton]]'' | | | | | 1991 | | [[toolforge:scholia/author/Q80534086|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80534086/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18685421|Anusuya Chinsamy-Turan]]'' | ''[[:d:Q1662561|paleontologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-9786-5080 0000-0002-9786-5080] | | [https://viaf.org/viaf/27342603 27342603] | 2006 | [[Fáìlì:Anusuya Chinsamy-Turan, West Coast Fossil Park tour.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q18685421|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18685421/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82985262|Jan van den Ende]]'' | | | | | 1995 | | [[toolforge:scholia/author/Q82985262|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82985262/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q82553257|Allen L. Rodgers]]'' | | | | | 2010 | | [[toolforge:scholia/author/Q82553257|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q82553257/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q76931737|Manfred Armin Hellberg]]'' | | | | | 1992 | | [[toolforge:scholia/author/Q76931737|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q76931737/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q51846346|Renfrew Christie]]'' | ''[[:d:Q134284649|anti-apartheid activist]]''<br/>''[[:d:Q20826540|scholar]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/62928676 62928676] | 2003 | | [[toolforge:scholia/author/Q51846346|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51846346/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1387629|George F. R. Ellis]]'' | ''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>[[onímọ̀ ìsirò]]<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q15980158|non-fiction writer]]''<br/>''[[:d:Q11063|astronomer]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8484-0629 0000-0001-8484-0629] | | [https://viaf.org/viaf/109637661 109637661] | 1983 | [[Fáìlì:George Ellis 0040.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q1387629|4]] / [[toolforge:scholia/author/Q1387629/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q83132581|Albertus S. van Jaarsveld]]'' | | | | | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q83132581|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q83132581/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q524221|John Hewitt]]'' | ''[[:d:Q4773904|anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q3621491|archaeologist]]''<br/>''[[:d:Q350979|zoologist]]''<br/>''[[:d:Q16271064|herpetologist]]''<br/>''[[:d:Q17344952|arachnologist]]'' | | | | | | [[toolforge:scholia/author/Q524221|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q524221/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q58336810|Andrew Cooper]]'' | ''[[:d:Q11424604|earth scientist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4972-8812 0000-0003-4972-8812] | [https://scholar.google.com/citations?user=wck4s-UAAAAJ wck4s-UAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/55808460 55808460] | | | [[toolforge:scholia/author/Q58336810|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q58336810/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q83134393|Johan van Zyl]]'' | | | | | 1997 | | [[toolforge:scholia/author/Q83134393|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q83134393/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2976150|John Jackson]]'' | ''[[:d:Q11063|astronomer]]''<br/>''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/51317806 51317806] | 1934 | [[Fáìlì:JohnJackson(astronomer).jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q2976150|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q2976150/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q22006961|Valerie Mizrahi]]'' | ''[[:d:Q864503|biologist]]''<br/>''[[:d:Q15839206|molecular biologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4824-9115 0000-0003-4824-9115] | | [https://viaf.org/viaf/8150380426913370197 8150380426913370197] | 2000 | | [[toolforge:scholia/author/Q22006961|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22006961/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81549700|Adolf Conrad Matthee]]'' | | | | | 2014 | | [[toolforge:scholia/author/Q81549700|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81549700/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q83135813|Morris J. Viljoen]]'' | ''[[:d:Q520549|geologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/29202617 29202617] | 1994 | | [[toolforge:scholia/author/Q83135813|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q83135813/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q39885100|Aletta E. Schutte]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-9217-4937 0000-0001-9217-4937] | [https://scholar.google.com/citations?user=f1oels0AAAAJ f1oels0AAAAJ] | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q39885100|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q39885100/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5861359|John Patrick Rourke]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/33298739 33298739] | 1995 | | [[toolforge:scholia/author/Q5861359|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5861359/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q83137250|Richard P. Viljoen]]'' | | | | | 1998 | | [[toolforge:scholia/author/Q83137250|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q83137250/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1681675|Jan C. A. Boeyens]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/29820137 29820137] | 1988 | | [[toolforge:scholia/author/Q1681675|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1681675/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q96489|Achim Richter]]'' | ''[[:d:Q16742096|nuclear physicist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q169470|physicist]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=WU_HsKkAAAAJ WU_HsKkAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/232819266 232819266] | | | [[toolforge:scholia/author/Q96489|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q96489/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1971138|Mary Agard Pocock]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q12358881|phycologist]]''<br/>''[[:d:Q11900058|explorer]]''<br/>''[[:d:Q3148760|botanical illustrator]]''<br/>''[[:d:Q37226|ọ̀gá akẹ́ẹ̀kọ́]]''<br/>''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''<br/>''[[:d:Q98544732|scientific collector]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/16153470956745082416 16153470956745082416] | | | [[toolforge:scholia/author/Q1971138|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q1971138/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q25615160|Paul Daniel Hahn]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q5428874|academic staff]]'' | | | | | [[Fáìlì:Prof Paul Daniel Hahn.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q25615160|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q25615160/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q38304462|Robert P. Millar]]'' | ''[[:d:Q2919046|biochemist]]''<br/>''[[:d:Q350979|zoologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-3606-2708 0000-0003-3606-2708] | | [https://viaf.org/viaf/94387090 94387090] | 2008 | | [[toolforge:scholia/author/Q38304462|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q38304462/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q38305842|Wayne M. Getz]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]]<br/>''[[:d:Q864503|biologist]]''<br/>''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]''<br/>''[[:d:Q3055126|entomologist]]''<br/>''[[:d:Q61791734|biomathematician]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8784-9354 0000-0001-8784-9354] | | [https://viaf.org/viaf/93683896 93683896] | 2003 | | [[toolforge:scholia/author/Q38305842|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q38305842/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81701088|Terence S. McCarthy]]'' | ''[[:d:Q520549|geologist]]'' | | [https://scholar.google.com/citations?user=8nW-dTkAAAAJ 8nW-dTkAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/11612688 11612688]<br/>[https://viaf.org/viaf/65534637 65534637] | 1994 | | [[toolforge:scholia/author/Q81701088|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81701088/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q63391519|Sunil D. Maharaj]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-1967-2849 0000-0002-1967-2849] | | | 2011 | | [[toolforge:scholia/author/Q63391519|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q63391519/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81701559|Anton McLachlan]]'' | | | | | 1992 | | [[toolforge:scholia/author/Q81701559|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81701559/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q43496916|Michael J. Samways]]'' | ''[[:d:Q3055126|entomologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4237-6025 0000-0003-4237-6025] | | [https://viaf.org/viaf/94489949 94489949] | 1999 | | [[toolforge:scholia/author/Q43496916|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q43496916/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q40902255|Julia Lee-Thorp]]'' | ''[[:d:Q3621491|archaeologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-3291-0258 0000-0002-3291-0258] | | [https://viaf.org/viaf/36637061 36637061] | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q40902255|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q40902255/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q28648152|Martin P. Hill]]'' | ''[[:d:Q3055126|entomologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-0579-5298 0000-0003-0579-5298] | [https://scholar.google.com/citations?user=GKGAgoUAAAAJ GKGAgoUAAAAJ] | | 2016 | | [[toolforge:scholia/author/Q28648152|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q28648152/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81702755|David S. McLachlan]]'' | | [https://orcid.org/0000-0002-1560-1293 0000-0002-1560-1293] | | | 1997 | | [[toolforge:scholia/author/Q81702755|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81702755/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81702888|Chrisopher D. McQuaid]]'' | | | | | 1999 | | [[toolforge:scholia/author/Q81702888|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81702888/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q55175748|Helder M. Marques]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q593644|chemist]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-1675-3835 0000-0003-1675-3835] | | | 2004 | | [[toolforge:scholia/author/Q55175748|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55175748/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q63764|Harriet Margaret Louisa Bolus]]'' | ''[[:d:Q2374149|botanist]]''<br/>''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''<br/>''[[:d:Q19507792|scientific illustrator]]''<br/>''[[:d:Q674426|curator]]''<br/>''[[:d:Q1907198|taxonomist]]''<br/>''[[:d:Q98544732|scientific collector]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/171765397 171765397] | | [[Fáìlì:Harriet Margaret Louisa Bolus.jpg|center|128px]] | [[toolforge:scholia/author/Q63764|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q63764/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q64835914|Karl Schilcher]]'' | ''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/59603504 59603504] | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q64835914|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64835914/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q69449514|Mary Scholes]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]''<br/>''[[:d:Q60244908|plant physiologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-5762-9537 0000-0001-5762-9537] | [https://scholar.google.com/citations?user=qNlkIIMAAAAJ qNlkIIMAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/177145857889223021078 177145857889223021078] | 2003 | | [[toolforge:scholia/author/Q69449514|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69449514/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q48256805|Gordon D Brown]]'' | ''[[:d:Q1650915|oníwàádì]]'' | [https://orcid.org/0000-0003-4922-936X 0000-0003-4922-936X] | | | 2012 | | [[toolforge:scholia/author/Q48256805|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q48256805/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42778663|Robert J. Scholes]]'' | ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q2374149|botanist]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-5537-6935 0000-0001-5537-6935] | [https://scholar.google.com/citations?user=WR7VpKUAAAAJ WR7VpKUAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/71468733 71468733] | 1999 | | [[toolforge:scholia/author/Q42778663|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42778663/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20721396|Anna-Lise Williamson]]'' | ''[[:d:Q15634281|virologist]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-5467-1200 0000-0002-5467-1200] | | | 2005 | | [[toolforge:scholia/author/Q20721396|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20721396/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q81707103|Barry V. Mendelow]]'' | | | | | 1995 | | [[toolforge:scholia/author/Q81707103|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q81707103/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q37736202|John Morrison]]'' | [[onímọ̀ ìsirò]]<br/>''[[:d:Q169470|physicist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]'' | | | | | | [[toolforge:scholia/author/Q37736202|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q37736202/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q83150510|Anthony D. M. Walker]]'' | | | | | 1988 | | [[toolforge:scholia/author/Q83150510|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q83150510/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q79402317|Otto Walter Prozesky]]'' | | | | | 1989 | | [[toolforge:scholia/author/Q79402317|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q79402317/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q83150751|Heribert Weigert]]'' | | | | | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q83150751|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q83150751/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q80700386|Lesley A. Cornish]]'' | | | | | 2009 | | [[toolforge:scholia/author/Q80700386|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q80700386/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12364088|Hugh Paterson]]'' | ''[[:d:Q3055126|entomologist]]''<br/>''[[:d:Q16063497|evolutionary biologist]]'' | | | [https://viaf.org/viaf/35854115 35854115] | 1980 | | [[toolforge:scholia/author/Q12364088|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12364088/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q42784019|Kevin J. Naidoo]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]'' | [https://orcid.org/0000-0002-9898-3708 0000-0002-9898-3708] | | [https://viaf.org/viaf/65994373 65994373] | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q42784019|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42784019/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q57777886|Michael Meadows]]'' | ''[[:d:Q2560911|physical geographer]]''<br/>''[[:d:Q333634|translator]]'' | [https://orcid.org/0000-0001-8322-3055 0000-0001-8322-3055] | [https://scholar.google.com/citations?user=EufqPQMAAAAJ EufqPQMAAAAJ] | [https://viaf.org/viaf/78996 78996] | 2015 | | [[toolforge:scholia/author/Q57777886|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57777886/missing|📖]] |} {{Wikidata list end}} 9fl8mq2q6cfcpqfycg5k6vb8hn5dofa Sikiru Kayode Adetona 0 68607 622494 620033 2026-06-16T20:10:24Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622494 wikitext text/x-wiki {{Short description|Nigerian monarch (1934–2025)}}{{Use dmy dates|date=July 2025}} {{Use Nigerian English|date=May 2024}}{{Infobox royalty|name=Ọba Sikiru Kayọde Adetọna GCON, Ọgbagba Agbotewole II|title=[[Awujale|Awùjalẹ̀]]|titletext=|embed=|image=Sikiru_Kayode_Adetona.jpg|alt=African male wearing spectacles in white robes and hat of traditional costume|caption=|succession=|moretext=|reign={{nowrap|2 April 1960 – 13 July 2025}}|reign-type=|coronation=2 April 1960|cor-type=|investiture=|predecessor=Ọba Daniel Adesanya, Gbelegbuwa|pre-type=|successor=|suc-type=|regent=|reg-type=|birth_name=|birth_date={{birth date|1934|05|10|df=y}}|birth_place=Imupa, [[Ijebu-Ode]], Southern Region, [[Colonial Nigeria|British Nigeria]] (now in [[Ogun State]], [[Nigeria]])|death_date={{death date and age|2025|07|13|1934|05|10|df=y}}|death_place=|burial_date=|burial_place=|queen=|spouses={{plainlist| * Iyabọ Oke * Modupe Ẹkundayọ * Oluwakẹmi Dodo-Williams}}|spouse-type=|type=|consort=<!-- yes or no -->|issue=9|issue-link=|issue-pipe=|issue-type=|full name=Sikiru Olukayọde Adetọna|era name=|era dates=|regnal name=Ọgbagba Agbotewole II|posthumous name=|temple name=|native_lang1=<!-- up to | native_lang5 = -->|native_lang1_name1=<!-- up to | native_lang5_name1 = -->|house-type=|royal house=Anikinaiya or Anikilaya|dynasty=|father=Rufai Adetọna Adeleke|mother=Ajibabi Adetọna (née Ọnaṣhile)|religion=|occupation=}} [[Ọba]] '''Sikiru Kayode Adetona''' (Tí a bí ní ọjọ́ kẹwa oṣù karun ọdún 1934 o si ku ni Oṣu Keje ọjọ 13, Ọdun 2025) ni [[Awujale]] ti [[Ìjẹ̀bú-Òde|Ìjẹ̀bú]]. Wọ́n fi jẹ ọba ní ọdún 1960, èyí ló mú kí Adetona jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọba tí o tí pẹ́ lórí àléfà ní ilẹ̀ [[Naijiria]]. Baba rẹ ni ọmọ ọba Rufai Adetona tí Ìyá rẹ si jẹ Alaja Wolemotu Ajibabi Adetona (nee Onasile). Gẹ́gẹ́ bí ọba, Ó jẹ aṣojú fún ìdílé ọba Anikilaya.<ref name="Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics 2019">{{cite web|title=Seven interesting facts about Awujale of Ijebu at 85|website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics|date=2019-05-10|url=https://thenationonlineng.net/seven-interesting-facts-about-awujale-of-ijebu-at-85/|language=la|access-date=2020-03-03}}</ref>Oba Sikiru Kayode Adetona ti lo ogota odun o le odun meji lori alefa awon baba nla won. == Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí ayé == Ọba Sikiru Olukayọde Adetọna, Ọgbagba Agbotewole II, ni a bí ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kàrún ọdún 1934,<ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=http://tellmystory.com.ng/behold-the-oldest-monarch-in-africa |access-date=11 December 2025 |archive-date=5 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905181101/http://tellmystory.com.ng/behold-the-oldest-monarch-in-africa |dead-url=yes }}</ref> sínú Ilé-ọba Anikinaiya ní ilẹ̀ Ijẹbul ní ilé bàbá rẹ̀ ní Imupa, [[Ìjẹ̀bú-Òde|Ijẹbu-Ode]].<ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://opinion.premiumtimesng.com/2020/04/25/oba-sikiru-adetona-six-decades-of-being-awujale-in-turbulence-and-glamour-by-femi-kehinde/ |access-date=11 December 2025 |archive-date=20 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260120002152/https://opinion.premiumtimesng.com/2020/04/25/oba-sikiru-adetona-six-decades-of-being-awujale-in-turbulence-and-glamour-by-femi-kehinde/ |dead-url=yes }}</ref> Bàbá rẹ̀ ni Ọmọ-ọba Rufai Adetọna Adeleke (tí a bí ní ọdún 1902), ọmọ Ọba Adeleke, Ọgbagba Agbotewole I (ọdún 1825–1906), ẹni tí ó jẹ́ Awujalẹ ilẹ̀ Ijẹbu láti ọdún 1895 títí di 1906. Ìyá rẹ̀ ni Ajibabi Ọnaṣile, ẹni tí ó jẹ́ ọmọ abúlé [[Ìjẹ̀bú-Igbó|Ijẹbu-Igbo]]. Olùdásílẹ̀ Ilé-ọba Anikinaiya (tàbí Anikilaya) ni bàbá ńlá rẹ̀, Ọba Anikilaya, Figbajoye Agboogunsa I (ọdún 1775–1854), ẹni tí ó jẹ́ ọba láti ọdún 1821 títí di 1854, tí òun fúnra rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ Ọba Gbelegbuwa. Gẹ́gẹ́ bí ọmọ Ilé-ọba Anikinaiya, ẹbí bàbá rẹ̀ ní ẹ̀tọ́ pé wọ́n jẹ́ ọmọ ìran Olu-Iwa, ẹni tí ó jẹ́ Awujalẹ àkọ́kọ́ aláròsọ àti Ọbanta, olùdásílẹ̀ míràn ti ìjọba Ijẹbu.<ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://litcaf.com/adetona-sikiru-kayode/ |access-date=11 December 2025 |archive-date=19 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240719175753/https://litcaf.com/adetona-sikiru-kayode/ |dead-url=yes }}</ref> == Ẹ̀kọ́ == Ọ̀dọ́mọdé ọmọ ọba Adetona lọ sí oríṣiríṣi ilé ẹ̀kọ́ bi i ilé-ẹ̀kọ́ ti onítẹ̀bọmi (Baptist) tí ó wà ní Eroko ní [[Ìjẹ̀bú]] Òde; ilé-ẹ̀kọ́ alakọbẹrẹ Ogbere United tí ó wà ní Òkè-Àgbò ní Ìjẹ̀bú Igbó, àti ilé-ẹ̀kọ́ Ansar-Ud-Deen ni ́Ìjẹ̀bú Òdé laarin ọdún 1943 sí ọdún 1950. Ní ìtẹ̀síwájú lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti koleeji, Ó lọ sí koleeji Olú-Ìwà (Èyí tí ó di Adeola Odutola bayi) tí ó wà ní Ìjẹ̀bú Òde láti ọdún 1951 sí ọdún 1956. Laarin ọdún 1957 sí ọdún 1958, ó ṣe iṣẹ́ pẹ̀lú ẹ̀ka tí ó nṣe àyẹ̀wò nípa owó ní [[Ibadan]]. Ní ọdún 1958, ọmọ ọba Adetona kọ̀wé fi iṣẹ́ sílẹ̀ láti tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ lórí olùṣírò owó ([[:en:Accounting|Accountancy]]) ní ìlú aláwọ̀ funfun ([[United Kingdom]]), ìlú tí nse àkoso orílẹ̀ èdè Naijiria nigba na. == Ipò Oba == Látipasẹ̀ lẹ́tà ti wọ́n kọ ni ọjọ́ kẹrin oṣù kini ọdún 1960, èyí ti akọ̀wé àgbà ti ìjọba ìbílẹ̀ fi ránṣẹ́ si olùdámọ̀ràn ìjọba ìbílẹ̀ ti Ìjẹ̀bú òde Pẹ̀lú ìtẹ́wọ́gbà baalẹ ìgbìmọ̀ fún agbègbẹ̀ ìwọ̀ oorun fún yínyàn ọmọ ọba Síkírù Káyọ̀dé Adétọ̀nà gẹ́gẹ́ bi ọba àti fífi ẹsẹ̀ rẹ múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bi [[:en:Ijebu_Kingdom|Awujale ti ilè Ìjèbú]] láti ìgbà ti wọ́n ti kọ lẹ́tà yi ni ọjọ́ kẹrin oṣù kini ọdún 1960. Èyí lo mú ki àwọn olókìkí ọmọ ilẹ̀ Ìjẹ̀bú bi i olóògbé Ọ̀gbẹ́ni-Ọjà, Olóyè (dọ́kítà) Timothy Adéọlá Òdútọ́lá, Bòbasuwà 1 Olóyè Emmanuel Òkúsànyà Òkunọwọ àti Aṣíwájú, Olóyè Samuẹl Olátúbọ̀sún Shonibarẹ ṣe ètò ìpàdá bọ ọba ti wọ́n ṣẹṣẹ yàn wa sílè. Ní ọjọ kejìdínlógún oṣù kini ọdún 1960, olórí ìgbìmọ̀ afọbajẹ ti ilẹ̀ Ìjẹ́bú, Ọ̀gbẹ́ni-Ọjà, Olóyè Timothy Adéọlá Òdútọ́lá ṣe àfihàn ọba tuntun fún gbogbo àgbáyè. Àfihàn yi ni ó jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ ayẹyẹ fifi ọba ti wọ́n ba ti yàn si orí ìtẹ́. Eleyi jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀tun fún àwọn ọmọ Ìjẹ̀bú. Lẹ́hín èyí ní ọba ti wọn yàn yi yio tẹ̀síwájú lọ si Ìpẹ̀bí ni "Odo" fún oṣù mẹ́ta. Ọba Síkírù Káyòdé Adétọ́nà, ẹni ti "ODIS" tí kọ́koọ́ yàn pẹ̀lú àwọn marun miran ni àwọn afọbajẹ pawọ́pọ̀ mu ni ìbámu pẹ̀lú abala ìkọkànlá òfin òye jíjẹ ti ọdún 1957 ní agbègbè ìwọ òorùn ilẹ̀ Nàíjírià. Gómìnà nìgbà na fi ọwọ́ si yíyàn Síkírù Káyọ̀dé Adétọ̀nà gẹ́gẹ́ bi Awujalẹ ti ilẹ̀ Ìjẹ̀bú. Ayẹyẹ igbade waye ni ọjọ Abamẹta ti i ṣe ọjọ́ kejì, oṣù kẹrin ọdún 1960. Ni ọjọ́ Ìṣẹ́gun ti i ṣe ọjọ́ karun oṣù kẹrin ọdún 1960, ọba tuntun, ọba Adétọ̀nà darapọ̀ mọ àwọn ọba ti agbègbè [[:en:Western_Region_of_Nigeria|ìwọ òorùn]] lẹ́hìn ti wọ́n ti ṣe àfihàn rẹ. Ọba Síkírù Káyọ̀dé Adétọ̀nà jẹ aláànú ọba. Èyí lo mú ki àwọn ọba àti àwọn ìjòyè dárúkọ rẹ gẹ́gẹ́ bi àarẹ fún ìgbìmọ̀ lọ́ba lọ́ba. Sùgbọ́n ẹni tí o ti dàgbà ti o si tún jẹ àgbà ọba gẹ́gẹ́ bi ìṣẹ̀dálẹ̀, olóògbé sir Adésọjí Adérẹ̀mí, Òoni ti Ilé-Ifẹ̀ ni wọn padà wa yàn gẹ́gẹ́ bi i àarẹ. Èròngbà wọn ní pe gẹ́gẹ́ bí ọ̀dọ́modẹ́ ọba, Àwújálẹ̀ ti O jẹ ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún yio ni akitiyan fún ipò gíga yi. La i se aniani, èròngbà yi lo mu ki wọn gbà Àwújálẹ̀ ti ilẹ̀ Ìjẹ̀bú gẹ́gẹ́ bi ẹni ọ̀tọ̀<ref>https://web.archive.org/web/20130625171550/http://www.bobakeye.com/ijebu-kingdom/the-awujale</ref><ref>https://web.archive.org/web/20100516143023/http://www.tribune.com.ng/sat/index.php/opinion/1040-celebrating-50-years-reign-of-oba-adetona.html</ref>. == Ìyọkúrò nípò ọba àti ìpadà sórí ìtẹ́ == Ní ọjọ́ kẹtàlélógún Oṣù kọkànlá ọdún 1981, Gómìnà Victor Olabisi Onabanjo ti Ìpínlẹ̀ Ogun fọwọ́ sí àṣẹ pé kí wọ́n dá Oba Sikiru Adetona dúró ní ọ́fíìsì gẹ́gẹ́ bí Awujale ti Ijebuland títí di àkókò díẹ̀. Ṣùgbọ́n, ó yí padà sí ìyọ̀kúrò lọ́fíìsì ní tòótọ́, wọ́n sì ṣètò pé kí ìyọ̀kúrò nípò náà bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kejì oṣù kínní ọdún 1984. Ṣùgbọ́n ìfipágbàjọba ológun ti ọjọ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1983, nígbà tí Muhammadu Buhari ṣe ìgbìmọ̀ ogun tó yọ Gomina Shehu Shagari kúrò nípò Ààrẹ, ni o parí gbogbo ètò náà. Ìgbésẹ̀ Buhari dá ìṣèjọba Awujale bọ̀ sípò fún ọdún mọ́kànlélógójì tó tẹ̀lé e. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1980, Oba Sikiru Kayode Adetona, Awujale ti Ijebu, àti Gómìnà Victor “Bisi” Onabanjo, àwọn ọmọ Ijebu méjèèjì, wọ inú ìgbà tó lágbára. Ìpìlẹ̀ ìbáṣe àwọn méjèèjì ti wà ní ọdún tí o ti pẹ́, nígbà tí Adetona ti ràn án lọ́wọ́ gan-an ní àkókò tí o sàárẹ̀, tí ó pèsè owó àti ibùgbé fún nígbà tí ó wà ní London fún ìkẹ́kọ̀ọ́. Ṣùgbọ́n nígbà tí o dé ipò òṣèlú, ọ̀rẹ́ di ọ̀tá, ìbànújẹ ti ara di ìṣòro tó yọrí sí ìṣòro òfin. Ní Oṣù Kẹjọ ọdún 1981, Oba Adetona kọ lẹ́tà sí gómìnà pé òun yóò lọ sí London fún ìtọju àìsàn, tí o fi àdírẹ́sì òkè òkun àti nọ́mbà rẹ̀ sí i. Lẹ́tà náà jẹ́ fífi ìmọ̀ràn ṣe, kì í ṣe pé ó ń bẹ̀rẹ̀ ìyọ̀nda. Onabanjo dá èsì náà padà pé òun fẹ́ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ àlàyé nípa ìrìnàjò náà àti ìlera rẹ̀, bí ẹni pé òun ní kí ó gba àṣẹ lọ́wọ́ òun. Oba Adetona bínú, ó sọ pé lẹ́tà náà jẹ́ fífi ìmọ̀ràn ṣe, pé gẹ́gẹ́ bí ọba aláṣẹ, òun kò nílò láti gba àṣẹ gómìnà kí òun tó lọ ìrìn àjò. Ó dúró lórí ọ̀rọ̀ rẹ̀, ó sì lọ sí London, ó sì yí nọ́mbà fóònù rẹ̀ padà kí gómìnà má bà rí pè. Ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kọkànlá ọdún 1981, Gómìnà Onabanjo kede ìdádúró Awujale, ìgbésẹ̀ tí kò tíì ṣẹlẹ̀ rí. Ó dá kọmísánà fún ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan sílẹ̀ lábẹ́ adájọ́ àgbà Solomon O. Sogbetun láti wádìí “àìgbọ́ràn” tàbí “ìwà àṣẹ-ìṣe” tí wọ́n fi kàn Oba Adetona. Gẹ́gẹ́ bí gómìnà ṣe fẹ́, ìjiròrò náà padà forí gún sí i pé Oba Adetona jẹ̀bi ẹ̀sùn náà. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1982, wọ́n kede pé wọ́n ti yọ̀ Awujale kúrò lóyè nípasẹ̀ ìgbìmò aláṣẹ ìpínlẹ̀ Ogun. Oba Sikiru Kayode Adetona bẹ̀wẹ̀ sí ilé ẹjọ́ láti lòdì sí ìpinnu ìjọba Ogun, ó ní pé ìdá kọmísánà Sogbetun fún ìfòròwánilénuwò kò bófin mu. Ẹgbẹ́ agbẹjọ́rò rẹ̀ ní Olóyè F.R.A. Williams, ọ̀kan nínú àwọn àgbà amònfin ọkùnrin tó gbajúmọ̀ jù lọ ní orílẹ̀-èdè, pẹ̀lú agbẹjọ́rò Sina Odedina, ọmọ Ijebu tó ní orúkọ. Nígbà tí ẹjọ́ ń lọ lọ́wọ́, ìṣèjọba òṣèlú yí padà. Onabanjo sì tún wọlé gẹ́gẹ́ bí gómìnà ní ọjọ́ kínní oṣù kẹ̀wá ọdún 1983. Ó dàbí pé ọ̀rọ̀ Awujale ti parí. Ṣùgbọ́n ayanmọ́ kò tíì pari ẹ̀rọ rẹ̀. Lẹyìn oṣù Méjì àti ọgbọ̀njọ́ lẹyìn rẹ̀, ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1983, ìjọba olómìnira keji ṣubú nípasẹ̀ ìgbìmọ̀ ogun kan. Brigadier Sani Abacha kede ìfipágbàjọba ológun ní orí redio. Ìjọba Shehu Shagari fọ́, Ọ̀gágun àgbà Muhammadu Buhari di olórí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (Head of State). Ní ìpínlẹ̀ Ogun, Brigadier Oladipo Diya, ọmọ Ijebu míìràn láti Odogbolu, di Gómìnà Ológun tuntun. Ohun gbogbo yí padà Ní ọdún 1984, ọ̀rọ̀ pàtàkì dé Adájọ́ Kolawole ti ilé ẹjọ gíga ìpínlẹ̀ Ogun kéde ìdájọ́ pátápátá kan. Ilé-ẹjọ́ pa ìpinnu kọmísánà Sogbetun rẹ̀, ó ní pé ìyọ̀kúrò Oba Adetona kò bófin mu. Wọ́n ní kó padà sórí àga Awujale lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Ìjọba ologun Brigadier Diya kò kàn sí i; wọ́n tẹ̀lé ìdájọ́ náà. Lákòókò lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, wọ́n tun fi Oba Adetona jókòó sí àga rẹ̀ ní Ijebu Ode. Ọba tí wọ́n ti yọ̀ kúrò padà sí orí ìtẹ, tí kì í ṣe ti ìtìjú, ṣùgbọ́n o jẹ́ àṣeyọrí. Bí ologbo tó ní ìrù mẹ́sàn-án, ó padà dìde, ó tún bẹ̀rẹ̀ sí jẹ́ aami ìfarapamọ́, ìgboyà àti àṣẹ tí kò yí. Lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ yẹn, àkókò tuntun bẹ̀rẹ̀: àkókò tí ó bo ọ̀pọ̀ ọdún, níbi tí Oba Adetona ti jẹ́ ọba tí o ní ọgbọ́n, akíkanjú àti ní ìdúróṣinṣin. Àwọn àpa ọdún 1981 sì wà, ṣùgbọ́n wọ́n di apakan ìtàn tí ó dara jù lọ, ìtàn ọba tí kò jẹ́ kí wọn fi ìdí rẹ̀ jalẹ̀. Láti ìgbà náà lọ, fún ọdún mọkanlelọgbọ̀n títí di ọjọ́ ikú rẹ̀ ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù keje ọdún 2025, Oba Sikiru Kayode Adetona wà lára àwọn ọba tó pé jù lọ ní Nàìjíríà, wọ́n sì bọ̀ wá fún iwa rere, ìfarada àti àpẹẹrẹ tó dára tí ó fi hàn<ref>https://www.linkedin.com/feed/update/activity:7350455384152633344?trk=viral_comment</ref>. == Ikú == Ọba Adetona wàjà ní ẹni ọdún mọ́kànléláadọ́run, ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù keje ọdún 2025.<ref>https://www.thecable.ng/breaking-awujale-of-ijebu-buharis-longtime-friend-dies-at-91/</ref> == Awon Itokasi == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Adetona, Sikiru Kayode}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ọba àti ìjòyè ní Nàìjíríà]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1934]] a7fno7w88vn7rux86vbtg657alz9n8v Toke Makinwa 0 68979 622505 600461 2026-06-16T21:44:00Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622505 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Toke Makinwa | image = | image_size = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1984|11|03}}<ref>{{cite web|title=Happy Birthday to OAP; Toke Makinwa|url=http://www.dailytimes.com.ng/article/happy-birthday-oap-toke-makinwa|work=Daily Times of Nigeria|accessdate=4 November 2014|date=3 November 2014|archive-date=20 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220033728/http://www.dailytimes.com.ng/article/happy-birthday-oap-toke-makinwa|dead-url=yes}}</ref> | birth_place = Lagos, Nigeria | education = Federal Government Girls' College and University of Lagos | occupation = Agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ati onkọwe | spouse = {{marriage|Maje Ayida|2014|2017}}<ref>{{cite web|title=Photos: Toke Makinwa & Maje Ayida’s Official Wedding Pictures|url=http://www.lailasblog.com/photos-toke-makinwa-maje-ayidas/|work=lailasblog.com|accessdate=8 October 2017|date=21 January 2014|archive-date=8 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008130711/http://www.lailasblog.com/photos-toke-makinwa-maje-ayidas/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Court finally dissolves Toke Makinwa’s marriage|url=http://www.lailasblog.com/court-dissolves-toke-makinwas-marriage/|work=lailasblog.com|accessdate=6 October 2017|date=6 October 2017|archive-date=8 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008130718/http://www.lailasblog.com/court-dissolves-toke-makinwas-marriage/|dead-url=yes}}</ref> |alma mater = [[University of Lagos]] | website = {{official website|http://www.thetokemakinwa.com/}} }} Toke Makinwa (bii ni ọjọ kẹta oṣu ọkanla ọdun 1984) je omo orile ede Naijiria. O je agbóhùnsáfẹ́fẹ́, ati onkọwe.<ref>{{cite web|url=http://www.bellanaija.com/2014/06/18/toke-makinwas-vlog-mr-shy-guy/|title=Watch Toke Makinwa's Vlog of the week|publisher=bellanaija.com|date=18 June 2014|accessdate=17 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punchng.com/spice/essence/my-relationship-with-maje-ayida-over-toke-makinwa/|title=My relationship with Maje Ayida over- Toke Makinwa|publisher=punchng.com|accessdate=2 June 2014|archive-date=2 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140602200539/http://www.punchng.com/spice/essence/my-relationship-with-maje-ayida-over-toke-makinwa/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punchng.com/spice/lifestyle-spice/my-wedding-idea-came-when-i-was-five-toke-makinwa/|title=My Wedding Idea came when I was 5|publisher=punchng.com|accessdate=2 June 2014|archive-date=5 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605051148/http://www.punchng.com/spice/lifestyle-spice/my-wedding-idea-came-when-i-was-five-toke-makinwa/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://stargist.com/2013/12/09/toke-makinwa-wins-outstanding-female-presenter-of-the-year-at-the-nigerian-broadcasters-merit-awards/|title=Toke Makinwa wins Best OAP of the year|accessdate=2 June 2014|archive-date=2 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140602210742/http://stargist.com/2013/12/09/toke-makinwa-wins-outstanding-female-presenter-of-the-year-at-the-nigerian-broadcasters-merit-awards/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lifestyle.thecable.ng/toke-makinwa-launches-glow-by-tm/|title=Toke Makinwa launches skincare product 'Glow by TM'|date=2018-08-13|website=TheCable Lifestyle|language=en-US|access-date=2019-03-31}}</ref> O kọ iwe ''On Becoming'' ni odun 2016 ni osu mọkanla. O je adari eto ọkọ owurọ ni ori 93.7 FM.<ref>{{Cite web|url=http://pulse.ng/movies/toke-makinwas-vlog-toke-moments-marriage-the-unnecessary-pressure-from-society-id3025693.html|title=Toke Makinwa's Vlog: Toke Moments : Marriage & the Unnecessary Pressure from Society|last=Mix|first=Pulse|website=pulse.ng|access-date=30 May 2016|archive-date=30 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630112127/http://pulse.ng/movies/toke-makinwas-vlog-toke-moments-marriage-the-unnecessary-pressure-from-society-id3025693.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lailasblog.com/read-toke-makinwas-on-becoming-book-why/|title=Read Toke Makinwa’s ‘On Becoming’ book: Why Maje didn’t get her pregnant, begged her for money & more|publisher=lailasblog.com|date=28 November 2016|accessdate=8 October 2017|archive-date=8 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008182023/http://www.lailasblog.com/read-toke-makinwas-on-becoming-book-why/|dead-url=yes}}</ref> == Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti iṣẹ́ rẹ̀ == Wọn bí Toke Mali wá ní ọjọ́ kẹta oṣù kọkànlá ọdún 1984 sì ìlú Èko ni Ipinle Nàìjíríà. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Federal Government Girls College ní ìlú Oyo, Ibadan Makinwa lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Lagos ni ibi tí ó ti kà English and Literature. == Iṣẹ́ == Ní ọdún 2010, Makinwa kọ́kọ́ fi ara rẹ hàn ní orí ẹ̀rọ agbohun sì afẹ́fẹ́ tí Rythm 93.7 Fm ni ori eto ọkọ ÒWÚRỌ̀.<ref>{{Cite web|url=https://ynaija.com/you-are-totally-fake-toke-makinwas-rhythm-fm-co-host-lashes-out/|title='You are totally fake' - Toke Makinwa's Rhythm FM co-host lashes out » YNaija|date=2014-02-22|website=YNaija|language=en-GB|access-date=2019-03-31}}</ref> Ní ọdún 2012, ó ṣe atọkun ètò Obìnrin tí ó rẹwà jùlo ni ìpínlè Nàìjíríà.<ref>{{Citation|title=Toke Makinwa|date=2019-03-27|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Toke_Makinwa&oldid=889763630|work=Wikipedia|language=en|access-date=2019-03-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://thenet.ng/toke-makinwa-and-chris-okenwa-to-host-mgbn-2012/|title=Toke Makinwa and Chris Okenwa to host MGBN 2012|date=2012-05-01|website=Nigerian Entertainment Today|language=en-GB|access-date=2019-03-31}}</ref> Óun pelu Tosyn Bucknor àti Oreka Godis jọ ṣe atọkun fún ètò Flytime TV's Live Chicks.<ref>{{Cite web|url=http://thenet.ng/toke-makinwa-explains-her-absence-on-3-live-chicks/|title=Toke Makinwa explains her absence on 3 Live Chicks|last=Says|first=Weapon|date=2013-03-04|website=Nigerian Entertainment Today|language=en-GB|access-date=2019-03-31}}</ref> Ni ọdún 2012 yí náà ni ò béèrè eto Toke Moments ní orí YouTube vlog.<ref>{{cite web |title=It is laughable to say I have a child –Toke Makinwa |url=https://punchng.com/it-is-laughable-to-say-i-have-a-child-toke-makinwa/ |website=Punch Newspapers}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mediaguide.ng/watch-a-new-episode-of-toke-makinwas-toke-moments/|title=Watch A New Episode Of Toke Makinwa‘s ‘Toke Moments’|last=MGA1|date=2019-02-01|website=MediaGuide.NG|language=en-US|access-date=2019-03-31|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327212119/https://www.mediaguide.ng/watch-a-new-episode-of-toke-makinwas-toke-moments/|dead-url=yes}}</ref> Ní ọdún 2014, Hip Hop World Wide Magazine kéde Makinwa gẹ́gẹ́ bí atọkun ètò Ifọrọwanilẹnuwo àti ọ̀rọ̀ ile ise won.<ref>{{Citation|last=Hip TV|title=TRENDING HOST TOKE MAKINWA GETS SPECIAL BIRTHDAY TREAT (Nigerian Entertainment News)|date=2014-11-05|url=https://www.youtube.com/watch?v=3zDAovEgN94|access-date=2019-03-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2014/01/toke-makinwa-to-host-new-show-trending-on-hip-tv-to-debut-this-january/|title=Toke Makinwa to Host New Show “Trending” on Hip TV {{!}} To Debut this January|last=BellaNaija.com|date=2014-01-10|website=BellaNaija|language=en-US|access-date=2019-03-31}}</ref> Ó gbà ìṣe gẹ́gẹ́bí ìkàn lára àwọn atọkun ètò ni ilu ìṣe Ebony Tv fún ètò Moments.<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.ng/gist/from-radio-to-tv-toke-makinwa-to-get-her-own-tv-show/8ztmxrb|title=Toke Makinwa To Get Her Own TV Show|date=2014-01-10|website=www.pulse.ng|language=en-US|access-date=2019-03-31|archive-date=2020-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119223815/https://www.pulse.ng/gist/from-radio-to-tv-toke-makinwa-to-get-her-own-tv-show/8ztmxrb|dead-url=yes}}</ref> Makinwa tí se atọkun ètò fun ọ̀pọ̀lọpọ̀ ètò bíi Future and City People Award ni odun 2013 àti Headies Award ni ọdún 2014.<ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2013/12/toke-makinwa-vector-to-host-the-2013-future-awards-tonight-in-port-harcourt/|title=Toke Makinwa & Vector to Host the 2013 Future Awards Tonight in Port Harcourt|last=BellaNaija.com|date=2013-12-20|website=BellaNaija|language=en-US|access-date=2019-03-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2014/09/bovi-toke-makinwa-are-the-hosts-of-the-2014-headies/|title=Bovi & Toke Makinwa are the Hosts of the 2014 Headies!|last=BellaNaija.com|date=2014-09-18|website=BellaNaija|language=en-US|access-date=2019-03-31}}</ref> Makinwa kọ ìwé On Becoming ni osu kọkànlá ọdún 2016. Ìwé na sọ̀rọ̀ nípa ìsòro tí ó ní àti tí ọkọ rẹ ṣe já kú ń lẹ̀.<ref>{{Cite web|url=https://lifestyle.thecable.ng/toke-makinwa-parents-killed-fire/|title=How gas cylinder explosion killed Toke Makinwa's parents|date=2016-11-29|website=TheCable Lifestyle|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://stargist.com/entertainment/lists/read-10-shocking-revelations-from-toke-makinwas-book-on-becoming/|title=Read 10 Shocking Revelations From Toke Makinwa's Book, 'On Becoming' {{!}} Nigerian Celebrity News + Latest Entertainment News|website=stargist.com|access-date=2019-04-01|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327162116/https://stargist.com/entertainment/lists/read-10-shocking-revelations-from-toke-makinwas-book-on-becoming/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/naija-fashion/245253-toke-makinwa-maje-ayida-finalise-divorce.html|title=Toke Makinwa, Maje Ayida finalise divorce|last=Augoye|first=Jayne|date=2017-10-06|website=Premium Times Nigeria|language=en-GB|access-date=2019-04-01}}</ref> Makinwa lọ ká kiri àwọn ìlú bí South Afrika, U.S.A, U.K àti àwọn ìlú miiran ni ilẹ̀ Áfíríkà láti tá ìwé náà.<ref>{{Cite web|url=http://www.mediaguide.ng/just-one-day-launch-toke-makinwa-becomes-amazons-best-selling-author/|title=Just One Day After Launch, Toke Makinwa Becomes Amazon's Best Selling Author|last=MediaGuide|date=2016-11-29|website=MediaGuide.NG|language=en-US|access-date=2019-04-01|archive-date=2020-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615172353/http://www.mediaguide.ng/just-one-day-launch-toke-makinwa-becomes-amazons-best-selling-author/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2016/12/toke-makinwas-on-becoming-book-launch-in-abuja-was-so-emotional-see-all-the-photos-on-bn/|title=Toke Makinwa’s “On Becoming” Book Launch in Abuja was so Emotional! See all the Photos on BN|last=BellaNaija.com|date=2016-12-20|website=BellaNaija|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gistmania.com/talk/topic,324349.0.html|title=Toke Makinwa Takes Her Book Tour To Kenya Despite Her Estranged Husband's Threat To Sue - Gistmania|date=2017-02-09|website=www.gistmania.com|access-date=2019-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://koko.ng/photos-toke-makinwas-becoming-south-africa-book-tour/|title=Photos From Toke Makinwa's 'On Becoming' South Africa Book Tour|last=KOKO|date=2017-06-27|website=KOKO TV Nigeria {{!}} Nigeria News & Breaking Naija News|access-date=2019-04-01|archive-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028140723/https://koko.ng/photos-toke-makinwas-becoming-south-africa-book-tour/|dead-url=yes}}</ref> Ní ọdún 2017, ó tún kọ ìwé miiran tí ó pè àkòrí rẹ ni Handbag line.<ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2017/11/exclusive-babygirlforlife-toke-makinwa-launches-luxury-bag-line/|title=EXCLUSIVE: #BabyGirlForLife! Toke Makinwa launches Luxury Bag Line|last=BellaNaija.com|date=2017-11-03|website=BellaNaija|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pmnewsnigeria.com/2018/10/29/laura-ikeji-set-to-buy-toke-makinwas-bag/|title=Laura Ikeji Set To Buy Toke Makinwa’s Bag|date=2018-10-29|website=P.M. News|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lifestyle.thecable.ng/toke-makinwa-launches-glow-by-tm/|title=Toke Makinwa launches skincare product 'Glow by TM'|date=2018-08-13|website=TheCable Lifestyle|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref> Ní ọdún 2013, Makinwa jẹ́ asojú fún ilé ìṣẹ́ United Africa Company Of Nigeria, òun pelu Osas Ighodaro, Dare Art Alade, àti Dan Foster.<ref>{{cite web|url=http://www.bellanaija.com/2013/06/17/meet-lipton-teas-new-nigerian-ambassadors-darey-toke-makinwa-dan-foster-osas-ighodaro-photos-video-clips-from-their-promo-shoot/|title=Toke, Foster & Osas becomes Lipton ambassandors|publisher=bellanaija.com|date=17 June 2013|accessdate=7 June 2014}}</ref> [[Fáìlì:NdaniTV Toke Makinwa OAP Nov 2018.png|thumb|255x255px|Toke Makinwa]] Ilé ìṣẹ́ olówó iyebíye tí Nestle ni Ipinle Nàìjíríà fi ṣe ojú ọjà Maggi.<ref>{{cite web |title=Tiwa savage , Toke Makinwa bag mouth watering deals! |url=https://www.vanguardngr.com/2014/04/tiwa-savage-toke-makinwa-bag-mouth-watering-deals/ |website=Vanguard News |date=11 April 2014}}</ref>Ní odùn 2016, ó di asoju fún ilé ìṣẹ́ Mecran Cosmetics.<ref>{{Cite web|url=http://uberstyle.org/2016/03/01/toke-makinwa-is-the-new-brand-ambassador-for-mecran-cosmeticsget-the-scoop/|title=TOKE MAKINWA IS THE NEW BRAND AMBASSADOR FOR MECRAN COSMETICS…GET THE SCOOP!|access-date=30 May 2016|archive-date=10 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610035102/http://uberstyle.org/2016/03/01/toke-makinwa-is-the-new-brand-ambassador-for-mecran-cosmeticsget-the-scoop/|dead-url=yes}}</ref> Òun sì ní asojú fún ilé ìṣẹ́ Payporte<ref>{{cite web |title=Tayo Faniran, Toke Makinwa unveiled as Payporte ambassadors |url=https://www.vanguardngr.com/2015/01/tayo-faniran-toke-makinwa-unveiled-payporte-ambassadors/ |website=Vanguard News |date=29 January 2015}}</ref> àti Ciroc.<ref>{{Cite web|url=https://olorisupergal.com/2017/03/27/toke-makinwa-becomes-first-female-ambassador-ciroc-nigeria/|title=Toke Makinwa becomes the first female ambassador for Ciroc in Nigeria|date=2017-03-27|website=Olori Supergal|language=en-US|access-date=2019-04-01|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401061009/https://olorisupergal.com/2017/03/27/toke-makinwa-becomes-first-female-ambassador-ciroc-nigeria/|dead-url=yes}}</ref> ==Ayé rẹ̀ == Makinwa se ìgbéyàwó pẹlu Maje Ayida ní ọjọ́ Kàrún dínlógún oṣù kìíní ọdún 2014, olólùfẹ́ rẹ fún ọdún mẹjọ.<ref>{{cite web|url=http://www.bellanaija.com/2014/01/21/official-photos-toke-makinwa-maje-ayidas-surprise-wedding/|title=Toke and Maje surprise wedding ceremony|publisher=bellanaija.com|accessdate=7 June 2014}}</ref> Ní ọdún 2015, ó pínyà pelu Ayida lẹ́yìn tí ó rí wípé ó ti fún ẹlòmíràn lóyún.<ref>{{cite web |title=I’ll quit if I’m unhappy in next marriage - Toke Makinwa |url=https://www.vanguardngr.com/2019/08/ill-quit-again-if-im-unhappy-in-my-next-marriage-toke-makinwa/ |website=Vanguard News |date=8 August 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Rhthymn 93.7 OAP, Toke Makinwa and Maje Ayida cancel engagement |url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/97824-rhthymn-93-7-oap-toke-makinwa-and-maje-ayida-cancel-engagement.html |date=27 August 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.informationng.com/2015/07/toke-makinwas-husband-maje-makes-first-public-appearance-alone-weeks-marriage-crisis.html|title=Toke Makinwa’s Husband, Maje Makes First Public Appearance ‘ALONE’ Weeks After Marriage Crisis - INFORMATION NIGERIA|website=INFORMATION NIGERIA|access-date=30 May 2016}}</ref> Ní ọjọ́ Kàrún osù Kẹ̀wá ni ilé ẹjọ́ tún ìgbéyàwó náà kà ni ìpínlè èkó lórí pé Ayida ṣe àgbèrè.<ref>{{cite web |last1=Augoye |first1=Jayne |title=Toke Makinwa, Maje Ayida finalise divorce - Premium Times Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/naija-fashion/245253-toke-makinwa-maje-ayida-finalise-divorce.html |date=6 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lailasblog.com/court-dissolves-toke-makinwas-marriage/|title=Court finally dissolves Toke Makinwa’s marriage|publisher=lailasblog.com|accessdate=6 October 2017|archive-date=8 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008130718/http://www.lailasblog.com/court-dissolves-toke-makinwas-marriage/|dead-url=yes}}</ref> == Ẹ̀bùn == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- !Year !Award !Category !Result !Notes |- |rowspan="1"|2012 | [[The Future Awards Africa|The Future Awards]] <ref>{{cite web | url=http://rhythm937.com/entertainment/d-banj-banky-w-toke-makinwa-and-others-nominated-future-awards-2012 | title=Toke Makinwa nominated for Future Awards | accessdate=6 June 2014 | archive-date=14 July 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714194302/http://rhythm937.com/entertainment/d-banj-banky-w-toke-makinwa-and-others-nominated-future-awards-2012 | dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.bellanaija.com/2012/07/18/for-leaders-entrepreneurs-innovators-the-2012-future-awards-nominees-list-unveiled-wizkid-ini-edo-p-square-clarence-peters-dolapo-oni-don-jazzy-toolz-make-the-coveted-list/ |author= Damilare Aiki| title=Future Awards nominees unveiled |publisher=bellanaija.com |date=18 July 2012|accessdate=6 June 2014}}</ref> | On Air Personality of the Year (Radio) | {{nominated}} |<ref>{{cite web | url=http://www.jaguda.com/2012/08/27/the-future-awards-2012-the-winners/ | title=2012 Future Awards Winners | publisher=jaguda.com | accessdate=6 June 2014 | archive-date=14 July 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714162816/http://www.jaguda.com/2012/08/27/the-future-awards-2012-the-winners/ | dead-url=yes }}</ref> |- |rowspan="2"|2013 | Nigeria Broadcasters Awards <ref>{{cite web | url=http://www.bellanaija.com/2013/12/12/adora-oleh-uti-nwachukwu-karen-igho-toke-makinwa-at-the-2013-nigerian-broadcasters-merit-awards-in-lagos-full-list-of-winners/ | title=Nigeria Broadcasters Awards list of winners | publisher=bellanaija.com | date=12 December 2013|accessdate=6 June 2014}}</ref> | Outstanding Female Presenter of the Year | {{won}} | |- | [[2013 Nigeria Entertainment Awards]] | Radio OAP of the Year | {{nom}} | |- |rowspan="3"|2014 | [[Nickelodeon Kids' Choice Awards]] <ref>{{cite web | url=http://www.bellanaija.com/2014/02/25/toolz-freeze-wana-wana-toke-makinwa-nominated-in-favourite-nigerian-on-air-personality-slot-for-2014-nickelodeon-kids-choice-awards/ |title=Nickelodeon Kids Choice Awards nominees | publisher=bellanaija.com |date=25 February 2014| accessdate=6 June 2014}}</ref> | Favourite Nigerian On Air Personality | {{nominated}} | <ref>{{cite web | url=http://www.informationng.com/2014/02/toke-makinwa-toolz-and-others-nominated-for-the-2014-nickelodeon-kids-choice-awards.html |title=Toke Makinwa, Toolz and others for Nicklelodeon Kids Choice Awards |publisher=informationng.com |date=26 February 2014|accessdate=6 June 2014}}</ref> |- |rowspan="2"|[[2014 Nigeria Entertainment Awards]] | Entertainment Personality of the Year | {{nom}} | |- | Best OAP of the Year | {{nom}} | |- |2014 |ELOY Awards<ref>{{cite web|title=Exquisite Lady of the Year (ELOY) Awards Seyi Shay, Toke Makinwa, Mo’Cheddah, DJ Cuppy, Others Nominated|url=http://pulse.ng/events/exquisite-lady-of-the-year-eloy-awards-seyi-shay-toke-makinwa-mo-cheddah-dj-cuppy-others-nominated-id3211248.html|website=Pulse Nigeria|publisher=Chinedu Adiele|accessdate=20 October 2014|archive-date=3 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703235859/http://www.pulse.ng/events/exquisite-lady-of-the-year-eloy-awards-seyi-shay-toke-makinwa-mo-cheddah-dj-cuppy-others-nominated-id3211248.html|dead-url=yes}}</ref> |TV Presenter of the Year & Brand Ambassador ([[Maggi]]) | {{nom}} | rowspan= "4" {{n/a}} |- |2017 |Glitz Awards<ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2017/08/toke-makinwa-wins-style-influencer-year-glitz-style-awards-2017/|title=Toke Makinwa wins Style Influencer of the Year at Glitz Style Awards 2017|last=BellaNaija.com|date=2017-08-20|website=BellaNaija|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref> |Style Influencer of the Year | {{won}} |- |2017 |Avance Media<ref>{{Cite web|url=http://avancemedia.org/toke-makinwa-voted-2017-most-influential-young-nigerian-in-media-2/|title=Toke Makinwa voted 2017 Most Influential Young Nigerian in Media|last=pakpah|language=en-US|access-date=2019-04-01|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702163815/https://avancemedia.org/toke-makinwa-voted-2017-most-influential-young-nigerian-in-media-2/|dead-url=yes}}</ref> |Most Influential Young Nigerian in Media | {{won}} |- |2018 |Africa Youth Award<ref>{{Cite web|url=https://www.legit.ng/1190923-falz-davido-toke-makinwa-ahmed-musa-listed-100-influential-young-africans.html|title=Falz, Davido, Ahmed Musa listed among 100 most influential young Africans|last=Amodeni|first=Adunni|date=2018-09-07|website=Legit.ng - Nigeria news.|language=en|access-date=2019-04-01|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401061007/https://www.legit.ng/1190923-falz-davido-toke-makinwa-ahmed-musa-listed-100-influential-young-africans.html|dead-url=yes}}</ref> |100 Most Influential Young Africans<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.ng/entertainment/celebrities/africa-youth-awards-davido-toke-makinwa-mohammed-salah-falz-named-on-100-most/f56tklp|title=Davido, Toke Makinwa. Mohammed Salah, Falz named on 100 most influential young Africans list|date=2018-09-06|website=www.pulse.ng|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref> | {{won}} |- |} <gallery> Fáìlì:Ebuka and Toke Makinwa presenting at the 2020 AMVCA.jpeg Fáìlì:Ebuka and Toke Makinwa presenting at the 2020 AMVCA 21 09 06 546000.jpeg Fáìlì:NdaniTV Fashion Insider special Toke Makinwa OAP Nov 2018.png Fáìlì:Runcie C.W. Chidebe, Executive Director, Project PINK BLUE with Sen. Aisha J. Alhassan, Minister of Women Affairs & Social Dev.; Dr. Ramatu Hassan, Rep. Minister of Health, Chidinma Ekile, Toke Makinwa, Annie Idibia at World Cancer Day.jpg Fáìlì:Ebuka and Toke Makinwa presenting at the 2020 AMVCA 21 09 09 460000.jpeg </gallery> ==Àwọn ìtọ́kasí== {{reflist}} {{igbesiaye|1984||Makinwa Toke}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà]] 19lgrr4iiw5ivdb3u1ek3ufgcyor0x4 Oluwatoyosi Ogunseye 0 68998 622475 597420 2026-06-16T17:15:56Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622475 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Oluwatoyosi Ogunseye | image = | birth_date = | alma_mater = [[University of Lagos]] | occupation = [[Editor]]<br>[[Journalist]] | employer = ''[[The Punch|Punch Newspaper]]'' | website = }} '''Olúwatóyọ̀sí Ògúnṣẹ̀yẹ''' tí í ṣe ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà jẹ́ akọ̀ròyìn, aṣàtúnkọ àti àyẹ̀wò àkọsílẹ̀, àti adarí iṣẹ́ tó rí sí èdè ti West Africa ní ''BBC World Service''.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/latestnews/2017/new-leaders-east-west-african-languages|title=BBC - BBC World Service appoints new leaders for East and West African Languages - Media Centre|website=www.bbc.co.uk|language=en-GB|access-date=2018-04-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thecable.ng/interview-leaving-punch-like-amputating-part-body-says-toyosi-ogunseye|title=INTERVIEW: Leaving Punch was like amputating a part of my body, says Toyosi Ogunseye - TheCable|date=2018-02-10|work=TheCable|access-date=2018-04-10|language=en-US}}</ref> Ó jẹ́ aṣàtúnkọ ìwé-ìròyìn ''[[The Punch|The Punch Newspaper]]'' nígbà kan rí. Ó tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ''Mandela Washington Fellow''. [[File:Toyosi Ogunseye, President & CEO of the Presidential Precinct.jpg|thumb|Oluwatoyosi Ogunseye]] == Ìgbésí ayé àti ètò-èkó rẹ̀ == Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni a bí Ògúnṣẹ̀yẹ sí, sí ẹ̀yà Yorùbá. [[University of Lagos]] ni ó ti gboyè Bachelor's degree nínú Biochemistry, lẹ́yìn náà ni ó gboyè Post-graduate diploma nínú Print Journalism ní [[Nigerian Institute of Journalism]]. Ní ọdún 2010, ó gboyè [[masters degree]] nínú Media and Communications ní [[Pan-Atlantic University]]. Lọ́wọ́lọ́wọ́, ó ń kẹ́kọ̀ọ́ ní [[University of Leicester]], [[United Kingdom]] láti gboyè PhD nínú Politics and International Relations.<ref>{{cite web|last1=Admin|title=Oluwatoyosi Ogunseye|url=http://presidentialprecinct.org/category/fellows_blogs/nigeria/oluwatoyosi_ogunseye/|website=Presidential precinct|accessdate=17 February 2017|archive-date=18 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218065708/http://presidentialprecinct.org/category/fellows_blogs/nigeria/oluwatoyosi_ogunseye/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|last1=Admin|title=Toyosi Ogunseye|url=https://africa.cnnjournalistaward.com/en/finalists/2011/|website=CNN Journalist|accessdate=17 February 2017|archive-date=9 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709050712/https://africa.cnnjournalistaward.com/en/finalists/2011/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|last1=Admin|title=Presidential Precinct/Toyosi Ogunseye|url=http://presidentialprecinct.org/category/fellows_blogs/nigeria/oluwatoyosi_ogunseye/|website=Presidential Precinct|accessdate=17 February 2017}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|last1=Admin|title=Ogunseye, Toyosi|url=http://www.dw.com/en/ogunseye-toyosi/a-16749722|website=DW.com|accessdate=17 February 2017}}</ref> == Iṣẹ́ tó yàn láàyò == Ògúnṣẹ̀yẹ bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ akọ̀ròyìn látìgbà tó jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ọlọ́dún kejì ní [[University of Lagos]] tó ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa Biochemistry. Musa Egbemana ló tọ sọ́nà bí wọ́n ṣe ń ṣàkọsílẹ̀ ìròyìn àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ní [[University of Lagos]] tí wọ́n máa ṣàgbéjáde lórí ìwé-ìròyìn ''[[The Sun (Nigeria)|The Sun Newspaper]]'' nígbà tí [[Femi Adesina]] jẹ́ aṣàtúnkọ ìròyìn ní ọdún 2004.<ref>{{cite web|last1=Odilu|first1=Richard|title=Exclusive Interview: ‘I Don't Give Up,’ Says the Inspiring Toyosi Ogunseye, CNN African Journalist Award Winner|url=http://ynaija.com/exclusive-interview-i-dont-give-up-says-the-inspiring-toyosi-ogunseye-cnn-african-journalist-award-winner/|website=Ynaija|accessdate=17 February 2017}}</ref> Lẹ́yìn náà ni ó lọ sí ''News Star Newspaper'' gẹ́gẹ́ bíi senior correspondent ní ọdún 2007. Ní ọdún 2009, ó dára pọ̀ mọ́ ''[[The Punch|The Punch Newspaper]]'' gẹ́gẹ́ bíi olùrànlọ́wọ́ aṣàtúnkọ ìròyìn àti ìròyìn lórí òṣèlú títí di ọdún 2012.<ref>{{cite web|last1=Admin|title=Presidential Precinct/Toyosi Ogunseye|url=http://presidentialprecinct.org/category/fellows_blogs/nigeria/oluwatoyosi_ogunseye/|website=Presidential Precinct|accessdate=17 February 2017|archive-date=18 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218065708/http://presidentialprecinct.org/category/fellows_blogs/nigeria/oluwatoyosi_ogunseye/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|last1=Admin|title=Ogunseye, Toyosi|url=http://www.dw.com/en/ogunseye-toyosi/a-16749722|website=DW.com|accessdate=17 February 2017}}</ref> Tóyọ̀sí ti jẹ́ akọ̀ròyìn láti ọdún 2006 kí ó tó di aṣàtúnkọ ìròyìn. Ó ṣiṣẹ́ fún Sunday Punch gẹ́gẹ́ bíi aṣàtúnkọ ìròyìn àti senior correspondent tó ń ṣiṣẹ́ lórí ìwà ọ̀bàyéjẹ́ nílẹ̀ wa àti lágbàáyé. Tóyọ̀sí ni aṣàtúnkọ ìròyìn àkọ́kọ́ tó jẹ́ obìnrin àti ẹni tó kéré jù lọ ní ''The Punch Newspaper''.<ref>{{cite web|last1=Admin|title=Toyosi Ogunseye|url=http://www.icfj.org/oluwatoyosi-ogunseye|website=ICFJ|accessdate=17 February 2017}}</ref><ref>{{cite web|last1=Admin|title=Mandela Washington Fellow Oluwatoyosi Ogunseye Receives 2014 Knight International Journalism Award|url=https://alumni.state.gov/highlight/mandela-washington-fellow-oluwatoyosi-ogunseye-receives-2014-knight-international|website=Alumni State|accessdate=17 February 2017|archive-date=23 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230823132637/https://alumni.state.gov/highlight/mandela-washington-fellow-oluwatoyosi-ogunseye-receives-2014-knight-international|dead-url=yes}}</ref> ==Àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀== Ògúnṣẹ̀yẹ ti gba àmì-ẹ̀yẹ lóríṣiríṣi tó ń lọ bíi márùn-úndínlọ́gbọ̀n. Díẹ̀ lára àwọn àmì-ẹ̀yẹ náà ni: '' CNN Multichoice African Journalists of the year'' ní ọdún 2011 àti 2013, ''Nigerian Academy of Science Journalists of the year'' ní ọdún 2013, ''The Future Awards'' ní ọdún 2013, ''Child Friendly Reporter of the year'' <ref>{{cite web|last1=Admin|title=Ogunseye, Toyosi|url=http://www.dw.com/en/ogunseye-toyosi/a-16749722|website=DW.com|accessdate=17 February 2017}}</ref><ref>{{cite web|last1=Admin|title=Ogunseye, Ezeani win Journalism, New Media prizes|url=http://www.mediacareerng.org/2013/12/21/ogunseye-ezeani-win-journalism-new-media-prizes/|website=Mediacareer Ng|accessdate=17 February 2017|archive-date=18 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218064151/http://www.mediacareerng.org/2013/12/21/ogunseye-ezeani-win-journalism-new-media-prizes/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|last1=Oputah|first1=David|title=Nigerian wins Knight International Journalism Award|url=https://www.thecable.ng/nigerian-journalist-toyosi-ogunseye-wins-knight-international-journalism-award|website=The Cable Ng|accessdate=17 February 2017}}</ref> ==Àwọn Ìtọ́kasí== jk6g5s5fdggz8etloqzetxx8c6yoa73 Oluremi Oyo 0 69258 622474 620428 2026-06-16T17:03:36Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622474 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=Oluremi Oyo|term_start3=|death_place=[[United Kingdom]]|death_date={{death date and age|df=y|2014|10|1|1952|10|12}}|birth_place=[[Ilorin]] [[Kwara State]] [[Nigeria]]|birth_date=12 October 1952|successor3=Ima Niboro|predecessor3=|term_end3=|office3=|image_size=|term_end2=|term_start2=|office2=|term_end1=2013|term_start1=July 2007|office1=Managing Director of the [[News Agency of Nigeria]]|caption=|party=Non-Partisan}} '''Oluremi Oyo''' (bíi ni ọjọ́ kejìlá oṣù kẹwàá ọdún1962, o kú ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹwàá ọdún 2014) jẹ́ ogbontarigi oníróyìn àti adarí tẹ́lẹ̀ fún ẹgbẹ́ àwọn oniroyin ni Nàìjíríà. Òun ni oluranlọwọ pàtàkì fún [[olórí orílẹ̀-èdè]] Nàìjíríà ni ọdún 2003, [[Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́|Olusegun Obasanjo]] lórí àwọn ọ̀rọ̀ ìkéde, òun sì ni obìnrin àkọ́kọ́ tí ó má de ipò naa.<ref>{{cite web|url=http://icirnigeria.org/former-managing-director-of-nan-oluremi-oyo-is-dead/|title=Former Managing Director of NAN, Oluremi Oyo Is Dead ‹ International Centre for Investigative Reporting|publisher=|accessdate=4 October 2014|archive-date=29 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221029180644/https://www.icirnigeria.org/former-managing-director-of-nan-oluremi-oyo-is-dead/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://saharareporters.com/2014/10/02/former-president-obasanjo%E2%80%99s-spokesperson-remi-oyo-dies-62|title=Former President Obasanjo’s spokesperson, Remi Oyo, Dies At 62 {{!}} Sahara Reporters|last=siteadmin|date=2014-10-02|work=Sahara Reporters|access-date=2017-12-22}}</ref> == Iṣẹ́ == O lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí [[Yunifásítì ìlú Èkó|University of Lagos]] níbi tí ó tí gboyè nínú èrọ ibaraenisọrọ àti ìròyìn.<ref>{{cite news|url=http://www.thisdaylive.com/articles/jonathan-obasanjo-mark-others-extol-remi-oyo-s-virtues-mourn-her-passing/190453/|publisher=Thisday|title=Jonathan, Obasanjo, Mark, others extol Remi Oyo's Virtues, Mourn her|access-date=2020-05-22|archivedate=2015-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411002934/http://www.thisdaylive.com/articles/jonathan-obasanjo-mark-others-extol-remi-oyo-s-virtues-mourn-her-passing/190453/|deadurl=yes}}</ref> O gboyè masters nínú International relations ni ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Kent ni orílẹ̀ èdè United Kingdom.<ref name="auto">{{Cite web|url=http://saharareporters.com/2014/10/02/former-president-obasanjo%E2%80%99s-spokesperson-remi-oyo-dies-62|title=Former President Obasanjo’s spokesperson, Remi Oyo, Dies At 62|date=October 2, 2014|website=Sahara Reporters}}</ref> Oluremi bẹẹrẹ̀ iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi oniroyin ni ọdún 1973 ni Nigerian Broadcasting Corporation tí ó ti wà yí orúkọ padà sii Federal Radio Corporation of Nigeria (FRCN). Ó darapọ̀ mọ́ NAN ni 1981 gẹ́gẹ́ bíi alatunse ìròyìn, ó sì kúrò ní ọdún 1985. Ó ti si ṣé fún ''Inter Press Service News Agency àti International news agency''. Ní ọdún 1998, Gen. Abdulsalami Abubakar fi ṣe ìkan laarin awon ti o se ofin fún Nàìjíríà. Ó di oluranlọwọ pàtàkì àgbà fún Olusegun Obasanjo ni ọdún 2003 ló rí ọ̀rọ̀ ìkéde. Ó di adarí fún ẹgbẹ́ àwọn oniroyin tí Nàìjíríà ni oṣù keje ọdún 2007.<ref>{{cite web|url=http://m.irinnews.org/report/47551/liberia-sierra-leone-interpol-warrant-for-taylor-illegal-says-defence-lawyer|title=IRIN Africa - LIBERIA-SIERRA LEONE: Interpol warrant for Taylor illegal, says defence lawyer - Liberia - Sierra Leone - Conflict|work=IRINnews|accessdate=4 October 2014}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/3293613.stm|title=BBC NEWS - Africa - Nigeria rules out Taylor arrest|publisher=|accessdate=4 October 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://punchng.com/mum-was-the-force-that-held-us-together-oluremi-oyos-son/|title=Mum was the force that held us together – Oluremi Oyo’s son}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/168926-breaking-oluremi-oyo-dies.html|title=Oluremi Oyo, former News Agency of Nigeria boss dies - Premium Times Nigeria|date=October 2, 2014}}</ref> Ó kú ní orílẹ̀ èdè United Kingdom ni ọjọ́ kìíní oṣù kẹwàá ọdún 2014. Àrùn jẹjẹrẹ ni ó pá.<ref>{{cite news|url=http://www.sunnewsonline.com/new/?p=84406m|publisher=The Sun|title=Remi Oyo is dead|date=October 3, 2014|accessdate=November 14, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.africanewshub.com/news/2020759-my-last-moment-with-remi-oyo-in-uk-hospital-nephew|title=My last moment with Remi Oyo in UK hospital – Nephew :: The Nation|publisher=|accessdate=4 October 2014|archive-date=6 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006143947/http://www.africanewshub.com/news/2020759-my-last-moment-with-remi-oyo-in-uk-hospital-nephew|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ereporter.com.ng/index.php/national-news/item/228-president-jonathan-mourns-ex-nan-boss-remi-oyo|title=President Jonathan Mourns Ex-Nan Boss, Remi Oyo|publisher=|accessdate=4 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006114007/http://www.ereporter.com.ng/index.php/national-news/item/228-president-jonathan-mourns-ex-nan-boss-remi-oyo|archive-date=6 October 2014|url-status=dead}}</ref> Wọn sín sí itẹ̀ àwọn òkú ní Yaba ni ìpínlè Èkó.<ref>{{cite web|url=http://sunnewsonline.com/new/?p=87780|title=Tears, tributes as Remi Oyo is buried in Lagos|publisher=The Sun|date=October 25, 2014|accessdate=November 14, 2014}}</ref> O gba Ẹ̀bùn láti ''National Council of Catholic Women Organisation of Nigeria merit award<ref>{{cite web|title=Former Obasanjo's Media Aide, Oluremi Oyo Dies Of Cancer In UK|url=http://www.africanexaminer.com/former-obasanjos-media-aide-oluremi-oyo-dies-of-cancer-in-uk|website=African Examiner|accessdate=22 May 2020|date=2 October 2014}}</ref>'' àti ''national award of Officer of the Order of Niger, OON, ni odun 2006. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Nigerian Guild of Editors (NGE), Nigerian Institute of Management (NIM), Nigerian Institute of Public Administrators àti Nigerian Guild of Editors.''<ref>{{Cite web|url=https://www.ndr.org.ng/remi-oyos-death-another-blow-to-the-media-ipc/|title=Remi Oyo’s Death: Another blow to the Media – IPC – Nigerian Democratic Report}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.theplatformnigeria.com/sites/2012/oct/mrs-oluremi-oyo/|title=Mrs. Oluremi Oyo}}</ref> == Àwọn Ìtọ́kasí == {{reflist}} {{igbesiaye|1952|2014|Oyo Oluremi}} [[Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà]] f192i9vgytu4if1mx9hx47fn51sxzg7 Tóbilọ́ba Àjàyí 0 70400 622507 541138 2026-06-16T22:07:11Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622507 wikitext text/x-wiki {{short description|Nigerian female lawyer and disability rights activist}} {{Use dmy dates|date=May 2014}} {{Infobox person | name = Tóbilọ́ba Àjàyí | image = | alt = | caption = Tobiloba far right during an event(2017) | birth_name = Oluwatobiloba Ajayi | birth_date = | birth_place = [[Eko]], [[Nàìjíríà]] | death_date = | death_place = | nationality = Nigerian | other_names = | occupation = Oǹkọ̀wé, Agbẹjọ́rò, ajàfẹ́tọ̀ọ́ | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''Tóbilọ́ba Àjàyí''' jẹ́ Agbẹjọ́rò, ajàfẹ́tọ̀ọ́ abarapá ọmọ [[Nàìjíríà]]. Òun náà jẹ́ abarapá ènìyàn fúnrarẹ̀. Ó gba àmìn ẹ̀yẹ [[Mandela Washington Fellowship]] lọ́dun 2016. Ó kàwé gbàwé ẹ̀rí dìgírì kejì nínú ìmọ̀ òfin, '''International Law''' láti [[University of Hertfordshire]], ní orílẹ̀-èdè [[United Kingdom]]. Lára akitiyan rẹ̀ fún ẹ̀tọ́ àwọn abarapá '''Ìran 2020 Nàìjíríà fún àwọn abarapá''' ([[Nigeria Vision 2020]] on disabilities) àti òfin [[Ìpínlẹ̀ Èkó]] lórí àwọn abarapá. Ó ti kọ ìwé mẹ́ta. ==Ìgbà èwe àti ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀== Àjàyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ márùn-ún tí àwọn òbí rẹ̀ bí. Àwọn òbí rẹ̀ lọ́ra láti fi i sí ilé-ìwé nígbà èwe rẹ̀ nítorí pé ó jẹ́ alábarapá. Kò lè jókòó, dúró tàbí rìn lásìkò náà. Ó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ nígbà tí ó wà lọ́mọ ọdún mẹ́ta, ó sìn parí ẹ̀kọ́. Ó kẹ́kọ̀ọ́ dé yunifásítì nínú ìmọ̀ òfin kí ó tó dèrò òkè-òkun láti tẹ̀tsiwaju láti kàwé gbàwé ẹri dìgírì kejì, (Masters Degree) ní [[University of Hertfordshire]].<ref>{{cite web|last1=Adetorera|first1=Idowu|title=‘There is life after disability’|url=http://thenationonlineng.net/life-disability/|website=The nation|accessdate=17 January 2017}}</ref> ==Àwọn akitiyan yàn isẹ́ rẹ̀== Ní ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀, ó ṣiṣẹ́ ní Mobility Aid and Appliances Research and Development Center.<ref>{{cite web|last1=Adebayo|first1=Bose|title=MAARDEC’s Ms wheelchair contest gives voice to the physically challenged|url=http://www.vanguardngr.com/2010/11/maardecs-ms-wheelchair-contest-gives-voice-to-the-physically-challenged/|publisher=Vanguard|accessdate=17 January 2017}}</ref> Ó kópa nínú ètò Ìran ọdún 2020 fún àwọn abarapá ([[Nigeria Vision 2020]] on disabilities matters), bẹ́ẹ̀ ló wà lára àwọn tí wọ́n kọ̀wé òfin ẹ̀tọ́ àwọn abarapá ní [[Ìpínlẹ̀ Èkó]].<ref>{{cite web|last1=Osonuga|first1=Freeman|title=A Nigerian Lawyer With Cerebral Palsy: My Encounter|url=http://www.huffingtonpost.com/freeman-osonuga/a-nigerian-lawyer-with-ce_b_5165257.html|website=The Huffington Post|accessdate=17 January 2017}}</ref> She was awarded a [[Mandela Washington Fellowship]] in 2016.<ref>{{cite web|first=Drew|last=Precious|title=The Presidential Precinct Announces 2016 Mandela Washington Fellows|url=http://presidentialprecinct.org/2016-mandela-washington-fellows/|website=Presidential Precinct|accessdate=17 January 2017|archive-date=18 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118054008/http://presidentialprecinct.org/2016-mandela-washington-fellows/|dead-url=yes}}</ref><ref name="presidential">{{cite web |first=Drew |last=Precious |title=Tobiloba Ajayi |url=https://presidentialprecinct.org/tobiloba-ajayi/ |website=Presidential Precinct |accessdate=16 November 2019 |archive-date=11 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191111231704/https://presidentialprecinct.org/tobiloba-ajayi/ |dead-url=yes }}</ref>. Lọ́dún 2017, ó ṣiṣẹ́ ní ilé-iṣẹ́ As of January 2017 Benola Cerebral Palsy Initiatives.  {{As of|February 2018}} Ó ṣe àkóso àjọ "Let CP Kids Learn", èyí àjọ tó ń ṣe ìrànlọ́wọ́ àti ìdàgbàsókè àwọn ọmọ abarapá .<ref name="dark">{{cite news |last1=Dark |first1=Shayera |title=Nigerians with disabilities are tired of waiting for an apathetic government |url=https://brightthemag.com/health-nigeria-disability-rights-activism-96aa2cfef5f2 |accessdate=11 November 2019 |work=Bright magazine |date=27 February 2018}}</ref> ===Àwọn ṣẹ́ rẹ̀=== *{{cite book|title=Inspirations|url=https://books.google.com/books?id=QykItQEACAAJ|date=2013|publisher=CreateSpace Independent Publishing Platform|isbn=978-1-974596-80-5}} *{{cite book|title=Who's With Me?: The Bible Meets Life-31 Days of Practical Christianity|url=https://books.google.com/books?id=Zjf2rQEACAAJ|date=2015|publisher=Tate Pub & Enterprises Llc|isbn=978-1-63418-386-4}} *{{cite book|title=Observe to Do: From Rhetoric to Real Faith|url=https://books.google.com/books?id=CogXjwEACAAJ|date=2016|publisher=Tate Publishing & Enterprises, LLC|isbn=978-1-68142-667-9}} ==Àwọn ìtọ́kasí== {{Reflist} { g8rg1qfrscdsf6wmftwf53dy0yql5q2 Tobiloba Ajayi 0 70457 622503 541364 2026-06-16T21:36:46Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622503 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Tobiloba Ajayi|image=|alt=|caption=Tobiloba far right during an event(2017)|birth_name=Oluwatobiloba Ajayi|birth_date=|birth_place=[[Lagos, Nigeria]]|death_date=|death_place=|nationality=Nigerian|other_names=|occupation=Writer, Lawyer, activist|years_active=|known_for=|notable_works=}} '''Tobiloba Ajayi''' jẹ́ agbejọ́rọ̀ ni orílẹ̀ èdè [[Nàìjíríà]]. Ó ní àrùn Cerebral palsy. == Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀ == Ajayi ni ọmọ kẹrin láàárín àwọn ọmọ márùn-ún tí àwọn òbí rẹ bí. Àwọn òbí rẹ kò kọ́kọ́ fẹ́ ran lọ sí ilé ẹ̀kọ́ nítorí àìlera tí ó ní. Àìlera yí kò fun ni àǹfààní láti lè jókòó, dúró tàbí rìn. Ó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹta. Ó gboyè gíga jáde láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Hertfordshire nínú ìmò òfin àgbáyé.<ref>{{cite web|last1=Adetorera|first1=Idowu|title=‘There is life after disability’|url=http://thenationonlineng.net/life-disability/|website=The nation|accessdate=17 January 2017}}</ref> == Iṣẹ́ == Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ni Mobility Aid and Appliance Research and Development Center.<ref>{{cite web|last1=Adebayo|first1=Bose|title=MAARDEC’s Ms wheelchair contest gives voice to the physically challenged|url=http://www.vanguardngr.com/2010/11/maardecs-ms-wheelchair-contest-gives-voice-to-the-physically-challenged/|publisher=Vanguard|accessdate=17 January 2017}}</ref> Ó sì wà láàárín àwọn tí ó ṣe òfin fún àwọn alábọ̀ ara ní ìpínlẹ̀ èkó.<ref>{{cite web|last1=Osonuga|first1=Freeman|title=A Nigerian Lawyer With Cerebral Palsy: My Encounter|url=http://www.huffingtonpost.com/freeman-osonuga/a-nigerian-lawyer-with-ce_b_5165257.html|website=The Huffington Post|accessdate=17 January 2017}}</ref> Ó gbà Mandela Washington Fellowship ni ọdún 2016.<ref>{{cite web|first=Drew|last=Precious|title=The Presidential Precinct Announces 2016 Mandela Washington Fellows|url=http://presidentialprecinct.org/2016-mandela-washington-fellows/|website=Presidential Precinct|accessdate=17 January 2017|archive-date=18 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118054008/http://presidentialprecinct.org/2016-mandela-washington-fellows/|dead-url=yes}}</ref> <ref name="presidential">{{cite web|first=Drew|last=Precious|title=Tobiloba Ajayi|url=https://presidentialprecinct.org/tobiloba-ajayi/|website=Presidential Precinct|accessdate=16 November 2019|archive-date=11 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191111231704/https://presidentialprecinct.org/tobiloba-ajayi/|dead-url=yes}}</ref>Ní oṣù kìíní ọdún 2017, ó si ṣẹ́ pelu Benola Cerebral Palsy Initiatives. Ní oṣù kejì ọdún 2018, ó gbé ètò kàn kalẹ̀ tí ó fi ṣe ìrànlọ́wọ́ fún àwọn ọmọ tí ó bá ní àrùn Cerebral Palsy.<ref name="dark">{{cite news|last1=Dark|first1=Shayera|title=Nigerians with disabilities are tired of waiting for an apathetic government|url=https://brightthemag.com/health-nigeria-disability-rights-activism-96aa2cfef5f2|accessdate=11 November 2019|work=Bright magazine|date=27 February 2018}}</ref> == Àwọn Ìtọ́kasí == {{reflist}} qg8jltvh64pqzk97v7jeu3mnc20cwc6 Sharon Ikeazor 0 70464 622492 620843 2026-06-16T19:57:41Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622492 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=Sharon Ikeazor|office=Minister of State Environment|image=Sharon Ikeazor.jpeg|termstart=August 21, 2019|predecessor=[[Ibrahim Usman Jibril]]|alma_mater=[[Godolphin School]]<br/>[[Ahmadu Bello University]]<br/>[[University of Benin (Nigeria)|University of Benin]]<br/>[[Nigerian Law School]]|birth_date={{birth date and age|1961|8|28|df=y}}|birth_name=Sharon Olive Ikeazor|caption=Sharon Ikeazor|office1=Executive Secretary<br> Pension Transitional Arrangement Directorate|termstart1=September 26, 2016|termend1=August 20, 2019|predecessor1=Nellie Mayshak}} '''Sharon Ikeazor''' (bíi ni ọjọ́ kejìdínlógbọ̀n, oṣù kẹjọ ọdún 1961) jẹ́ agbejọ́rọ̀ àti olóṣèlú ní orílẹ̀ èdè [[Nàìjíríà]]. Óun ni akọ̀wé tẹ́lẹ̀ fún Pension Transitional Arrangement Directorate. Ní oṣù kẹjọ ọdún 2019, ó di mínísítà lórí ọ̀rọ̀ àyíká ní orílẹ̀ èdè [[Nàìjíríà]].<ref>{{Cite web|url=https://www.vanguardngr.com/2019/07/breaking-akpabio-akume-lai-mohammed-amaechi-fallen-sylva-aregbesola-gbemi-saraki-keyamo-others-make-buharis-ministerial-list/|title=Breaking: Akume, Lai, Fallen,Saraki, Keyamo make Buhari's Ministerial list|date=2019-07-23|website=Vanguard News|language=en-US|access-date=2019-08-07}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://thenationonlineng.net/faces-of-new-lawyers-in-incoming-cabinet/|title=Faces of new lawyers in incoming cabinet|date=2019-08-05|website=The Nation Newspaper|language=en-US|access-date=2019-08-07}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.icirnigeria.org/cabinet-list-buhari-remains-minister-of-petroleum-resources-appoints-sylva-junior-minister/|title=Cabinet List: Buhari remains petroleum minister, appoints Sylva junior minister|last=Adanikin|first=Olugbenga|date=2019-08-21|website=International Centre for Investigative Reporting (ICIR)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190923134740/https://www.icirnigeria.org/cabinet-list-buhari-remains-minister-of-petroleum-resources-appoints-sylva-junior-minister/|archive-date=2019-09-23|access-date=2019-09-21|dead-url=yes}}</ref> == Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀ == Sharon bẹ̀rẹ̀ ètò ẹ̀kọ́ ilé ìwé alákọ̀bẹrẹ̀ ní St Mary's Convenant School ní ìlú Èkó. Lẹ́hìnnà, ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Queen of The Rosary College ní ìlú [[Onitsha]]. Ó parí ẹ̀kọ́ gíga rẹ̀ ní Yunifásítì Ahmadu Bello ní ọdún 1981, ó sì gboyè nínú ìmò òfin láti Yunifásítì tí Benin ní ọdún 1984.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.wipfng.com/volunteer/rashed-kabir/|title=SHARON IKEAZOR|website=Women in politics forum|language=en-US|access-date=2019-08-07|archive-date=2019-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190807104930/http://www.wipfng.com/volunteer/rashed-kabir/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://leadership.ng/2019/04/04/exclusively-woman-inside-sharon-ikeazors-ptad/|title=Exclusively Woman : Inside Sharon Ikeazor’s PTAD|last=Yesufu|first=Joy|date=2019-04-04|website=Leadership Newspaper|language=en-US|access-date=2019-08-07}}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Iṣẹ́ == Ikeazor tí ṣé onímọ̀ràn òfin fún àwọn ilé ìfowópámọ́ Nigeria Merchant Bank, Nederlansce MiddenstandBank àti Midas Merchant Bank. Ó si ṣẹ́ pẹ̀lú Shell Petroleum gẹ́gẹ́ bí agbejọ́rọ̀ ilé iṣẹ́ náà ṣáájú ìṣètò ilé iṣẹ́ òfin tirẹ̀ ni ọdún 1994. Ní ọdún 1999, ó jẹ́ akọ̀wé òfin àti alákóso iṣẹ́ àkànṣe fún Fluor Daniel Nigeria Ltd. Ikeazor di igbá kejì fún ìdàgbàsókè isòwò àti àwọn ìbátan ìjọba fún ilé iṣẹ́ onímọ̀ràn tí United States, Good Works International (GWI) láti ọdún 2003 títí di ọdún 2008.<ref>{{Cite web|url=http://powerbase.info/index.php/GoodWorks_International|title=GoodWorks International - Powerbase|website=powerbase.info|access-date=2019-08-07}}</ref> Ikeazor jẹ́ aṣojú òfin fún Aṣọ Energy Resources Ltd tí ó wà ní [[Àbújá]] fún ọdún méjì (2008-2010). Ní ọdún 2011, ó díje fún ipò olórí àwọn obìnrin ni ìpínlè Nàìjíríà lábẹ́ ẹgbẹ́ Congress for Progressive Change (CPC), ó sì wọlé<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.pressreader.com/nigeria/thisday/20150412/page/58|title=Sharon Ikeazor: I have Faith in Buhari|last=Olaode|first=Funke|date=April 12, 2015|work=Thisday Newspaper|access-date=March 5, 2019}}</ref>. Ní ọdún 2016, ó di sẹ́nátọ̀ fún ìpínlè Anambra lábẹ́ ẹgbẹ́ APC.<ref>{{Cite web|url=http://newswirengr.com/2016/01/23/sharon-ikeazor-emerges-apc-candidate-for-anambra-senatorial-candidate/|title=Sharon Ikeazor Emerges APC Candidate For Anambra Senatorial Candidate|date=2016-01-23|website=NewsWireNGR|language=en-US|access-date=2019-08-07|archive-date=2019-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605213904/http://newswirengr.com/2016/01/23/sharon-ikeazor-emerges-apc-candidate-for-anambra-senatorial-candidate/|dead-url=yes}}</ref> Ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹjọ, ọdún 2019, Ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, [[Muhammadu Buhari]] fi ṣe mínísítà lórí ọ̀rọ̀ àyíká ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.<ref>{{cite news|title=JUST IN: Full List: Buhari assigns portfolios to new Ministers|url=https://oak.tv/newstrack/full-list-buhari-assigns-portfolios-ministers/|accessdate=26 August 2019|work=Oak TV Newstrack|date=21 August 2019|archivedate=26 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190826102219/https://oak.tv/newstrack/full-list-buhari-assigns-portfolios-ministers/|deadurl=yes}}</ref> == Àwọn Ìtọ́kasí == {{reflist}} qi1k749chfdl1fmruik80700j58auwk Vivica A. Fox 0 71529 622509 595734 2026-06-16T22:44:15Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622509 wikitext text/x-wiki {{short description|American actress and producer}} {{Use American English|date=December 2019}} {{Use mdy dates|date=December 2019}} {{Infobox person | name = Vivica A. Fox | image = 10.5.17VivicaAFoxByLuigiNovi1.jpg | caption = Fox at the [[New York Comic Con]] in October 2017 | birth_name = Vivica Anjanetta Fox | birth_date = {{birth date and age|1964|7|30}} | birth_place = [[South Bend, Indiana]], U.S. | occupation = Actress, producer, host | years_active = 1983–present | height = {{Convert|5|ft|8|in|cm|abbr=off}}<ref>{{cite web|url=https://youtube.com/watch?v=oypbp6oSylw| archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211031/oypbp6oSylw| archive-date=2021-10-31| url-status=live | title=Vivica Fox on 50 Cent, Will Smith, 2Pac, Whitney Houston, Bill Cosby, 'Set It Off' (Full Interview)|publisher=[[DJ Vlad]]|date=June 3, 2021|accessdate=June 7, 2021}}{{cbignore}}</ref> | spouse = {{marriage|Christopher Harvest<br>|1998|2002|reason=div.}} | website = {{url|vivicafox.com}} }} '''Vivica Anjanetta Fox''' ti a bi ni ojo kogbon, osu keje, odun 1964<ref name="Biography.com"/> je osere ti orile-ede Amerika, olootu fiimu agbelewo ati eleto lori ero amohunmaworan. Fox bere ise to yan laayo lori ''Soul Train'' ni odun 1983 si odun 1984. Leyin igba naa, o bere si ni maa se awon fiimu ogoji iseju lori ero amohun-maworan, die lara awon fiimu naa ni; ''Days of Our Lives'' (1988), ''Generation'' (1989-1991), ''Out All Night'' (1992-1993). Fox bo si gbangba, o si di gbajumo ni odun 1996 pelu fiimu ''Independence Day'' ati ''Set It Off''. Awon fiimu ti Fox ti kopa ninu re ni; ''Booty Call'' (1997), ''Soul Food'' (1997), ''Why Do Fools Fall in Love'' 1998, ''Kingdom Come'' (2001), ''Boat Trip'' (2002), ''Ella Enchanted'' (2004). ==Ise to yan laayo== NI odun 1982, Fox ko lo si ilu California lati lo si Golden West College.<ref name="new" /> Nigba ti o wa ni ilu ohun, o dara po mo awon onijo ti Soul Train lati odun 1983 si 1984. Leyin naa, o safihan ninu fiimu ''Born on the Fourth of July'' (1989),<ref>{{cite web|url=https://www.allmovie.com/artist/vivica-a-fox-p137994|title=Vivica A. Fox – Biography, Movie Highlights and Photos – AllMovie|author=Rebecca Flint Marx|work=AllMovie|access-date=17 January 2016}}</ref> Fiimu ''Generations'' ti o kopa ninu re je fiimu African-American akoko ologoji iseju ti o je mo eto idile.<ref>{{cite web|url=http://www.slate.com/blogs/browbeat/2015/03/19/before_empire_s_cookie_vs_anika_there_was_generations_doreen_vs_maya.html|title=Before 'Empire''s Cookie vs. Anika, there was 'Generations'' Doreen vs. Maya|author=Derreck Johnson|date=19 March 2015|work=Slate Magazine|access-date=17 January 2016}}</ref> Ni odun 1990, Fox bere si ni fara han ninu awon fimu lori ero amohun-maworan bii; ''The Fresh Prince of Bel-Air'', ''Beverly Hills, 90210'', ''Family Matters'', ''Matlock'' àti ''Martin''.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/dont_be_a_menace/|title=Don't Be a Menace to South Central While Drinking Your Juice in The Hood|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=1 January 1996|access-date=17 January 2016}}</ref> Fox ti figba kan je adajo ninu idije ijo kan [[The WB Television Network|The WB]]'s talent show ''[[The Starlet]]''<ref>{{cite web|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,198521,00.html|title=Report: Vivica A. Fox, Mario Lopez to Appear on 'Dancing With the Stars'|work=Fox News|access-date=17 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20061018221016/http://www.foxnews.com/story/0,2933,198521,00.html|archive-date=2006-10-18|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web |last=Kelly |first=Liz |url=http://voices.washingtonpost.com/celebritology/2009/02/a_new_psychic_friend_vivica_a.html |title=Celebritology 2.0&nbsp;– A New Psychic Friend: Vivica A. Fox |publisher=Voices.washingtonpost.com |date=2009-02-03 |access-date=2010-05-24 |archive-date=September 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922194806/http://voices.washingtonpost.com/celebritology/2009/02/a_new_psychic_friend_vivica_a.html |dead-url=yes }}</ref> Ni odun, 2012, o kopa ninu fiimu Nigerian kan ti akole re n je ''[[Black November]]'', ti [[Mickey Rourke]], [[Kim Basinger]], [[Akon]] ati [[Wyclef Jean]] kopa ninu e.<ref>{{cite web | url=http://www.enyinnanwigwe.com/international-music-acts-wyclef-jean-akon-starring-in-black-november/ | title=Wyclef Jean & Akon Starring in Black November | access-date=30 June 2014 | archive-date=December 5, 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201205085038/http://www.enyinnanwigwe.com/international-music-acts-wyclef-jean-akon-starring-in-black-november/ | dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=http://allafricancinema.com/wyclef-jean-and-akon-will-star-in-jeta-amatas-nollywood-production-black-november/ | title=Wyclef Jean and Akon will star in Jeta Amata's Nollywood production, Black November | publisher=All African Cinema | date=4 September 2012 | access-date=30 June 2014 | archive-date=March 4, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304074647/http://allafricancinema.com/wyclef-jean-and-akon-will-star-in-jeta-amatas-nollywood-production-black-november/ | dead-url=yes }}</ref> Ni odun 2013, o kopa ninu fiimu to da lori esin kirisiteeni kan ti akole re n je ''Home Run''.<ref name="home run">{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-xpm-2013-apr-18-la-et-mn-home-run-20130419-story.html|title=Movie review: 'Home Run' overplays its morality pitch|last=Sharkey|first=Betsey|date=2013-04-18|work=Los Angeles Times|location=US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412125823/https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-xpm-2013-apr-18-la-et-mn-home-run-20130419-story.html|archive-date=2020-04-12}}</ref><ref name="boxoff2012Apr29">{{cite web|url=http://www.boxoffice.com/statistics/bo_numbers/actual_estimate/2013-04-29|title=Home Run (PG-13)|work=boxoffice.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130705124237/http://www.boxoffice.com/statistics/movies/home-run-2013|archive-date=July 5, 2013|access-date=23 February 2020}}</ref> O tun fi ohun re soro ninu fiimu awon omode kan<ref>{{cite web|url=https://www.amazon.com/dp/B00CMIQ318/|title=Scooby-Doo: Stage Fright: Frank Welker, Mindy Cohn, Matthew Lillard, Wayne Brady, Peter Macnicol, Ariel Winter, Victor Cook, Alan Burnett, Jason Wyatt, Sam Register, Doug Langdale: Movies & TV |website=Amazon |access-date=2013-08-20}}</ref><ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/movie/scooby-doo!-stage-fright-original/id649298195 |title=iTunes – Movies – Scooby-Doo! Stage Fright – Original Movie |publisher=Itunes.apple.com |access-date=2013-08-20}}</ref><ref>{{cite web|last=Gencarelli|first=Mike|title=Blu-ray Review "Scooby-Doo! Stage Fright"|url=http://www.mediamikes.com/2013/08/blu-ray-review-scooby-doo-stage-fright/|work=August 7, 2013|publisher=mediamikes.com|access-date=September 1, 2013}}</ref> <ref>{{Citation|last=Foster|first=Richard|title=So This Is Christmas|url=https://www.amazon.com/So-This-Christmas-Eric-Roberts/dp/B00DRQETLA|language=English|access-date=2022-01-21}}</ref> ==Àtòjọ àwọn fíìmù àgbéléwò rẹ̀== ===Fíìmù=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable" | Notes |- | 1989 | ''[[Born on the Fourth of July (film)|Born on the Fourth of July]]'' | Hooker | |- | 1995 | ''[[The Tuskegee Airmen]]'' | Charlene | TV Movie |- |rowspan="3"| 1996 | ''[[Don't Be a Menace]]'' | Ashtray's Mother | |- | ''[[Independence Day (1996 film)|Independence Day]]'' | Jasmine Dubrow | |- | ''[[Set It Off (film)|Set It Off]]'' | Francesca "Frankie" Sutton | |- |rowspan="4"| 1997 | ''[[Booty Call]]'' | Lysterine | |- | ''[[Batman & Robin (film)|Batman & Robin]]'' | Miss B. Haven | |- | ''[[Soul Food (film)|Soul Food]]'' | [[Maxine Chadway]] | |- | ''Solomon'' | [[Queen of Sheba]] | TV Mini Series |- | 1998 | ''[[Why Do Fools Fall in Love (film)|Why Do Fools Fall in Love]]'' | Elizabeth "Mickey" Waters | |- |rowspan="3"| 1999 | ''[[A Saintly Switch]]'' | Sara Anderson | |- | ''[[Idle Hands]]'' | Debi LeCure | |- | ''[[Teaching Mrs. Tingle]]'' | Miss Gold | |- | 2000 | ''[[Hendrix (film)|Hendrix]]'' | Faye Pridgeon | TV Movie |- |rowspan="4"| 2001 | ''[[Double Take (2001 film)|Double Take]]'' | Shari | |- | ''[[Kingdom Come (2001 film)|Kingdom Come]]'' | Lucille Slocumb | |- | ''[[Two Can Play That Game (film)|Two Can Play That Game]]'' | Shante Smith | |- | ''[[Little Secrets (2001 film)|Little Secrets]]'' | Pauline | |- |rowspan="2"| 2002 | ''[[Juwanna Mann]]'' | Michelle Langford | |- | ''[[Boat Trip (film)|Boat Trip]]'' | Felicia | |- |rowspan="3"| 2003 | ''[[Ride or Die (2003 film)|Ride or Die]]'' | Lisa | Video |- | ''[[Kill Bill: Volume 1]]'' | [[Vernita Green|Vernita Green / Jeanie Bell / Copperhead]] | |- | ''[[Kim Possible: A Sitch in Time]]'' | Future Monique (voice) | TV Movie |- |rowspan="5"| 2004 | ''[[Motives (film)|Motives]]'' | Constance Simms | |- | ''[[Kill Bill: Volume 2]]'' | Vernita Green / Jeanie Bell / Copperhead | |- | ''[[Ella Enchanted (film)|Ella Enchanted]]'' | Lucinda | |- | ''[[Blast (2004 film)|Blast]]'' | Agent Reed | |- | ''[[Hair Show]]'' | Herself | |- |rowspan="3"| 2005 | ''[[The Salon (film)|The Salon]]'' | Jenny Smith | Producer |- | ''[[Getting Played]]'' | Andrea Collins | TV Movie |- | ''Ultimate Super Heroes, Vixens & Villains'' | Herself | TV Movie documentary |- |rowspan="6"| 2006 | ''The Hard Corps: Call to Action'' | Herself | Video documentary |- | ''Pam Grier Super Foxy'' | Herself | Video documentary short |- | ''Blaxploitation to Hip Hop'' | Herself | Video documentary short |- | ''Keith Barry: Extraordinary'' | Herself | TV Movie |- | ''[[The Hard Corps]]'' | Tamara Barclay | Video |- | ''[[Citizen Duane]]'' | Miss Houston | |- |rowspan="8"| 2007 | ''Testimonies of Faith: Humble Journey's'' | Herself | Documentary |- | ''Natural Born Komics'' | Herself | Video |- | ''Conversations 2'' | Herself | Documentary short |- | ''[[Kickin' It Old Skool]]'' | Roxanna Jackson | |- | ''[[Motives 2]]'' | Constance Simms | Video |- | ''[[Cover (film)|Cover]]'' | Zahara Milton | |- | ''Father of Lies'' | Barbara Robinson | Video |- | ''[[Three Can Play That Game]]'' | Shante Smith | |- |rowspan="3"| 2008 | ''[[San Saba (film)|San Saba]]'' | Kate | |- | ''[[Unstable Fables: Tortoise vs. Hare]]'' | Dotty Tortoise (voice) | Video |- | ''[[Private Valentine: Blonde & Dangerous]]'' | Sergeant Louisa Morely | |- |rowspan="7"| 2009 | ''[[My Nappy Roots: A Journey Through Black Hair-itage]]'' | Herself | Documentary |- | ''[[The Slammin' Salmon]]'' | Nutella | |- | ''11-04-08: The Day of Change'' | Herself | TV Movie |- | ''There's a Stranger in my House'' | Harmony's mother | |- | ''Secrets of Life'' | Herself | Documentary |- | ''[[Degrassi Goes Hollywood]]'' | Herself | TV Movie |- | ''[[Shark City]]'' | Veronica Wolf | |- |rowspan="7"| 2010 | ''Junkyard Dog'' | Samantha Deatherage | |- | ''[[Miss Nobody (2010 film)|Miss Nobody]]'' | Nan Wilder | |- | ''[[Trapped: Haitian Nights]]'' | Violet Martin | <ref>{{cite web |url=http://www.movielakay.com/video/trapped-haitian-nights/ |title=Trapped: Haitian Nights Trailer&nbsp;– Vivica A. Fox |publisher=MovieLakay.com |access-date=2010-08-04 |archive-date=November 29, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101129170526/http://www.movielakay.com/video/trapped-haitian-nights/ |url-status=dead }}</ref> |- | ''Love Chronicles: Secrets Revealed'' | Janet | Video |- | ''The Land of the Astronauts'' | Studio Executive | |- | ''Pastor Jones: The Complete First Season'' | Dr. Barbara Hunter | Video |- | ''Farewell Mr. Kringle'' | Zoe Marsden | TV Movie |- |rowspan="9"| 2011 | ''[[Black Gold (2011 Nigerian film)|Black Gold]]'' | Jackie | |- | ''[[Hollywood & Wine]]'' | Jackie Johnson | Video |- | ''Lord, All Men Can't Be Dogs'' | Lisa | |- | ''The Cookout 2'' | Hot Female Messenger | TV Movie |- | ''A Holiday Heist'' | Dean Erma | |- | ''Cheaper to Keep Her'' | Morgan Mays | Video |- | ''Annie Claus is Coming to Town '' | Lucy | TV Movie |- | ''Searching for Angels'' | Nurse Carter | |- | ''1 Out of 7'' | Devon | |- |rowspan="6"| 2012 | ''The Marriage Chronicles'' | Leeah McDaniels | |- | ''[[Black November]]'' | Angela | |- | ''In the Hive'' | Billie | |- | ''Solid State'' | Agent Fox | |- | ''Cool Cat Stops Bullying'' | Herself | Video Short |- | ''Burning Hope: The Making of Hitman Absolution'' | Herself | Documentary |- |rowspan="14"| 2013 | ''Whitney Houston Legend'' | Herself | Documentary |- | ''Crosstown'' | Gabrielle | |- | ''Caught on Tape'' | Nadine | |- | ''The Pastor and Mrs. Jones'' | Mrs. Jones | |- | ''Doctor Bello'' | Chloe Durant | |- | ''[[Line of Duty]]'' | Agent Montelongo | |- | ''[[Home Run (film)|Home Run]]'' | Helene | |- | ''Queen City'' | Lady Midnight | |- | ''Cool Cat Finds a Gun'' | Celebrity PSA | Video short |- | ''[[Scooby-Doo! Stage Fright]]'' | Lotte Lavoie (voice) | |- | ''It's Not You, It's Me'' | Gina | <ref>{{cite web|url=http://www.themovienetwork.com/interview/interview-vivica-fox-its-not-you-its-me|title=Interview: Vivica Fox from|work=The Movie Network|access-date=2019-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035417/http://www.themovienetwork.com/interview/interview-vivica-fox-its-not-you-its-me|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref> |- | ''The Power of Love'' | PJ Payton | |- | ''So This Is Christmas'' | Sharon | |- | ''A Christmas Wedding'' | Sharon Douglas | |- |rowspan="5"| 2014 | ''Looking for Mr. Right'' | Della | TV Movie |- | ''[[Sharknado 2: The Second One]]'' | Skye | TV Movie |- | ''[[Mercenaries (2014 film)|Mercenaries]]'' | Donna "Raven" Ravena | |- | ''[[30 Days in Atlanta]]'' | Wilson's Wife | |- | ''[[Whatever She Wants]]'' | Vivian Wolf | Video |- |rowspan="12"| 2015 | ''Celebrity Apprentice: Pillow Fight'' | Herself | Short |- | ''Cool Cat Saves the Kids'' | Vivica | |- | ''[[Chocolate City (film)|Chocolate City]]'' | Katherine McCoy | |- | ''Terms & Conditions'' | The Target | |- | ''Blaq Gold'' | Mayor Morgan Hardaway | TV Movie |- | ''6 Ways to Die'' | Veronica Smith | |- | ''[[The Good, the Bad and the Dead]]'' | Imani Cole | |- | ''Golden Shoes'' | Mary | |- | ''Carter High'' | Mrs. James | |- | ''A Royal Family Holiday'' | Mona Levi | TV Movie |- | ''Royal Family Christmas'' | Mona Levi | TV Movie |- | ''Boulevard Warriors'' | Herself | Documentary |- |rowspan="6"| 2016 | ''[[The Wrong Roommate]]'' | Detective Valdez | TV Movie |- | ''Gibby'' | Director | |- | ''[[Independence Day: Resurgence]]'' | Jasmine Dubrow | |- | ''The Wrong Child'' | Renee | TV Movie |- | ''Summer in the City'' | Alyssa | TV Movie |- | ''A Husband for Christmas'' | Brooke Harris | TV Movie |- |rowspan="15"| 2017 | ''The Wrong Student'' | Gibson | TV Movie |- | ''Illicit'' | Linda Steele | |- | ''The Wrong Crush'' | Gwen | TV Movie |- | ''Garlic & Gunpowder'' | Mayor Brown | |- | ''Fat Camp'' | Barb | |- | ''[[Chocolate City: Vegas Strip]]'' | Katherine McCoy | |- | ''[[Bring It On: Worldwide Cheersmack]]'' | Cheer Goddess | |- | ''Explosion Jones'' | Mrs. Jones | TV Series |- | ''[[True to the Game (film)|True to the Game]]'' | Shoog | |- | ''[[Bobbi Kristina (film)|Bobbi Kristina]]'' | Pat Houston | TV Movie |- | ''My Christmas Grandpa'' | Madison | TV Short |- | ''A Christmas Cruise'' | Pam Stevenson | TV Movie |- | ''The Wrong Man'' | Jen Bennington | TV Movie |- | ''Providence Island'' | Grandma | |- | ''[[Jason's Letter]]'' | Sammi Brooks | |- |rowspan="11"| 2018 | ''The Sky Princess'' | Moon Queen | |- | ''The Wrong Cruise'' | Claire Tanner | TV Movie |- | ''[[The Last Sharknado: It's About Time]]'' | Skye | TV Movie <ref>{{cite web|url=https://heavy.com/entertainment/2018/08/sharknado-6-cameos-cast-spoilers-celebrities/|title='Sharknado 6' Celebrity Cameos & Cast Spoilers|first=Lauren|last=Weigle|date=19 August 2018|access-date=February 25, 2022|archive-date=February 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225013635/https://heavy.com/entertainment/2018/08/sharknado-6-cameos-cast-spoilers-celebrities/|dead-url=yes}}</ref> |- | ''The Wrong Friend'' | Principal Atkins | TV Movie |- | ''Caretakers'' | Dr. Sherry Cooper | |- | ''Mr. Malevolent'' | Chris | |- | ''[[Kinky (film)|Kinky]]'' | Marshalla | |- | ''Christmas with a View'' | Lydia | TV Movie |- | ''A Wedding for Christmas'' | Ms. Reynolds | TV Movie |- | ''The Wrong Teacher'' | Ms. Burns / Charlotte's roommate | TV Movie |- | ''Cool Cat Kids Superhero'' | Vivica | |- |rowspan="10"| 2019 | ''Crossbreed'' | President Ellen Henricksen | |- | ''Dead End'' | | |- | ''The Wrong Stepmother'' | Ms. Price | TV Movie |- | ''The Wrong Boy Next Door'' | Detective Watkins | TV Movie |- | ''The Wrong Mommy'' | Samantha | TV Movie |- | ''The Wrong Tutor'' | Carol | TV Movie |- | ''The Wrong Cheerleader'' | Coach Flynn | TV Movie |- | ''Fire and Rain'' | Casey | |- | ''2nd Chance for Christmas'' | Death | |- | ''Christmas Matchmakers'' | Kate | TV Movie |- |rowspan="13"| 2020 | ''The Wrong Housesitter'' | Debbie | TV Movie |- | ''The Bible Collection: Solomon'' | | |- | ''[[Hooking Up (film)|Hooking Up]]'' | Cindy Brighton | |- | ''[[Arkansas (film)|Arkansas]]'' | Her | |- | ''Rev'' | Detective Reid | |- | ''A Beautiful Distraction'' | Claire | |- | ''The Wrong Wedding Planner'' | Detective Jones | TV Movie |- | ''The Wrong Stepfather'' | Principal Higgins | TV Movie |- | ''The Wrong Cheerleader Coach'' | Coach Burke | TV Movie |- | ''Joy & Hope'' | Amanda Parkington | TV Movie |- | ''True To The Game 2'' | Shoog | |- | ''Christmas Together'' | Deb | TV Movie |- | ''A Christmas for Mary'' | Vivian | TV Movie |- |rowspan="8"| 2021 | ''The Wrong Real Estate Agent'' | Julie | TV Movie |- | ''The Wrong Fiancé'' | Charlotte | TV Movie |- | ''The Wrong Mr. Right'' | Sandra | TV Movie |- | ''The Wrong Prince Charming'' | Bridget | TV Movie |- | ''The Wrong Valentine'' | Ms. Connelly | TV Movie |- | ''Secret Society'' | Charles' Mom | |- | ''Aquarium of the Dead'' | Eddie 'Clu' Cluwirth | |- | ''The Wrong Cheer Captain'' | Carol | TV Movie |- |rowspan="2"| 2022 | ''The Wrong Blind Date'' | Beth | TV Movie |- | ''The Wrong High School Sweetheart'' | Dee Kressley | TV Movie |- |} ===Fiimu ori telifisoonu=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable"| Notes |- |rowspan=2| 1988 | ''[[Days of Our Lives]]'' | Carmen Silva | Regular Cast |- | ''[[China Beach]]'' | Toffee Candette | Episode: "Lost and Found: Part 1 & 2" |- | 1989 | ''[[Who's the Boss?]]'' | Emily Franklin | Episode: "Living Dolls" |- | 1989–91 | ''[[Generations (U.S. TV series)|Generations]]'' | Maya Reubens | Main Cast |- |rowspan=2| 1991 | ''[[The Fresh Prince of Bel-Air]]'' | Janet | Episode: "It Had to Be You" |- | ''[[Beverly Hills, 90210]]'' | Sherice Ashe | Episode: "Ashes to Ashes" |- | 1992 | ''[[Family Matters]]'' | Halawna | Episode: "Jailhouse Blues" |- | 1993 | ''[[Matlock (TV series)|Matlock]]'' | Celebrity Patient at Clinic | Episode: "The Obsession" |- | 1992–93 | ''[[Out All Night (TV series)|Out All Night]]'' | Charisse Chamberlain | Main Cast |- | 1994–95 | ''[[The Young and the Restless]]'' | Stephanie Simmons | Regular Cast |- |rowspan=2| 1995 | ''[[Martin (TV series)|Martin]]'' | Patrice | Episode: "The Ex-Files" |- | ''[[The Watcher (TV series)|The Watcher]]'' | Elizabeth | Episode: "Second Chances: Last Time Around/Jack Flash/Hit Man" |- |rowspan=2| 1996 | ''[[Living Single]]'' | Tina | Episode: "Do You Take This Man's Wallet?" |- | ''[[Jungle Cubs]]'' | Lima (Voice) | Episode: "Treasure of the Middle Jungle" |- |rowspan=2| 1997 | ''[[Arsenio (TV series)|Arsenio]]'' | Vicki Atwood | Main Cast |- | ''[[Soul Train]]'' | Guest Hostess | Episode: "Zhane/Horace Brown/Jeru the Damaja" |- |rowspan=3| 1998 | ''[[Getting Personal]]'' | Robyn Buckley | Main Cast |- | ''Essence Awards'' | Herself/Co-Hostess | TV Special |- | ''[[MADtv]]'' | Herself | Episode: "Vivica A. Fox" |- |rowspan=3| 1999 | ''[[Cosby (TV series)|Cosby]]'' | Anita | Episode: "War Stories" |- | ''[[The Hughleys]]'' | Regina | Recurring Cast: Season 1, Guest: Seson 2 |- | ''[[Mysteries and Scandals]]'' | Herself | Episode: "[[Frankie Lymon]]" |- | 1999–04 | ''[[Hollywood Squares]]'' | Herself/Panelist | 90 Episodes |- |rowspan=3| 2000 | ''[[City of Angels (2000 TV series)|City of Angels]]'' | Dr. Lillian Price | Main Cast: Season 1 |- | ''Arista Records' 25th Anniversary Celebration'' | Herself | TV Special documentary |- | ''[[Who Wants to Be a Millionaire (American game show)|Who Wants to Be a Millionaire]]'' | Herself/Contestant | Episode: "Celebrity Millionaire 2, Show 1, 3 & 4" |- |rowspan=3| 2001 | ''[[The Proud Family]]'' | Margaret (Voice) | Episode: "Seven Days of Kwanzaa" |- | ''An Evening of Stars: A Celebration of Educational Excellence'' | Herself/Co-Hostess | TV Special |- | ''Headliners & Legends with Matt Lauer'' | Herself | Episode: "[[Will Smith]]" |- | 2001–02 | ''[[Intimate Portrait]]'' | Herself | Episode: "[[Lela Rochon]]" & "[[Tisha Campbell-Martin]]" |- |rowspan=2| 2002 | ''[[MADtv]]'' | Herself/Special Guest | Episode: "Episode #7.24" |- | ''[[My Wife and Kids]]'' | Kelly Kyle | Episode: "Sister Story" |- |rowspan=6| 2003 | ''[[The Twilight Zone (2002 TV series)|The Twilight Zone]]'' | Adelaide Tyler | Episode: "Memphis" |- | ''[[Tremors (TV series)|Tremors]]'' | Delores | Episode: "The Key" |- | ''[[Ozzy & Drix]]'' | Ellen Patella (Voice) | Recurring Cast |- | ''[[The Parkers]]'' | Claire | Episode: "Kimmie Has Two Moms" |- | ''[[America's Most Talented Kid]]'' | Celebrity Judge | TV Series |- | ''[[Jeopardy!]]'' | Herself/Celebrity Contestant | Episode: "2003 Celebrity Jeopardy! Game 2" |- |rowspan=4| 2004 | ''[[Alias (TV series)|Alias]]'' | Toni Cummings | Episode: "After Six" & "Legacy" |- | ''[[Punk'd]]'' | Herself | Episode: "#3.2" |- | ''Apollo at 70: A Hot Night in Harlem'' | Herself | TV Special documentary |- | ''[[Hip Hop Honors]]'' | Herself/Co-Hostess | TV Special |- | 2004–06 | ''[[Missing (Canadian TV series)|1-800-Missing]]'' | FBI Agent Nicole Scott | Main Cast: Season 2-3, also co-executive producer |- |rowspan=8| 2005 | ''[[Loonatics Unleashed]]'' | Black Velvet (Voice) | Episode: "The Cloak of Black Velvet" |- | ''[[Eve (American TV series)|Eve]]'' | Herself | Episode: "Kung Fu Divas" |- | ''My Music: Funky Soul Superstars'' | Herself/Hostess | TV Special documentary |- | ''[[Steve Harvey's Big Time Challenge]]'' | Herself | Episode: "#2.17" |- | ''[[The Starlet]]'' | Herself/Judge | TV Series |- | ''The Greatest: The 40 Hottest Rock Star Girlfriends... and Wives'' | Herself | TV Special |- | ''[[Independent Lens]]'' | Herself | Episode: "Double Dare/Piki and Poko: Taking the Dare!" |- | ''[[Hi-Jinks]]'' | Herself | Episode: "Vivica Fox" |- | 2005–15 | ''Fashion News Live'' | Herself | 4 Episodes |- |rowspan=6| 2006 | ''[[All of Us]]'' | Beverly Hunter | 2 Episodes |- | ''[[2006 Soul Train Music Awards|Soul Train Music Awards]]'' | Herself/Co-Hostess | TV Special |- | ''[[In the Mix (TV series)|In the Mix]]'' | Herself | 2 Episodes |- | ''[[Icons (TV series)|Icons]]'' | Herself | Episode: "[[Jamie Kennedy]]" |- | ''TV Land's Top Ten'' | Herself | Episode: "Top Ten Musical Moments" |- | ''[[Dancing with the Stars (American season 3)|Dancing with the Stars]]'' | Herself/Contestant | [[Dancing with the Stars (American season 3)|Season 3]] |- |rowspan=2| 2007 | ''[[The Game (American TV series)|The Game]]'' | Herself | Episode: "When the Chickens Come Home to Roost: Part 1" |- | ''Real Life Divas'' | Herself | Episode: "Vivica A. Fox" |- | 2007–09 | ''[[Curb Your Enthusiasm]]'' | Loretta Black | Recurring Cast: Season 6 |- |rowspan=7| 2008 | ''[[Little Britain USA]]'' | The First Lady | Episode: "#1.2" |- | ''[[Law & Order]]'' | Kate Tenny | Episode: "Sweetie" |- | ''[[Keeping Up with the Kardashians]]'' | Herself | Episode: "A New Perspective in New Orleans" |- | ''[[Battleground Earth]]'' | Herself | Episode: "You've Got Junk Mail" |- | ''The First Annual Worldwide Fido Awards'' | Herself/Judge | TV Special |- | ''[[Glam God with Vivica A. Fox]]'' | Herself/Judge | TV Series/Executive producer |- | ''[[Celebrity Family Feud]]'' | Herself/Contestant | Episode: "Bill Engvall vs. Larry the Cable Guy, Vivica A. Fox vs. Mo'Nique" |- |rowspan=6| 2009 | ''[[Da Kink in My Hair (TV series)|Da Kink in My Hair]]'' | Karen | Episode: "Oil's Well That Ends Well" |- | ''[[Degrassi: The Next Generation]]'' | Herself | Episode: "Paradise City, Pt. 2" |- | ''[['Til Death]]'' | Sarah | Episode: "The Courtship of Eddie's Parents" |- | ''[[The Cougar (TV series)|The Cougar]]'' | Herself/Hostess | TV Series |- | ''Make My Day'' | Herself | Episode: "Fashionista" |- | ''[[Cake Boss]]'' | Herself | Episode: "Painters, Pool & Pink" |- |rowspan=5| 2010 | ''[[Miss America 2010|Miss America]]'' | Herself/Judge | TV Special |- | ''[[True Jackson, VP]]'' | True's Mom | Episode: "Pajama Party" |- | ''[[Drop Dead Diva]]'' | Maria Ellis | Episode: "The Long Road to Napa" |- | ''25 Things You Didn't Know About Curb Your Enthusiasm'' | Herself | TV Special |- | ''[[Running Russell Simmons]]'' | Herself | Episode: "You Only Live Once" |- | 2010–13 | ''[[Scooby-Doo! Mystery Incorporated]]'' | Angel Dynamite/Cassidy Williams (voice) | Recurring Cast |- |rowspan=4| 2011 | ''[[Melissa & Joey]]'' | Tasha | Episode: "Toledo's Next Top Model" |- | ''[[The Protector (American TV series)|The Protector]]'' | Captain Lisa Novak | Episode: "Ghosts" |- | ''[[Miss Universe 2011|Miss Universe]]'' | Herself/Judge | TV Special |- | ''[[Who Wants to Be a Millionaire (American game show)|Who Wants to Be a Millionaire]]'' | Herself/Contestant | Episode: "Celebrity Week for Alzheimer's 2" |- | 2011–12 | ''[[Jerseylicious]]'' | Herself | 3 Episodes |- |rowspan=7| 2012 | ''[[Raising Hope]]'' | Sara Louise | Episode: "Hogging All the Glory" |- | ''[[Femme Fatales (TV series)|Femme Fatales]]'' | Dean Vera Rutledge | Episode: "Extracurricular Activities" |- | ''[[Unsung (TV series)|Unsung]]'' | Herself | Episode: "[[Vesta Williams]]" |- | ''[[Face Off (American TV series)|Face Off]]'' | Herself/Guest Judge | Episode: "Dangerous Beauty" |- | ''[[Belle's]]'' | Herself | Episode: "Birthday Party" |- | ''[[Prank My Mom]]'' | Herself/Hostess | TV Series |- | ''Lifestyle Weekly Series'' | Herself/Hostess | TV Series |- | 2012–15 | ''[[Mr. Box Office]]'' | Casandra Washington | Main Cast |- |rowspan=3| 2013 | ''[[Anderson Live]]'' | Herself/Co-Hostess | 2 Episodes |- | ''[[The Eric Andre Show]]'' | Herself | Episode: "Jodie Sweetin; Vivica A. Fox" |- | ''In the Company of Friends'' | Herself | TV Special |- |rowspan=2| 2014 | ''[[Oprah: Where Are They Now?]]'' | Herself | Episode: "Vivica Fox, Janine Turner, Jimmy McNichol & Willie Wonka's Peter Ostrom" |- | ''[[The Real Housewives of Beverly Hills]]'' | Herself | Episode: "Star Sighting" |- | 2014–16 | ''[[Unsung Hollywood]]'' | Herself | 3 Episodes |- | 2014–17 | ''[[Celebrity Name Game (American game show)|Celebrity Name Game]]'' | Herself/Celebrity Player | 18 Episodes |- |rowspan=2| 2015 | ''[[Sofia the First]]'' | Carol (voice) | Episode: "Carol of the Arrow" |- | ''[[The Apprentice (American TV series)|The Apprentice]]'' | Herself/Contestant | [[The Apprentice (American season 14)|Season 14]] |- | 2015–16 | ''[[Mann & Wife]]'' | Michelle | Recurring Cast |- | 2015–20 | ''[[Empire (2015 TV series)|Empire]]'' | Candace Mason | Recurring Cast: Seasons 2–5, Regular Cast: Season 6 |- |rowspan=5| 2016 | ''[[Kocktails with Khloé]]'' | Herself | Episode: "Eat, Drink, Pray" |- | ''[[Mr. Pickles]]'' | Poison | Recurring Cast: Season 2 |- | ''[[RuPaul's Drag Race]]'' | Herself/Guest Judge | Episode: "Shady Politics" |- | ''Gay Skit Happens'' | Herself | 2 Episodes |- | ''[[Hollywood Today Live]]'' | Herself/Co-Hostess | TV Series |- |rowspan=6| 2017 | ''Btwn2Flrs'' | Herself | Episode: "Vivica's Black Magic" |- | ''Vivica's Black Magic'' | Herself/Judge | TV Series |- | ''[[Hip Hop Squares]]'' | Herself/Panelist | 2 Episodes |- | ''[[Battle of the Network Stars]]'' | Herself/Contestant | Episode: "TV Lifeguards vs. Trouble Makers" |- | ''[[Worst Cooks in America]]'' | Herself/Contestant | Season 11: Celebrity Edition 3 |- | ''[[50 Central]]'' | Curtis' Ex-Girlfriend | Episode: "A New Superhero" |- | 2017-20 | ''[[Match Game]]'' | Herself/Celebrity Panelist | 2 Episodes |- |rowspan=2| 2018 | ''[[Celebrity Family Feud]]'' | Herself/Contestant | Episode: "Team Vanilla Ice vs Kim Fields and Team Ice-T & Coco vs Vivica A. Fox" |- | ''[[Pyramid (game show)|Pyramid]]'' | Herself/Celebrity Player | Episode: "Ross Matthews vs. Vivica A. Fox and Kelly Osbourne vs. Matt McGorry" |- |rowspan=3| 2018–19 | ''Face the Truth'' | Hostess/Moderator | TV Series |- | ''[[Funny You Should Ask (2017 game show)|Funny You Should Ask]]'' | Herself/Celebrity Panelist | 44 Episodes |- | ''[[The Bay (web series)|The Bay]]'' | Dr. Angela Foster | 4 Episodes |- | 2019–21 | ''[[To Tell the Truth]]'' | Herself/Celebrity Panelist | 3 Episodes |- |rowspan=5| 2020 | ''Stuck with You'' | Terry Parker | Episode: "It Was All A Dream" |- | ''[[Beat Bobby Flay]]'' | Herself/Celebrity Judge | Episode: "So Much Shade" |- | ''Celebrity Call Center'' | Herself | 2 Episodes |- | ''Love & Listings'' | Herself | 2 Episodes |- | ''[[I Love New York (TV series)|I Love New York: Reunited]]'' | Herself/Hostess | TV Special |- |rowspan=6| 2021 | ''[[25 Words or Less (game show)|25 Words or Less]]'' | Herself/Contestant | 5 Episodes |- | ''[[Celebrity Family Feud]]'' | Herself/Contestant | Episode: "Vivica A. Fox vs. Bill Bellamy and MLB Alums vs. MLB Wives" |- | ''[[Celebrity Wheel of Fortune]]'' | Herself/Contestant | Episode: "Vivica A. Fox, Michelle Trachtenberg, Jason Mraz" |- | ''Keeping Up with the Joneses'' | Robin Jones | TV Mini Series |- | ''[[The Masked Singer (American TV series)|The Masked Singer]]'' | Mother Nature | [[The Masked Singer (American season 6)|Season 6]] |- | ''12 to Midnight'' | | Episode: "Nana's Pancakes" |- |2022 |[[Black-ish]] |Herself |Episode: "My Work-Friend's Wedding" |} === Ere-idaraya alaworan === {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable"| Notes |- | 2012 | ''[[Hitman: Absolution]]'' | Lasandra Dixon | <ref>{{cite web|title=The Saints Introduced For Hitman: Absolution & Vivica A. Fox Announced For The Game's Voice Cast|date=July 6, 2012|url=http://www.playstationlifestyle.net/2012/07/05/the-saints-introduced-for-hitman-absolution-vivica-a-fox-announced-for-the-games-voice-cast/}}</ref> |} ===Akole awon orin to kopa ninu=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! class="unsortable" | Artist |- | rowspan=2| 1985 | "[[Meeting in the Ladies Room (song)|Meeting in the Ladies Room]]" | [[Klymaxx]] |- | "[[Glow (Rick James song)|Glow]]" | [[Rick James]] |- | 1989 | "Perpetrators" | [[Randy Jackson (The Jacksons)|Randy & the Gypsys]] |- | 1991 | "Strictly Business" | [[LL Cool J]] |- | rowspan=2| 1994 | "[[Papa'z Song]]" | [[2Pac]] |- | "Honey" | [[Aretha Franklin]] |- | 1996 | "[[You're Makin Me High]]" | [[Toni Braxton]] |- | rowspan=2| 1997 | "[[Been Around the World]]" | [[Puff Daddy & the Family]] |- | "[[Big Bad Mamma]]" | [[Foxy Brown (rapper)|Foxy Brown]] |- | 2000 | "As We Lay" | [[Kelly Price]] |- | rowspan=2| 2003 | "[[Shoulda Woulda Coulda]]" | [[Brian McKnight]] |- | "[[Girlfriend (B2K song)|Girlfriend]]" | [[B2K]] |- | 2010 | "[[Do You Think About Me]]" | [[50 Cent]] |- | 2013 | "Age Ain't A Factor" | [[Jaheim]] |} 6f9f6nrdxwihj7tjnqv962mkqc79lf9 Uche Ekwunife 0 71804 622508 614705 2026-06-16T22:12:25Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622508 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Uche Ekwunife | image = File:Senator Uche Ekwunife.jpg | caption = Senator Uche Ekwunife | office1 = Member of the [[Nigerian House of Representatives]] from [[Anambra]] | term_start1 = June 2007 | term_end1 = June 2015 | constituency1 = Anaocha/Njikoka/Dunukofia | birth_name = Uche Lilian Ogudebe | birth_date = {{birth date and age|1970|12|12|df=y}} | birth_place = [[Igbo-Ukwu]], [[Anambra]], Nigeria | office = Senator ikọ̀ Anambra Central Senatorial District | term_start = June 2015 | term_end = | predecessor = [[Victor Umeh]] | successor2 = | party = [[People's Democratic Party (Nigeria)|People's Democratic Party]] (PDP) | alma_mater = [[University of Calabar]] ([[BSc]])<br /> [[Nnamdi Azikiwe University]] ([[MBA]]) | spouse = Larry Ekwunife | website = https://senucheekwunife.com }} '''Uche Lilian Ekwunife''' (tí a bí ní ọjọ́ kejìlá oṣù kìíní ọdún 1970) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kàn tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ jẹ́ Sẹ́nẹ́tọ̀ tí ó ń ṣojú fún àwọn ènìyàn agbègbè ìgbìmọ̀ aṣòfin àárín gbùngbùn Anambra ní ìpínlẹ̀ Anambra . A mọ̀ ọ́n sí ọ̀kan lára àwọn Sẹ́nẹ́tọ̀ obìnrin tí ó ń ṣiṣẹ́ jùlọ ní Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin.<ref>{{cite news|date=2021-08-09|title=Anambra Governorship poll: PDP appoints Ekwunife as Campaign D-G|url=https://guardian.ng/politics/anambra-governorship-poll-pdp-appoints-ekwunife-as-campaign-d-g/|access-date=2022-02-21|work=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> ==Ìgbésí ayé ìbéèrè== Wọ́n bí Ekwunife ní ọjọ́ kejìlá oṣù Kejìlá, ọdún 1970, ní Igbo-Ukwu, Anambra fún Emmanuel àti Lucy Ogudebe. Ekwunife lọ sí Yunifásítì Calabar ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú oyè bachelor nínú ẹ̀kọ́ Ìṣòwò àti ìṣirò owó ní ọdún 1993. Ó tẹ̀síwájú láti gba oyè MBA rẹ̀ ní Nnamdi Azikiwe University ní ọdún 2002.<ref>{{cite web|url=https://blerf.org/index.php/biography/ekwunife-senator-uche-lilian/|title=Ekwunife Senator Uche Lilian|website=Biography Legacy for Research Foundation|date=2017-08-23|access-date=2024-08-29}}</ref> Ekwunife ní iṣẹ́ ilé ìfowópamọ́, ó sì dé ipò olùdarí agbègbè kan. Ó fẹ́ oníṣòwò Olórí Larry Ekwunife, wọ́n sì bímọ.<ref>{{cite web|url=https://www.nassnig.org/mps/single/341|title=About Uche Ekwunife - NASS|website=National Assembly of Nigeria|access-date=2024-08-29}}</ref> ==Ìrìnàjò Òsèlú== Ekwunife díje du ipò fún ètò ìdìbò Gómìnà Anambra lẹ́ẹ̀mejì láìse àṣeyọrí.<ref>{{Cite web|url=https://www.inecnigeria.org/|title=The Independent National Electoral Commission (INEC)|website=INEC WEBSITE|access-date=2024-08-29}}</ref> Wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí aṣojú fún ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ní ọdún 2007 fún agbègbè Anaocha/Njikoka/Dunukofia ti [[Anambra]]. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn obìnrin 11 tí wọ́n dìbò ní ọdún 2007 tí wọ́n tún dìbò ní ọdún 2011 nígbà tí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin náà fẹ́rẹ̀ẹ́ tó 95% ọkùnrin. Àwọn obìnrin mìíràn tí wọ́n dìbò ni [[Juliet Akano]], [[Mulikat Adeola Akande]], [[Abike Dabiri]], [[Nkeiruka Onyejeocha]], [[Nnena Elendu Ukeje]], [[Olajumoke Okoya-Thomas]], [[Beni Lar]], [[Khadija Abba Ibrahim]], [[Elizabeth Ogbaga]] àti [[Peace Uzoamaka Nnaji]].<ref>{{cite news|title=Women who will shape Seventh National Assembly|url=https://www.vanguardngr.com/2011/06/women-who-will-shape-seventh-national-assembly/|date=2011-06-06|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|access-date=2020-05-03}}</ref> Ní ọdún 2015, wọ́n yàn án sí [[Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà Orílẹ̀ Èdè Nàìjíríà]]. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn obìnrin mẹ́fà tí wọ́n yàn sí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin orílẹ̀-èdè kẹjọ . Àwọn obìnrin yòókù ni [[Rose Okoji Oko]], [[Stella Oduah]], [[Fatimat Raji-Rasaki]], [[Oluremi Tinubu]] àti [[Binta Masi Garba|Binta Garba]].<ref name=sixof100>[https://www.naij.com/448960-the-6-female-senators-in-8th-national-assembly-photos.html The 6 female senators in 8th National Assembly], Naij.com, Retrieved 2016-02-15.</ref> Ekwunife ti jáwé olúborí ìdìbò ọdún 2015 lẹ́yìn tí ó yípadà sí ẹgbẹ́ òṣèlú mìíràn. Nítorí èyí, wọ́n tako ìdìbò rẹ̀ ní ilé ìgbìmọ̀ ìdìbò, ní oṣù Kejìlá ọdún 2015, ilé ẹjọ́ kéde pé ipò rẹ̀ ṣófo.<ref>{{cite news|title=Ekwunife loses seat to Obiora|url=https://thenationonlineng.net/ekwunife-loses-seat-obiora/|access-date=2024-07-06|work=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Ekwunife kò lè gba àtìlẹ́yìn ẹgbẹ́ òṣèlú àtijọ́ ( All Progressives Grand Alliance ) fún ìdìbò kejì, nítorí náà, wọ́n yan Victor Umeh gẹ́gẹ́ bí Sẹ́nétọ̀.<ref>{{cite news|url=https://premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/197129-apc-panel-disqualifies-fair-weather-ekwunife-from-contesting-senate-rerun-on-partys-platform.html|title=APC panel disqualifies "fair-weather" Ekwunife from contesting Senate rerun on party's platform|last=Owete|first=Festus|work=[[Premium Times]]|date=2016-01-21|access-date=2016-02-15|archivedate=2016-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201064814/http://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/197129-apc-panel-disqualifies-fair-weather-ekwunife-from-contesting-senate-rerun-on-partys-platform.html|deadurl=yes}}</ref> Ó jáwé olúborí nínú ìdìbò sílé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Anambra ní ọdún 2019 lábẹ́ ìdìbò ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party tí ó ń ṣojú fún agbègbè ìgbìmọ̀ aṣòfin àárín gbùngbùn Anambra, Nàìjíríà. ó ṣẹ́gun alátakò rẹ̀ ní ọdún 2015, [[Victor Umeh]], tí ó fẹ́ gba ipò aṣíwájú.<ref>{{cite news|last1=Eleke|first1=David-Chyddy|title=Finally, INEC Declares Ekwunife winner of Anambra central senatorial Election|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/02/28/finally-inec-declares-ekwunife-winner-of-anambra-central-senatorial-election/|work=[[This Day]]|date=2019-02-28|access-date=2024-08-29}}</ref><ref>{{cite news|url=https://thenationonlineng.net/ekwunife-wins-anambra-central-senatorial-seat/|title=Ekwunife wins Anambra Central Senatorial seat|work=The Nation|date=2015-05-30|access-date=2024-08-29}}</ref> Ní ìparí ọdún 2025, ó jẹ́ Igbákejì Olùdíje Gómìnà ti All Progressives Congress ní Ìdìbò Gómìnà Anambra.<ref>{{cite web |url= https://von.gov.ng/anambra-community-endorses-apc-deputy-governorship-candidate-senator-ekwunife/ |title= Anambra Community Endorses APC Deputy Governorship Candidate Senator Ekwunife |author=<!--Not stated--> |date= June 15, 2025 |website= Voice of Nigeria |publisher= |access-date= September 22, 2025 |quote=}}</ref> Ṣùgbọ́n, àwọn ìbéèrè ti dìde nípa àwọn ìwé ẹ̀rí rẹ̀ fún ipò náà.<ref>{{cite web |url= https://www.thecable.ng/uche-ekwunifes-questionable-doctorate-could-lead-to-the-disqualification-of-nicholas-ukachukwu/ |title= Uche Ekwunife’s questionable doctorate could lead to the disqualification of Nicholas Ukachukwu |last= Nwankwo |first= Ebuka |date= September 13, 2025 |website= The Cable |publisher= |access-date= September 22, 2025 |quote=}}</ref><ref>{{cite web |url= https://grassrootreporters.ng/2025/09/14/certificate-saga-escalates-as-senator-uche-ekwunife-fires-back-at-governor-soludo/ |title= Certificate Saga Escalates as Senator Uche Ekwunife Fires Back at Governor Soludo |author=<!--Not stated--> |date= 14 September 2025|website= Grass Root Reporters |publisher= |access-date= September 22, 2025 |quote=}}</ref> Gómìnà tí ó wà nípò yìí, [[Charles Soludo]], ló borí ìdìbò náà.<ref>{{cite web |url= https://www.westafricanpilotnews.com/2025/11/12/ekwunife-congratulates-soludo-thanks-supporters-after-anambra-governorship-election/ |title= Ekwunife Congratulates Soludo, Thanks Supporters After Anambra Governorship Election |last= Onwuka |first= Ezinwanne |date= November 12, 2025 |website= West African Pilot News |publisher= |access-date= November 13, 2025 |quote=}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.vanguardngr.com/2025/11/anambra-election-apc-deputy-candidate-ekwunife-congratulates-soludo/ |title= Anambra election: APC deputy candidate, Ekwunife congratulates Soludo |last= Ujumadu |first= Vincent |date= November 10, 2025 |website= Vanguard NGR |publisher= |access-date= November 13, 2025 |quote=}}</ref> == Àwon Ìtókasí == <references /> 0qa4bz33t7xk5r89ebuf0zep8veifj3 Grace Asantewaa 0 72272 622527 554035 2026-06-17T05:59:00Z ~2026-35306-93 34505 622527 wikitext text/x-wiki {{short description|Ghanaian footballer}} {{Infobox football biography | name = Grace Asantewaa | image = | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2000|12|5|df=yes}} | birth_place = Ghana | height = 1.59m | currentclub = Real Betis Féminas|Real Betis | clubnumber = 15 | position = Defender |Defender | years1 = {{0|0000}}–2019 | clubs1 = Ampem Darkoa Ladies|Ampem Darkoa | caps1 = | goals1 = | years2 = 2019–2021 | clubs2 = EdF Logroño|Logroño | caps2 = 45 | goals2 = 4 | years3 = 2021–2026 | clubs3 = Real Betis Féminas|Real Betis | caps3 = 6 | goals3 = 1 | nationalyears1 = 2018 | nationalteam1 = Ghana women's national football team|Ghana | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | pcupdate = 2 February 2020 | ntupdate = 16 June 2019 }} '''Grace Asantewaa''' jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghanan ti a bini 5, óṣu December ni ọdun 2000. Agbabọọlu naa ṣere fun Real Betis gẹgẹbi defender<ref>https://fbref.com/en/players/0a12ad6e/Grace-Asantewaa</ref>. ==Àṣeyọri== *Grace kopa ninu Nations Cup awọn obinrin ilẹ afirica ti ọdun 2018<ref>https://ng.soccerway.com/players/grace-asantewaa/463792/</ref>. ==Itọkasi== ovb4nfiwl0621c9h8nj0i2plpx5rj19 Omo-Oba Adenrele Ademola 0 72400 622477 578119 2026-06-16T17:25:54Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622477 wikitext text/x-wiki [[Fáìlì:Omo-Oba_Adenrele_Ademola.jpg|thumb|Omo-Oba Adenrele Ademola]] '''Princess Adenrele Ademola''' tàbí '''Omo-Oba Adenrele Ademola''' (tí a bí ní ọdún 1916) jẹ́ ọmọ-ọba kan ní orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]] àti òṣìṣẹ́ ìlera.<ref name="Britishnursing">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4RkNx48e6-kC&q=nurse+princess+adenrele+ademola|page=16|title=AFRICAN PRINCESS AS NURSE|publisher=British Journal of Nursing: With which is Incorporated the Nursing Record, Volume 86|year=1938|work=The Ohio State University}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=iRYkAQAAMAAJ&q=nurse+adenrele+ademola|title=Itan ido Ijebu (English translation: Ijebu History)|language=Yoruba|page=101|author1=Olufunmilayo Adebonojo|author2=Badejo Oluremi Adebonojo|publisher=John West Publications|year=1990|work=Indiana University|archivedate=June 20, 2011|isbn=9789781630804}}</ref> Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè gẹ́gẹ́ bíi nọ́ọ̀sì ní ìlú [[London]] ní ọdún 1930, ó sì ń ṣiṣẹ́ rẹ̀ lọ nígbà ogun àgbáyé kejì.<ref>{{cite web|url=https://www.healthcareglobal.com/top10/top-10-black-british-healthcare-pioneers/nurse-ademola|title=Nurse Ademola|website=Top 10 black British healthcare pioneers (Healthcare Global)|author=Leila Hawkins|publisher=BizClick Media Limited|accessdate=December 24, 2020}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Wọ́n fi ṣe orí-ọ̀rọ̀ fún fíìmù àgbéléwò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́, ''Nurse Ademola'', tí àwọn Colonial Film Unit ṣe àmọ́ tí wọn ò rí mọ́ báyìí.<ref name="TNA">Montaz Marché, [https://blog.nationalarchives.gov.uk/african-princess-in-guys-the-story-of-princess-adenrele-ademola/ African Princess in Guy’s: The story of Princess Adenrele Ademola] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220711202613/https://blog.nationalarchives.gov.uk/african-princess-in-guys-the-story-of-princess-adenrele-ademola/ |date=2022-07-11 }}, [[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]], 13 May 2020. Accessed 14 December 2020.</ref> == Ayé rẹ̀ == A bí Omo-Oba Adenrele Ademola ní ọjọ́ kejì, oṣù kìíní, ọdún 1916.<ref name="Bourne2010">{{cite book|author=Stephen Bourne|title=Mother Country: Britain's Black Community on the Home Front, 1939-45|url=https://books.google.com/books?id=XTM9AwAAQBAJ&pg=PT104|year=2010|publisher=History Press|isbn=978-0-7524-9681-8|pages=19, 104}}</ref> Òun ni ọmọ-ọba Ladapo Ademola, tó jẹ́ Alake ìlú [[Abeokuta]].<ref name="Britishnursing" /> Ó dé sí Britain ní ọjọ́ kọkàndínlógún, oṣù kẹfà, ọdún 1935, ó sì kọ́kọ́ dúró sí ilé-ìgbé West African Students’ Union's ní Camden Town. Ní ọdún 1937, ó lọ sí àpérò ọlọ́lá kan ní Britain pẹ̀lú bàbá àti ẹ̀gbọ́n rẹ̀, [[Adetokunbo Ademola]]. Ó lọ sí ilé-ìwé kan ní Somerset fún ọdún méjì. Àwòrán Ademola kan hàn nínú ìwé kan ní ọdún1942 nípa àwọn ajàfẹ́tọ̀ọ́-ọmọnìyàn lágbàáyé lórí BBC. George Pearson ṣe fíìmù kan nípa rẹ̀, ó pe àkọ́lé rẹ̀ ní, ''Nurse Ademola,'' àmọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí, a ò ri mọ́.<ref name="TNA" /> == Àwọn Ìtọ́kasí == {{reflist}} b0wgym2znzx7ks7lde51qvy4m5rs55i Àtòjọ orúkọ àwọn obìnrin Nigeria onímọ̀ sáyẹ́ǹsì 0 73212 622511 593594 2026-06-17T00:07:47Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622511 wikitext text/x-wiki *[[Taiwo Olayemi Elufioye]], pharmacologist <ref name="The Nation Newspaper 2014">{{cite web | title=Unibadan Scientist wins women global award | website=The Nation Newspaper | date=2014-03-09 | url=https://thenationonlineng.net/unibadan-scientist-wins-women-global-award/ | access-date=2023-02-11}}</ref> *[[Francisca Oboh Ikuenobe]], geologist specializing in [[palynology]] and [[sedimentology]]<ref>{{cite web|url=http://web.mst.edu/~ikuenobe/|title=Francisca E. Oboh-Ikuenobe|accessdate=29 May 2014|publisher=Missouri University of Science and Technology|archive-date=17 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155944/https://web.mst.edu/~ikuenobe/|dead-url=yes}}</ref> *[[Eucharia Oluchi Nwaichi]],<ref name="Kobani 2015">{{cite web | last=Kobani | first=Barinaadaa | title=Dr Eucharia Oluchi Nwaichi | website=Home | date=2015-06-06 | url=https://www.uniport.edu.ng/resources/staff-profile/44-biochemistry-department/433-dr-eucharia-oluchi-nwaichi.html | access-date=2023-02-11 | archive-date=2023-02-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211091932/https://www.uniport.edu.ng/resources/staff-profile/44-biochemistry-department/433-dr-eucharia-oluchi-nwaichi.html | dead-url=yes }}</ref> environmental biochemist, [[L'Oréal-UNESCO Awards for Women in Science|Oréal-Unesco award]] in 2013 *[[Janet Edeme]]<ref>{{cite web|url=http://www.africaleadftf.org/2015/09/24/african-union-africa-lead-agree-to-collaborate-on-support-for-malabo-declaration-and-new-alliance/|title=African Union, Africa Lead Agree to Collaborate on Support for Malabo Declaration and New Alliance|accessdate=21 November 2017|date=24 September 2015|author=Africa Lead|publisher=Africaleadftf.org (Africa Lead)|location=Bethesda, Maryland|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815113750/http://www.africaleadftf.org/2015/09/24/african-union-africa-lead-agree-to-collaborate-on-support-for-malabo-declaration-and-new-alliance/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.fao.org/africa/news/detail-news/en/c/422531/|title=AUC and FAO determined to promote agricultural mechanization|date=22 June 2016|accessdate=21 November 2017|publisher=[[FAO|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] (FAO)|author=FAO|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815103740/http://www.fao.org/africa/news/detail-news/en/c/422531/|dead-url=yes}}</ref> agricultural scientist and plant biologist *[[Ebun Oni]]<ref>[https://drive.google.com/file/d/1ygroibeM-KY41rDmQfMsD-_G29YV48V6/view Proceedings of the Second International Conference of Women Engineers and Scientists] (Women’s Engineering Society, 1967) Volume 3 ‘The Woman Engineer’ (Discussion) p.9</ref> geophysicist *[[Mojisola Adeyeye]] ọ̀mọ̀wé onímọ̀ sáyẹ́ǹsì *[[Oluwatoyin Asojo]] *[[Helen Asemota]] *[[Adeyinka Gladys Falusi]] *[[Anthonia Fatunsi]] *[[Eucharia Oluchi Nwaichi]] *[[Lucy Jumeyi Ogbadu]] *[[Folakemi Titilayo Odedina]] *[[Folasade Ogunsola]]<ref>{{Cite web|title=Breaking: Unilag Gets First Female VC, Prof. Folasade Ogunsola Named New Head of 60-year-old Institution|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/10/07/breaking-prof-folasade-ogunsola-named-first-female-vc-of-unllag/|access-date=2022-10-07|website=ThisDaylive}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jeremiah|first=Urowayino|date=2022-10-07|title=Folasade Ogunsola emerges UNILAG's first female VC|url=https://www.vanguardngr.com/2022/10/folasade-ogunsola-emerges-as-unilags-first-female-vc/|access-date=2022-10-07|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref> professor of medical microbiology and University of Lagos first female Vice-Chancellor. *[[Obianuju Ekeocha]] *[[Iroro Tanshi]] *[[Ijeoma Uchegbu]]<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.wes.org.uk/role-models|title=Role models {{!}} Women's Engineering Society|website=wes.org.uk|access-date=2019-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190301013426/https://www.wes.org.uk/role-models|archive-date=2019-03-01|url-status=dead}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.ucl.ac.uk/human-resources/news/2018/jul/deans-pledge-further-race-equality-ucl|title=Deans pledge to further race equality at UCL|last=UCL|date=2018-07-12|website=UCL Human Resources|language=en|access-date=2019-02-28}}</ref> Nigerian-British pharmacist and professor of pharmacy *[[Rita Orji]] *[[Olufunmilayo Olopade]]<ref>{{cite web|url=http://www.uchospitals.edu/physicians/olufunmilayo-olopade.html|title=Olufunmilayo I. Olopade, MD, FACP|publisher=The University of Chicago Medicine|access-date=July 26, 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.genes.uchicago.edu/olopade.html|title=Olufunmilayo Olopade, Ph.D. Research & Selected Publications|publisher=The University of Chicago Biological Sciences; Department of Human Genetics|access-date=July 27, 2013|archive-date=September 27, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100927110550/http://www.genes.uchicago.edu/olopade.html|dead-url=yes}}</ref> Nigerian physician *[[Deborah Ajakaiye]]<ref>{{Cite web|url=https://answersafrica.com/deborah-ajakaiye-physics-professor.html|title=Deborah Ajakaiye: Meet The First Female Physics Professor In Africa|last=Onuh|first=Amara|date=2017-10-31|website=Answers Africa|language=en-US|access-date=2019-05-09|archive-date=2021-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815082124/https://answersafrica.com/deborah-ajakaiye-physics-professor.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ajakaiye, Deborah Enilo (c. 1940–) {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/ajakaiye-deborah-enilo-c-1940|access-date=2021-05-19|website=www.encyclopedia.com}}</ref> first Nigerian geophysicist *[[Temie Giwa-Tunbosun]]<ref>{{cite web|url=http://nigeriahealthwatch.com/for-one-percent-an-innovative-blood-bank-in-nigeria/|title=For One Percent: An Innovative Blood Bank in Nigeria|date=25 August 2015|website=Nigerian Health Watch|access-date=11 February 2023|archive-date=12 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412155908/http://nigeriahealthwatch.com/for-one-percent-an-innovative-blood-bank-in-nigeria/|dead-url=yes}}</ref> founder of life bank * [[Grace Oladunni Taylor]], Nigerian chemist, 2nd woman inducted into the Nigerian Academy of Science<ref name="biogrpahy" /> (now the [[National Root Crops Research Institute]])<ref name="The National Root Crops Research Institute">{{cite web|url=http://www.nrcri.gov.ng/pages/History.htm|title=History|publisher=The National Root Crops Research Institute|location=Ibadan, Nigeria|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045134/http://www.nrcri.gov.ng/pages/History.htm|archive-date=4 March 2016|url-status=dead|access-date=5 November 2015}}</ref> *[[Omowunmi Sadik]] (born 1964), chemist, educator<ref>{{Cite web|title=How Omowunmi Sadik Keeps Breaking New Grounds In Scientific Research|url=http://woman.ng/2018/07/how-omowunmi-sadik-keeps-breaking-new-grounds-in-scientific-research/|last=Woman.NG|date=2018-07-07|website=Woman.NG|language=en-US|access-date=2020-05-26|archive-date=2019-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190910114953/http://woman.ng/2018/07/how-omowunmi-sadik-keeps-breaking-new-grounds-in-scientific-research|dead-url=yes}}</ref> *[[Margaret Adebisi Sowunmi]], botanist and environmental archaeologist<ref name="lasucom.edu.ng – Pride of LASU 2023">{{cite web | title=Dr Adedayo Adebisi ADEBISI – lasucom.edu.ng | website=lasucom.edu.ng – Pride of LASU | date=2023-02-11 | url=https://lasucom.edu.ng/dr-adedayo-adebisi-adebisi/ | access-date=2023-02-11}}</ref><ref name=":0">{{Citation|last=Orijemie|first=Emuobosa Akpo|chapter=Sowunmi, Margaret Adebisi|date=2014|encyclopedia=Encyclopedia of Global Archaeology|pages=6941–6943|editor-last=Smith|editor-first=Claire|publisher=Springer New York|language=en|doi=10.1007/978-1-4419-0465-2_2354|isbn=9781441904652}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://blerf.org/index.php/biography/sowunmi-prof-m-adebisi-nee-jadesimi/|title=SOWUNMI, Prof. M. Adebisi (nee Jadesimi)|last=Babah|first=Chinedu|date=2017-03-23|website=Biographical Legacy and Research Foundation|language=en-US|access-date=2019-07-02}}</ref> *[[Felicity Okpete Ovai]], engineer, civil servant, politician ==Àwọn Ìtọ́kasí == {{Reflist}} 1g67qd4rwvi9yvaz9udtlah9b6sq2xx Temie Giwa-Tubosun 0 73215 622501 588239 2026-06-16T21:04:35Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622501 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|honorific_prefix=|name=Temie Giwa|honorific_suffix=|image=|caption=|birth_name=Olúwalóní Ọlámidé Gíwá|birth_date={{Birth date|1985|12||df=y}}|birth_place=[[Ila Orangun]], [[Osun State|Osun]], Nigeria|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|1985|12|04|df=y}}-->|death_place=|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=<!-- {{Coord|LAT|LONG|display=inline}} -->|monuments=|nationality=[[Nigerian people|Nigerian]], [[American people|American]]|other_names=Temie Giwa, Temie Giwa-Tubosun|education=|alma_mater=[[Minnesota State University Moorhead]], [[Middlebury Institute of International Studies at Monterey]]|occupation=Health Entrepreneur|years_active=|employer=|agent=|known_for=|notable_works=|style=|television=|spouse=[[Kola Tubosun]]|partner=|children=|parents=|relatives=|awards=|website={{URL|www.lifebank.ng}}}} '''Oluwaloni Olamide Giwa''' tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ mọ̀ sí '''Temie Giwa-Tubosun''' (tí a bí ní oṣù Kejìlá ọdún 1985) jé ọmọ orílè-èdè Nàìjíríà mọ́ Amẹ́ríkà tí ó ní ìmò nípa ètò ìlera, òun ní ọ̀lùdásílẹ̀ '''[[LifeBank (Nigeria)|Life Bank]]('''ilé-isé tí wón ń pè ní '''One Percent Project)''', ilé-isé kan ní [[Nàìjíríà]] tí ó ń síse takuntakun láti ri si ilo wọ́rọ́wọ́ ètò [[Blood transfusions|Ìfún ni lẹ́jẹ̀]] ní Nàìjíríà.<ref>{{cite web|url=http://thenationonlineng.net/blood-shortage-huge-problem-nigeria/|title=Blood shortage a huge problem in Nigeria|date=8 April 2016|website=The Nation}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nigeriahealthwatch.com/for-one-percent-an-innovative-blood-bank-in-nigeria/|title=For One Percent: An Innovative Blood Bank in Nigeria|date=25 August 2015|website=Nigerian Health Watch|access-date=11 February 2023|archive-date=12 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412155908/http://nigeriahealthwatch.com/for-one-percent-an-innovative-blood-bank-in-nigeria/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://healthnewsng.com/how-innovative-mobile-app-is-saving-lives-by-connecting-blood-donors-recipients/|title=How innovative Mobile App is saving lives by connecting blood donors & recipients|date=28 August 2015|website=Nigerian Health Watch|access-date=11 February 2023|archive-date=24 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424201643/http://healthnewsng.com/how-innovative-mobile-app-is-saving-lives-by-connecting-blood-donors-recipients/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theafricandream.net/fiber-optics-innovator-dr-mensah-of-ghana-meets-chinese-billionaire-jack-ma/|title=Temie wins Netpreneur award|date=17 November 2019|website=TheAfricanDream.net}}</ref> == Àwọn Ìtókasí == <references /> 4tpc24h3pg14vfqc7yed17hv7dey36g Omololu Falobi 0 73560 622478 576479 2026-06-16T17:27:57Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622478 wikitext text/x-wiki '''Omololu Falobi''' (1971-oṣù kẹwàá 5, 2006) jẹ́ oníṣẹ́ ìròyìn ní orílẹ̀ èdè [[Nàìjíríà|Naijiria]], ó sì jẹ́ ajìjàgbara àrùn AIDS. Ní ọdún 1997 ó ṣe ìdásílẹ̀ JAAIDS. Wọ́n ṣe ìdàsílẹ̀ ẹ̀yẹ Ọmololu Falobi ní orúkọ rè.<ref>{{Cite web|date=2014-02-18|title=The Omololu Falobi Award|url=https://www.avac.org/falobi|access-date=2020-10-19|website=AVAC|language=en}}</ref> Ní ọdún 1998, ó ṣe ìdásílẹ̀ JAAIDS, tí ó jẹ́ àjọ tí kìí ṣe ti ìjọba pẹ̀lú èròńgbà láti kó àwọn oníṣẹ́ ìròyìn tí ó wà lórílẹ̀ èdè jọ láti kọ́ wọ́n ní ẹ̀kọ́ nípa ìjàmbá àrùn AIDS àti ọ̀nà dẹ́kun rẹ̀.<ref>{{Cite web|date=2014-12-02|title=On World AIDS Day, we remember our Brother OMOLOLU FALOBI|url=https://nigeriahealthwatch.com/wad2014/|access-date=2020-10-19|website=Nigeria Health Watch|language=en-GB|archive-date=2020-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023221558/https://nigeriahealthwatch.com/wad2014/|dead-url=yes}}</ref> Ní ọdún 2004 àti ọdún 2005, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn aṣojú [[Joint United Nations Programme on HIV/AIDS]].<ref>{{Cite web|title=Omololu Falobi, Nigerian Journalist/HIV-AIDS Activist, 1971-2006 {{!}} Internews|url=https://internews.org/updates/omololu-falobi-nigerian-journalisthiv-aids-activist-1971-2006|access-date=2020-10-19|website=internews.org|archive-date=2017-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708071926/http://internews.org/updates/omololu-falobi-nigerian-journalisthiv-aids-activist-1971-2006|dead-url=yes}}</ref> Ó fi ilẹ̀ ṣaṣọbora ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kẹwàá, ọdún 2006 ní ìlú Èkó ([[Lagos]]), ní dédé ago mẹ́wàá ọ̀sàn-án; kò pẹ́ tí ó kúrò ní olú ilé tí ó wà ní Èkó. Ẹni tí ó fẹ́ paá tẹ̀le tí ó sì yín ìbọn fún ní ọ̀pọ̀ ìgbà tí ó fi ku.<ref>{{Cite web|title=Killed: Omololu Falobi, JAAIDS Founder and Executive Director {{!}} Chicago Afrobeat Project {{!}} Carrying the Torch Since 2002|url=http://chicagoafrobeatproject.com/|access-date=2020-10-19|website=Chicago Afrobeat Project|language=en-US}}</ref> == Ẹbí == Ó fẹ́ arábìnrin Aderonke Falobi tí ó sì jẹ́ bàbá ọlọ́mọ mẹ́ta tí ṣe, Ayomide, Olamide, àti Aramide Falobi.<ref>{{Cite web|date=2006-10-09|title=Pioneering AIDS Journalist Omololu Falobi Dies|url=https://www.poz.com/article/Pioneering-AIDS-Journalist-Omololu-Falobi-Dies-10665-9993|access-date=2020-10-19|website=POZ|language=en}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{reflist}} jvaa9l1wg5hcbj6peuudlbs2gd4oevf Tam Fiofori 0 73664 622500 587598 2026-06-16T20:57:22Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622500 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Tam Fiofori|other_names=Uncle Tam|birth_date={{birth year and age|1942}}|birth_place=[[Okrika]], [[Rivers State]], Nigeria|nationality=Nigerian|citizenship=|occupation=Photographer, filmmaker|education=[[King's College, Lagos]]<br/>[[King's College London]]|father=Emmanuel Fiofori}} [[Category:Articles with hCards]] '''Tam Fiofori''' (tí a bí ní ọdún 1942 o si ku ni Oṣu Karun ọjọ 25, ọdun 2024), <ref>Oliver Enwonwu and Oyindamola Olaniyan, [http://www.omenkaonline.com/leading-photographers-based-nigeria/ "Leading Photographers Based in Nigeria (Part One)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230419121740/http://www.omenkaonline.com/leading-photographers-based-nigeria/ |date=2023-04-19 }}, ''[[Omenka Gallery|Omenka]]'', 4 February 2017.</ref> tí a tún mọ̀ sí “ '''Uncle Tam''' ”, <ref name="PASS">[http://panafricanspacestation.org.za/tam-fiofiri-the-speed-of-thought/ "Tam Fiofiri- The Speed of Thought"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201006151508/https://panafricanspacestation.org.za/tam-fiofiri-the-speed-of-thought/ |date=2020-10-06 }}, The Pan African Space Station (PASS).</ref> jẹ́ ayàwòrán ìtàn ọmọ orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]]. Ó gbajúgbajà fún àwọn àwo-orin rẹ̀ tí ń sọ ìtàn-àkọọ́lẹ̀ Nàìjíríà, Fiofori tún jẹ́ òṣèré fíìmù, òǹkọ̀wé, alárìíwísí àti olùdámọ̀ràn lórí media. <ref>Adie Vanessa Offiong, [https://www.dailytrust.com.ng/weekly/index.php/magazine-cover/4120-tam-fiofori-telling-nigerias-story-in-pictures "Tam Fiofori: Telling Nigeria’s story in pictures"]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Daily Trust]]'', 2 October 2010.</ref> Àwọn kókó inú fíìmù rẹ̀ pẹ̀lú àwọn olórin Nàìjíríà Biodun Olaku, JD 'Okhai Ojeikere àti Olu Amoda . Ó máa ń lọ ìrìn-àjò lọ́pọ̀lọpọ̀, Fiofori ń gbé ní [[Harlem|Harlem, New York]], ní àwọn ọdún 1960, ó di olùṣàkóso Sun Ra. <ref name="PASS" /> == Àwọn fíìmù rẹ̀ == * ''Odum ati Omi Masquerades'', 1974 * ''Biodun Olaku: Oluyaworan Naijiria'' <ref>DatboyJerry, [https://www.360nobs.com/2016/09/lca2016-lights-camera-africa-film-festival-list/ "#LCA2016: Lights Camera Africa Film Festival List – Synopses & Trailers"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926213343/https://360nobs.com/2016/09/lca2016-lights-camera-africa-film-festival-list/ |date=2020-09-26 }}, ''360NoBS'', 26 September 2016.</ref> * ''JD 'Okhai Ojeikere: Oga oluyaworan'' <ref>Lauren Said-Moorhouse, [http://edition.cnn.com/2014/10/13/world/africa/a-love-letter-to-nigeria-ojeikere/ "'A love letter to Nigeria': The master photographer who captured nation's life"], ''African Voices'', CNN, 13 October 2014.</ref> <ref>[http://www.africanartists.org/event/film-screening-jd-ojeikere-the-master-photographer "Film Screening: J.D Ojeikere, The Master Photographer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220524063956/http://www.africanartists.org/event/film-screening-jd-ojeikere-the-master-photographer |date=2022-05-24 }}, African Artists' Foundation, March 2016.</ref> * ''Olu Amoda: A Metallic Journey'', 2015 (60 mins) <ref>[http://lightscameraafrica.com/films/olu-amoda-a-metallic-journey/ "Olu Amoda: A Metallic Journey"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151001195203/http://lightscameraafrica.com/films/olu-amoda-a-metallic-journey/ |date=2015-10-01 }}, ''Lights Camera Africa!!!''.</ref> <ref>Amarachukwu Iwuala, [https://www.360nobs.com/2015/04/nollywood-movie-review-of-olu-amoda-the-modern-day-archaeologist/ "#Nollywood Movie Review Of ‘Olu Amoda: The Modern-Day Archaeologist’"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181202155236/https://www.360nobs.com/2015/04/nollywood-movie-review-of-olu-amoda-the-modern-day-archaeologist/ |date=2018-12-02 }}, ''360NoBS'', 28 April 2015.</ref> == Àwọn ìṣàfihàn == * 2006/7: ''Bayelsa @ 10'' . Yenagoa, Abuja. * 2010: ''1979: Peep sinu Itan ati Asa'' . Aafin Oba, Ilu Benin; Hexagon, Ilu Benin <ref>[http://nigeriang.com/entertainment/tam-fiofori-images-exhibited-in-benin-palace/1712/ "Tam Fiofori images exhibited in Benin Palace"], nigeriang.com, 28 April 2010.</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist|30em}} [[Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ojọ́ìbí ní 1942]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] 9899yzx0os5cy5uox5hqjxurhaipia9 Tobore Ovuorie 0 73707 622504 589879 2026-06-16T21:38:54Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622504 wikitext text/x-wiki '''Tobore Ovuorie''' jẹ́ akọròyìn, olóòtú ọ̀rọ̀ ìlera àti olùṣèwádìí àgbà pẹ̀lú ''Premium Times''.<ref>{{Cite web|title=I almost lost my life in this undercover project but I have no regret — PREMIUM TIMES’ Tobore Ovuorie {{!}} Premium Times Human Trafficking Investigation|url=https://app.premiumtimesng.com/4-tobore-ovuorie/|access-date=2021-11-30|language=en-US|archive-date=2021-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130204928/https://app.premiumtimesng.com/4-tobore-ovuorie/|dead-url=yes}}</ref> == Ìgbésí ayé == Ovuorie ṣe àtẹ̀jáde ìwé àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún.<ref name=":02">{{Cite web|title=Tobore Ovuorie's schedule for GIJC15|url=https://gijc15.sched.com/speaker/miahwra|access-date=2021-11-30|website=gijc15.sched.com}}</ref> Ó bẹ̀rẹ̀ ìwádìí abélé kan tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ ''Inside Nigeria's Ruthless Human trafficking Mafia'' ní ọdún 2013, èyí tí Premium Times gbé jáde ní ọdún 2014.<ref>{{Cite web|date=2014-02-06|title=PREMIUM TIMES Human Trafficking Expose: Tobore's Diary|url=https://www.premiumtimesng.com/news/154647-premium-times-human-trafficking-expose-tobores-diary.html|access-date=2021-11-30|language=en-GB}}</ref> Ovuorie bèrẹ̀ $5,000,000 (èyí tó ń lọ bíi N225million) láti ọwọ́ ilé-iṣẹ́ EbonyLife fún ìtẹ̀jáde fíìmù kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ ''Oloture'' láìgbé oríyìn fún un. Ó sọ pé fíìmù náà jẹ́ àfihàn ìrírí rẹ̀ nínú ''Inside Nigeria's Ruthless Human trafficking Mafia.<ref>{{Cite web|last=Adebayo|first=Tireni|date=2020-11-13|title=Oloture: Journalist Tobore Ovuorie Demands N225million from Mo Abudu|url=https://www.kemifilani.ng/entertainment/oloture-journalist-tobore-ovuorie-demands-n225million-from-mo-abudu|access-date=2021-12-01|website=Kemi Filani News|language=en-GB}}</ref>'' Ẹni tó ni ilé-iṣẹ́ náà, ìyẹn [[Mo Abudu]] sọ pé iṣẹ́ ìtàn àròsọ ni fíìmù náà, àti pé oríṣiríṣi ìṣẹ̀lẹ̀ òtítọ́ ló mu lóríyá. Àlàyé náà tún ní àfikún pé fìímu ''Oloture'' náà wáyé látàrí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò pẹ̀lú ọ̀pọ̀ àwọn ilé-iṣẹ́ pẹ̀lú àkọsílẹ̀ orísiríṣi lórí gbígbé ènìyàn káàkiri àti ìbálòpọ̀ àfipámúni.<ref>{{Cite journal|last=Williams|first=Patricia R.|date=2018-01-31|title=Identification of client involvement in sex trafficking in Mississippi|url=http://dx.doi.org/10.1080/23761407.2018.1430645}}</ref> == Àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀ == Ọmọbìnrin náà ti gba àmì-ẹ̀yẹ Deutsche Welle (DW) ti ọduhn 2021, èyí tó jẹ́ Freedom of Speech Award.<ref>{{Cite web|date=2021-05-04|title=Investigative journalist Tobore Ovuorie wins DW Freedom of Speech Award 2021|url=https://mediacareerng.org/2021/05/04/investigative-journalist-tobore-ovuorie-wins-dw-freedom-of-speech-award-2021/|access-date=2021-12-01|website=Media Career Services|language=en-US|archive-date=2021-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201204704/https://mediacareerng.org/2021/05/04/investigative-journalist-tobore-ovuorie-wins-dw-freedom-of-speech-award-2021/|dead-url=yes}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà]] fy9zdk3yce8wlx0klm7hmjvxocqrip1 Polaris Bank Limited 0 74057 622483 587836 2026-06-16T18:13:44Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622483 wikitext text/x-wiki {{Infobox company||name=Polaris Bank Limited|logo=Polaris-Bank-Limited.png|logo_caption=|type=Privately Owned Commercial Bank|genre=Banking|area_served=|key_people='''Muhammad K. Ahmad'''<br/>[[Chairman]]<br/>'''Adekunle Sonola'''<br/> [[Chief Executive Officer]]<ref name="2R">{{cite web |url=https://www.polarisbanklimited.com/news/announcement-of-a-new-core-investor-in-polaris-bank/ |title=The Board of Directors of Polaris Bank Limited |date=5 November 2018 |access-date=5 November 2018 |publisher=Polaris Bank Limited |author=Polaris Bank |location=Lagos |archive-date=16 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216151522/https://www.polarisbanklimited.com/news/announcement-of-a-new-core-investor-in-polaris-bank/ |dead-url=yes }}</ref>|industry=[[Financial services]]|products=[[Banking]]<br>[[Financial services]]|revenue=|assets=|foundation={{Start date and age|2018|09|24}}<ref name="1R">{{cite web|url=https://www.vanguardngr.com/2018/09/nse-suspends-trading-on-skye-bank-shares/ |title=NSE suspends trading on Skye Bank shares |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)]] |date=22 September 2018 |access-date=5 November 2018 |author=Vanguard Business News |location=Lagos}}</ref>|location=3 Akin Adesola Street<br/>[[Victoria Island, Lagos]], [[Lagos State]], [[Nigeria]]|num_employees=|homepage={{URL|polarisbanklimited.com}}}} '''Polaris Bank Limited''' jẹ́ ọ̀kan lára àwon ilé-ìfowópamọ́ ilẹ̀ [[Nàìjíríà]]. Ó gba ìwé-àṣẹ lọ́wọ́ [[Ilé Ìfowópamọ́-àgbà tí Nàìjíríà|Central Bank of Nigeria]], èyí tó jẹ́ olùṣàkóso àwọn ilé-ìfowópamọ́ ní orílẹ̀-èdè náà.<ref name="3R">{{Cite web|location=Abuja}}</ref> <ref name="4R">{{Cite web|location=Abuja}}</ref> Ní oṣù kẹwàá ọdún 2022, Strategic Capital Investment Limited (SCIL) gba báǹkì yìí, láti sọ ọ́ di ohun ìní wọn.<ref>{{Cite web|last=Iyatse|first=Geoff|date=2022-10-21|title=Strategic Capital acquires 100 equity in Polaris Bank|url=https://guardian.ng/business-services/strategic-capital-acquires-100-equity-in-polaris-bank/|access-date=2022-11-01|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=2022-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101165400/https://guardian.ng/business-services/strategic-capital-acquires-100-equity-in-polaris-bank/|dead-url=yes}}</ref> [[File:Polaris-Bank-Limited.png|Polaris-Bank-Limited|thumb|Àwòrán ìdánimọ̀ Polaris Bank]] == Àwòpọ̀ == Polaris Bank jẹ́ olùpèsè ètò ìṣúná ńlá ní apá [[Ìwọòrùn Áfíríkà]] àti [[Àrin Áfríkà|Central Africa]] pẹ̀lú olú-ilé-iṣẹ́ ní [[Nàìjíríà]]. Títí di oṣù kẹsàn-án ọdún 2010, gbogbo ohun-ìní báǹkì náà ń lọ bíi $3.9 bílíọ́ọ̀nù (NGN: 611.5 bílíọ́ọ̀nù), ìpín àwọn shareholder sì ń lọ bíi US$ 630 million (NGN: 98.4 bilionu).<ref>[http://ww6.skyebankng.com/skye-news/326-skye-bank-plc-records-n101-billion-profit-in-9-months.html Unaudited Financial Report: September 2010] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110104131136/http://ww6.skyebankng.com/skye-news/326-skye-bank-plc-records-n101-billion-profit-in-9-months.html|date=January 4, 2011}}</ref> == Ìtàn == A lè tọ́pa ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ilé-ìfowópamọ́ náà sí ọdún 1989, nígba ̀ tí Prudent Bank Plc., gba ìwé-àṣẹ láti di ilé-iṣẹ́ onípìín gbangba. Ní ọdún 1990, báǹkì náà gba ìwé-àṣẹ láti máa ṣòwò kékèèké. Lọ́dún kan náà, ó yí orúkọ dà sí Prudent Merchant Bank Limited. Ní ọdún 2006, Prudent Merchant Bank Limited parapọ̀ mọ́ báǹkì mẹ́ri mìíràn láti di Skye Bank Plc.<ref name="6R2">{{cite web|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/09/24/a-decade-after-like-lehman-brothers-like-skye-bank/|title=A Decade after, Like Lehman Brothers, Like Skye Bank?|date=24 September 2018|access-date=5 November 2018|newspaper=[[This Day]]|last=Obinna|first=Chima|location=Lagos}}</ref><ref>{{Cite web|last=OMEJE|first=Chikezie|last2=|first2=|date=2018-09-22|title=Skye Bank takeover: A journey from Afribank to Polaris Bank|url=https://www.icirnigeria.org/skye-bank-takeover-a-journey-from-afribank-to-polaris-bank/|access-date=2022-09-06|website=The ICIR|language=en-GB|archive-date=2023-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230527003130/https://www.icirnigeria.org/skye-bank-takeover-a-journey-from-afribank-to-polaris-bank/|dead-url=yes}}</ref> * Bond Bank Limited * EIB International Bank Plc. * Reliance Bank Limited * Co-operative Bank Plc. Ní oṣù karún-ún ọdún 2021, báǹkì náà ṣe ìfilọ́lẹ̀ VULte, èyí tó jẹ́ pẹpẹ ilé-ìfowópamọ́ náà lórí ẹ̀rọ-ayélujára. Ilé-ìfowópamọ́ náà ní ìpèsè fún ìṣòwò lórí ẹ̀rọ-ayélujára àti lórí ẹ̀rọ-ìbánisọ̀rọ̀.<ref name="7R">{{Cite web|location=Lagos}}</ref> Ní ọdún 2014, ilé-ìfowópamọ́ náà gba Mainstreet Bank Limited.<ref>{{cite web|title=MainStreet Bank, Acquired by Polaris Bank Ltd. on October 31st, 2014 {{!}} Mergr|work=Mergr.com|date=31 October 2014|url=https://mergr.com/mainstreet-bank-acquired-by-polaris-bank|access-date=20 August 2022|archive-date=20 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220820193614/https://mergr.com/mainstreet-bank-acquired-by-polaris-bank|dead-url=yes}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 76qhx3qqjtt2f163l5gbxmsgtzokz1q Tom Hiddleston 0 74109 622512 592351 2026-06-17T00:09:05Z Dostojewskij 10447 Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1981 622512 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Tom Hiddleston | image = Tom Hiddleston (36109110291) (cropped).jpg | caption = Hiddleston ní [[San Diego Comic-Con]] ọdún 2017 | birth_name = Thomas William Hiddleston | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1981|2|9}} | birth_place = London, England<!--No boroughs/neighbourhoods, just cities per format.--> | education = [[Eton College]] | alma_mater = [[Pembroke College, Cambridge]]<br>[[Royal Academy of Dramatic Art]] | occupation = Actor | years_active = 2001–present | signature = Tom Hiddleston Sign.png | works = [[List of Tom Hiddleston performances|Performances]] | partner = [[Zawe Ashton]]<br>(2019–present; engaged) | children = 1 | awards = [[List of awards and nominations received by Tom Hiddleston|Full list]] }} '''Thomas William Hiddleston''' (tí a bí ní ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kejì ọdun 1981)<ref>{{Cite web |title=Tom Hiddleston - Flair Magazine |url=https://theflairmag.com/celebrities/tom-hiddleston/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527004918/https://theflairmag.com/celebrities/tom-hiddleston/ |dead-url=yes }}</ref> jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Britain. Ó gbajúmọ̀ káàkiri orílẹ̀ èdè nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ sí ń kópa gẹ́gẹ́ bi [[Loki (Marvel Cinematic Universe)|Loki]] nínú àwọn eré [[Marvel Cinematic Universe]] (MCU), ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ''[[Thor (film)|Thor]]'' ní ọdún 2011, ó sì ti farahàn nínú àwọn eré mìíràn bi [[Avengers]], ''[[Ant-Man and the Wasp: Quantumania]]'' tí ó jáde ní ọdún 2023, àti ''[[Loki (TV series)|Loki]]'' tí ó jáde ní ọdún 2021. Ó bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣeré nínú àwọn fíìmù ní ere [[Joanna Hogg]] tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ ''[[Unrelated]]'' (2007) àti nínú''[[Archipelago (2010 film)|Archipelago]]'' (2010). Ní ọdún 2011, Hiddleston kópa [[F. Scott Fitzgerald]] nínú fíìmù [[Woody Allen]] tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ ''[[Midnight in Paris]]'', àti ere [[Steven Spielberg]] tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ ''[[War Horse (film)|War Horse]].'' Ní ọdún kan náà, ó gba àmì-ẹ̀yẹ [[17th Empire Awards|Empire Award for Best Male Newcomer]]. Àwọn eré míràn tí ó ti kópa ni m [[Terence Davies]]' ''[[The Deep Blue Sea (2011 film)|The Deep Blue Sea]]'' (2012), [[Jim Jarmusch]]'s romantic vampire film ''[[Only Lovers Left Alive]]'' (2013) àti [[Guillermo del Toro]]'s ''[[Crimson Peak]]'' (2015). ==Àwọn Ìtọ́kasí== {{igbesiaye|1981||Hiddleston, Tom}} 9q4fpwufag8888yeiwbcvastr6ofhw8 Ndubuisi Ekekwe 0 74153 622467 615134 2026-06-16T15:28:06Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622467 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ọ̀jọ̀gbọ́n, olùpilẹ̀ṣẹ̀, ẹlẹ́rọ, òǹkọ̀wé, àti oníṣòwò ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà}} {{Infobox scientist | name = Ndubuisi Ekekwe | image = Ndubuisi Ekekwe.png | image_size = | caption = | website = {{URL|www.tekedia.com}} | birth_place = [[Isuikwuato]], [[Nàìjíríà]] | fields = [[Electrical and Computer Engineering|Ìmọ̀-ẹ̀rọ abáná àti Kọ̀m̀pútà]] | residence = | workplaces = {{Plainlist| * [[IEEE]] * [[Carnegie Mellon University]] * [[Babcock University]] * [[IBM]] * Famiscro Group * [[Covenant University]] }} | alma_mater = {{Plainlist| * [[Federal University of Technology Owerri]] * [[Johns Hopkins University]] * [[St. Clements University]] * [[Tuskegee University]] * [[University of Calabar]] }} | known_for = | notableworks = | awards = [[World Economic Forum]] Young Global Leader }} '''Ndubuisi Ekekwe''' (tí a bí ní Oṣù Keje, 1975) jẹ́ oníṣòwò ọmọ orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]].<ref>{{Cite news|url=https://www.tekedia.com/london-based-planet-earth-honors-ndubuisi-ekekwe-as-a-tech-pioneer/|title=London-Based Planet Earth Institute Honors Ndubuisi Ekekwe as Tech "Pioneer" - Tekedia|date=2017-12-17|work=Tekedia|access-date=2018-06-10|language=en-US}}</ref> Òun ni olùdásílẹ̀ First Atlantic Semiconductors & Microelectronics – ilé-iṣẹ́ aṣájú ní Ìwọ̀orùn Áfíríkà fún àwọn ẹ̀rọ abáná (embedded systems). Ìrírí iṣẹ́ rẹ̀ pẹ̀lú Analog Devices Corp, níbi tí ó ti ṣe àjọṣepọ̀ láti ṣe àpẹẹrẹ accelerometer fún [[iPhone]], ó sì tún ṣe àgbékalẹ̀ àpótí chip àkọ́kọ́ ti ilé-iṣẹ́ náà fún inertial sensor.<ref>{{Cite news|url=https://www.thesolutionsjournal.com/author/ndubuisi-ekekwe/|title=Ndubuisi Ekekwe - The Solutions Journal|work=The Solutions Journal|access-date=2018-06-10|language=en-US}}</ref> Ó jẹ́ gbajúmọ̀ nínú iṣẹ́-òwò semiconductor ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, níbi tí ó ti ń ṣe àgbékalẹ̀ microchip tuntun, ó sì ṣe àpilẹ̀ṣẹ̀ micro-controller fún [[medical robots|àwọn ẹ̀rọ-ayára-bí-àṣá fún ìtọ́jú ìlera]].<ref>{{Cite web|url=http://hellonaija.ng/people-lifestyle/ndubuisi-ekekwe-nigerian-genius-making-remarkable-tech-strides/|title=NDUBUISI EKEKWE: A Nigerian Genius Making Remarkable Tech Strides - HelloNaija|last=Tarkaa|first=Moses Kator|date=2016-10-11|website=hellonaija.ng|language=en-US|access-date=2018-06-10}}</ref> Ní ọdún 2020, ìwé-ìròyìn [[The Guardian (Nigeria)]] dárúkọ Ndubuisi Ekekwe gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ọmọ Nàìjíríà 60 ní ọdún 60 tí wọ́n ń mú kí "Ẹ̀mí ọmọ Nàìjíríà níye lórí" (Nigerian Lives Matter).<ref name="editor.guardian.ng">{{Cite web|date=2020-10-04|title=60 Nigerians Making "Nigerian Lives Matter" In 60 Years|url=https://guardian.ng/life/60-nigerians-making-nigerian-lives-matter/|access-date=2021-05-27|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US}}</ref> == Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ == A bí Ekekwe ní Ovim, [[Isuikwuato]] ní [[Abia State|Ìpínlẹ̀ Abia]], ní Gúúsù-Ìlà-Oòrùn Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọmọ [[Igbo people|ẹ̀yà Igbo]] ní Nàìjíríà. Ó lọ sí ilé-ìwé Secondary Technical School níbi tí ó ti gba àmì-ẹ̀yẹ ìtayọ mẹ́jọ. Lẹ́yìn náà, ó tẹ̀síwájú sí [[Federal University of Technology, Owerri]] níbi tí ó ti gba oyè àkọ́kọ́ (Bachelor's degree) nínú ìmọ̀-ẹ̀rọ abáná (Electrical engineering), ó sì jáde gẹ́gẹ́ bí akẹ́kọ̀ọ́ tí ó pegedé jùlọ ní kíláàsì rẹ̀.<ref name="Innov8tiv">{{Cite news|url=http://innov8tiv.com/dr-ndubuisi-ekekwe-nigerian-genius-making-remarkable-tech-strides/|title=Dr. Ndubuisi Ekekwe: A Nigerian Genius Making Remarkable Tech Strides|date=2014-02-09|work=Innov8tiv|access-date=2018-11-14|language=en-US|archivedate=2018-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612142202/http://innov8tiv.com/dr-ndubuisi-ekekwe-nigerian-genius-making-remarkable-tech-strides/|deadurl=yes}}</ref> Ndubuisi ní oyè Ọ̀mọ̀wé (Doctorate) méjì àti oyè Master mẹ́rin, pẹ̀lú MTech láti [[Federal University of Technology, Akure]], Ms láti [[Tuskegee University]], USA àti MBA láti [[University of Calabar]]. Ó gba oyè Ọ̀mọ̀wé méjì nínú Ìṣàkóso láti [[St. Clements University]] àti Ìmọ̀-ẹ̀rọ Abáná & Kọ̀m̀pútà (Electrical & Computer Engineering) níbi tí ó ti ṣe àkànṣe nínú [[Microelectronics]] & Medical Robotics Engineering láti [[Johns Hopkins University]], USA. Díẹ̀ nínú àwọn iṣẹ́ ìwádìí rẹ̀ pẹ̀lú ìṣelọpọ̀ [[integrated circuit]]s pẹ̀lú lílo àwọn orísun agbára mìíràn, ìmọ̀-ẹ̀rọ [[biomedical]], medical robotics àti [[neuromorphic engineering]]. == Iṣẹ́ == Ekekwe jẹ́ gbajúmọ̀ nínú iṣẹ́-òwò semiconductor ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, ó sì ti ṣiṣẹ́ ní [[Engineering Research Centers|United States National Science Foundation Engineering Research Center]] ìgbìmọ̀ E&D. Ekekwe jẹ́ Alága-kejì fún JPL Financial Group, ilé-iṣẹ́ olùdámọ̀ràn lórí owó ní California tí ó ń wá olùdókòwò fún àwọn iṣẹ́ ní [[Áfíríkà]]. Gẹ́gẹ́ bí olùdásílẹ̀ African Institution of Technology, ó ń ṣe ìrọ̀rùn pípèsè àtìlẹyìn ẹ̀kọ́ tí ó wúlò, ó ń gba ènìyàn níyànjú láti ṣe òfin ìmọ̀-ẹ̀rọ, ó sì ń ṣe ìrọ̀rùn fún ìmọ̀-ẹ̀rọ àtinúdá láti ọwọ́ àwọn ọrọ̀-ajé ilẹ̀ Áfíríkà.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-02-12/introducing-ted-fellow-ndubuisi-ekekwe|title=Introducing TED Fellow: Ndubuisi Ekekwe|date=2010-02-13|work=Bloomberg.com|access-date=2018-06-10|language=en}}</ref> Àjọ [[African Leadership Network]] ti bu ọlá fún un gẹ́gẹ́ bí "Olùdarí Ìran Tuntun fún Áfíríkà" (New Generation Leader for Africa).<ref>{{Cite news|url=https://www.tekedia.com/about-the-author-ndubuisi-ekekwe-phd-2/|title=About the Author – Ndubuisi Ekekwe, PhD - Tekedia|date=2018-02-19|work=Tekedia|access-date=2018-06-10|language=en-US}}</ref> Wọ́n bu ọlá fún un láti ọwọ́ [[World Economic Forum]] ní ọdún 2013 gẹ́gẹ́ bí Olorí Ọ̀dọ̀ Àgbáyé (Young Global Leader) fún àṣeyọrí iṣẹ́ rẹ̀ àti ìfọkànsìn sí àwùjọ.<ref>{{Cite news|url=http://africansuntimes.com/2013/03/19-young-africans-honored-at-world-economic-forum-6-nigerians/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322045506/http://africansuntimes.com/2013/03/19-young-africans-honored-at-world-economic-forum-6-nigerians/|url-status=usurped|archive-date=March 22, 2013|title=19 Young Africans Honored at World Economic Forum: 6 Nigerians - The African Sun Times|date=2013-03-17|work=The African Sun Times|access-date=2018-06-10|language=en-US|archivedate=2013-03-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130322045506/http://africansuntimes.com/2013/03/19-young-africans-honored-at-world-economic-forum-6-nigerians/|deadurl=yes}}</ref> Ó tún ti gba ìdánimọ̀ fún Ìdarí Tí Ó Tayọ (Outstanding Leadership) láti ọwọ́ National Youth Council Of Nigeria.<ref>{{Cite news|url=https://www.tekedia.com/national-youth-council-of-nigeria-outstanding-leadership-award/|title=My National Youth Council Of Nigeria (NYCN)'s Outstanding Leadership Award - Tekedia|date=2018-08-20|work=Tekedia|access-date=2018-11-14|language=en-US}}</ref> == Àwọn Ìtọ́kasí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Ekekwe, Ndubuisi}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò Nàìjíríà]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́rọ Nàìjíríà]] [[Ẹ̀ka:Àwọn akẹ́kọ̀ọ́gboyè Federal University of Technology Akure]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Ìpínlẹ̀ Abia]] [[Ẹ̀ka:Àwọn olùpilẹ̀ṣẹ̀ Nàìjíríà]] [[Ẹ̀ka:Àwọn akẹ́kọ̀ọ́gboyè Federal University of Technology Owerri]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn Igbo]] 2l5rv942c5zdditonbgkmdx0vzclbkk Mode 9 0 74218 622463 578056 2026-06-16T14:16:58Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622463 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=Modenine|image=Modenine performing on stage.jpg|image_size=220px|landscape=<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->|alt=|caption=Modenine performing on stage|birth_name=Babatunde Olusegun Adewale|native_name=|native_name_lang=|alias=Nigel Benn, Samurai IX, Polimaf.|birth_date={{birth date and age|1975|06|14}}|birth_place=London, United Kingdom|origin=Osun State, Nigeria|death_date=<!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) -->|death_place=|genre=[[Rap]], [[Hip hop music|Hip hop]]|occupation=[[Rapper]], [[Lyricist]]|instrument=|years_active=1999 to present|label=Redeye Muzik|associated_acts=[[Illbliss]] , Str8buttah, Swatroot, Tribes men, [[Ice Prince]] , [[Jesse Jags]] , Jonah the Monarch, Kraft, Alias, Black Intelligence, [[Cobhams Asuquo]] , 2 Face Idibia, [[Sticky ya Bongtur]], [[Jeremiah Gyang]] , Chopstix , Mills the producer, Cashino NDT, Gold Lynx, [[Terry the Rapman]] , Overdose, B Elect, Shehu Adams, [[Mike Aremu]] .|website={{URL|officialmodenine.com}}}}'''Babatunde Olusegun Adewale'''<ref>{{cite web|url=http://www.vanguardngr.com/2013/08/mode-9-goes-emotional-i-released-an-album-no-one-cared/|title=MODE 9 goes emotional: I released an album, no one cared!|publisher=vanguardngr.com|access-date=26 September 2014}}</ref><ref name="auto3">{{Cite web|url=https://www.pulse.ng/entertainment/music/bio-mode-nine/yv2ysnp|title=Mode Nine|date=April 9, 2014|website=Pulse Nigeria|access-date=August 3, 2023|archive-date=October 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027222044/https://www.pulse.ng/entertainment/music/bio-mode-nine/yv2ysnp|dead-url=yes}}</ref>(tí wọ́n bí ní June 14, 1975), tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ '''Modenine''', jẹ́ olórin.<ref>{{cite web|url=http://hiphopworldmagazine.com/2013/05/23/m-i-is-a-better-rapper-than-ice-prince-mode-9/|title=MI is a better Rapper than Iceprince -- Mode 9|publisher=hiphopworldmagazine.com|access-date=26 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202004256/http://hiphopworldmagazine.com/2013/05/23/m-i-is-a-better-rapper-than-ice-prince-mode-9/|archive-date=2 February 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punchng.com/entertainment/life-beat/mode9-to-quit-rap-music/|title=Mode9 to quit rap music|publisher=punchng.com|access-date=26 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924110028/http://www.punchng.com/entertainment/life-beat/mode9-to-quit-rap-music/|archive-date=24 September 2015|url-status=dead}}</ref> Ní ọdún 2014, ó ṣàgbéjáde orin kan, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Super Human" pẹ̀lú akọrin ti orílẹ̀-èdè [[Jamaica]] kan, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ [[Canibus]].<ref>{{cite web|url=http://notjustok.com/2014/01/09/modenine-canibus-super-human/|title=Modenine & Canibus – Super Human (Prod. Teck-Zilla)|publisher=notjustok.com|access-date=26 September 2014|archive-date=24 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824082344/http://notjustok.com/2014/01/09/modenine-canibus-super-human/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://famousdigital.wordpress.com/2012/03/22/mode-9-signs-new-record-deal/|title=MODE 9 SIGNS NEW RECORD DEAL|date=March 22, 2012}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == o31jwsvr7w6be1wigywv7at7yo9iygz Oyo State College of Agriculture and Technology 0 75033 622479 595059 2026-06-16T17:49:20Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622479 wikitext text/x-wiki [[Fáìlì:Àmì ẹ̀yẹ Oyo State College of Agriculture and Technology.jpg|thumb|Àmì ẹ̀yẹ Oyo State College of Agriculture and Technology]] '''Oyo State College of Agriculture and Technology (OYSCATECH)''' jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga kan tí ó wà ní [[Ìgbò-Òrà]] ní Ìpínlẹ̀ [[Ọ̀yọ́]], [[Nàìjíríà]]. Wọ́n dá ilé-ẹ̀kọ́ náà sílẹ̀ ní ọdún 2006, ó sì ń ṣàkóso nípa àgbé, ìmọ̀-èrọ àti àwọn ẹ̀ka ìmọ̀ mìíràn tí ó jọmọ́. Kọ́lẹ́ẹ̀jì náà ń pèsè orísirísi ètò ẹ̀kọ́, tí ó ń yọrí sí àmì ẹ̀yẹ-ẹ́rí, dìpọ̀mà, àti ìwé-ẹ̀rí nípa ìmọ̀-ọ̀gbìn, ẹ̀rọ, ìmọ̀ kọ̀mpútà àti àwọn ẹ̀ka tí ó jọmọ́..<ref>{{Cite web |title=Oyo state College of Agriculture and Technology |url=https://therealmina.com/oyo-state-college-of-agriculture-and-technology-courses-and-admission-requirements/ |website=Therealmina |access-date=2023-12-14 |archive-date=2023-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211171051/https://therealmina.com/oyo-state-college-of-agriculture-and-technology-courses-and-admission-requirements/ |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Olawore |first=Opeyemi |date=2023-05-30 |title=Excellence in agric, technology and management: The OYSCATECH example |url=https://tribuneonlineng.com/?p=682287 |access-date=2023-12-13 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref> Ilé-ẹ̀kọ́ náà jẹ́ polytechnic tí Ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́ ní agbègbè Gúúsù Ìwọ̀ oòrùn Nàìjíríà. Ó ní ìmọ̀lára àṣẹ àti fọwọ́sowọ́lé látọ́run National Board for Technical Education (NBTE) ní orílẹ̀-ẹ̀dẹ̀ Nàìjíríà.<ref>{{Cite web |last=Olawore |first=Opeyemi |date=2023-05-30 |title=Excellence in agric, technology and management: The OYSCATECH example |url=https://tribuneonlineng.com/?p=682287 |access-date=2023-12-24 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref> == Àwọn ètò èkó == Oyo State College of Agriculture and Technology ń pèsè orísirísi àwọn ẹ̀kọ́ nípa àgbé, ìmọ̀-èrọ àti àwọn ẹ̀ka tó jọmọ́, gégé bíi:<ref>{{Cite web |date=2022-12-19 |title=Lists of The Courses Offered at The Oyo State College of Agriculture and Technology (OYSCATECH) and Their School Fees |url=https://9japolytv.com/lists-of-the-courses-offered-at-the-oyo-state-college-of-agriculture-and-technology-oyscatech-and-their-school-fees/ |access-date=2023-12-13 |website=9jaPolyTv |language=en-US |archive-date=2023-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213175032/https://9japolytv.com/lists-of-the-courses-offered-at-the-oyo-state-college-of-agriculture-and-technology-oyscatech-and-their-school-fees/ |dead-url=yes }}</ref> * Agricultural Technology * Animal Production and Health Technology * Fisheries and Technology * Public Administration * Computer Science * Statistics * Business Administration and Management * Estate Management and Valuation * Urban and Regional Planning * Agricultural Engineering Technology * Electrical and Electronics Engineering Technology * Crop Production and Protection Technology * Vocational and Entrepreneur Training == Àwọn Ìtọ́kasí == {{Reflist}} sbeo2w5ucd0w599z8gm2mvm3ao6hqja Tunji Olaopa 0 75111 622506 620844 2026-06-16T22:05:38Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622506 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = Prof. | name = Adetunji Olaopa | honorific_suffix = | office1 = Executive Vice Chairman, [[Ibadan School of Government and Public Policy]] | term_start1 = 2016 | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1959|12|20}} | birth_place = | alma_mater = | death_place = | residence = [[Ibadan]], [[Oyo State]] | citizenship = [[Nigeria]] | education = [[University of Ibadan]], Commonwealth Open University | occupation = Public Administrator, Political Scientist, Author, Retired Civil Servant | organization = | agent = | known_for = Founding [[Ibadan School of Government and Public Policy|ISGPP]], Public Administration, Public Policy | notable_works = | style = | influenced = | home_town = }} '''Tunji Olaopa''', (ojoibi 20 osu kejila odun 1959 ni Aáwé, ipinle Oyo) je onimo ijinle nipa oselu [[Naijiria]] ati alabojuto ijoba. Oun ni Igbakeji Alase ti [[Ibadan]] School of Government and Public Policy, Bodija, Ibadan ati ojogbon nipa eto imulo gbogbo eniyan ni [[Asiwaju City University|Lead City University]], Ibadan, Ipinle Oyo.<ref>https://www.today.ng/news/nigeria/federal-government-urged-review-federal-revenue-favour-fiscal-federalism-122617/amp</ref><ref>https://www.vanguardngr.com/2016/05/nigeria-needs-widespread-reorientation-national-values/</ref> == Ìgbà ìbí == Tunji Olaopa ni a bi ninu idile ti Festus Adeyemo Olaopa ati Beatrice Okebola Lakoko ti Olaopa ni Aáwé, Ipinle Oyo, Nigeria ni Oṣu kejila ọjọ 20 ọdun 1959. Ìdílé náà jẹ́ ti ìlà-ìjù. == Ẹ̀kọ́ == Olaopa gba oye BSc ni Imọ-ẹrọ Siyanisi lati Ile-ẹkọ giga ti Ibadan, Ipinle Oyo ni 1984 ati MSc ni 1987 lati ile-iṣẹ kanna. O gba PhD rẹ ni Iṣakoso Ijọba lati Ile-ẹkọ giga Commonwealth Open, United Kingdom ni ọdun 2006.<ref>[[Tunji Olaopa#Ìgbà ìbí]]</ref> == Iṣẹ́ Òjíṣẹ́ == Olaopa jẹ́ Olùdarí Ìwádìí, Onímọ̀ Ìṣèlú àti Òǹkọ̀wé Àsọyé ní Ilé Ìlú, [[Àbújá|Abuja]]. O tun jẹ Oludari Oludari / akọwe ti Ẹgbẹ White Paper fun atunṣe iṣẹ ilu Ayida ti Nigeria ti ọdun 1995 nibiti o ṣe ojuse fun imuse atunṣe naa. Ó tún ti jẹ́ olùdarí ìwádìí nípa ẹ̀rọ ìjìnlẹ̀ ìjìnlẹ̀ ìjìnlẹ́kọ àti olùdarí ẹ̀ka ìjìnnà, ní ọ̀fíìsì àwọn minisita ní ẹ̀ka ẹ̀kọ́ ní ìpínlẹ̀ Federal Ministry of Education. Ó jẹ́ igbákejì olùdarí/àga, Ẹ̀ka Òfin, Ẹ̀rọ Ìṣèlú Ìṣèlù, Ẹ̀kan-àjọ́ Ìṣèlútù Ìṣèlutù, Ẹ́ka Ìṣèlà Ìṣèlúsà. Ó tún ti ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùdarí ètò ní Àjọ Ìtúnṣe Iṣẹ́ Ìsìn Ìlú. Bákan náà, Olaopa jẹ́ olùrànlọ́wọ́ àkànṣe fún ìyípadà fún Olùdarí Ìránṣẹ́ fún Ìyípadà Ìránṣẹ̀ Ìjọba Nàìjíríà. O tun jẹ Oludari ti Ẹka Awọn Asopọ Ti Oju & Awọn atunṣe ni Ọfiisi ti Oludari Iṣẹ Iṣẹ Ijọba ti Federation; bakanna bi Oludari, Ẹka MDAs, Ẹka ti Awọn atunṣe Iṣẹ Iṣakoso. O gun si ipo ti Agbẹjọ Permanent ninu Iṣẹ Ijọba Naijiria ati pe o ṣiṣẹ ni ipo yẹn Ile-ijọba, Abuja; Federal Ministry of Labor and Productivity, Federal Ministry of Youth Development, ṣaaju ki o to pari ni Federal Ministry of Communications Technology.<ref name="auto">{{Cite news|last1=Falola|first1=Toyin|title=Tunji Olaopa, a scholar and a public servant|url=http://thenationonlineng.net/tunji-olaopa-scholar-public-servant/|accessdate=28 July 2018|date=14 October 2017}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Obaebor|first1=Oghenefego|title=Undergraduates tasked on hardwork, delayed gratification|url=https://www.vanguardngr.com/2018/05/undergraduates-tasked-hardwork-delayed-gratification/|accessdate=28 July 2018|date=31 May 2018}}</ref>O da Ile-iwe Ibadan ti Ijọba ati Iṣelu Ijọba ni ọdun 2016 lẹhin igbati o ti yọ kuro ninu iṣẹ ijọba.<ref>{{Cite news|last1=Tometi|first1=Tokunbo|title=Ibadan School of Government and Public Policy (ISGPP) And the Reform Business|url=https://westernpostnigeria.com/ibadan-school-of-government-and-public-policy-isgpp-and-the-reform-business/|accessdate=5 August 2018|publisher=Western Post|date=January 25, 2016}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Ibrahim|first1=Jibrin|title=From Governance to Government|url=https://opinion.premiumtimesng.com/2016/02/08/from-governance-to-government-by-jibrin-ibrahim/|accessdate=5 August 2018|publisher=Premium Times|date=February 8, 2016|archivedate=24 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124090730/https://opinion.premiumtimesng.com/2016/02/08/from-governance-to-government-by-jibrin-ibrahim/|deadurl=yes}}</ref> == Àwọn àmì ẹ̀yẹ àti ìyìn == Olaopa ni a fun ni Aje ti Omi-nla ti Omi ni ọdun 2015 <ref>{{Cite news|last1=Ogbodo|first1=Dele|title=Nigeria: Buhari Confers National Productivity Award On Olaopa, 10 Others|url=https://allafrica.com/stories/201508201358.html|accessdate=5 August 2018|publisher=All Africa|date=20 August 2015}}</ref> ati pe a ṣe ọlá pẹlu Aje [[Thabo Mbeki]] fun Iṣẹ-ṣiṣe Ijọba ati Iwadi ni ibẹrẹ ọdun 2018 ni apejọ Afirika ni Ile-ẹkọ giga ti Texas ni Austin. <ref>{{Cite news|last1=News|title=Olaopa bags Thabo Mbeki award|url=https://www.vanguardngr.com/2018/04/olaopa-bags-thabo-mbeki-award/|accessdate=5 August 2018|publisher=Vanguard online|date=3 April 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|last1=Ojeifo|first1=Emmanuel|title=Tunji Olaopa: From civil servant to public governance professor|url=https://www.vanguardngr.com/2018/07/tunji-olaopa-from-civil-servant-to-public-governance-professor/|accessdate=5 August 2018|publisher=Vanguard online|date=20 July 2018}}</ref> Oṣu Keje ọdun 2018, o di olukọni ti Iṣakoso Ilu ni Yunifasiti Lead City, Ibadan, Nigeria. [1] == Àwọn àlàyé == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1959]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] c686qex4436tsh4wy4t03emr5ts13st Sesi Oluwaseun Whingan 0 75698 622490 586179 2026-06-16T19:40:51Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622490 wikitext text/x-wiki [[File:Images (74) 1.jpg|thumb|Sesi Oluwaseun Whingan]] '''Sesi Oluwaseun Whingan''' jẹ́ òṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè [[Nigerian]]. Ó jẹ́ ọmọ [[Ilé-ìgbìmọ̀ Aṣòfin Oníbínibí ilẹ̀ Nàìjíríà|ilẹ̀-ìgbìmọ̀ aṣojú-ṣòfin]] lọ́wọ́lọ́wọ́, tí ó ń ṣojú fún ẹkùn-ìdìbò tí [[Badagry]] nílé ìgbìmọ̀-aṣòfin ẹlẹ́kẹwàá tí [[Nigeria]] láti oṣù kẹfà ọdún 2023. <ref name="The Nation Newspaper 2023 e688">{{cite web | title=Sesi Whingan: A remarkable performance by Lagos' youngest Reps member | website=The Nation Newspaper | date=2023-10-03 | url=https://thenationonlineng.net/sesi-whingan-a-remarkable-performance-by-lagos-youngest-reps-member/ | access-date=2024-04-06}}</ref><ref name="Peoples Gazette Nigeria 2024 d356">{{cite web | title=Lagos: Badagry indigenes urged to preserve culture | website=Peoples Gazette Nigeria | date=2024-01-05 | url=https://gazettengr.com/lagos-badagry-indigenes-urged-to-preserzve-culture/ | access-date=2024-04-06 }}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Peoples Gazette Nigeria 2023 k746">{{cite web | title=Lawmaker assures speedy completion of Lagos-Badagry Expressway | website=Peoples Gazette Nigeria | date=2023-10-15 | url=https://gazettengr.com/lawmaker-assures-speedy-completion-of-lagos-badagry-expressway/ | access-date=2024-04-06 | archive-date=2024-04-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240406171221/https://gazettengr.com/lawmaker-assures-speedy-completion-of-lagos-badagry-expressway/ | dead-url=yes }}</ref><ref name="Nigeria 2024 c435">{{cite web | last=Nigeria | first=Guardian | title=FG pledges to support, nurture tourism in Badagry | website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News | date=2024-04-04 | url=https://guardian.ng/news/fg-pledges-to-support-nurture-tourism-in-badagry/ | access-date=2024-04-06}}</ref><ref name="Onyegbula 2024 d167">{{cite web | last=Onyegbula | first=Esther | title=FG committed to nurturing tourism growth in Badagry – Ade-John | website=Vanguard News | date=2024-04-04 | url=https://www.vanguardngr.com/2024/04/fg-committed-to-nurturing-tourism-growth-in-badagry-ade-john/ | access-date=2024-04-06}}</ref> Ó ti dábàá àbádòfin mẹ́ẹ̀ẹ́dógún nílé igbimọ̀-aṣòfin.<ref name="Peoples Gazette Nigeria 2023 z532">{{cite web | title=Nigerians should be patient with Tinubu, NASS making laws to improve lives: Rep | website=Peoples Gazette Nigeria | date=2023-12-29 | url=https://gazettengr.com/nigerians-should-be-patient-with-tinubu-nass-making-laws-to-improve-lives-rep/ | access-date=2024-04-06 | archive-date=2024-04-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240406171221/https://gazettengr.com/nigerians-should-be-patient-with-tinubu-nass-making-laws-to-improve-lives-rep/ | dead-url=yes }}</ref> ==Iṣẹ́ òṣèlú == Sesi Oluwaseun Whingan jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́-òṣèlú [[All Progressives Congress|All Progressive Congress (APC)]]. Lọ́dún 2023, ó dárapọ̀ mọ́ òṣèlú, ó díje ó sì wọlé gẹ́gẹ́ bí ọmọ-ẹgbẹ́ aṣojú-ṣòfin láti ṣojú ẹkùn-ìdìbò [[Badagry]] [[Àgbádárìgì|Federal Constituency]] pẹ̀lú ìbò tí iye rẹ̀ jẹ́ 34,970 votes.<ref name="Falade 2021 u557">{{cite web | last=Falade | first=Tomi | title=2023: Young philanthropist, Sesi Whingan declares interest to vie for House of Reps in Badagry | website=Independent Newspaper Nigeria | date=2021-03-20 | url=https://independent.ng/2023-young-philanthropist-sesi-whingan-declares-interest-to-vie-for-house-of-reps-in-badagry/ | access-date=2024-04-21}}</ref><ref name="Premium Times Nigeria w048">{{cite web | title= | website=Premium Times Nigeria | url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-west/584719-nigeriadecides2023-apc-wins-badagry-house-of-reps-seat.html?tztc=1 | access-date=2024-04-21}}</ref><ref name="Sunrise News 2022 t221">{{cite web | title=Sesi Whigan wins APC Badagry Rep seat | website=Sunrise News | date=2022-06-01 | url=https://sunrise.ng/sesi-whigan-wins-apc-badagry-rep-seat/ | access-date=2024-04-21 | archive-date=2024-04-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240406171337/https://sunrise.ng/sesi-whigan-wins-apc-badagry-rep-seat/ | dead-url=yes }}</ref> Òun ni igbá-kejì alága fún ìgbìmọ̀ lórí ọ̀rọ̀ wíwàkùsà epo-rọ̀bì (Deputy Chairman of the House Committee on Petroleum Resources (upstream)) nílé ìgbìmọ̀ aṣòfin kẹwàá lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà <ref name="Vanguard News 2023 o196">{{cite web | title=Reps seek continuous review of PIA to address global, local needs | website=Vanguard News | date=2023-12-12 | url=https://www.vanguardngr.com/2023/12/reps-seek-continuous-review-of-pia-to-address-global-local-needs/amp/ | access-date=2024-04-21}}</ref> ==Àwọn ìtọ́kasí== {{Reflist}} ervsuzb64wjv0do3kyrl6f6tvzj3yg4 Ìwé òfin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà 0 76384 622520 602954 2026-06-17T01:18:53Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622520 wikitext text/x-wiki '''Ìwé òfin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà''' jẹ́ [[ìwé]] òfin tí ó ga jùlọ tí òfin inú rẹ̀ mú tẹrú-tọmọ ní orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]].<ref>{{Cite web |title=Constitution of the Federal Republic of Nigeria 1999, as amended to 2018 |url=https://constitutions.unwomen.org/en/countries/africa/nigeria |access-date=14 April 2022 |website=constitutions.unwomen.org |archive-date=8 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308000027/https://constitutions.unwomen.org/en/countries/africa/nigeria |dead-url=yes }}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=20 March 2021 |title=14 Things Every Nigerian should know about the Constitution |url=https://lawpadi.com/14-things-every-nigerian-know-constitution/ |access-date=14 April 2022 |website=LawPàdí |language=en-GB}}</ref> Ilẹ̀ Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí ilẹ̀ olómìnira ni ó ti ní oríṣiríṣi òfin tí wọ́n ń ṣamúlò tẹ́lẹ̀ ṣáájú kí wọ́n tó ṣe àgbékalẹ̀ òfin èyí tí a ń lò lónìí ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù Karùn ún, ọdún 1999, tí ó bẹ̀rẹ̀ ìṣèjọba alágbádá ẹlẹ́kẹẹ̀rin irú rẹ̀.<ref>{{Cite web |last=Elaigwu |first=J. Isawa |date=17 August 2006 |title=The Federal Republic of Nigeria |url=http://www.forumfed.org/libdocs/Global_Dialogue/Book_2/BK2-C08-ng-Elaigwu-en.htm |access-date=14 April 2022 |website=www.forumfed.org}}</ref> ==Agbékalẹ̀ òfin Nàìjíríà== Ohun tí ó ń jẹ́ orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]] ni ètò ìṣèlú àwọn àtọ̀húnrìnwá àmúnisìn [[gẹ̀ẹ́sì]] tí wọ́n fi kalẹ̀ lẹ́yìn tí wọ́n kéde òmìnira orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]] ní ọdún 1960. <ref>{{Cite web |title=Nigeria - Nigeria as a colony {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Nigeria/Nigeria-as-a-colony |access-date=26 June 2022 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Orílẹ̀-èdè yí ni ó ní oríṣiríṣi [[èdè]] abínibí tàbí èdè ìbílẹ̀ tí wọ́n tó àrún-dín-ní-ojì lé lẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ́ta tí [[àṣà]] wọn àti ìṣe wọn kò bàrà wọn mu.<ref> Eyene Okpanachi, Eyene and Garba, Ali. [https://web.archive.org/web/20200814004257/https://www.ssoar.info/ssoar/bitstream/handle/document/34175/ssoar-fedgov-2010-1-okpanachi_et_al-Federalism_and_constitutional_change_in.pdf?sequence=1&isAllowed=y&lnkname=ssoar-fedgov-2010-1-okpanachi_et_al-Federalism_and_constitutional_change_in.pdf ''Federalism and constitutional change in Nigeria'', 7(1) Federal Governance 3 (2010)]. Archived from [https://www.ssoar.info/ssoar/bitstream/handle/document/34175/ssoar-fedgov-2010-1-okpanachi_et_al-Federalism_and_constitutional_change_in.pdf?sequence=1&isAllowed=y&lnkname=ssoar-fedgov-2010-1-okpanachi_et_al-Federalism_and_constitutional_change_in.pdf the original] on 14 August 2020. Retrieved 28 March 2022.</ref>Fúndí èyí, orísiríṣi ìlàkàkà ni orílẹ̀-èdè yí ti là kọjá láti ní òfin tó jingíri tí yóò sì r'ẹ́sẹ̀ walẹ̀ nínbi ìṣèjọba àti ààtò ìlú. Lára awọn ìlakakà yí ni onírúurú ìṣèjọba tí tó ti ń wáyé rí ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà bí [[ìṣèjọba àwa-arawa]]. [[Ìjọba ológun]], ìṣèjọba oníga mẹ́ta tí wọ́n ń pè ní [[Federal government of Nigeria|federalism]], ìṣèjọba àwọn aṣojú ṣòfin àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ìpéjọpọ̀ àwọn àgbààgbà kan ni wọ́n ṣe àgbékalẹ̀ òfin àkọ́kọ fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà tí àwọn gẹ̀ẹ́sì àmúnisìn ṣì ń lògbà tí ilẹ̀ [[Nàìjíríà]] ṣì wà lábẹ́ àkóso ìmúnisìn wọn. Àwọn [[òfin]] tí ó ṣarajọ di òfin nígbà náà ni [[ Clifford Constitution of 1922]], [[Richards Constitution of 1946]], [[Macpherson Constitution of 1951]], àti [[ Lyttleton Constitution of 1954]].<ref>[https://web.archive.org/web/20220330014135/https%3A%2F%2Fbooks.googleusercontent.com%2Fbooks%2Fcontent%3Freq%3DAKW5Qaf3VBqQKHHNaMncZtitWD97WUMLFfoCO8PZmNpbsXDSImr337FqslPLEDkHrEog6zsThHCmD1l1WqZUm8nFHsM1_pGkPAGkvVBfhnLJBXuv75XmtizjL6iwTzYREUzqd5TEmt9nm2_5LWgKukISodjZ_RTDcIeRWVmcpdAeZ2hKnT8P1Vx64g8znQPEsVKdEFZr1NqeNzi8ncrpjS1RRCFIisLruxs4tYfPnBxIk8bgsuvZlIXkkPOa12i93YsYPy9pziPHJQ6FlmnGG7pHbGuSR1EdBf_-rEMkHQNiHw04xt0_3tM ''Nigeria (Constitution) Order in Council, 1954'', Statutory Instrument 1954 No. 1146 (1954)]. Archived from [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qaf3VBqQKHHNaMncZtitWD97WUMLFfoCO8PZmNpbsXDSImr337FqslPLEDkHrEog6zsThHCmD1l1WqZUm8nFHsM1_pGkPAGkvVBfhnLJBXuv75XmtizjL6iwTzYREUzqd5TEmt9nm2_5LWgKukISodjZ_RTDcIeRWVmcpdAeZ2hKnT8P1Vx64g8znQPEsVKdEFZr1NqeNzi8ncrpjS1RRCFIisLruxs4tYfPnBxIk8bgsuvZlIXkkPOa12i93YsYPy9pziPHJQ6FlmnGG7pHbGuSR1EdBf_-rEMkHQNiHw04xt0_3tM the original] on 30 March 2022. Accessed 30 March 2022.</ref><ref name=":0">{{Cite journal |last=Suberu |first=Rotimi |url=https://constitutionnet.org/sites/default/files/2019-06/Nigeria_35.pdf |title=Nigeria's Permanent Constitutional Transition: Military Rule, Civilian Instability and "True Federalism" in a Deeply Divided Society |journal=Occasional Papers Series |publisher=Forum of Federations |year=2019 |pages=3–4 |language=English |eissn=1922-5598 |issn=1922-558X |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310153614/https://constitutionnet.org/sites/default/files/2019-06/Nigeria_35.pdf |archive-date=10 March 2022}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20211222062044/https%3A%2F%2Fwww.thegazette.co.uk%2FLondon%2Fissue%2F32838%2Fdata.pdf ''Nigeria (Legislative Council) Order in Council'', The London Gazette No. 32838, p. 4505 (29 June 1922)]. Archived from [https://www.thegazette.co.uk/London/issue/32838/data.pdf the original] on 21 December 2021. Retrieved 31 March 2022.</ref> === Richards constitution === Ọfin 1946 ni ilé ìjọba àmúnisìn gẹ̀ẹ́sì tó wà ní [[Westminster]] ní ilẹ̀ England fi òfin tuntun kan lọ́ọ́lẹ̀ fún ilẹ̀ amọ́nà wọn tí ó di Nàìjíríà lónìí.<ref>{{Cite book|last=J.O|first=Irukwu|url=https://books.google.com/books?id=_yROBAAAQBAJ&pg=PA12 |title=Nigeria at 100: What Next?|date=19 July 2014|publisher=Safari Books Ltd.|isbn=978-978-8431-44-2|language=en}}</ref> Òfin ọ̀hún ni wọ́n pè ní ''Richards Constitution''. Òfin tí aṣojú ìjọba ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì ìgbà náà [[Sir Arthur Richards]], gbé kalẹ̀. Lóòtọ́, ó fi agbára sọ́wọ́ ìgbìmọ̀ àwọn aṣòfin tí ó yàn tìí kí wọ́n ma mójú tó ìṣèjọba láàrín ìlú. Bákan náà ni ó tún ṣe àgbékalẹ̀ ilé ìgbìmọ̀ alẹ́nulọ́rọ̀ nín7 òfin kí wọ́n lè ma dáhùn àwọn ìbéèrè ọlọ́ka-ò-jòkan kí wón sì tún lè ma fún [[gómìnà]] níbi tí ó bá ti yẹ. === MacPherson constitution === Ìpàdé àpérò gbogbo gbò tó wáyé láàrín àwọn ọmọ ile-asofin nílú [[Ìbàdàn]] ní inú ọdún 1950 ni ó fa àgbékalẹ̀ àbádòfin tuntun fún orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]] tí wọ́n wọ́n fi sórí ''MacPhaerson constitution'' tí ó jẹ́ gómìnà apàṣẹ nígbà náà, tí ó sì di òfin tuntun ní ọdún 1951.<ref>{{Cite web |title=Nigeria - EMERGENCE OF NIGERIAN NATIONALISM |url=https://countrystudies.us/nigeria/20.htm |access-date=2023-06-07 |website=countrystudies.us}}</ref> Òfin Pherson yí ni ó fàyè gba ìṣèjọba ẹsẹ̀-kùkú àti ìṣọkan ìjọba àárín gbùngbùn tííṣe ìjọba àpapọ̀, ó sì tún fọwọ́ sí dídá ìgbìmọ̀ àwọn mínísítà. Àwọn ìdáslẹ̀ wọ̀nyí ni ó fàyè gba ìṣèlú àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú ní inú ìjọba àpapọ̀. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé ìjọba ẹsẹ̀-kùkú náà kò ṣàì gbòòrò si pẹ̀lú àwọn aṣojú lẹ́jùn-ò-jẹkùn nílé ìgbìmọ̀ aṣòfin tí wọ́n tó ọgbàọ́rùn un lé láàádọ́sàn án tí wọ́n ń ṣojú ẹkùn ìdìbò wọn. Ní kúkúrú, òfin MacPhaerson ṣègbè púpọ̀ fún ìjọba ẹlẹ́kùn-jẹkùn <ref>{{Cite journal |title=The MacPherson Constitution of 1951 |url=https://portal.abuad.edu.ng/Assignments/1586780885touls_paper_2.docx |journal=Afe Babalola University ePortal |access-date=2024-10-25 |archivedate=2024-12-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241216055800/https://portal.abuad.edu.ng/Assignments/1586780885touls_paper_2.docx |deadurl=yes }}</ref> === Lyttleton constitution === Òfin Lyttleton ni wọ́n tún gbé kalẹ̀ ní ọdún 1954 léte àti fi ṣe Ayẹ̀wò sí òfin MacPhaerson ti ọdún 1951. Òfin yí ni ó fìdí ìṣèjọba láti àárín gbùngbùn (ìjọba àpapọ̀) rinlẹ̀ ṣinṣin ju ti àwọn tókù lọ. Àmúyẹ òfin yii ni ó ṣokùnfà òmìnira fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kúrò lọ́wọ́ àwọn gẹ̀ẹ́sì àmúnisìn. ===1960 independence constitution=== Àwọn ìgbìmọ̀ alẹ́nulọ́rọ̀ nínú ìjọba ilẹ̀ [[Brítènì]] ni wọ́n fa òfin kan yọ fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti màá fi tukọ̀ lẹ́yìn tí orílẹ̀-èdè náà gba òmìnira, òfin náà sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní ọjọ́ kínní osù Kẹwàá ọdún 1960 tí ó jẹ́ ayájọ́ ọjọ́ òmìnira orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Lábẹ́ òfin yii ni [[Queen Elizabeth II]] ti jẹ́ olórí ìjọba orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]] tí [[olóyè]] [[Nnamdi Azikiwe]] sì jẹ́ aṣojú àti agbẹnusọ rẹ̀ fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.<ref>{{Cite web |last1=Azikiwe |first1=Nnamdi |date=12 May 2016 |title=From Nnamdi Azikiwe |url=https://kinginstitute.stanford.edu/king-papers/documents/nnamdi-azikiwe |access-date=4 July 2022 |website=The Martin Luther King, Jr., Research and Education Institute |language=en}}</ref> ==Àwọn ìtọ́kasí== {{Reflist}} a7a4gq0n9jx2sqqqx44wjky5osew4ay Stella Oduah 0 76862 622497 618680 2026-06-16T20:34:07Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622497 wikitext text/x-wiki {{merge|Stella Oduah-Ogiemwonyi}} {{Infobox officeholder|name=[[Princess]] Stella Oduah|image=Princess Stella Oduah-Ogiemwonyi.jpg|caption=Stella Oduah|office1=Senator of the Federal Republic of Nigeria from [[Anambra North Senatorial District]]|term_start1=June 2015|term_end1=June 2023|constituency1=Anambra North|birth_date={{birth date and age|1962|1|5|df=y}}|children=|predecessor2=[[Fidelia Njeze]]|successor2=[[Tony Nwoye]]|party=[[People's Democratic Party (Nigeria)|Peoples Democratic Party]] (PDP)|nationality=[[Nigerian]]}} '''Stella Oduah Ogiemwonyi''' (ojoibi 5 January 1962) je olóṣèlú ọmọ orilẹ-ede Nàìjíríà to jẹ Minisita fún Òfurufú láti ọjọ́ Keje ọdun 2011 si osu kejì, odun 2014 <ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=http://premiumtimesng.com/news/155031-breaking-jonathan-drops-corrupt-aviation-minister-stella-oduah-3-others.html |access-date=2024-12-31 |archive-date=2025-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410214031/https://www.premiumtimesng.com/news/155031-breaking-jonathan-drops-corrupt-aviation-minister-stella-oduah-3-others.html |dead-url=yes }}</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20110809004008/http://www.sunnewsonline.com/webpages/news/national/2011/july/04/national-04-07-2011-003.html</ref> ati gẹgẹ bi Sẹnetọ làti Anambra North Senatorial District . <ref>https://www.vanguardngr.com/2021/10/court-fixes-nov-22-for-arraignment-of-ex-aviation-minister-stella-oduah/</ref> Arábìnrin náa tún jẹ olùdarí ètò ìṣàkóso ati ìnáwó lákòókò ìpolongo òṣèlú ti Ààrẹ [[Goodluck Jonathan]] . Oduah je asoju fun orile-ede Naijiria nibi ayeye papal inauguration ti Pope Francis ni ọdún 2013. O lọ pẹlu Ààrẹ ile-igbimọasofin, [[David Mark]] ati [[Viola Onwuliri]] . O ti ni ipa ninu awọn àríyànjiyàn ti o wa lati àfikún ti àwọn ọkọ ayọkẹlẹ BMW <ref>http://saharareporters.com/2013/10/15/how-aviation-minister-stella-oduah-forced-cash-strapped-aviation-agency-spend-16-million</ref> bii eto-ẹkọ ati oye rẹ. == Alagba ọmọ == Ni ọdun 2015, o ti dibo si Ile-igbimọ Alagba Naijiria lati ṣoju Anambra North. <ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://thescoopng.com/2015/03/30/shes-back-shes-back-princess-bmw-stella-oduah-wins-anambra-north-senate-seat/ |access-date=2024-12-31 |archive-date=2020-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610072013/https://thescoopng.com/2015/03/30/shes-back-shes-back-princess-bmw-stella-oduah-wins-anambra-north-senate-seat/ |dead-url=yes }}</ref> <ref>https://dailypost.ng/2019/02/25/nigeria-election-result-pdps-stella-oduah-wins-anambra-north-senatorial-seat/</ref> O jẹ ọkannínú àwọn obìnrin méje nìkan ti a yan si 8th. Awon to ku ni Rose Okoji Oko, [[Uche Ekwunife]], Fatimat Raji Rasaki, [[Oluremi Tinubu]], [[Abiodun Olujimi]] ati [[Binta Masi Garba|Binta Garba]] . <ref name="sixof100">https://www.naij.com/448960-the-6-female-senators-in-8th-national-assembly-photos.html</ref> Oduah tun yan si saa keji ni Sẹnetọ ni ọdun 2019. <ref>https://www.premiumtimesng.com/news/315923-stella-oduah-wins-anambra-north-senatorial-election.html</ref> <ref>https://newsbulletinng.com/2019-elections-senator-stella-oduah-wins-anambra-north-promises-to-sustain-her-quality-representation/{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ni 2022, o tun dije labẹ [[All Progressives Congress|APC]] ṣugbọn opàdánù lọwọ Sẹnetọ [[Tony Nwoye]] ti o wa ni ipo. == abẹlẹ == Oduah bi Igwe DO Oduah ti Akili-Ozizor, [[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ogbaru|Ogbaru]] LGA ni [[Ìpínlẹ̀ Anambra|Ipinle Anambra]] ni ojo karùn-ún oṣù kinni odun 1962. <ref>http://www.encomiummagazine.com/encomiumspecial8.php{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Oduah-Ogiemwonyi gba oye oye ati oye oye (ninu Accounting and Business Administration lẹsẹsẹ) ni [[Orílẹ̀ èdè America|Ilu Amẹrika]] . Ó padà sí Nàìjíríà ní ọdún 1983 ó sì dara pọ̀ mọ́ ilé iṣẹ́ epo rọ̀bì ní Nàìjíríà . <ref name="neighbours4goodluck1">http://www.neighbours4goodluck.org/1/Princess%20Stella%20Oduah%20Ogiemwonyi%20OON.html{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ni ọdun 1992, o fi NNPC silẹ lati da Sea Petroleum & Gas Company Limited (SPG), onijaja Olómìnira ti awọn ọja epo ni Nàìjíríà.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/443108-revealed-how-nigerian-senator-stella-oduah-chinese-firm-ccecc-others-laundered-n5billion-in-five-months-efcc.html</ref> == Iselu == Ni Oṣu Keji ọjọ 9, [https://www.efccnigeria.org/efcc/ Igbimọ Ẹṣẹ Iṣowo ati Iṣowo (EFCC)] fi ẹsun kan Stella Oduah, ati Ẹka Ilu Naijiria ti Giant Construction Giant, CCECC, ni ẹsun jibiti iṣowo owo ti o to N5billion ni oṣu márùn-ún ni ọdun 2014. Ni ọjọ 26 Oṣu Kẹjọ ọdun 2021, Stella Oduah fi [[People's Democratic Party|Ẹgbẹ Democratic Party]] silẹ lati darapọ mọ [[All Progressives Congress|All Progressive Congress]] . <ref>http://www.seapetrol.com/staffmgt.html</ref> Nigbati o beere lọwọ rẹ, O sọ pe o darapọ mọ ẹgbẹ ijọba nitori pe o fẹ lati yi “itan iselu” pada ni agbegbe South-East. == Awọn itọkasi == {{Portal|Nigeria|Biography|Aviation}}{{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1962]] 4gymj1tldhsnm2jbc89drbtbbdrmrs2 Oluchukwu Ezeali 0 76965 622473 595914 2026-06-16T16:57:17Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622473 wikitext text/x-wiki '''Oluchukwu Ukie Ezeali''' je olóṣèlú ọmọ orilẹ-ede Nàìjíríà. Lọwọlọwọ o ṣiṣẹ gẹgẹbi Aṣoju Ìpínlẹ̀ ti o n sójú àgbègbè Afikpo North East ni Ile Igbimọ Aṣofin Ìpínlẹ̀ Ebonyi. <ref>https://www.pulse.ng/articles/news/local/ebonyi-lawmaker-partner-nwifuru-to-end-10-yr-power-blackout-in-constituency-2024092616005201566</ref> <ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://gazettengr.com/lawmaker-to-restore-electricity-in-ebonyi-community-after-10-year-outage/ |access-date=2025-01-06 |archive-date=2025-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250106132236/https://gazettengr.com/lawmaker-to-restore-electricity-in-ebonyi-community-after-10-year-outage/ |dead-url=yes }}</ref> <ref>https://blueprint.ng/ebonyi-lawmaker-shares-n5m-bags-of-rice-to-constituents/</ref> == Awọn itọkasi == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà]] 3uyfqtkaaqb75wpagzv62ujnbvcktn5 Regina Akume 0 76978 622484 595927 2026-06-16T18:44:17Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622484 wikitext text/x-wiki '''Regina Akume''' je olóṣèlú ọmọ orilẹ-ede Nàìjíríà. Ní báyìí, ó ń sìn gẹ́gẹ́ bí Aṣojú ìjọba àpapọ̀ tó ń ṣojú ẹkùn ìdìbò [[Gboko]] /Tarka ní [[Ìpínlẹ̀ Bẹ́núé|ìpínlẹ̀ Benue]] ní [[Ilé-ìgbìmọ̀ Aṣòfin Oníbínibí ilẹ̀ Nàìjíríà|ilé ìgbìmọ̀ asòfin orílẹ̀-èdè]] kẹwàá. <ref>https://www.thecable.ng/akumes-wife-iboris-daughter-win-house-of-reps-seats/</ref> <ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://gazettengr.com/lawmaker-advocates-inclusion-of-women-in-governance/ |access-date=2025-01-06 |archive-date=2025-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250108143828/https://gazettengr.com/lawmaker-advocates-inclusion-of-women-in-governance/ |dead-url=yes }}</ref> <ref>https://businessday.ng/politics/article/meet-female-lawmakers-in-nigerias-10th-national-assembly/#google_vignette</ref> == Awọn itọkasi == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] f6aok0zx89e11q1wi8syeyv53bxyf45 Sani Umar Dan-Galadima 0 77045 622489 596045 2026-06-16T19:28:22Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622489 wikitext text/x-wiki '''Sani Umar Dan-Galadima''' jẹ́ olóṣèlú ọmọ orilẹ-ede Nàìjíríà tó sìn gẹ́gẹ́ bí aṣojú ẹkùn ìpínlẹ̀ Kaura-Namoda / [[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Birnin-Magaji/Kiyaw|Birnin Magaji]] ti ìpínlè [[Ìpínlẹ̀ Zamfara|Zamfara]] ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin. <ref>https://dailypost.ng/2022/11/21/2023-abuja-court-sacks-zamfara-pdp-house-of-reps-candidate/</ref> <ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://www.icirnigeria.org/pension-fraud-court-summons-reps-member-dangaladima-over-bail-of-mainas-son/ |access-date=2025-01-08 |archive-date=2025-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250208073305/https://www.icirnigeria.org/pension-fraud-court-summons-reps-member-dangaladima-over-bail-of-mainas-son/ |dead-url=yes }}</ref> <ref>https://punchng.com/breaking-rep-member-dangaladima-appears-in-court-over-mainas-son-disappearance/</ref> <ref>https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/427797-court-revokes-faisal-mainas-bail-issues-warrant-for-his-arrest.html?tztc=1</ref> <ref>https://citizensciencenigeria.org/public-offices/persons/umar-sani-dan-galadima</ref> == Awọn itọkasi == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] kqbzzipph21fy05kizlxurqf6o8gzfi Setonji David 0 77242 622491 618165 2026-06-16T19:44:00Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622491 wikitext text/x-wiki {{Short description|Nigerian politician and philanthropist}} {{Use dmy dates|date=July 2024}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = Honourable | name = Setonji Samuel David | image = Engr. Setonji David.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1959|12|12|df=y}} | birth_place = Lagos | nationality = Nigerian | occupation = Politician | party = All Progressives Congress (APC) | office = Member and Chief Whip of the [[Lagos State House of Assembly]] | constituency = [[Badagry II]] | term_start = 2015 }} '''Setonji David''' ( a bí i ní ọjọ́ kejìlá, oṣù kejìlá, ọdún 1959 (12 December 1959))<ref name="w605">{{cite web | last=Lagos | first=Lshaa | title=Deputy Chief Whip (Hon. Engr. Setonji S. David) | website=Lagos House Of Assembly | date=2024-04-25 | url=https://lagoshouseofassembly.gov.ng/home/deputy-chief-whip-hon-engr-setonji-s-david/ | access-date=2024-12-07 | archive-date=24 April 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250424064013/https://lagoshouseofassembly.gov.ng/home/deputy-chief-whip-hon-engr-setonji-s-david/ | dead-url=yes }}</ref> ó jẹ́ olóṣèlú ọmọ bíbí orílẹ-èdè[[Nàìjíríà]] àti pé òun ni ó jẹ́ agbọ́pàá ní ilé ìgbìmọ̀ àwọn aṣojsòfin ti Ìpínlẹ̀ [[Èkó]],ó ń ṣojú ẹkùn ìdìbò kejì ti agbègbè [[Badagry]] láti ọdún 2015.<ref name="g335">{{cite web | last=Ewodage | first=Rejoice | title=Legislative profile: Setonji David | website=Ikeja Record | date=2024-08-05 | url=https://ikejarecord.com/legislative-profile-setonji-david/ | access-date=2024-12-07}}</ref><ref name="n462">{{cite web | title=Lagos lawmaker loses wife after brief illness | website=Pulse Nigeria | date=2024-05-25 | url=https://www.pulse.ng/news/local/lagos-lawmaker-loses-wife-after-brief-illness/q5syxl4 | access-date=2024-12-07}}</ref><ref name="d383">{{cite web | title=Lagos lawmaker loses wife | website=Peoples Gazette Nigeria | date=2024-05-25 | url=https://gazettengr.com/lagos-lawmaker-loses-wife/ | access-date=2024-12-07 | archive-date=25 May 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240525191716/https://gazettengr.com/lagos-lawmaker-loses-wife/ | dead-url=yes }}</ref><ref name="m519">{{cite web | title=Reconstruct Lagos-Badagry-Seme Expressway, lawmaker to Buhari | website=The Nation Newspaper | date=2018-10-24 | url=https://thenationonlineng.net/reconstruct-lagos-badagry-seme-expresswaylawmaker-to-buhari/amp/ | access-date=2024-12-07}}</ref><ref name="y842">{{cite web | title=2023: Lawmaker begs APC to adopt Tinubu as consensus candidate | website=Premium Times Nigeria | url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/527410-2023-lawmaker-begs-apc-to-adopt-tinubu-as-consensus-candidate.html?tztc=1 | access-date=2024-12-07}}</ref><ref name="f402">{{cite web | title=Lagos-Badagry expressway a 'national embarrassment' — Lawmaker | website=Premium Times Nigeria | url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/405734-lagos-badagry-expressway-a-national-embarrassment-lawmaker.html | access-date=2024-12-07}}</ref><ref name="p277">{{cite web | last=Muaz | first=Hassan | title=Lagos lawmaker commiserates with Senator Adeola over aide's death | website=The Eagle Online | date=2023-08-06 | url=https://theeagleonline.com.ng/lagos-lawmaker-commiserates-with-senator-adeola-over-aides-death/ | access-date=2024-12-07}}</ref> Ó ti fi ìgbà kan rí jẹ́ alága ìgbìmọ̀ ilé lórí ètò àyíká àti ìdàgbàsókè ìlú.<ref name="n252">{{cite web | title=Building collapse: Assembly to go after regulatory agencies | website=The Nation Newspaper | date=2017-06-05 | url=https://thenationonlineng.net/building-collapse-assembly-to-go-after-regulatory-agencies/amp/ | access-date=2024-12-07}}</ref> ==Àwọn ìtọ́kasí== {{Reflist}} [[Category:Living people]] [[Category:All Progressives Congress politicians]] [[Category:1959 births]] 45c4bx3rmlew3meatglp6omkl70n8xn Peter Odey 0 77244 622482 612933 2026-06-16T18:09:48Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622482 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Rt. Hon. Peter Agbe Odey <!-- use common name/article title --> | image = | imagesize = | caption = Official portrait | office = Deputy Governor of [[Cross River State]] | term_start = 29 May 2023 | term_end = | governor = [[Bassey Otu]] | predecessor = [[Ivara Esu]] | successor = | birth_name = Peter Odey | birth_date = {{birth date and age|1974|06|02|df=y}} | birth_place = [[Ogoja|Ogoja Local government]], Nigeria | death_date = | death_place = | nationality = Nigerian | party = [[All Progressives Congress]] | parents = | spouse = | children = | residence = | alma_mater = | occupation = Politician | profession = | website = | footnotes = }} '''Peter Odey''' (tí ọjọ́ ìbí rẹ̀ jẹ́ oṣù kẹfà ọdún,1974) jẹ́ Òṣèlú kan ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, tí ó sì ń ṣíṣe gẹ́gẹ́ bí Ìgbà Kejì Gómìnà ni [[Ìpínlẹ̀ Cross River]]<ref>https://crossriverwatch.com/2023/12/deputy-governor-odey-commissions-skill-acquisition-center-in-ogoja/</ref>. Ó ti fi ìgbà kan rí jẹ́ aṣáájú ilé ìgbìmọ̀ àwọn aṣojúsòfin ti [[ìpínlẹ̀ Cross River]].<ref>{{Cite web |last=Nliam |first=Amaka |date=2023-06-11 |title=Deputy Governor Commends Cross River State 9th Assembly |url=https://von.gov.ng/deputy-governor-commends-cross-river-state-9th-assembly/ |access-date=2023-07-10 |website=Voice of Nigeria |language=en-US |archive-date=2023-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710092519/https://von.gov.ng/deputy-governor-commends-cross-river-state-9th-assembly/ |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=News Agency of |date=2022-08-09 |title=Otun unveils Odey as APC deputy governorship candidate in Cross River |url=https://gazettengr.com/otun-unveils-odey-as-apc-deputy-governorship-candidate-in-cross-river/ |access-date=2023-07-10 |website=Peoples Gazette |language=en-US |archive-date=2023-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710092509/https://gazettengr.com/otun-unveils-odey-as-apc-deputy-governorship-candidate-in-cross-river/ |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Asare |first=Asare |date=2023-06-02 |title=Gov Otu calls for unwavering commitment, integrity from Deputy, Odey |url=https://dailypost.ng/2023/06/02/gov-otu-calls-for-unwavering-commitment-integrity-from-deputy-odey/ |access-date=2023-07-10 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref> == Ìgbé Ayé Àti Ètò Ẹ̀kọ́ == Peter lọ sí ilé ìwé Alákọbẹ̀rẹ̀ St. Benedict ni ìlú Igoli ni Ìjọba àgbègbè Ogoja ni Ìpínlẹ̀ Cross River láàrín ọdún 1979 sì 1985.<ref>https://www.africabizinfo.com/NG/saint-benedict-primary-school_1r</ref> Ó lọ sí ilé Ìwé Technical College tí ìjọba dà sílé fún Ẹ̀kọ́ Sẹ́kọ́ndírì. <ref>https://m.wikidata.org/wiki/Q100381037</ref> àti Army Day Secondary School,<ref>https://www.manpower.com.ng/company/16652/army-day-secondary-school-ogoja-town</ref> tí méjèèjì sì wá ní Agbègbè Ogoja, ó parí ní ọdún 1993 pẹ̀lú Igbìyànjú. Ó wọ Fásitì Tí Calabar láti ka Sociology ni 1995, tí ó sì jáde pẹ̀lú òye B.SC(Hons) ni ọdún 1999. Lẹ́yìn èyí, ó sìn ilé bàbá rẹ̀ fún ọdún kan lábé Àjọ NYSC ni Nguru ni Ìpínlẹ̀ Yobe. Wọ́n máa ń pè ní Agùnbánirọ̀ tí ṣe àmójútó Pinpin (CLO) ní Ẹ̀ka tí wọ́n pín sí, tí ó ń ṣíṣe gẹ́gẹ́ bí alárinà laarin àwọn Ìṣàkóso tí mójútó ètò àti àwọn Agùnbánirọ̀ yòókù, tí ó sì ń ṣíṣe gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ Nguru Local Government Poverty Alleviation Programme (PAP). Lẹ́yìn tí ó parí Ìsìn ìjọba, ó tẹ́síwájú láti lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Fásitì Catholic tí Lueven,<ref>https://www.kuleuven.be/english/kuleuven</ref><ref>https://www.topuniversities.com/universities/ku-leuven</ref> ní Belgium, níbi tí ó ti gba oyè ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ kejì nínú Political Sociology ní ọdún 2002. Ó rí ètò ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ gbà láti kàwé gba ìmọ̀-ìjìnlẹ̀ kejì nínú ẹ̀kọ́ tí ó ń rí sí bí àwọn orílẹ̀ èdè lágbàáyé ṣe máa ń bára ṣe (International Relations) tí àfojúsùn ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀ sì dá lórí àlàáfíà àti bí a ṣe máa ń yanjú àìgbọ́ra-ẹni-yé (Peace & Conflict Resolution) ní London Metropolitan University láàárín ọdún 2008 àti ọdún 2009 níbi tí ó gboyè tí ó ga jù. Ó padà sí ifásitì ti ìlú Calabar ([[Yunifásítì ìlú Calabar|University of Calabar]]) níbi tí ó ti parí ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀ nínú òfin àti pé ní yàjóyàjó yìí ni ó gba oyè ọ̀mọ̀wé nínú ẹ̀kọ́ tí ó ń kọ́ nípa àlàáfíà àti bí a ṣe máa ń yanjú àìgbọ́ra-ẹni-yé. == Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ == Àwọn UNDP gba Odey síṣẹ́<ref>https://www.undp.org/</ref> láti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi olùbádámọ̀ràn lórí àwọn ohun tí ó lè ṣe okùnfà àìgbọ́ra-ẹni-yé nígbà tí ó parí ètò ẹ̀kọ́ gboyè kejì ní ìlú [[London]]. Nígbà tí ó fi ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn àjọ àgbáyé [[Àjọ àwọn Orílẹ̀-èdè|UN]], ó ṣiṣẹ́ ní [[Kuwait]], [[Sudan]] àti [[Abuja]] ṣáájú kí ó tó di olórí fún ẹ̀ka tí ó ń rí sí ààbò àti bí a ṣe ń mójútó ewu (Security and Risk Management Department) ti ọ́fíìsì ilẹ̀-òkèèrè ní British High Commission Nigeria. == Ètò òṣèlú == Ìfẹ́ tí Peter ní sí ètò ìṣèlú jẹ́ èyí tí a lè tọ ipasẹ̀ rẹ̀ padà sí ìgbà tí ó fi wà ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga [[Yunifásítì ìlú Calabar|Calabar]] nínú ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ẹ̀kọ́ náà. Nígbà tí ó fi wà níbẹ̀, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà ni wọ́n fi dìbò yàn án láti dipò mún nínú ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ilé-ẹ̀kọ́ ti [[Yunifásítì ìlú Calabar|calabar]], Ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n jẹ́ ọmọ Ìpínlẹ̀ [[Ìpínlẹ̀ Cross River|cross-river]] (NACRISS), àti ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ń kẹ́kọ̀ọ́ ní orílẹ́-èdè [[Nàìjíríà]] (NANS). Pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbìyànjú láti jẹ alága ìjọba ìbílẹ̀ Ogoja àti ọmọ ilé ìgbìmọ̀ àwọn aṣojúsòfin ti ìpínlẹ̀ [[Ìpínlẹ̀ Cross River|Cross River]] ní ọdún 200 àti 2011 bákan náà, ní ọdún 2015 inú rẹ̀ dùn lẹ́yìn tí wọ́n dìbò yàn án láti ṣojú fún àwọn ènìyàn rẹ̀ ní ilé ìgbìmọ̀ àwọn aṣojúṣòfin ti ìpínlẹ̀ Cross River tí wọ́n sì tún un yàn ní ọdún 2019<ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://www.negroidhaven.com/2018/10/hon-peter-odey-emerges-pdp-house-of/ |access-date=2025-04-01 |archive-date=2025-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401083144/https://www.negroidhaven.com/2018/10/hon-peter-odey-emerges-pdp-house-of/ |dead-url=yes }}</ref> nígbà tí ó jẹ̀ olórí ilé ìgbìmọ̀ kẹsàn-án, nígbà méjèèjì ní abẹ́ àsìá ẹgbẹ́ alábùradà (PDP). Ní ọdún 2023, wọ́n yan Peter gẹ́gẹ́ bíi igbákejì olùdíje du ipò gómìnà, ìyẹn [[Bassey Otu|Governor Bassey Otu]] níbi ètò ìdìbò du ipò gómìnà ìpínlẹ̀ Cross-River ti ọdún 2023 lábẹ́ àsìá ẹgbẹ́ òṣèlú [[All Progressives Congress|All progressives Congress]] (APC),<ref>{{Cite web |last=Odunsi |first=Wale |date=2022-08-09 |title=APC's Bassey Otu unveils Cross River Assembly leader, Peter Odey as deputy |url=https://dailypost.ng/2022/08/09/apcs-bassey-otu-unveils-cross-river-assembly-leader-peter-odey-as-deputy/ |access-date=2023-07-10 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref> wọ́n jáwé olúborí níbi ètò ìdìbò, wọ́n sì búra fún wọn gẹ́gẹ́ bíi gómìnà ati igbákejì gómìnà ní ọjọ́ kẹtẹ̀lélógún, oṣù karùn-ún, ọdún 2023.<ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |date=2023-03-20 |title=APC’s Bassey Otu wins Cross River governorship election |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/south-south-regional/589192-apcs-bassey-otu-wins-cross-river-governorship-election.html |access-date=2023-07-10 |website=Premium Times Nigeria |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Otang |first=Godwin |date=2023-05-29 |title=Cross River: Otu, Odey sworn in as Governor, Deputy |url=https://tribuneonlineng.com/cross-river-otu-odey-sworn-in-as-governor-deputy/ |access-date=2023-07-10 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref> == Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin == Pẹ̀lú èròńgbà láti sin àwọn ènìyàn bí ó ti tọ́ àti bí ó ṣe yẹ, onírúurú àwọn ìwé àbádòfin ni ó dábàá, tí ó sì kún àwọn àbá onírúurú tí ó lè lapa rere nínú ayé ènìyàn lẹ́yìn<ref>https://crossriverwatch.com/2023/11/cross-river-deputy-attends-3rd-conference-on-intra-african-trade-fair-strengthens-economic-ties/</ref> nínú ilé ìgbìmọ̀ kẹjọ àti ẹ̀kẹsàn-án ni ó ti dá àwọn àbádòfin bíi; −àbádòfin láti dá ẹ̀ka ìjọba tí yóò máa rí sí ìdàgbàsókè àwọn iṣẹ́ alálòpẹ́,<ref>https://crossriverwatch.com/2015/08/hon-peter-odey-sponsors-bill-for-cross-river-sustainable-development-goals-agency/</ref> −àbádòfin láti dá àwọn ìgbìmọ̀ tí yóò máa rí sí ilé-iṣẹ́ àdáni ní Ìpínlẹ̀ Cross River, -àbádòfin láti dá ilé-iṣẹ́ tí yóò máa rí sí ìtẹ̀síwájú ìkọ́ni nípa iṣẹ́ olùkọ́, -àbádòfin láti yí ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti ìmọ̀-ẹ̀rō ti ìpínlẹ̀ Cross River sí ilé ẹ̀kọ́ gíga ti Cross River (UNICROSS) níbi tí wọn yóò ti máa kọ́ onírúurú ẹ̀kọ́<ref>https://www.calitown.com/crutech-to-unicross-cr-gets-new-university/</ref><ref>https://crossriverwatch.com/2021/02/crutech-now-unicross-after-assent-to-bill-by-ayade/</ref><ref>https://crossriverwatch.com/2019/09/cross-river-assembly-to-rename-crutech-make-it-a-conventional-university/</ref> -àbádòfin láti dá ilé-ẹ̀kọ́ gbogbonìṣe ti Ogoja sílẹ̀ <ref>https://crossriverwatch.com/2015/08/cross-river-lawmaker-urges-students-to-shun-cultism-exam-malpractice/</ref> àti -àbádòfin lórí bí a ṣe ń yanjú ááwọ̀<ref>https://crossriverwatch.com/2023/08/unicef-appoints-cross-river-state-deputy-governor-as-steering-committee-chairman/</ref> Ní ọdún 2021, Peter Odey fie ẹgbẹ́ òṣèlú PDP sílẹ̀ lọ sí ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress (APC).<ref>https://www.thecable.ng/breaking-court-sacks-20-cross-river-assembly-members-over-defection-to-apc</ref> Ní ọdún 2022, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí igbákejì olùdíje du ipò gómìnà ẹni tí í ṣe Senator Prince Bassey Edet Otu fún ìdíje dupò gómìnà ìpínlẹ̀ Cross River fún ọdún 2023. Nínú oṣù kejì ọdún 2023, Prince Bassey Edet Otu àti Peter Odey jáwé olúborí sí ipò gómìnà àti igbákejì gómìnà bákan náà tòun tìlù tìfọn.<ref>https://dailypost.ng/2023/11/22/cross-river-guber-poll-appeal-court-affirms-gov-otus-victory/</ref> Àwọn ẹgbẹ́ alátakò gbé ọ̀rọ̀ èsì idibò tí ó gbé wọn wọlé lọ sí ilé ẹjọ́, ní ọjọ́ kejìlá, oṣù kìn-ní-ín ọdún 2024 ni ilé ẹjọ́ dá wọn láre. <ref>https://www.channelstv.com/2024/01/12/breaking-supreme-court-upholds-bassey-otus-election-as-cross-river-governor/</ref> == Àwọn oyè tí ó ti jẹ == Ní ọjọ́ kẹta, oṣù kejìlá, ọdún 2023, Rt. Hon. Peter Agbe Odey jẹ́ ẹni tí wọ́n fún ní ipò Lekwel E’Mbe I ti Mbube<ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://www.negroidhaven.com/2023/12/cross-river-dep-gov-conferred-chieftaincy-title-by-mbube-nation/ |access-date=2025-04-01 |archive-date=2025-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250315050640/https://www.negroidhaven.com/2023/12/cross-river-dep-gov-conferred-chieftaincy-title-by-mbube-nation/ |dead-url=yes }}</ref> láti ọwọ́ aláyélúwà ọba ìlú Ogoja, Ọba Oti Mathias Odey Abua. Oyè náà túmọ̀ sí “Òpó Mbube” tí ó sì ń ṣe àfihàn àwọn ohun tí Peter Odey ti jà takuntakun fún fún àwọn ènìyàn rẹ̀.<ref>https://www.arisenews.org/2023/12/02/criver-deputy-rt-hon-odey-honored-with-chieftaincy-title-lekwel-embe-1/</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == <references /> {{DEFAULTSORT:Odey, Peter}} [[Category:Living people]] [[Category:1974 births]] [[Category:University of Calabar alumni]] [[Category:Cross River State politicians]] jk5tehfixuo7ka49agyxopf9h2td52b Pauline Tallen 0 77605 622481 601346 2026-06-16T18:02:24Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622481 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=Pauline Tallen|honorific_suffix=[[Order of the Federal Republic|OFR]]|image=Pauline Tallen in Tehran (2023).jpg|caption=Tallen in 2023|office=Minister of Women Affairs and Social Development|president=[[Muhammadu Buhari]]|term_start=21 August 2019|term_end=29 May 2023|predecessor=[[Aisha Abubakar]]|successor=[[Uju Kennedy-Ohanenye]]|office2=[[Deputy Governor of Plateau State]]|governor2=[[Jonah David Jang]]|term_start2=29 May 2007|term_end2=29 May 2011|predecessor2=[[Michael Botmang]]|successor2=[[Ignatius Datong Longjan]]|office3=Minister of State for Science and Technology|president3=[[Olusegun Obasanjo]]|term_start3=1999|term_end3=2003|predecessor3=[[Bartholomew Nnaji]]|successor3=[[Isoun Turner]]|birth_date={{birth date and age|1959|1|8|df=y}}|birth_place=[[Shendam]], [[Northern Region, Nigeria|Northern Region]], [[Colonial Nigeria|British Nigeria]] (now in [[Plateau State]], Nigeria)|occupation=Politician|party=[[All Progressives Congress]] (2014–present)<ref name="thenewsnigeria.com.ng">{{cite news|url=https://www.thenewsnigeria.com.ng/2015/01/28/pauline-tallen-ex-commissioners-dump-pdp-for-apc-in-plateau/|title=Pauline Tallen, ex-commissioners dump PDP for APC in Plateau|date=2015-01-28|website=The NEWS|access-date=2020-04-04}}</ref>|otherparty=[[Peoples Democratic Party (Nigeria)|Peoples Democratic Party]] (1998–2010; 2012–2014)<br>[[Labour Party (Nigeria)|Labour Party]] (2010–2012)|alma_mater=[[University of Jos]]|spouse={{marriage|John Tallen||2017|end=died}}|children=5}} '''Pauline Tallen''' OFR (ojoibi 8 January 1959 <ref name="srf">https://www.thenewsnigeria.com.ng/2015/01/28/pauline-tallen-ex-commissioners-dump-pdp-for-apc-in-plateau/</ref> ) je olóṣèlú ọmọ orílè-èdè Nàìjíríà to je Mínísítà fun ọ̀rọ̀ awon obìnrin ati ìdàgbàsókè awujo lati ọdun 2019 si ọdún 2023. <ref name="Independent">https://web.archive.org/web/20171223042616/http://www.sheroesforum.com/details.cfm?corpnews_scatid=30&corpnews_catid=13&corpnews_scatlinkid=172</ref> Aarẹ [[Muhammadu Buhari]] ni o yan an ni ọdun 2019 lẹyin ti o kọ yíyàn ikọ aṣoju si ni ọdun 2015 nít'orí pe wọn ko kàn si i ṣaaju ikede iyansipo náa ati pe ko ni gbà ipese fun pínpín àgbàrá déédéé láàrin awọn àgbègbè ìgbìmò mẹta ti ipinlẹ abínibí rẹ ti Plateau nítorí pe ijọba ìbílè kanna ni ohun pẹlu Gomina Simon Lalong tí wá. <ref>https://www.independent.ng/i-never-lobbied-to-be-minister-but-im-prepared-for-it-pauline-tallen/</ref> <ref name="Independent" /> <ref>https://dailypost.ng/2019/08/22/real-reason-buhari-appointed-women-affairs-minister-pauline-tallen/</ref> Ni ọdun 1999, o jẹ Mínísítà ti Ipinle fun Imọ ati Imọ-ẹrọ si Mínísítà ti Alákóso tẹlẹ, [[Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́|Olusegun Obasanjo]] . Ni ọdun 2007, o di igbá-kejì gómìnà ti Ipinlẹ Plateau ati obìnrin akọkọ ti o jẹ igbá-kejì gómìnà ni [[Agbègbè Apáàríwá Nàìjíríà|ariwa Naijiria]] . O tun dije lati jẹ gómìnà ti ìpínlè ni ọdun 2011, ṣugbọn o pàdánù si [[Jónà Jang|Jona David Jang]] . Arábìnrin naa jẹ ọmọ ẹgbẹ lọwọlọwọ gẹgẹbi igbimọ ti awọn alábòójútó ti ẹgbẹ òṣèlú [[All Progressives Congress|All Progressive Congress]], ati pe o bu ọla fun gẹgẹ bi obìnrin ti ọdun fun ilowosi rẹ si Nàìjíríà ni Aami Eye Afirika 10th ti Iranwa Tiwa. O jẹ ọmọ ẹgbẹ igbimọ ti National Agency for Control of Aids (NACA). == Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ == Tallen jẹ ilu abinibi ti [[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Shendam|Shendam]], ọmọbinrin bàbá Nda Paul Kattiems. O gba oye kan ninu imọ-ọrọ imọ-ọrọ ni [[Yunifásítì ìlú Jos|University of Jos]] ni ọdun 1982. <ref name="COFP Foundation 2002">https://guardian.ng/news/nigeria/metro/pauline-tallen-others-to-be-honoured/</ref> == Oselu ọmọ == Iṣẹ iṣelu Tallen bẹrẹ ni ọdun 1976, nígbàtí o jẹ oṣiṣẹ àlùfáà ni ìgbìmò ijọba ibilẹ Shendam, lẹhinna iranse ti awọn ọran ijọba agbegbe nigbamii. <ref name="srf"/> Ni ọdun 2011, o darapọ mọ [[Labour Party (Nigeria)|Labour Party]], lẹhinna dije ninu idibo gomina ti ipinlẹ naa. Ni ọdun 1994, o ti sọ di igbimọ ni [[Ìpínlẹ̀ Plateau|Ipinle Plateau]] . O jẹ kọmiṣanna ni ipinlẹ nipasẹ ijọba ologun laarin ọdun 1994 ati 1999. <ref name="thenewsnigeria.com.ng">https://cofpfoundation.org/her-excellency-dame-pauline-kedem-tallen/</ref> Ṣaaju idibo gbogboogbo ọdun 2015, o ti kuro ni ẹgbẹ òṣèlú PDP lọ si ẹgbẹ́ òṣèlú APC, igbesẹ ti o gbagbọ bi awọn eniyan kan bi ni ipinlẹ rẹ. Bi o ti wu ki o ri, o ṣapejuwe gbigbe naa gẹgẹ bi ipe lati ọdọ Ọlọrun, laisi aibalẹ kankan. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Punch</ref> Ni ọdun 2015, o kọ yiyan ikọ aṣoju nipasẹ Alakoso Buhari, tọka si ihuwasi ijọba ati ifiyapa ni ipinlẹ rẹ gẹgẹbi awọn idi. <ref>https://thenationonlineng.net/rejected-ambassadorial-nomination-tallen/</ref> Ninu iforowanilenuwo kan pelu iwe ìròyìn ''Leadership'', o sàlàyé pe gẹ́gẹ́ bi igbá-kejì gómìnà loun dije tako gómìnà fun ìlọsíwájú ìpínlè naa ati nitori pe gómìnà ko ni àǹfààní awon aráàlú lọkan. O so wipe ìṣẹ́gun Aare Buhari nibi idibo gbogboogbo odun 2015 ni Olorun seto. <ref>https://web.archive.org/web/20150721213253/https://leadership.ng/news/440350/buhari-will-shock-nigeria-for-good-tallen</ref> <ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://premiumtimesng.com/news/more-news/528219-low-number-of-women-in-politics-bane-of-nigerias-development-minister.html |access-date=2025-06-21 |archive-date=2025-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250621164523/https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/528219-low-number-of-women-in-politics-bane-of-nigerias-development-minister.html |dead-url=yes }}</ref> == Igbesi aye ara ẹni == O je ìyàwó si Ogbeni John Tallen, ọkàn ti lára àwọn olóyè ẹgbẹ òṣèlú [[People's Democratic Party]] ti o ku ni ọdun 2017. <ref>https://dailypost.ng/2017/03/28/pauline-tallen-ex-plateau-deputy-governor-loses-husband/</ref> O ni omo marun. Ni ọdun 2013, ọmọ Tallen mu u lọ si ile-ẹjọ fun idilọwọ ominira ti ikosile ati gbigbe rẹ. <ref>{{Cite news|url=https://www.legit.ng/38039.html|title=Trouble At Home: Pauline Tallen's Son Sues Her, Wants N200m Damages|date=2013-06-24|work=[[Legit.ng]]|access-date=2024-08-29}}</ref> Ó fèsì ní ọjọ́ díẹ̀ lẹ́yìn náà nípa jíjẹ́ kí ọmọ rẹ̀ fẹ̀sùn kan ilé ẹjọ́ fún jíjí ohun ọ̀ṣọ́ ohun ọ̀ṣọ́ rẹ̀ tí wọ́n ti fi ọmọkùnrin rẹ̀ sẹ́wọ̀n. <ref>{{Cite news|url=https://theeagleonline.com.ng/ex-deputy-governors-son-arraigned-for-theft-of-mums-jewelries/|date=2013-06-24|work=Naija.ng|access-date=2024-08-29|title=Ex-deputy governor's son arraigned for theft of mum's jewelries}}</ref> == Awọn ẹbun == * Ami eye lati odo egbe orile-ede ti National Council of Women Societies Abuja, fun ipa ti o tayọ si Idagbasoke Awọn Obirin ni Nigeria - 1996 * Ẹbun Merit nipasẹ National Association of Plateau State Students Bauchi Federal Polytechnic fun awọn ilowosi si idagbasoke ti Ẹkọ ati Itọju Ilera ni Ipinle - 1996 * Aami Eye Idaraya ti Orilẹ-ede ni Imọ-jinlẹ ati Imọ-ẹrọ nipasẹ Igbimọ Alase ti Igbimọ Imọ-jinlẹ Imọ-ẹrọ Naijiria - 1 Oṣu Keje 2002. * Ẹbun Merit ni idanimọ lori awọn ilowosi si idagbasoke ti obinrin ni Orilẹ-ede nla wa, Nigeria ati pẹlu riri atilẹyin rẹ fun ipese awọn iṣẹ NCWS ni gbogbo orilẹ-ede - 14 Keje 2001 * Ẹbun Ayẹyẹ Igbimọ Awọn ọdọ ti Ipinle Plateau ni idanimọ ilowosi si idagbasoke ati idagbasoke awọn ọdọ ni Ipinle Plateau Nigeria - 8 Oṣu kejila ọdun 2002. * Intra-Continental Media Network, ECOWAS DISTINGUISHED CORPORATE AWARD Award Gold Award fun awọn ilowosi ti ko lẹgbẹ ati ailagbara si idagbasoke gbogbogbo orilẹ-ede Naijiria ati Agbegbe ni agbegbe mejeeji ti eto-ọrọ aje ati iṣowo. Lehin ti o ti fi ogún ti ko le parẹ silẹ ti o yẹ fun apẹẹrẹ nipasẹ gbogbo eniyan. * Aami-ẹri gẹgẹbi Asoju ti Iṣẹ iyansilẹ ti Orilẹ-ede nipasẹ Isokan Orilẹ-ede, Alaafia ati Patriotic Ambassadors Foundation (NUPPAF). * Aami-eye lati ọdọ Awujọ Naijiria ni AMẸRIKA fun ipa nla rẹ si idagbasoke Imọ-ẹrọ ati Imọ-ẹrọ ni Nigeria – May 2002 * Aami-eye NBRRI ni riri ati idanimọ ti iṣẹ ti a ṣe si idagbasoke ati idagbasoke ti Imọ-ẹrọ ati Imọ-ẹrọ ni gbogbogbo ati Ile-ẹkọ Iwadii ti Ilu Naijiria ati Ni pataki- 24 Oṣu Kẹta 2004. * Ẹbun ti Ọla nipasẹ National Association of Zumunta USA Inc. Washington DC - Oṣu Kini 2000. * Aami-eye bi Awoṣe Alaafia – Ti gbekalẹ nipasẹ Maryann Music Word Ministries Jos -2007 * Award Fighter Crime 2006/2007-Eye Olopa Eniyan ti Ile-iṣẹ ọlọpa Naijiria * Aami-eye ti O dara bi Igberaga ti Awọn iya nipasẹ Awọn obinrin Catholic ti Nigeria, Abuja- 23 Oṣu Kẹjọ 2014. * Aami Aami Afirika ti Ẹbun Iran wa 2015 (Eye Obinrin ti Odun) ti a gbekalẹ nipasẹ Ile-iṣẹ Kariaye fun Alakoso Iṣawewe fun Awọn ọmọ Afirika ati Awọn alawodudu ni Ilu Awujọ ati Accolade Communications Limited * Jije Ọjọ Ẹtọ Eniyan Kariaye. Ẹbun ti Asoju ti “Ara Mi, Ẹtọ Mi” (Ipolongo Akàn Arun) * (NCWS) Nigeria ni Ifowosowopo pẹlu (1 Ykow Global Foundation) Iwe-ẹri ti Ẹbun Orile-ede ti Idara julọ lori Iṣẹ si Eda Eniyan. Oṣu kọkanla ọjọ 22, ọdun 2016. * 20 Oṣu Kini Ọdun 2017 nipasẹ Awọn awoṣe Oniṣere Naijiria (A Compendium of distinguished Nigeria) Award Merit. Aami Eye Asoju Aṣoju ti Odun Julọ Niyelori ni Ẹbun Alakoso 9th African Leader Par Excellence 2016, eyiti o waye ni 15 Oṣu kejila ọdun 2016 ni Excellence Hotel, Ogba Lagos. * Nipa Commonwealth Youth Council (CYC) Kínní 2017. Aami Eye Awọn Omoonile Afirika ti Nelson Mendela, gẹgẹbi Aṣaaju Patriotic Afirika. <ref>https://www.legit.ng/38039.html</ref> * Eye Aṣeyọri Igbesi aye Nipasẹ UNDP, 2023. <ref>https://theeagleonline.com.ng/ex-deputy-governors-son-arraigned-for-theft-of-mums-jewelries/</ref> == Awọn itọkasi == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1959]] ryu5k3fa4aftwl60b1qa13vlh88zy75 Abimbola Fashola 0 77616 622455 601463 2026-06-16T12:32:40Z Andre Engels 24 Ti ṣàtunjúwe ojúewé sí [[Abímbọ́lá fashola]] 622455 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Abímbọ́lá fashola]] taqgfauyyfvmijws2ws31g8tbxu9y5a Olóyè Teslim Folárìn 0 78835 622476 609231 2026-06-16T17:21:39Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622476 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=Teslim Folarin|image=Picture of Senator Oloye Teslim Kolawole Folarin 2014-03-14 03-26.jpeg|caption=Folarin in 2014|birth_date={{Birth date and age|1963|10|30|df=y}}|birth_place=[[Ibadan]], [[Western Region, Nigeria|Western Region]] (now in [[Oyo State]]), Nigeria|death_date=|death_place=|party=[[All Progressive Congress]] (2017–present)|education=[[Methodist Boys' High School, Lagos]]|spouse={{marriage|Angela Folarin||2022|end=died}}<ref name="Angela"/>|occupation=Politician}} '''Teslim Kọ́láwolé Folárìn''' OFR (a bi ní ọgbọ̀ńjọ́ oṣù kẹwàá, ọdún 1963) jẹ́ olóṣèlú Nàìjíríà,<ref name="Angela">{{Cite news|date=2022-01-28|title=Oyo senator, Teslim Folarin, loses wife|url=https://www.vanguardngr.com/2022/01/oyo-senator-teslim-folarin-loses-wife/}}</ref> ó jẹ́ olùdíje gómìnà ti All Progressives Congress ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ fún ìbò gómìná tí ó wáyé ni ọdún 2023 tí ó sì pàdánù sí ọwọ́ gómìnà tí ó ń bẹ lórí oyè èyinì [[Oluseyi Makinde|Sèyí Mákindé]].<ref>{{Cite news|date=2022-05-28|title=Teslim Folarin emerges Oyo APC governorship candidate|url=https://premiumtimesng.com/regional/ssouth-west/532979-teslim-folarin-emerges-oyo-apc-governorship-candidate.html|access-date=2025-11-11|archivedate=2024-08-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240829145439/https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-west/532979-teslim-folarin-emerges-oyo-apc-governorship-candidate.html|deadurl=yes}}</ref> Ó fi ìgbàkan jẹ́ ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà níbi tí ó ti ṣojú ẹkùn ti ààrin gbùgbùn ti ìpìnlẹ̀ Ọ̀yọ́ ní ọdún 2003 sí 2011; àti láti ọdún 2019 sí 2023. == Ìgbà èwe àti ilé ẹ̀kọ́ == Teslim Kọ́láwọlé Fọlárìn ni a bí ní ọgbọ̀ńjọ́ Oṣu Kẹwa ọdun 1963, sí inú ẹbí Alhaji ati Alhaja Hamzat Fọlàrìn. Ó ṣẹ̀wá láti ilé Baálẹ̀ ti àgbègbè Ọjà Igbó ní ìjọba ìbílẹ̀ Àríwa-ilà-oòrùn ilẹ̀ Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Folárìn ni ó jẹ Mọ́gàjí ti Ilé ẹbí rẹ̀ tí ó sì tún jẹ́ èèkàn olóye ní ílẹ̀ Ìbàdàn. Ó jẹ́ Lágúnà Olúbádàn ti ilẹ̀ Ìbàdàn. <ref name="teslimfolarin2015.com">{{Cite web|archivedate=2015-05-20}}</ref> Fọlárìn lọ ilé ìwé alákọ̌bẹ̀rẹ̀ ní [[Èkó|ìlú Èkó]] ; ètò ẹ̀kọ́ girama rẹ̀ parí ní ilé-ìwé girama àkọ́kọ́ ti Nàìjíríà, Methodist Boys' High School, ní ìlú Èkó . Fọlárìn kẹ́kọ̌ gboyè nínú ìmọ̀-ọ̀rọ̀ òṣèlú láti ilé ẹ̀kọ́ gíga [[Yunifásítì ìlú Ìbàdàn|Unifásitì ti ilẹ̀ Ìbàdàn]] <ref>{{Cite news|date=2021-08-27|title=Folarin to deliver 2021 UI alumni lecture, to be honoured with award of excellence|url=https://www.vanguardngr.com/2021/08/folarin-to-deliver-2021-ui-alumni-lecture-to-be-honoured-with-award-of-excellence/|access-date=2022-02-28}}</ref> àti ìwé-ẹ̀kọ́ diploma láti [[Yunifásítì Harvard|Harvard University]] , ní orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ó lo àwọn ọdún dìẹ́ ní Ìlú ọba láti ṣàjọpọ̀ ìrírí tí ó ṣe pàtàkì, pẹ̀lú àwọn ipa ìṣàkóso lẹ́ka ìṣòwò ní ìlú ọba bákańàn ṣáájú kí ó tó padà sí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ní ọdún 2002. Fọlárìn ṣe iṣẹ [[National Youth Service Corps|Àgùnbánirọ̀]] èyítí ìjọba orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ṣe ní ọ̀ranyàn fún gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ jáde ní ilé ẹ̀kọ́ gíga rẹ̀ ní ìlú Kàdúná tí ó sì darapọ̀ mọ́ òṣèlú lẹ́hǐnnà. <ref name="teslimfolarin2015.com"/> == Iṣẹ́ olóṣèlú == Fọlárìn díje ní ọdún 2003 láti ṣojú ẹkùn ààrin gbùngbùn ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́ ní èyí tí ó jáwé olúborí ní ẹni ọdún oókàndínlógójì lábẹ́ àsìá ẹgbẹ́ kanńàn ní ọdún òṣèlú [[People's Democratic Party|PDP]] tí ó sì tún wọlé elẹ́ẹ̀kejì lábẹ̀ àsìà ẹgbẹ́ kanńàn ní ọdún 2007. Folarin jẹ́ aṣòfin kan ṣoṣo ní ìpínlẹ̀ Oyo tó ti sìn fún ìgbà méjì nínú [[Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà Orílẹ̀ Èdè Nàìjíríà|Ilé Ìgbìmọ̀]] Aṣòfin àgbà ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ní Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣófin àgbà, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí Olórí Ilé. Folarin tún ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi ọ̀kan nínú ọmọ ìgbìmọ̀ tí ó ń rísí ọ̀rọ̀ okòwò àti àwọn òfin tí ó rọ̀mọ, ọ̀rọ̀ àti ìrìn àjò orí omi bí ótilẹ̀ jẹ́ wípé ohun tí ó nì ìfẹ́ sí jùlọ ni ọ̀rọ̀ ẹ̀kọ́, ìpèse iná mọ̀nàmọ́ná ati ohun àlùmọ́nì ti inù omi. Folarin kópa nínú ìwádìí ọ̀rọ̀ tí ó ní ṣe pẹ̀lú ìwà ìbàjẹ́ tí ó wáyé níbi ìpèsè iná ìjọ̀ba lọ́dún 2008. Gẹ́gẹ́bí Olùdarí ti Ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà, ó ṣaájú ìjíròrò lórí àtúnto gbogbo àwọn ìwé-àṣẹ alákǒso àti pé ó ṣe agbátẹrù sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìwe òfin mìráǹ lábẹ́lẹ̀. <ref>{{Cite news|url=https://leadership.ng/news/388417/afraid-senator-teslim-folarin|title=Who is Afraid of Senator Teslim Folarin?|journal=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]|accessdate=2015-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201192227/https://leadership.ng/news/388417/afraid-senator-teslim-folarin|archivedate=2014-12-01}}</ref> Lára wọn ni ìwe tí ó dá lórí ọ̀rọ́ mádàmídaà-òfò, ọ̀rọ̀ ówo ìfẹ̀hìntì fún àwọn ọmọ ológun àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ. Folarin gba ìwe láti díje sí ipò gómìnà ti ẹgbẹ́ òṣèlú rẹ̀, People's Democratic Party (PDP) ní ọdún 2014. <ref>{{Cite news|url=https://guardian.ng/news/nigeria/national/pdp-leaders-mobilise-support-for-jonathan-folarin-in-oyo/|title=PDP leaders mobilise support for Jonathan, Folarin in Oyo|access-date=2024-08-29}}</ref> Ó pàdánù sí ọwọ́ [[Abiola Ajimobi]] ti ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress ẹni tí ó jẹ́ gómìnà fún ìpínlẹ̀ ọ́yọ́ ní ìgbànǎ. Fọlarin lọ sínú ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress ní Oṣù kejìlá ọdún 2017. <ref>{{Cite news|url=https://www.tribuneonlineng.com/mother-defections-alao-akala-folarin-adigun-arapaja-others-officially-join-apc-oyo/|last=Wande|first1=S-Davies|title='Mother of all defections': Alao-Akala, Folarin, Adigun, Arapaja, others officially join APC in Oyo|journal=[[Nigerian Tribune]]|date=2017-12-13|accessdate=2024-08-29}}</ref> Fọlarin ni a dìbò yàn láti lọ ṣojú ààrin gbùngbùn ti ìpílẹ̀ ọ̀yọ́ ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà lábẹ́ àsìá ẹgbe òṣèlúti All Progressives Congress (APC) ní Oṣù Kẹsàn-án ọdún 2018. <ref>{{Cite news|title=Teslim Folarin Wins Oyo Central Senatorial Seat|url=https://premiumtimesng.com/news/315935-teslim-folarin-wins-oyo-central-senatorial-seat.html|date=2019-02-25|access-date=2024-08-29|archivedate=2024-08-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240829145439/https://www.premiumtimesng.com/news/315935-teslim-folarin-wins-oyo-central-senatorial-seat.html|deadurl=yes}}</ref> Folarin gba ipò yǐ lọ̀wọ̀ aṣòfin tí ń ṣojú agbegbe ààrin gbùngbùn Ọ̀yọ́ ni ọdún 2019 ẹni tí ń ṣe, Ayaba [[Monsurat Sunmonu]] àti àwọn olùdíje mìíràn. Ó jẹ́ ààrẹ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà lórí àwọn ohun tó wà láyìíká nílé ìgbìmọ́ aṣòfin àgbà kẹsàn-án. Ó tún wà nínú àwọn ìgbìmọ̀ mìíràn bíi Ìwádìí àti Ọ̀tẹlẹẹ̀múyẹ́, àjọ tóń ṣètò ìdìbò, Ìparílé, Àtúnṣe ìwé òfin, Ètò ìnáwó, àwọn àfojúsùn Ìdàgbàsókè àwùjọ (SDG) àti ọ̀rọ̀ àwọn ọmọ ogun ti òfúrufú. Fọlarin tún díje nínú ètò ìdìbò ti gomìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ní ọdún 2023 lórí pẹpẹ ti All Progressives Congress ṣùgbọ́n ó pàdánù sí ọwọ́ Gomìnà [[Oluseyi Makinde|Seyi Makinde]] ti ẹgbẹ́ òṣèlú ti PDP. <ref>{{Cite news|title=Inec declare Seyi Makinde as winner of Oyo state govnorship election|agency=[[BBC News Pidgin]]|url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-65005722|accessdate=2023-03-21}}</ref> == Àwọn Awuyewuye == Ní ọdún 2011, Fọlarin, àti àwọn mẹ́ta mìíràn ni a fi ẹ̀sùn kàn fún ikúu Lateef Salako ẹni tí ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́. == Ìgbésí ayé ara ẹni == Folarin fẹ́ Agbejẹ́rọ̀ Angela Folarin ẹni tí ó jáde láye ní ọdún 2022, ọba òkè fi àwọn ọmọ jíǹki wọn. == Àwọn àlàyé == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1963]] lbqqk3by0j1fnncdes3fd3xgndsc1b0 Kiitan Bukola 0 79301 622454 613409 2026-06-16T12:12:50Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622454 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' tí orúkọ rẹ̀ gan-an jẹ́ Ọlọ́runtìmílẹ́hìn Bọ́sẹ̀dé Bùkọ́lá (tí wọ́n bí lọ́jọ́ 18 March 1990)<ref name="i520">{{cite web | title=Kiitan Bukola Biography, Movies, Age, State, Career, Everything You Should Know | website=BaseNaija | date=2025-06-06 | url=https://www1.basenaija.com/kiitan-bukola-biography-movies-age-state-career-everything-you-should-know/ | access-date=2026-01-04 | archive-date=2023-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230927050100/https://basenaija.com/kiitan-bukola-biography-movies-age-state-career-everything-you-should-know/ | dead-url=yes }}</ref><ref name="f980">{{cite web | last=A | first=Olumide | title=Kiitan Bukola's bio: Husband, age, movies, net worth | website=Kemi Filani | date=2021-12-06 | url=https://www.kemifilani.ng/breaking-news/kiitan-bukolas-bio-husband-age-movies-net-worth | access-date=2026-01-04}}</ref> jẹ́ òṣèré sinimá àgbéléwò àti oníṣòwò ọmọ Ìpínlẹ̀ Èkìtì, lápá ìwọ̀n oòrùn orílẹ̀-èdè Nigeria. <ref name="n518">{{cite web | last=Ige | first=Tofarati | title=I can date my fan | website=Punch Newspapers | date=2019-12-15 | url=https://punchng.com/i-can-date-my-fan-kiitan-bukola/ | access-date=2026-01-04}}</ref><ref name="o461">{{cite web | last=Fasan | first=Yewande | title=Why I'm scared of marriage | website=The Nation Newspaper | date=2024-12-25 | url=https://thenationonlineng.net/why-im-scared-of-marriage-actress-kiitan-bukola/ | access-date=2026-01-04}}</ref> ==Àwọn Ìtọ́kasí == {{Reflist}} eogod3cpy4fm1pwcdsudug3jka4i2i4 Rimini Makama 0 79641 622487 616082 2026-06-16T18:50:53Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622487 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Rimini Makama | image = | caption = Executive Commissioner Stakeholder Management, NCC | birth_name = | birth_place = | death_date = | death_place = | education = '''[[University of Jos]]'''<br/>{{small|([[Bachelor of Laws]])}}'''<br/>[[London School of Marketing]]'''<br/>{{small|([[Marketing|Diploma in Marketing]])}}<br/>'''[[University of Reading]]'''<br/>{{small|([[Master of Laws]])}} | occupation = [[Amòfin]], Otaja, Aláṣẹ àjọ | years_active = 2007{{ndash}}present | citizenship = {{flagicon|Nigeria}} Nàìjíríà | known_for = | title = | website = | spouse = }} '''Rimini Haraya Makama''' jẹ́ [[Amòfin|agbẹjọ́rò]], oníṣòwò àti olórí ilé-iṣẹ́ ni. Ó jẹ́ Kọmíṣọ́nà Àgbà fún Ìṣàkóso Àwọn Oníbàárà ní [[:en:Nigerian_Communications_Commission|Ìgbìmọ̀ Ìbánisọ̀rọ̀ Nàìjíríà]] . Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin [[Nàìjíríà]] ti fi ìdí Makama múlẹ̀ sí ipò rẹ̀ ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù karùn-ún ọdún 2024 lẹ́yìn yíyàn rẹ̀ láti ọwọ́ Ààrẹ [[Bọ́lá Tinúbú]] GCFR ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kejì ọdún 2024. == Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ == A bí Makama ní [[Jos]], [[Ìpínlẹ̀ Plateau]], ní apá àríwá àárín gbùngbùn [[Nàìjíríà]].<ref>{{cite web | accessdate=26 November 2017 | url=https://viewpointnigeria.com/rimini-makama-gindiri-appointed-executive-board-microsoft-nigeria/ | date=8 October 2016 | publisher=View Point Nigeria (VPN) | title=Rimini Makama from Gindiri appointed into the executive board of Microsoft Nigeria | location=Lagos | language=en | archive-date=1 December 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035949/https://viewpointnigeria.com/rimini-makama-gindiri-appointed-executive-board-microsoft-nigeria/ | dead-url=yes }}</ref> Makama kẹ́kọ̀ọ́ nípa òfin ní [[Yunifásítì ìlú Jos]], Nigeria, ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú LLB. Lẹ́yìn tí ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ òfin, wọ́n pè é sí ilé-ẹ̀kọ́ òfin ní Nàìjíríà. Makama tẹ̀síwájú láti gba ìwé-ẹ̀rí LLM láti [[:en:University_of_Reading|Yunifásítì ti Reading]] . Makam tun ni iwe-ẹri CIM lati [[:en:LSM_Education|Ile-ẹkọ Tita Ilu Lọndọnu]].<ref>{{cite web | url=https://leadingladiesafrica.org/ms-rimini-haraya-makama-microsoft-nigerias-new-companys-cooperate-affairs-director/ | title=ICYMI: Ms. Rimini Haraya Makama is Microsoft Nigeria's new company's Corporate Affairs Director – Leading Ladies Africa |language=en}}</ref> == Iṣẹ́ ọwọ́ == Ní oṣù kejì ọdún 2024, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí Kọmíṣọ́nà Àgbà fún Ìṣàkóso Àwọn Oníbàárà ní Ìgbìmọ̀ Ìbánisọ̀rọ̀ Nàìjíríà. Ilé ìgbìmọ̀ [[Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà Nàìjíríà|aṣòfin Nàìjíríà]] fọwọ́ sí yíyàn rẹ̀ ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù karùn-ún ọdún 2024.<ref>{{Cite web |last=Akintaro |first=Samson |date=2024-02-23 |title=Tinubu appoints Abraham Oshadami, Rimini Makama as NCC Commissioners |url=https://nairametrics.com/2024/02/23/tinubu-appoints-abraham-oshadami-rimini-makama-as-ncc-commissioners/ |access-date=2024-08-01 |website=Nairametrics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Senate confirms Makama, Oshadami for appointment as commissioners in NCC |date=21 May 2024 |url=https://thenationonlineng.net/senate-confirms-makama-oshadami-for-appointment-as-commissioners-in-ncc/ |access-date=2024-08-01}}</ref> Kí Makama tó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ nínú Ìgbìmọ̀ Ìbánisọ̀rọ̀ Nàìjíríà, ó ti kópa nínú onírúurú iṣẹ́ ní Microsoft láti ọdún 2016 sí 2023, pàápàá jùlọ gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Àjọ Ìjọba fún MEA Emerging Markets. Nínú ipò yìí, ó ṣe pàtàkì nínú ṣíṣẹ̀dá ètò ìlànà kan tí ó mú kí ẹ̀ka ìjọba gba ìmọ̀ ẹ̀rọ ìkùukùu gbogbogbò ní onírúurú ọjà káàkiri MEA. Nígbà tí ó wà ní Microsoft, Makama dúró fún àwọn ohun tí ilé-iṣẹ́ náà ní ẹ̀ka iṣẹ́-àjọ Digital Economy Task Force ti US Chamber of Commerce àti SMART Africa Alliance. Ó tún di olókìkí fún pípín àwọn ìròyìn pàtàkì lórí ìwà rere AI, pàápàá jùlọ nígbà tí ó farahàn gẹ́gẹ́ bí agbọ́rọ̀sọ onímọ̀ nípa ìlànà AI ní UNESCO Forum on Artificial Intelligence ní ọdún 2018. Iṣẹ́ Makama tún ní àkókò pàtàkì pẹ̀lú Africa Practice gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Ìbánisọ̀rọ̀ fún Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà. Nínú ipa yìí, ó ṣe àṣeyọrí láti yí àwọn àìní ìbánisọ̀rọ̀ onímọ̀ràn ti àwọn ilé-iṣẹ́ pàtàkì bíi Uber, PayPal, CNN, Google SSA, Bloomberg LP, Sage VIP, Actis West Africa, àti The African Union padà sí àwọn ojútùú tó gbéṣẹ́, ó sì ń bá àwọn onímọ̀ràn ìjọba tó ga jùlọ ṣiṣẹ́ pọ̀. Kí ó tó di ọmọ ẹgbẹ́ ọlọ́pàá ilẹ̀ Africa, ó jẹ́ Olùrànlọ́wọ́ Àgbà fún Òfin ní Ọ́fíìsì Àwọn Ọ̀ràn Òfin - International Criminal Police Organisation (INTERPOL) ní [[:en:Lyon|Lyon]], France. === Àwọn ìsapá ìṣẹ̀dá === Makama jẹ́ olùfẹ́ fíìmù. Òun ni Olùgbéjáde Àgbà fún [[:en:Green_White_Green|Green White Green]], fíìmù onímọ̀ nípa àwọn ọmọdébìnrin mẹ́ta láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà tí wọ́n ń yípadà láti ilé-ẹ̀kọ́ girama sí yunifásítì.<ref>{{Cite web |last= |date=2024-02-23 |title=Profile – Rimini Makama newly Appointed Executive Commissioner, Stakeholder Management at NCC |url=https://techeconomy.ng/profile-rimini-makama-newly-appointed-executive-commissioner-stakeholder-management-at-ncc/ |access-date=2024-08-01 |website=techeconomy.ng |language=en-GB}}</ref> Òun ni Olùgbéjáde Àgbà [[:en:The_Lost_Okoroshi|The Lost Okoroshi]], fíìmù aláfẹ́fẹ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.<ref>{{Cite web |last=DeFore |first=John |date=2019-09-18 |title='The Lost Okoroshi': Film Review |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/lost-okoroshi-1240868/ |access-date=2024-08-01 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Parker |first=Andrew |date=2019-09-07 |title=TIFF 2019 Review: The Lost Okoroshi |url=https://www.thegate.ca/film/041128/tiff-2019-review-the-lost-okoroshi/ |access-date=2024-08-01 |website=The GATE |language=en-US}}</ref> ==Àwọn ìtọ́kasí== {{reflist}} jtmsxaifqn091nvljwgeej31wrpjvkf Olayemi Oyebanji 0 79939 622472 620001 2026-06-16T16:52:12Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622472 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Olayemi Oyebanji | image = | image_size = | alt = | caption = | office1 = [[First Lady]] of [[Ekiti State]] | 1blankname1 = | 1namedata1 = [[:en:Biodun Oyebanji|Biodun Oyebanji]] | term_label1 = Assumed role | term_start1 = 16 October 2022 | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = | birth_name = Olayemi Olajumoke Abiodun | birth_date = | birth_place = [[Ado-Ekiti]] | othername = | spouse = Biodun Oyebanji | citizenship = Nigerian | occupation =Olùkọ<br>Olóṣèlú | parents = | relatives = | notable works = | awards = | website = }} Dókítà '''Olayemi Olajumoke Abiodun Oyebanji''' jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n, olùkọ àti olóṣèlú [[Nàìjíríà]]. Ó jẹ́ Ìyàwó àkọkọ́ ti [[Ìpínlẹ̀ Èkìtì]] lọ́wọ́lọ́wọ́ láti ọdún 2023 gẹ́gẹ́bí ìyàwó gómìnà, [[:en:Biodun_Oyebanji|Biodun Oyebanji]]. == Ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀ == Ó jẹ́ ọmọ Ado-Ewi ní Àgbègbè Ìjọba [[Adó-Èkìtì]] ti Ìpínlẹ̀ Èkìtì.<ref name=Ado/> Ó ló si [[Yunifásítì ìlú Ìbàdàn]], níbi ti ọ ti pàdé ọkọ́ rẹ̀ àti parí pẹ̀lú oyè ni Ìṣàkóso Ị̀ṣẹ́-ẹ́kọ́, lẹhìn èyí ọ pàdà si Yunifásítì ìlú Ìbàdàn láti kọ́ bí olùkọ́. Ó tún gbá Ph.D. ni Ìṣàkóso Ẹ́kọ́.<ref name=Ado>{{cite web|url=https://punchng.com/god-prepared-me-to-become-first-lady-ekiti-govs-wife-olayemi-oyebanji/|title=God prepared me to become First Lady, Ekiti governor's wife Olayemi Oyebanji|work=Punchng.com|date=5 February 2023}}</ref><ref name=lecturer>{{cite web|url=https://www.vanguardngr.com/2023/09/dr-olayemi-oyebanji-a-first-lady-properly-so-called/|title=Dr Olayemi Oyebanji: A First Lady properly so-called|work=Vanguard Nigeria|date=18 September 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ui.edu.ng/news/my-family-has-long-history-ui-says-ekiti-state-governor|title=My family has a long history with UI, says Ekiti State governor|access-date=25 March 2026}}</ref> Ó dị̀ Ìyàwó àkọkọ́ nígbàtí ọkọ́ rẹ̀ jẹ́ gómìnà ti Ìpínlẹ̀ Èkìtì.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/pidgin/articles/cw0qq78v82ro|title= Ekiti State don officially swear in Biodun Oyebanji as Governor|work=[[BBC Pidgin]]|date=16 October 2022|language=pcm}}</ref> Ni ọdún 2024, Ọ bẹ̀rẹ iṣẹ́ àkànṣe kan ti a pé ni Widows , Aged, Orphans and the Homeless (WAOH) ni Ìpínlẹ̀ Èkìtì, àti "Àdìre Èkìtì" láti mú iṣẹ́lọ́pọ́ agbègbè ti áṣọ́ [[Adire]] pọ̀.<ref>{{cite web|url=https://www.waohfoundation.org/blog_details.php?a=ekiti-first-lady-launches-widow-screening-for-empowerment-project|title=Ekiti First Lady launches widow screening for empowerment project|date=30 May 2024|work=[https://www.waohfoundation.org WAOH Foundation]}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ekitistate.gov.ng/archives/27899|title= Oyebanji's wife launches Àdìre Èkìtì Hub as 200 youths commence training|work=Ekiti State Government|date=4 March 2024}}</ref> Ọ tún jẹ́ àṣìṣé ẹtọ́ obìnrin ti ọ ti sọ́rọ̀ lórí pàtàkì ti ikọlù obìnrin, ọ ṣé àtìlẹ́yìn ìlérà obìnrin fún àwọn ìyá àti aboyún iyàsọ́tọ̀ àti àjẹsára tètè fún àwọn ọmọ ìkókó.<ref>{{cite web|url=https://ekitipodium.com/2026/03/18/empower-women-build-a-stronger-nigeria-oyebanjis-wife/|title=Empower women, build a stronger Nigeria - Oyebanji's wife|date=18 March 2026|work=Ekiti Podium|access-date=26 March 2026|archive-date=14 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260414125655/https://ekitipodium.com/2026/03/18/empower-women-build-a-stronger-nigeria-oyebanjis-wife/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://punchng.com/ekiti-govs-wife-awards-50-orphans-scholarship-provides-school-supplies/|title=Ekiti gov's wife awards 50 orphans scholarship, provides school supplies|date=15 January 2025|work=The Punch}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stateofthestates.ng/2026/01/03/ekiti-first-lady-beats-drum-for-breastfeeding-immunisation-to-save-newborns/|title=Ekiti First Lady beats drum for Breastfeeding, Immunisation to save newborns|work=State of the States|date=3 January 2026|access-date=26 March 2026|archive-date=10 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260410084605/https://www.stateofthestates.ng/2026/01/03/ekiti-first-lady-beats-drum-for-breastfeeding-immunisation-to-save-newborns/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://punchng.com/oyebanjis-wife-canvasses-exclusive-breastfeeding-immunisation/|title=Oyebanji's wife canvasses exclusive breastfeeding, immunization|work=Punch Newspapers|date=14 December 2024}}</ref> Bi Ìyàwó àkọkọ́, ọ ti ṣé àtìlẹ́yìn ìdàgbàsókè àgbègbè ni Ìpínlẹ̀ Èkìtì nípasẹ̀ àwọn ọrẹ.<ref>{{cite web|url=http://newsanchorng.com/2025/03/12/oyebanji-donates-school-bus-to-school-in-ekiti-harps-on-maintenance-culture/|title=Oyebanji donates school bus to school in Ekiti, harps on maintenance culture|date=12 March 2025|work=City News}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ekitistate.gov.ng/archives/26159|title= Ekiti First Lady restates Ekiti Government's commitment to sports development|work=Ekiti State Government|date=29 June 2023}}</ref> Ó jẹ́ olùkọ́ àgbà ni Yunifásítì ìlú Ìbàdàn lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí.<ref name=lecturer/> ==Àwọn ìtọ́kasí== {{Reflist}} qc4vfsyp5ewo1ophp9lt2ly2nsfacdq Taiwo Oyedele 0 80120 622499 619177 2026-06-16T20:54:43Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622499 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=Taiwo Oyedele|alma_mater=[[London School of Economics]]<br/>[[Yale University]]<br/>[[Harvard Kennedy School]]|occupation=Ètò ọrọ ajé, Iṣẹ iṣiro owó|education=[[Oxford Brookes University]]<br/>[[Yaba College of Technology]] ([[Higher National Diploma|HND]], nínú ìwé ìṣirò owó àti ìnáwó)|image=|website={{URL|taiwooyedele.com}}|minister=[[Mínísítà ìpínlẹ̀ fún ìṣúná owó]]|minister_from=March 16th 2026|predecessor=Doris Nkiruka Uzoka-Anite}} '''Taiwo Oyedele''' (a bí ní ọjọ́ oṣù kẹfà ọdún 1975) <ref>{{Cite news|last=Release|first=Press|date=18 June 2025|title=President Tinubu felicitates Taiwo Oyedele at 50|url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/801528-president-tinubu-felicitates-taiwo-oyedele-at-50.html|access-date=4 July 2025|newspaper=[[Premium Times]]|language=en}}</ref> jẹ́ onímọ̀ nípa ètò ọrọ̀ ajé, oníṣirò owó àti ògbóǹkangí nínú ètò ìṣèlú gbogbogbòò ní Nàìjíríà. Ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí alága Ìgbìmọ̀ Ààrẹ lórí Ìlànà Owó àti Àtúnṣe Owó Orí ní [[Nàìjíríà]] tí Ààrẹ [[Bọ́lá Tinúbú|Bola Tinubu]] yàn. <ref name="auto2">{{Cite news|last=Ailemen|first=Anthony|date=7 July 2023|title=Tinubu names Taiwo Oyedele as chairman, tax reforms|url=https://businessday.ng/news/article/tinubu-names-taiwo-oyedele-as-chairman-tax-reforms/|location=Lagos, Nigeria|access-date=10 August 2025|newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news|last=|first=|date=18 June 2025|title=Tinubu hails tax czar Taiwo Oyedele on 50th birthday|url=https://gazettengr.com/tinubu-hails-tax-czar-taiwo-oyedele-on-50th-birthday/|location=Abuja, Nigeria|access-date=10 August 2025|newspaper=[[Peoples Gazette]]|language=en-US}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ní oṣù kẹta ọdún 2026, Ààrẹ [[Bọ́lá Tinúbú|Bola Tinubu]] yàn án, àwọn aṣòfin sì fọwọ́ sí i ní ọjọ́ kejìlá oṣù kẹta ọdún 2026 láti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Mínísítà ìpínlẹ̀ fún Ìṣúná owó láti rọ́pò [[Doris Uzoka-Anite]] . <ref>{{Cite news|title=Tinubu nominates Taiwo Oyedele as minister of state for finance|url=https://www.channelstv.com/2026/03/03/just-in-tinubu-nominates-taiwo-oyedele-as-minister/|newspaper=Channels Television|date=3 March 2026|access-date=4 March 2026}}</ref> Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹta ọdún 2026, Ààrẹ [[Bọ́lá Tinúbú|Bola Tinubu]] búra fún un, ó sì gba ipò gẹ́gẹ́ bí Mínísítà ìpínlẹ̀ fún Ìṣúná Owó ní Nàìjíríà == Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ == A bí Oyedele ní [[Ìpínlẹ̀ Òndó|Ìpínlẹ̀ Ondo]], ó sì dàgbà ní Ikaram, [[Àkókó|Akoko]] . Ó gba ìwé ẹ̀rí (HND) nínú ìwé ìṣirò owó àti ìnáwó láti [[Yaba College of Technology|ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti ìmọ̀-ẹ̀rọ Yaba]] (YABATECH) àti BSc nínú ìwé ìṣirò owó ní Yunifásítì Oxford Brookes . Ó parí àwọn ètò ẹ̀kọ́ àgbà ní ilé èkó ti ètò ọrọ ajé ní ìlú lọ́ndọ̀nù Yale University, Gordon Institute of Business Science àti Harvard Kennedy School . == Iṣẹ́ ọwọ́ == Iṣẹ́ Oyedele gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ipa pàtàkì ní àwọn ẹ̀ka àdáni àti ti ìjọba. Ó lo ọdún méjìlelogun ní PwC, ó dara pọ̀ mọ́ wọn ní ọdún 2001 ó sì di Alábàáṣiṣẹ́pọ̀ Ìlànà Owó Orí àti Aṣáájú Owó Orí Áfíríkà. Ní àsìkò yìí, ó tún ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Igbákejì Ààrẹ ti Ìgbìmọ̀ Ìlànà Owó Orí Orílẹ̀-èdè fún Ilé Iṣẹ́ Ìnáwó ti Àpapọ̀, ó ń ṣe àfikún sí àtúnṣe owó orí orílẹ̀-èdè. Awọn iṣẹ́ rẹ̀ lórí ètò ìṣèlú agbègbè ní wọnyi; iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Alága Ìgbìmọ̀ Ìmọ̀-Ẹ̀rọ Ìtajà Orí Gíga ti West Africa Union of Tax Institutes (WAUTI) lórí Iṣẹ́ Ìṣọ̀kan [[Àgbàjọ Tòkòwò àwọn Orílẹ̀-èdè Ìwọòrùn Áfríkà|ECOWAS]] . <ref>{{Cite news|location=Lagos, Nigeria}}</ref> <ref>{{Cite news|archivedate=28 January 2015}}</ref> Ó tún jẹ́ Aṣáájú Àkọ́kọ́ fún Ìgbìmọ̀ Ìṣètò Owó Orí àti Ààrẹ Ìṣàkóso Dídàgbàsókè Ìwọ̀-Oòrùn Áfíríkà lábẹ́ Ẹgbẹ́ Ìpàdé Owó Orí ti Nàìjíríà (NESG). Ó tún fún Báńkì Àgbáyé ní ìmọ̀ ọ̀jọ̀gbọ́n, ó jẹ́ Alága Ìgbìmọ̀ Ìdáwó Orí àti Ìṣúná Owó ti Institute of Chartered Accountants of Nigeria (ICAN). <ref name="auto2"/> Ó jẹ́ alákòóso ti Ẹ̀ka Owó-orí Taara ní Chartered Institute of Taxation of Nigeria (CITN). Ní oṣù Keje ọdún 2023, ó fi PwC sílẹ̀, wọ́n sì yàn án gẹ́gẹ́ bí Alága Ìgbìmọ̀ Ààrẹ lórí Ìlànà Owó-orí àti Àtúnṣe Owó-orí láti ọwọ́ Ààrẹ [[Bọ́lá Tinúbú|Bola Tinubu]] . Lábẹ́ ìdarí rẹ̀, ìgbìmọ̀ náà dábàá pé kí a dá Ilé Iṣẹ́ Owó-orí ti Nàìjíríà kan sílẹ̀ láti rọ́pò ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé iṣẹ́ owó-orí tó wà, pẹ̀lú èrò láti mú ìpíndọ́gba owó-orí sí Àpapọ̀ iye ọrọ̀ ajé (GDP) ti Nàìjíríà pọ̀ sí i láti nǹkan bí idà mẹwa sí ó kéré tán idà méjìdínlógún láàrín ọdún mẹ́ta. Ní oṣù Karùn-ún ọdún 2025, Ilé [[Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà Nàìjíríà|ìgbìmọ̀ aṣòfin]] fọwọ́ sí àwọn òfin àtúnṣe owó-orí mẹ́rin tí ó dá lórí àwọn àbá ìgbìmọ̀ náà, títí kan òfin láti dá Ilé Iṣẹ́ Owó-orí Nàìjíríà sílẹ̀ àti láti ṣe àtúnṣe sí àwọn ìlànà fún VAT àti owó-orí epo rọ̀bì. Oyedele jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n ní [[Babcock University]], olùkọ́ni ní [[Yunifásítì ìlú Èkó|Yunifásítì ti Èkó]] àti ọ̀jọ̀gbọ́n kan tí ó ń ṣèbẹ̀wò ní Ilé-ẹ̀kọ́ Iṣòwò ti Èkó. Ó jẹ́ olùdásílẹ̀ Impact Africa Foundation; àjọ tí kìí ṣe ti èrè tí ó dojúkọ ipa àwùjọ àti agbára àwọn ọ̀dọ́. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Institute of Chartered Accountants of Nigeria, Chartered Institute of Taxation of Nigeria, Association of Chartered Certified Accountants, Nigeria Leadership Initiative àti ọmọ ẹgbẹ́ Global Governing Council of the Association of Chartered Certified Accountants (ACCA), ọmọ ẹgbẹ́ Global Tax Forum àti Harvard Business Review Advisory Council. <ref>{{Cite news|last=Ailemen|first=Anthony|date=7 July 2023|title=Tinubu names Taiwo Oyedele as chairman, tax reforms|url=https://businessday.ng/news/article/tinubu-names-taiwo-oyedele-as-chairman-tax-reforms/|location=Lagos, Nigeria|access-date=11 August 2025|newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == <references /> [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1975]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] jg8nbs4bcyoc9dkxuy4jyfmawoowkma Lematia Ruth Molly Ondoru 0 80295 622459 621445 2026-06-16T13:05:26Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622459 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ugandan gender activist}} {{Infobox person | name = Ruth Molly Lematia Ondoru | image = Lematia Ruth Molly Ondoru.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1946|12|30}} | alma_mater = [[Case Western Reserve University School of Medicine|Case Western Reserve University, US]] | occupation = Oṣèlú | networth = }} '''Ruth Molly Lematia Ondoru''' jẹ́ olóṣèlú, agbẹjọ́rò àti ajìjàgbara ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn ní Uganda tí ó ṣiṣẹ ní ipo ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ aṣòfin ti Orílẹ̀-èdè Uganda àti Olùdámọ̀ràn Ààrẹ lórí eto Ìdílé. Lematia tún ti ṣe òfin àti ìlànà ní Uganda, ó ti kópa nínú ètò ìṣèlú àgbáyé àti ti agbègbè, lórí àlàáfíà àti ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé nínú iṣẹ́ rẹ̀.<ref name=":0">Tushabe, Nasa (2021-01-18). [https://pearlpost.co.ug/news/politics/list-of-winners-and-losers-of-2021-member-of-parliament-elections/ "Full List of Winners and Losers of 2021 Member of Parliament Elections"]. ''The Pearl Post''. Retrieved 2026-05-28.</ref><ref>[https://www.globalpeace.org/people/hon-lematia-ruth-molly-ondoru "Hon. Lematia Ruth Molly Ondoru | Global Peace Foundation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171202071233/https://www.globalpeace.org/people/hon-lematia-ruth-molly-ondoru |date=2017-12-02 }}. ''www.globalpeace.org''. Retrieved 2026-05-28.</ref> == Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ ìbẹ̀rẹ̀ == A bí Molly Lematia ní River Oli ní agbègbè àárín gbùngbùn Arua ní ọjọ́ 30 oṣù Kejìlá ọdún 1946 fún Sadaraka Oce àti Maliza Oberu Oce ti Paranga Nigo, ìjọ Paranga ní agbègbè Oleba, agbègbè Maracha.<ref name=":0" /><ref name=":1">[https://www.newvision.co.ug/articledetails/92228 "KNOW YOUR MP-ELECT: Ruth Molly Ondoru Lematia"]. ''New Vision''. Retrieved 2026-05-28.</ref> Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Paranga níbẹ̀ ní ó ti parí ìyókù ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà, ó lọ̀ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Goli àti ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Mvara fún ìpele O'level àti A level rẹ̀.<ref name=":1" /> Ó ní ìwé ẹ̀rí diploma titi nọ́ọ̀sì gbogbogbò láti ilé-ẹ̀kọ́ Mulago ti Nọ́ọ̀sì àti Abínibí.<ref name=":1" /> Ó tún ní ìwé ẹ̀rí diploma titi nọ́ọ̀sì abínibí.<ref name=":1" /> Ó ní ìwé ẹ̀rí masters méjì nípa àrùn jẹjẹrẹ àti ìlera àwùjọ láti Case Western Reserve University, US.<ref>[https://case.edu/ "Case Western Reserve University"]. ''Case Western Reserve University''. Retrieved 2026-05-28.</ref><ref name=":1" /> [[File:Lematia Ruth Molly Ondrou.jpg|thumb|Lematia Ruth Molly Ondrou]] == Iṣẹ́ == Láàárín ọdún 2001 sí 2015, Lematia jẹ́ Kọmíṣọ́nà fún iṣẹ́ ajé, ìmọ̀-ẹ̀rọ, ẹ̀kọ́ iṣẹ́-ọwọ àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ní ilé-ìwòsàn Mulago. Ó jẹ́ Igbákejì olùdarí àgbà fún iṣẹ́ nọ́ọ̀sì ní ilé ìwòsàn olùkọ́ni ti Kampala International kí ó tó di olórí ẹ̀kọ́ àti igbákejì olórí ilé ẹ̀kọ́ gíga Aga Khan, ẹ̀ka Uganda ní ọdún 2007 sí 2008. Ó tún jẹ́ olùdámọ̀ràn fún ilé ẹ̀kọ́ gíga West Nile nínú ọ̀ràn nọ́ọ̀sì. Molly Lematia ṣiṣẹ́ ní ipò ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ti Uganda láti ọdún 2011 sí 2016 ní ipò ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin fún agbègbè Maracha. Ó tún jẹ́ ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin agbègbè Maracha láàárín ọdún 2004 àti 2011. Ó jẹ́ olórí àti olùdámọ̀ràn ní Mayanja Memorial Training Institute fún ọdún 8 láti ọdún 2010 sí 2018, láti ọdún 2007 sí 2016 ó ṣiṣẹ́ ní ipò olùdámọ̀ràn fún olórí ilé ẹ̀kọ́ gíga West Nile nínú eto nọ́ọ̀sì.<ref>[https://ugandaradionetwork.net/a/file.php?fileId=302696 "Marach East MP Ruth Molly Lematia (L) with other mourners :: Uganda Radionetwork"]. ''ugandaradionetwork.net''. Retrieved 2026-25-28.</ref><ref>[https://theyworkforyou.github.io/uganda-parliament-watch/mp/04f04af1-e7ff-412b-b4b6-08d717f839be/ "Ruth Molly Ondoru Lematia"]. ''theyworkforyou.github.io''. Retrieved 2022-03-30.</ref><ref name=":1" /> Ó jẹ́ ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ti orílẹ̀-èdè Uganda làti ẹ̀ka Alpha ti Sigma Theta Tau.<ref name=":1" /> == Àwọn Ìtọ́kasí == ocxig9tos5rs9y05uiihj37apdwxnmk Ìgbìmọ̀ Orílẹ̀-èdè lórí Ìyípadà Ojú-ọjọ́ 0 80342 622515 621992 2026-06-17T00:50:14Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622515 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency|formed=2022|chief1_position=Omotenioye Majekodunmi|website=https://natccc.gov.ng/}}'''Igbimọ Orilẹ-ede lori Iyipada Oju-ọjọ''' ni aṣẹ ti orilẹ-ede ti a yan lati koju iyipada oju-ọjọ ati ipa rẹ ni Nàìjíríà. Aarẹ Muhammadu Buhari ti tẹlẹ ṣe ifilọlẹ Igbimọ naa ni ọdun 2022 lati ṣe iranlọwọ lati ṣe agbekalẹ awọn eto imulo ti yoo ṣe iranlọwọ lati ṣaṣeyọri eto-ọrọ alawo ewe ati alagbero ni Nàìjíríà. Awọn apakan Igbimọ naa pẹlu Alakoso ti Orilẹ-ede Apapọ ti Nigeria gẹgẹbi Alaga, Igbakeji Alakoso gẹgẹbi Igbakeji Alaga lakoko Oludari Gbogbogbo ti Igbimọ naa gẹgẹbi Akọwe. <ref>{{Cite news|last=Mojeed|date=2023-02-10|url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/581133-climate-change-buhari-approves-work-plan-for-national-council-on-climate-change.html|title=Climate Change: Buhari approves work plan for National Council on Climate Change|access-date=2023-08-22|language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/556545-buhari-inaugurates-nigerias-climate-change-council.html|title=Buhari inaugurates Nigeria's Climate Change Council|access-date=2023-08-22}}</ref>Ni ọdun 2022, Aarẹ Muhammadu Buhari yan Salisu Dahiru gẹgẹbi oludari agba fun igbimọ. == Ìṣètò == Ètò ìgbìmọ̀ orílẹ̀-èdè fún àyípadà ojú-ọjọ́ ní àwọn òṣèré láti oríṣiríṣi ẹ̀ka àti àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ náà ní: * Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àpapọ̀ Nàìjíríà - Alága * Igbákejì Ààrẹ, Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àpapọ̀ Nàìjíríà - Igbákejì Ààrẹ * Oludari Gbogbogbo, Igbimọ Orilẹ-ede lori Iyipada Oju-ọjọ - Akọwe Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ mìíràn ní àwọn Mínísítà fún Àyíká; Àwọn ohun àlùmọ́nì omi; Agbára; Ìrìnnà; Ìwàkùtù àti Ìdàgbàsókè Irin; Iṣẹ́ Àgbẹ̀ àti Ìdàgbàsókè Ìgbéríko; Àwọn Ọ̀ràn Àwọn Obìnrin àti Ìdàgbàsókè Àwùjọ; Ìnáwó, Ìṣúná Owó, àti Ètò Orílẹ̀-èdè; àti Agbẹjọ́rò Àgbà ti Orílẹ̀-èdè àti Mínísítà fún Ìdájọ́. <ref>{{Cite web|archivedate=2023-08-23}}</ref> == Yíyàn àwọn aṣáájú == Ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù keje ọdún 2025, Ààrẹ Bola Ahmed Tinubu yan Arábìnrin Omotenioye Majekodunmi gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Àgbà tuntun ti Ìgbìmọ̀ Orílẹ̀-èdè lórí Ìyípadà Ojúọjọ́. Ó gba ipò lọ́wọ́ Dókítà Nkiruka Madueke, Olùdarí Àgbà fún Ìgbìmọ̀ náà, ẹni tí wọ́n yàn ní oṣù kẹfà ọdún 2024, wọ́n sì kà á sí ẹni tí ó fi ìpìlẹ̀ lélẹ̀ fún ìdàgbàsókè àjọ náà. Majekodunmi, ògbóǹkangí nínú ìṣúná owó ojúọjọ́ àti agbẹjọ́rò àyíká, ló ní ìrírí tó lé ní ọdún mẹ́tàdínlógún nínú iṣẹ́ náà. Ní ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kẹfà ọdún 2024, Ààrẹ Bola Ahmed Tinubu yan Nkiruka Maduekwe gẹ́gẹ́ bí Olùdarí-Gbogbogbò/Olórí Àgbà fún Ìgbìmọ̀ Àyípadà Ayíká ti Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (NCCC). <ref>{{Cite news|last=Release|first=Press|date=2024-06-09|title=Tinubu appoints new leadership for Nigeria's climate change council|url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/702253-tinubu-appoints-new-leadership-for-nigerias-climate-change-council.html|access-date=2024-08-15|newspaper=[[Premium Times]]|language=en}}</ref> Ààrẹ Muhammadu Buhari yan Dókítà Salisu Mohammed Dahiru ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù keje ọdún 2022 gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Àgbà àti Olórí Àgbà fún Ìgbìmọ̀ Orílẹ̀-èdè lórí Ìyípadà Ojúọjọ́ (NCCC). <ref name="ChannelsAppoint">{{Cite news|title=Buhari appoints Salisu Dahiru pioneer DG of Climate Change Council|url=https://www.channelstv.com/2022/07/25/buhari-appoints-salisu-dahiru-pioneer-dg-of-climate-change-council/|publisher=Channels Television|access-date=11 August 2025}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Nínú ipò yìí, ó ni ẹrù iṣẹ́ láti dá Ilé-iṣẹ́ NCCC sílẹ̀ àti láti ṣiṣẹ́ àwọn ìpèsè ti Òfin Ìyípadà Ojú-ọjọ́, 2021 ní àkókò ìdàgbàsókè rẹ̀. Àṣẹ rẹ̀ ní nínú ṣíṣe àkóso ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésẹ̀ àwọn ojuse òfin ti Ìgbìmọ̀ náà, bíi ṣíṣe àgbékalẹ̀ ìṣúná owó erogba ọdún márùn-ún ti Nàìjíríà, ṣíṣe àgbékalẹ̀ àwọn ibi-àfojúsùn ìdínkù itujade lododun, àti ṣíṣe àgbékalẹ̀ àwọn ìlànà fún ìdínkù erogba àti ìṣòwò itujade otutu. <ref name="PremiumMandate">{{Cite news|title=Climate Council begins carbon budget, carbon tax frameworks|url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/567890-climate-council-begins-carbon-budget-carbon-tax-frameworks.html|access-date=11 August 2025}}</ref> Ó tún ṣe àkóso ìdàgbàsókè ìbẹ̀rẹ̀ ti Ètò Ìṣiṣẹ́ Ìyípadà Ojúọjọ́ Orílẹ̀-èdè àti Owó Ìyípadà Ojúọjọ́, nígbà tí ó ń ṣe àkóso ìbáṣepọ̀ àwọn mínísítà àti àwọn olùníláárí láti so àwọn ìgbésẹ̀ ojúọjọ́ pọ̀ mọ́ ètò orílẹ̀-èdè. == Àwọn ìgbòkègbodò ti Ìgbìmọ̀ Orílẹ̀-èdè lórí Ìyípadà Ojú-ọjọ́ == Nítorí pé NCCC ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ìgbòkègbodò ìyípadà ojúọjọ́ ní Nàìjíríà, ó ti bá àwọn olùníláárí àti àwọn àjọ mìíràn ṣiṣẹ́ pọ̀ láti ṣẹ̀dá àyíká tó dára fún ayé tí a fẹ́. Ní ọjọ́ Kejì oṣù Kejì ọdún 2024, ó fọwọ́ sí ìwé àdéhùn ìgbọ́kànlé (MoU) pẹ̀lú Climate Action Africa (CAA) fún àjọṣepọ̀ lórí wíwá àwọn ọgbọ́n fún ìgbésẹ̀ ojúọjọ́ ní Nàìjíríà. <ref>{{Cite news|title=National Council On Climate Change and Climate Action Africa Partner To Tackle Nigeria's Climate Crisis|url=https://news.independent.ng/index.php/2024/02/03/national-council-on-climate-change-and-climate-action-africa-partnerto-tackle-nigerias-climate-crisis/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2024-02-06|archivedate=2024-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240206231454/https://news.independent.ng/index.php/2024/02/03/national-council-on-climate-change-and-climate-action-africa-partnerto-tackle-nigerias-climate-crisis/|deadurl=yes}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Climate Change: Nigeria signs MoU with Climate Action Africa|url=https://von.gov.ng/climate-change-nigeria-signs-mou-with-climate-action-africa/|access-date=2024-02-11|archivedate=2024-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240221185926/https://von.gov.ng/climate-change-nigeria-signs-mou-with-climate-action-africa/|deadurl=yes}}</ref> Èyí ni a fọwọ́ sí ní ọ́fíìsì wọn ní [[Àbújá|Abuja]], Agbègbè Olú-ìlú Àpapọ̀, Nàìjíríà. <ref>{{Cite web|archivedate=2024-02-06}}</ref> Gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Àgbà ti NCCC, Dókítà Salisu Dahiru ti sọ, “ìbáṣepọ̀ wa pẹ̀lú Climate Action Africa jẹ́ ìgbésẹ̀ pàtàkì sí kíkọ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó lè fara da ojú ọjọ́. Nípasẹ̀ ìsapá àpapọ̀, a ń gbìyànjú láti yanjú àwọn ìṣòro kíákíá kí a sì ṣiṣẹ́ sí àwọn ojútùú tí ó lè wà fún orílẹ̀-èdè wa.” <ref>{{Cite news|title=NCCC, CAA partner to tackle Nigeria's climate crisis|url=https://sunnewsonline.com/nccc-caa-partner-to-tackle-nigerias-climate-crisis/|location=Lagos, Nigeria}}</ref> Èyí fi ìdúróṣinṣin láti kojú ìyípadà ojúọjọ́ ní Nàìjíríà hàn. === Ìdènà pípa igbó run === Igbimọ Orilẹ-ede lori Iyipada Oju-ọjọ ti gbe igbesẹ lati dena igbona agbaye ati lati dena pipa igbo ni ipinlẹ Kastina ni Nigeria, lati mu agbegbe ti o ni ore fun Eco pọ si ni ipinlẹ naa ati jakejado Naijiria. == Wo tun == * Ilẹ̀ ayé Nàìjíríà * Àwọn Àfojúsùn Ìdàgbàsókè Alágbára àti Nàìjíríà * Iṣẹ́ àgbẹ̀ ní Nàìjíríà == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} 6ey7fk7ewf70o7axns6x9t47i8wqdis Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé 0 80359 622521 622062 2026-06-17T01:42:05Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622521 wikitext text/x-wiki   [[Fáìlì:Indian_Navy_-_World_Environment_Day_-_2016_(1).jpg|thumb|Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ní Íńdíà]] '''Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé''' ( '''WED''' ) ni a máa ń ṣe ayẹyẹ rẹ̀ lọ́dọọdún ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kẹfà, ó sì ń gba ìmòye àti ìgbésẹ̀ láti dáàbò bo àyíká láyè . Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àjọ tí kìí ṣe ti ìjọba, àwọn oníṣòwò, àwọn àjọ ìjọba ló ń ṣe àtìlẹ́yìn rẹ̀, ó sì dúró fún ọjọ́ pàtàkì tí [[Àjọ àwọn Orílẹ̀-èdè|Àjọ Àgbáyé]] ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún àyíká. A kọ́kọ́ ṣe é ní ọdún 1973, ó sì ti jẹ́ pẹpẹ fún gbígbé ìmọ̀ kalẹ̀ lórí àwọn ọ̀ràn àyíká bíi ìbàjẹ́ omi, iye ènìyàn tó pọ̀ jù, [[Àyípadà ipò ojú-ọjọ́ (climate change)|ìgbóná ayé]], ìdàgbàsókè tó ṣeé gbé, àti ìwà ọ̀daràn ẹranko . Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé jẹ́ pẹpẹ àgbáyé fún ìpolongo gbogbo ènìyàn, pẹ̀lú àwọn tó ń kópa láti orílẹ̀-èdè tó lé ní 143 lọ́dọọdún, títí kan àwọn tó ń kópa láti [[Argẹntínà|Argentina]], [[Austrálíà|Australia]], [[Austríà|Austria]], [[Brasil|Brazil]], [[Kánádà|Canada]], [[Tsílè|Chile]], [[Dẹ́nmárkì|Denmark]], [[Fínlándì|Finland]], [[Jẹ́mánì|France]], [[Índíà|Germany]], [[Japan|India]], [[Ísráẹ́lì|Israel]], [[Itálíà|Italy]], [[Nọ́rwèy|Japan]], [[Mẹ́ṣíkò|Mexico]], [[Nẹ́dálándì|Netherlands]], [[Filipínì|Norway]], [[Fránsì|Philippines]], [[Pólándì|Poland]], [[Gúúsù Áfríkà|South Africa]], [[Spéìn|Spain]], [[Swítsàlandì|Switzerland]], [[Tháílàndì|Thailand]] àti [[Orílẹ̀ èdè America|United States]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2023)">ìtọ́kasí tí a nílò</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Lọ́dọọdún, ètò náà ti pèsè àkòrí àti ìtàkùn fún àwọn ilé iṣẹ́, àwọn àjọ tí kìí ṣe ti ìjọba, àwọn agbègbè, àwọn olóṣèlú àti àwọn ìràwọ̀ láti gbèjà àwọn ìṣòro àyíká. <ref name=":0">{{Cite web|archivedate=5 June 2020}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web|archivedate=5 June 2020}}</ref> == Ìtàn == Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ni Ìparapọ̀ [[Àjọ àwọn Orílẹ̀-èdè|Àwọn Orílẹ̀-èdè]] dá sílẹ̀ ní ọdún 1972 níbi ìpàdé Stockholm lórí Àyíká Ènìyàn (5–16 Oṣù Kẹfà 1972), lẹ́yìn ìjíròrò lórí ìṣọ̀kan àwọn ìgbòkègbodò ènìyàn pẹ̀lú àyíká. Ní ọdún kan lẹ́yìn náà, ní ọdún 1973, wọ́n ṣe ayẹyẹ ÌGBÉSÍ AYÉ ÀKỌ́KỌ́ pẹ̀lú àkọlé náà "Ilẹ̀ kan ṣoṣo". <ref>{{Cite news|title=Environment Day to Mark First Year of World Effort|url=https://www.nytimes.com/1973/06/04/archives/environment-day-to-mark-first-year-of-world-effort-fund-is-adjunct.html|access-date=2022-06-07}}</ref> == Àwọn ìlú tí wọ́n gbàlejò == Àwọn ayẹyẹ ọjọ́ àyíká àgbáyé ni a ti ṣe (àti pé wọn yóò máa ṣe é) ní àwọn ìlú wọ̀nyí: {| class="wikitable" !Year !Theme !Host city |- |1972 |Stockholm Conference on Human Environment |Stockholm, United Nations |- |1973 |Only One Earth |[[Geneva]], Switzerland<ref>{{Cite news|date=1973-06-04|title=Environment Day to Mark First Year of World Effort (Published 1973)|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1973/06/04/archives/environment-day-to-mark-first-year-of-world-effort-fund-is-adjunct.html|access-date=2022-06-07|last1=Hill|first1=Gladwin}}</ref> |- |1974 |Only one Earth during Expo '74 |Spokane, United States |- |1975 |Human Settlements |[[Chandigarh|Chandigarh, India]] |- |1976 |Water: Vital Resource for Life |Ontario, Canada |- |1977 |Ozone Layer Environmental Concern; Lands Loss and Soil Degradation |[[Delhi|Delhi, India]] |- |1978 |Development Without Destruction |Sylhet, Bangladesh |- |1979 |Only One Future for Our Children – Development Without Destruction |Sylhet, Bangladesh |- |1980 |A New Challenge for the New Decade: Development Without Destruction |Sylhet, Bangladesh |- |1981 |Ground Water; Toxic Chemicals in Human Food Chains |Sylhet, Bangladesh |- |1982 |Ten Years After Stockholm (Renewal of Environmental Concerns) |[[Dhaka]], Bangladesh |- |1983 |Managing and Disposing Hazardous Waste: Acid Rain and Energy |Sylhet, Bangladesh |- |1984 |Desertification |Rajshahi, Bangladesh |- |1985 |Youth: Population and the Environment |[[Islàmabad|Islamabad]], Pakistan |- |1986 |A Tree for Peace |Ontario, Canada |- |1987 |Environment and Shelter: More Than A Roof |[[Nairobi]], Kenya |- |1988 |When People Put the Environment First, Development Will Last |[[Bangkok]], Thailand |- |1989 |[[Àyípadà ipò ojú-ọjọ́ (climate change)|Global Warming]]; Global Warning |[[Brussels]], Belgium |- |1990 |Children and the Environment |[[Ìlú Mẹ́ksíkò|Mexico City]], Mexico |- |1991 |Climate Change. Need for Global Partnership |[[Stockholm]], Sweden |- |1992 |Only One Earth, Care and Share |[[Rio de Janeiro]], Brazil |- |1993 |Poverty and the Environment – Breaking the Vicious Circle |[[Beijing]], China |- |1994 |One Earth One Family |[[Lọndọnu|London]], United Kingdom |- |1995 |We the Peoples: United for the Global Environment |[[Pretoria]], South Africa |- |1996 |Our Earth, Our Habitat, Our Home |[[Istanbul]], Turkey |- |1997 |For Life on Earth |[[Seoul]], South Korea |- |1998 |For Life on Earth – Save Our Seas |[[Mọ́skò|Moscow]], Russia |- |1999 |Our Earth – Our Future – Just Save It! |[[Tokyo]], Japan |- |2000 |The Environment Millennium – Time to Act |Adelaide, Australia |- |2001 |Connect with the World Wide Web of Life |Turin, Italy and [[Havana]], Cuba |- |2002 |Give Earth a Chance |Shenzhen, China |- |2003 |Water – Two Billion People are Dying for It! |[[Beirut]], Lebanon |- |2004 |Wanted! Seas and Oceans – Dead or Alive? |Barcelona, Spain |- |2005 |Green Cities – Plant for the Planet! |[[San Francisco]], United States |- |2006 |Deserts and Desertification – Don't Desert Drylands! |[[Algiers]], Algeria |- |2007 |Melting Ice – a Hot Topic? |[[Lọndọnu|London]], United Kingdom |- |2008 |Kick The Habit – Towards A Low Carbon Economy |[[Wellington]], New Zealand |- |2009 |Your Planet Needs You – Unite to Combat Climate Change |[[Ìlú Mẹ́ksíkò|Mexico City]], Mexico |- |2010 |Many Species. One Planet. One Future |Rangpur, Bangladesh |- |2011 |Forests: Nature at your Service |[[Delhi]], India |- |2012 |Green Economy: Does it include you? |[[Bràsílíà|Brasília]], Brazil |- |2013 |Think.Eat.Save. Reduce Your Foodprint |[[Ulan Bator|Ulaanbaatar]], Mongolia |- |2014 |Raise your voice, not the sea level |[[Bridgetown]], Barbados |- |2015 |Seven Billion Dreams. One Planet. Consume with Care. |[[Rómù|Rome]], Italy |- |2016 |Zero Tolerance for the Illegal Wildlife trade |[[Luanda]], Angola |- |2017 |Connecting People to Nature – in the city and on the land, from the poles to the equator |[[Ottawa]], Canada |- |2018 |Beat Plastic Pollution<ref>{{Cite news|last1=Nelliyat|first1=Prakash|date=21 June 2018|title=Beating plastic pollution|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/beating-plastic-pollution/article24213220.ece|access-date=4 June 2020|archivedate=4 June 2020}}</ref> |[[Delhi Titun|New Delhi]], India |- |2019 |Beat Air Pollution |China |- |2020 |Time for Nature |Colombia |- |2021 |Ecosystem restoration |Pakistan |- |2022 |[https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/sweden-host-world-environment-day-2022 Only One Earth] |Sweden |- |2023 |[https://www.unep.org Solutions to Plastic Pollution] |Ivory Coast |- |2024 |[https://www.worldenvironmentday.global/about/theme-host Land restoration, desertification and drought resilience]<ref>{{Cite news|title=World Environment Day 2024: accelerating land restoration, drought resilience & desertification progress|work=UN Environment Programme|url=https://www.unep.org/news-and-stories/statements/world-environment-day-2024-accelerating-land-restoration-drought}}</ref> |[[Riyadh]], Saudi Arabia |- |2025 |Ending plastic pollution |South Korea |- |2026 |[https://www.worldenvironmentday.global/2026/about/theme-and-host Climate action] |Baku, Azerbaijan |} == Àwọn kókó ọdọọdún, àwọn ètò pàtàkì, àti àwọn àṣeyọrí == Fún ohun tó ju ọdún márùn-ún lọ, Àjọ Àpapọ̀ Àgbáyé (UN) ti ń lo Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé láti tan ìmọ̀ nípa àyíká, láti gba àwọn ènìyàn níyànjú láti gbé ìgbésẹ̀, àti láti ṣe àgbéga àwọn ìyípadà rere fún àyíká. Ní isalẹ ni díẹ̀ lára àwọn àṣeyọrí pàtàkì tí Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ti ṣàṣeyọrí láti ìgbà tí a ti bẹ̀rẹ̀ rẹ̀: === 2005 === [[File:SFWed2005Maddruid.jpg|thumb|Àwọn àsíá WED déédéé tí a gbé sórí rẹ̀ ní San Francisco ní oṣù karùn-ún ọdún 2005]] Àkòrí fún Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ti ọdún 2005 ni “Àwọn Ìlú Àwọ̀ Ewé” àti àkọlé ọ̀rọ̀ náà ni “Ilé fún Pílánẹ́ẹ̀tì!”. Àkòrí fún ọjọ́rú ọdún 2006 ni [[Aginjù|Àṣálẹ̀]] àti Ìsọ̀kalẹ̀, ọ̀rọ̀ náà sì ni “Ẹ má ṣe jẹ́ kí ilẹ̀ gbígbẹ gbóná.” <ref>{{Cite web|archivedate=4 June 2020}}</ref> Àkọlé ọ̀rọ̀ náà tẹnu mọ́ pàtàkì ààbò ilẹ̀ gbígbẹ . Àwọn ayẹyẹ pàtàkì kárí ayé ti Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ti ọdún 2006 ni wọ́n ṣe ní [[Àlgéríà|Algeria]] === Ọdún 2007 === Àkòrí fún Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ní ọdún 2007 ni "Yíyọ́ Yìnyín - Àkòrí Gbígbóná?" Nígbà Ọdún Polar Àgbáyé, Ọjọ́rú 2007 dojúkọ àwọn ipa ìyípadà ojúọjọ́ lórí àwọn ètò àyíká àti àwọn agbègbè pola, àwọn agbègbè mìíràn tí yìnyín àti yìnyín bo ní àgbáyé, àti àwọn ipa àgbáyé tí ó yọrí sí. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2023)">ìtọ́kasí tí a nílò</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Àwọn ayẹyẹ àgbáyé pàtàkì ti Ọjọ́rú ọdún 2007 ni a ṣe ní Tromsø, Norway, ìlú kan ní àríwá Arctic Circle . Íjíbítì fúnni ní àmì ìfìwéránṣẹ́ fún Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ti ọdún 2007. <ref>{{Cite web|archivedate=5 September 2019}}</ref> Orílẹ̀-èdè New Zealand ló gbàlejò fún ọjọ́ àyíká àgbáyé ti ọdún 2008, pẹ̀lú àwọn ayẹyẹ àgbáyé pàtàkì tí a ṣètò fún [[Wellington]] . Àkọlé fún ọdún 2008 ni " [[Kárbónì ọlọ́ksíjínìméjì|<sub>CO2</sub>]], Kúrò nínú àṣà! Sí ọ̀nà sí ètò ọrọ̀ ajé erogba kékeré ." Orílẹ̀-èdè New Zealand jẹ́ ọ̀kan lára àwọn orílẹ̀-èdè àkọ́kọ́ tí wọ́n ṣèlérí láti ṣàṣeyọrí àìsí èròjà erogba, wọn yóò sì tún dojúkọ ìṣàkóso igbó gẹ́gẹ́ bí irinṣẹ́ fún dín àwọn gáàsì eefin kù . Ọgbà Ewéko Chicago jẹ́ olùgbàlejò fún Àríwá Amẹ́ríkà <ref>{{Cite web|archivedate=11 January 2016}}</ref> fún Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kẹfà ọdún 2008. Àkòrí Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ọdún 2009 ni ‘Pílánẹ́ẹ̀tì rẹ ń fẹ́ ìrànlọ́wọ́ rẹ – Ẹ darapọ̀ láti kojú ìyípadà ojú-ọjọ́.’ Ní ọdún náà, orin Earth Song ti Michael Jackson ni a yan gẹ́gẹ́ bí orin aṣojú Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé. Orílẹ̀-èdè Mexico ni ó gbàlejò ayẹyẹ náà. <ref>{{Cite web|archivedate=10 March 2014}}</ref> === 2010 === “Ọ̀pọ̀lọpọ̀ Ẹ̀yà, Pílánẹ́ẹ̀tì Kan, Ọjọ́ Ọ̀la Kan” ni àkòrí ọdún 2010. Ó ṣe ayẹyẹ onírúurú ẹ̀dá ayé lórí ilẹ̀ ayé gẹ́gẹ́ bí apá kan Ọdún Àgbáyé ti Onírúurú Ẹ̀dá Ayé ti ọdún 2010. Wọ́n ṣe àkójọ rẹ̀ ní [[Rwanda]] . Ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn ìgbòkègbodò ni a ṣètò káàkiri ayé láti ṣe ayẹyẹ ọjọ́ náà. Àwọn ìgbòkègbodò wọ̀nyí ní àwọn iṣẹ́ ìwẹ̀nùmọ́ etíkun, àwọn eré orin, àwọn àfihàn, àwọn ayẹyẹ fíìmù, àti àwọn ìpàdé àwùjọ míì tí ó mú kí àwọn ènìyàn kópa nínú ìtọju àyíká. <ref>{{Cite web|archivedate=29 May 2010}}</ref> Kọ̀ọ̀kan ilẹ̀ ayé (yàtọ̀ sí [[Antárktìkà|Antarctica]] ) ní “ìlú tí ó gbàlejò agbègbè”, UN yan [[Pittsburgh]], Pennsylvania gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò fún gbogbo Àríwá. <ref>{{Cite journal|last1=Rosenthal|first1=Lissa|date=2010-03-22|title=The New Emerald City|url=https://www.pittsburghmagazine.com/the-new-emerald-city/|archive-date=2012-04-05|access-date=2024-01-18}}</ref> === 2011 === Àkòrí fún ọdún 2011 ni 'Igbó'{{Spaced en dash}} Ìṣẹ̀dá ní Iṣẹ́ Rẹ'. Ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn ìgbòkègbodò ni a ṣètò kárí ayé, pẹ̀lú àwọn ibi ìwẹ̀nùmọ́ etíkun, àwọn eré orin, àwọn ìfihàn, àwọn ayẹyẹ fíìmù, àwọn ayẹyẹ àwùjọ, gbígbìn igi <ref>{{Cite web|archivedate=2019-08-17}}</ref> àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ míràn. Íńdíà gbàlejò rẹ̀. === 2012 === Àkòrí ọdún 2013 fún Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ni "Tún ronú. Jẹ́. Fipamọ́". <ref name="WED2013">{{Cite web|archivedate=4 June 2013}}</ref> Àkòrí náà ni láti pe àwọn ènìyàn láti ṣàyẹ̀wò àwọn ìgbòkègbodò àti ìgbésí ayé wọn kí wọ́n sì wo bí èrò "Economy Green" ṣe bá a mu. Orílẹ̀-èdè tí ó gbàlejò fún ayẹyẹ ọdún náà ni Brazil. <ref name="WED2012">{{Cite web|archivedate=9 June 2013}}</ref> === 2013 === Àkòrí ọdún 2013 fún Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ni "Tún ronú. Jẹ́. Fipamọ́". <ref name="WED2013"/> Ìpolongo náà kojú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdọ̀tí oúnjẹ ọdọọdún àti àdánù, èyí tí, tí a bá tọ́jú rẹ̀, yóò tú ọ̀pọ̀lọpọ̀ oúnjẹ jáde, yóò sì dín ìwọ̀n erogba gbogbogbò kù. Ìpolongo náà ní èrò láti mú kí àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n ní ìgbésí ayé tí ó ń fa ìdọ̀tí oúnjẹ pọ̀ sí i. Ó tún ní èrò láti fún àwọn ènìyàn lágbára láti ṣe àṣàyàn nípa oúnjẹ tí wọ́n ń jẹ, èyí tí yóò dín ipa gbogbogbòò ti ìṣẹ̀dá oúnjẹ kárí ayé kù. <ref name="WED2013"/> Orílẹ̀-èdè tí ó gbàlejò fún ayẹyẹ ọdún náà ni Mongolia. <ref>{{Cite web|archivedate=19 April 2021}}</ref><gallery widths="200" heights="200"> Fáìlì:Umweltfestival_2011_vor_dem_Brandenburger_Tor.jpg|alt=Stage in front of the Brandenburg Gate on Environmental Festival 2011| Ìtàgé níwájú Ẹnubodè Brandenburg lórí Ayẹyẹ Àyíká 2011 Fáìlì:2011._Городской_экологический_праздник_в_Донецке_057.jpg|alt=World Environment Day 2011 in Donetsk, Ukraine| Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ti ọdún 2011 ní Donetsk, Ukraine Fáìlì:Wed_on_bikes.jpg|alt=US Consul CG Yee, along with the Mayor of Thessaloniki, Vassilis Papageorgopoulos, the Prefect of Thessaloniki, Panagiotis Psomiadis, and many others participating in World Environment Day on the waterfront bike path| Aṣojú US CG Yee, pẹ̀lú Mayor ti Thessaloniki, Vassilis Papageorgopoulos, Prefect ti Thessaloniki, Panagiotis Psomiadis, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn mìíràn tí wọ́n kópa nínú Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé lórí ipa ọ̀nà kẹ̀kẹ́ etíkun Fáìlì:Trees_planting_in_Konso.jpg|alt=Trees planting during the World Environment Day 2012 in Konso, Ethiopia| Gbígbìn igi nígbà tí wọ́n ń ṣe ayẹyẹ ọjọ́ àyíká àgbáyé ti ọdún 2012 ní Konso, Ethiopia Fáìlì:Environment_Rally.jpg|alt=People in Melbourne celebrate World Environment Day 2011 with a rally to fund renewable energy.| Àwọn ènìyàn ní Melbourne ṣe ayẹyẹ ọjọ́ àyíká àgbáyé ti ọdún 2011 pẹ̀lú ìpèjọpọ̀ láti ṣe owó fún agbára àtúnṣe. </gallery> === 2014 === Àkòrí Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ọdún 2014 ni Ọdún Àgbáyé fún Àwọn Orílẹ̀-èdè Erékùṣù Kékeré Tí Ń Dàgbàsókè (SIDS). Àjọ Àpapọ̀ Àgbáyé yan àkòrí yìí láti fa àkíyèsí sí àwọn ìṣòro àti àwọn àṣeyọrí tí àwọn orílẹ̀-èdè wọ̀nyí ń ní nípa ìdàgbàsókè. Ní ọdún náà, àkíyèsí pàtàkì tún wà lórí ìgbóná ayé àti bí ó ṣe ń mú kí ìpele omi òkun máa ga sí i. <ref>{{Cite web|archivedate=22 December 2017}}</ref> Àkọlé Ọjọ́rú 2014 ni "Gbé ohùn rẹ sókè kìí ṣe ìpele òkun", bí [[Bárbádọ̀s|Barbados]] ṣe gbàlejò ayẹyẹ àgbáyé ti àtúnse 42nd ti Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé. <ref>{{Cite news|title=World Environment Day 2014: Theme, History, Host Country and Observances|url=http://www.ibtimes.co.uk/world-environment-day-2014-theme-history-host-country-observances-1451379|archivedate=22 December 2017|access-date=19 December 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|archivedate=22 December 2017}}</ref> Ètò Àyíká Àgbáyé ti yan òṣèré Ian Somerhalder gẹ́gẹ́ bí aṣojú Ìfẹ́-rere ti Ọjọ́rú 2014. <ref>{{Cite news|title=Ian Somerhalder named Goodwill Ambassador for World Environment Day 2014|url=https://www.treehugger.com/culture/ian-somerhalder-named-goodwill-ambassador-world-environment-day-2014.html|archivedate=22 December 2017|access-date=19 December 2017}}</ref> === 2015 === Àkọlé Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé fún ọdún 2015 ni 'Àlá bílíọ̀nù méje, Pílánẹ́ẹ̀tì kan, Jẹ ẹ́ pẹ̀lú ìṣọ́ra.' A yan àkọlé yìí nípasẹ̀ ìdìbò tí àwọn ènìyàn kópa nínú rẹ̀ lórí àwọn ìkànnì àwùjọ.. <ref>{{Cite news|url=http://sdg.iisd.org/events/world-environment-day-2015/|title=Event: World Environment Day 2015|access-date=19 December 2017|archivedate=22 December 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|archivedate=28 August 2020}}</ref> Ní Saudi Arabia, àwọn obìnrin mẹ́ẹ̀ẹ́dógún lo àpò ṣíṣu 2000 láti fi ṣe àwòrán ìbòrí ní àtìlẹ́yìn fún ọjọ́rú ọdún 2015. <ref>{{Cite web|archivedate=23 October 2015}}</ref> Ní India, [[Narendra Modi]] gbin igi Kadamb kan láti ṣe ayẹyẹ ọjọ́ àyíká àgbáyé àti láti mú kí a mọ̀ nípa àyíká. <ref>{{Cite news|url=https://www.narendramodi.in/pm-plants-kadamb-sapling-on-world-environment-day-136145|title=PM plants "Kadamb" sapling on World Environment Day|access-date=19 December 2017|archivedate=22 December 2017}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.microfinancemonitor.com/why-pm-modi-planted-kadamb-sapling-world-environment-day/33305|title=Why PM Modi planted 'Kadamb' sapling on World Environment Day?|date=5 June 2015|access-date=19 December 2017|archivedate=22 December 2017}}</ref> Italy ni orílẹ̀-èdè tí ó gbàlejò àtẹ̀jáde 43rd ti ọjọ́rú náà. Àwọn ayẹyẹ náà wáyé gẹ́gẹ́ bí apá kan nínú ìfihàn Milan nípa àkọlé náà: Fífún Pílánẹ́ẹ̀tì ní Agbára fún Ìyè. <ref>{{Cite news|url=https://www.treehugger.com/culture/italy-hosts-official-world-environment-day-celebrations-expo-milano.html|title=Italy hosts the official World Environment Day celebrations at Expo Milano|access-date=19 December 2017|archivedate=22 December 2017}}</ref> === 2016 === A ṣeto ajọdun WED ti ọdun 2016 labẹ akori naa "Lọ si igbo fun igbesi aye". Atẹjade yii ti ajọdun WED ni ero lati dinku ati idilọwọ iṣowo awọn ẹranko arufin. <ref>{{Cite news|url=http://sdg.iisd.org/events/world-environment-day-2016/|archivedate=30 July 2017}}</ref> A yan [[Angola]] gẹgẹbi orilẹ-ede ti o gbalejo ajọdun WED ti ọdun 2016 lakoko COP21 ni Paris. <ref>{{Cite news|url=http://allafrica.com/stories/201512141926.html|date=14 December 2015|archivedate=19 December 2015}}</ref> <ref>{{Cite web|archivedate=22 December 2017}}</ref> === 2017 === [[Fáìlì:Activities_for_world_environment_day_in_Bhopal_(8).jpg|thumb|Àwọn ìgbòkègbodò fún Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ní Bhopal, Íńdíà]] Àkòrí fún ọdún 2017 ni “Síso àwọn ènìyàn pọ̀ mọ́ ẹ̀dá – ní ìlú àti lórí ilẹ̀, láti àwọn ọ̀pá títí dé ìlà-oòrùn”. Orílẹ̀-èdè tí ó gbàlejò ni Kánádà. === 2018 === Àkòrí fún ọdún 2018 ni "Ṣíṣe Àìsí Pílásítíkì". Orílẹ̀-èdè tí ó gbàlejò ni Íńdíà. <ref>{{Cite web|archivedate=17 August 2019}}</ref> Nípa yíyan àkòrí yìí, a nírètí pé àwọn ènìyàn lè gbìyànjú láti yí ìgbésí ayé wọn ojoojúmọ́ padà láti dín ẹrù ìbàjẹ́ pílásítíkì kù. Àwọn ènìyàn gbọ́dọ̀ bọ́ lọ́wọ́ ìgbẹ́kẹ̀lé jù lórí àwọn ọjà tí a lè lò lẹ́ẹ̀kan tàbí tí a lè sọ nù, nítorí pé wọ́n ní àwọn àbájáde àyíká tó le koko. A gbọ́dọ̀ dá àwọn ibi àdánidá wa, àwọn ẹranko wa, àti ìlera wa sílẹ̀ kúrò lọ́wọ́ pílásítíkì. <ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/world-environment-day-2018-live-updates-host-nation-india-focuses-on-beat-plastic-pollution-theme-1862462|title=Host Nation India Focuses On 'Beat Plastic Pollution' Theme|access-date=5 June 2018|archivedate=5 June 2018}}</ref> Ìjọba Íńdíà ṣèlérí láti mú gbogbo lílo pílásítíkì kúrò ní Íńdíà ní ọdún 2022. <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/power/india-aims-to-partner-with-un-to-promote-use-of-solar-energy/articleshow/64476669.cms|title=India aims to partner with UN to promote use of solar energy|access-date=6 June 2018|archivedate=12 June 2018}}</ref> === 2019 === Àkòrí fún ọdún 2019 ni "Ṣíṣe Àìsí Ẹ̀gbin Afẹ́fẹ́". Orílẹ̀-èdè tí ó gbàlejò ni [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira àwọn Ará ilẹ̀ Ṣáínà|China]] . A yan àkòrí yìí nítorí pé ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ máa ń fa ikú tó tó mílíọ̀nù méje lọ́dọọdún. Ní [[La Réunion|erékùsù Réunion]], Miss Earth 2018 Nguyễn Phương Khánh láti [[Fiẹtnám|Vietnam]] sọ ọ̀rọ̀ rẹ̀ nígbà Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé pẹ̀lú àkòrí náà "Bí a ṣe lè gbógun [[Àyípadà ipò ojú-ọjọ́ (climate change)|ti ìgbóná ayé]] ". <ref>{{Cite news|last1=Hoi|first1=Dao Van|date=10 June 2019|title=Hoa hậu Phương Khánh được báo quốc tế ca tụng vì bài diễn văn tại "Ngày môi trường thế giới"|url=https://www.phapluatplus.vn/van-hoa-giai-tri/hoa-hau-phuong-khanh-duoc-bao-quoc-te-ca-tung-vi-bai-dien-van-tai-ngay-moi-truong-the-gioi-d99321.html|archivedate=2021-01-21|access-date=2024-01-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121175853/https://www.phapluatplus.vn/van-hoa-giai-tri/hoa-hau-phuong-khanh-duoc-bao-quoc-te-ca-tung-vi-bai-dien-van-tai-ngay-moi-truong-the-gioi-d99321.html|deadurl=yes}}</ref> === 2020 === Àkòrí fún ọdún 2020 ni "Àkókò fún Ìṣẹ̀dá", a sì gbàlejò rẹ̀ ní [[Kòlómbìà|Colombia]] pẹ̀lú àjọṣepọ̀ pẹ̀lú [[Jẹ́mánì|Germany]] . Kòlóńbíà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn orílẹ̀-èdè tó tóbi jùlọ lágbàáyé, ó sì ní ìpín 10% nínú onírúurú ẹ̀dá alààyè tó wà ní ayé. Nítorí pé ó jẹ́ ara igbó Amazon, Kòlóńbíà wà ní ipò kìíní nínú onírúurú [[ẹyẹ]] àti àwọn ẹranko orchid, ó sì wà ní ipò kejì nínú [[Ọ̀gbìn|àwọn ewéko]], labalábá, ẹja omi tútù, àti àwọn ẹranko amphibians . === 2021 === Àkòrí fún ọdún 2021 ni " Ìtúnṣe Ẹ̀yà Àgbáyé ", , [[Pakístàn|Pakistan]] sì gbàlejò rẹ̀. Ní àkókò yìí, a tún ṣe ìfilọ́lẹ̀ ọdún mẹ́wàá ti Ìtúnṣe Ẹ̀yà Àgbáyé ti UN. <ref>{{Cite news|title=World Environment Day 2021: Theme, ecosystem restoration, pics, and more|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/world-environment-day-2021-theme-images-importance-of-ecosystem-restoration-june-5-environment-crisis-121060500082_1.html|access-date=5 June 2021}}</ref> === 2022 === Àkòrí fún ọdún 2022 ni “Ayé Kan ṣoṣo”, Sweden sì gbàlejò ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Ọdún 2022 jẹ́ ọdún àádọ́ta láti ìgbà tí ìpàdé Stockholm wáyé, èyí tí ó mú kí wọ́n yan ọjọ́ karùn-ún oṣù kẹfà gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ àyíká àgbáyé. === 2023 === Àkòrí fún ọdún 2023 ni “Ojútùú sí ìbàjẹ́ ṣiṣu”, [[Côte d'Ivoire|Ivory Coast]] sì ni ó gbàlejò ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Ó jẹ́ ìrántí pé ìgbésẹ̀ àwọn ènìyàn lórí ìbàjẹ́ ṣiṣu ṣe pàtàkì. Àwọn ìgbésẹ̀ tí ìjọba àti àwọn ilé iṣẹ́ ń gbé láti kojú ìbàjẹ́ ṣiṣu jẹ́ àbájáde ìgbésẹ̀ yìí. Ó tó àkókò láti mú ìgbésẹ̀ yìí yára kí ó sì yípadà sí ọrọ̀ ajé oníyípo . === 2024 === Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ti ọdún 2024 dá lórí àtúnṣe ilẹ̀, ìsọ̀kalẹ̀ aṣálẹ̀, àti ìfaradà òjò. Ìjọba Saudi Arabia tẹnu mọ́ ipa tí wọ́n kó nínú bíbójútó àwọn ìpèníjà wọ̀nyí nípasẹ̀ àwọn ètò orílẹ̀-èdè àti agbègbè bíi Saudi Green Initiative àti Middle East Green Initiative, àti àwọn ìsapá kárí ayé pẹ̀lú Global Land Restoration Initiative. === 2025 === Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ti ọdún 2025 dojúkọ dídín ìbàjẹ́ pílásítíkì, pẹ̀lú Orílẹ̀-èdè Kòríà tí ó ń ṣe ayẹyẹ kárí ayé. Ìpolongo náà tẹnu mọ́ ipa tí ìbàjẹ́ pílásítíkì ní lórí àwọn ètò àyíká, ètò oúnjẹ, àti ìlera ènìyàn, nígbà tí ó ń tẹnu mọ́ ọn pé ó ṣì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìpèníjà àyíká tí ó ṣeé yanjú jùlọ, pẹ̀lú àwọn ojútùú tí ó wúlò tí ó sì ṣeé wọ̀lé. === 2026 === Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ti ọdún 2026 dojúkọ ìyípadà ojúọjọ́. Ìpolongo ti Àjọ Àgbáyé ni "#NowForClimate." [[Azerbaijan]] ṣe ayẹyẹ náà, èyí tí a gbàlejò rẹ̀ ní Heydar Aliyev Center ní [[Baku]] . Ìṣẹ̀lẹ̀ náà pe àwùjọ àgbáyé láti fọwọ́sowọ́pọ̀, pín àwọn ìdáhùn àti ìlọsíwájú lórí àwọn kókó mẹ́ta: Ìpamọ́ onírúurú ẹ̀dá alààyè, nípa mímú àwọn ètò àyíká tí ó ti bàjẹ́ padà sípò ní etí Òkun Caspian, ìgbésẹ̀ ojúọjọ́, nípa mímú Àdéhùn Paris, àti agbára tí ó lè yípadà. == Ìmọ̀ nípa ìbàjẹ́ ṣíṣu nígbà tí a ń ṣe ayẹyẹ ọjọ́ àyíká àgbáyé == A ti ń fi hàn gbangba pé ìbàjẹ́ ṣíṣu jẹ́ ohun pàtàkì kan nípa àyíká nígbà ayẹyẹ ọjọ́ àyíká àgbáyé. Ọ̀rọ̀ náà ní í ṣe pẹ̀lú ìkójọpọ̀ àwọn ìdọ̀tí ṣíṣu nínú àwọn àyíká ilẹ̀ àti àwọn àyíká omi, níbi tí ó ti lè wà fún ọ̀pọ̀ ọdún tí ó sì lè fa ewu sí àwọn ẹranko igbẹ́, onírúurú ẹ̀dá alààyè, àti ìlera ènìyàn. Àwọn àjọ àgbáyé, títí kan [https://www.indiagreenawards.com/ Ètò Àyíká ti Àjọ Àgbáyé (UNEP)], ti tẹnu mọ́ ìbàjẹ́ ṣíṣu gẹ́gẹ́ bí ìpèníjà kárí ayé nítorí ipa àyíká rẹ̀ tí ó gbòòrò àti wíwà àwọn microplastics nínú àwọn ètò omi àti àwọn ẹ̀wọ̀n oúnjẹ. Pàápàá jùlọ, àwọn pilasitiki tí a lè lò lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo ni a ti dá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí olùrànlọ́wọ́ pàtàkì sí ìṣẹ̀dá ìdọ̀tí kárí ayé. Ní àwọn ọdún tó ṣẹ̀ṣẹ̀ kọjá, àwọn ìpolongo Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé ti fi àkíyèsí pàtàkì lé ìṣòro lílo ike lọ́pọ̀jù, ìṣàkóso egbin, àti ìwádìí àwọn ọ̀nà míì tó lè jẹ́ alágbára fún ọjọ́ iwájú. Nípasẹ̀ àwọn ìpolongo wọ̀nyí, a ń gba àwọn ìjọba, ilé iṣẹ́, àti àwọn aráàlú níyànjú láti dín lílo ike kù, láti túbọ̀ mú iṣẹ́ àtúnlò gòkè, àti láti ṣe àgbéga ètò ọrọ̀ ajé tí ń jẹ́ kí àwọn ohun èlò máa tún wọ inú lílo dípò kí wọ́n di egbin. Ìwádìí nípa àyíká fihàn pé dídín ìbàjẹ́ ṣiṣu kù nílò àwọn ìsapá ìṣọ̀kan tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ìgbésẹ̀ ìlànà, ojuse ilé-iṣẹ́, àti ìyípadà ìwà. Nítorí náà, ìbàjẹ́ ṣiṣu ti di kókó ọ̀rọ̀ tí ó ń ṣẹlẹ̀ nígbà gbogbo nínú àwọn ètò ìmòye nípa àyíká tí ó ní í ṣe pẹ̀lú Ọjọ́ Àyíká Àgbáyé. Pẹ̀lú àwọn ètò ìṣètò, àwọn ìgbésẹ̀ tó lágbára, àti ìdámọ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn ìkànnì bíi [https://www.indiagreenawards.com/nomination-category.html CSR Excellence Awards] àti [https://www.indiagreenawards.com/ India Green Awards], CSR ń tẹ̀síwájú láti tún ṣe àtúnṣe ipò olórí nínú iṣẹ́ ilé-iṣẹ́ India. == Wo tun == {{Portal|Environment}} * Ọjọ́ Ọgbà * Ọjọ́ Ayé * Àtọ́ka àwọn ohun èlò àyíká * Àkójọ àwọn ọjọ́ àyíká * Àkójọ àwọn ìfẹ̀hónúhàn nípa àyíká * Àpérò Àjọ Àgbáyé lórí Àyíká Ènìyàn == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ]] 1jxtooabtfhdj0mutjerf4kcamqgov3 Ìdìbò Ààrẹ ọdún 1993 0 80371 622535 622270 2026-06-17T10:01:39Z Agbalagba 14929 622535 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|1993 Nigerien presidential election}} {{Short description|None}} {{Use Nigerian English|date=June 2026}} {{Use dmy dates|date=June 2020}} {{Infobox election | country = Nigeria | type = presidential | previous_election = 1983 Nigerian presidential election | previous_year = 1983 | next_election = 1999 Nigerian presidential election | next_year = 1999 | election_date = 12 June 1993 | image1 = | nominee1 = '''[[Moshood Abiola]]''' | party1 = Social Democratic Party (Nigeria) | running_mate1 = '''[[Baba Gana Kingibe]]''' | popular_vote1 = '''8,341,309''' | percentage1 = '''58.36%''' | image2 = 3x4.svg | nominee2 = [[Bashir Tofa]] | party2 = [[National Republican Convention|NRC]] | running_mate2 = [[Sylvester Ugoh]] | colour2 = D82628 | popular_vote2 = 5,952,087 | percentage2 = 41.64% | map_image = Map of the 1993 Nigerian presidential election.svg | map_caption = States won by Abiola (green) and Tofa (red) | title = President | before_election = [[Ibrahim Badamasi Babangida]] | before_party = | after_election = Election results annulled <br> {{small|([[Sani Abacha]] becomes head of state)}} | after_party = }}{{Politics of Nigeria}} Ìdìbò sí ipò Ààrẹ orilẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdún 1993 ni ó wáyé ní ọjọ́ kejìlá oṣù Kẹfà ọdún 1993. Ìdìbò yí ni ó jẹ́ àkọ́kọ́ irú rẹ̀ lẹ́yìn ìdìtẹ̀-gbàjọba àwọn ológun tí ó sì ṣí ilẹ̀kùn fún ìṣèjọba àwa-ara-wa ẹlẹ́ẹ̀kejì lábẹ́ ìṣèjọba ọ̀gágun apàṣẹ-wàá The annulment led Bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé ìjọba ológun wọ́gi lé ìdìbò náà pẹ̀lú àwíjàre wípé ètò ìdìbò náà ní kọ́nu-n-kọ́họ nínú. Àmọ́, àwọn elétò ìdìbò ti kéde olóyè [[M. K. O. Abíọ́lá]] gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó jáwé olúborí nínú ètò ìdìbò náà tí alátakò rẹ̀ lábẹ́ ẹgbé ìṣèlú [[National Republican Convetion]] [[Bashir Tofa]] sì pàdánù. Ìfọwọ́ rọ́bò yí dànù dá wahálà sílẹ̀ jákè-jádò orílẹ̀-èdè tí ó sì fi ìjọba fìdíhẹ sí orí àlééfà, èyí tí ó mú ìjọba ológun míràn tún gorí ìṣèjọb orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pẹ̀lú ìdìtẹ̀-gbàjọba tí kò mú ìtàjẹ̀sílẹ̀ dání ní inú oṣù kọkànlá ọdún 1993. estaAàrẹ Sani Abacha fi ẹni tí ó jáwé olúborí nínú ètò ìdìbò ti ọdún 199 In 1987, the government established the National Electoral Commission (NEC) to oversee the electoral process. 3 ìyẹn Moshood Abiola sí ẹ̀wọ̀n lẹ́yìn tí wọ́n ẹ̀sùn ìdìtẹ̀ mọ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kàn án látarí wípé ó kéde ara rẹ̀ bíi Aàrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí a ìdìbò yàn ní orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]]. ==Bí ó ṣe bẹ̀rẹ̀ == Ọdún 1983 ni àwọn ọmọ ogun orílẹ̀-èdè Nàìjíríà gbajọba lọ́wọ́ Aàrẹ adìbòyàn [[Shehu Shagaru]] látarí àṣẹ tí Shagari pa lórí ogun [[Chadian–Nigerian War]], èyí tí ọ̀gágun [[Ibrahim Babangida]] darí rẹ̀ po ẹ́lú atilehin [[owó]] láti ọ̀dọ̀ bọ̀rọ̀kìnní ilẹ̀ [[Ẹ̀gbá]] olóyè [[Moshood Abiola]]. Àwọn ológun fi adarí ogun [[Muahammadu Buhari]] tí òun náa ń léwájú nínú ogun Chad yí, sórí àpèrè àsẹ orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]] gẹ́gẹ́ bí Aàrẹ ológun. Ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n osù kẹjọ ọdún 1985 ni Babangida lè Buhari kúrò lórí ipò tí pẹ̀lú ìdìtẹ̀-gbàjọba.<ref name=":5">{{Cite book |last1=Osita |first1=Agbu |url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn%3Anbn%3Ase%3Anai%3Adiva-582 |title=The Politics of Opposition in Contemporary Africa |publisher=Nordiska Afrikainstitutet |year=1998 |editor-last=Olukoshi |editor-first=Abedayo O. |chapter=Political Opposition and Democratic Transitions in Nigeria, 1985-1996}}</ref>Lẹ́yìn tí Babangida bọ́ sípò tán, ó dá [[Armed Forces Ruling Council (Nigeria)|Armed Forces Ruling Council]] sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí alábòójútó ìjọba ológun tí yóò rí sí ìdápadà ìjọba fún àwọn olóṣèlú àwa-ara-wa èyí tí wọ́n gbèrò wípé yóò wáyé ní oṣù kẹwá ọdún 1990.<ref name=":6">{{Cite journal|last1=Suberu|first1=Rotimi T.|date=1 May 1994|title=The Democratic Recession in Nigeria|journal=Current History|volume=93|issue=583|pages=213–218|doi=10.1525/curh.1994.93.583.213 |s2cid=140298521 }}</ref> Ìjọba Babangida dá ilé-isẹ́ elétò ìdìbò ti ''National Electoral Commission'' (NEC) sílẹ̀ ní ọdún 1987 kí wọ́n lè rí sí ètò ìdìbò gbogbo-gbò náà. Babangida tún dà [[Nigerian Political Bureau of 1986]] kí wọ́n lè fún ìjọba àti aje elétò ìdìbò ní ìmọ̀rán tí ó péye lórí ìdìbò ọ̀hún.<ref name=":8">{{Cite journal|last1=Okoroji|first1=Joseph C.|date=November 1993|title=The Nigerian Presidential Elections|journal=Review of African Political Economy|volume=20|issue=58|pages=123–131|doi=10.1080/03056249308704029|jstor=4006115|doi-access=free}}</ref> Ajọ ''Nigerian Political Bureau'' gba ìjọba ní ìmọ̀ràn wípé yóò da kí wọ́n dà ẹgbé ìṣèlú láàyè kí ẹlẹ́yà-mẹ̀yà àti ẹlẹ́sìn-ò-jẹ̀sìn ó lè dínkù nínú ètò ìṣèlú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> Fúndí èyí, Babangida dá ìṣípò-rọpò agbára fún ìjọba awa ara wa dúró di ọdún 1992 sí osù kínní ọdún 1993. It wre finally being set for 27 August 1993.<ref name=":0" /><ref name=":10">{{Cite journal|last1=Obi-Ani|first1=Paul|last2=Obi-Ani|first2=Ngozika A.|date=December 2010|title=Annulment of June 12, 1993 Presidential Election: A Reappraisal|journal=International Journal of Communication|volume=12|pages=1–15}}</ref> Láti lè mú kí ètò ìṣèlú ó dúró o re, ìjọba tún dá ìpínlẹ̀ mẹ́sàn an mọ́ mọ́kànlélógún tí ó ti wà tẹ́lẹ̀ láàrín ọdún 1987 sí 1991. Bákan náà ni wọ́n ṣe alékún ìjọba ìbílẹ̀ sí ọgọ́rùn mẹ́fà. Ọdún 1987 sí 1991 ni wọ́n dìbò ìjọba ìbílẹ̀ nígbà tí wọ́n dìbò àwọn ilé-aṣòfin àgbà ati ile aṣòfin kékeré ní ọdún 1991 ati 1992.<ref name=":5" /><ref name=":9" /> Ìjọba Babangida fòpin de àwọn olóṣèlú àwa-ara-wa ẹlẹ́ẹ̀krjì àti àwọn ológun láti kópa nínú ìṣèlú ìjọba àwa-ara-wa ti ẹlẹ́kẹta èyí wọ́n ṣètò rẹ̀.<ref name=":8" /><ref name=":9">{{Cite journal|last1=Nwokedi|first1=Emeka|date=April 1994|title=Nigeria's Democratic Transition: Explaining the Annulled 1993 Presidential Election|journal=The Round Table|volume=83|issue=330|pages=189–204|doi=10.1080/00358539408454202}}</ref> Lásìkò yí, ìjọba Babangida tún dojú ìdìtẹ̀-gbàjọba tí ó fẹ́ tọwọ́ [[Mamman Vasta]] àti [[Gideon Orka]] wáyé ní ọdún 1990. Nígbà tí ó di ọdún 1992, ìfọmọ oyè sílẹ̀ fún ìdìbò Aàrẹ bẹ̀rẹ̀, àsìkò yìí ni Babangida yí orúkọ ''The Armed Forces Rulling Council'' padà sí ''National Defence and Securtiy Council and a Civilian Transitional Council'' tí wọ́n fi [[Ernest Sonekan]] tí ó jẹ́ èyàn pàtàkì ọmọ ilẹ̀ Ẹgbá ṣe adarí rẹ̀. <ref name=":0" /><ref name=":4" /> ==Àwọn ìtọ́kasí== ltdr3yobge0mem8i9eqaf35pkuy8mjy 622536 622535 2026-06-17T10:03:28Z Agbalagba 14929 622536 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|1993 Nigerien presidential election}} {{Short description|None}} {{Use Nigerian English|date=June 2026}} {{Use dmy dates|date=June 2020}} {{Infobox election | country = Nigeria | type = presidential | previous_election = 1983 Nigerian presidential election | previous_year = 1983 | next_election = 1999 Nigerian presidential election | next_year = 1999 | election_date = 12 June 1993 | image1 = | nominee1 = '''[[Moshood Abiola]]''' | party1 = Social Democratic Party (Nigeria) | running_mate1 = '''[[Baba Gana Kingibe]]''' | popular_vote1 = '''8,341,309''' | percentage1 = '''58.36%''' | image2 = 3x4.svg | nominee2 = [[Bashir Tofa]] | party2 = [[National Republican Convention|NRC]] | running_mate2 = [[Sylvester Ugoh]] | colour2 = D82628 | popular_vote2 = 5,952,087 | percentage2 = 41.64% | map_image = Map of the 1993 Nigerian presidential election.svg | map_caption = States won by Abiola (green) and Tofa (red) | title = President | before_election = [[Ibrahim Badamasi Babangida]] | before_party = | after_election = Election results annulled <br> {{small|([[Sani Abacha]] becomes head of state)}} | after_party = }}{{Politics of Nigeria}} Ìdìbò sí ipò Ààrẹ orilẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdún 1993 ni ó wáyé ní ọjọ́ kejìlá oṣù Kẹfà ọdún 1993. Ìdìbò yí ni ó jẹ́ àkọ́kọ́ irú rẹ̀ lẹ́yìn ìdìtẹ̀-gbàjọba àwọn ológun tí ó sì ṣí ilẹ̀kùn fún ìṣèjọba àwa-ara-wa ẹlẹ́ẹ̀kejì lábẹ́ ìṣèjọba ọ̀gágun apàṣẹ-wàá The annulment led Bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé ìjọba ológun wọ́gi lé ìdìbò náà pẹ̀lú àwíjàre wípé ètò ìdìbò náà ní kọ́nu-n-kọ́họ nínú. Àmọ́, àwọn elétò ìdìbò ti kéde olóyè [[M. K. O. Abíọ́lá]] gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó jáwé olúborí nínú ètò ìdìbò náà tí alátakò rẹ̀ lábẹ́ ẹgbé ìṣèlú [[National Republican Convetion]] [[Bashir Tofa]] sì pàdánù. Ìfọwọ́ rọ́bò yí dànù dá wahálà sílẹ̀ jákè-jádò orílẹ̀-èdè tí ó sì fi ìjọba fìdíhẹ sí orí àlééfà, èyí tí ó mú ìjọba ológun míràn tún gorí ìṣèjọb orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pẹ̀lú ìdìtẹ̀-gbàjọba tí kò mú ìtàjẹ̀sílẹ̀ dání ní inú oṣù kọkànlá ọdún 1993. estaAàrẹ Sani Abacha fi ẹni tí ó jáwé olúborí nínú ètò ìdìbò ti ọdún 199 In 1987, the government established the National Electoral Commission (NEC) to oversee the electoral process. 3 ìyẹn Moshood Abiola sí ẹ̀wọ̀n lẹ́yìn tí wọ́n ẹ̀sùn ìdìtẹ̀ mọ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kàn án látarí wípé ó kéde ara rẹ̀ bíi Aàrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí a ìdìbò yàn ní orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]]. ==Bí ó ṣe bẹ̀rẹ̀ == Ọdún 1983 ni àwọn ọmọ ogun orílẹ̀-èdè Nàìjíríà gbajọba lọ́wọ́ Aàrẹ adìbòyàn [[Shehu Shagaru]] látarí àṣẹ tí Shagari pa lórí ogun [[Chadian–Nigerian War]], èyí tí ọ̀gágun [[Ibrahim Babangida]] darí rẹ̀ po ẹ́lú atilehin [[owó]] láti ọ̀dọ̀ bọ̀rọ̀kìnní ilẹ̀ [[Ẹ̀gbá]] olóyè [[Moshood Abiola]]. Àwọn ológun fi adarí ogun [[Muahammadu Buhari]] tí òun náa ń léwájú nínú ogun Chad yí, sórí àpèrè àsẹ orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]] gẹ́gẹ́ bí Aàrẹ ológun. Ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n osù kẹjọ ọdún 1985 ni Babangida lè Buhari kúrò lórí ipò tí pẹ̀lú ìdìtẹ̀-gbàjọba.<ref name=":5">{{Cite book |last1=Osita |first1=Agbu |url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn%3Anbn%3Ase%3Anai%3Adiva-582 |title=The Politics of Opposition in Contemporary Africa |publisher=Nordiska Afrikainstitutet |year=1998 |editor-last=Olukoshi |editor-first=Abedayo O. |chapter=Political Opposition and Democratic Transitions in Nigeria, 1985-1996}}</ref>Lẹ́yìn tí Babangida bọ́ sípò tán, ó dá [[Armed Forces Ruling Council (Nigeria)|Armed Forces Ruling Council]] sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí alábòójútó ìjọba ológun tí yóò rí sí ìdápadà ìjọba fún àwọn olóṣèlú àwa-ara-wa èyí tí wọ́n gbèrò wípé yóò wáyé ní oṣù kẹwá ọdún 1990.<ref name=":6">{{Cite journal|last1=Suberu|first1=Rotimi T.|date=1 May 1994|title=The Democratic Recession in Nigeria|journal=Current History|volume=93|issue=583|pages=213–218|doi=10.1525/curh.1994.93.583.213 |s2cid=140298521 }}</ref> Ìjọba Babangida dá ilé-isẹ́ elétò ìdìbò ti ''National Electoral Commission'' (NEC) sílẹ̀ ní ọdún 1987 kí wọ́n lè rí sí ètò ìdìbò gbogbo-gbò náà. Babangida tún dà [[Nigerian Political Bureau of 1986]] kí wọ́n lè fún ìjọba àti aje elétò ìdìbò ní ìmọ̀rán tí ó péye lórí ìdìbò ọ̀hún.<ref name=":8">{{Cite journal|last1=Okoroji|first1=Joseph C.|date=November 1993|title=The Nigerian Presidential Elections|journal=Review of African Political Economy|volume=20|issue=58|pages=123–131|doi=10.1080/03056249308704029|jstor=4006115|doi-access=free}}</ref> Ajọ ''Nigerian Political Bureau'' gba ìjọba ní ìmọ̀ràn wípé yóò da kí wọ́n dà ẹgbé ìṣèlú láàyè kí ẹlẹ́yà-mẹ̀yà àti ẹlẹ́sìn-ò-jẹ̀sìn ó lè dínkù nínú ètò ìṣèlú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Fúndí èyí, Babangida dá ìṣípò-rọpò agbára fún ìjọba awa ara wa dúró di ọdún 1992 sí osù kínní ọdún 1993. It wre finally being set for 27 August 1993.<ref name=":0" /><ref name=":10">{{Cite journal|last1=Obi-Ani|first1=Paul|last2=Obi-Ani|first2=Ngozika A.|date=December 2010|title=Annulment of June 12, 1993 Presidential Election: A Reappraisal|journal=International Journal of Communication|volume=12|pages=1–15}}</ref> Láti lè mú kí ètò ìṣèlú ó dúró o re, ìjọba tún dá ìpínlẹ̀ mẹ́sàn an mọ́ mọ́kànlélógún tí ó ti wà tẹ́lẹ̀ láàrín ọdún 1987 sí 1991. Bákan náà ni wọ́n ṣe alékún ìjọba ìbílẹ̀ sí ọgọ́rùn mẹ́fà. Ọdún 1987 sí 1991 ni wọ́n dìbò ìjọba ìbílẹ̀ nígbà tí wọ́n dìbò àwọn ilé-aṣòfin àgbà ati ile aṣòfin kékeré ní ọdún 1991 ati 1992.<ref name=":5" /><ref name=":9" /> Ìjọba Babangida fòpin de àwọn olóṣèlú àwa-ara-wa ẹlẹ́ẹ̀krjì àti àwọn ológun láti kópa nínú ìṣèlú ìjọba àwa-ara-wa ti ẹlẹ́kẹta èyí wọ́n ṣètò rẹ̀.<ref name=":9">{{Cite journal|last1=Nwokedi|first1=Emeka|date=April 1994|title=Nigeria's Democratic Transition: Explaining the Annulled 1993 Presidential Election|journal=The Round Table|volume=83|issue=330|pages=189–204|doi=10.1080/00358539408454202}}</ref> Lásìkò yí, ìjọba Babangida tún dojú ìdìtẹ̀-gbàjọba tí ó fẹ́ tọwọ́ [[Mamman Vasta]] àti [[Gideon Orka]] wáyé ní ọdún 1990. Nígbà tí ó di ọdún 1992, ìfọmọ oyè sílẹ̀ fún ìdìbò Aàrẹ bẹ̀rẹ̀, àsìkò yìí ni Babangida yí orúkọ ''The Armed Forces Rulling Council'' padà sí ''National Defence and Securtiy Council and a Civilian Transitional Council'' tí wọ́n fi [[Ernest Sonekan]] tí ó jẹ́ èyàn pàtàkì ọmọ ilẹ̀ Ẹgbá ṣe adarí rẹ̀. ==Àwọn ìtọ́kasí== 3snp67szgstk4k8alpflc2kl7sqr7bz Ọlá mobile ìgbọnsẹ 0 80380 622522 622277 2026-06-17T01:42:21Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622522 wikitext text/x-wiki [[Fáìlì:A_set_of_Mobile_toilets.jpg|alt=image of Mobile Toilet|thumb|Ìgbọ̀nsẹ̀ Alágbékalẹ̀]] Ilé ìgbọ̀nsẹ̀ alágbéka '''tí a mọ̀ sí Dignified Mobile Toilets''' ( '''DMT''' ) jẹ́ ètò ìgbọ̀nsẹ̀ gbogbogbòò tí a ṣẹ̀dá ní ọdún 1992 láti ọwọ́ Isaac Durojaiye <ref>{{Cite web|archivedate=July 22, 2017}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=24nCAAAAIAAJ&q=dmt+toilets+lagos|title=Even here, even now: inspiring stories, lessons, and smart advice from 12 leading entrepreneurs and visionaries in Nigeria|last1=Adeniyi Adekunle|last2=Olakunle Kasumu}}</ref> A mọ̀ ọ́n pẹ̀lú àkọlé náà “ ''iṣẹ́ àṣekára ni iṣẹ́ àṣekára!'' ”; <ref>{{Cite news|url=http://thenationonlineng.net/toilets/|location=Lagos, Nigeria|date=May 5, 2016|last1=Kofoworola Bello Issue|title=Toilets!|journal=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Ó jẹ́ àkọ́kọ́ ní Nàìjíríà, tí a kọ́kọ́ ronú nípa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ojútùú sí fífún ènìyàn ní ìtùnú nígbà àwọn àríyá òde, àwọn ayẹyẹ àti àwọn àpèjọ àwùjọ mìíràn. Wọ́n ń ṣe àwọn ilé ìgbọ̀nsẹ̀ alágbéka ní Nàìjíríà, wọ́n sì ń yá tàbí tà wọ́n ní Nàìjíríà àti àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn ní Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà. Lẹ́yìn tí wọ́n dá a sílẹ̀, DMT fẹ́ dín àìtó ilé ìgbọ̀nsẹ̀ gbogbogbòò kù àti láti mú kí ìmọ́tótó sunwọ̀n síi, pàápàá jùlọ láàrín àwọn olùgbé ìlú Èkó. <ref>{{Cite news|url=https://www.dailytrust.com.ng/daily/index.php/feature/11068-toilets-in-nigeria-iii-thinking-of-bio-gas|journal=[[Daily Trust]]|title=Toilets in Nigeria (III)Thinking of bio gas|date=November 28, 2013|archivedate=May 1, 2018|access-date=June 13, 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180501161402/https://www.dailytrust.com.ng/daily/index.php/feature/11068-toilets-in-nigeria-iii-thinking-of-bio-gas|deadurl=yes}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6133556.stm|title=Answering the call of nature in Lagos|date=November 16, 2006|journal=BBC}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nCElDwAAQBAJ&q=dignified+mobile+toilets+dmt+lagos&pg=PA52|title=Social Entrepreneurship: Managing the Creation of Social Value|last1=Constant Beugré}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneonlineng.com/lucrative-st-individual-profit-lack-toilets/|title=Lucrative s**t! How some individual profit from lack of toilets|date=November 20, 2016|journal=[[Nigerian Tribune]]}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} t6vymcn020jyw4v8wfnj0kbdxf29zlg Ìjì líle Nora (1973) 0 80416 622518 622343 2026-06-17T00:50:53Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622518 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>  <templatestyles src="Template:Infobox weather event/styles.css" />  '''Ìjì líle Nora''', tí a mọ̀ sí '''Super Typhoon Luming''' ní [[Filipínì|Philippines]], ni a so mọ́ fún [[Ìjìláyípo Ilẹ̀-Olóoru|ìjì líle]] kẹta tí ó le jùlọ ní gbogbo àkọọ́lẹ̀. Láti agbègbè tí ìfúnpá kékeré wà lórí ìwọ̀ oòrùn Pacific, a kọ́kọ́ dá Nora mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìrẹ̀wẹ̀sì ilẹ̀ olóoru ní oṣù kẹwàá.&nbsp;2, 1973. Lílọ kiri ní gbogbogbòò sí ìwọ̀-oòrùn, ètò náà ń pọ̀ sí i díẹ̀díẹ̀, ó sì dé ipò ìjì líle ní alẹ́ ọjọ́ kejì. Lẹ́yìn tí ó yí padà sí àríwá ìwọ̀-oòrùn, ìjì líle náà dé àkókò líle kíákíá, nígbà tí ìfúnpá àárín rẹ̀ dínkù sí 77&nbsp;mb ( hPa ; 2.27&nbsp;inHg ) ní 24&nbsp;Wákàtí. Ní ìparí ìpele yìí, Nora dé ògógóró pẹ̀lú afẹ́fẹ́ {{Convert|295|km/h|mph}} àti ìfúnpá ti 875&nbsp;mb (hPa; 25.84&nbsp;inHg), èyí tí ó sọ ọ́ di ìjì líle tó le jùlọ ní ilẹ̀ olóoru tí a rí ní àkọọ́lẹ̀ (pẹ̀lú Typhoon Ida ní ọdún 1958 ) ní àkókò náà; síbẹ̀síbẹ̀, ìfúnpá yìí ti so pọ̀ mọ́ Typhoon June, Typhoon Tip àti Hurricane Patricia sì borí rẹ̀. Ìjì náà lẹ́yìn náà di aláìlera ó sì yípadà sí àríwá ìwọ̀-oòrùn bí ó ti ń súnmọ́ [[Filipínì|Philippines]] . Lẹ́yìn tí ó gbá Luzon ní oṣù kẹwàá&nbsp;Ní ọjọ́ keje oṣù kẹwàá, ètò náà kọjá ní gúúsù [[Taiwan]], ó sì dé ilẹ̀ ní orílẹ̀- [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira àwọn Ará ilẹ̀ Ṣáínà|èdè China]] ní oṣù kẹwàá.&nbsp;10. Nígbà tí Nora dé etíkun, ó yára rẹ̀wẹ̀sì, ó sì yọ́ kúrò ní ọjọ́ kejì. Philippines ati Taiwan ni o padanu julọ lati inu Typhoon Nora, pẹlu 36&nbsp;Àwọn ènìyàn ń pàdánù ẹ̀mí wọn lápapọ̀. Nínú èyí tí ó ṣáájú, ó ju 1 lọ&nbsp;miliọnu awọn olugbe ni wọn di alainile bi afẹfẹ lile ati ikun omi ti ba awọn ile jẹ. Ibajẹ ni orilẹ-ede naa de US$ 2{{Nbsp}}mílíọ̀nù (déédé $ 14.5{{Nbsp}}mílíọ̀nù ní 2025 ). Ní Taiwan, ó ju ẹgbẹ̀rún kan lọ&nbsp;Àwọn ilé wó lulẹ̀, ẹgbẹ̀rún mẹ́jọ sì wó lulẹ̀&nbsp;Àwọn ènìyàn ni wọ́n fi sílẹ̀ láìnílé. Ìjì líle náà tún ló fa ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ ojú omi tó pa ó kéré tán ènìyàn mẹ́rin. Lápapọ̀, ogójì ènìyàn ló kú nítorí Nora. Ó tún jẹ́ àkọ́kọ́ lára àwọn ìjì líle mẹ́ta tó jà ní Philippines láàárín àkókò kúkúrú, pẹ̀lú àwọn ìjì líle Patsy àti Ruth tó tẹ̀lé e ní ọjọ́ mélòó kan lẹ́yìn náà. == Ìtàn ojú ọjọ́ == {{Most intense tropical cyclones|align=right}}Ní oṣù kẹsàn-án&nbsp;30, ilẹ̀ tí kò lágbára kan tí ó rọ̀ sílẹ̀ láàárín omi òjò ní nǹkan bí ọdún 195&nbsp;kìlómítà (120)&nbsp;mi) gúúsù Yap . Bí ó ti ń yọ́ lọ sí àríwá ìwọ̀ oòrùn, ètò náà bẹ̀rẹ̀ sí í yípadà díẹ̀díẹ̀ sí ìsàlẹ̀ ilẹ̀ olóoru ní oṣù kẹwàá&nbsp;2. Nígbà tó yá ní ọjọ́ náà, ìwádìí ọkọ̀ òfúrufú fi hàn pé ètò náà ti le sí i di ìjì líle, nígbà náà ni wọ́n fún un ní orúkọ ''Nora'' . <ref name="ATCR"/> Ìṣípò ètò náà yára di èyí tí kò sì dúró dáadáa, Nora sì ṣe ìyípo kan ní òdìkejì ní oṣù kẹwàá.&nbsp;3. <ref name="ATCR" /> <ref name="Climo">{{Cite journal|date=February 1976|access-date=April 14, 2013|title=Climatological Data: National Summary|url=https://books.google.com/books?id=9ihRAAAAMAAJ}}</ref> Lẹ́yìn tí ó parí ìyípo náà, ó dé ipò ìjì líle, ó sì gba ọ̀nà ìgbà díẹ̀ sí àríwá. <ref name="ATCR" /> Nítorí pé ìjì náà sún mọ́ Philippines, ìjọba Philippines tún ṣe àkíyèsí ìjì náà, wọ́n sì fún un ní orúkọ ìbílẹ̀ ''Luming'' . <ref name="NDCC">{{Cite web|archivedate=November 12, 2004}}</ref> Ní ìparí oṣù kẹwàá&nbsp;4, Nora bẹ̀rẹ̀ sí í fara da àkókò ìgbónára kíákíá . <ref name="Climo" /> Ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ àyẹ̀wò ọkọ̀ òfurufú ni Ẹgbẹ́ Àgbàlagbà Afẹ́fẹ́ 54th ti [[Ajagun Ojúòfurufú Amẹ́ríkà|US Air Force]] gbé sínú ìjì náà láàárín oṣù kẹwàá.&nbsp;5 àti 6, tí ó ń ṣàkọsílẹ̀ bí ìjì líle náà ṣe lágbára tó. <ref name="Intensity">{{Cite journal|date=February 1975|title=An Extreme Sea-Level Pressure Report in a Tropical Cyclone|url=free}}</ref>{{storm path|Nora 1973 Path.png|colors=new}}Ní alẹ́ oṣù kẹwàá&nbsp;5, Nora ti gba afẹfẹ ti o ju {{Convert|260|km/h|mph}} lọ, tí a fi ṣe àkójọpọ̀ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Ẹ̀ka kan<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mweg">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Ìjì líle alágbára tó dọ́gba márùn-ún lórí ìwọ̀n ìjì líle Saffir-Simpson . <ref name="ATCR"/> Iṣẹ́ àtúnyẹ̀wò sínú ìjì náà ní àkókò yìí fi àwọn ojú ojú tó wà ní ìṣọ̀kan hàn, tí wọ́n wọn ní {{Convert|14|km|mi|0}} àti {{Convert|32|km|mi|0}} . Ní àkọ́kọ́, ọkọ̀ òfurufú náà kò lè wọ inú ojú nítorí ìrúkèrúdò líle koko; síbẹ̀síbẹ̀, wọ́n ṣe àṣeyọrí lẹ́yìn ìgbìyànjú kejì. Nígbà tí wọ́n wọ inú ojú, wọ́n rí ibi tí kò ní ìkùukùu pẹ̀lú “àmphitheater tàbí ìrísí bí abọ́.” A tẹ ìkùukùu Stratocumulus mọ́lẹ̀ sí ibi gíga tí ó kéré jù ti {{Convert|1.2|km|mi}} . Aarin Nora gbona gan-an, pẹlu iwọn otutu ti o fẹrẹ to igbasilẹ {{Convert|30|C|F}} ní 700&nbsp;Ipele mb. Ní 0020&nbsp;[[Ajọfọ̀nàkò Àsìkò Káríayé|UTC]] ní Oṣù Kẹ̀wàá&nbsp;6, dropsonde kan tí ẹgbẹ́ onímọ̀ nípa ìwádìí tú jáde ṣe àkọsílẹ̀ ìfúnpá ojú ilẹ̀ ti 877&nbsp;mb ( hPa ; 25.91&nbsp;inHg ) ní inú ojú ìjì náà. <ref name="Intensity"/> Ní àkókò yìí, a ṣírò pé afẹ́fẹ́ tó pọ̀ jùlọ ti dé {{Convert|295|km/h|mph}} . <ref name="ATCR" /> Ìwọ̀n agbára yìí yan Nora gẹ́gẹ́ bí ìjì líle tó le jùlọ ní gbogbo àgbáyé, pẹ̀lú Typhoon Ida ní ọdún 1958. Síbẹ̀síbẹ̀, nínú ìwádìí lẹ́yìn ìjì, a ṣàkíyèsí pé níwọ̀n ìgbà tí ìjì náà kò tíì kọ ìfúnpá sílẹ̀ ní àárín gbùngbùn ìjì náà, ó ṣeé ṣe kí Nora lágbára díẹ̀ ju bí a ti sọ lọ. <ref name="Intensity" /> Láti ìgbà náà, ìjì méjì mìíràn ti kọjá agbára Nora: Typhoon Tip ní ọdún 1979, àti Hurricane Patricia ní ọdún 2015. <ref>{{Cite web|archivedate=March 4, 2016}}</ref> <ref>{{Cite journal|url=free}}</ref> Láìka bí ìjì náà ṣe le tó, ó bẹ̀rẹ̀ sí í rọra dẹ̀ bí ó ṣe ń sún mọ́ Philippines ní oṣù kẹwàá.&nbsp;6. Láàárín mẹ́wàá&nbsp;awọn wakati, titẹ naa dide si 894&nbsp;mb (hPa; 26.40&nbsp;inHg) àti lẹ́yìn náà wọ́n ti fi sílẹ̀ lábẹ́ Ẹ̀ka&nbsp;Ipo 5. <ref name="ATCR">{{Cite web|archivedate=September 25, 2018}}</ref> <ref name="Intensity"/> Ni owuro ojo naa, Nora yi pada si ariwa-oorun ni idahun si irẹwẹsi ni oke kekere ti o wa ni isalẹ okun ati igbi omi kukuru ti n sunmọ lori [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira àwọn Ará ilẹ̀ Ṣáínà|China]] . <ref name="ATCR" /> Irẹwẹsi ti o duro ṣinṣin tẹsiwaju ni awọn ọjọ ti o tẹle, pẹlu iji ti o kọlu apa ariwa-oorun Luzon, Philippines, pẹlu afẹfẹ &#x2013; .&nbsp;km/h (110 &#x2013; 115&nbsp;ní oṣù kẹwàá)&nbsp;7. <ref name="ATCR" /> <ref name="Climo"/> Ikunra Nora ti pọ si ni ayika {{Convert|130|km/h|mph}}ní oṣù &nbsp;8 bí ó ṣe ń tọ́pasẹ̀ láàrín Philippines àti [[Taiwan]] . <ref name="ATCR" /> Lẹ́yìn tí ó kọjá láàrín 95&nbsp;kìlómítà (60)&nbsp;(mi) ti Taiwan, Nora yipada si ariwa diẹ sii ṣaaju ki o to ṣubu ni nitosi Xiamen, Fujian gẹgẹbi iji lile ti o kere julọ ni ibẹrẹ Oṣu Kẹwa&nbsp;10. Nígbà tí wọ́n dé etíkun, ìjì náà yára bàjẹ́ sí agbègbè tí ìfúnpá kò pọ̀ tó kí ó tó yọ́ ní ọjọ́ kejì. <ref name="ATCR" /> == Àwọn ìṣètò àti ipa rẹ̀ == === Philippines === ==== Luzon ==== [[Fáìlì:Typhoon_Nora_GIBBS_IR.png|thumb|240x240px|Ìjì líle Nora sún mọ́ ibi tí agbára rẹ̀ pọ̀ sí.]] Kí ìjì líle tó dé Philippines, gbogbo ọkọ̀ òfurufú tó ń wọlé àti tó ń jáde ní [[Manila]] ni wọ́n ti fagilé; síbẹ̀síbẹ̀, ìrìnàjò kárí ayé kò ní ipa kankan lórí rẹ̀. Ọmọ [[Ajagun Ojúòfurufú Amẹ́ríkà|ogun òfurufú Amẹ́ríkà]] tún gbé àwọn ọkọ̀ òfurufú rẹ̀ láti Clark Air Base sí àwọn ibùdó mìíràn ní Asia. Ní àfikún, gbogbo ilé ìwé ní Manila ni wọ́n ti pa. Ṣíṣe àgbékalẹ̀ etíkun Luzon ní Philippines gẹ́gẹ́ bí ẹ̀ka kan&nbsp;Ìjì líle mẹ́ta tó dọ́gba, Nora fa ìbàjẹ́ tó pọ̀ ní agbègbè náà. <ref name="ATCR"/> A wọn afẹ́fẹ́ alágbára gíga káàkiri ọ̀pọ̀lọpọ̀ agbègbè Luzon ní ìwọ̀ oòrùn, pẹ̀lú ìwọ̀n gíga tó ga jùlọ ti {{Convert|126|km/h|mph}} ní èbúté Manila. Àwọn afẹ́fẹ́ wọ̀nyí fa àdánù agbára àti ìbánisọ̀rọ̀ káàkiri Peninsula. <ref name="SPT1" /> Ìlú Baguio (ẹgbẹ̀rún ènìyàn 100,000) pàdánù agbára fún nǹkan bíi wákàtí mẹ́fà. <ref name="SJG1" /> Àdánù oko pọ̀ gan-an, pẹ̀lú ìjì náà tí ó sún mọ́ àkókò ìkórè. <ref name="SPT1" /> Òjò líle láti inú ìjì náà, tí ó ga jùlọ sí {{Convert|338|mm|in}} ní Baguio, <ref name="Climo" /> fa ìkún omi ńlá kan ó sì fa ìyapa ní Arnedo Dike ní Apalit, Pampanga . Àwọn ìlú mẹ́jọ ní ẹ̀gbẹ́ 45&nbsp;kìlómítà (30)&nbsp;mi) ìsàlẹ̀ odò náà kún fún omi; síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ọ̀nà ṣì wà láìsí ìṣòro. Ìkún omi ní Manila tún fa kí àwọn ènìyàn 400 kúrò níbẹ̀.&nbsp;Àwọn olùgbé ibẹ̀. <ref name="SJG1" /> Ní Caloocan, ọmọdé kan kú lẹ́yìn tí iná mànàmáná pa á nípa lílo wáyà tí ó ti já lulẹ̀. <ref name="SPT1">{{Cite news|location=Manila, Philippines}}</ref> Ní gbogbo Philippines, 24&nbsp;Àwọn ènìyàn ni wọ́n pa, ó sì ju 1 lọ&nbsp;mílíọ̀nù ènìyàn ló di aláìnílé. <ref name="LNS1">{{Cite news|location=Manila, Philippines}}</ref> Ìbàjẹ́ tó bá àwọn oko àti dúkìá dé US$ 2{{Nbsp}}mílíọ̀nù (déédé $ 14.5{{Nbsp}}mílíọ̀nù ní 2025 ). <ref name="ATCR" /> === Òkun Gúúsù Ṣáínà === Nígbà tí ó ń kọjá ní gúúsù Taiwan, àwọn òkun líle tí ìjì líle náà dá sílẹ̀ ló fa ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ ojú omi lórí Òkun Taiwan àti Òkun ''Gúúsù'' China .&nbsp;Wọ́n gba àwọn atukọ̀ ọkọ̀ ojú omi là. Ọkọ̀ ojú omi ''Baltic Klif'' ti ilẹ̀ Gíríìsì tó nǹkan bí àádọ́jọ [150]&nbsp;kìlómítà (90)&nbsp;mi) gúúsù ìwọ̀ oòrùn ti Penghu Islands, pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ ọkọ̀ ojú omi mẹ́ta tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé wọ́n ti kú, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn mìíràn sì sọnù, tí a sì rò pé wọ́n ti kú. Ní àfikún, ọkọ̀ ojú omi ẹja Taiwan ''Jai Tai NR3'' di èyí tí ó dì mọ́ àárín {{Convert|9.1|m|ft}} òkun, pẹ̀lú ọfà rẹ̀ tí ó pín sí méjì. Ọ̀kan lára àwọn atukọ̀ ọkọ̀ ojú omi náà kú; síbẹ̀síbẹ̀, ọkọ̀ ojú omi ''USS Worden'' gba àwọn apẹja méje là láìka àwọn òkun tí ó léwu sí. <ref name="ATCR"/> Bí ìjì náà ṣe ń sún mọ́ ilẹ̀ ní China, àwọn ọkọ̀ ojú omi méjì di èyí tí ó dì mọ́ Òkun Gúúsù China, wọ́n sì fi àmì ìdààmú ránṣẹ́. <ref name="DN1">{{Cite news|date=October 9, 1973|url=https://news.google.com/newspapers?id=58lhAAAAIBAJ&sjid=dH8DAAAAIBAJ&dq=typhoon%20nora&pg=3652%2C2079173}}</ref> === Taiwan ati China === Ṣíṣí láàrin 95&nbsp;kìlómítà (60)&nbsp;(mi) ní Taiwan, ìjì náà mú afẹ́fẹ́ líle àti òjò ńlá wá sí erékùṣù náà. Afẹ́fẹ́ líle tó ga jùlọ ti {{Convert|126|km/h|mph}}Wọ́n wọn ní Tungchi, Erékùṣù Penghu. Àwọn ipa pàtàkì jùlọ wá láti inú òjò, èyí tí ó jẹ́ {{Convert|523|mm|in}} ní Sinkong fún wákàtí ogún. Ìkún omi tó gbòòrò àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilẹ̀ ilẹ̀ pa ó kéré tán ẹgbẹ̀rún kan (1,000) run&nbsp;Àwọn ilé, àti àwọn afárá, òpópónà, àti ojú irin tí ó ti bàjẹ́. <ref name="ATCR" /> Ènìyàn méjìlá ló pàdánù ẹ̀mí wọn, àwọn méjìdínlọ́gbọ̀n míràn sì sọnù. Ní àfikún, 8,000&nbsp;Àwọn ènìyàn kò nílé. <ref name="ATCR" /> Ní [[Họ́ng Kọng|Hong Kong]], ìjì líle náà fa afẹ́fẹ́ líle, ó sì dé {{Convert|95|km/h|mph}}, bó tilẹ̀ jẹ́ pé òjò kò rọ̀ rárá. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé Nora kọlu China gẹ́gẹ́ bí ìjì líle, kò sí ìròyìn kankan nípa ìbàjẹ́ tí a rí. <ref name="ATCR" /> {{Portal|Tropical cyclones}} == Àbájáde == Nora ni àkọ́kọ́ lára àwọn ìjì líle mẹ́ta tó kọlu Philippines láàárín ọ̀sẹ̀ kan, pẹ̀lú Patsy àti Ruth méjèèjì tó kọlu orílẹ̀-èdè náà ní oṣù kẹwàá.&nbsp;12 àti 15 lẹ́sẹẹsẹ. <ref name="LNS1"/> Èyí dí àwọn ìsapá ìgbàpadà lọ́wọ́ nítorí náà, pàápàá jùlọ pẹ̀lú Ruth, nítorí pé èyí tí ó kẹ́yìn yóò pa 27 míràn ní Luzon. == Wo tun == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> * Àkókò ìjì líle Pacific ti ọdún 1973 * Àkójọ àwọn ìjì líle tó le jùlọ ní ilẹ̀ olóoru ** Ìmọ̀ràn Ìjì Afẹ́fẹ́ ** Ìjì líle Ida (1958) ** Ìjì líle mìíràn tó lágbára gan-an tó sì gbóná janjan ní agbègbè kan náà tí Nora wà. ** Ìjì líle Doksuri (2023) - Ìjì líle kan tó jọ orin Nora == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} == Àwọn ìjápọ̀ òde == * [http://www.jma.go.jp/en/typh/ Ile-iṣẹ Oju-ọjọ Japan] * [http://www.usno.navy.mil/JTWC Ile-iṣẹ Ikilọ Ajọṣepọ ti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100301105349/http://www.usno.navy.mil/JTWC |date=2010-03-01 }} Archived q7flescij12vfullbx58b7w6wyalfxu Ìjì líle Neoguri (2008) 0 80417 622517 622345 2026-06-17T00:50:52Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622517 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Infobox weather event/styles.css" />  '''Ìjì líle Neoguri''', [ nb 1 ] tí a mọ̀ sí '''Ìjì líle Ambo''' ní Philippines, ni [[Ìjìláyípo Ilẹ̀-Olóoru|ìjì líle tó kọ́kọ́ ṣẹlẹ̀ ní ilẹ̀ olóoru]] tó kọlù [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira àwọn Ará ilẹ̀ Ṣáínà|China]] láti ìgbà tí Ìjì líle Chanchu ti jà ní ọdún 2006. Ìjì àkọ́kọ́ tí a pe orúkọ rẹ̀ ní ìjì líle ní àsìkò ìjì líle Pacific ti ọdún 2008, ó bẹ̀rẹ̀ láti agbègbè ìfúnpá kékeré ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹrin sí ìlà-oòrùn erékùsù Mindanao ti [[Filipínì|Philippines]], lẹ́yìn tí ó kọjá erékùsù náà, ó di ìjì líle ní Òkun Gúúsù China . Àwọn ipò àyíká mú kí ó lágbára kíákíá, pẹ̀lú Neoguri tí ó dé ipò ìjì líle ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹrin. Ìjì líle náà dé ibi gíga jùlọ ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹrin bí ó ti ń sún mọ́ erékùsù Hainan, lẹ́yìn náà ó yípadà sí àríwá. Nítorí ìfọ́ afẹ́fẹ́ tó pọ̀ sí i àti omi tútù, Neoguri yára rẹ̀wẹ̀sì ó sì di ìjì líle díẹ̀ ní gúúsù China ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹrin. Ní gúúsù Philippines, ìjì náà mú òjò ńlá wá, èyí tí ó sọ ẹnìkan nù nígbà tí ọkọ̀ ojú omi kan rì. Ìjì náà lọ sí 40&nbsp;Àwọn apẹja tó sọnù ní Òkun Gúúsù Ṣáínà. Neoguri mú òjò ńlá rọ̀ bí ó ṣe dé ilẹ̀ China ní ìkẹyìn, èyí tó fa ìbàjẹ́ díẹ̀ tó lé ní ¥296&nbsp;mílíọ̀nù (2008)&nbsp;[[Renminbi|RMB]], $42&nbsp;mílíọ̀nù ọdún 2008&nbsp;[[Dọ́là Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà|USD]] ). Ikú mẹ́ta ló ṣẹlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè China. == Ìtàn ojú ọjọ́ == {{storm path|Neoguri 2008 track.png}}Agbègbè kan tí ìsopọ̀mọ́ra tí kò sí ní ìṣètò dúró ní ìlà-oòrùn sí àríwá ìlà-oòrùn [[Páláù|Palau]] ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹrin ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ìgbì ìlà-oòrùn mímú, àti nínú ètò náà, agbègbè ìfúnpá kékeré kan hàn gbangba láàárín Palau àti Yap . Ní abẹ́ ìjì líle kan tí ń dàgbàsókè, pẹ̀lú ìgékúrú afẹ́fẹ́ díẹ̀ àti ìyàtọ̀ tí ó pọ̀ sí i, ètò náà rí àwọn ipò tí ó dára fún ìdàgbàsókè. Ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹrin, ìṣàn omi kékeré ti ṣẹ̀dá, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í kó nǹkan bí 260 jọ.&nbsp;kìlómítà (160)&nbsp;mi) gúúsù ìlà-oòrùn Bislig ní erékùsù Mindanao ní [[Filipínì|Philippines]] . Ní àkókò kan náà, àwọn òjò tí kò lágbára bẹ̀rẹ̀ sí í wọ́ sí àárín gbùngbùn. Ní 1200&nbsp;[[Ajọfọ̀nàkò Àsìkò Káríayé|UTC]] ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹrin, JMA kà á sí ibi tí ìdààmú ilẹ̀ olóoru kò lágbára. Wọ́n dín ìdàgbàsókè rẹ̀ kù díẹ̀ bí ó ṣe ń kọjá erékùsù Mindanao àti Negros, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìṣàn omi náà ti ṣọ̀kan nígbà tí àwọn ẹ̀yà ìsopọ̀ convective pọ̀ sí i. Nígbà tó yá ní ọjọ́ náà, Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA) pín ètò náà sí Tropical Depression Ambo, <ref>{{Cite web|archivedate=2018-10-04}}</ref> àti ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù kẹrin ọjọ́ kẹrìndínlógún, Joint Typhoon Warning Center (JTWC) pín in sí Tropical Depression 02W nípa 300.&nbsp;kìlómítà (185)&nbsp;mi ariwa ti Zamboanga Peninsula ). Pẹlupẹlu, PAGASA kede "Ambo" ni 0300 UTC Kẹrin 14 lati wa laarin Dumaguete . <ref>{{Cite web|archivedate=2012-02-09}}</ref> Ìdààmú náà tẹ̀síwájú ní ìwọ̀ oòrùn, ní ẹ̀bá gúúsù òkè kékeré kan tó lágbára tó tàn ká láti gúúsù ìlà oòrùn Éṣíà sí àríwá Luzon . Lẹ́yìn tí ó wọ Òkun Sulu, ìfàsẹ́yìn àti ìṣàn omi náà tẹ̀síwájú láti dìpọ̀ mọ́ ara wọn, nígbà tí ìjì líle rẹ̀ tó ń jáde lókè pèsè ìṣàn omi tó dára. Gẹ́gẹ́ bí ìṣirò agbára sátẹ́láìtì nípa lílo ọ̀nà Dvorak, JTWC gbé ìdààmú náà ga sí Ìjì Tropical 02W ní ọ̀sán gangan ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹrin. Ní 0000&nbsp;Ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹrin, ilé iṣẹ́ JMA pín ètò náà sí ibi tí ìjì líle koko ti gbóná janjan, <ref>{{Cite web|archivedate=2008-05-17}}</ref> lẹ́yìn náà, ní wákàtí mẹ́fà, ilé iṣẹ́ náà gbé e kalẹ̀ sí Neoguri Tropical Storm Storm Storm lẹ́yìn tí ó kọjá erékùsù Palawan sínú Òkun Gúúsù China . <ref>{{Cite web|archivedate=2008-05-17}}</ref> Láìpẹ́ lẹ́yìn náà, PAGASA fúnni ní ìmọ̀ràn ìkẹyìn lórí ìjì líle náà bí ìjì náà ṣe kúrò ní agbègbè ìkìlọ̀ wọn. <ref>{{Cite web|archivedate=2011-10-03}}</ref> Lẹ́yìn tí wọ́n dé ipò ìjì ilẹ̀ olóoru, agbára ìfúnpọ̀ tó pọ̀ sí i dínkù nítorí ìbísí díẹ̀ nínú ìfọ́ afẹ́fẹ́ àti ìdíwọ́ fún ìjáde lọ. Dídínkù nínú agbára ìfúnpọ̀ náà jẹ́ fún ìgbà díẹ̀, àti ní ìbẹ̀rẹ̀ ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹrin, àjọ náà ti yára sunwọ̀n sí i. Nítorí náà, JMA gbé Neoguri ga sí ìjì líle kan. <ref>{{Cite web|archivedate=2008-05-17}}</ref> otútù omi gbígbóná mú kí ó túbọ̀ le sí i, ojú sì tàn kálẹ̀ ní àárín gbùngbùn ...&nbsp;UTC ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹrin, JMA sọ Neoguri di ìjì líle tó tó nǹkan bí 350&nbsp;kìlómítà (220)&nbsp;mi) ní ìlà-oòrùn Qui Nhon, [[Fiẹtnám|Vietnam]] . <ref>{{Cite web|archivedate=2008-05-17}}</ref> Ìjì líle kan tí ó súnmọ́ àárín ìpele yí ìjì líle náà padà sí àríwá ìwọ̀-oòrùn, <ref name="prog11" /> èyí tí ó mú kí ìṣàn omi jáde pọ̀ sí i, tí ó sì tún mú kí ó túbọ̀ lágbára sí i. Ní ìparí ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kẹrin, JTWC ṣe àyẹ̀wò Neoguri gẹ́gẹ́ bí afẹ́fẹ́ líle ti 175&nbsp;kìlómítà/h (110&nbsp;mph), tí a ṣe àròpín rẹ̀ fún ìṣẹ́jú kan, nítòsí àwọn erékùsù Paracel . Ní kùtùkùtù ọjọ́ kejì, JMA ṣe àròpín pé Neoguri dé ibi gíga jùlọ pẹ̀lú afẹ́fẹ́ ìṣẹ́jú mẹ́wàá tí ó dúró pẹ́ tó 150&nbsp;kìlómítà/h (90)&nbsp;ní ìwọ̀n mph), ní nǹkan bí 190&nbsp;kìlómítà (120)&nbsp;mi) ìlà-oòrùn Sanya ní ìpẹ̀kun gúúsù Hainan . <ref>{{Cite web|archivedate=2008-05-17}}</ref> [[Fáìlì:Neoguri_3D_TRMM_April_17_2008.jpg|thumb|TRMM 3D ti Typhoon Neoguri ni Oṣu Kẹrin Ọjọ 17]] Ìjì líle Neoguri ní ìyípo àyípadà ògiri ojú ní àkókò tí ó dé ibi gíga jùlọ; ògiri ojú inú wó lulẹ̀, ògiri ojú òde sì wó lulẹ̀ sí ìwọ̀n 65.&nbsp;kìlómítà (40)&nbsp;mi). Nígbà tí afẹ́fẹ́ líle dé, ìjì líle náà ti yí padà sí àríwá, <ref name="xinhua819">{{Cite web|archivedate=2016-03-04}}</ref> Meteorological Administration ṣe àyẹ̀wò Neoguri gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ń rìn lọ sí etíkun ní etíkun ní etíkun . Ìbáṣepọ̀ ilẹ̀ àti ìfọ́ afẹ́fẹ́ mú kí ìjì líle náà dínkù, àti ní April 19 ó ti di ìjì líle. Omi tútù mú kí ó túbọ̀ di aláìlera, ó sì mú kí ìfàsẹ́yìn rẹ̀ dínkù gidigidi àti kí ìṣàn rẹ̀ lè gùn. Lẹ́yìn tí ó yípadà sí àríwá-àríwá-ìlà-oòrùn, Neoguri wó lulẹ̀ sí agbègbè Guangdong ní gúúsù China, ní ìwọ̀-oòrùn [[Màkáù|Macau]] gẹ́gẹ́ bí ìjì líle tí kò lágbára. <ref>{{Cite web|archivedate=2008-05-17}}</ref> Neoguri wó lulẹ̀ sí China ṣáájú ìjì líle mìíràn tí a ti kọ sílẹ̀, ní nǹkan bí ọ̀sẹ̀ méjì ṣáájú àkọsílẹ̀ tí Typhoon Wanda ti kọ sílẹ̀ tẹ́lẹ̀ ní ọdún 1971. <ref>{{Cite news|archivedate=2008-04-20}}</ref> Kò pẹ́ lẹ́yìn tí ó ti lọ sí etíkun, JTWC ṣe ìkìlọ̀ ìkẹyìn rẹ̀ bí ìjì líle náà ti bẹ̀rẹ̀ sí í túká . == Àwọn ìṣètò àti ipa rẹ̀ == [[Fáìlì:Ambo_2008_PSWS.png|left|thumb|Maapu PSWS ti Philippines nigba ti Neoguri (Ambo) ti kọja]] Bí Ambo (Neoguri) ṣe ń kọjá ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ apá Visayas àti Mindanao, PAGASA ti fún àwọn ènìyàn ní àmì ìkìlọ̀ nípa ìjì líle fún àwọn agbègbè wọ̀nyí. Wọ́n ti fún àwọn ará gúúsù Negros, Siquijor àti Camiguin ní àmì ìjì líle náà ní àmì ìjì líle náà. <ref>{{Cite web|archivedate=2018-10-04}}</ref> Lẹ́yìn náà, wọ́n ti dín àmì ìjì yìí kù sí i títí tí ìjì náà fi dé Palawan àti Òkun Gúúsù Ṣáínà . <ref>{{Cite web|archivedate=2011-10-03}}</ref> Gẹ́gẹ́ bí ìrẹ̀wẹ̀sì ilẹ̀ olóoru, Neoguri (Ambo) mú òjò líle wá sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ apá ní [[Filipínì|Philippines]], títí kan Metro Manila pàápàá. <ref>{{Cite web|archivedate=2011-05-22}}</ref> Ní ìlú Cebu, òjò náà fa ìkún omi, èyí tí ó fipá mú kí 62&nbsp;Àwọn ènìyàn láti sá kúrò nílé wọn. <ref>{{Cite news|author=Jhunnex Napallacan|title=62 persons flee flooding in Cebu City village|access-date=2008-04-16|url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/regions/view/20080414-130337/62-persons-flee-flooding-in-Cebu-City-village|archivedate=November 7, 2008}}</ref> Ní àwọn erékùsù Camotes, ìgbì omi líle bo ọkọ̀ ojú omi oníná kan pẹ̀lú àwọn èrò mẹ́fà; a gbà márùn-ún là, pẹ̀lú ìròyìn pé àwọn èkejì sọnù. <ref>{{Cite news|author=Mars W. Mosqueda Jr.|title=1 crewman missing, 5 rescued as vessel sinks off Cebu|access-date=2008-04-16|url=http://www.mb.com.ph/PROV20080416122008.html|archivedate=May 23, 2024}}</ref> Ṣùgbọ́n ìjì náà dín ooru tí a ti ní lórí Luzon láti ọ̀sẹ̀ díẹ̀ sẹ́yìn kù fún ọjọ́ díẹ̀. <ref>{{Cite web|archivedate=2011-05-22}}</ref> Síbẹ̀síbẹ̀, ìjì náà kò dá Palarong Pambansa (Ere-ìdárayá Orílẹ̀-èdè ní Philippines) dúró tí a ṣe ní Puerto Princesa City ní Palawan, ọ̀kan lára àwọn agbègbè tí PAGASA sọ pé ojú ọjọ́ ń jà. <ref>{{Cite web|archivedate=2011-05-22}}</ref> Ní ìmúrasílẹ̀ fún ìjì náà, nǹkan bí 21,800&nbsp;Àwọn ọkọ̀ ojú omi apẹja ní ìpínlẹ̀ Hainan ti orílẹ̀-èdè China padà sí èbúté, <ref>{{Cite news|title=South China braces for typhoon Neoguri|access-date=2008-04-17|url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-04/17/content_7996977.htm|archivedate=2008-04-24}}</ref> àti nǹkan bí ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́fà [120,000]&nbsp;Àwọn ènìyàn tí wọ́n kó kúrò ní oko ẹja àti àwọn agbègbè tí ó wà ní ìsàlẹ̀ ní erékùsù náà. Àwọn aláṣẹ dá iṣẹ́ ọkọ̀ ojú omi dúró láàárín Hainan àti Leizhou Peninsula ní ìpínlẹ̀ Guangdong . <ref>{{Cite web|archivedate=2008-04-22}}</ref> Ní etíkun, 56&nbsp;Àwọn apẹja gùn ẹṣin náà nígbà tí wọ́n ń jà ní ibi ààbò kan ní erékùsù Paracel ; 38&nbsp;Àwọn ènìyàn ni wọ́n gbà là nígbà tí ìjì náà ti jà, àti ní àkọ́kọ́, àwọn ènìyàn méjìdínlógún ni wọ́n sọnù. <ref name="sd420" /> Àwọn apẹja méjìdínlógún tí wọ́n sọnù ni wọ́n rí ní ọgbọ̀n wákàtí lẹ́yìn tí Neoguri kọlu. Ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n wà nínú rẹ̀ ti rì, àwọn òṣìṣẹ́ ọkọ̀ náà sì di mọ́ àwọn èérún tí wọ́n sì ṣe àwọn ọkọ̀ ojú omi láti yè nínú omi. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn apẹja ará China méjìdínlógún mìíràn àti àwọn apẹja ará Vietnam méjìlélógún mìíràn ṣì sọnù. <ref>{{Cite news|title=18 Chinese fishermen rescued after sheltering in sea beacon from Typhoon Neoguri for nearly 30 hours|access-date=2008-04-23|url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-04/22/content_8024447.htm|archivedate=2008-04-23}}</ref> Ní erékùṣù Hainan, ìjì náà fi ìlú Wenchang sílẹ̀ láìsí agbára. <ref name="sd420">{{Cite web|archivedate=2011-09-27}}</ref> Ní agbègbè ilẹ̀ òkèèrè, wọ́n dá iṣẹ́ ọkọ̀ ojú omi dúró fún ìgbà díẹ̀ láàárín [[Họ́ng Kọng|Hong Kong]] àti [[Màkáù|Macau]] . Ní Pápá Òfurufú Àgbáyé ti Hong Kong, ó lé ní ọkọ̀ òfurufú 200 tí wọ́n dá dúró nítorí ewu ìjì náà; pẹ̀lúpẹ̀lú, wọ́n fagilé nǹkan bí ọgbọ̀n, wọ́n sì yà kúrò ní ibòmíràn. <ref>{{Cite web|archivedate=2011-05-24}}</ref> Ilé Iṣẹ́ Observatory ti Hong Kong gbé àmì ìkìlọ̀ ìdúró sílẹ̀ ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kẹrin, èyí tí ó jẹ́ àmì ìdúró kejì tí ó pẹ́ jùlọ tí a kọ sílẹ̀. <ref>{{Cite news|title=Typhoon Neoguri unlikely to put dampener on trial|access-date=2008-04-19|url=http://www.thestandard.com.hk/news_detail.asp?pp_cat=30&art_id=64634&sid=18554788&con_type=1|archivedate=2011-05-22}}</ref> Ní ọjọ́ kan lẹ́yìn náà, wọ́n gbé àmì afẹ́fẹ́ líle No. 3 jáde, èyí tí ó pẹ́ jùlọ tí a kọ sílẹ̀. <ref>{{Cite news|title=Typhoon Neoguri hits land again in south China|access-date=2008-04-19|url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-04/19/content_8008699.htm|archivedate=2008-04-23}}</ref> Bí ó ṣe ń lọ sí etíkun, ìjì náà mú òjò ńlá rọ̀, pẹ̀lú ibùdó kan tí ó ròyìn 237&nbsp;mm (9.35)&nbsp;ní) ní ọjọ́ kan. Afẹ́fẹ́ líle kọlu igi agbon àti ọ̀gẹ̀dẹ̀, pẹ̀lú ìbàjẹ́ àròpọ̀ iṣẹ́ àgbẹ̀ tó lé ní ¥200&nbsp;mílíọ̀nù (2008)&nbsp;[[Renminbi|RMB]], $28&nbsp;mílíọ̀nù ọdún 2008&nbsp;[[Dọ́là Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà|USD]] ). <ref>{{Cite web|archivedate=2012-10-16}}</ref> Ìbàjẹ́ ilé jẹ́ ¥96&nbsp;mílíọ̀nù (2008)&nbsp;RMB, $14&nbsp;mílíọ̀nù ọdún 2008&nbsp;USD). A ti fi idi iku mẹta mulẹ ni Ilu China, meji nitori opopona kan ti o bo ninu sisan ẹrẹ̀, ati omiran nitori afẹfẹ ti n fẹ awo aluminiomu kan sinu eniyan kan, ti o si ju wọn silẹ lati ori oke papa ere idaraya kan. <ref>{{Cite web|archivedate=2008-04-21}}</ref> == Wo tun == {{Portal|Tropical cyclones}} * Àwọn ìjì líle mìíràn tí a ń pè ní Neoguri * Àwọn ìjì líle mìíràn tí a ń pè ní Ambo * Àkókò àkókò ìjì líle Pacific ti ọdún 2008 == Àwọn Àkíyèsí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />  == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles> == Àwọn ìjápọ̀ òde == <templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commonscat}}{{2008 Pacific typhoon season buttons}} * [http://www.data.jma.go.jp/fcd/yoho/data/typhoon/T0801.pdf Àkọsílẹ̀ orin tó dára jùlọ] tí JMA ṣe nípa ìjì líle Neoguri (0801) (in Japanese) * [http://www.data.jma.go.jp/fcd/yoho/data/typhoon/T0801.png Dáta Àkójọpọ̀ Orin Tí Ó Dáa JMA RSMC (Àwòrán)] lórí Ìjì Afẹ́fẹ́ Neoguri (0801) * [http://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/besttrack.html Dáta Orin Tó Dáa JMA ti RSMC (Ìkọ̀wé)] * Archived [http://www.usno.navy.mil/NOOC/nmfc-ph/RSS/jtwc/best_tracks/2008/2008s-bwp/bwp022008.txt Ìròyìn Tó] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901201233/http://www.usno.navy.mil/NOOC/nmfc-ph/RSS/jtwc/best_tracks/2008/2008s-bwp/bwp022008.txt |date=2012-09-01 }} Dáa JTWC lórí ìjì líle 02W (Neoguri) 1b5n8m6yuz20srdk3ks17k8i6sqyn5g Ìjì líle (1989) 0 80419 622516 622349 2026-06-17T00:50:32Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622516 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Infobox weather event/styles.css" />  '''Ìjì líle''', tí a mọ̀ sí '''Ìjì líle Kuring''' ní Philippines, jẹ́ ọ̀kan lára [[Ìjìláyípo Ilẹ̀-Olóoru|àwọn ìjì líle]] tó jà ní gúúsù China àti àríwá [[Fiẹtnám|Vietnam]] nígbà àsìkò ìjì líle Pacific ní ọdún 1989. Ó bẹ̀rẹ̀ láti ìdààmú ilẹ̀ olóoru kan nítòsí [[Páláù|Palau]] ní oṣù kẹfà.&nbsp;4, Dot tọpa ìwọ̀-oòrùn sí àríwá ìwọ̀-oòrùn sí [[Filipínì|Philippines]] . Ó kọjá orílẹ̀-èdè náà ní oṣù kẹfà.&nbsp;6, ètò náà yípo lórí Òkun Gúúsù Ṣáínà ó sì dé ipò ìjì líle. Ní ìparí oṣù kẹfà, ó ṣẹlẹ̀ ní ìparí ọ̀sẹ̀.&nbsp;8, Dot dé ibi gíga jùlọ pẹ̀lú ìjì tí afẹ́fẹ́ náà ń fẹ́ tó {{Convert|185|km/h|mph}} . Ètò náà dínkù díẹ̀ ní ọjọ́ kejì kí ó tó dé erékùṣù Hainan . Ìjì líle kan wá wọ Òkun Tonkin kí ó tó kọlù àríwá Vietnam, ó sì tú jáde ní oṣù kẹfà.&nbsp;12. Ní gbogbo ìgbà tí Typhoon Dot ń rọ̀ ní Philippines, China àti Vietnam, èyí sì fa ìbàjẹ́ ńlá àti ikú mẹ́jọ. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó burú jùlọ wáyé ní Erékùṣù Hainan níbi tí ilé 1,400 ti bàjẹ́ tí 60,000 mìíràn sì bàjẹ́. Ní Vietnam, ìkún omi Dot mú kí ìjì líle koko bẹ̀rẹ̀ ní ìparí oṣù Karùn-ún láti ọwọ́ ìjì Tropical Storm Storm Cecil . == Ìtàn ojú ọjọ́ == {{storm path|Dot 1989 path.png|colors=new}}Ní ìbẹ̀rẹ̀ Okudu kẹfà&nbsp;Ní ọdún 1989, Ilé-iṣẹ́ Ìkìlọ̀ Ìjì Afẹ́fẹ́ Apápọ̀ (JTWC) bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe àkíyèsí ìdààmú ilẹ̀ olóoru kan tí ó ṣẹlẹ̀ lórí Òkun Gúúsù Philippines . [ nb 1 ] Láàárín ọjọ́ méjì tí ó tẹ̀lé e, ìsopọ̀ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ètò yìí pọ̀ sí i, ó sì di èyí tí a ṣètò dáadáa. Ìdàgbàsókè yìí mú kí a fi Ìkìlọ̀ Ìṣẹ̀dá Ìjì Afẹ́ ...&nbsp;4 bí ètò náà ṣe ń lọ sí àríwá [[Páláù|Palau]] . <ref name="ATCR">{{Cite web|archivedate=February 21, 2013}}</ref> Ní àkókò yìí, Ilé Iṣẹ́ Ojú Ọjọ́ Japan (JMA) sọ ètò náà di ibi tí ìdààmú ilẹ̀ olóoru ti wọ́pọ̀. <ref name="JMABT">{{Cite web|dateformat=[[.TXT]]|archivedate=December 5, 2014}}</ref> [ nb 2 ] Ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù kẹfà&nbsp;5, JTWC tẹ̀lé e, wọ́n sì fúnni ní ìmọ̀ràn àkọ́kọ́ lórí Ìṣòro Ibà Omi Tropical 05W, nígbà tí ètò náà wà ní nǹkan bí {{Convert|555|km|mi}} gúúsù ìwọ̀ oòrùn erékùsù Samar ní [[Filipínì|Philippines]] . <ref name="ATCR" /> Nítorí pé ìjì náà sún mọ́ Philippines, ìjọba Philippines tún ṣe àkíyèsí ìjì náà, wọ́n sì fún un ní orúkọ ìlú náà ''Kuring'' . <ref name="Kuring">{{Cite news|publisher=Manila Standard|access-date=January 1, 2012|title=Atlas June output hit by 'Kuring'|url=https://news.google.com/newspapers?id=hpkVAAAAIBAJ&sjid=kAsEAAAAIBAJ&dq=typhoon%20kuring&pg=2892%2C4809188}}</ref> Bí a ṣe ń rìn lọ sí ìwọ̀ oòrùn-àríwá ìwọ̀ oòrùn, ìdààmú náà le sí i di ìjì líle, wọ́n sì fún un ní orúkọ náà Dot, 12&nbsp;wákàtí díẹ̀ kí ó tó dé ibi tí omi ti rọ̀ ní Samar ní oṣù kẹfà&nbsp;6. <ref name="ATCR" /> Nígbà tí wọ́n ń kọjá àárín gbùngbùn Philippines àti Òkun Sibuyan, Ìjì líle Tropical Storm Dot pọ̀ sí i ní ìwọ̀n àti agbára rẹ̀. Nígbà tí ó fi di oṣù June, ó ti di ibi tí ó ga jù.&nbsp;Ní ọjọ́ keje, ìjì náà wọ Òkun Gúúsù Ṣáínà ó sì gba apá díẹ̀ ní àríwá sí ipa ọ̀nà rẹ̀. Nígbà náà, àwọn olùsọtẹ́lẹ̀ ní JTWC retí pé Dot yóò bá ojú ọjọ́ tí ó ń bọ̀ àti ipa ọ̀nà àríwá Hainan pàdé. Ṣùgbọ́n, apá iwájú náà kò lè fara hàn, ìjì náà sì tún bẹ̀rẹ̀ ipa ọ̀nà ìwọ̀-oòrùn sí àríwá ìwọ̀-oòrùn. Nítorí pé afẹ́fẹ́ tí kò lágbára àti omi gbígbóná ti dínkù, Dot dé ipò ìjì líle ní oṣù kẹfà.&nbsp;8. Lẹ́yìn ìdàgbàsókè ojú kan, ìjì náà dé ibi gíga jùlọ ní ọjọ́ náà gẹ́gẹ́ bí Ẹ̀ka kan<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwUw">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Ìjì líle mẹ́ta tó dọ́gba lórí ìwọ̀n ìjì líle Saffir-Simpson, pẹ̀lú afẹ́fẹ́ tó pọ̀jù tí a ṣírò pé ó jẹ́ {{Convert|185|km/h|mph}} . <ref name="ATCR"/> Ní òwúrọ̀ oṣù June&nbsp;9, JMA ṣe àyẹ̀wò pé Dot ti dé afẹ́fẹ́ ìṣẹ́jú mẹ́wàá tí ó dúró pẹ́ tó {{Convert|150|km/h|mph}} àti ìfúnpá barometric ti 955&nbsp;mbar ( hPa ; 28.2&nbsp;inHg ). <ref name="JMABT"/> Díẹ̀díẹ̀ ni ìrẹ̀wẹ̀sì ṣẹlẹ̀ bí Dot ṣe sún mọ́ erékùsù Hainan ní Okudu kẹfà&nbsp;9. Ìjì líle náà tún gúnlẹ̀ sí etíkun Sanya ní oṣù kẹfà&nbsp;10 ó sì di ìjì líle. Nígbà tó yá ní ọjọ́ náà, ìjì náà yọ sí Gulf of Tonkin kí ó tó dé ibi ìjì kẹta àti ìkẹyìn nítòsí Hai Phong, [[Fiẹtnám|Vietnam]] . Nígbà tí Dot wà ní etíkun, ó yára wó lulẹ̀ lórí ilẹ̀ olókè ní àríwá Vietnam, wọ́n sì ṣe àkíyèsí rẹ̀ kẹ́yìn ní oṣù kẹfà.&nbsp;12. <ref name="ATCR"/> <ref name="JMABT"/> == Ipa == [[Fáìlì:Dot_jun_10_1989_0610Z.jpg|right|thumb|Ìjì líle lórí erékùsù Hainan ní Okudu kẹfà&nbsp;10]] Ìjì líle Tropical Storm Dot mú kí òjò rọ̀ káàkiri ní Philippines, èyí sì yọrí sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjì ilẹ̀. Ní ìlú Toledo, Carmen [[Bàbà|copper]] Concentrator ní láti pa iṣẹ́ náà fún ìgbà díẹ̀ lẹ́yìn tí ilẹ̀ rọ̀ tí ó ba omi ilé iṣẹ́ náà jẹ́. Nítorí náà, Atlas Consolidated Mining and Development Corporation pàdánù nǹkan bí {{Convert|272,000|kg|lb}} ti bàbà. Ní gbogbo erékùsù Hainan, ìjì náà mú kí òjò rọ̀ gan-an àti afẹ́fẹ́ tó ń ba ìlú mẹ́jọ jẹ́ tí kò fi sí agbára tàbí iṣẹ́ tẹlifóònù. <ref name="Hainan1" /> Jákèjádò Hainan, nǹkan bí ilé 1,400 ló bàjẹ́, ẹgbẹ̀rún mẹ́fà [60,000] míì sì bàjẹ́. Àwọn ìròyìn àwọn oníròyìn fihàn pé ènìyàn méjì ló kú nítorí ìjì líle Typhoon Dot, nígbà tí wọ́n kọ òmíràn sí àkójọpọ̀. Lápapọ̀, ìbàjẹ́ tó ṣẹlẹ̀ ní Hainan dé 170&nbsp;mílíọ̀nù [[Renminbi]] (US$45.1)&nbsp;mílíọ̀nù). Àwọn ẹgbẹ́ ìgbàlà mẹ́ta ni a kó lọ sí agbègbè náà láti ran lọ́wọ́ nínú àwọn ìsapá ìgbàpadà. Ní agbègbè Guangxi tí ó wà nítòsí, òjò líle fa ìkún omi mìíràn tí ó ba ilé 300 jẹ́ tí ó sì ṣe ènìyàn mẹ́jọ léṣe. Síbẹ̀síbẹ̀, òjò wọ̀nyí tún ran àwọn ipò ọ̀dá lọ́wọ́ ní agbègbè náà. <ref name="HKOrpt" /> Ní Tai Mo Shan ní Hong Kong, afẹ́fẹ́ líle láti Dot dé {{Convert|79|km/h|mph}} àti ìjì líle náà dé {{Convert|110|km/h|mph}} . Ju {{Convert|55,000|ha|acre}} ti awọn irugbin ni omi bò, eyiti o pọ julọ ninu wọn jẹ oko iresi. <ref name="HKOrpt" /> Ní nǹkan bí ọ̀sẹ̀ méjì lẹ́yìn tí ìjì líle Cecil ba àwọn apá kan ní Vietnam jẹ́, Dot fa ìkún omi sí i ní etí odò Pupa Delta . Àwọn apá kan ní [[Hanoi]] kún fún tó {{Convert|1|m|ft|0}} . Afẹ́fẹ́ tó ń fẹ́ dé {{Convert|116|km/h|mph}} ni a gbọ́ pé ó kan àwọn agbègbè etíkun nítòsí ibi tí ìjì líle náà ti gbéra sí etíkun. <ref>{{Cite news|location=Bangkok, Thailand}}</ref> Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó {{Convert|162,000|ha|acre}} oko ìrẹsì tí ìjì náà bò mọ́lẹ̀. Ó kéré tán, ènìyàn mẹ́fà ló kú nítorí ìjì náà ní Vietnam, ọ̀pọ̀lọpọ̀ sì farapa. == Wo tun == {{Portal|Tropical cyclones}} * Àwọn ìjì líle mìíràn tí a ń pè ní Dot * Ìjì líle Angela (1989) * Ìjì líle Dan (1989) * Ìjì líle Elsie (1989) == Àwọn Àkíyèsí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />  == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles> == Àwọn ìjápọ̀ òde == <templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commonscat|Typhoon Dot (1989)}}{{1989 Pacific typhoon season buttons}} * [http://www.jma.go.jp/en/typh/ Ile-iṣẹ Oju-ọjọ Japan] * [http://www.usno.navy.mil/JTWC/ Ile-iṣẹ Ikilọ Ajọṣepọ ti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150809201922/http://www.usno.navy.mil/JTWC/ |date=2015-08-09 }} Archived k1iti7li6vmfkaawtcrwwnal1lw7cg2 Ètò Ìgbésẹ̀ Ọdún Méje ti Mùsùlùmí lórí Ìyípadà Ojúọjọ́ 0 80437 622513 622397 2026-06-17T00:41:56Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622513 wikitext text/x-wiki '''Ètò Ìgbésẹ̀ Ọdún Méje ti Musulumi lórí Ìyípadà Ojúọjọ́''' jẹ́ ètò ètò ojúọjọ́ tí a gbèrò fún àwùjọ Musulumi kárí ayé, tí a gbé kalẹ̀ láti ọdún 2010 sí 2017. <ref> {{Cite web|archivedate=4 March 2016}} </ref> Ilé-iṣẹ́ Ìjíròrò Àwọn Ènìyàn ti Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì àti Ilé-iṣẹ́ Ìṣòwò ti Kuwait fún Àwọn Ọ̀ràn Ìsìn àti Àwọn Ìsìn Ìsìn ni ó ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. Ó jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn ètò ìgbésẹ̀ ojú-ọjọ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún tí àwọn àwùjọ ìsìn pàtàkì ṣe, tí a ṣe ní ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú ajọṣepọ̀ awọn esìn àti Ìpamọ́ àti etò Ìdàgbàsókè Àjọ Àgbáyé. Gẹ́gẹ́ bí Àjọṣepọ̀ awọn Ẹ̀sìn àti Ìpamọ́ ti sọ, ètò náà dábàá “ṣíṣe ìwádìí lórí gbogbo ìpele ìgbòkègbodò àwọn Mùsùlùmí láti ìgbésí ayé ojoojúmọ́ sí ìrìn àjò ọdọọdún, láti àwọn ìlú mímọ́ sí ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àwọn Mùsùlùmí lọ́jọ́ iwájú,” “ṣíṣe àwọn ìlú ńlá Mùsùlùmí gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ ìlú aláwọ̀ ewé fún àwọn agbègbè ìlú Mùsùlùmí mìíràn,” àti “ṣíṣe àkọlé Mùsùlùmí fún àwọn ọjà àti iṣẹ́ tó bá àyíká mu.” Ẹgbẹ́ kan tí a ń pè ní egbẹ́ Musulumi fún Ìgbésẹ̀ Ìyípadà Ojúọjọ́ (MACCA, ọ̀rọ̀ kúkúrú kan tí a túmọ̀ sí “ [[Mẹ́kkà|Mecca]] ”) ni yóò ṣàkóso àwọn àbá náà. == Àpérò Istanbul ti ọdún 2009 == Ní ìpàdé àtẹ̀lé kan ní Istanbul ní oṣù Keje ọdún 2009, nǹkan bí ọgọ́rùn-ún méjì àwọn ọ̀mọ̀wé, àwọn olórí, àti àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba ló fọwọ́ sí ètò náà, wọ́n sì dá MACCA sílẹ̀. Àwọn tó fọwọ́ sí i ni Mufti Ńlá ti Íjíbítì, Sheikh Ali Goma'a, Mufti ti Palestine, Dr. Ekrama Sabri, Olùdámọ̀ràn fún Ọmọ-aládé Mecca àti Medina, àti Ẹgbẹ́ Ẹ̀kọ́, Ìmọ̀ Sáyẹ́ǹsì àti Àṣà Ìsìn Islam. == Ifilọlẹ Windsor ti ọdun 2009 == Wọ́n ṣe ìfilọ́lẹ̀ ètò náà níbi ayẹyẹ Windsor ní oṣù kọkànlá ọdún 2009. == Ìpàdé Ìyípadà Afẹ́fẹ́ Ọdún 2010, Bogor == Gẹ́gẹ́ bí ìwé Islam Today ti sọ, ìpàdé àwọn Mùsùlùmí kárí ayé ti oṣù kẹrin ọdún 2010 lórí àwọn ọ̀ràn ìyípadà ojúọjọ́ ní Bogor, Indonesia ní ìjíròrò lórí onírúurú èrò ìlànà, ṣùgbọ́n wọ́n kùnà láti gbé Ẹgbẹ́ Àwọn Mùsùlùmí tí a dámọ̀ràn lórí Ìyípadà ojúọjọ́ (MACCA) kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ agboorun láti mú ìkéde Bogor ṣẹ.<ref> {{Cite web|archivedate=18 April 2010}} </ref> == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Àwọn ìjápọ̀ òde == * [http://www.dialogue4all.com/Emdc/M7YAP_draft.pdf Àkójọpọ̀ Ètò Ìgbésẹ̀ Ọdún Méje ti Mùsùlùmí ní oṣù Keje ọdún 2009 (PDF)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211013348/http://www.dialogue4all.com/Emdc/M7YAP_draft.pdf |date=2021-02-11 }} rgq64r21329ez495elc0illcpl0wyfz Ipa ile eefin 0 80444 622462 622452 2026-06-16T13:51:16Z NigerianScribe 33701 Tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìtumọ̀ àpilẹ̀kọ sí Yorùbá, ṣíṣàfikún àwòrán àti àwọn ìtọ́kasí 622462 wikitext text/x-wiki [[Fáìlì:Climate_Change_Schematic.svg|thumb]] [[Fáìlì:Greenhouse_effect_with_energy_flows_shown_by_altitude.svg|thumb|Agbára ń ṣàn sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀dọ̀ Oòrùn wá sí Ilẹ̀ Ayé, ó sì tún ń ṣàn sókè láti Ilẹ̀ Ayé àti afẹ́fẹ́ rẹ̀ padà. Nígbà tí àwọn gáàsì ilé eefin bá gba ìtànṣán tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde, wọ́n ń dènà ìtànṣán náà láti bọ́ sí òde òfurufú. Èyí ń mú kí ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé pọ̀ sí i ní ìwọ̀n tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ 33 °C (59 °F).]] Ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí àwọn gáàsì tí ń di ooru mú nínú afẹ́fẹ́ ayé kan bá dènà ayé náà láti tú ooru rẹ̀ sí òde òfurufú (space), èyí tí ń mú kí ìwọ̀n ooru ojú ilẹ̀ rẹ̀ pọ̀ sí i. Ìgbóná ojú ilẹ̀ lè wá láti inú orísun ooru inú ayé náà fúnra rẹ̀ (gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní Jupiter), tàbí láti orísun òde bíi ìràwọ̀ tí ayé náà ń yí ká. Ní ti Ilẹ̀ Ayé, Oòrùn ń tú ìtànṣán igbi-kúkúrú (shortwave radiation), ìyẹn ìmọ́lẹ̀ Oòrùn, tí ń kọjá láàrín àwọn gáàsì ilé-gíláàsì láti gbóná ojú Ilẹ̀ Ayé. Ní ìdáhùn sí èyí, ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú ìtànṣán igbi-gígùn (longwave radiation) jáde, tí ó jẹ́ pé ọ̀pọ̀ nínú rẹ̀ ni àwọn gáàsì ilé-gíláàsì máa ń gba. Èyí ń dín ìyára tí Ilẹ̀ Ayé fi lè tutù kù, ó sì ń mú kí ìwọ̀n ooru rẹ̀ ga sí i. Láìsí ipa ilé eefin, àpapọ̀ ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé yóò jẹ́ bí −18 °C (−0.4 °F) tó tutù.<ref>{{cite web |title=Solar Radiation and the Earth's Energy Balance |url=http://eesc.columbia.edu/courses/ees/climate/lectures/radiation/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041104033042/http://eesc.columbia.edu/courses/ees/climate/lectures/radiation/ |archive-date=4 November 2004 |access-date=15 October 2010 |work=The Climate System – EESC 2100 Spring 2007 |publisher=Columbia University}}</ref><ref name="IPCC4_ch012">{{cite book |title=Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |vauthors=Le Treut H, Somerville R, Cubasch U, Ding Y, [[Cecilie Mauritzen|Mauritzen C]], Mokssit A, Peterson T, Prather M |publisher=Cambridge University Press |year=2007 |veditors=Solomon S, Qin D, Manning M, Chen Z, Marquis M, Averyt KB, Tignor M, Miller HL |location=Cambridge, UK and New York, NY |page=97 |chapter=Historical Overview of Climate Change Science |access-date=25 March 2014 |chapter-url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126204443/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf |archive-date=26 November 2018 |url-status=dead}}</ref> Èyí jìnnà sí àpapọ̀ ìwọ̀n ooru tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ 14 °C (57 °F) ní ọ̀rúndún ogún (20th century).<ref>{{cite web |title=The Elusive Absolute Surface Air Temperature (SAT) |url=http://data.giss.nasa.gov/gistemp/abs_temp.html |website=[[Goddard Institute for Space Studies]] |publisher=[[National Aeronautics and Space Administration|NOAA]] |access-date=3 September 2008 |archive-date=5 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905093320/http://data.giss.nasa.gov/gistemp/abs_temp.html |url-status=live }}</ref><ref name="clchgtrack">{{cite web |title=Yearly average temperature |url=https://climatechangetracker.org/global-warming/yearly-average-temperature |website=Climate Change Tracker}}</ref> Lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn gáàsì ilé eefin tí ó ti wà ní àdánidá, sísun epo fosaili ti mú kí iye carbon dioxide àti methane nínú afẹ́fẹ́ pọ̀ sí i.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-ipcc-AR4WG1-5</ref><ref name="budget">{{cite web|last=Rebecca|first=Lindsey|date=14 January 2009|title=Climate and Earth's Energy Budget : Feature Articles|url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance/page1.php|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121082936/https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance/page1.php|archive-date=21 January 2021|access-date=14 December 2020|website=earthobservatory.nasa.gov}}</ref> Nítorí èyí, títí di ọdún 2023,<ref>{{Cite web |title=AR6 Synthesis Report: Summary for Policymakers Headline Statements |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/resources/spm-headline-statements/ |access-date=2026-05-08 |website=www.ipcc.ch |language=en}}</ref> ìgbóná ayé tó tó 1.2 °C (2.2 °F) ti ṣẹlẹ̀ láti ìgbà Ìyípadà Iṣẹ́-Ọ̀nà (Industrial Revolution),<ref>{{Cite web|last=Fox|first=Alex|title=Atmospheric Carbon Dioxide Reaches New High Despite Pandemic Emissions Reduction|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/atmospheric-carbon-dioxide-reaches-new-high-despite-pandemic-emissions-reduction-180977945/|access-date=22 June 2021|website=Smithsonian Magazine|language=en|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610130852/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/atmospheric-carbon-dioxide-reaches-new-high-despite-pandemic-emissions-reduction-180977945/|url-status=live}}</ref> pẹ̀lú pé àpapọ̀ ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé ń pọ̀ sí i ní ìwọ̀n 0.18 °C (0.32 °F) ní gbogbo ọdún mẹ́wàá láti ọdún 1981.<ref>{{cite web |first1=Rebecca |last1=Lindsey |first2=Luann |last2=Dahlman |title=Climate Change: Global Temperature |website=NOAA Climate.gov |url=https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature#:~:text=Earth%27s%20temperature%20has%20risen%20by,0.18%C2%B0%20C)%20per%20decade. |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615053036/http://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature#:~:text=Earth%27s%20temperature%20has%20risen%20by,0.18%C2%B0%20C)%20per%20decade. |url-status=dead |archive-date=15 June 2013 }}</ref> Gbogbo àwọn nǹkan tí ìwọ̀n ooru wọn bá ga ju odo pípé (absolute zero) lọ máa ń tú ìtànṣán ooru (thermal radiation) jáde. Ìgbì ìtànṣán ooru tí Oòrùn àti Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde yàtọ̀ síra wọn nítorí pé ìwọ̀n ooru ojú wọn kò dọ́gba. Ìwọ̀n ooru ojú Oòrùn jẹ́ 5,500 °C (9,900 °F), nítorí náà ó ń tú púpọ̀ nínú agbára rẹ̀ jáde gẹ́gẹ́ bí ìtànṣán igbi-kúkúrú (shortwave radiation) nínú àwọn ìgbì near-infrared àti ìmọ́lẹ̀ tí ojú lè rí (visible wavelengths), èyí tí a mọ̀ sí ìmọ́lẹ̀ Oòrùn. Ní ìdàkejì, ojú Ilẹ̀ Ayé ní ìwọ̀n ooru tó kéré gan-an, nítorí náà ó ń tú ìtànṣán igbi-gígùn (longwave radiation) jáde nínú àwọn ìgbì infrared àárín àti infrared jíjìn.<ref name="budget" /> Gáàsì kan ni a ń pè ní gáàsì ilé eefin bí ó bá lè gba ìtànṣán igbi-gígùn. Afẹ́fẹ́ Ilẹ̀ Ayé ń gba 23% péré nínú ìtànṣán igbi-kúkúrú tí ń wọlé láti ọ̀dọ̀ Oòrùn, ṣùgbọ́n ó ń gba 90% nínú ìtànṣán igbi-gígùn tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde.<ref name="eeb1">{{cite web |title=What is Earth's Energy Budget? Five Questions with a Guy Who Knows |url=https://www.nasa.gov/feature/langley/what-is-earth-s-energy-budget-five-questions-with-a-guy-who-knows |website=NASA.gov |date=10 April 2017 |access-date=24 April 2023}}</ref> Nítorí èyí, afẹ́fẹ́ ń kó agbára jọ, ó sì ń mú kí ojú Ilẹ̀ Ayé gbóná sí i. Ìwàláàyè ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) (bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò tíì pè é ní orúkọ yìí nígbà náà) ni Joseph Fourier kọ́kọ́ dámọ̀ràn rẹ̀ ní ọdún 1824.<ref name="Fourier 1824 136–167">{{Cite journal |last=Fourier |first=J. |date=1824 |title=Remarques Generales sur les Temperatures Du Globe Terrestre et des Espaces Planetaires |url=https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA136 |url-status=live |journal=Annales de Chimie et de Physique |language=fr |volume=27 |pages=136–167 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802195946/https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA136 |archive-date=2 August 2020 |access-date=8 June 2020}}</ref> Claude Pouillet tún mú àríyànjiyàn náà lágbára sí i pẹ̀lú ẹ̀rí ní ọdún 1827 àti 1838. Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote fi hàn pé ipa ìgbóná Oòrùn lágbára sí i nínú afẹ́fẹ́ tí ó ní ìrì omi ju afẹ́fẹ́ gbígbẹ lọ, àti pé ipa náà túbọ̀ lágbára sí i pẹ̀lú carbon dioxide.<ref name="Foote 382–383">{{cite book |last=Foote |first=Eunice |url=https://books.google.com/books?id=6xhFAQAAMAAJ&pg=PA382 |title=Circumstances affecting the Heat of the Sun's Rays |date=November 1856 |work=The American Journal of Science and Arts |volume=22 |pages=382–383 |access-date=31 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930234235/https://books.google.com/books?id=6xhFAQAAMAAJ&pg=PA382%2F |archive-date=30 September 2020 |url-status=live}}</ref><ref name="Huddleston">{{cite web |last=Huddleston |first=Amara |date=17 July 2019 |title=Happy 200th birthday to Eunice Foote, hidden climate science pioneer |url=https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930234240/https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer/ |archive-date=30 September 2020 |access-date=8 October 2019 |website=NOAA Climate.gov}}</ref> Ọ̀rọ̀ “greenhouse” ni Nils Gustaf Ekholm kọ́kọ́ lo fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ní ọdún 1901.<ref name="easterbrook.ca">{{cite web |last1=Easterbrook |first1=Steve |date=18 August 2015 |title=Who first coined the term "Greenhouse Effect"? |url=http://www.easterbrook.ca/steve/2015/08/who-first-coined-the-term-greenhouse-effect/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113131713/http://www.easterbrook.ca/steve/2015/08/who-first-coined-the-term-greenhouse-effect/ |archive-date=13 November 2015 |access-date=11 November 2015 |website=Serendipity}}</ref><ref name="Ekholm N 1901 1–62">{{cite journal |author=Ekholm N |year=1901 |title=On The Variations Of The Climate Of The Geological And Historical Past And Their Causes |journal=Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society |volume=27 |pages=1–62 |bibcode=1901QJRMS..27....1E |doi=10.1002/qj.49702711702 |number=117}}</ref> == Ìtumọ̀ == A ṣe ìtúmọ̀ ipa ilé-gíláàsì lórí Ilẹ̀ Ayé gẹ́gẹ́ bí: “Ìpa ìtànṣán infurarẹ́dì (infrared radiative effect) ti gbogbo àwọn ohun tí ń gba ìtànṣán infurarẹ́dì nínú afẹ́fẹ́. Àwọn gáàsì ilé eefin (GHGs), àwọsánmà (clouds), àti díẹ̀ nínú aerosols ń gba ìtànṣán ilẹ̀ (terrestrial radiation) tí ojú Ilẹ̀ Ayé àti apá míì nínú afẹ́fẹ́ ń tú jáde.”<ref name="IPCC">IPCC, 2021: Annex VII: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C. Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/9781009157896.022.</ref> Ìpa ilé-gíláàsì tí a ti mú lágbára (enhanced greenhouse effect) ń ṣàlàyé pé nípa fífi iye àwọn gáàsì ilé eefin (GHGs) pọ̀ sí i nínú afẹ́fẹ́ (nítorí iṣẹ́ ènìyàn), a ń mú kí ipa ilé-gíláàsì àdánidá pọ̀ sí i.<ref name="IPCC" /> == Ọ̀rọ̀ ìmọ̀-ọrọ == Ọ̀rọ̀ “ipa ilé-gíláàsì” (greenhouse effect) wá láti ìfiwéra sí ilé-gíláàsì (greenhouses). Mejeeji ilé-gíláàsì àti ipa ilé-gíláàsì ń ṣiṣẹ́ nípa pípa ooru tí ó wá láti ìmọ́lẹ̀ oòrùn pamọ́, ṣùgbọ́n ọ̀nà tí wọ́n fi ń pa ooru náà yàtọ̀ síra. Ilé-gíláàsì máa ń pa ooru mọ́ jùlọ nípa díẹ̀kù ìrìnàjò afẹ́fẹ́ (convection), ìyẹn ìrìn afẹ́fẹ́ láàrín àyè.<ref>{{cite web |first=John |last=Worley |title=Greenhouses: Heating, Cooling and Ventilation |website=University of Georgia Extension |url=https://extension.uga.edu/publications/detail.html?number=B792&title=greenhouses-heating-cooling-and-ventilation |access-date=12 March 2023 |archive-date=12 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230312234640/https://extension.uga.edu/publications/detail.html?number=B792&title=greenhouses-heating-cooling-and-ventilation |url-status=live }}</ref><ref name="ipccar4wg1ch1">{{cite book |title=Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, 2007, Chapter 1 |publisher=Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA. |page=115 |url=https://www.ipcc.ch/report/ar4/wg1/ |access-date=24 March 2023 |quote=The glass walls in a greenhouse reduce airflow and increase the temperature of the air inside. Analogously, but through a different physical process, the Earth's greenhouse effect warms the surface of the planet.}}</ref> Ní ìdàkejì, ipa ilé-gíláàsì ń pa ooru mọ́ nípa díẹ̀kù ìtànṣán ooru (radiative transfer) láàrín afẹ́fẹ́, àti nípa dín ìwọ̀n tí ìtànṣán ooru (thermal radiation) fi ń jáde sí òde òfurufú kù.<ref name=":0" /> == Ìtàn ìṣàwárí àti ìwádìí == {{multiple image | align = right | total_width = 650 | image1 = 18560823 Eunice Newton Foote - greenhouse effect.png | caption1 = Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote mọ̀ pé carbon dioxide ní agbára láti gba ooru pamọ́, ó sì lóye ìtumọ̀ rẹ̀ fún Ilẹ̀ Ayé. | image2 = 191203 Furnaces of the world - Popular Mechanics - Global warming.jpg | caption2 = Ìpa ilé-gíláàsì àti ipa rẹ̀ lórí ojú-ọjọ́ ni a ṣàlàyé ní ṣókí nínú àpilẹ̀kọ Popular Mechanics ọdún 1912 yìí, èyí tí gbogbo ènìyàn lè ka. }} Ìwàláàyè ipa ilé-gíláàsì, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò tíì pè é ní orúkọ yìí, ni Joseph Fourier kọ́kọ́ dámọ̀ràn rẹ̀ ní ọdún 1824.<ref name="Fourier 1824 136–167"/><ref>Foote, Eunice, 1856. [https://web.archive.org/web/20230223113925/https://ia800802.us.archive.org/4/items/mobot31753002152491/mobot31753002152491.pdf Circumstances affecting the heat of the Sun's rays]": Art. XXXI, ''The American Journal of Science and Arts,'' 2nd Series, v. XXII/no. LXVI, November 1856, p. 382-383.</ref> Claude Pouillet tún mú àríyànjiyàn àti ẹ̀rí náà lágbára sí i ní ọdún 1827 àti 1838. Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote fi hàn pé ipa ìgbóná Oòrùn lágbára sí i nínú afẹ́fẹ́ tí ó ní ìrì omi ju afẹ́fẹ́ gbígbẹ lọ, àti pé ipa náà túbọ̀ lágbára sí i pẹ̀lú carbon dioxide. Ó parí rẹ̀ pé: “Afẹ́fẹ́ tí gáàsì yìí bá wà nínú rẹ̀ yóò fún Ilẹ̀ Ayé wa ní ìwọ̀n ooru gíga…”<ref name="Foote 382–383"/><ref name="Huddleston"/> John Tyndall ni ẹni àkọ́kọ́ tí ó wọn bí àwọn gáàsì àti oru oríṣìíríṣìí ṣe ń gba àti ń tú ìtànṣán infurarẹ́dì (infrared absorption and emission). Láti ọdún 1859 lọ, ó fi hàn pé ipa náà jẹ́ ti ìdíyelé kékeré gan-an nínú afẹ́fẹ́, pé àwọn gáàsì pàtàkì kò ní ipa kankan, àti pé ìrì omi ni ó ń kó ipa tó pọ̀ jù, ṣùgbọ́n pé díẹ̀ nínú hydrocarbons àti carbon dioxide tún ní ipa pàtàkì.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-20</ref> Svante Arrhenius tún ṣe àlàyé àti ìṣírò pípé sí i ní ọdún 1896, níbi tí ó ti ṣe àkọ́kọ́ àfihàn ìṣírò ìgbóná ayé (global warming) tí yóò ṣẹlẹ̀ bí iye carbon dioxide nínú afẹ́fẹ́ bá di ìlọ́po méjì.<ref name="anrev" /> Ọ̀rọ̀ “greenhouse” ni Nils Gustaf Ekholm kọ́kọ́ lo fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ní ọdún 1901.<ref name="easterbrook.ca"/><ref name="Ekholm N 1901 1–62"/> Ní ọdún 1896, Svante Arrhenius lo àwọn àkíyèsí Langley nípa ìgbà tí ìtànṣán infurarẹ́dì ń pọ̀ sí i, níbi tí ìtànṣán láti Oṣù (Moon rays) ṣe ń kọjá afẹ́fẹ́ ní igun kékeré, tí ó sì ń bá carbon dioxide (CO₂) pọ̀ sí i, láti ṣe ìṣírò ipa ìtútù afẹ́fẹ́ tí yóò ṣẹlẹ̀ bí CO₂ bá dín kù ní ọjọ́ iwájú. Ó tún mọ̀ pé afẹ́fẹ́ tí ó tutù yóò ní ìrì omi kéré sí i (omi omi jẹ́ gáàsì ilé eefin mìíràn), ó sì ṣe ìṣírò ipa ìtútù míì tí èyí máa kó wá. Ó tún lóye pé ìtútù yìí yóò mú kí yinyin àti yìnyín pọ̀ sí i ní agbègbè gíga latitude, èyí tí yóò sì mú kí Ilẹ̀ Ayé yá ìmọ́lẹ̀ oòrùn padà sí i (reflection), tí yóò sì tún mú ìtútù pọ̀ sí i, gẹ́gẹ́ bí James Croll ti ti sọ tẹ́lẹ̀. Ní àpapọ̀, Arrhenius ṣe ìṣírò pé bí a bá dín CO₂ kù sí ìdajì, ó lè fa àkókò yìnyín ńlá (ice age). Ó tún ṣe ìṣírò pé bí CO₂ bá di ìlọ́po méjì, yóò fa ìgbóná àgbáyé tó tó 5–6 °C.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-22</ref> Nípasẹ̀ ìwádìí Tyndall, Lecher àti Pretner, Keller, Roentgen, àti Arrhenius, a ti fi hàn pé carbon dioxide àti ìrì omi nínú afẹ́fẹ́ ní agbára àrà òtítọ́ láti gba àti láti pa ìtànṣán ooru mọ́ fún ìgbà díẹ̀, nígbà tí oxygen, nitrogen, àti argon nínú afẹ́fẹ́ ní agbára yìí ní ìwọ̀n kékeré péré. Èyí fi hàn pé ipa carbon dioxide àti ìrì omi ń ṣiṣẹ́ bí àṣọ tí ń bo Ilẹ̀ Ayé pẹ̀lú àyíká tí ń gba ooru (thermally absorbent envelope). Àbájáde gbogbogbò tí a lè sọ nípa ìpọ̀ sí i tàbí ìdínkù gidi nínú iye carbon dioxide àti omi nínú afẹ́fẹ́ ni pé: a. Ìpọ̀ sí i nínú wọn máa ń fa ìgbóná ayé pọ̀ sí i nítorí pé ó ń gba agbára oorun pọ̀ sí i, nígbà tí ìdínkù wọn máa ń fa ìtútù. Ìṣírò Dr. Arrhenius, tó dá lórí ìtúpalẹ̀ ìṣirò pípẹ́ ti àwọn àkíyèsí Professor Langley, fi hàn pé bí iye carbon dioxide bá pọ̀ sí i sí ìlọ́po méjì tàbí mẹ́ta iye rẹ̀ ìsinsìnyí, ìwọ̀n ooru àárín ayé lè pọ̀ sí i ní 8° sí 9 °C, èyí tí yóò sì dájú pé ìgbóná kan tó dàbí ti àkókò Middle Tertiary yóò ṣẹlẹ̀. Ní ìdàkejì, bí a bá dín carbon dioxide kù sí 55% sí 62% iye rẹ̀ ìsinsìnyí, ìwọ̀n ooru àárín ayé lè dín kù ní 4° sí 5 °C, èyí tí yóò sì fa ìgbà yìnyín ńlá (glaciation) tó jọ ti Pleistocene. b. Ìyípadà míì ni pé ìpọ̀ sí i tàbí ìdínkù carbon dioxide nínú afẹ́fẹ́ máa ń jẹ́ kí ìwọn ooru ojú Ilẹ̀ Ayé dáa pọ̀ sí i (equalization) tàbí yàtọ̀ sí i (differentiation) ní agbègbè oríṣìíríṣìí.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-23</ref> == Àwọn Ìtọ́kasí == kjrtfb30hvvlobn4xe1do2vrn8xcinl 622464 622462 2026-06-16T14:31:00Z NigerianScribe 33701 Tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìtumọ̀ àpilẹ̀kọ sí Yorùbá àti ṣíṣàfikún àwọn ìtọ́kasí 622464 wikitext text/x-wiki [[Fáìlì:Climate_Change_Schematic.svg|thumb]] [[Fáìlì:Greenhouse_effect_with_energy_flows_shown_by_altitude.svg|thumb|Agbára ń ṣàn sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀dọ̀ Oòrùn wá sí Ilẹ̀ Ayé, ó sì tún ń ṣàn sókè láti Ilẹ̀ Ayé àti afẹ́fẹ́ rẹ̀ padà. Nígbà tí àwọn gáàsì ilé eefin bá gba ìtànṣán tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde, wọ́n ń dènà ìtànṣán náà láti bọ́ sí òde òfurufú. Èyí ń mú kí ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé pọ̀ sí i ní ìwọ̀n tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ 33 °C (59 °F).]] Ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí àwọn gáàsì tí ń di ooru mú nínú afẹ́fẹ́ ayé kan bá dènà ayé náà láti tú ooru rẹ̀ sí òde òfurufú (space), èyí tí ń mú kí ìwọ̀n ooru ojú ilẹ̀ rẹ̀ pọ̀ sí i. Ìgbóná ojú ilẹ̀ lè wá láti inú orísun ooru inú ayé náà fúnra rẹ̀ (gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní Jupiter), tàbí láti orísun òde bíi ìràwọ̀ tí ayé náà ń yí ká. Ní ti Ilẹ̀ Ayé, Oòrùn ń tú ìtànṣán igbi-kúkúrú (shortwave radiation), ìyẹn ìmọ́lẹ̀ Oòrùn, tí ń kọjá láàrín àwọn gáàsì ilé-gíláàsì láti gbóná ojú Ilẹ̀ Ayé. Ní ìdáhùn sí èyí, ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú ìtànṣán igbi-gígùn (longwave radiation) jáde, tí ó jẹ́ pé ọ̀pọ̀ nínú rẹ̀ ni àwọn gáàsì ilé-gíláàsì máa ń gba. Èyí ń dín ìyára tí Ilẹ̀ Ayé fi lè tutù kù, ó sì ń mú kí ìwọ̀n ooru rẹ̀ ga sí i. Láìsí ipa ilé eefin, àpapọ̀ ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé yóò jẹ́ bí −18 °C (−0.4 °F) tó tutù.<ref>{{cite web |title=Solar Radiation and the Earth's Energy Balance |url=http://eesc.columbia.edu/courses/ees/climate/lectures/radiation/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041104033042/http://eesc.columbia.edu/courses/ees/climate/lectures/radiation/ |archive-date=4 November 2004 |access-date=15 October 2010 |work=The Climate System – EESC 2100 Spring 2007 |publisher=Columbia University}}</ref><ref name="IPCC4_ch012">{{cite book |title=Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |vauthors=Le Treut H, Somerville R, Cubasch U, Ding Y, [[Cecilie Mauritzen|Mauritzen C]], Mokssit A, Peterson T, Prather M |publisher=Cambridge University Press |year=2007 |veditors=Solomon S, Qin D, Manning M, Chen Z, Marquis M, Averyt KB, Tignor M, Miller HL |location=Cambridge, UK and New York, NY |page=97 |chapter=Historical Overview of Climate Change Science |access-date=25 March 2014 |chapter-url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126204443/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf |archive-date=26 November 2018 |url-status=dead}}</ref> Èyí jìnnà sí àpapọ̀ ìwọ̀n ooru tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ 14 °C (57 °F) ní ọ̀rúndún ogún (20th century).<ref>{{cite web |title=The Elusive Absolute Surface Air Temperature (SAT) |url=http://data.giss.nasa.gov/gistemp/abs_temp.html |website=[[Goddard Institute for Space Studies]] |publisher=[[National Aeronautics and Space Administration|NOAA]] |access-date=3 September 2008 |archive-date=5 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905093320/http://data.giss.nasa.gov/gistemp/abs_temp.html |url-status=live }}</ref><ref name="clchgtrack">{{cite web |title=Yearly average temperature |url=https://climatechangetracker.org/global-warming/yearly-average-temperature |website=Climate Change Tracker}}</ref> Lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn gáàsì ilé eefin tí ó ti wà ní àdánidá, sísun epo fosaili ti mú kí iye carbon dioxide àti methane nínú afẹ́fẹ́ pọ̀ sí i.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-ipcc-AR4WG1-5</ref><ref name="budget">{{cite web|last=Rebecca|first=Lindsey|date=14 January 2009|title=Climate and Earth's Energy Budget : Feature Articles|url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance/page1.php|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121082936/https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance/page1.php|archive-date=21 January 2021|access-date=14 December 2020|website=earthobservatory.nasa.gov}}</ref> Nítorí èyí, títí di ọdún 2023,<ref>{{Cite web |title=AR6 Synthesis Report: Summary for Policymakers Headline Statements |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/resources/spm-headline-statements/ |access-date=2026-05-08 |website=www.ipcc.ch |language=en}}</ref> ìgbóná ayé tó tó 1.2 °C (2.2 °F) ti ṣẹlẹ̀ láti ìgbà Ìyípadà Iṣẹ́-Ọ̀nà (Industrial Revolution),<ref>{{Cite web|last=Fox|first=Alex|title=Atmospheric Carbon Dioxide Reaches New High Despite Pandemic Emissions Reduction|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/atmospheric-carbon-dioxide-reaches-new-high-despite-pandemic-emissions-reduction-180977945/|access-date=22 June 2021|website=Smithsonian Magazine|language=en|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610130852/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/atmospheric-carbon-dioxide-reaches-new-high-despite-pandemic-emissions-reduction-180977945/|url-status=live}}</ref> pẹ̀lú pé àpapọ̀ ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé ń pọ̀ sí i ní ìwọ̀n 0.18 °C (0.32 °F) ní gbogbo ọdún mẹ́wàá láti ọdún 1981.<ref>{{cite web |first1=Rebecca |last1=Lindsey |first2=Luann |last2=Dahlman |title=Climate Change: Global Temperature |website=NOAA Climate.gov |url=https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature#:~:text=Earth%27s%20temperature%20has%20risen%20by,0.18%C2%B0%20C)%20per%20decade. |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615053036/http://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature#:~:text=Earth%27s%20temperature%20has%20risen%20by,0.18%C2%B0%20C)%20per%20decade. |url-status=dead |archive-date=15 June 2013 }}</ref> Gbogbo àwọn nǹkan tí ìwọ̀n ooru wọn bá ga ju odo pípé (absolute zero) lọ máa ń tú ìtànṣán ooru (thermal radiation) jáde. Ìgbì ìtànṣán ooru tí Oòrùn àti Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde yàtọ̀ síra wọn nítorí pé ìwọ̀n ooru ojú wọn kò dọ́gba. Ìwọ̀n ooru ojú Oòrùn jẹ́ 5,500 °C (9,900 °F), nítorí náà ó ń tú púpọ̀ nínú agbára rẹ̀ jáde gẹ́gẹ́ bí ìtànṣán igbi-kúkúrú (shortwave radiation) nínú àwọn ìgbì near-infrared àti ìmọ́lẹ̀ tí ojú lè rí (visible wavelengths), èyí tí a mọ̀ sí ìmọ́lẹ̀ Oòrùn. Ní ìdàkejì, ojú Ilẹ̀ Ayé ní ìwọ̀n ooru tó kéré gan-an, nítorí náà ó ń tú ìtànṣán igbi-gígùn (longwave radiation) jáde nínú àwọn ìgbì infrared àárín àti infrared jíjìn.<ref name="budget" /> Gáàsì kan ni a ń pè ní gáàsì ilé eefin bí ó bá lè gba ìtànṣán igbi-gígùn. Afẹ́fẹ́ Ilẹ̀ Ayé ń gba 23% péré nínú ìtànṣán igbi-kúkúrú tí ń wọlé láti ọ̀dọ̀ Oòrùn, ṣùgbọ́n ó ń gba 90% nínú ìtànṣán igbi-gígùn tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde.<ref name="eeb1">{{cite web |title=What is Earth's Energy Budget? Five Questions with a Guy Who Knows |url=https://www.nasa.gov/feature/langley/what-is-earth-s-energy-budget-five-questions-with-a-guy-who-knows |website=NASA.gov |date=10 April 2017 |access-date=24 April 2023}}</ref> Nítorí èyí, afẹ́fẹ́ ń kó agbára jọ, ó sì ń mú kí ojú Ilẹ̀ Ayé gbóná sí i. Ìwàláàyè ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) (bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò tíì pè é ní orúkọ yìí nígbà náà) ni Joseph Fourier kọ́kọ́ dámọ̀ràn rẹ̀ ní ọdún 1824.<ref name="Fourier 1824 136–167">{{Cite journal |last=Fourier |first=J. |date=1824 |title=Remarques Generales sur les Temperatures Du Globe Terrestre et des Espaces Planetaires |url=https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA136 |url-status=live |journal=Annales de Chimie et de Physique |language=fr |volume=27 |pages=136–167 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802195946/https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA136 |archive-date=2 August 2020 |access-date=8 June 2020}}</ref> Claude Pouillet tún mú àríyànjiyàn náà lágbára sí i pẹ̀lú ẹ̀rí ní ọdún 1827 àti 1838. Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote fi hàn pé ipa ìgbóná Oòrùn lágbára sí i nínú afẹ́fẹ́ tí ó ní ìrì omi ju afẹ́fẹ́ gbígbẹ lọ, àti pé ipa náà túbọ̀ lágbára sí i pẹ̀lú carbon dioxide.<ref name="Foote 382–383">{{cite book |last=Foote |first=Eunice |url=https://books.google.com/books?id=6xhFAQAAMAAJ&pg=PA382 |title=Circumstances affecting the Heat of the Sun's Rays |date=November 1856 |work=The American Journal of Science and Arts |volume=22 |pages=382–383 |access-date=31 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930234235/https://books.google.com/books?id=6xhFAQAAMAAJ&pg=PA382%2F |archive-date=30 September 2020 |url-status=live}}</ref><ref name="Huddleston">{{cite web |last=Huddleston |first=Amara |date=17 July 2019 |title=Happy 200th birthday to Eunice Foote, hidden climate science pioneer |url=https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930234240/https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer/ |archive-date=30 September 2020 |access-date=8 October 2019 |website=NOAA Climate.gov}}</ref> Ọ̀rọ̀ “greenhouse” ni Nils Gustaf Ekholm kọ́kọ́ lo fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ní ọdún 1901.<ref name="easterbrook.ca">{{cite web |last1=Easterbrook |first1=Steve |date=18 August 2015 |title=Who first coined the term "Greenhouse Effect"? |url=http://www.easterbrook.ca/steve/2015/08/who-first-coined-the-term-greenhouse-effect/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113131713/http://www.easterbrook.ca/steve/2015/08/who-first-coined-the-term-greenhouse-effect/ |archive-date=13 November 2015 |access-date=11 November 2015 |website=Serendipity}}</ref><ref name="Ekholm N 1901 1–62">{{cite journal |author=Ekholm N |year=1901 |title=On The Variations Of The Climate Of The Geological And Historical Past And Their Causes |journal=Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society |volume=27 |pages=1–62 |bibcode=1901QJRMS..27....1E |doi=10.1002/qj.49702711702 |number=117}}</ref> == Ìtumọ̀ == A ṣe ìtúmọ̀ ipa ilé-gíláàsì lórí Ilẹ̀ Ayé gẹ́gẹ́ bí: “Ìpa ìtànṣán infurarẹ́dì (infrared radiative effect) ti gbogbo àwọn ohun tí ń gba ìtànṣán infurarẹ́dì nínú afẹ́fẹ́. Àwọn gáàsì ilé eefin (GHGs), àwọsánmà (clouds), àti díẹ̀ nínú aerosols ń gba ìtànṣán ilẹ̀ (terrestrial radiation) tí ojú Ilẹ̀ Ayé àti apá míì nínú afẹ́fẹ́ ń tú jáde.”<ref name="IPCC">IPCC, 2021: Annex VII: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C. Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/9781009157896.022.</ref> Ìpa ilé-gíláàsì tí a ti mú lágbára (enhanced greenhouse effect) ń ṣàlàyé pé nípa fífi iye àwọn gáàsì ilé eefin (GHGs) pọ̀ sí i nínú afẹ́fẹ́ (nítorí iṣẹ́ ènìyàn), a ń mú kí ipa ilé-gíláàsì àdánidá pọ̀ sí i.<ref name="IPCC" /> == Ọ̀rọ̀ ìmọ̀-ọrọ == Ọ̀rọ̀ “ipa ilé-gíláàsì” (greenhouse effect) wá láti ìfiwéra sí ilé-gíláàsì (greenhouses). Mejeeji ilé-gíláàsì àti ipa ilé-gíláàsì ń ṣiṣẹ́ nípa pípa ooru tí ó wá láti ìmọ́lẹ̀ oòrùn pamọ́, ṣùgbọ́n ọ̀nà tí wọ́n fi ń pa ooru náà yàtọ̀ síra. Ilé-gíláàsì máa ń pa ooru mọ́ jùlọ nípa díẹ̀kù ìrìnàjò afẹ́fẹ́ (convection), ìyẹn ìrìn afẹ́fẹ́ láàrín àyè.<ref>{{cite web |first=John |last=Worley |title=Greenhouses: Heating, Cooling and Ventilation |website=University of Georgia Extension |url=https://extension.uga.edu/publications/detail.html?number=B792&title=greenhouses-heating-cooling-and-ventilation |access-date=12 March 2023 |archive-date=12 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230312234640/https://extension.uga.edu/publications/detail.html?number=B792&title=greenhouses-heating-cooling-and-ventilation |url-status=live }}</ref><ref name="ipccar4wg1ch1">{{cite book |title=Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, 2007, Chapter 1 |publisher=Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA. |page=115 |url=https://www.ipcc.ch/report/ar4/wg1/ |access-date=24 March 2023 |quote=The glass walls in a greenhouse reduce airflow and increase the temperature of the air inside. Analogously, but through a different physical process, the Earth's greenhouse effect warms the surface of the planet.}}</ref> Ní ìdàkejì, ipa ilé-gíláàsì ń pa ooru mọ́ nípa díẹ̀kù ìtànṣán ooru (radiative transfer) láàrín afẹ́fẹ́, àti nípa dín ìwọ̀n tí ìtànṣán ooru (thermal radiation) fi ń jáde sí òde òfurufú kù.<ref name=":0" /> == Ìtàn ìṣàwárí àti ìwádìí == {{multiple image | align = right | total_width = 650 | image1 = 18560823 Eunice Newton Foote - greenhouse effect.png | caption1 = Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote mọ̀ pé carbon dioxide ní agbára láti gba ooru pamọ́, ó sì lóye ìtumọ̀ rẹ̀ fún Ilẹ̀ Ayé. | image2 = 191203 Furnaces of the world - Popular Mechanics - Global warming.jpg | caption2 = Ìpa ilé-gíláàsì àti ipa rẹ̀ lórí ojú-ọjọ́ ni a ṣàlàyé ní ṣókí nínú àpilẹ̀kọ Popular Mechanics ọdún 1912 yìí, èyí tí gbogbo ènìyàn lè ka. }} Ìwàláàyè ipa ilé-gíláàsì, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò tíì pè é ní orúkọ yìí, ni Joseph Fourier kọ́kọ́ dámọ̀ràn rẹ̀ ní ọdún 1824.<ref name="Fourier 1824 136–167"/><ref>Foote, Eunice, 1856. [https://web.archive.org/web/20230223113925/https://ia800802.us.archive.org/4/items/mobot31753002152491/mobot31753002152491.pdf Circumstances affecting the heat of the Sun's rays]": Art. XXXI, ''The American Journal of Science and Arts,'' 2nd Series, v. XXII/no. LXVI, November 1856, p. 382-383.</ref> Claude Pouillet tún mú àríyànjiyàn àti ẹ̀rí náà lágbára sí i ní ọdún 1827 àti 1838. Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote fi hàn pé ipa ìgbóná Oòrùn lágbára sí i nínú afẹ́fẹ́ tí ó ní ìrì omi ju afẹ́fẹ́ gbígbẹ lọ, àti pé ipa náà túbọ̀ lágbára sí i pẹ̀lú carbon dioxide. Ó parí rẹ̀ pé: “Afẹ́fẹ́ tí gáàsì yìí bá wà nínú rẹ̀ yóò fún Ilẹ̀ Ayé wa ní ìwọ̀n ooru gíga…”<ref name="Foote 382–383"/><ref name="Huddleston"/> John Tyndall ni ẹni àkọ́kọ́ tí ó wọn bí àwọn gáàsì àti oru oríṣìíríṣìí ṣe ń gba àti ń tú ìtànṣán infurarẹ́dì (infrared absorption and emission). Láti ọdún 1859 lọ, ó fi hàn pé ipa náà jẹ́ ti ìdíyelé kékeré gan-an nínú afẹ́fẹ́, pé àwọn gáàsì pàtàkì kò ní ipa kankan, àti pé ìrì omi ni ó ń kó ipa tó pọ̀ jù, ṣùgbọ́n pé díẹ̀ nínú hydrocarbons àti carbon dioxide tún ní ipa pàtàkì.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-20</ref> Svante Arrhenius tún ṣe àlàyé àti ìṣírò pípé sí i ní ọdún 1896, níbi tí ó ti ṣe àkọ́kọ́ àfihàn ìṣírò ìgbóná ayé (global warming) tí yóò ṣẹlẹ̀ bí iye carbon dioxide nínú afẹ́fẹ́ bá di ìlọ́po méjì.<ref name="anrev" /> Ọ̀rọ̀ “greenhouse” ni Nils Gustaf Ekholm kọ́kọ́ lo fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ní ọdún 1901.<ref name="easterbrook.ca"/><ref name="Ekholm N 1901 1–62"/> Ní ọdún 1896, Svante Arrhenius lo àwọn àkíyèsí Langley nípa ìgbà tí ìtànṣán infurarẹ́dì ń pọ̀ sí i, níbi tí ìtànṣán láti Oṣù (Moon rays) ṣe ń kọjá afẹ́fẹ́ ní igun kékeré, tí ó sì ń bá carbon dioxide (CO₂) pọ̀ sí i, láti ṣe ìṣírò ipa ìtútù afẹ́fẹ́ tí yóò ṣẹlẹ̀ bí CO₂ bá dín kù ní ọjọ́ iwájú. Ó tún mọ̀ pé afẹ́fẹ́ tí ó tutù yóò ní ìrì omi kéré sí i (omi omi jẹ́ gáàsì ilé eefin mìíràn), ó sì ṣe ìṣírò ipa ìtútù míì tí èyí máa kó wá. Ó tún lóye pé ìtútù yìí yóò mú kí yinyin àti yìnyín pọ̀ sí i ní agbègbè gíga latitude, èyí tí yóò sì mú kí Ilẹ̀ Ayé yá ìmọ́lẹ̀ oòrùn padà sí i (reflection), tí yóò sì tún mú ìtútù pọ̀ sí i, gẹ́gẹ́ bí James Croll ti ti sọ tẹ́lẹ̀. Ní àpapọ̀, Arrhenius ṣe ìṣírò pé bí a bá dín CO₂ kù sí ìdajì, ó lè fa àkókò yìnyín ńlá (ice age). Ó tún ṣe ìṣírò pé bí CO₂ bá di ìlọ́po méjì, yóò fa ìgbóná àgbáyé tó tó 5–6 °C.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-22</ref> Nípasẹ̀ ìwádìí Tyndall, Lecher àti Pretner, Keller, Roentgen, àti Arrhenius, a ti fi hàn pé carbon dioxide àti ìrì omi nínú afẹ́fẹ́ ní agbára àrà òtítọ́ láti gba àti láti pa ìtànṣán ooru mọ́ fún ìgbà díẹ̀, nígbà tí oxygen, nitrogen, àti argon nínú afẹ́fẹ́ ní agbára yìí ní ìwọ̀n kékeré péré. Èyí fi hàn pé ipa carbon dioxide àti ìrì omi ń ṣiṣẹ́ bí àṣọ tí ń bo Ilẹ̀ Ayé pẹ̀lú àyíká tí ń gba ooru (thermally absorbent envelope). Àbájáde gbogbogbò tí a lè sọ nípa ìpọ̀ sí i tàbí ìdínkù gidi nínú iye carbon dioxide àti omi nínú afẹ́fẹ́ ni pé: a. Ìpọ̀ sí i nínú wọn máa ń fa ìgbóná ayé pọ̀ sí i nítorí pé ó ń gba agbára oorun pọ̀ sí i, nígbà tí ìdínkù wọn máa ń fa ìtútù. Ìṣírò Dr. Arrhenius, tó dá lórí ìtúpalẹ̀ ìṣirò pípẹ́ ti àwọn àkíyèsí Professor Langley, fi hàn pé bí iye carbon dioxide bá pọ̀ sí i sí ìlọ́po méjì tàbí mẹ́ta iye rẹ̀ ìsinsìnyí, ìwọ̀n ooru àárín ayé lè pọ̀ sí i ní 8° sí 9 °C, èyí tí yóò sì dájú pé ìgbóná kan tó dàbí ti àkókò Middle Tertiary yóò ṣẹlẹ̀. Ní ìdàkejì, bí a bá dín carbon dioxide kù sí 55% sí 62% iye rẹ̀ ìsinsìnyí, ìwọ̀n ooru àárín ayé lè dín kù ní 4° sí 5 °C, èyí tí yóò sì fa ìgbà yìnyín ńlá (glaciation) tó jọ ti Pleistocene. b. Ìyípadà míì ni pé ìpọ̀ sí i tàbí ìdínkù carbon dioxide nínú afẹ́fẹ́ máa ń jẹ́ kí ìwọn ooru ojú Ilẹ̀ Ayé dáa pọ̀ sí i (equalization) tàbí yàtọ̀ sí i (differentiation) ní agbègbè oríṣìíríṣìí.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-23</ref> == Ìwọn == [[File:Climate Factor CO₂ (ZDF, Terra X).webm|thumb|Bí CO₂ ṣe ń fa ipa ilé-gíláàsì]] Nǹkan ń tú ìtànṣán ooru (thermal radiation) jáde ní ìwọ̀n tí ó ń tẹ̀lé agbára kẹrin ìwọ̀n ooru rẹ̀ (fourth power of its temperature). Díẹ̀ nínú ìtànṣán tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde ni àwọn gáàsì ilé eefin àti àwọsánmà ń gba. Láìsí ìgbàgbọ́ ìtànṣán yìí, ìwọ̀n ooru àárín ojú Ilẹ̀ Ayé yóò jẹ́ −18 °C (−0.4 °F). Síbẹ̀, nítorí pé díẹ̀ nínú ìtànṣán náà ni a ń gba, ìwọ̀n ooru àárín ojú Ilẹ̀ Ayé jẹ́ nǹkan bí 15 °C (59 °F). Nítorí náà, a lè ṣe ìṣírò ipa ilé eefin Ilẹ̀ Ayé gẹ́gẹ́ bí ìyípadà ìwọ̀n ooru tó tó 33 °C (59 °F). Ìtànṣán ooru (thermal radiation) ni a ń ṣe àfihàn rẹ̀ nípa iye agbára tí ó ń kó, tí a sábà máa ń wọn ní watt fún mita onígun (W/m²). Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tún ń ṣe ìwọn ipa ilé eefin nípa bí ìtànṣán ooru igbi-gígùn (longwave thermal radiation) ṣe ń bọ láti ojú Ilẹ̀ Ayé ju bí ó ṣe ń dé òde òfurufú lọ.<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/><ref name="ravram1"/><ref name="Schmidt2010paper"/><ref name="Schmidt2010">{{cite web |author=Gavin Schmidt |date=1 October 2010 |title=Taking the Measure of the Greenhouse Effect |url=https://www.giss.nasa.gov/research/briefs/2010_schmidt_05/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421003101/https://www.giss.nasa.gov/research/briefs/2010_schmidt_05/ |archive-date=21 April 2021 |access-date=13 January 2022 |publisher=NASA Goddard Institute for Space Studies - Science Briefs}}</ref> Ní ìsinsìnyí, ìtànṣán igbi-gígùn ń bọ láti ojú Ilẹ̀ Ayé ní àpapọ̀ ìwọ̀n 398 W/m², ṣùgbọ́n 239 W/m² péré ni ó ń dé òde òfurufú. Nítorí náà, ipa ilé eefin Ilẹ̀ Ayé tún lè ṣe ìṣírò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìyípadà sísàn agbára tó tó 159 W/m².<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/> A tún lè sọ ipa ilé eefin gẹ́gẹ́ bí ìdá (0.40) tàbí ogorun (40%) nínú ìtànṣán igbi-gígùn tí ń kúrò láti ojú Ilẹ̀ Ayé ṣùgbọ́n tí kò dé òde òfurufú.<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/><ref name="ravram1"/><ref name="ravram2"/> Bóyá a bá ṣàpèjúwe ipa ilé-gíláàsì gẹ́gẹ́ bí ìyípadà nínú ìwọ̀n ooru tàbí gẹ́gẹ́ bí ìyípadà nínú ìtànṣán ooru igbi-gígùn (longwave thermal radiation), ipa kan náà ni a ń wọn.<ref name="ravram1"/> == Àwọn Ìtọ́kasí == 01c6f8nl6lqlhgwgt6wm6hf4cyxioue 622465 622464 2026-06-16T14:47:11Z NigerianScribe 33701 Tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìtumọ̀ àpilẹ̀kọ sí Yorùbá, ṣíṣàfikún àwòrán àti àwọn ìtọ́kasí 622465 wikitext text/x-wiki [[Fáìlì:Climate_Change_Schematic.svg|thumb]] [[Fáìlì:Greenhouse_effect_with_energy_flows_shown_by_altitude.svg|thumb|Agbára ń ṣàn sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀dọ̀ Oòrùn wá sí Ilẹ̀ Ayé, ó sì tún ń ṣàn sókè láti Ilẹ̀ Ayé àti afẹ́fẹ́ rẹ̀ padà. Nígbà tí àwọn gáàsì ilé eefin bá gba ìtànṣán tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde, wọ́n ń dènà ìtànṣán náà láti bọ́ sí òde òfurufú. Èyí ń mú kí ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé pọ̀ sí i ní ìwọ̀n tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ 33 °C (59 °F).]] Ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí àwọn gáàsì tí ń di ooru mú nínú afẹ́fẹ́ ayé kan bá dènà ayé náà láti tú ooru rẹ̀ sí òde òfurufú (space), èyí tí ń mú kí ìwọ̀n ooru ojú ilẹ̀ rẹ̀ pọ̀ sí i. Ìgbóná ojú ilẹ̀ lè wá láti inú orísun ooru inú ayé náà fúnra rẹ̀ (gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní Jupiter), tàbí láti orísun òde bíi ìràwọ̀ tí ayé náà ń yí ká. Ní ti Ilẹ̀ Ayé, Oòrùn ń tú ìtànṣán igbi-kúkúrú (shortwave radiation), ìyẹn ìmọ́lẹ̀ Oòrùn, tí ń kọjá láàrín àwọn gáàsì ilé-gíláàsì láti gbóná ojú Ilẹ̀ Ayé. Ní ìdáhùn sí èyí, ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú ìtànṣán igbi-gígùn (longwave radiation) jáde, tí ó jẹ́ pé ọ̀pọ̀ nínú rẹ̀ ni àwọn gáàsì ilé-gíláàsì máa ń gba. Èyí ń dín ìyára tí Ilẹ̀ Ayé fi lè tutù kù, ó sì ń mú kí ìwọ̀n ooru rẹ̀ ga sí i. Láìsí ipa ilé eefin, àpapọ̀ ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé yóò jẹ́ bí −18 °C (−0.4 °F) tó tutù.<ref>{{cite web |title=Solar Radiation and the Earth's Energy Balance |url=http://eesc.columbia.edu/courses/ees/climate/lectures/radiation/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041104033042/http://eesc.columbia.edu/courses/ees/climate/lectures/radiation/ |archive-date=4 November 2004 |access-date=15 October 2010 |work=The Climate System – EESC 2100 Spring 2007 |publisher=Columbia University}}</ref><ref name="IPCC4_ch012">{{cite book |title=Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |vauthors=Le Treut H, Somerville R, Cubasch U, Ding Y, [[Cecilie Mauritzen|Mauritzen C]], Mokssit A, Peterson T, Prather M |publisher=Cambridge University Press |year=2007 |veditors=Solomon S, Qin D, Manning M, Chen Z, Marquis M, Averyt KB, Tignor M, Miller HL |location=Cambridge, UK and New York, NY |page=97 |chapter=Historical Overview of Climate Change Science |access-date=25 March 2014 |chapter-url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126204443/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf |archive-date=26 November 2018 |url-status=dead}}</ref> Èyí jìnnà sí àpapọ̀ ìwọ̀n ooru tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ 14 °C (57 °F) ní ọ̀rúndún ogún (20th century).<ref>{{cite web |title=The Elusive Absolute Surface Air Temperature (SAT) |url=http://data.giss.nasa.gov/gistemp/abs_temp.html |website=[[Goddard Institute for Space Studies]] |publisher=[[National Aeronautics and Space Administration|NOAA]] |access-date=3 September 2008 |archive-date=5 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905093320/http://data.giss.nasa.gov/gistemp/abs_temp.html |url-status=live }}</ref><ref name="clchgtrack">{{cite web |title=Yearly average temperature |url=https://climatechangetracker.org/global-warming/yearly-average-temperature |website=Climate Change Tracker}}</ref> Lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn gáàsì ilé eefin tí ó ti wà ní àdánidá, sísun epo fosaili ti mú kí iye carbon dioxide àti methane nínú afẹ́fẹ́ pọ̀ sí i.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-ipcc-AR4WG1-5</ref><ref name="budget">{{cite web|last=Rebecca|first=Lindsey|date=14 January 2009|title=Climate and Earth's Energy Budget : Feature Articles|url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance/page1.php|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121082936/https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance/page1.php|archive-date=21 January 2021|access-date=14 December 2020|website=earthobservatory.nasa.gov}}</ref> Nítorí èyí, títí di ọdún 2023,<ref>{{Cite web |title=AR6 Synthesis Report: Summary for Policymakers Headline Statements |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/resources/spm-headline-statements/ |access-date=2026-05-08 |website=www.ipcc.ch |language=en}}</ref> ìgbóná ayé tó tó 1.2 °C (2.2 °F) ti ṣẹlẹ̀ láti ìgbà Ìyípadà Iṣẹ́-Ọ̀nà (Industrial Revolution),<ref>{{Cite web|last=Fox|first=Alex|title=Atmospheric Carbon Dioxide Reaches New High Despite Pandemic Emissions Reduction|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/atmospheric-carbon-dioxide-reaches-new-high-despite-pandemic-emissions-reduction-180977945/|access-date=22 June 2021|website=Smithsonian Magazine|language=en|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610130852/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/atmospheric-carbon-dioxide-reaches-new-high-despite-pandemic-emissions-reduction-180977945/|url-status=live}}</ref> pẹ̀lú pé àpapọ̀ ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé ń pọ̀ sí i ní ìwọ̀n 0.18 °C (0.32 °F) ní gbogbo ọdún mẹ́wàá láti ọdún 1981.<ref>{{cite web |first1=Rebecca |last1=Lindsey |first2=Luann |last2=Dahlman |title=Climate Change: Global Temperature |website=NOAA Climate.gov |url=https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature#:~:text=Earth%27s%20temperature%20has%20risen%20by,0.18%C2%B0%20C)%20per%20decade. |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615053036/http://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature#:~:text=Earth%27s%20temperature%20has%20risen%20by,0.18%C2%B0%20C)%20per%20decade. |url-status=dead |archive-date=15 June 2013 }}</ref> Gbogbo àwọn nǹkan tí ìwọ̀n ooru wọn bá ga ju odo pípé (absolute zero) lọ máa ń tú ìtànṣán ooru (thermal radiation) jáde. Ìgbì ìtànṣán ooru tí Oòrùn àti Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde yàtọ̀ síra wọn nítorí pé ìwọ̀n ooru ojú wọn kò dọ́gba. Ìwọ̀n ooru ojú Oòrùn jẹ́ 5,500 °C (9,900 °F), nítorí náà ó ń tú púpọ̀ nínú agbára rẹ̀ jáde gẹ́gẹ́ bí ìtànṣán igbi-kúkúrú (shortwave radiation) nínú àwọn ìgbì near-infrared àti ìmọ́lẹ̀ tí ojú lè rí (visible wavelengths), èyí tí a mọ̀ sí ìmọ́lẹ̀ Oòrùn. Ní ìdàkejì, ojú Ilẹ̀ Ayé ní ìwọ̀n ooru tó kéré gan-an, nítorí náà ó ń tú ìtànṣán igbi-gígùn (longwave radiation) jáde nínú àwọn ìgbì infrared àárín àti infrared jíjìn.<ref name="budget" /> Gáàsì kan ni a ń pè ní gáàsì ilé eefin bí ó bá lè gba ìtànṣán igbi-gígùn. Afẹ́fẹ́ Ilẹ̀ Ayé ń gba 23% péré nínú ìtànṣán igbi-kúkúrú tí ń wọlé láti ọ̀dọ̀ Oòrùn, ṣùgbọ́n ó ń gba 90% nínú ìtànṣán igbi-gígùn tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde.<ref name="eeb1">{{cite web |title=What is Earth's Energy Budget? Five Questions with a Guy Who Knows |url=https://www.nasa.gov/feature/langley/what-is-earth-s-energy-budget-five-questions-with-a-guy-who-knows |website=NASA.gov |date=10 April 2017 |access-date=24 April 2023}}</ref> Nítorí èyí, afẹ́fẹ́ ń kó agbára jọ, ó sì ń mú kí ojú Ilẹ̀ Ayé gbóná sí i. Ìwàláàyè ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) (bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò tíì pè é ní orúkọ yìí nígbà náà) ni Joseph Fourier kọ́kọ́ dámọ̀ràn rẹ̀ ní ọdún 1824.<ref name="Fourier 1824 136–167">{{Cite journal |last=Fourier |first=J. |date=1824 |title=Remarques Generales sur les Temperatures Du Globe Terrestre et des Espaces Planetaires |url=https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA136 |url-status=live |journal=Annales de Chimie et de Physique |language=fr |volume=27 |pages=136–167 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802195946/https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA136 |archive-date=2 August 2020 |access-date=8 June 2020}}</ref> Claude Pouillet tún mú àríyànjiyàn náà lágbára sí i pẹ̀lú ẹ̀rí ní ọdún 1827 àti 1838. Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote fi hàn pé ipa ìgbóná Oòrùn lágbára sí i nínú afẹ́fẹ́ tí ó ní ìrì omi ju afẹ́fẹ́ gbígbẹ lọ, àti pé ipa náà túbọ̀ lágbára sí i pẹ̀lú carbon dioxide.<ref name="Foote 382–383">{{cite book |last=Foote |first=Eunice |url=https://books.google.com/books?id=6xhFAQAAMAAJ&pg=PA382 |title=Circumstances affecting the Heat of the Sun's Rays |date=November 1856 |work=The American Journal of Science and Arts |volume=22 |pages=382–383 |access-date=31 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930234235/https://books.google.com/books?id=6xhFAQAAMAAJ&pg=PA382%2F |archive-date=30 September 2020 |url-status=live}}</ref><ref name="Huddleston">{{cite web |last=Huddleston |first=Amara |date=17 July 2019 |title=Happy 200th birthday to Eunice Foote, hidden climate science pioneer |url=https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930234240/https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer/ |archive-date=30 September 2020 |access-date=8 October 2019 |website=NOAA Climate.gov}}</ref> Ọ̀rọ̀ “greenhouse” ni Nils Gustaf Ekholm kọ́kọ́ lo fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ní ọdún 1901.<ref name="easterbrook.ca">{{cite web |last1=Easterbrook |first1=Steve |date=18 August 2015 |title=Who first coined the term "Greenhouse Effect"? |url=http://www.easterbrook.ca/steve/2015/08/who-first-coined-the-term-greenhouse-effect/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113131713/http://www.easterbrook.ca/steve/2015/08/who-first-coined-the-term-greenhouse-effect/ |archive-date=13 November 2015 |access-date=11 November 2015 |website=Serendipity}}</ref><ref name="Ekholm N 1901 1–62">{{cite journal |author=Ekholm N |year=1901 |title=On The Variations Of The Climate Of The Geological And Historical Past And Their Causes |journal=Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society |volume=27 |pages=1–62 |bibcode=1901QJRMS..27....1E |doi=10.1002/qj.49702711702 |number=117}}</ref> == Ìtumọ̀ == A ṣe ìtúmọ̀ ipa ilé-gíláàsì lórí Ilẹ̀ Ayé gẹ́gẹ́ bí: “Ìpa ìtànṣán infurarẹ́dì (infrared radiative effect) ti gbogbo àwọn ohun tí ń gba ìtànṣán infurarẹ́dì nínú afẹ́fẹ́. Àwọn gáàsì ilé eefin (GHGs), àwọsánmà (clouds), àti díẹ̀ nínú aerosols ń gba ìtànṣán ilẹ̀ (terrestrial radiation) tí ojú Ilẹ̀ Ayé àti apá míì nínú afẹ́fẹ́ ń tú jáde.”<ref name="IPCC">IPCC, 2021: Annex VII: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C. Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/9781009157896.022.</ref> Ìpa ilé-gíláàsì tí a ti mú lágbára (enhanced greenhouse effect) ń ṣàlàyé pé nípa fífi iye àwọn gáàsì ilé eefin (GHGs) pọ̀ sí i nínú afẹ́fẹ́ (nítorí iṣẹ́ ènìyàn), a ń mú kí ipa ilé-gíláàsì àdánidá pọ̀ sí i.<ref name="IPCC" /> == Ọ̀rọ̀ ìmọ̀-ọrọ == Ọ̀rọ̀ “ipa ilé-gíláàsì” (greenhouse effect) wá láti ìfiwéra sí ilé-gíláàsì (greenhouses). Mejeeji ilé-gíláàsì àti ipa ilé-gíláàsì ń ṣiṣẹ́ nípa pípa ooru tí ó wá láti ìmọ́lẹ̀ oòrùn pamọ́, ṣùgbọ́n ọ̀nà tí wọ́n fi ń pa ooru náà yàtọ̀ síra. Ilé-gíláàsì máa ń pa ooru mọ́ jùlọ nípa díẹ̀kù ìrìnàjò afẹ́fẹ́ (convection), ìyẹn ìrìn afẹ́fẹ́ láàrín àyè.<ref>{{cite web |first=John |last=Worley |title=Greenhouses: Heating, Cooling and Ventilation |website=University of Georgia Extension |url=https://extension.uga.edu/publications/detail.html?number=B792&title=greenhouses-heating-cooling-and-ventilation |access-date=12 March 2023 |archive-date=12 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230312234640/https://extension.uga.edu/publications/detail.html?number=B792&title=greenhouses-heating-cooling-and-ventilation |url-status=live }}</ref><ref name="ipccar4wg1ch1">{{cite book |title=Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, 2007, Chapter 1 |publisher=Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA. |page=115 |url=https://www.ipcc.ch/report/ar4/wg1/ |access-date=24 March 2023 |quote=The glass walls in a greenhouse reduce airflow and increase the temperature of the air inside. Analogously, but through a different physical process, the Earth's greenhouse effect warms the surface of the planet.}}</ref> Ní ìdàkejì, ipa ilé-gíláàsì ń pa ooru mọ́ nípa díẹ̀kù ìtànṣán ooru (radiative transfer) láàrín afẹ́fẹ́, àti nípa dín ìwọ̀n tí ìtànṣán ooru (thermal radiation) fi ń jáde sí òde òfurufú kù.<ref name=":0" /> == Ìtàn ìṣàwárí àti ìwádìí == {{multiple image | align = right | total_width = 650 | image1 = 18560823 Eunice Newton Foote - greenhouse effect.png | caption1 = Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote mọ̀ pé carbon dioxide ní agbára láti gba ooru pamọ́, ó sì lóye ìtumọ̀ rẹ̀ fún Ilẹ̀ Ayé. | image2 = 191203 Furnaces of the world - Popular Mechanics - Global warming.jpg | caption2 = Ìpa ilé-gíláàsì àti ipa rẹ̀ lórí ojú-ọjọ́ ni a ṣàlàyé ní ṣókí nínú àpilẹ̀kọ Popular Mechanics ọdún 1912 yìí, èyí tí gbogbo ènìyàn lè ka. }} Ìwàláàyè ipa ilé-gíláàsì, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò tíì pè é ní orúkọ yìí, ni Joseph Fourier kọ́kọ́ dámọ̀ràn rẹ̀ ní ọdún 1824.<ref name="Fourier 1824 136–167"/><ref>Foote, Eunice, 1856. [https://web.archive.org/web/20230223113925/https://ia800802.us.archive.org/4/items/mobot31753002152491/mobot31753002152491.pdf Circumstances affecting the heat of the Sun's rays]": Art. XXXI, ''The American Journal of Science and Arts,'' 2nd Series, v. XXII/no. LXVI, November 1856, p. 382-383.</ref> Claude Pouillet tún mú àríyànjiyàn àti ẹ̀rí náà lágbára sí i ní ọdún 1827 àti 1838. Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote fi hàn pé ipa ìgbóná Oòrùn lágbára sí i nínú afẹ́fẹ́ tí ó ní ìrì omi ju afẹ́fẹ́ gbígbẹ lọ, àti pé ipa náà túbọ̀ lágbára sí i pẹ̀lú carbon dioxide. Ó parí rẹ̀ pé: “Afẹ́fẹ́ tí gáàsì yìí bá wà nínú rẹ̀ yóò fún Ilẹ̀ Ayé wa ní ìwọ̀n ooru gíga…”<ref name="Foote 382–383"/><ref name="Huddleston"/> John Tyndall ni ẹni àkọ́kọ́ tí ó wọn bí àwọn gáàsì àti oru oríṣìíríṣìí ṣe ń gba àti ń tú ìtànṣán infurarẹ́dì (infrared absorption and emission). Láti ọdún 1859 lọ, ó fi hàn pé ipa náà jẹ́ ti ìdíyelé kékeré gan-an nínú afẹ́fẹ́, pé àwọn gáàsì pàtàkì kò ní ipa kankan, àti pé ìrì omi ni ó ń kó ipa tó pọ̀ jù, ṣùgbọ́n pé díẹ̀ nínú hydrocarbons àti carbon dioxide tún ní ipa pàtàkì.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-20</ref> Svante Arrhenius tún ṣe àlàyé àti ìṣírò pípé sí i ní ọdún 1896, níbi tí ó ti ṣe àkọ́kọ́ àfihàn ìṣírò ìgbóná ayé (global warming) tí yóò ṣẹlẹ̀ bí iye carbon dioxide nínú afẹ́fẹ́ bá di ìlọ́po méjì.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-anrev-21</ref> Ọ̀rọ̀ “greenhouse” ni Nils Gustaf Ekholm kọ́kọ́ lo fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ní ọdún 1901.<ref name="easterbrook.ca"/><ref name="Ekholm N 1901 1–62"/> Ní ọdún 1896, Svante Arrhenius lo àwọn àkíyèsí Langley nípa ìgbà tí ìtànṣán infurarẹ́dì ń pọ̀ sí i, níbi tí ìtànṣán láti Oṣù (Moon rays) ṣe ń kọjá afẹ́fẹ́ ní igun kékeré, tí ó sì ń bá carbon dioxide (CO₂) pọ̀ sí i, láti ṣe ìṣírò ipa ìtútù afẹ́fẹ́ tí yóò ṣẹlẹ̀ bí CO₂ bá dín kù ní ọjọ́ iwájú. Ó tún mọ̀ pé afẹ́fẹ́ tí ó tutù yóò ní ìrì omi kéré sí i (omi omi jẹ́ gáàsì ilé eefin mìíràn), ó sì ṣe ìṣírò ipa ìtútù míì tí èyí máa kó wá. Ó tún lóye pé ìtútù yìí yóò mú kí yinyin àti yìnyín pọ̀ sí i ní agbègbè gíga latitude, èyí tí yóò sì mú kí Ilẹ̀ Ayé yá ìmọ́lẹ̀ oòrùn padà sí i (reflection), tí yóò sì tún mú ìtútù pọ̀ sí i, gẹ́gẹ́ bí James Croll ti ti sọ tẹ́lẹ̀. Ní àpapọ̀, Arrhenius ṣe ìṣírò pé bí a bá dín CO₂ kù sí ìdajì, ó lè fa àkókò yìnyín ńlá (ice age). Ó tún ṣe ìṣírò pé bí CO₂ bá di ìlọ́po méjì, yóò fa ìgbóná àgbáyé tó tó 5–6 °C.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-22</ref> Nípasẹ̀ ìwádìí Tyndall, Lecher àti Pretner, Keller, Roentgen, àti Arrhenius, a ti fi hàn pé carbon dioxide àti ìrì omi nínú afẹ́fẹ́ ní agbára àrà òtítọ́ láti gba àti láti pa ìtànṣán ooru mọ́ fún ìgbà díẹ̀, nígbà tí oxygen, nitrogen, àti argon nínú afẹ́fẹ́ ní agbára yìí ní ìwọ̀n kékeré péré. Èyí fi hàn pé ipa carbon dioxide àti ìrì omi ń ṣiṣẹ́ bí àṣọ tí ń bo Ilẹ̀ Ayé pẹ̀lú àyíká tí ń gba ooru (thermally absorbent envelope). Àbájáde gbogbogbò tí a lè sọ nípa ìpọ̀ sí i tàbí ìdínkù gidi nínú iye carbon dioxide àti omi nínú afẹ́fẹ́ ni pé: a. Ìpọ̀ sí i nínú wọn máa ń fa ìgbóná ayé pọ̀ sí i nítorí pé ó ń gba agbára oorun pọ̀ sí i, nígbà tí ìdínkù wọn máa ń fa ìtútù. Ìṣírò Dr. Arrhenius, tó dá lórí ìtúpalẹ̀ ìṣirò pípẹ́ ti àwọn àkíyèsí Professor Langley, fi hàn pé bí iye carbon dioxide bá pọ̀ sí i sí ìlọ́po méjì tàbí mẹ́ta iye rẹ̀ ìsinsìnyí, ìwọ̀n ooru àárín ayé lè pọ̀ sí i ní 8° sí 9 °C, èyí tí yóò sì dájú pé ìgbóná kan tó dàbí ti àkókò Middle Tertiary yóò ṣẹlẹ̀. Ní ìdàkejì, bí a bá dín carbon dioxide kù sí 55% sí 62% iye rẹ̀ ìsinsìnyí, ìwọ̀n ooru àárín ayé lè dín kù ní 4° sí 5 °C, èyí tí yóò sì fa ìgbà yìnyín ńlá (glaciation) tó jọ ti Pleistocene. b. Ìyípadà míì ni pé ìpọ̀ sí i tàbí ìdínkù carbon dioxide nínú afẹ́fẹ́ máa ń jẹ́ kí ìwọn ooru ojú Ilẹ̀ Ayé dáa pọ̀ sí i (equalization) tàbí yàtọ̀ sí i (differentiation) ní agbègbè oríṣìíríṣìí.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-23</ref> == Ìwọn == [[File:Climate Factor CO₂ (ZDF, Terra X).webm|thumb|Bí CO₂ ṣe ń fa ipa ilé-gíláàsì]] Nǹkan ń tú ìtànṣán ooru (thermal radiation) jáde ní ìwọ̀n tí ó ń tẹ̀lé agbára kẹrin ìwọ̀n ooru rẹ̀ (fourth power of its temperature). Díẹ̀ nínú ìtànṣán tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde ni àwọn gáàsì ilé eefin àti àwọsánmà ń gba. Láìsí ìgbàgbọ́ ìtànṣán yìí, ìwọ̀n ooru àárín ojú Ilẹ̀ Ayé yóò jẹ́ −18 °C (−0.4 °F). Síbẹ̀, nítorí pé díẹ̀ nínú ìtànṣán náà ni a ń gba, ìwọ̀n ooru àárín ojú Ilẹ̀ Ayé jẹ́ nǹkan bí 15 °C (59 °F). Nítorí náà, a lè ṣe ìṣírò ipa ilé eefin Ilẹ̀ Ayé gẹ́gẹ́ bí ìyípadà ìwọ̀n ooru tó tó 33 °C (59 °F). Ìtànṣán ooru (thermal radiation) ni a ń ṣe àfihàn rẹ̀ nípa iye agbára tí ó ń kó, tí a sábà máa ń wọn ní watt fún mita onígun (W/m²). Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tún ń ṣe ìwọn ipa ilé eefin nípa bí ìtànṣán ooru igbi-gígùn (longwave thermal radiation) ṣe ń bọ láti ojú Ilẹ̀ Ayé ju bí ó ṣe ń dé òde òfurufú lọ.<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/><ref name="ravram1"/><ref name="Schmidt2010paper"/><ref name="Schmidt2010">{{cite web |author=Gavin Schmidt |date=1 October 2010 |title=Taking the Measure of the Greenhouse Effect |url=https://www.giss.nasa.gov/research/briefs/2010_schmidt_05/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421003101/https://www.giss.nasa.gov/research/briefs/2010_schmidt_05/ |archive-date=21 April 2021 |access-date=13 January 2022 |publisher=NASA Goddard Institute for Space Studies - Science Briefs}}</ref> Ní ìsinsìnyí, ìtànṣán igbi-gígùn ń bọ láti ojú Ilẹ̀ Ayé ní àpapọ̀ ìwọ̀n 398 W/m², ṣùgbọ́n 239 W/m² péré ni ó ń dé òde òfurufú. Nítorí náà, ipa ilé eefin Ilẹ̀ Ayé tún lè ṣe ìṣírò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìyípadà sísàn agbára tó tó 159 W/m².<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/> A tún lè sọ ipa ilé eefin gẹ́gẹ́ bí ìdá (0.40) tàbí ogorun (40%) nínú ìtànṣán igbi-gígùn tí ń kúrò láti ojú Ilẹ̀ Ayé ṣùgbọ́n tí kò dé òde òfurufú.<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/><ref name="ravram1"/><ref name="ravram2"/> Bóyá a bá ṣàpèjúwe ipa ilé-gíláàsì gẹ́gẹ́ bí ìyípadà nínú ìwọ̀n ooru tàbí gẹ́gẹ́ bí ìyípadà nínú ìtànṣán ooru igbi-gígùn (longwave thermal radiation), ipa kan náà ni a ń wọn.<ref name="ravram1"/> == Ipa rẹ̀ nínú ìyípadà ojú-ọjọ́ == {{ multiple image |total_width=450 | image1= Mauna Loa CO2 monthly mean concentration.svg |caption1= Ìgúnrẹ́rẹ́ Keeling (Keeling Curve) ti iye carbon dioxide (CO₂) nínú afẹ́fẹ́. | image2= Earth's heating rate since 2005.jpg |caption2= Ìwọ̀n tí Ilẹ̀ Ayé fi ń gbóná sí i (àwòrán ìṣàpẹẹrẹ) jẹ́ àbájáde àwọn nǹkan oríṣìíríṣìí, títí kan ipa ilé eefin tí ó ti pọ̀ sí i (enhanced greenhouse effect).<ref>{{cite web |author=Joseph Atkinson |date=22 June 2021 |title=Earth Matters: Earth's Radiation Budget is Out of Balance |url=https://earthobservatory.nasa.gov/blogs/earthmatters/2021/06/22/earths-radiation-budget-is-out-of-balance/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410085015/https://earthobservatory.nasa.gov/blogs/earthmatters/2021/06/22/earths-radiation-budget-is-out-of-balance/ |archive-date=10 April 2022 |access-date=1 March 2022 |publisher=NASA Earth Observatory}}</ref> }} [[File:1960- Damages caused by countries' emissions of greenhouse gases.svg |thumb |Ìdàgbàsókè tí kò tẹ̀lé ìlà gígùn (non-linear growth) nínú ipa ìgbóná àgbáyé tí ó ń ṣẹlẹ̀ nítorí àkójọpọ̀ àwọn gáàsì ilé eefin tó pẹ́ nínú afẹ́fẹ́ (long-lived greenhouse gases) ti fa ìpalára ọrọ̀ ajé nínú àkókò ọdún ọgọ́ta (60 years) tí a fojú díwọ̀n rẹ̀ pé ó ju ìlọ́po márùn-ún iye ìpalára tó ṣẹlẹ̀ nínú àkókò ọdún ọgbọ̀n (30 years) lọ (gẹ́gẹ́ bí àwòrán náà ṣe fi hàn). Àpilẹ̀kọ kan nínú ìwé ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì Nature ṣírò pé àwọn ìpalára ọjọ́ iwájú tí yóò wáyé nítorí àwọn ìtújáde tó ti ṣẹlẹ̀ tẹ́lẹ̀ yóò jẹ́ ó kéré tán ní ìlọ́po mẹ́wàá ju àwọn ìpalára ìtàn àtẹ́yìnwá tí àwọn ìtújáde kan náà ti fa lọ.<ref name=Nature_20260325enhanced> * Data source for '''''1990'''''-2020 panel: Fig. 4 of {{cite journal |last1=Burke |first1=Marshall |last2=Zahid |first2=Mustafa |last3=Diffenbaugh |first3=Noah S. |last4=Hsiang |first4=Solomon |title=Quantifying climate loss and damage consistent with a social cost of carbon |journal=Nature |date=25 March 2026 |volume=651 |pages=959-966 |doi=10.1038/s41586-026-10272-6}} * Data source for '''''1960'''''-2020 panel: Fig. S5 of {{cite web |last1=Burke |first1=Marshall |last2=Zahid |first2=Mustafa |last3=Diffenbaugh |first3=Noah S. |last4=Hsiang |first4=Solomon |title=Nature portfolio / Supplementary information / Quantifying climate loss and damage consistent with a social cost of carbon |url=https://static-content.springer.com/esm/art%3A10.1038%2Fs41586-026-10272-6/MediaObjects/41586_2026_10272_MOESM1_ESM.pdf |website=Nature |archive-url=https://web.archive.org/web/20260406031318/https://static-content.springer.com/esm/art%3A10.1038%2Fs41586-026-10272-6/MediaObjects/41586_2026_10272_MOESM1_ESM.pdf |archive-date=6 April 2026 |page=28 |date=25 March 2026 |quote=Same as Figure 4 except valuing damages from emissions starting in 1960 rather than 1990. |url-status=live}}</ref>]] == Àwọn Ìtọ́kasí == lo18ug1ddxm1gtvrrqb1hn7edl1typq 622495 622465 2026-06-16T20:24:29Z NigerianScribe 33701 Tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìtumọ̀ àpilẹ̀kọ sí Yorùbá àti ṣíṣàfikún àwọn ìtọ́kasí 622495 wikitext text/x-wiki [[Fáìlì:Climate_Change_Schematic.svg|thumb]] [[Fáìlì:Greenhouse_effect_with_energy_flows_shown_by_altitude.svg|thumb|Agbára ń ṣàn sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀dọ̀ Oòrùn wá sí Ilẹ̀ Ayé, ó sì tún ń ṣàn sókè láti Ilẹ̀ Ayé àti afẹ́fẹ́ rẹ̀ padà. Nígbà tí àwọn gáàsì ilé eefin bá gba ìtànṣán tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde, wọ́n ń dènà ìtànṣán náà láti bọ́ sí òde òfurufú. Èyí ń mú kí ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé pọ̀ sí i ní ìwọ̀n tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ 33 °C (59 °F).]] Ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí àwọn gáàsì tí ń di ooru mú nínú afẹ́fẹ́ ayé kan bá dènà ayé náà láti tú ooru rẹ̀ sí òde òfurufú (space), èyí tí ń mú kí ìwọ̀n ooru ojú ilẹ̀ rẹ̀ pọ̀ sí i. Ìgbóná ojú ilẹ̀ lè wá láti inú orísun ooru inú ayé náà fúnra rẹ̀ (gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní Jupiter), tàbí láti orísun òde bíi ìràwọ̀ tí ayé náà ń yí ká. Ní ti Ilẹ̀ Ayé, Oòrùn ń tú ìtànṣán igbi-kúkúrú (shortwave radiation), ìyẹn ìmọ́lẹ̀ Oòrùn, tí ń kọjá láàrín àwọn gáàsì ilé-gíláàsì láti gbóná ojú Ilẹ̀ Ayé. Ní ìdáhùn sí èyí, ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú ìtànṣán igbi-gígùn (longwave radiation) jáde, tí ó jẹ́ pé ọ̀pọ̀ nínú rẹ̀ ni àwọn gáàsì ilé-gíláàsì máa ń gba. Èyí ń dín ìyára tí Ilẹ̀ Ayé fi lè tutù kù, ó sì ń mú kí ìwọ̀n ooru rẹ̀ ga sí i. Láìsí ipa ilé eefin, àpapọ̀ ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé yóò jẹ́ bí −18 °C (−0.4 °F) tó tutù.<ref>{{cite web |title=Solar Radiation and the Earth's Energy Balance |url=http://eesc.columbia.edu/courses/ees/climate/lectures/radiation/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041104033042/http://eesc.columbia.edu/courses/ees/climate/lectures/radiation/ |archive-date=4 November 2004 |access-date=15 October 2010 |work=The Climate System – EESC 2100 Spring 2007 |publisher=Columbia University}}</ref><ref name="IPCC4_ch012">{{cite book |title=Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |vauthors=Le Treut H, Somerville R, Cubasch U, Ding Y, [[Cecilie Mauritzen|Mauritzen C]], Mokssit A, Peterson T, Prather M |publisher=Cambridge University Press |year=2007 |veditors=Solomon S, Qin D, Manning M, Chen Z, Marquis M, Averyt KB, Tignor M, Miller HL |location=Cambridge, UK and New York, NY |page=97 |chapter=Historical Overview of Climate Change Science |access-date=25 March 2014 |chapter-url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126204443/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf |archive-date=26 November 2018 |url-status=dead}}</ref> Èyí jìnnà sí àpapọ̀ ìwọ̀n ooru tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ 14 °C (57 °F) ní ọ̀rúndún ogún (20th century).<ref>{{cite web |title=The Elusive Absolute Surface Air Temperature (SAT) |url=http://data.giss.nasa.gov/gistemp/abs_temp.html |website=[[Goddard Institute for Space Studies]] |publisher=[[National Aeronautics and Space Administration|NOAA]] |access-date=3 September 2008 |archive-date=5 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905093320/http://data.giss.nasa.gov/gistemp/abs_temp.html |url-status=live }}</ref><ref name="clchgtrack">{{cite web |title=Yearly average temperature |url=https://climatechangetracker.org/global-warming/yearly-average-temperature |website=Climate Change Tracker}}</ref> Lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn gáàsì ilé eefin tí ó ti wà ní àdánidá, sísun epo fosaili ti mú kí iye carbon dioxide àti methane nínú afẹ́fẹ́ pọ̀ sí i.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-ipcc-AR4WG1-5</ref><ref name="budget">{{cite web|last=Rebecca|first=Lindsey|date=14 January 2009|title=Climate and Earth's Energy Budget : Feature Articles|url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance/page1.php|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121082936/https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance/page1.php|archive-date=21 January 2021|access-date=14 December 2020|website=earthobservatory.nasa.gov}}</ref> Nítorí èyí, títí di ọdún 2023,<ref>{{Cite web |title=AR6 Synthesis Report: Summary for Policymakers Headline Statements |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/resources/spm-headline-statements/ |access-date=2026-05-08 |website=www.ipcc.ch |language=en}}</ref> ìgbóná ayé tó tó 1.2 °C (2.2 °F) ti ṣẹlẹ̀ láti ìgbà Ìyípadà Iṣẹ́-Ọ̀nà (Industrial Revolution),<ref>{{Cite web|last=Fox|first=Alex|title=Atmospheric Carbon Dioxide Reaches New High Despite Pandemic Emissions Reduction|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/atmospheric-carbon-dioxide-reaches-new-high-despite-pandemic-emissions-reduction-180977945/|access-date=22 June 2021|website=Smithsonian Magazine|language=en|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610130852/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/atmospheric-carbon-dioxide-reaches-new-high-despite-pandemic-emissions-reduction-180977945/|url-status=live}}</ref> pẹ̀lú pé àpapọ̀ ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé ń pọ̀ sí i ní ìwọ̀n 0.18 °C (0.32 °F) ní gbogbo ọdún mẹ́wàá láti ọdún 1981.<ref>{{cite web |first1=Rebecca |last1=Lindsey |first2=Luann |last2=Dahlman |title=Climate Change: Global Temperature |website=NOAA Climate.gov |url=https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature#:~:text=Earth%27s%20temperature%20has%20risen%20by,0.18%C2%B0%20C)%20per%20decade. |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615053036/http://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature#:~:text=Earth%27s%20temperature%20has%20risen%20by,0.18%C2%B0%20C)%20per%20decade. |url-status=dead |archive-date=15 June 2013 }}</ref> Gbogbo àwọn nǹkan tí ìwọ̀n ooru wọn bá ga ju odo pípé (absolute zero) lọ máa ń tú ìtànṣán ooru (thermal radiation) jáde. Ìgbì ìtànṣán ooru tí Oòrùn àti Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde yàtọ̀ síra wọn nítorí pé ìwọ̀n ooru ojú wọn kò dọ́gba. Ìwọ̀n ooru ojú Oòrùn jẹ́ 5,500 °C (9,900 °F), nítorí náà ó ń tú púpọ̀ nínú agbára rẹ̀ jáde gẹ́gẹ́ bí ìtànṣán igbi-kúkúrú (shortwave radiation) nínú àwọn ìgbì near-infrared àti ìmọ́lẹ̀ tí ojú lè rí (visible wavelengths), èyí tí a mọ̀ sí ìmọ́lẹ̀ Oòrùn. Ní ìdàkejì, ojú Ilẹ̀ Ayé ní ìwọ̀n ooru tó kéré gan-an, nítorí náà ó ń tú ìtànṣán igbi-gígùn (longwave radiation) jáde nínú àwọn ìgbì infrared àárín àti infrared jíjìn.<ref name="budget" /> Gáàsì kan ni a ń pè ní gáàsì ilé eefin bí ó bá lè gba ìtànṣán igbi-gígùn. Afẹ́fẹ́ Ilẹ̀ Ayé ń gba 23% péré nínú ìtànṣán igbi-kúkúrú tí ń wọlé láti ọ̀dọ̀ Oòrùn, ṣùgbọ́n ó ń gba 90% nínú ìtànṣán igbi-gígùn tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde.<ref name="eeb1">{{cite web |title=What is Earth's Energy Budget? Five Questions with a Guy Who Knows |url=https://www.nasa.gov/feature/langley/what-is-earth-s-energy-budget-five-questions-with-a-guy-who-knows |website=NASA.gov |date=10 April 2017 |access-date=24 April 2023}}</ref> Nítorí èyí, afẹ́fẹ́ ń kó agbára jọ, ó sì ń mú kí ojú Ilẹ̀ Ayé gbóná sí i. Ìwàláàyè ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) (bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò tíì pè é ní orúkọ yìí nígbà náà) ni Joseph Fourier kọ́kọ́ dámọ̀ràn rẹ̀ ní ọdún 1824.<ref name="Fourier 1824 136–167">{{Cite journal |last=Fourier |first=J. |date=1824 |title=Remarques Generales sur les Temperatures Du Globe Terrestre et des Espaces Planetaires |url=https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA136 |url-status=live |journal=Annales de Chimie et de Physique |language=fr |volume=27 |pages=136–167 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802195946/https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA136 |archive-date=2 August 2020 |access-date=8 June 2020}}</ref> Claude Pouillet tún mú àríyànjiyàn náà lágbára sí i pẹ̀lú ẹ̀rí ní ọdún 1827 àti 1838. Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote fi hàn pé ipa ìgbóná Oòrùn lágbára sí i nínú afẹ́fẹ́ tí ó ní ìrì omi ju afẹ́fẹ́ gbígbẹ lọ, àti pé ipa náà túbọ̀ lágbára sí i pẹ̀lú carbon dioxide.<ref name="Foote 382–383">{{cite book |last=Foote |first=Eunice |url=https://books.google.com/books?id=6xhFAQAAMAAJ&pg=PA382 |title=Circumstances affecting the Heat of the Sun's Rays |date=November 1856 |work=The American Journal of Science and Arts |volume=22 |pages=382–383 |access-date=31 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930234235/https://books.google.com/books?id=6xhFAQAAMAAJ&pg=PA382%2F |archive-date=30 September 2020 |url-status=live}}</ref><ref name="Huddleston">{{cite web |last=Huddleston |first=Amara |date=17 July 2019 |title=Happy 200th birthday to Eunice Foote, hidden climate science pioneer |url=https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930234240/https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer/ |archive-date=30 September 2020 |access-date=8 October 2019 |website=NOAA Climate.gov}}</ref> Ọ̀rọ̀ “greenhouse” ni Nils Gustaf Ekholm kọ́kọ́ lo fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ní ọdún 1901.<ref name="easterbrook.ca">{{cite web |last1=Easterbrook |first1=Steve |date=18 August 2015 |title=Who first coined the term "Greenhouse Effect"? |url=http://www.easterbrook.ca/steve/2015/08/who-first-coined-the-term-greenhouse-effect/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113131713/http://www.easterbrook.ca/steve/2015/08/who-first-coined-the-term-greenhouse-effect/ |archive-date=13 November 2015 |access-date=11 November 2015 |website=Serendipity}}</ref><ref name="Ekholm N 1901 1–62">{{cite journal |author=Ekholm N |year=1901 |title=On The Variations Of The Climate Of The Geological And Historical Past And Their Causes |journal=Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society |volume=27 |pages=1–62 |bibcode=1901QJRMS..27....1E |doi=10.1002/qj.49702711702 |number=117}}</ref> == Ìtumọ̀ == A ṣe ìtúmọ̀ ipa ilé-gíláàsì lórí Ilẹ̀ Ayé gẹ́gẹ́ bí: “Ìpa ìtànṣán infurarẹ́dì (infrared radiative effect) ti gbogbo àwọn ohun tí ń gba ìtànṣán infurarẹ́dì nínú afẹ́fẹ́. Àwọn gáàsì ilé eefin (GHGs), àwọsánmà (clouds), àti díẹ̀ nínú aerosols ń gba ìtànṣán ilẹ̀ (terrestrial radiation) tí ojú Ilẹ̀ Ayé àti apá míì nínú afẹ́fẹ́ ń tú jáde.”<ref name="IPCC">IPCC, 2021: Annex VII: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C. Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/9781009157896.022.</ref> Ìpa ilé-gíláàsì tí a ti mú lágbára (enhanced greenhouse effect) ń ṣàlàyé pé nípa fífi iye àwọn gáàsì ilé eefin (GHGs) pọ̀ sí i nínú afẹ́fẹ́ (nítorí iṣẹ́ ènìyàn), a ń mú kí ipa ilé-gíláàsì àdánidá pọ̀ sí i.<ref name="IPCC" /> == Ọ̀rọ̀ ìmọ̀-ọrọ == Ọ̀rọ̀ “ipa ilé-gíláàsì” (greenhouse effect) wá láti ìfiwéra sí ilé-gíláàsì (greenhouses). Mejeeji ilé-gíláàsì àti ipa ilé-gíláàsì ń ṣiṣẹ́ nípa pípa ooru tí ó wá láti ìmọ́lẹ̀ oòrùn pamọ́, ṣùgbọ́n ọ̀nà tí wọ́n fi ń pa ooru náà yàtọ̀ síra. Ilé-gíláàsì máa ń pa ooru mọ́ jùlọ nípa díẹ̀kù ìrìnàjò afẹ́fẹ́ (convection), ìyẹn ìrìn afẹ́fẹ́ láàrín àyè.<ref>{{cite web |first=John |last=Worley |title=Greenhouses: Heating, Cooling and Ventilation |website=University of Georgia Extension |url=https://extension.uga.edu/publications/detail.html?number=B792&title=greenhouses-heating-cooling-and-ventilation |access-date=12 March 2023 |archive-date=12 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230312234640/https://extension.uga.edu/publications/detail.html?number=B792&title=greenhouses-heating-cooling-and-ventilation |url-status=live }}</ref><ref name="ipccar4wg1ch1">{{cite book |title=Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, 2007, Chapter 1 |publisher=Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA. |page=115 |url=https://www.ipcc.ch/report/ar4/wg1/ |access-date=24 March 2023 |quote=The glass walls in a greenhouse reduce airflow and increase the temperature of the air inside. Analogously, but through a different physical process, the Earth's greenhouse effect warms the surface of the planet.}}</ref> Ní ìdàkejì, ipa ilé-gíláàsì ń pa ooru mọ́ nípa díẹ̀kù ìtànṣán ooru (radiative transfer) láàrín afẹ́fẹ́, àti nípa dín ìwọ̀n tí ìtànṣán ooru (thermal radiation) fi ń jáde sí òde òfurufú kù.<ref name=":0" /> == Ìtàn ìṣàwárí àti ìwádìí == {{multiple image | align = right | total_width = 650 | image1 = 18560823 Eunice Newton Foote - greenhouse effect.png | caption1 = Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote mọ̀ pé carbon dioxide ní agbára láti gba ooru pamọ́, ó sì lóye ìtumọ̀ rẹ̀ fún Ilẹ̀ Ayé. | image2 = 191203 Furnaces of the world - Popular Mechanics - Global warming.jpg | caption2 = Ìpa ilé-gíláàsì àti ipa rẹ̀ lórí ojú-ọjọ́ ni a ṣàlàyé ní ṣókí nínú àpilẹ̀kọ Popular Mechanics ọdún 1912 yìí, èyí tí gbogbo ènìyàn lè ka. }} Ìwàláàyè ipa ilé-gíláàsì, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò tíì pè é ní orúkọ yìí, ni Joseph Fourier kọ́kọ́ dámọ̀ràn rẹ̀ ní ọdún 1824.<ref name="Fourier 1824 136–167"/><ref>Foote, Eunice, 1856. [https://web.archive.org/web/20230223113925/https://ia800802.us.archive.org/4/items/mobot31753002152491/mobot31753002152491.pdf Circumstances affecting the heat of the Sun's rays]": Art. XXXI, ''The American Journal of Science and Arts,'' 2nd Series, v. XXII/no. LXVI, November 1856, p. 382-383.</ref> Claude Pouillet tún mú àríyànjiyàn àti ẹ̀rí náà lágbára sí i ní ọdún 1827 àti 1838. Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote fi hàn pé ipa ìgbóná Oòrùn lágbára sí i nínú afẹ́fẹ́ tí ó ní ìrì omi ju afẹ́fẹ́ gbígbẹ lọ, àti pé ipa náà túbọ̀ lágbára sí i pẹ̀lú carbon dioxide. Ó parí rẹ̀ pé: “Afẹ́fẹ́ tí gáàsì yìí bá wà nínú rẹ̀ yóò fún Ilẹ̀ Ayé wa ní ìwọ̀n ooru gíga…”<ref name="Foote 382–383"/><ref name="Huddleston"/> John Tyndall ni ẹni àkọ́kọ́ tí ó wọn bí àwọn gáàsì àti oru oríṣìíríṣìí ṣe ń gba àti ń tú ìtànṣán infurarẹ́dì (infrared absorption and emission). Láti ọdún 1859 lọ, ó fi hàn pé ipa náà jẹ́ ti ìdíyelé kékeré gan-an nínú afẹ́fẹ́, pé àwọn gáàsì pàtàkì kò ní ipa kankan, àti pé ìrì omi ni ó ń kó ipa tó pọ̀ jù, ṣùgbọ́n pé díẹ̀ nínú hydrocarbons àti carbon dioxide tún ní ipa pàtàkì.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-20</ref> Svante Arrhenius tún ṣe àlàyé àti ìṣírò pípé sí i ní ọdún 1896, níbi tí ó ti ṣe àkọ́kọ́ àfihàn ìṣírò ìgbóná ayé (global warming) tí yóò ṣẹlẹ̀ bí iye carbon dioxide nínú afẹ́fẹ́ bá di ìlọ́po méjì.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-anrev-21</ref> Ọ̀rọ̀ “greenhouse” ni Nils Gustaf Ekholm kọ́kọ́ lo fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ní ọdún 1901.<ref name="easterbrook.ca"/><ref name="Ekholm N 1901 1–62"/> Ní ọdún 1896, Svante Arrhenius lo àwọn àkíyèsí Langley nípa ìgbà tí ìtànṣán infurarẹ́dì ń pọ̀ sí i, níbi tí ìtànṣán láti Oṣù (Moon rays) ṣe ń kọjá afẹ́fẹ́ ní igun kékeré, tí ó sì ń bá carbon dioxide (CO₂) pọ̀ sí i, láti ṣe ìṣírò ipa ìtútù afẹ́fẹ́ tí yóò ṣẹlẹ̀ bí CO₂ bá dín kù ní ọjọ́ iwájú. Ó tún mọ̀ pé afẹ́fẹ́ tí ó tutù yóò ní ìrì omi kéré sí i (omi omi jẹ́ gáàsì ilé eefin mìíràn), ó sì ṣe ìṣírò ipa ìtútù míì tí èyí máa kó wá. Ó tún lóye pé ìtútù yìí yóò mú kí yinyin àti yìnyín pọ̀ sí i ní agbègbè gíga latitude, èyí tí yóò sì mú kí Ilẹ̀ Ayé yá ìmọ́lẹ̀ oòrùn padà sí i (reflection), tí yóò sì tún mú ìtútù pọ̀ sí i, gẹ́gẹ́ bí James Croll ti ti sọ tẹ́lẹ̀. Ní àpapọ̀, Arrhenius ṣe ìṣírò pé bí a bá dín CO₂ kù sí ìdajì, ó lè fa àkókò yìnyín ńlá (ice age). Ó tún ṣe ìṣírò pé bí CO₂ bá di ìlọ́po méjì, yóò fa ìgbóná àgbáyé tó tó 5–6 °C.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-22</ref> Nípasẹ̀ ìwádìí Tyndall, Lecher àti Pretner, Keller, Roentgen, àti Arrhenius, a ti fi hàn pé carbon dioxide àti ìrì omi nínú afẹ́fẹ́ ní agbára àrà òtítọ́ láti gba àti láti pa ìtànṣán ooru mọ́ fún ìgbà díẹ̀, nígbà tí oxygen, nitrogen, àti argon nínú afẹ́fẹ́ ní agbára yìí ní ìwọ̀n kékeré péré. Èyí fi hàn pé ipa carbon dioxide àti ìrì omi ń ṣiṣẹ́ bí àṣọ tí ń bo Ilẹ̀ Ayé pẹ̀lú àyíká tí ń gba ooru (thermally absorbent envelope). Àbájáde gbogbogbò tí a lè sọ nípa ìpọ̀ sí i tàbí ìdínkù gidi nínú iye carbon dioxide àti omi nínú afẹ́fẹ́ ni pé: a. Ìpọ̀ sí i nínú wọn máa ń fa ìgbóná ayé pọ̀ sí i nítorí pé ó ń gba agbára oorun pọ̀ sí i, nígbà tí ìdínkù wọn máa ń fa ìtútù. Ìṣírò Dr. Arrhenius, tó dá lórí ìtúpalẹ̀ ìṣirò pípẹ́ ti àwọn àkíyèsí Professor Langley, fi hàn pé bí iye carbon dioxide bá pọ̀ sí i sí ìlọ́po méjì tàbí mẹ́ta iye rẹ̀ ìsinsìnyí, ìwọ̀n ooru àárín ayé lè pọ̀ sí i ní 8° sí 9 °C, èyí tí yóò sì dájú pé ìgbóná kan tó dàbí ti àkókò Middle Tertiary yóò ṣẹlẹ̀. Ní ìdàkejì, bí a bá dín carbon dioxide kù sí 55% sí 62% iye rẹ̀ ìsinsìnyí, ìwọ̀n ooru àárín ayé lè dín kù ní 4° sí 5 °C, èyí tí yóò sì fa ìgbà yìnyín ńlá (glaciation) tó jọ ti Pleistocene. b. Ìyípadà míì ni pé ìpọ̀ sí i tàbí ìdínkù carbon dioxide nínú afẹ́fẹ́ máa ń jẹ́ kí ìwọn ooru ojú Ilẹ̀ Ayé dáa pọ̀ sí i (equalization) tàbí yàtọ̀ sí i (differentiation) ní agbègbè oríṣìíríṣìí.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-23</ref> == Ìwọn == [[File:Climate Factor CO₂ (ZDF, Terra X).webm|thumb|Bí CO₂ ṣe ń fa ipa ilé-gíláàsì]] Nǹkan ń tú ìtànṣán ooru (thermal radiation) jáde ní ìwọ̀n tí ó ń tẹ̀lé agbára kẹrin ìwọ̀n ooru rẹ̀ (fourth power of its temperature). Díẹ̀ nínú ìtànṣán tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde ni àwọn gáàsì ilé eefin àti àwọsánmà ń gba. Láìsí ìgbàgbọ́ ìtànṣán yìí, ìwọ̀n ooru àárín ojú Ilẹ̀ Ayé yóò jẹ́ −18 °C (−0.4 °F). Síbẹ̀, nítorí pé díẹ̀ nínú ìtànṣán náà ni a ń gba, ìwọ̀n ooru àárín ojú Ilẹ̀ Ayé jẹ́ nǹkan bí 15 °C (59 °F). Nítorí náà, a lè ṣe ìṣírò ipa ilé eefin Ilẹ̀ Ayé gẹ́gẹ́ bí ìyípadà ìwọ̀n ooru tó tó 33 °C (59 °F). Ìtànṣán ooru (thermal radiation) ni a ń ṣe àfihàn rẹ̀ nípa iye agbára tí ó ń kó, tí a sábà máa ń wọn ní watt fún mita onígun (W/m²). Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tún ń ṣe ìwọn ipa ilé eefin nípa bí ìtànṣán ooru igbi-gígùn (longwave thermal radiation) ṣe ń bọ láti ojú Ilẹ̀ Ayé ju bí ó ṣe ń dé òde òfurufú lọ.<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/><ref name="ravram1"/><ref name="Schmidt2010paper"/><ref name="Schmidt2010">{{cite web |author=Gavin Schmidt |date=1 October 2010 |title=Taking the Measure of the Greenhouse Effect |url=https://www.giss.nasa.gov/research/briefs/2010_schmidt_05/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421003101/https://www.giss.nasa.gov/research/briefs/2010_schmidt_05/ |archive-date=21 April 2021 |access-date=13 January 2022 |publisher=NASA Goddard Institute for Space Studies - Science Briefs}}</ref> Ní ìsinsìnyí, ìtànṣán igbi-gígùn ń bọ láti ojú Ilẹ̀ Ayé ní àpapọ̀ ìwọ̀n 398 W/m², ṣùgbọ́n 239 W/m² péré ni ó ń dé òde òfurufú. Nítorí náà, ipa ilé eefin Ilẹ̀ Ayé tún lè ṣe ìṣírò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìyípadà sísàn agbára tó tó 159 W/m².<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/> A tún lè sọ ipa ilé eefin gẹ́gẹ́ bí ìdá (0.40) tàbí ogorun (40%) nínú ìtànṣán igbi-gígùn tí ń kúrò láti ojú Ilẹ̀ Ayé ṣùgbọ́n tí kò dé òde òfurufú.<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/><ref name="ravram1"/><ref name="ravram2"/> Bóyá a bá ṣàpèjúwe ipa ilé-gíláàsì gẹ́gẹ́ bí ìyípadà nínú ìwọ̀n ooru tàbí gẹ́gẹ́ bí ìyípadà nínú ìtànṣán ooru igbi-gígùn (longwave thermal radiation), ipa kan náà ni a ń wọn.<ref name="ravram1"/> == Ipa rẹ̀ nínú ìyípadà ojú-ọjọ́ == {{ multiple image |total_width=450 | image1= Mauna Loa CO2 monthly mean concentration.svg |caption1= Ìgúnrẹ́rẹ́ Keeling (Keeling Curve) ti iye carbon dioxide (CO₂) nínú afẹ́fẹ́. | image2= Earth's heating rate since 2005.jpg |caption2= Ìwọ̀n tí Ilẹ̀ Ayé fi ń gbóná sí i (àwòrán ìṣàpẹẹrẹ) jẹ́ àbájáde àwọn nǹkan oríṣìíríṣìí, títí kan ipa ilé eefin tí ó ti pọ̀ sí i (enhanced greenhouse effect).<ref>{{cite web |author=Joseph Atkinson |date=22 June 2021 |title=Earth Matters: Earth's Radiation Budget is Out of Balance |url=https://earthobservatory.nasa.gov/blogs/earthmatters/2021/06/22/earths-radiation-budget-is-out-of-balance/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410085015/https://earthobservatory.nasa.gov/blogs/earthmatters/2021/06/22/earths-radiation-budget-is-out-of-balance/ |archive-date=10 April 2022 |access-date=1 March 2022 |publisher=NASA Earth Observatory}}</ref> }} [[File:1960- Damages caused by countries' emissions of greenhouse gases.svg |thumb |Ìdàgbàsókè tí kò tẹ̀lé ìlà gígùn (non-linear growth) nínú ipa ìgbóná àgbáyé tí ó ń ṣẹlẹ̀ nítorí àkójọpọ̀ àwọn gáàsì ilé eefin tó pẹ́ nínú afẹ́fẹ́ (long-lived greenhouse gases) ti fa ìpalára ọrọ̀ ajé nínú àkókò ọdún ọgọ́ta (60 years) tí a fojú díwọ̀n rẹ̀ pé ó ju ìlọ́po márùn-ún iye ìpalára tó ṣẹlẹ̀ nínú àkókò ọdún ọgbọ̀n (30 years) lọ (gẹ́gẹ́ bí àwòrán náà ṣe fi hàn). Àpilẹ̀kọ kan nínú ìwé ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì Nature ṣírò pé àwọn ìpalára ọjọ́ iwájú tí yóò wáyé nítorí àwọn ìtújáde tó ti ṣẹlẹ̀ tẹ́lẹ̀ yóò jẹ́ ó kéré tán ní ìlọ́po mẹ́wàá ju àwọn ìpalára ìtàn àtẹ́yìnwá tí àwọn ìtújáde kan náà ti fa lọ.<ref name=Nature_20260325enhanced> * Data source for '''''1990'''''-2020 panel: Fig. 4 of {{cite journal |last1=Burke |first1=Marshall |last2=Zahid |first2=Mustafa |last3=Diffenbaugh |first3=Noah S. |last4=Hsiang |first4=Solomon |title=Quantifying climate loss and damage consistent with a social cost of carbon |journal=Nature |date=25 March 2026 |volume=651 |pages=959-966 |doi=10.1038/s41586-026-10272-6}} * Data source for '''''1960'''''-2020 panel: Fig. S5 of {{cite web |last1=Burke |first1=Marshall |last2=Zahid |first2=Mustafa |last3=Diffenbaugh |first3=Noah S. |last4=Hsiang |first4=Solomon |title=Nature portfolio / Supplementary information / Quantifying climate loss and damage consistent with a social cost of carbon |url=https://static-content.springer.com/esm/art%3A10.1038%2Fs41586-026-10272-6/MediaObjects/41586_2026_10272_MOESM1_ESM.pdf |website=Nature |archive-url=https://web.archive.org/web/20260406031318/https://static-content.springer.com/esm/art%3A10.1038%2Fs41586-026-10272-6/MediaObjects/41586_2026_10272_MOESM1_ESM.pdf |archive-date=6 April 2026 |page=28 |date=25 March 2026 |quote=Same as Figure 4 except valuing damages from emissions starting in 1960 rather than 1990. |url-status=live}}</ref>]] Ìmúgbòòrò ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) nípasẹ̀ àwọn gáàsì amúnágbóná àfikún tí àwọn iṣẹ́ ènìyàn ń dá sílẹ̀ ni a mọ̀ sí ipa ilé-gíláàsì tí a mú pọ̀ sí i (enhanced greenhouse effect).<ref name="IPCC" /> Yàtọ̀ sí pé a ti rí i láti inú àwọn ìwọ̀n tí ARGO, CERES àti àwọn ohun èlò ìwọ̀n mìíràn ṣe jálẹ̀ ọ̀rúndún kọkànlélógún,<ref>{{Cite web |title=IPCC AR6 WG1 |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809080054/https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |archive-date=9 August 2021}}</ref> ìlọsíwájú yìí nínú ìfipá-ràn-rádíéṣọ́nù (radiative forcing) tí iṣẹ́ ènìyàn ń fa ni a ti ṣàkíyèsí rẹ̀ ní tààràtà,<ref>{{cite web |author=Robert McSweeney |date=25 February 2015 |title=New study directly measures greenhouse effect at Earth's surface |url=https://www.carbonbrief.org/new-study-directly-measures-greenhouse-effect-at-earths-surface |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418151415/https://www.carbonbrief.org/new-study-directly-measures-greenhouse-effect-at-earths-surface |archive-date=18 April 2021 |access-date=18 April 2021 |publisher=Carbon Brief}}</ref><ref>{{cite web |date=26 March 2021 |title=Direct observations confirm that humans are throwing Earth's energy budget off balance |url=https://phys.org/news/2021-03-humans-earth-energy.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418072159/https://phys.org/news/2021-03-humans-earth-energy.html |archive-date=18 April 2021 |access-date=18 April 2021 |website=phys.org |publisher=Science X}}</ref> ó sì jẹ́ pé ìdí pàtàkì rẹ̀ ni ìlọsíwájú nínú iye carbon dioxide (CO₂) nínú afẹ́fẹ́.<ref>{{cite web |title=Enhanced Greenhouse Effect |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Global_Warming/Older/Enhanced_Greenhouse_Effect.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024121935/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/global_warming/Older/Enhanced_Greenhouse_Effect.html |archive-date=24 October 2010 |access-date=15 October 2010 |publisher=Ace.mmu.ac.uk}}</ref> == Àwọn Ìtọ́kasí == a8zi0qtjoao8pl524feip6t1mbwast5 622526 622495 2026-06-17T05:47:32Z NigerianScribe 33701 Tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìtumọ̀ àpilẹ̀kọ sí Yorùbá àti ṣíṣàfikún àwọn ìtọ́kasí 622526 wikitext text/x-wiki [[Fáìlì:Climate_Change_Schematic.svg|thumb]] [[Fáìlì:Greenhouse_effect_with_energy_flows_shown_by_altitude.svg|thumb|Agbára ń ṣàn sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀dọ̀ Oòrùn wá sí Ilẹ̀ Ayé, ó sì tún ń ṣàn sókè láti Ilẹ̀ Ayé àti afẹ́fẹ́ rẹ̀ padà. Nígbà tí àwọn gáàsì ilé eefin bá gba ìtànṣán tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde, wọ́n ń dènà ìtànṣán náà láti bọ́ sí òde òfurufú. Èyí ń mú kí ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé pọ̀ sí i ní ìwọ̀n tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ 33 °C (59 °F).]] Ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí àwọn gáàsì tí ń di ooru mú nínú afẹ́fẹ́ ayé kan bá dènà ayé náà láti tú ooru rẹ̀ sí òde òfurufú (space), èyí tí ń mú kí ìwọ̀n ooru ojú ilẹ̀ rẹ̀ pọ̀ sí i. Ìgbóná ojú ilẹ̀ lè wá láti inú orísun ooru inú ayé náà fúnra rẹ̀ (gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní Jupiter), tàbí láti orísun òde bíi ìràwọ̀ tí ayé náà ń yí ká. Ní ti Ilẹ̀ Ayé, Oòrùn ń tú ìtànṣán igbi-kúkúrú (shortwave radiation), ìyẹn ìmọ́lẹ̀ Oòrùn, tí ń kọjá láàrín àwọn gáàsì ilé-gíláàsì láti gbóná ojú Ilẹ̀ Ayé. Ní ìdáhùn sí èyí, ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú ìtànṣán igbi-gígùn (longwave radiation) jáde, tí ó jẹ́ pé ọ̀pọ̀ nínú rẹ̀ ni àwọn gáàsì ilé-gíláàsì máa ń gba. Èyí ń dín ìyára tí Ilẹ̀ Ayé fi lè tutù kù, ó sì ń mú kí ìwọ̀n ooru rẹ̀ ga sí i. Láìsí ipa ilé eefin, àpapọ̀ ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé yóò jẹ́ bí −18 °C (−0.4 °F) tó tutù.<ref>{{cite web |title=Solar Radiation and the Earth's Energy Balance |url=http://eesc.columbia.edu/courses/ees/climate/lectures/radiation/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041104033042/http://eesc.columbia.edu/courses/ees/climate/lectures/radiation/ |archive-date=4 November 2004 |access-date=15 October 2010 |work=The Climate System – EESC 2100 Spring 2007 |publisher=Columbia University}}</ref><ref name="IPCC4_ch012">{{cite book |title=Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |vauthors=Le Treut H, Somerville R, Cubasch U, Ding Y, [[Cecilie Mauritzen|Mauritzen C]], Mokssit A, Peterson T, Prather M |publisher=Cambridge University Press |year=2007 |veditors=Solomon S, Qin D, Manning M, Chen Z, Marquis M, Averyt KB, Tignor M, Miller HL |location=Cambridge, UK and New York, NY |page=97 |chapter=Historical Overview of Climate Change Science |access-date=25 March 2014 |chapter-url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126204443/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf |archive-date=26 November 2018 |url-status=dead}}</ref> Èyí jìnnà sí àpapọ̀ ìwọ̀n ooru tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ 14 °C (57 °F) ní ọ̀rúndún ogún (20th century).<ref>{{cite web |title=The Elusive Absolute Surface Air Temperature (SAT) |url=http://data.giss.nasa.gov/gistemp/abs_temp.html |website=[[Goddard Institute for Space Studies]] |publisher=[[National Aeronautics and Space Administration|NOAA]] |access-date=3 September 2008 |archive-date=5 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905093320/http://data.giss.nasa.gov/gistemp/abs_temp.html |url-status=live }}</ref><ref name="clchgtrack">{{cite web |title=Yearly average temperature |url=https://climatechangetracker.org/global-warming/yearly-average-temperature |website=Climate Change Tracker}}</ref> Lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn gáàsì ilé eefin tí ó ti wà ní àdánidá, sísun epo fosaili ti mú kí iye carbon dioxide àti methane nínú afẹ́fẹ́ pọ̀ sí i.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-ipcc-AR4WG1-5</ref><ref name="budget">{{cite web|last=Rebecca|first=Lindsey|date=14 January 2009|title=Climate and Earth's Energy Budget : Feature Articles|url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance/page1.php|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121082936/https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance/page1.php|archive-date=21 January 2021|access-date=14 December 2020|website=earthobservatory.nasa.gov}}</ref> Nítorí èyí, títí di ọdún 2023,<ref>{{Cite web |title=AR6 Synthesis Report: Summary for Policymakers Headline Statements |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/resources/spm-headline-statements/ |access-date=2026-05-08 |website=www.ipcc.ch |language=en}}</ref> ìgbóná ayé tó tó 1.2 °C (2.2 °F) ti ṣẹlẹ̀ láti ìgbà Ìyípadà Iṣẹ́-Ọ̀nà (Industrial Revolution),<ref>{{Cite web|last=Fox|first=Alex|title=Atmospheric Carbon Dioxide Reaches New High Despite Pandemic Emissions Reduction|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/atmospheric-carbon-dioxide-reaches-new-high-despite-pandemic-emissions-reduction-180977945/|access-date=22 June 2021|website=Smithsonian Magazine|language=en|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610130852/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/atmospheric-carbon-dioxide-reaches-new-high-despite-pandemic-emissions-reduction-180977945/|url-status=live}}</ref> pẹ̀lú pé àpapọ̀ ìwọ̀n ooru ojú Ilẹ̀ Ayé ń pọ̀ sí i ní ìwọ̀n 0.18 °C (0.32 °F) ní gbogbo ọdún mẹ́wàá láti ọdún 1981.<ref>{{cite web |first1=Rebecca |last1=Lindsey |first2=Luann |last2=Dahlman |title=Climate Change: Global Temperature |website=NOAA Climate.gov |url=https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature#:~:text=Earth%27s%20temperature%20has%20risen%20by,0.18%C2%B0%20C)%20per%20decade. |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615053036/http://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature#:~:text=Earth%27s%20temperature%20has%20risen%20by,0.18%C2%B0%20C)%20per%20decade. |url-status=dead |archive-date=15 June 2013 }}</ref> Gbogbo àwọn nǹkan tí ìwọ̀n ooru wọn bá ga ju odo pípé (absolute zero) lọ máa ń tú ìtànṣán ooru (thermal radiation) jáde. Ìgbì ìtànṣán ooru tí Oòrùn àti Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde yàtọ̀ síra wọn nítorí pé ìwọ̀n ooru ojú wọn kò dọ́gba. Ìwọ̀n ooru ojú Oòrùn jẹ́ 5,500 °C (9,900 °F), nítorí náà ó ń tú púpọ̀ nínú agbára rẹ̀ jáde gẹ́gẹ́ bí ìtànṣán igbi-kúkúrú (shortwave radiation) nínú àwọn ìgbì near-infrared àti ìmọ́lẹ̀ tí ojú lè rí (visible wavelengths), èyí tí a mọ̀ sí ìmọ́lẹ̀ Oòrùn. Ní ìdàkejì, ojú Ilẹ̀ Ayé ní ìwọ̀n ooru tó kéré gan-an, nítorí náà ó ń tú ìtànṣán igbi-gígùn (longwave radiation) jáde nínú àwọn ìgbì infrared àárín àti infrared jíjìn.<ref name="budget" /> Gáàsì kan ni a ń pè ní gáàsì ilé eefin bí ó bá lè gba ìtànṣán igbi-gígùn. Afẹ́fẹ́ Ilẹ̀ Ayé ń gba 23% péré nínú ìtànṣán igbi-kúkúrú tí ń wọlé láti ọ̀dọ̀ Oòrùn, ṣùgbọ́n ó ń gba 90% nínú ìtànṣán igbi-gígùn tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde.<ref name="eeb1">{{cite web |title=What is Earth's Energy Budget? Five Questions with a Guy Who Knows |url=https://www.nasa.gov/feature/langley/what-is-earth-s-energy-budget-five-questions-with-a-guy-who-knows |website=NASA.gov |date=10 April 2017 |access-date=24 April 2023}}</ref> Nítorí èyí, afẹ́fẹ́ ń kó agbára jọ, ó sì ń mú kí ojú Ilẹ̀ Ayé gbóná sí i. Ìwàláàyè ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) (bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò tíì pè é ní orúkọ yìí nígbà náà) ni Joseph Fourier kọ́kọ́ dámọ̀ràn rẹ̀ ní ọdún 1824.<ref name="Fourier 1824 136–167">{{Cite journal |last=Fourier |first=J. |date=1824 |title=Remarques Generales sur les Temperatures Du Globe Terrestre et des Espaces Planetaires |url=https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA136 |url-status=live |journal=Annales de Chimie et de Physique |language=fr |volume=27 |pages=136–167 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802195946/https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA136 |archive-date=2 August 2020 |access-date=8 June 2020}}</ref> Claude Pouillet tún mú àríyànjiyàn náà lágbára sí i pẹ̀lú ẹ̀rí ní ọdún 1827 àti 1838. Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote fi hàn pé ipa ìgbóná Oòrùn lágbára sí i nínú afẹ́fẹ́ tí ó ní ìrì omi ju afẹ́fẹ́ gbígbẹ lọ, àti pé ipa náà túbọ̀ lágbára sí i pẹ̀lú carbon dioxide.<ref name="Foote 382–383">{{cite book |last=Foote |first=Eunice |url=https://books.google.com/books?id=6xhFAQAAMAAJ&pg=PA382 |title=Circumstances affecting the Heat of the Sun's Rays |date=November 1856 |work=The American Journal of Science and Arts |volume=22 |pages=382–383 |access-date=31 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930234235/https://books.google.com/books?id=6xhFAQAAMAAJ&pg=PA382%2F |archive-date=30 September 2020 |url-status=live}}</ref><ref name="Huddleston">{{cite web |last=Huddleston |first=Amara |date=17 July 2019 |title=Happy 200th birthday to Eunice Foote, hidden climate science pioneer |url=https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930234240/https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer/ |archive-date=30 September 2020 |access-date=8 October 2019 |website=NOAA Climate.gov}}</ref> Ọ̀rọ̀ “greenhouse” ni Nils Gustaf Ekholm kọ́kọ́ lo fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ní ọdún 1901.<ref name="easterbrook.ca">{{cite web |last1=Easterbrook |first1=Steve |date=18 August 2015 |title=Who first coined the term "Greenhouse Effect"? |url=http://www.easterbrook.ca/steve/2015/08/who-first-coined-the-term-greenhouse-effect/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113131713/http://www.easterbrook.ca/steve/2015/08/who-first-coined-the-term-greenhouse-effect/ |archive-date=13 November 2015 |access-date=11 November 2015 |website=Serendipity}}</ref><ref name="Ekholm N 1901 1–62">{{cite journal |author=Ekholm N |year=1901 |title=On The Variations Of The Climate Of The Geological And Historical Past And Their Causes |journal=Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society |volume=27 |pages=1–62 |bibcode=1901QJRMS..27....1E |doi=10.1002/qj.49702711702 |number=117}}</ref> == Ìtumọ̀ == A ṣe ìtúmọ̀ ipa ilé-gíláàsì lórí Ilẹ̀ Ayé gẹ́gẹ́ bí: “Ìpa ìtànṣán infurarẹ́dì (infrared radiative effect) ti gbogbo àwọn ohun tí ń gba ìtànṣán infurarẹ́dì nínú afẹ́fẹ́. Àwọn gáàsì ilé eefin (GHGs), àwọsánmà (clouds), àti díẹ̀ nínú aerosols ń gba ìtànṣán ilẹ̀ (terrestrial radiation) tí ojú Ilẹ̀ Ayé àti apá míì nínú afẹ́fẹ́ ń tú jáde.”<ref name="IPCC">IPCC, 2021: Annex VII: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C. Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/9781009157896.022.</ref> Ìpa ilé-gíláàsì tí a ti mú lágbára (enhanced greenhouse effect) ń ṣàlàyé pé nípa fífi iye àwọn gáàsì ilé eefin (GHGs) pọ̀ sí i nínú afẹ́fẹ́ (nítorí iṣẹ́ ènìyàn), a ń mú kí ipa ilé-gíláàsì àdánidá pọ̀ sí i.<ref name="IPCC" /> == Ọ̀rọ̀ ìmọ̀-ọrọ == Ọ̀rọ̀ “ipa ilé-gíláàsì” (greenhouse effect) wá láti ìfiwéra sí ilé-gíláàsì (greenhouses). Mejeeji ilé-gíláàsì àti ipa ilé-gíláàsì ń ṣiṣẹ́ nípa pípa ooru tí ó wá láti ìmọ́lẹ̀ oòrùn pamọ́, ṣùgbọ́n ọ̀nà tí wọ́n fi ń pa ooru náà yàtọ̀ síra. Ilé-gíláàsì máa ń pa ooru mọ́ jùlọ nípa díẹ̀kù ìrìnàjò afẹ́fẹ́ (convection), ìyẹn ìrìn afẹ́fẹ́ láàrín àyè.<ref>{{cite web |first=John |last=Worley |title=Greenhouses: Heating, Cooling and Ventilation |website=University of Georgia Extension |url=https://extension.uga.edu/publications/detail.html?number=B792&title=greenhouses-heating-cooling-and-ventilation |access-date=12 March 2023 |archive-date=12 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230312234640/https://extension.uga.edu/publications/detail.html?number=B792&title=greenhouses-heating-cooling-and-ventilation |url-status=live }}</ref><ref name="ipccar4wg1ch1">{{cite book |title=Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, 2007, Chapter 1 |publisher=Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA. |page=115 |url=https://www.ipcc.ch/report/ar4/wg1/ |access-date=24 March 2023 |quote=The glass walls in a greenhouse reduce airflow and increase the temperature of the air inside. Analogously, but through a different physical process, the Earth's greenhouse effect warms the surface of the planet.}}</ref> Ní ìdàkejì, ipa ilé-gíláàsì ń pa ooru mọ́ nípa díẹ̀kù ìtànṣán ooru (radiative transfer) láàrín afẹ́fẹ́, àti nípa dín ìwọ̀n tí ìtànṣán ooru (thermal radiation) fi ń jáde sí òde òfurufú kù.<ref name=":0" /> == Ìtàn ìṣàwárí àti ìwádìí == {{multiple image | align = right | total_width = 650 | image1 = 18560823 Eunice Newton Foote - greenhouse effect.png | caption1 = Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote mọ̀ pé carbon dioxide ní agbára láti gba ooru pamọ́, ó sì lóye ìtumọ̀ rẹ̀ fún Ilẹ̀ Ayé. | image2 = 191203 Furnaces of the world - Popular Mechanics - Global warming.jpg | caption2 = Ìpa ilé-gíláàsì àti ipa rẹ̀ lórí ojú-ọjọ́ ni a ṣàlàyé ní ṣókí nínú àpilẹ̀kọ Popular Mechanics ọdún 1912 yìí, èyí tí gbogbo ènìyàn lè ka. }} Ìwàláàyè ipa ilé-gíláàsì, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò tíì pè é ní orúkọ yìí, ni Joseph Fourier kọ́kọ́ dámọ̀ràn rẹ̀ ní ọdún 1824.<ref name="Fourier 1824 136–167"/><ref>Foote, Eunice, 1856. [https://web.archive.org/web/20230223113925/https://ia800802.us.archive.org/4/items/mobot31753002152491/mobot31753002152491.pdf Circumstances affecting the heat of the Sun's rays]": Art. XXXI, ''The American Journal of Science and Arts,'' 2nd Series, v. XXII/no. LXVI, November 1856, p. 382-383.</ref> Claude Pouillet tún mú àríyànjiyàn àti ẹ̀rí náà lágbára sí i ní ọdún 1827 àti 1838. Ní ọdún 1856, Eunice Newton Foote fi hàn pé ipa ìgbóná Oòrùn lágbára sí i nínú afẹ́fẹ́ tí ó ní ìrì omi ju afẹ́fẹ́ gbígbẹ lọ, àti pé ipa náà túbọ̀ lágbára sí i pẹ̀lú carbon dioxide. Ó parí rẹ̀ pé: “Afẹ́fẹ́ tí gáàsì yìí bá wà nínú rẹ̀ yóò fún Ilẹ̀ Ayé wa ní ìwọ̀n ooru gíga…”<ref name="Foote 382–383"/><ref name="Huddleston"/> John Tyndall ni ẹni àkọ́kọ́ tí ó wọn bí àwọn gáàsì àti oru oríṣìíríṣìí ṣe ń gba àti ń tú ìtànṣán infurarẹ́dì (infrared absorption and emission). Láti ọdún 1859 lọ, ó fi hàn pé ipa náà jẹ́ ti ìdíyelé kékeré gan-an nínú afẹ́fẹ́, pé àwọn gáàsì pàtàkì kò ní ipa kankan, àti pé ìrì omi ni ó ń kó ipa tó pọ̀ jù, ṣùgbọ́n pé díẹ̀ nínú hydrocarbons àti carbon dioxide tún ní ipa pàtàkì.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-20</ref> Svante Arrhenius tún ṣe àlàyé àti ìṣírò pípé sí i ní ọdún 1896, níbi tí ó ti ṣe àkọ́kọ́ àfihàn ìṣírò ìgbóná ayé (global warming) tí yóò ṣẹlẹ̀ bí iye carbon dioxide nínú afẹ́fẹ́ bá di ìlọ́po méjì.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-anrev-21</ref> Ọ̀rọ̀ “greenhouse” ni Nils Gustaf Ekholm kọ́kọ́ lo fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ní ọdún 1901.<ref name="easterbrook.ca"/><ref name="Ekholm N 1901 1–62"/> Ní ọdún 1896, Svante Arrhenius lo àwọn àkíyèsí Langley nípa ìgbà tí ìtànṣán infurarẹ́dì ń pọ̀ sí i, níbi tí ìtànṣán láti Oṣù (Moon rays) ṣe ń kọjá afẹ́fẹ́ ní igun kékeré, tí ó sì ń bá carbon dioxide (CO₂) pọ̀ sí i, láti ṣe ìṣírò ipa ìtútù afẹ́fẹ́ tí yóò ṣẹlẹ̀ bí CO₂ bá dín kù ní ọjọ́ iwájú. Ó tún mọ̀ pé afẹ́fẹ́ tí ó tutù yóò ní ìrì omi kéré sí i (omi omi jẹ́ gáàsì ilé eefin mìíràn), ó sì ṣe ìṣírò ipa ìtútù míì tí èyí máa kó wá. Ó tún lóye pé ìtútù yìí yóò mú kí yinyin àti yìnyín pọ̀ sí i ní agbègbè gíga latitude, èyí tí yóò sì mú kí Ilẹ̀ Ayé yá ìmọ́lẹ̀ oòrùn padà sí i (reflection), tí yóò sì tún mú ìtútù pọ̀ sí i, gẹ́gẹ́ bí James Croll ti ti sọ tẹ́lẹ̀. Ní àpapọ̀, Arrhenius ṣe ìṣírò pé bí a bá dín CO₂ kù sí ìdajì, ó lè fa àkókò yìnyín ńlá (ice age). Ó tún ṣe ìṣírò pé bí CO₂ bá di ìlọ́po méjì, yóò fa ìgbóná àgbáyé tó tó 5–6 °C.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-22</ref> Nípasẹ̀ ìwádìí Tyndall, Lecher àti Pretner, Keller, Roentgen, àti Arrhenius, a ti fi hàn pé carbon dioxide àti ìrì omi nínú afẹ́fẹ́ ní agbára àrà òtítọ́ láti gba àti láti pa ìtànṣán ooru mọ́ fún ìgbà díẹ̀, nígbà tí oxygen, nitrogen, àti argon nínú afẹ́fẹ́ ní agbára yìí ní ìwọ̀n kékeré péré. Èyí fi hàn pé ipa carbon dioxide àti ìrì omi ń ṣiṣẹ́ bí àṣọ tí ń bo Ilẹ̀ Ayé pẹ̀lú àyíká tí ń gba ooru (thermally absorbent envelope). Àbájáde gbogbogbò tí a lè sọ nípa ìpọ̀ sí i tàbí ìdínkù gidi nínú iye carbon dioxide àti omi nínú afẹ́fẹ́ ni pé: a. Ìpọ̀ sí i nínú wọn máa ń fa ìgbóná ayé pọ̀ sí i nítorí pé ó ń gba agbára oorun pọ̀ sí i, nígbà tí ìdínkù wọn máa ń fa ìtútù. Ìṣírò Dr. Arrhenius, tó dá lórí ìtúpalẹ̀ ìṣirò pípẹ́ ti àwọn àkíyèsí Professor Langley, fi hàn pé bí iye carbon dioxide bá pọ̀ sí i sí ìlọ́po méjì tàbí mẹ́ta iye rẹ̀ ìsinsìnyí, ìwọ̀n ooru àárín ayé lè pọ̀ sí i ní 8° sí 9 °C, èyí tí yóò sì dájú pé ìgbóná kan tó dàbí ti àkókò Middle Tertiary yóò ṣẹlẹ̀. Ní ìdàkejì, bí a bá dín carbon dioxide kù sí 55% sí 62% iye rẹ̀ ìsinsìnyí, ìwọ̀n ooru àárín ayé lè dín kù ní 4° sí 5 °C, èyí tí yóò sì fa ìgbà yìnyín ńlá (glaciation) tó jọ ti Pleistocene. b. Ìyípadà míì ni pé ìpọ̀ sí i tàbí ìdínkù carbon dioxide nínú afẹ́fẹ́ máa ń jẹ́ kí ìwọn ooru ojú Ilẹ̀ Ayé dáa pọ̀ sí i (equalization) tàbí yàtọ̀ sí i (differentiation) ní agbègbè oríṣìíríṣìí.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect#cite_note-23</ref> == Ìwọn == [[File:Climate Factor CO₂ (ZDF, Terra X).webm|thumb|Bí CO₂ ṣe ń fa ipa ilé-gíláàsì]] Nǹkan ń tú ìtànṣán ooru (thermal radiation) jáde ní ìwọ̀n tí ó ń tẹ̀lé agbára kẹrin ìwọ̀n ooru rẹ̀ (fourth power of its temperature). Díẹ̀ nínú ìtànṣán tí ojú Ilẹ̀ Ayé ń tú jáde ni àwọn gáàsì ilé eefin àti àwọsánmà ń gba. Láìsí ìgbàgbọ́ ìtànṣán yìí, ìwọ̀n ooru àárín ojú Ilẹ̀ Ayé yóò jẹ́ −18 °C (−0.4 °F). Síbẹ̀, nítorí pé díẹ̀ nínú ìtànṣán náà ni a ń gba, ìwọ̀n ooru àárín ojú Ilẹ̀ Ayé jẹ́ nǹkan bí 15 °C (59 °F). Nítorí náà, a lè ṣe ìṣírò ipa ilé eefin Ilẹ̀ Ayé gẹ́gẹ́ bí ìyípadà ìwọ̀n ooru tó tó 33 °C (59 °F). Ìtànṣán ooru (thermal radiation) ni a ń ṣe àfihàn rẹ̀ nípa iye agbára tí ó ń kó, tí a sábà máa ń wọn ní watt fún mita onígun (W/m²). Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tún ń ṣe ìwọn ipa ilé eefin nípa bí ìtànṣán ooru igbi-gígùn (longwave thermal radiation) ṣe ń bọ láti ojú Ilẹ̀ Ayé ju bí ó ṣe ń dé òde òfurufú lọ.<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/><ref name="ravram1"/><ref name="Schmidt2010paper"/><ref name="Schmidt2010">{{cite web |author=Gavin Schmidt |date=1 October 2010 |title=Taking the Measure of the Greenhouse Effect |url=https://www.giss.nasa.gov/research/briefs/2010_schmidt_05/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421003101/https://www.giss.nasa.gov/research/briefs/2010_schmidt_05/ |archive-date=21 April 2021 |access-date=13 January 2022 |publisher=NASA Goddard Institute for Space Studies - Science Briefs}}</ref> Ní ìsinsìnyí, ìtànṣán igbi-gígùn ń bọ láti ojú Ilẹ̀ Ayé ní àpapọ̀ ìwọ̀n 398 W/m², ṣùgbọ́n 239 W/m² péré ni ó ń dé òde òfurufú. Nítorí náà, ipa ilé eefin Ilẹ̀ Ayé tún lè ṣe ìṣírò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìyípadà sísàn agbára tó tó 159 W/m².<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/> A tún lè sọ ipa ilé eefin gẹ́gẹ́ bí ìdá (0.40) tàbí ogorun (40%) nínú ìtànṣán igbi-gígùn tí ń kúrò láti ojú Ilẹ̀ Ayé ṣùgbọ́n tí kò dé òde òfurufú.<ref name="ipcc-ar6wg1-ch7"/><ref name="ravram1"/><ref name="ravram2"/> Bóyá a bá ṣàpèjúwe ipa ilé-gíláàsì gẹ́gẹ́ bí ìyípadà nínú ìwọ̀n ooru tàbí gẹ́gẹ́ bí ìyípadà nínú ìtànṣán ooru igbi-gígùn (longwave thermal radiation), ipa kan náà ni a ń wọn.<ref name="ravram1"/> == Ipa rẹ̀ nínú ìyípadà ojú-ọjọ́ == {{ multiple image |total_width=450 | image1= Mauna Loa CO2 monthly mean concentration.svg |caption1= Ìgúnrẹ́rẹ́ Keeling (Keeling Curve) ti iye carbon dioxide (CO₂) nínú afẹ́fẹ́. | image2= Earth's heating rate since 2005.jpg |caption2= Ìwọ̀n tí Ilẹ̀ Ayé fi ń gbóná sí i (àwòrán ìṣàpẹẹrẹ) jẹ́ àbájáde àwọn nǹkan oríṣìíríṣìí, títí kan ipa ilé eefin tí ó ti pọ̀ sí i (enhanced greenhouse effect).<ref>{{cite web |author=Joseph Atkinson |date=22 June 2021 |title=Earth Matters: Earth's Radiation Budget is Out of Balance |url=https://earthobservatory.nasa.gov/blogs/earthmatters/2021/06/22/earths-radiation-budget-is-out-of-balance/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410085015/https://earthobservatory.nasa.gov/blogs/earthmatters/2021/06/22/earths-radiation-budget-is-out-of-balance/ |archive-date=10 April 2022 |access-date=1 March 2022 |publisher=NASA Earth Observatory}}</ref> }} [[File:1960- Damages caused by countries' emissions of greenhouse gases.svg |thumb |Ìdàgbàsókè tí kò tẹ̀lé ìlà gígùn (non-linear growth) nínú ipa ìgbóná àgbáyé tí ó ń ṣẹlẹ̀ nítorí àkójọpọ̀ àwọn gáàsì ilé eefin tó pẹ́ nínú afẹ́fẹ́ (long-lived greenhouse gases) ti fa ìpalára ọrọ̀ ajé nínú àkókò ọdún ọgọ́ta (60 years) tí a fojú díwọ̀n rẹ̀ pé ó ju ìlọ́po márùn-ún iye ìpalára tó ṣẹlẹ̀ nínú àkókò ọdún ọgbọ̀n (30 years) lọ (gẹ́gẹ́ bí àwòrán náà ṣe fi hàn). Àpilẹ̀kọ kan nínú ìwé ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì Nature ṣírò pé àwọn ìpalára ọjọ́ iwájú tí yóò wáyé nítorí àwọn ìtújáde tó ti ṣẹlẹ̀ tẹ́lẹ̀ yóò jẹ́ ó kéré tán ní ìlọ́po mẹ́wàá ju àwọn ìpalára ìtàn àtẹ́yìnwá tí àwọn ìtújáde kan náà ti fa lọ.<ref name=Nature_20260325enhanced> * Data source for '''''1990'''''-2020 panel: Fig. 4 of {{cite journal |last1=Burke |first1=Marshall |last2=Zahid |first2=Mustafa |last3=Diffenbaugh |first3=Noah S. |last4=Hsiang |first4=Solomon |title=Quantifying climate loss and damage consistent with a social cost of carbon |journal=Nature |date=25 March 2026 |volume=651 |pages=959-966 |doi=10.1038/s41586-026-10272-6}} * Data source for '''''1960'''''-2020 panel: Fig. S5 of {{cite web |last1=Burke |first1=Marshall |last2=Zahid |first2=Mustafa |last3=Diffenbaugh |first3=Noah S. |last4=Hsiang |first4=Solomon |title=Nature portfolio / Supplementary information / Quantifying climate loss and damage consistent with a social cost of carbon |url=https://static-content.springer.com/esm/art%3A10.1038%2Fs41586-026-10272-6/MediaObjects/41586_2026_10272_MOESM1_ESM.pdf |website=Nature |archive-url=https://web.archive.org/web/20260406031318/https://static-content.springer.com/esm/art%3A10.1038%2Fs41586-026-10272-6/MediaObjects/41586_2026_10272_MOESM1_ESM.pdf |archive-date=6 April 2026 |page=28 |date=25 March 2026 |quote=Same as Figure 4 except valuing damages from emissions starting in 1960 rather than 1990. |url-status=live}}</ref>]] Ìmúgbòòrò ipa ilé-gíláàsì (greenhouse effect) nípasẹ̀ àwọn gáàsì amúnágbóná àfikún tí àwọn iṣẹ́ ènìyàn ń dá sílẹ̀ ni a mọ̀ sí ipa ilé-gíláàsì tí a mú pọ̀ sí i (enhanced greenhouse effect).<ref name="IPCC" /> Yàtọ̀ sí pé a ti rí i láti inú àwọn ìwọ̀n tí ARGO, CERES àti àwọn ohun èlò ìwọ̀n mìíràn ṣe jálẹ̀ ọ̀rúndún kọkànlélógún,<ref>{{Cite web |title=IPCC AR6 WG1 |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809080054/https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |archive-date=9 August 2021}}</ref> ìlọsíwájú yìí nínú ìfipá-ràn-rádíéṣọ́nù (radiative forcing) tí iṣẹ́ ènìyàn ń fa ni a ti ṣàkíyèsí rẹ̀ ní tààràtà,<ref>{{cite web |author=Robert McSweeney |date=25 February 2015 |title=New study directly measures greenhouse effect at Earth's surface |url=https://www.carbonbrief.org/new-study-directly-measures-greenhouse-effect-at-earths-surface |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418151415/https://www.carbonbrief.org/new-study-directly-measures-greenhouse-effect-at-earths-surface |archive-date=18 April 2021 |access-date=18 April 2021 |publisher=Carbon Brief}}</ref><ref>{{cite web |date=26 March 2021 |title=Direct observations confirm that humans are throwing Earth's energy budget off balance |url=https://phys.org/news/2021-03-humans-earth-energy.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418072159/https://phys.org/news/2021-03-humans-earth-energy.html |archive-date=18 April 2021 |access-date=18 April 2021 |website=phys.org |publisher=Science X}}</ref> ó sì jẹ́ pé ìdí pàtàkì rẹ̀ ni ìlọsíwájú nínú iye carbon dioxide (CO₂) nínú afẹ́fẹ́.<ref>{{cite web |title=Enhanced Greenhouse Effect |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Global_Warming/Older/Enhanced_Greenhouse_Effect.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024121935/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/global_warming/Older/Enhanced_Greenhouse_Effect.html |archive-date=24 October 2010 |access-date=15 October 2010 |publisher=Ace.mmu.ac.uk}}</ref> CO₂ ni a ń ṣe jáde láti inú sísun epo fosaili (fossil fuel burning) àti àwọn iṣẹ́ mìíràn bíi ṣíṣe simẹnti (cement production) àti pípa igbó ilẹ̀ olóoru (tropical deforestation).<ref name="IPCC deforestation">IPCC [http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter7.pdf Fourth Assessment Report, Working Group I Report "The Physical Science Basis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110315005004/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter7.pdf|date=15 March 2011}} Chapter 7</ref> Àwọn ìwọ̀n CO₂ láti Mauna Loa Observatory fi hàn pé iye rẹ̀ ti pọ̀ sí i láti ìwọ̀n 313 parts per million (ppm)<ref>{{cite web |title=Atmospheric Carbon Dioxide – Mauna Loa |url=http://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/co2_data_mlo.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190520204843/https://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/co2_data_mlo.html |archive-date=20 May 2019 |access-date=8 December 2008 |publisher=[[NOAA]]}}</ref> ní ọdún 1960, ó sì kọjá àmì 400 ppm ní ọdún 2013.<ref>{{cite magazine |date=12 May 2013 |title=Climate Milestone: Earth's {{CO2}} Level Passes 400 ppm |url=http://news.nationalgeographic.com/news/energy/2013/05/130510-earth-co2-milestone-400-ppm/ |url-status=live |magazine=National Geographic |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215081625/http://news.nationalgeographic.com/news/energy/2013/05/130510-earth-co2-milestone-400-ppm/ |archive-date=15 December 2013 |access-date=10 December 2017}}</ref> Iye CO₂ tí a ń rí báyìí ti ga ju ìwọ̀n tó ga jù lọ nínú àkọsílẹ̀ ilẹ̀-ayé (geological record) (≈300 ppm) gẹ́gẹ́ bí data tí a rí láti inú àwọn àpẹẹrẹ yìnyín (ice core data).<ref>{{cite journal |author=Hansen J. |date=February 2005 |title=A slippery slope: How much global warming constitutes "dangerous anthropogenic interference"? |url=https://zenodo.org/record/1232798 |url-status=live |journal=Climatic Change |volume=68 |issue=333 |pages=269–279 |bibcode=2005ClCh...68..269H |doi=10.1007/s10584-005-4135-0 |s2cid=153165132 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801065245/https://zenodo.org/record/1232798 |archive-date=1 August 2020 |access-date=8 June 2020}}</ref> == Àwọn Ìtọ́kasí == 29vijv3bmtwdx7zqg9711qy5388quws Jijo Erogba 0 80445 622468 2026-06-16T16:19:09Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1342085253|Carbon leakage]]" 622468 wikitext text/x-wiki '''Jíjó erogba''' jẹ́ èrò láti ṣe àyẹ̀wò ìbísí nínú ìtújáde gaasi afẹ́fẹ́ ní orílẹ̀-èdè kan nítorí ìdínkù ìtújáde láti ọ̀dọ̀ orílẹ̀-èdè kejì pẹ̀lú àwọn ìlànà ìdínkù ìyípadà ojúọjọ́ tó le koko. <ref>{{Citation|title=Emissions Loophole Stays Open in E.U.}}</ref> <ref>{{Cite journal|author=Naegele|date=2017|title=Does the EU ETS Cause Carbon Leakage in European Manufacturing?}}</ref> Jíjá èéfín erogba jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn ipa ìtújáde-òdì. Àwọn ipa ìtújáde-òdì lè jẹ́ rere tàbí odi; <ref>{{Citation|title=Glossary A-D. In (section): Annex I. In (book): Climate Change 2007: Mitigation. Contribution of Working Group III to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change}}</ref> ffún àpẹẹrẹ, ìlànà ìdínkù ìtújáde lè yọrí sí àwọn ìdàgbàsókè ìmọ̀-ẹ̀rọ tí ó ń ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti dínkù níta agbègbè ìlànà náà. A lè túmọ̀ jíjáde èròjà carbon gẹ́gẹ́ bí "ìpọ̀sí nínú ìtújáde CO2 níta àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n ń gbé ìgbésẹ̀ ìdínkù ìtújáde nílé tí a pín sí ìpíndọ́gba nínú ìtújáde àwọn orílẹ̀-èdè wọ̀nyí." <ref name="barker">{{Citation|title=11.7.2 Carbon leakage. In (book chapter): Mitigation from a cross-sectoral perspective. In (book): Climate Change 2007: Mitigation. Contribution of Working Group III to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change}}</ref> A fi hàn gẹ́gẹ́ bí ìpín ogorun, ó sì lè pọ̀ jù tàbí kí ó dín sí 100%. Kò sí ìfohùnṣọ̀kan lórí bí àwọn ipa jíjìn ìgbà pípẹ́ ṣe pọ̀ tó. <ref name="goldemberg">{{Cite book|author=Goldemberg, J.|url=https://archive.org/details/climatechange1990000unse_h1m9/page/27|title=Introduction: scope of the assessment. In: Climate Change 1995: Economic and Social Dimensions of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Second Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|date=1996|oclc=etal}}</ref> Jíjó erogba le waye fun ọpọlọpọ idi: ti eto imulo oju-ọjọ orilẹ-ede kan ba mu awọn idiyele agbegbe ga, lẹhinna orilẹ-ede miiran ti o ni awọn eto imulo ti o ni irọrun diẹ sii le ni anfani iṣowo. Ti ibeere fun awọn ọja wọnyi ba wa kanna, iṣelọpọ le lọ si okeere si orilẹ-ede ti o din owo pẹlu awọn ipele ti o kere julọ, ati pe awọn itujade agbaye kii yoo dinku. Ju bẹẹ lọ, ti awọn eto imulo ayika ni orilẹ-ede kan ba fi afikun afikun kun awọn epo tabi awọn ọja kan, lẹhinna ibeere naa le dinku ati pe idiyele wọn le dinku. Awọn orilẹ-ede ti ko fi owo afikun si awọn ohun elo wọnyẹn le lẹhinna gba ibeere naa ki o lo ipese kanna, ti o padanu eyikeyi anfani. Ni ọran ti awọn iṣẹ-ṣiṣe eto-ọrọ aje ti o kọja agbegbe bii gbigbe ọkọ oju omi, jijo erogba le gba awọn ọna oriṣiriṣi - fun apẹẹrẹ, awọn ọkọ oju omi le pe ni awọn ebute agbedemeji lati yago fun awọn ilana oju-ọjọ tabi mu iyara lilọ kiri wọn pọ si ni ita awọn agbegbe ti a ṣakoso, ti o yorisi awọn itujade gbogbogbo ti o ga julọ. <ref>{{Cite journal|last=Kotzampasakis|first=Manolis|last2=Wooley|first2=David R.|date=2025-11-03|title=Mitigating carbon leakage in maritime transport|journal=WMU Journal of Maritime Affairs|language=en|doi=10.1007/s13437-025-00390-9|issn=1654-1642|url=free}}</ref> == Eédú, epo àti àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ míràn == A le túmọ̀ ọ̀rọ̀ jíjí erogba láti ojú ìwòye ìgbẹ́kẹ̀lé àwùjọ lórí èédú, epo, àti àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ míràn (tí kò fi bẹ́ẹ̀ jẹ́ eléèérí), fún àpẹẹrẹ, biomass . Èyí dá lórí èrò àwọn ohun èlò tí kò ṣeé túnṣe. <ref name="goldemberg">{{Cite book|author=Goldemberg, J.|url=https://archive.org/details/climatechange1990000unse_h1m9/page/27|title=Introduction: scope of the assessment. In: Climate Change 1995: Economic and Social Dimensions of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Second Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|date=1996|publisher=This version: Printed by [[Cambridge University Press]], Cambridge, U.K., and New York, N.Y., U.S.A.. PDF version: IPCC website|isbn=978-0-521-56854-8|editor=J.P. Bruce.|pages=[https://archive.org/details/climatechange1990000unse_h1m9/page/27 27–28]|format=PDF|display-authors=etal|oclc=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGoldemberg,_J.1996">Goldemberg, J.; et&nbsp;al. (1996). J.P. Bruce.; et&nbsp;al. (eds.). [[iarchive:climatechange1990000unse_h1m9/page/27|''Introduction: scope of the assessment. In: Climate Change 1995: Economic and Social Dimensions of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Second Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change'']] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. This version: Printed by [[Cambridge University Press]], Cambridge, U.K., and New York, N.Y., U.S.A.. PDF version: IPCC website. pp.&nbsp;[[iarchive:climatechange1990000unse_h1m9/page/27|27–28]]. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-521-56854-8|<bdi>978-0-521-56854-8</bdi>]].</cite></ref> Ìpèsè àwọn ohun èlò tí kò ṣeé túnṣe wọ̀nyí ní ààlà sí àwọn ìtújáde tí ó ṣeé ṣe láti inú èédú, epo àti gaasi. Ní ìfojúsùn àkọ́kọ́, àpapọ̀ ìtújáde láti inú epo àti gaasi ni a ti pinnu, àti gbogbo ẹrù erogba nínú afẹ́fẹ́ ni a ń pinnu ní pàtàkì nípa lílo èédú. Ìlànà tí ó bá gbé owó orí erogba kalẹ̀ ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ti gòkè àgbà nìkan lè yọrí sí jíjí àwọn èéfín sí àwọn orílẹ̀-èdè tó ń gòkè àgbà. Síbẹ̀síbẹ̀, jíjí àwọn èéfín odi (ìyẹn ni pé jíjí àwọn èéfín dídín kù) tún lè ṣẹlẹ̀ nítorí ìdínkù nínú ìbéèrè àti iye owó epo àti gaasi. Ọ̀kan lára àwọn ipa búburú ti jíjí erogba ni ìdínkù àwọn ìsapá ìdínkù èéfín kárí ayé. Nígbà tí àwọn ilé iṣẹ́ bá kó lọ sí àwọn orílẹ̀-èdè tó ní ìwọ̀n èéfín tó kéré, ó lè yọrí sí ìbísí èéfín èéfín ní àwọn orílẹ̀-èdè wọ̀nyẹn. Èyí lè mú kí àwọn orílẹ̀-èdè tó ní èédú díẹ̀ má lo èédú, kí wọ́n sì lo epo àti gáàsì púpọ̀ sí i, èyí sì lè dín èédú wọn kù. <ref name="goldemberg">{{Cite book|last=Goldemberg, J.|title=Introduction: scope of the assessment. In: Climate Change 1995: Economic and Social Dimensions of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Second Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|date=1996|oclc=etal}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGoldemberg,_J.1996">Goldemberg, J.; et&nbsp;al. (1996). J.P. Bruce.; et&nbsp;al. (eds.). [[iarchive:climatechange1990000unse_h1m9/page/27|''Introduction: scope of the assessment. In: Climate Change 1995: Economic and Social Dimensions of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Second Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change'']] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. This version: Printed by [[Cambridge University Press]], Cambridge, U.K., and New York, N.Y., U.S.A.. PDF version: IPCC website. pp.&nbsp;[[iarchive:climatechange1990000unse_h1m9/page/27|27–28]]. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-521-56854-8|<bdi>978-0-521-56854-8</bdi>]].</cite></ref> Bó tilẹ̀ jẹ́ pé èyí jẹ́ àǹfààní fún ìgbà díẹ̀, ó dín ìbánigbófò tí a pèsè kù nípa dídín lílo epo àti gaasi kù. Ìbánigbófò náà lòdì sí ìṣeéṣe kí àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ ìdúró díẹ̀ má dé. Tí dídé àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ mìíràn bá pẹ́, fífi epo àti gaasi rọ́pò èédú lè má ní àǹfààní ìgbà pípẹ́. Tí ìmọ̀ ẹ̀rọ mìíràn bá dé ní ìbẹ̀rẹ̀, ọ̀rọ̀ ìyípadà yóò di ohun tí kò ṣe pàtàkì. Ní ti ìlànà ojú ọjọ́, ọ̀rọ̀ ìyípadà túmọ̀ sí pé ó yẹ kí a gbé ìjìnlẹ̀ ìgbà pípẹ́ yẹ̀ wò, kì í ṣe ìjìnlẹ̀ ìgbà kúkúrú lásán. <ref name="goldemberg" /> Nípa gbígbé àwọn ìdádúró tó ṣeé ṣe nínú àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ míràn àti àwọn ipa ìyípadà tó gbòòrò sí i, àwọn olùṣètò ìlànà lè ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ọgbọ́n tí yóò dín ìjáde omi kù kí wọ́n sì gbé ìdínkù ìtújáde tó ṣeé gbé kalẹ̀ lárugẹ. A tún lè dín ìjáde omi kù bí àwọn orílẹ̀-èdè tó ní ìṣòro ojú ọjọ́ bá “ra èédú,” ìyẹn ni ẹ̀tọ́ láti fa epo èédú jáde, ní àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn. == Àwọn ètò ìsinsìnyí == Àwọn ìṣirò iye ìjáde omi fún ìgbésẹ̀ lábẹ́ Ìlànà Kyoto wà láti 5 sí 20% gẹ́gẹ́ bí àbájáde àdánù nínú ìdíje iye owó, ṣùgbọ́n a kà iye ìjáde omi wọ̀nyí sí èyí tí kò dájú rárá. <ref>{{Citation|year=2007|title=Executive Summary. In (book chapter): Mitigation from a cross-sectoral perspective. In (book): Climate Change 2007: Mitigation. Contribution of Working Group III to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change}}</ref> Fún àwọn ilé iṣẹ́ tó ní agbára púpọ̀, àwọn àǹfààní tí ìgbésẹ̀ Annex I ṣe nípasẹ̀ ìdàgbàsókè ìmọ̀ ẹ̀rọ ni a kà sí pé ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pàtàkì. Síbẹ̀síbẹ̀, a kò tíì ṣe àyẹ̀wò ipa rere yìí dáadáa. Lórí ẹ̀rí ìwádìí tí wọ́n ṣe àyẹ̀wò, Barker àti àwọn ẹlòmíràn (2007) parí èrò sí pé àwọn àdánù ìdíje ti àwọn ìgbésẹ̀ ìdínkù tí ó wà nígbà náà, fún àpẹẹrẹ, EU ​​ETS, kò ṣe pàtàkì. Àjọ Idapọ Yuroopu fún àwọn ẹ̀ka tí wọ́n ní ewu jíjó erogba, fún àpẹẹrẹ, aluminiomu, ní ìwé ẹ̀rí ETS ọ̀fẹ́ (ìyọ̀ǹda EU). Ó lo Àmì Jíjó Erogba (CLI) láti pinnu àwọn ẹ̀ka tí ó wà nínú ewu jíjó erogba, pẹ̀lú àgbékalẹ̀ náà <math>CLI=Trade\ Intensity \times Emission\ Intensity </math> . <math> CLI = TI \times \bigl( Direct\ Emission\ Intensity + Indirect\ Emission\ Intensity \bigr) </math><math>= {(Imports + Exports) \over(Turnover + Imports)} \times \Biggl( {Direct\ Emissions \over{GVA}_{DE}} +{Indirect\ Emissions\over{GVA}_{IE} } \Biggr)</math>, ibi ti <math>GVA </math> ni iye apapọ ti a fi kun . Àwọn ètò ìtújáde epo ní Àríwá Amẹ́ríkà tuntun bíi Regional Greenhouse Gas Initiative àti Western Climate Initiative ń wo àwọn ọ̀nà láti wọn àti láti ṣe déédé iye owó àwọn ohun tí wọ́n ń kó wọlé láti inú agbègbè ìṣòwò wọn.<ref>{{Cite web|archivedate=2007-11-28}}</ref> == Wo tun == {{Portal|Energy}} * Ìlànà Ṣíṣe Àtúnṣe Ààlà Erogba * Ìtẹ̀sẹ̀ erogba * Iyipada erogba * Owó orí erogba * Àwọn ìtújáde tí a fi sínú rẹ̀ * orisun awọn itujade * Awọn ipa ti lilo ilẹ aiṣe-taara ti awọn epo biofuels * Jijo (ọrọ-aje) == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|30em}} == Kíkà síwájú síi == * {{Cite web|archivedate=2009-08-05}} * {{Cite web|archivedate=2010-06-15}} * {{Cite web|archivedate=2010-06-15}} jwgdmp51y2adn5h5dx8od5e5k8x7hvs Àmì ìtújáde Erogba 0 80446 622470 2026-06-16T16:27:45Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1354934006|Carbon emission label]]" 622470 wikitext text/x-wiki '''Àmì ìtújáde erogba''' tàbí '''àmì erogba'''ṣàpèjúwe ìtújáde erogba oloro tí a ṣẹ̀dá gẹ́gẹ́ bí àbájáde iṣẹ́-ṣíṣe, gbigbe, tàbí pípa ọjà oníbàárà kan. Ìwífún yìí ṣe pàtàkì fún àwọn oníbàárà tí wọ́n fẹ́ dín ipa ọ̀nà àyíká wọn àti àfikún sí ìgbóná ayé tí àwọn ohun tí wọ́n rà ń ṣe kù. == Àwọn ètò tó wà tẹ́lẹ̀ == Àmì erogba àkọ́kọ́ lágbàáyé, Àmì Ìdínkù Erogba, fi àmì erogba tí ó wà nínú ọjà kan hàn, Carbon Trust sì kọ́kọ́ ṣe ìfilọ́lẹ̀ rẹ̀ ní UK ní ọdún 2006. Àwọn àpẹẹrẹ àwọn ọjà tí wọ́n fi àmì erogba wọn hàn ni Walkers Crisps, Burẹdi Kingsmill, Súgà ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, Cemex simenti, Pápá ọ̀nà Marshall àti awọn Quaker Oats,gbogbo wọn ló ti lo àmì erogba náà. Ọ̀kan lára ​​àwọn tó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún àmì erogba ni Tesco, ẹni tó bẹ̀rẹ̀ sí í kọ orúkọ sí oríṣiríṣi ọjà bíi ọṣẹ ìfọṣọ, gílóòbù iná, ọsàn, wàrà àti ìwé ìgbọ̀nsẹ̀ ní ọdún 2007. Ní ọdún 2012, ètò náà dáwọ́ dúró nítorí owó tí a kò retí àti àìsí àwọn ilé iṣẹ́ míì tó ń ṣe é. HBOS fi hàn lórí àkọọ́lẹ̀ banki wọn lórí ayélujára. Àmì Carbon Trust tún ní kí àwọn ilé-iṣẹ́ pinnu láti dín èròjà carbon tí ó wà nínú ọjà tí a fi àmì sí kù tàbí kí wọ́n pàdánù ẹ̀tọ́ láti fi àmì sí i. Àjọ olómìnira kan ń fìdí ìlànà náà múlẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ pẹ̀lú Defra àti Ilé-ẹ̀kọ́ Àwọn Ìlànà Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì BSI, a sì fẹ́ ṣe àgbékalẹ̀ ìlànà tuntun PAS 2050 ní àárín ọdún 2008. Ní oṣù kẹjọ ọdún 2009, Defra ń ṣe àtúnyẹ̀wò tó lágbára nípa ilé-iṣẹ́ oúnjẹ lórí àwọn ọ̀ràn ààbò àti ìdúróṣinṣin, lára ​​ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan tí ó ń dábàá ètò àmì aláwọ̀ ewé fún àwọn ọjà oúnjẹ. Àmì CarbonCounted tí ó wà ní Toronto bẹ̀rẹ̀ ní oṣù kìíní ọdún 2007. Ó ń lo ẹ̀wọ̀n ìpèsè erogba alààyè láti pinnu iye erogba dioxide tí a tú jáde láti mú ọjà wá sí ọjà. Ètò ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ẹni-kẹta yìí, tí a gbé kalẹ̀ lórí ìlànà tí ó ṣí sílẹ̀, mú àìní fún àyẹ̀wò líle koko àti iṣẹ́ àmòye tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn iye tí a pinnu nígbà tí a bá ń lo àwọn ọ̀nà ìṣirò tí a yà sọ́tọ̀ kúrò. Èyí tún ń ṣàlàyé bí a ṣe lè lo àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ kéékèèké bíi gbígbóná, ìtútù, ìmọ́lẹ̀ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ní àwọn ilé ìtajà tí a ń tà àwọn ọjà náà ní. Iṣẹ́ àkànṣe mìíràn bẹ̀rẹ̀ ní ìgbà ìrúwé ọdún 2008 ní Switzerland. Ẹgbẹ́ olómìnira climatop ló pe àwọn ọjà tó bá ojú ọjọ́ mu jùlọ pẹ̀lú àmì wọn tí wọ́n pè ní "climatop" láti fọwọ́ sí. Ní ìyàtọ̀ sí àmì Carbon Trust, àmì yìí kò fi àmì carbon tó wà nínú ọjà kan pàtó hàn, ó ń pe àwọn ọjà náà láti inú ẹgbẹ́ àwọn ọjà tó jọra pẹ̀lú agbára carbon tó kéré sí i. Gẹ́gẹ́ bí òfin, àwọn ọjà gbọ́dọ̀ jẹ́ ó kéré tán 20% tó dára ju àwọn ọjà mìíràn láti ẹ̀ka kan náà lọ. Nítorí náà, àwọn ọ́fíìsì olómìnira ló ń ṣírò iye ìgbà ayé tàbí àwọn ọjà náà, àwọn ènìyàn kẹta ló sì ń ṣe àtúnyẹ̀wò ìṣirò náà. Yàtọ̀ sí pé ó gbọ́dọ̀ jẹ́rìí sí i pé àwọn ọjà wọ̀nyẹn ní agbára ojú ọjọ́ tó kéré sí i, àwọn ọjà náà tún gbọ́dọ̀ mú àwọn ìlànà àyíká àti àwùjọ pọ̀. Àwọn àpẹẹrẹ àwọn ọjà tó ní àmì náà ni a lè rí ní ilé ìtajà Switzerland Migros, bíi súgà oníṣòwò organic láti Paraguay, àtúnlo àwọn aṣọ ìnu ilé tàbí àwọn ọṣẹ ìfọṣọ. Ọ̀nà yìí ti fihàn pé ó ní ipa lórí ìpinnu ríra àwọn oníbàárà. <ref>{{Cite journal|title=Customer Response to Carbon Labelling of Groceries|last=Vanclay|last2=Shortiss}}</ref> Orílẹ̀-èdè Japan kéde ètò ìfàmìsí erogba ní ọdún 2008. Àwọn àmì náà farahàn lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan bíi oúnjẹ àti ohun mímu láti oṣù kẹrin ọdún 2009, wọ́n sì ṣe àlàyé kúlẹ̀kúlẹ̀ nípa ìfàmìsí erogba ọjà kọ̀ọ̀kan lábẹ́ ètò ìṣirò àti ìfàmìsí tí ìjọba fọwọ́ sí. == Àwọn ètò tí a gbé kalẹ̀ == <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>  Aṣojú ìpínlẹ̀ California, Ira Ruskin, ṣe onígbọ̀wọ́ fún ìwé òfin ìfàmìsí erogba—Òfin Ìfàmìsí Erogba ti ọdún 2009—nínú ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ California, èyí tí wọ́n ti dìbò yàn láti inú Ìgbìmọ̀ Àpérò lórí awọn Ohun alùmọ́nì adánidá. Òfin náà yóò béèrè pé kí Ìgbìmọ̀ Àwọn Ohun Àlùmọ́nì Afẹ́fẹ́ Ìpínlẹ̀ ṣe àgbékalẹ̀ àti láti ṣe ètò kan fún ìṣàyẹ̀wò àtinúdá, ìfìdí múlẹ̀, àti ìfàmìsí tí a ṣe déédé ti àmì ìtẹ̀sí erogba ti àwọn ọjà oníbàárà tí wọ́n tà ní ìpínlẹ̀ náà. Ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, Ìwé Ìlànà Agbára Mímọ́ (CES) pàṣẹ pé kí àwọn ilé iṣẹ́ iná mànàmáná máa ń mú ìpín kan pàtó nínú agbára wọn jáde láti orísun agbára mímọ́. == Wo pelu == {{Portal|Energy}} * Àmì ecolabel * Iṣowo awọn itujade * Àmì ìtẹ̀síwájú agbára * Maili ounjẹ == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|2}} b90q4i7by0jz4jvv69o1o24rdj9mxcw Ẹgbẹ́ ojú ọjọ́ ayé 0 80447 622471 2026-06-16T16:41:55Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1344608391|Climate club]]" 622471 wikitext text/x-wiki '''Climate Club'''jẹ́ ètò àgbáyé tí a gbé kalẹ̀ láti gbé ìfọwọ́sowọ́pọ̀ kárí ayé lárugẹ láti dín ìtújáde gaasi afẹ́fẹ́ àti láti mú kí ìtújáde carbonation yára síi, pàápàá jùlọ ní àwọn ilé iṣẹ́ tí ó ń tú jáde gíga àti àwọn ọrọ̀ ajé tí ń dàgbàsókè. Ẹgbẹ́ Ojúọjọ́ Afẹ́fẹ́, tí G7 ṣe ìfilọ́lẹ̀ rẹ̀ ní ọdún 2022, dojúkọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàárín àwọn orílẹ̀-èdè, àwọn ilé iṣẹ́, àti àwọn olùníláárí mìíràn láti ṣe àṣeyọrí àwọn góńgó tí a là sílẹ̀ nínú Àdéhùn Paris àti láti dín ìbísí iwọ̀n otútù kárí ayé kù sí 1.5 °C. == Ìtàn == Ẹgbẹ́ afẹ́fẹ́ jẹ́ àpapọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n fẹ́ gba àwọn ìlànà tó le koko jù láti dín ojú ọjọ́ kù. Nígbà míìrán, a máa ń lo ọ̀rọ̀ náà lọ́nà tí kò fi bẹ́ẹ̀ yàtọ̀ síra láti tọ́ka sí irú àjọṣepọ̀ ojú ọjọ́ àgbáyé bẹ́ẹ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, William Nordhaus, ẹni tí ó gba ẹ̀bùn ìrántí Nobel ní ètò ọrọ̀ ajé ti gbé èrò ẹgbẹ́ afẹ́fẹ́ lárugẹ ní ọ̀nà tí ó le koko jù. <ref>{{Cite journal|url=free}}</ref> Nínú èrò rẹ̀, ẹgbẹ́ afẹ́fẹ́ ojú ọjọ́ gbé iye owó erogba kalẹ̀ láàrín àwọn orílẹ̀-èdè tó wà nínú ẹgbẹ́ náà, ó sì gba owó lórí gbogbo àwọn ọjà tí wọ́n kó wọlé láti orílẹ̀-èdè tí kò sí níta ẹgbẹ́ náà, tí wọn kò sì tíì ṣe irú iye owó erogba kan náà. Èyí ni a retí pé yóò fún àwọn orílẹ̀-èdè púpọ̀ sí i níṣìírí láti dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ náà, kí wọ́n sì gbé iye owó erogba kalẹ̀. Ìwé ìròyìn kan ní ọdún 2025 nínú ìwé ìròyìn Econometrica rí irú ẹgbẹ́ ojú ọjọ́ tí Nordhaus gbèrò fún, pẹ̀lú owó orí ààlà láti dènà ìwakọ̀ òfúrufú, “lè ṣe àṣeyọrí 33–68% ti ìdínkù erogba tó dára jùlọ kárí ayé, ó sinmi lórí ìṣọ̀kan àkọ́kọ́ (EU, EU + US, tàbí EU + US + China).<nowiki>''</nowiki><ref>{{Cite journal|last=Farrokhi|first=Farid|last2=Lashkaripour|first2=Ahmad|date=2025|title=Can Trade Policy Mitigate Climate Change?|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.3982/ECTA20153|journal=Econometrica|language=en|volume=93|issue=5|pages=1561–1599|doi=10.3982/ECTA20153|issn=1468-0262}}</ref> Ẹ̀yà G7 ti egbẹ́ Ojúọjọ́ Afẹ́fẹ́yà tọ̀ díẹ̀, ó da lórí àjọṣepọ̀ àti ọ̀nà ìfọwọ́sowọ́pọ̀ dípò àwọn ìgbésẹ̀ ìjìyà. Èrò egbẹ́ Ojúọjọ́ Afẹ́fẹ́ kan bẹ̀rẹ̀ láti ìsapá láti dí àlàfo láàrín àwọn orílẹ̀-èdè tó ti gòkè àgbà àti àwọn tó ń gòkè àgbà nínú ìgbésẹ̀ ojúọjọ́. G7, pàápàá jùlọ lábẹ́ ìdarí Chancellor ti Germany, Olaf Scholz, ni wọ́n kéde ètò náà ní oṣù Kejìlá ọdún 2022 nígbà ìpàdé G7. A ṣe é láti mú kí àjọṣepọ̀ kárí ayé lágbára sí i nínú ìdènà carbonization, kí ó sì yẹra fún àwọn ìlànà ìṣòwò ààbò àti jíjó carbon (ṣíṣí àwọn ilé iṣẹ́ tí ó ní èròjà carbon lọ sí àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n ní ìlànà tí kò dára). Síwájú sí i, a rí i pé àwọn alábáṣiṣẹpọ̀ ìṣòwò ń ran ara wọn lọ́wọ́ nínú ìyípadà ẹ̀ka iṣẹ́, nínú iṣẹ́jade hydrogen, ammonia, epo petirolu, methanol àti epo sintetiki. == Ìṣètò àti Ẹgbẹ́ == Ẹgbẹ́ Ojúọjọ́ Afẹ́fẹ́ jẹ́ àjọpọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè àti àwọn alábáṣiṣẹpọ̀ tí wọ́n ṣe ìlérí láti mú kí iṣẹ́ ìdàgbàsókè ilé-iṣẹ́ àti láti mú kí àjọṣepọ̀ ojú-ọjọ́ lágbára síi. Ní ọdún 2022, àwọn ọmọ ẹgbẹ́ olùdásílẹ̀ ni: Jẹ́mánì, Faranse,Ítálì, Japan, Kánádà, Apapọ ijọba gẹẹsi, Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àti Idapọ Yuroopu. Ẹgbẹ́ ojú-ọjọ́ ṣí sílẹ̀ fún àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn, a sì lè fi ìkésíni ránṣẹ́ sí àwọn orílẹ̀-èdè tó ti gòkè àgbà àti àwọn orílẹ̀-èdè tó ti ń gòkè àgbà mìíràn àti àwọn orílẹ̀-èdè tó ń gòkè àgbà. Ní oṣù karùn-ún ọdún 2025, àwọn orílẹ̀-èdè mẹ́rìndínlógójì ló wà nínú ẹgbẹ́ náà. Jámánì àti Chile ni àwọn alága méjì. Àjọ fún Ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àti Ìdàgbàsókè Ọrọ̀-ajé ló ń gbé ilé ìkọ̀wé náà, pẹ̀lú àjọ Ile-iṣẹ Agbara Kariaye. {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+Member states !Countries |- |Chile (co-chair) |- |Germany (co-chair) |- |Argentina |- |Australia |- |Austria |- |Bangladesh |- |Belgium |- |Canada |- |Colombia |- |Costa Rica |- |Croatia |- |Denmark |- |Egypt |- |European Union |- |Finland |- |France |- |Greece |- |Indonesia |- |Ireland |- |Italy |- |Japan |- |Kazakhstan |- |Kenya |- |South Korea |- |Luxembourg |- |Malaysia |- |Morocco |- |Mozambique |- |Netherlands |- |New Zealand |- |Norway |- |Peru |- |Poland |- |Singapore |- |Slovakia |- |Spain |- |Sweden |- | Switzerland |- |Thailand |- |Turkey |- |Ukraine |- |United Kingdom |- |United States |- |Uruguay |- |Vanuatu |} Àwọn orílẹ̀-èdè tó kópa nínú rẹ̀ gbà láti mú kí ìgbésẹ̀ ojúọjọ́ pọ̀ sí i nípasẹ̀ àwọn ìlànà ìbílẹ̀ àti ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn alábàáṣiṣẹpọ̀ àgbáyé láti mú àwọn àfojúsùn pípín carbonization pọ̀. Ẹgbẹ́ náà tún ń kó àwọn olùníláárí pàtàkì láti ilé iṣẹ́ àdáni, àwọn àjọ tí kìí ṣe ti ìjọba (NGO), àti àwọn ilé iṣẹ́ tó pọ̀ bíi International Energy Agency (IEA) àti United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) àti United Nations Industrial Development Organization (UNIDO) ṣiṣẹ́. == Pẹpẹ Ìbáṣepọ̀ Àgbáyé == Àjọ Ìdàgbàsókè Iṣẹ́ Àgbáyé ti Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-èdè pẹ̀lú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú Ẹgbẹ́ Afẹ́fẹ́ ní COP29 ní Baku, Azerbaijan ni ó ṣe ìfilọ́lẹ̀ Pẹpẹ Ìbáṣepọ̀ Àgbáyé. Gẹ́gẹ́ bí pẹpẹ àkọ́kọ́ tí a gbé kalẹ̀ ní pàtàkì sí sísopọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ ìmọ̀-ẹ̀rọ àti ìṣúná owó kárí ayé, ó ń pèsè ìrànlọ́wọ́ láti jẹ́ kí àwọn ẹ̀ka ilé-iṣẹ́ yípadà sí àwọn ìṣe ìtújáde kékeré àti àwọn ìṣe ìtújáde òdo. Nípa ṣíṣe àtúnṣe sí àwọn àìní pàtó fún orílẹ̀-èdè, pẹpẹ náà bá àwọn orílẹ̀-èdè mu pẹ̀lú nẹ́tíwọ́ọ̀kì àwọn alábáṣiṣẹpọ̀ ìfijiṣẹ́, ó ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún gbígbé àwọn ìmọ̀-ẹ̀rọ tuntun, àwọn àǹfààní ìdókòwò, àti ìtọ́sọ́nà ìlànà láti mú kí àwọn ilé-iṣẹ́ tí ó lágbára bíi irin àti símẹ́ǹtì di aláìlágbára nínú àwọn orílẹ̀-èdè tí ń yọjú àti tí ń dàgbàsókè. == Àríwísí == === Èrò === Àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n bẹ̀rù pé owó tí wọ́n máa fi tà ọjà wọn àti àwọn olùwádìí tí wọ́n ń ṣiyèméjì nípa iye owó erogba lápapọ̀ ti ṣe àríwísí èrò ẹgbẹ́ afẹ́fẹ́ kan.<ref>{{Cite journal|last=Buylova|date=2022-07-19|title=Climate action in the making: business and civil society views on the world's first carbon border levy|url=free}}</ref> Àwọn mìíràn ti jiyàn pé àwọn kan lára ​​àwọn tí a rò pé wọ́n pàdánù, bíi China àti India, yóò jèrè láti ọ̀dọ̀ ẹgbẹ́ afẹ́fẹ́ àti ìfìdíkalẹ̀ ìdíyelé erogba. Wọ́n ti pe ètò àtúnṣe ààlà erogba ti EU (CBAM) gẹ́gẹ́ bí ìbẹ̀rẹ̀ tó ṣeé ṣe kí ẹgbẹ́ afẹ́fẹ́ kan bẹ̀rẹ̀. <ref>{{Cite journal|last=Overland|date=September 2022|title=Climate clubs and carbon border adjustments: a review|url=free}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Szulecki|date=2022|title=The European Union's CBAM as a de facto Climate Club: The Governance Challenges|url=free}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Al Khourdajie|date=2020-05-01|title=Measures to enhance the effectiveness of international climate agreements: The case of border carbon adjustments|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0014292120300374}}</ref> Awọn miiran rii pe CBAM kere ju lati ṣiṣẹ bi ẹgbẹ afefe. <ref>{{Cite journal|last=Tarr|date=2023-06-01|title=Why carbon border adjustment mechanisms will not save the planet but a climate club and subsidies for transformative green technologies may|url=free}}</ref> === Ẹgbẹ́ Ojúọjọ́ Afẹ́fẹ́ === Nígbà tí ó ń gbé àbá náà kalẹ̀, wọ́n ti ṣe àríwísí àbá Scholz gẹ́gẹ́ bí èyí tí kò ṣe kedere. Oníròyìn Petra Pinzler ṣe àríwísí egbẹ́ Ojúọjọ́ Afẹ́fẹ́ gẹ́gẹ́ bí àfihàn “ìwà Janus tí ó dojúkọ” ti ìgbìmọ̀ Scholz, nítorí pé Jẹ́mánì ń dí ìlọsíwájú ńlá lọ́wọ́ lẹ́ẹ̀kan náà, àti, nítorí ogun ìkọlù Russia sí Ukraine, ó ní ìfẹ́ sí ṣíṣe àwọn orísun gáàsì tuntun kárí ayé. Ní àfikún, egbẹ́ Ojúọjọ́ Afẹ́fẹ́ kò ní àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ (ní oṣù Karùn-ún ọdún 2023), ìdí nìyí tí ó fi dà bí “ẹgbẹ́ fún ìgbéga ìyípadà ilé-iṣẹ́ aláwọ̀ ewé”. == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ]] 9gpvvvn6z3ponis3ldmi4tapr5p9eoh Ẹ̀kọ́ Àyíká Ojúọjọ́ ti Orílẹ̀-èdè Russia 0 80448 622485 2026-06-16T18:45:03Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1354104008|Climate Doctrine of the Russian Federation]]" 622485 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>'''Ẹ̀kọ́ Ìfẹ́ ojú ọjọ́ ti Orílẹ̀-èdè Rọ́síà''' ṣe àkọsílẹ̀ ìlànà ìjọba ti Orílẹ̀-èdè Rọ́síà sí ìyípadà ojúọjọ́. Ní gbígbé àwọn ìlànà ìlànà ti Orílẹ̀-èdè Rọ́síà yẹ̀ wò, ni ẹ̀kọ́ náà jẹ́ ìpìlẹ̀ fún ìdásílẹ̀ àti ìmúṣẹ ìlànà ojúọjọ́. Ó dúró fún ètò èrò lórí ète, ìlànà, àkóónú àti ọ̀nà láti fi ìlànà ìjọba àpapọ̀ ti Orílẹ̀-èdè Rọ́síà sílò ní orílẹ̀-èdè náà àti ní àgbáyé lórí àwọn ọ̀ràn tó jẹ mọ́ ìyípadà ojúọjọ́ àti àbájáde rẹ̀. Àṣẹ Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Rọ́síà fọwọ́ sí ìwé náà ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù Kejìlá, ọdún 2009. == Ìpìlẹ̀ òfin == Ìpìlẹ̀ òfin ti Ẹ̀kọ́ náà ni Ìwé Òfin ti Orílẹ̀-èdè Rọ́síà, àwọn òfin àpapọ̀, àwọn òfin ìlànà ti Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Rọ́síà àti Ìjọba ti Orílẹ̀-èdè Rọ́síà, Àdéhùn Ìlànà ti Àjọ Àgbáyé lórí Ìyípadà Ojú-ọjọ́ Kẹsàn-án, oṣù Karùn-ún, ọdún 1992 àti àwọn àdéhùn àgbáyé mìíràn ti Orílẹ̀-èdè Rọ́síà, títí kan àwọn tó dá lórí àyíká àti ìdàgbàsókè tó ṣeé gbé. <ref>{{Cite web|archivedate=2024-02-06}}</ref> == Àwọn ìpèsè pàtàkì == A ṣe àkójọ ìwé náà láàárín ìlànà àwọn ojúṣe ti ẹgbẹ́ Rọ́síà lórí ìdàgbàsókè àwọn ìlànà àti ìgbésẹ̀ ní ẹ̀ka ojúọjọ́ lábẹ́ Àdéhùn Ìlànà UN lórí Ìyípadà adéhùn Afefe. Ó pe ìyípadà ojúọjọ́ ní ọ̀kan lára ​​àwọn ìṣòro àgbáyé pàtàkì jùlọ ní ọ̀rúndún kọkànlélógún, tí ó kọjá ọ̀ràn ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tí ó sì dúró fún ìṣòro onírúurú ẹ̀ka-ẹ̀kọ́ tí ó níí ṣe pẹ̀lú àyíká, ọrọ̀-ajé àti àwùjọ ti ìdàgbàsókè aláàlà ti Orílẹ̀-èdè Russia. Gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ ìwé náà, àwọn ète pàtàkì ti ètò ojúọjọ́ ti Orílẹ̀-èdè Rọ́síà ni * Lílo agbára àti ìdàgbàsókè ìpìlẹ̀ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ti ètò ìṣèlú ti Russia ní ẹ̀ka ojúọjọ́; * Ìdàgbàsókè àti ìgbésẹ̀ àwọn ìgbésẹ̀ ìṣiṣẹ́ àti ìgbà pípẹ́ láti dín ipa ènìyàn lórí ojú ọjọ́ kù; * Kíkópa nínú àwọn ètò àgbáyé láti yanjú ìyípadà ojúọjọ́ àti àwọn ọ̀ràn tó jọ mọ́ ọn. Agbègbè tó gbòòrò ti Federation of Russia túmọ̀ sí wípé àfiyèsí pàtàkì wà lórí bí àbájáde náà ṣe gbòòrò tó: "ìyàtọ̀ àti ìwọ̀n ìyípadà ojúọjọ́ tó yàtọ̀ síra ní àwọn agbègbè ti Russian Federation àti àwọn àbájáde rẹ̀ fún àyíká, ọrọ̀ ajé àti iye ènìyàn jẹ́ àbájáde àdánidá ti ìwọ̀n ilẹ̀ náà àti onírúurú àwọn ipò àdánidá tó pọ̀". Arkady Dvorkovich, Olùrànlọ́wọ́ fún Olórí Orílẹ̀-èdè tún sọ pé ó ṣe pàtàkì láti dáhùn nítorí àìṣeéṣe ìyípadà ojúọjọ́ ní ọjọ́ tí wọ́n fọwọ́ sí ìwé náà pé: "Gẹ́gẹ́ bí èrò àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì wa, èyí tí a fi hàn nínú ẹ̀kọ́ ojúọjọ́, ìpín tí ènìyàn ní lórí ìyípadà ojúọjọ́ ṣì ṣòro láti ṣírò. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìyípadà ojúọjọ́ ní í ṣe pẹ̀lú àwọn àṣà ìgbà pípẹ́ kárí ayé, ohunkóhun tí a bá ṣe, ó ṣeé ṣe kí àwọn ìyípadà kan máa tẹ̀síwájú nítorí àwọn ohun àdánidá, nítorí náà a ó ní láti gbé ìgbésẹ̀." == Awọn igbese imuse to wulo == Nígbà tí wọ́n fọwọ́ sí ẹ̀kọ́ náà, ìjọba orílẹ̀-èdè Russia ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kẹrin, ọdún 2011 pàṣẹ pé: * Fọwọ́ sí ètò tí a so mọ́ ìlànà ìṣe ti Ẹ̀kọ́ Àyíká Ojúọjọ́ ti Orílẹ̀-èdè Russia fún àkókò títí di ọdún 2020; * Àwọn aláṣẹ ìjọba àpapọ̀ fipá mú ètò tí àṣẹ náà fọwọ́ sí, láàárín ààlà ohun èlò tí ìjọba àpapọ̀ Rọ́síà gbé kalẹ̀; * A gbani nímọ̀ràn pé kí àwọn ẹgbẹ́ ìjọba ti àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ti Rọ́síà ṣe ètò agbègbè fún ìdàgbàsókè àwùjọ àti ọrọ̀ ajé. == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} qw8o95q8kf8cbsce4jgcm1mrrr5vceq Ètò Ìlànà Ojúọjọ́ (ìwé ìròyìn) 0 80449 622486 2026-06-16T18:50:18Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1328722086|Climate Policy (journal)]]" 622486 wikitext text/x-wiki {{Infobox journal|title=Climate Policy|cover=|editor=Navroz Dubash, Yacob Mulugetta and Pieter Pauw|discipline=Climate policy, [[climate change]]|formernames=|abbreviation=Clim. Policy|publisher=[[Routledge]] [[Taylor and Francis]]|country=|frequency=10/year|history=2001-present|openaccess=|license=|impact=7.1|impact-year=2022|website=https://www.tandfonline.com/journals/tcpo20|link1=|link1-name=|link2=|link2-name=|JSTOR=|OCLC=|LCCN=|CODEN=|ISSN=1469-3062|eISSN=1752-7457}} {| class="infobox hproduct" ! scope="row" class="infobox-label" |Discipline | class="infobox-data category" style="text-align:left;" |Climate policy, [[:en:Climate_change|climate change]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |Language | class="infobox-data" style="text-align:left;" |English |- ! scope="row" class="infobox-label" |Edited&nbsp;by | class="infobox-data" style="text-align:left;" |Navroz Dubash, Yacob Mulugetta and Pieter Pauw |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:#dfc;color:#000;" |Publication details |- ! scope="row" class="infobox-label" |History | class="infobox-data" style="text-align:left;" |2001-present |- ! scope="row" class="infobox-label" |Publisher | class="infobox-data" style="text-align:left;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; ">[[:en:Routledge|Routledge]] [[:en:Taylor_and_Francis|Taylor and Francis]]</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Frequency | class="infobox-data" style="text-align:left;" |10/year |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; "><span class="nowrap">[[:en:Impact_factor|Impact factor]]</span></div> | class="infobox-data" style="text-align:left;" |7.1 (2022) |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:#dfc;color:#000;" |Standard abbreviations <span class="infobox-journal-search plainlinks" style="display:none;">[https://marcinwrochna.github.io/abbrevIso/?search=Climate_Policy ISO 4] ([http://www.issn.org/services/online-services/access-to-the-ltwa/ alt])&nbsp;'''&#xB7;'''&#x20;[[:en:Wikipedia:WikiProject_Academic_Journals/Bluebook_journals|Bluebook]] ([https://westerncriminology.org/publications/bluebook-abbreviations/ alt])</span> <span class="infobox-journal-search plainlinks" style="display:none;">[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/nlmcatalog?term=1469-3062%5BISSN%5D NLM] ([https://www.ncbi.nlm.nih.gov/nlmcatalog?term=Climate+Policy%5BJournal%5D alt])&nbsp;'''&#xB7;'''&#x20;[https://mathscinet.ams.org/msnhtml/serials.pdf MathSciNet] ([https://mathscinet.ams.org/mathscinet/search/journals.html?journalName=1469-3062&Submit=Search alt] [[File:Lock-red-alt-2.svg|link=|14x14px|Paid subscription required]])</span> |- ! scope="row" class="infobox-label" |[[:en:ISO_4_(infobox)|ISO 4]] | class="infobox-data identifier" style="text-align:left;" |''Clim. Policy'' |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:#dfc;color:#000;" |Indexing <span class="infobox-journal-search plainlinks" style="display:none;">[https://cassi.cas.org/searching.jsp?searchIn=issns&c=WIy460-R_DY&searchFor=1469-3062 CODEN] ([https://cassi.cas.org/searching.jsp?searchIn=issns&c=WIy460-R_DY&searchFor=1752-7457 alt]&nbsp;'''&#xB7;'''&#x20;[https://cassi.cas.org/searching.jsp?searchIn=titles&c=WIy460-R_DY&searchFor=Climate+Policy+%28journal%29 alt2])&nbsp;'''&#xB7;'''&#x20;[[jstor:14693062|JSTOR]] ([https://www.jstor.org/action/showJournals?browseType=title alt])&nbsp;'''&#xB7;'''&#x20;[https://catalog.loc.gov/vwebv/search?searchArg1=1469-3062&argType1=all&searchCode1=KNUM&searchType=2 LCCN] ([https://catalog.loc.gov/vwebv/search?searchArg1=Climate+Policy&argType1=all&searchCode1=KTIL&searchType=2 alt])</span> <span class="infobox-journal-search plainlinks" style="display:none;">[http://miar.ub.edu/issn/1469-3062 MIAR]&nbsp;'''&#xB7;'''&#x20;[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/nlmcatalog?term=1469-3062%5BISSN%5D NLM] ([https://www.ncbi.nlm.nih.gov/nlmcatalog?term=Climate+Policy%5BJournal%5D alt])&nbsp;'''&#xB7;'''&#x20;[https://www.scopus.com/sources?sortField=citescore&sortDirection=desc&isHiddenField=false&field=issn&issn=1469-3062 Scopus]&nbsp;'''&#xB7;'''&#x20;[https://managementtools4.wlu.edu/LawJournals/ W&L]</span> |- ! scope="row" class="infobox-label" |<span class="type">[[:en:ISSN_(identifier)|ISSN]]</span> | class="infobox-data" style="text-align:left;" |<span class="value">[https://www.worldcat.org/search?fq=x0:jrnl&q=n2:1469-3062 1469-3062]</span>&nbsp;(print) [https://www.worldcat.org/search?fq=x0:jrnl&q=n2:1752-7457 1752-7457]&nbsp;(web) |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:#dfc;color:#000;" |Links |- | colspan="2" class="infobox-full-data" style="text-align:left;" | * <span class="url">[https://www.tandfonline.com/journals/tcpo20 Journal homepage]</span> |} '''''Ètò Ìlànà Ojúọjọ́''''' jẹ́ ìwé ìròyìn ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì alápapọ̀ tí àwọn ẹgbẹ́-ẹ̀kọ́-ẹ̀kọ́ ṣe àtúnyẹ̀wò rẹ̀ tí ń ṣe ìwádìí àti àgbéyẹ̀wò lórí gbogbo apá ìlànà ìyípadà ojú-ọjọ́, títí kan ìdènà àti àtúnṣe. Wọ́n ṣe ìfilọ́lẹ̀ rẹ̀ ní ọdún 2000, Taylor & Francis sì ń tẹ̀ ẹ́ jáde ní ìgbà mẹ́wàá lọ́dún. Olùdarí lọ́wọ́lọ́wọ́ ni Pieter Pauw, àti àwọn Olóòtú-ẹ̀kọ́-àgbà ni Navroz Dubash àti Yacob Mulugetta. Gẹ́gẹ́ bí Journal Citation Reports ti sọ, ìwé ìròyìn náà ní ipa ọdún méjì ní ọdún 2022 ti 7.1. <ref name="WoS">{{Cite book|title=2022 Journal Citation Reports|publisher=[[Clarivate Analytics]]|year=2023|edition=Science|series=[[Web of Science]]|chapter=Climate Policy}}</ref> Ó wà ní ipò kẹta nínú 49 nínú ipò ìṣàkóso gbogbogbòò àti ipò kejìdínlógún nínú 127 nínú ẹ̀kọ́ nípa àyíká. Ìwé ìròyìn náà ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn Olùdarí àti Ìgbìmọ̀ Olóòtú rẹ̀, tí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ kárí ayé ń fi onírúurú ìmọ̀ hàn nínú ìwádìí ìlànà ojúọjọ́, àti ṣíṣe ìlànà àti ìmúṣẹ rẹ̀. == Agbetẹlẹ == Michael Grubb (tí ó jẹ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n nínú Ìṣètò Ìyípadà Afẹ́fẹ́ àti Agbára, Yunifásítì College London báyìí), ló dá Ìṣètò Ìyípadà Afẹ́fẹ́ sílẹ̀ ní ọdún 2000, ẹni tí ó rí àlàfo nínú ìtẹ̀wé ẹ̀kọ́ lórí ọ̀rọ̀ ìyípadà afẹ́fẹ́ tó ń yọjú. Àwọn ìwé ìròyìn wà lórí ìmọ̀ nípa ìyípadà afẹ́fẹ́, ṣùgbọ́n kò sí èyí tó dá lórí àwọn ìwọ̀n ìlànà orílẹ̀-èdè àti ti àgbáyé. Àwọn ẹ̀rí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì fún ìyípadà afẹ́fẹ́ ń di kedere sí i, títí kan àwọn ìròyìn láti ọ̀dọ̀ Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), àwọn ìjọba sì ti kéde ìdúróṣinṣin wọn láti yanjú ìṣòro náà nípa gbígba Ìpàdé Àpérò Ìlànà UN lórí Ìyípadà Ojúọjọ́ (UNFCCC) ní ọdún 1992 àti Ìlànà Kyoto ní ọdún 1997. A nílò ìwádìí tuntun ní kíákíá lórí àwọn irinṣẹ́ ìlànà àti ọ̀nà tí ó lè bẹ̀rẹ̀ sí í gbé ayé lọ sí ọ̀nà tí ó ní erogba díẹ̀ àti tí ó lè dúró ṣinṣin sí ojú ọjọ́. Ìran Ìṣètò Afẹ́fẹ́ ni láti fún irú ìwádìí tó bá ìlànà mu níṣìírí, kí ó sì jẹ́ kí ó rọrùn fún ẹnikẹ́ni tó bá ní ipa nínú gbígbógun ti ìyípadà afẹ́fẹ́. Àtẹ̀jáde àkọ́kọ́ ti Ìṣètò Afẹ́fẹ́, tí Elsevier kọ́kọ́ tẹ̀ jáde, ni a tú jáde ní oṣù kọkànlá ọdún 2000, kí ó tó di ìpàdé kẹfà ti àwọn ẹgbẹ́ (COP 6) sí UNFCCC. A tẹ ìwé àkọ́kọ́ jáde ní ọdún 2001, pẹ̀lú àwọn ìtẹ̀jáde mẹ́rin. Michael Grubb ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Olóòtú Àgbà títí di ọdún 2016, Frank Jotzo àti Harald Winkler sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Olóòtú Àgbà láti ọdún 2017 sí 2023. Olóòtú Àkọ́kọ́ ni Richard Lorch (sí 2013), lẹ́yìn náà ni Peter Mallaburn (2014-2016), Joanna Depledge (2017-2020) àti Jan Corfee-Morlot (2021-2023). == Àwọn ète àti ààyè == Ète pàtàkì ' ''Ìlànà Ojúọjọ́'' ni láti ran lọ́wọ́ láti mọ ìdáhùn sí ìyípadà ojúọjọ́ nípa títẹ̀jáde ìwádìí àti ìwádìí tó lágbára, tó dá lórí ẹ̀rí, tó sì yẹ, kì í ṣe fún àwọn ọ̀mọ̀wé nìkan, ṣùgbọ́n fún àwọn olùṣètò àti àwọn onímọ̀ láti gbogbo ẹ̀ka. Ó pèsè ìpìlẹ̀ fún àwọn èrò tuntun, àwọn ọ̀nà tuntun àti àwọn ìmọ̀ tó dá lórí ìwádìí tó lè ran ìṣètò ojúọjọ́ lọ́wọ́ láti gbé ìṣètò ojúọjọ́ ga ní ìṣe. Gẹ́gẹ́ bí ìwé ìròyìn tó dá lórí ìmọ̀ ẹ̀rọ, tó dá lórí ìlànà, ''Ìlànà Ojúọjọ́'' ń gba àwọn ènìyàn níyànjú láti gbogbo ẹ̀ka ẹ̀kọ́ tó bá yẹ. Gẹ́gẹ́ bí apá kan nínú ètò ìṣètò àgbáyé àti ti ẹ̀ka-ẹ̀kọ́ tó wà láàárín àwọn ẹ̀ka-ẹ̀kọ́, Ìlànà Ojú-ọjọ́ máa ń tẹ àwọn ìwé ìròyìn jáde lórí gbogbo ẹ̀ka tó ní í ṣe pẹ̀lú ìyípadà ojú-ọjọ́, àti lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àṣàyàn ìlànà àti ọ̀nà ìṣàkóso tí a ń lò tàbí tí a ń dábàá káàkiri àgbáyé. Ohun pàtàkì ni àyẹ̀wò àwọn ohun èlò ìlànà àti ọ̀nà tí ó wà tẹ́lẹ̀, àti àgbéyẹ̀wò àwọn àbá tuntun àti àwọn ọ̀ràn tuntun tí ó jẹ́ tuntun sí ìwé tàbí agbègbè ìṣe. == Àwọn akoonu == ''Ètò Ìlànà Ojúọjọ́'' máa ń tẹ àwọn irú àpilẹ̀kọ wọ̀nyí jáde: * Àwọn àpilẹ̀kọ ìwádìí (tó tó ọ̀rọ̀ 7,000) gbé ìwádìí tuntun kalẹ̀ lórí gbogbo apá ìlànà ìyípadà ojú ọjọ́. * Àwọn àpilẹ̀kọ ìṣàkópọ̀ (tó ọ̀rọ̀ 8,000) ṣe àtúnyẹ̀wò ipò ìmọ̀ ní àwọn ibi pàtàkì tí ó wù ú. * Àwọn àtúpalẹ̀ ìlànà (tó ọ̀rọ̀ 5,000) gbé ìwádìí tó dá lórí ẹ̀rí kalẹ̀ lórí àwọn ọ̀nà ìlànà pàtó kan. * Àwọn àpilẹ̀kọ ìrísí (tó ọ̀rọ̀ 3,000) máa ń fúnni ní òye àti àkíyèsí tó lágbára, nígbà míì láti ọ̀dọ̀ àwọn olùṣètò ìlànà. Ní àfikún sí àwọn ìtẹ̀jáde mẹ́wàá rẹ̀ lọ́dún, Ìlànà Òjò-ojú-ọjọ́ máa ń gbé àwọn Ìsọ̀rí Pàtàkì lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan tí ó dá lórí àwọn ọ̀ràn pàtàkì tí ń yọjú, tí àwọn ògbógi nínú iṣẹ́ náà sì máa ń ṣe àtúnṣe sí wọn. Ìlànà Òjò-ojú-ọjọ́ tún máa ń tẹnu mọ́ àwọn àfikún rẹ̀ nínú “Àwọn Àkójọpọ̀” Taylor & Francis rẹ̀. Gbogbo àwọn ìtẹ̀jáde Ìlànà Òjò-ojú-ọjọ́ ni a tún ṣètò nípasẹ̀ àkòrí ìlànà nínú ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù ìwé ìròyìn tí a yà sọ́tọ̀. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} == Àwọn ìjápọ̀ òde == * {{Official website|https://www.tandfonline.com/toc/tcpo20/current}} * [https://climatestrategies.wordpress.com/ Blog] * [https://twitter.com/Climate_Policy Twitter feed] * [https://climatepolicyjournal.org/climate-policy-collections/ Collections] [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] 4gwceafdewlgse7kttfphrs12bwufzw Abojuto Oju-ọjọ (Kausal Ltd.) 0 80450 622488 2026-06-16T19:27:28Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1211275075|Climate Watch (Kausal Ltd.)]]" 622488 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox software|name=Climate Watch|logo=|logo caption=|logo alt=|screenshot=Helsingin ilmastovahti - etusivu.png|caption=Climate Watch|screenshot alt=|collapsible=|author=Smiddy|developer=[[Helsinki]], [https://kausal.tech/en/ Kausal Ltd]|released={{Start date and age|df=yes|2019|10|29}}<ref>{{cite web| title=Helsinki launches Climate Watch| url=https://www.climate-kic.org/news/helsinki-launches-climate-watch/ | accessdate=16 Jan 2019}}</ref>|latest release version=Helsingin ilmastovahti<ref name="ilmastovahti">{{cite web | url = https://ilmastovahti.hel.fi/| title = Helsingin ilmastovahti| accessdate = 2020-01-16}}</ref>|latest release date={{Start date and age|2019|10|29|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://github.com/django/django/releases|title = Releases · django/Django| website=[[GitHub]] }}</ref>|repo={{URL|https://github.com/City-of-Helsinki/aplans|Aplans Repository}}|programming language=[[Python (programming language)|Python]], JavaScript|operating system=|platform=Django, React|size=|language=Finnish|genre=Monitoring tool|license=[[CC-BY 4.0]]}} '''Climate Watch'''j ẹ́ irinṣẹ́ wẹ́ẹ̀bù fún àwọn ìlú àti àwọn àjọ mìíràn láti máa ṣe àkíyèsí àwọn ìgbésẹ̀ ojúọjọ́ tiwọn. Climate Watch jẹ́ orísun tí ó ṣí sílẹ̀ fún gbogbo ènìyàn. àti pé ìlú Helsinki ni ó kọ́kọ́ ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. Àjọ EIT Climate-KIC ló ṣe owó díẹ̀ lára ​​ẹ̀dà àkọ́kọ́ Abojuto Afefe. A ń lo irinṣẹ́ náà ní ìdánwò ní àwọn àjọ mìíràn. <ref>{{Cite web|archivedate=2020-11-29}}</ref> Kausal Ltd ń ṣe àgbékalẹ̀ Abojuto Afefe lábẹ́ orúkọ ìtajà Kausal Watch. == Ìṣètò == Ète pàtàkì ti Abojuto Afefe ni lati ṣe atẹle ilọsiwaju ti awọn ''iṣe'' ninu eto iṣe kan. <ref>{{Cite web|archivedate=2020-11-24}}</ref> Iṣẹ kọọkan ni eniyan ti o kan si, eyiti o ṣafikun alaye nipa awọn iṣẹ-ṣiṣe ati awọn iṣẹlẹ ti o ni ibatan si iṣe naa. A n wọn ipa awọn iṣe nipa lilo ''awọn itọkasi'' Smiddy. <ref>{{Cite web|archivedate=2020-09-27}}</ref> Wọn jẹ jara akoko oniṣiro nipa awọn iṣẹlẹ pataki kan ti o jẹmọ si iṣe kan. Iru awọn itọkasi mẹta lo wa: awọn itọkasi iṣẹ n wọn iṣẹlẹ kan ti iṣe kan le ni ipa taara. Awọn itọkasi ọgbọn le ni ipa taara nikan. Awọn itọkasi ọgbọn n wọn awọn iṣẹlẹ ti o jẹ pataki, gẹgẹbi itujade gaasi eefin. Gbogbo ìgbésẹ̀ àti àmì kọ̀ọ̀kan ní ojú ìwé wẹ́ẹ̀bù tirẹ̀, níbi tí a ti ṣe àpèjúwe ìṣẹ̀lẹ̀ náà ní kúlẹ̀kúlẹ̀ àti bóyá pẹ̀lú ìwádìí àti àfojúsùn oníṣirò. Àwọn ìgbésẹ̀ àti àmì náà papọ̀ jẹ́ àfihàn àwòrán tí a ń pè ní nẹ́tíwọ́ọ̀kì ìmòye, níbi tí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti so pọ̀ mọ́ ara wọn pẹ̀lú àwọn ìjápọ̀ ìdí. Climate Watch tún ní dasibọdu pẹ̀lú àkópọ̀ ìlọsíwájú àwọn ìgbésẹ̀ náà. === Ojutu imọ-ẹrọ === Ẹ̀yìn ìṣọ́ Abojuto Afefe ni a ṣe pẹ̀lú ìlànà wẹ́ẹ̀bù Django, àti pé ìfọwọ́sowọ́pọ̀ olùlò rẹ̀ ni a ṣe pẹ̀lú ìkàwé Ṣe àtúnṣe JavaScript . == Àwọn ìtọ́kasí == <references /> lxb9vib3u9ltj2j62inay8m2b6feigz Òfin Àyíká (Wales) ti ọdún 2016 0 80451 622493 2026-06-16T20:05:54Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1356801428|Environment (Wales) Act 2016]]" 622493 wikitext text/x-wiki  {{Infobox UK legislation||short_title=Environment (Wales) Act 2016{{efn|Section 89.}}|type=Welsh Assembly Act|parliament=National Assembly for Wales|long_title=An Act of the National Assembly for Wales to promote sustainable management of natural resources; to provide for targets for reducing emissions of greenhouse gases; to reform the law on charges for carrier bags; to provide for the separate collection of waste, prohibit disposal of [[food waste]] to sewers and provide for prohibiting or regulating disposal of waste by incineration; to make provision about several and regulated fisheries for shellfish; to make provision about fees for marine licences; to establish the Flood and Coastal Erosion Committee; and to make minor changes to the law about land drainage and byelaws made by the Natural Resources Body for Wales.|year=2016|citation=[[List of acts of the National Assembly for Wales from 2016|2016]] anaw 3|introduced_by=[[Carl Sargeant]]|territorial_extent=[[Wales]]|royal_assent=21 March 2016|commencement=various{{efn|Section 88.}}|amends={{ubli|[[Sea Fisheries (Shellfish) Act 1967]]|[[Government of Wales Act 2006]]}}|amendments={{ubli|[[Local Government and Elections (Wales) Act 2021]][[Environment (Wales) Act 2016 (Public Authorities subject to the Biodiversity and Resilience of Ecosystems Duty) Regulations 2021]]||[[Agriculture (Wales) Act 2023]]|[[Energy Act 2023 (Consequential Amendments) Regulations 2024]]}}|related_legislation=|repealing_legislation=|status=Amended|original_text=http://www.legislation.gov.uk/anaw/2016/3/contents/enacted|revised_text=http://www.legislation.gov.uk/anaw/2016/3/contents|legislation_history=http://www.senedd.assembly.wales/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=12572&EVT=113|use_new_UK-LEG=yes}} Ofin Ayika (Wales) 2016 (anaw 3) ( {{Langx|cy|Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016}} '''Deddf yr Amgylchedd (Cymru''' 2016 ) jẹ́ ìgbésẹ̀ ti Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Orílẹ̀-èdè Wales tí wọ́n fún ní àṣẹ ọba ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹta ọdún 2016. Ó gbé òfin tó yẹ kalẹ̀ láti jẹ́ kí ètò àti ìṣàkóso àwọn ohun àlùmọ́nì ilẹ̀ Wales ṣeé gbé, kí ó máa ṣiṣẹ́ dáadáa, kí ó sì máa dara pọ̀ mọ́ ara wọn ju bí ó ti ṣeé ṣe tẹ́lẹ̀ lọ. <ref name="EWA2016">{{Cite web|archivedate=3 July 2017}}</ref> == Àwọn ẹ̀yà ara == Òfin náà ní àwọn apá pàtàkì méje: * Apá kinni: Ìṣàkóso tó lágbára fún àwọn ohun àdánidá * Apá keji: Ìyípadà ojú ọjọ́ * Apá keta: Owó tí a gbà fún àwọn àpò ẹrù * Apá kerin: Gbígbà àti pípa àwọn egbin nù * Apá karun: Ipeja fún àwọn ẹja ikarahun * Apá kefa: Ìwé àṣẹ fún ọkọ̀ ojú omi * Apá keje: Ìgbìmọ̀ ìkún omi àti ìfọ́ omi etíkun === Apá Kinni Ìṣàkóso tó lágbára fún àwọn ohun àlùmọ́nì àdánidá === Apá kinni ti òfin náà ṣàlàyé ọ̀nà tí Wales yóò gbà láti ṣètò àti ṣàkóso àwọn ohun ìní àdánidá rẹ̀ àti àwọn ohun àlùmọ́nì rẹ̀ ní ìpele orílẹ̀-èdè àti ti agbègbè ní ìbámu pẹ̀lú òfin ‘àwọn ìlànà ìṣàkóso àdánidá tó lágbára’, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàlàyé rẹ̀ nínú òfin náà. Apá kẹfà ti apá yìí gbé iṣẹ́ lé àwọn àjọ ìjọba àti àwọn aláṣẹ ìbílẹ̀ lọ́wọ́ láti ‘tọ́jú àti mú onírúurú ẹ̀dá alààyè pọ̀ sí i’ ní ọ̀nà tí ó bá lílo àwọn ipa àti iṣẹ́ wọn mu. Bí wọ́n ti ń ṣe èyí, àwọn aláṣẹ ìjọba tún ní láti ‘gbé agbára ìfaradà àwọn ẹ̀dá alààyè lárugẹ’. Iṣẹ́ òfin yìí rọ́pò iṣẹ́ onírúurú ẹ̀dá alààyè tí a là kalẹ̀ ní abala 40 ti Òfin Àyíká Àdánidá àti Àwọn Àwùjọ Ìgbéríko 2006 (Òfin NERC 2006) èyí tí ó bá England àti Wales mu. Síbẹ̀síbẹ̀, iṣẹ́ náà ṣì kan àwọn aláṣẹ ìjọba ní Wales tí iṣẹ́ NERC Act 2006 kan. Ó tún béèrè pé kí àwọn ẹgbẹ́ wọ̀nyẹn kíyèsí àkójọ àwọn ibùgbé àti irú àwọn ẹ̀dá tí ó ní ‘pàtàkí pàtàkì’ tí a tẹ̀ jáde gẹ́gẹ́ bí àbájáde ìpín 7 ti Òfin Àyíká (Wales) 2016. Ẹgbẹ́ ìjọba kọ̀ọ̀kan gbọ́dọ̀ ròyìn ní o kere ju ní gbogbo ọdún mẹ́ta nípa bí wọ́n ṣe ń tẹ̀lé iṣẹ́ onírúurú ẹ̀dá alààyè. Apá keje béèrè pé kí àwọn Mínísítà Wales ṣe àtẹ̀jáde àti kí wọ́n máa tọ́jú àkójọ àwọn irúgbìn àti ibùgbé ní Wales tí a kà sí “pàtàkí pàtàkì” fún ète ìtọ́jú àti mímú onírúurú ẹ̀dá alààyè rẹ̀ pọ̀ sí i. Apá yìí nínú òfin náà rọ́pò iṣẹ́ tí a là kalẹ̀ ní abala 42 ti Òfin NERC 2006. === Apá Kejì Ìyípadà ojú ọjọ́ === Apá òfin yìí gbé ojúṣe lé àwọn Mínísítà Wales láti dín ìtújáde gaasi eefin kù láti Wales débi pé ní ọdún 2050 wọ́n kéré sí i ní 80% ju àwọn nọ́mbà ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1990 tàbí 1995 lọ (ó sinmi lórí irú gaasi eefin tí a ń wọn). === Apá Keta Àwọn àpò ẹrù === Apá kẹta ti òfin náà fún àwọn mínísítà láṣẹ láti ṣe àwọn ìlànà tó ń béèrè pé kí àwọn olùtajà ọjà kan gba owó fún àwọn àpò ẹrù, ó sì gbé ẹrù lé àwọn ìlànà wọ̀nyẹn láti rí i dájú pé owó tí wọ́n rí gbà jẹ́ ti àwọn ètò ìrànlọ́wọ́, gẹ́gẹ́ bí Òfin Àjọ Ìrànlọ́wọ́ 2011 ṣe ṣàlàyé rẹ̀. === Apá 4 Gbígbà àti pípa àwọn ìdọ̀tí nù === Apá kẹrin òfin náà níí ṣe pẹ̀lú àwọn ọ̀ràn tó yí ìfòfindè ìdọ̀tí oúnjẹ sí inú àwọn ibi ìdọ̀tí gbogbogbòò, tàbí nípa sísun ún, gbígba ìdọ̀tí gbogbogbòò, àti ìlànà ìṣe tó níí ṣe pẹ̀lú apá yìí nínú òfin náà. === Àwọn Apá Karun àti Kefa === Apá karun nínú òfin náà ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ẹja (pàápàá jùlọ ẹja ikarahun) àti ààbò àyíká omi. Ó ṣẹ̀dá agbára fún àwọn mínísítà láti fi àwọn àkíyèsí ààbò sílẹ̀ tàbí láti fagilé àwọn àkíyèsí ààbò ní àwọn ibi omi ojú omi ti ilẹ̀ Yúróòpù gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàlàyé rẹ̀ nínú Ìlànà Ìpamọ́ Àwọn Agbègbè àti Àwọn Ẹranko 2010 (SI 2010/490), nígbàtí apá kefa ní í ṣe pẹ̀lú ìwé àṣẹ omi ojú omi. === Apá keje Onírúurú === Apá ìkẹyìn òfin Ayika (Wales) ti ọdún 2016 ní í ṣe pẹ̀lú onírúurú ọ̀ràn, títí bí ìdásílẹ̀ àti agbára Ìgbìmọ̀ Ìkún Omi àti Ìbàjẹ́ Etíkun fún Wales, àwọn ọ̀ràn tó jẹ mọ́ ìṣàn omi ilẹ̀, àti àwọn àtúnṣe kékeré ti òfin ìṣáájú tó jẹ mọ́ Àwọn Ohun Àlùmọ́nì Àdánidá Wales. == Wo siwajusi == * Àkójọ àwọn ìṣe àti àwọn ìwọ̀n Sened Cymru * Òfin Àwọn Ẹranko àti Àyíká Àdánidá (Scotland) ti ọdún 2011 == Àwọn Àkíyèsí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Notelist}} == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} hlxqr8570jvxgkqr5ootwky26uix8fv Òfin Ìyípadà Ojúọjọ́ (Scotland) ti ọdún 2009 0 80452 622496 2026-06-16T20:32:35Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1336943993|Climate Change (Scotland) Act 2009]]" 622496 wikitext text/x-wiki {{Infobox UK legislation|short_title=Climate Change (Scotland) Act 2009|type=Scottish Act|parliament=Scottish Parliament|long_title=An Act of the Scottish Parliament to set a target for the year 2050, an interim target for the year 2020, and to provide for annual targets, for the reduction of greenhouse gas emissions; to provide about the giving of advice to the Scottish Ministers relating to climate change; to confer power on Ministers to impose climate change duties on public bodies; to make further provision about mitigation of and adaptation to climate change; to make provision about energy efficiency, including provision enabling council tax discounts; to make provision about the reduction and recycling of waste; and for connected purposes.|year=2009|citation=[[List of acts of the Scottish Parliament from 2009|2009]] asp 12|introduced_by=|territorial_extent=|royal_assent=4 August 2009|commencement=|expiry_date=|repeal_date=|amends=|replaces=|amendments={{ubli|Climate Change (Emissions Reduction Targets) (Scotland) Act 2019}}|repealing_legislation=|related_legislation=|status=amended|legislation_history=|theyworkforyou=|millbankhansard=|original_text=https://www.legislation.gov.uk/asp/2009/12/enacted|revised_text=|use_new_UK-LEG=yes|UK-LEG_title=|collapsed=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>   '''Òfin Ìyípadà Ojúọjọ́ (Scotland) ti ọdún 2009''' (asp 12) jẹ́ ìgbésẹ̀ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Scotland nípa ṣíṣeto àwọn ibi-àfojúsùn ìdínkù èéfín àti àwọn ọ̀ràn mìíràn kan. == Ìtàn == === Ipa ninu idasile ijọba akọkọ ti Ẹgbẹ́ Osẹ́gun Orilẹ-ede Scotland === Ní oṣù karùn-ún ọdún 2007, ẹgbẹ́ òṣèlú egbẹ́ awọ̀ ewé Scotland ṣètìlẹ́yìn fún ìdìbò àkọ́kọ́ Alex Salmond gẹ́gẹ́ bí Mínísítà Àkọ́kọ́, àti yíyàn àwọn mínísítà lẹ́yìn náà, ní pàṣípààrọ̀ fún gbígbé ìwé òfin ìyípadà ojúọjọ́ kalẹ̀ ní kùtùkùtù àti SNP tí ó yan MSP awọ̀ ewé láti jẹ́ alága ìgbìmọ̀ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin. === Ìgbìmọ̀ràn === Ìjọba gbìmọ̀ lórí òfin náà, wọ́n sì gba ìdáhùn tó ju ẹgbẹ̀rún méjìlélógún lọ. <ref>{{Cite news|date=5 December 2008|title=Climate bill 'could lead world'|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/7767061.stm|publisher=BBC News}}</ref> Wọ́n kéde òfin náà ní oṣù Kejìlá ọdún 2008. <ref>{{Cite news|date=5 December 2008|title=Climate Change Bill 'most ambitious anywhere in world'|url=http://www.scotsman.com/news/climate-change-bill-most-ambitious-anywhere-in-world-1-1149852}}</ref> == Ìgbésẹ̀ ìgbìmọ̀ aṣòfin == Owo naa ti kọja ni apapọ nipasẹ Ile-igbimọ Ilu Scotland ni ọjọ 24 Oṣu Kẹfa ọdun 2009 ati gba ifọwọsi ọba ni ọjọ 4 Oṣu Kẹjọ. == Àwọn ìpèsè == Àwọn ìpèsè wà nínú òfin fún ìdásílẹ̀ Ìgbìmọ̀ Scotland lórí Ìyípadà Ojúọjọ́, nítorí ní báyìí ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ kan ṣoṣo ni Ìgbìmọ̀ lórí Ìyípadà Ojúọjọ́ gbogbo ní UK.<ref name="CCS Act 20092">[http://www.opsi.gov.uk/legislation/scotland/acts2009/pdf/asp_20090012_en.pdf Climate Change (Scotland) Act 2009], London, HMSO. [Retrieved 1 May 2010]</ref>Àwọn Mínísítà ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin gbọ́dọ̀ ròyìn nípa ìlọsíwájú àwọn àfojúsùn wọ̀nyí. <ref>[http://www.scotland.gov.uk/News/Releases/2012/07/GHGemissions17072012 Scottish Government report on 2010 emissions.]</ref>Ní oṣù kìíní ọdún 2011, àwọn àjọ ìjọba ní Scotland gbọ́dọ̀ tẹ̀lé àwọn ìlànà tuntun tí Ìjọ́ba Scotland gbé kalẹ̀.<ref>http://www.scotland.gov.uk/Topics/Environment/climatechange/scotlands-action/climatechangeact/publicsector Duties on public sector bodies</ref> Òfin náà gbà pé ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ jẹ́ orísun pàtàkì fún àwọn ìtújáde. <ref>{{Cite news|last=Gilmour|first=Ruaraidh|date=2025-04-23|title=Switching lanes: Scotland's plan to make transport more sustainable|url=https://www.holyrood.com/inside-politics/view,switching-lanes-scotlands-plan-to-make-transport-more-sustainable|archivedate=2025-04-23|access-date=2025-05-04|work=Holyrood Magazine}}</ref> Òfin náà béèrè pé kí a dín ìtújáde gaasi afẹ́fẹ́ kù ní 42% ní ọdún 2020 àti 80% ní ọdún 2050. <ref>{{Cite news|date=2015-06-08|title=Scotland misses greenhouse emission target|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-scotland-politics-33058391|archivedate=2015-06-10|access-date=2025-05-04|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> Lábẹ́ àtúnṣe sí òfin tí Patrick Harvie gbé kalẹ̀, òfin náà kò jẹ́ kí ìjọba Scotland kọ́ ilé iṣẹ́ iná mànàmáná tuntun tí wọ́n ń lo èédú ní Hunterston. <ref>{{Cite news|date=18 March 2010|title=Climate Change Debate|url=http://news.bbc.co.uk/democracylive/hi/scotland/newsid_8568000/8568663.stm|archivedate=2012-06-07}}</ref> Òfin náà ṣe àtúnṣe sí Òfin Àwọn Àdéhùn Àkọlé (Scotland) ti ọdún 2003, nípa fífi apá tuntun kan sí i, èyí tí ó ṣẹ̀dá ẹrù gidi mìíràn fún ara ẹni, tí a mọ̀ sí "ẹrù ìyípadà ojú ọjọ́", èyí tí àwọn arìnrìn-àjò lè lò nínú iṣẹ́ wọn.<ref>{{Cite web|archivedate=2024-04-16}}</ref> Títí di ọdún 2024, òfin náà béèrè fún ṣíṣe àgbékalẹ̀ àwọn àfojúsùn ìgbà díẹ̀ lọ́dọọdún. <ref name=":0">{{Cite news|date=2024-04-18|title=Scottish government scraps climate change targets|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-68847434|archivedate=2025-02-02|access-date=2025-05-04|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> == Àwọn Àtúnṣe == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox UK legislation|short_title=Climate Change (Emissions Reduction Targets) (Scotland) Act 2019|type=Scottish Act|parliament=Scottish Parliament|long_title=An Act of the Scottish Parliament to amend the Climate Change (Scotland) Act 2009 to make provision setting targets for the reduction of greenhouse gases emissions and to make provision about advice, plans and reports in relation to those targets, with the objective of Scotland contributing appropriately to the world's efforts to deliver on the Paris Agreement reached at the 21st Conference of the Parties of the United Nations Framework Convention on Climate Change.|year=2019|citation=[[List of acts of the Scottish Parliament from 2019|2019]] asp 15|introduced_by=[[Roseanna Cunningham]] MSP|territorial_extent=|royal_assent=31 October 2019|status=Current|commencement=|expiry_date=|repeal_date=|amends=|replaces=|amendments=|repealing_legislation=|related_legislation=|legislation_history=|theyworkforyou=|millbankhansard=|original_text=|revised_text=|use_new_UK-LEG=yes|UK-LEG_title=|collapsed=yes}} A ṣe àtúnṣe sí òfin náà nípasẹ̀ (asp 15) láti mú ìdínkù nínú àwọn ìtújáde gaasi eefin kúrò ní 75% fún ọdún 2030, ní ìfiwéra pẹ̀lú ìwọ̀n ọdún 1990. <ref>{{Cite news|date=2024-04-18|title=Scotland is ditching its flagship 2030 climate goal – why legally binding targets really matter|url=https://theconversation.com/scotland-is-ditching-its-flagship-2030-climate-goal-why-legally-binding-targets-really-matter-228208|archivedate=2024-07-14|accessdate=2025-05-04}}</ref><templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>Òfin Ìyípadà Ojúọjọ́ (Àwọn Àfojúsùn Ìdínkù Àwọn Ìtújáde) (Scotland) ti ọdún 2024 (asp 15) rọ́pò ètò tí a gbé kalẹ̀ fún àwọn ibi-afẹ́de ìgbà díẹ̀ pẹ̀lú ètò tí a ń wọn àwọn ìtújáde ní gbogbo ọdún márùn-ún. <ref name=":0">{{Cite news|date=2024-04-18|title=Scottish government scraps climate change targets|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-68847434|archivedate=2025-02-02|access-date=2025-05-04|work=BBC News|language=en-GB}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-68847434 "Scottish government scraps climate change targets"]. ''BBC News''. 18 April 2024. [https://web.archive.org/web/20250202192147/https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-68847434 Archived] from the original on 2 February 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 May</span> 2025</span>.</cite></ref> == Ofin keji == Àwọn òfin mẹ́jọ ni a ti ṣe lábẹ́ òfin náà: #   ([[SSI 2009]]/341) #   ([[SSI 2010]]/216) #   ([[SSI 2010]]/217), for the period 2010–2012, includes a specification that certain carbon units associated with the [[European Union Emission Trading Scheme]] do not count towards the limit for that period #   ([[SSI 2010]]/218), describes the method for calculating emissions of greenhouse gases from international aviation and shipping that are attributable to Scotland #   ([[SSI 2010]]/359), for the period 2010-2022 #   ([[SSI 2010]]/435), introduce a statutory obligation on bodies to provide the [[Scottish Environmental Protection Agency]] with data upon request #   ([[SSI 2011]]/353), for the period 2023-2027 #   ([[SSI 2011]]/440) == Wo tun == * Ìyípadà ojú ọjọ́ ní Scotland * Àyíká Scotland * Àkójọ àwọn ìṣe ti Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Scotland láti ọdún 1999 == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ]] 6zm5bliebl5mxm0q3ku1sqqjocosk3n Ọ̀rọ̀:Ìgbóná ilẹ̀ ayé 1 80453 622530 2026-06-17T07:29:26Z Mkingsofficial 34495 Àpilẹ̀kọ tuntun nípa ìgbóná ilẹ̀ ayé - Climate Open Knowledge Initiative 622530 wikitext text/x-wiki '''Ìgbóná ilẹ̀ ayé''' jẹ́ ìgbéga ìwọ̀n oòrùn ilẹ̀ ayé tó ń ṣẹlẹ̀ nítorí àwọn gáàsì tó ń dí oòrùn mọ́ inú afẹ́fẹ́. Èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìṣòro àyíká tó tóbi jù lọ lóde òní. == Àwọn ìdí == * Jíjó epo fosaili bíi epo àti gáàsì * Ìparun igbó * Iṣẹ́ ilé-iṣẹ́ àti iṣẹ́ àgbẹ̀ == Àwọn ipa == * Ìdàgbàsókè ìwọ̀n oòrùn jákèjádò ayé * Ìyípadà ojú ọjọ́ tó le koko * Ìyọ̀ yìnyín ní àwọn ìpínlẹ̀ tútù * Ìgbéga ìpele òkun == Bí a ṣe lè dènà rẹ̀ == * Lílo agbára oòrùn àti afẹ́fẹ́ * Dídín jíjó epo fosaili kù * Dídáàbò bo àwọn igbó [[Ẹ̀ka:Àyíká]] k4akgj1p971ds4jyez8axwcmzpz890p Òfin Àtúnṣe Ìdáhùn Ìyípadà Ojúọjọ́ (Zero Carbon) 2019 0 80454 622531 2026-06-17T09:14:21Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1320725437|Climate Change Response (Zero Carbon) Amendment Act 2019]]" 622531 wikitext text/x-wiki  {{Infobox legislation|short_title=Climate Change Response (Zero Carbon) Amendment Act 2019|legislature=[[New Zealand Parliament]]|image=Coat of arms of New Zealand.svg|imagesize=180px|introduced_by=[[James Shaw (New Zealand politician)|James Shaw]]<ref name="Parliament">{{cite web |title=Climate Change Response (Zero Carbon) Amendment Bill |url=https://www.parliament.nz/en/pb/bills-and-laws/bills-proposed-laws/document/BILL_87861/climate-change-response-zero-carbon-amendment-bill |publisher=[[New Zealand Parliament]] |accessdate=8 August 2019}}</ref>|1st_reading=21 May 2019<ref name="Parliament" />|2nd_reading=5 November 2019<ref name="Parliament" />|3rd_reading=7 November 2019<ref name="Passed"/>|administered_by=|datepassed=|date_assented=13 November 2019|assented_by=Governor-General [[Dame Patsy Reddy]]|date_commenced=|amendments=|related=|repeals=|status=}} '''Òfin Àtúnṣe Ìdáhùn Ìyípadà Ojúọjọ́ (Zero Carbon) ti ọdún 2019''' jẹ́ Òfin Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin ní Ilu Niu silandii tí ó ṣe àtúnṣe sí Òfin Ìdáhùn Ìyípadà Ojúọjọ́ ti ọdún 2002 láti pèsè ìlànà fúnIlu Niu silandiiláti ṣe àgbékalẹ̀ àti láti ṣe àwọn ìlànà ìyípadà ojúọjọ́ ní àtìlẹ́yìn fún Àdéhùn Paris. == Àwọn ẹ̀yà òfin == Òfin náà ṣe àtúnṣe sí Òfin Ìdáhùn Ìyípadà Ojúọjọ́ ti ọdún 2002 láti pèsè ìlànà fún New Zealand láti ṣe àgbékalẹ̀ àti láti ṣe àwọn ìlànà ìyípadà ojúọjọ́ tí ó ń ṣe àfikún sí àwọn ìsapá àgbáyé lábẹ́ Àdéhùn Paris láti dín ìbísí òtútù àgbáyé kù sí ìwọ̀n 1.5 Celsius ju àwọn ìpele ṣáájú iṣẹ́-ajé lọ. New Zealand fọwọ́ sí Àdéhùn Paris ní oṣù kẹwàá ọdún 2015. Àfikún àkọ́kọ́ tí wọ́n pinnu ní orílẹ̀-èdè (NDC) ni láti dín ìtújáde gaasi eefin kù sí ìpín ogbon nínú ọgọ́rùn-ún ní ìpele 2005 ní ọdún 2030. Ní ọdún 2021, wọ́n mú NDC pọ̀ sí ìdínkù adota nínú ọgọ́rùn-ún ní ìpele 2005 ní ọdún 2030. Àwọn ìlànà pàtàkì ti Òfin Zero Carbon ni láti gbé Ìgbìmọ̀ Àyípadà Ojúọjọ́ kalẹ̀, èyí tí ó béèrè fún ìjọba láti ṣètò ìnáwó fún ọdún márùn-ún fún ìtújáde, kí ó béèrè fún ìdàgbàsókè ètò ìdínkù ìtújáde àti láti gbé ètò kan kalẹ̀ láti dín ìtújáde carbon kù (yàtọ̀ sí methane biogenic) sí òdo àti ìtújáde methane biogenic ní 24-47% (láti ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 2017) ní ọdún 2050. Láìdàbí NDC lábẹ́ Àdéhùn Paris tí a lè ṣe pẹ̀lú ìdènà tí ó wà ní òkè òkun (àtúnṣe), àwọn ìṣúná erogba lábẹ́ Òfin náà gbọ́dọ̀ wà lábẹ́ ìgbésẹ̀ abẹ́lé. == Ìtàn == Mínísítà fún Àwọn Ọ̀ràn Ìyípadà Ojúọjọ́ àti olórí ẹgbẹ́ Green Party, James Shaw, ṣe àgbékalẹ̀ òfin Zero Carbon sínú Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin ní ọjọ́ kẹjọ oṣù karùn-ún ọdún 2019. Ẹgbẹ́ òṣèlú alátakò egbẹ́ Àjọṣepọ̀ Orílẹ̀-èdè fọwọ́ sí i ní ìkà àkọ́kọ́ wọn, nígbà tí wọ́n ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn ibi tí wọ́n fẹ́ gbé methane sí, òfin náà sì kọjá ìkà àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù karùn-ún ọdún 2019. <ref>{{Cite news|last=Tyson|first=Jessica|title=Zero Carbon Bill passes first reading|url=https://www.maoritelevision.com/news/politics/zero-carbon-bill-passes-first-reading|access-date=22 May 2019|publisher=[[Māori Television]]|date=22 May 2019}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Cooke|first=Henry|title=National supports climate change bill through first reading|url=https://www.stuff.co.nz/national/politics/112890233/national-supports-climate-change-bill-through-first-reading|access-date=22 May 2019|publisher=[[Stuff.co.nz]]|date=21 May 2019}}</ref> O kọja kika keji rẹ ni ọjọ karun oṣu kọkanla ọdun 2019. Ìwé òfin náà parí ìkà kẹta àti ìkẹ́yìn rẹ̀ ní ọjọ́ keje oṣù kọkànlá ọdún 2019 pẹ̀lú gbogbo ìfọwọ́sowọ́pọ̀. David Seymour ti ẹgbẹ́ òṣèlú ACT New Zealand tako òfin náà, ó sì ní èrò láti dìbò lòdì sí i, ṣùgbọ́n kò dìbò náà mọ́. <ref>{{Cite news|url=https://www.stuff.co.nz/national/politics/117254263/act-misses-climate-vote-allowing-bill-through-unanimously|title=ACT misses climate vote, allowing bill through unanimously|first=Henry|last=Cooke|access-date=6 April 2020|date=7 October 2021}}</ref> Ó gba ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ọba ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kọkànlá ọdún 2019. Ẹgbẹ́ òṣèlú National Party sọ pé wọ́n tako ìkàsí ìdínkù methane mẹ́rìnlélógún–mẹ́tàdínláàdọ́ta nínú ọgọ́rùn-ún <ref name="NZH 7 Nov 2019">{{Cite news|last=Young|first=Audrey|title=Zero Carbon Bill passes with almost unanimous support in Parliament|url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=12283372|access-date=7 November 2019|date=7 November 2019}}</ref> àti pé wọn yóò yọ ìkàsí methane kúrò <ref name="Stuff 7 Nov 2019">{{Cite news|last=Cooke|first=Henry|title=Zero Carbon Bill passes with near-unanimous support, setting climate change targets into law|url=https://www.stuff.co.nz/national/politics/117244331/national-will-support-climate-change-zero-carbon-bill|access-date=7 November 2019|date=7 November 2019}}</ref> nígbà tí wọ́n bá tún dá ìjọba sílẹ̀. == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Àwọn ìjápọ̀ òde == *  {{cite web|title=Climate Change Response (Zero Carbon) Amendment Act 2019|url=https://www.legislation.govt.nz/act/public/2019/0061/latest/LMS183736.html|website=New Zealand Legislation|publisher=[[Parliamentary Counsel Office (New Zealand)|Parliamentary Counsel Office]]|accessdate=23 February 2021}} ** {{cite web|title=Climate Change Response (Zero Carbon) Amendment Bill|url=https://www.parliament.nz/en/pb/bills-and-laws/bills-proposed-laws/document/BILL_87861/climate-change-response-zero-carbon-amendment-bill|publisher=[[New Zealand Parliament]]|accessdate=8 August 2019}} *   15yf0cf2hjtpxbgmyoqo1664fv05hy5 Òfin Àtúnṣe Ìyípadà Ojúọjọ́ àti Ìṣàkóso Àwọn Èéfín 0 80455 622532 2026-06-17T09:32:05Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1328038213|Climate Change and Emissions Management Amendment Act]]" 622532 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>    '''''Òfin Àtúnṣe Ìyípadà Ojúọjọ́ àti Ìṣàkóso Àwọn Èéfín''''' ti Alberta ni ofin akọkọ ti iru rẹ lati fi idinku gaasi eefin si awọn ile-iṣẹ nla. <ref>{{Cite web|archivedate=9 December 2011}}</ref> Láti ọjọ́ kìíní oṣù keje ọdún 2007, àwọn ilé iṣẹ́ Alberta tí wọ́n ń tú jáde ju 100,000 tọ́ọ̀nù gáàsì afẹ́fẹ́ lọ lọ́dọọdún ni a ó nílò láti dín agbára ìtújáde wọn kù sí iwon mejila ninu ogorun lábẹ́ Òfin Àtúnṣe Ìyípadà Ojúọjọ́ àti Ìṣàkóso Àwọn Èéfín. Àwọn ilé-iṣẹ́ ní ọ̀nà mẹ́ta láti mú kí ìdínkù owó wọn pọ̀ sí i: wọ́n lè ṣe àtúnṣe sí iṣẹ́ wọn, ra gbèsè tí ó wà ní Alberta, tàbí kí wọ́n ṣe àfikún sí Owó Ìṣàkóso Ìyípadà Ojúọjọ́ àti Àyíká. Àwọn òfin náà kan nǹkan bí ọgọ́rùn-ún (100) ilé iṣẹ́ ńláńlá tí wọ́n ń tú jáde ju ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún (100,000) tọ́ọ̀nù (100,000) ti gáàsì afẹ́fẹ́ ní ọdún kan. Àwọn ilé iṣẹ́ wọ̀nyẹn ló ń ṣe ìdá méje nínú ọgọ́rùn-ún (70%) ti gáàsì afẹ́fẹ́ ilé iṣẹ́ Alberta. A ṣírò iye owó tí a ń ná lọ́dọọdún láti tẹ̀lé òfin náà sí $177 mílíọ̀nù - tàbí kí ó dín sí ìdá mẹ́wàá nínú ọgọ́rùn-ún GDP ti Alberta ($242 billion ní ọdún 2006). == Àwọn kirẹ́díìtì tí ó wà ní Alberta == Ilé iṣẹ́ kan lè ra àwọn kirediti láti ọwọ́ àwọn olùtújáde ńláńlá tí wọ́n ti dín agbára ìtújáde wọn kù ju ìpín mejila lọ. Wọ́n tún lè ra àwọn kirediti láti ọ̀dọ̀ àwọn ilé iṣẹ́ tí ìtújáde wọn kò ju ìwọ̀n 100,000-tonne lọ ṣùgbọ́n tí wọ́n ń fínnúfíndọ̀ dín àwọn ìtújáde wọn kù. Àwọn iṣẹ́ náà gbọ́dọ̀ ní ìdínkù gaasi eefin tó tọ́ ní agbègbè náà. == Owo Isakoso Iyipada Afefe ati Emissions == Ọ̀nà kẹta tí a lè gbà ṣe é ni kí àwọn ilé-iṣẹ́ san owó tó tó dollar medogun fún gbogbo tọ́ọ̀nù lórí àfojúsùn wọn láti dín owó náà kù. A ó fi owó náà sínú Àpò Ìṣàkóso Ìyípadà Ojú-ọjọ́ àti Àyíká, èyí tí a ó darí sí àwọn iṣẹ́ àkànṣe tàbí ìmọ̀-ẹ̀rọ àyípadà tí a lè ṣe láti dín ìtújáde gaasi afẹ́fẹ́ kù ní agbègbè náà. Gẹ́gẹ́ bí Òfin Àtúnṣe Ìyípadà Ojúọjọ́ àti Ìṣàkóso Àwọn Èéfín, a lè lo owó náà fún àwọn ète tí ó ní í ṣe pẹ̀lú dín ìtújáde àwọn gáàsì pàtó kù tàbí mímú agbára Alberta láti bá ìyípadà ojúọjọ́ mu; pẹ̀lú láìsí ààlà, àwọn ète wọ̀nyí: * Ìpamọ́ agbára àti ìṣiṣẹ́ agbára; * àfihàn àti lílo àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun tí ó tẹnu mọ́ ìdínkù nínú àwọn ìtújáde gaasi pàtó nínú àwárí, ìgbàpadà, ṣíṣe, * ìrìnnà àti lílo àwọn ohun èlò agbára Alberta; * àfihàn àti lílo àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun tí ó tẹnu mọ́ ìdínkù nínú àwọn ìtújáde gaasi pàtó nípa lílo agbára mìíràn àti àwọn orísun agbára tí a lè sọ di tuntun; * àfihàn àti lílo ìmọ̀ ẹ̀rọ gbígbà gaasi pàtó, lílò àti ìpamọ́; * ìdàgbàsókè àwọn àǹfààní fún yíyọ àwọn gaasi pàtó kúrò nínú afẹ́fẹ́ nípasẹ̀ ìfàsẹ́yìn nípasẹ̀ àwọn ìsọ̀; * wíwọ̀n yíyọ àti ìpamọ́ erogba adayeba; * àwọn ètò àti àwọn ìgbésẹ̀ àtúnṣe ìyípadà ojúọjọ́; * sísan owó oṣù, owó, ìnáwó, gbèsè tàbí àwọn owó mìíràn tí aláṣẹ tí a yàn ń san nínú ṣíṣe iṣẹ́ tàbí iṣẹ́ ti tàbí lílo agbára Minisita nípa ti Àpò tí a ti fi lé aláṣẹ tí a yàn lọ́wọ́, tí àwọn ìlànà bá fún ní àṣẹ. == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Àwọn ìjápọ̀ òde == * [http://www.qp.gov.ab.ca/documents/Acts/C16P7.cfm?frm_isbn=9780779723386 ''Òfin Ìṣàkóso Ìyípadà Ojúọjọ́ àti Àwọn Èéfín''] * [https://web.archive.org/web/20070704004756/http://www3.gov.ab.ca/env/climate/ Ìjọba Alberta, Àyíká, Ìyípadà Ojúọjọ́] k87qo67v6q6s29o9oayevrv6o6frxde Ọ̀rọ̀:Ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ 1 80456 622534 2026-06-17T09:55:18Z Mkingsofficial 34495 Àpilẹ̀kọ tuntun nípa ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ - Climate Open Knowledge Initiative 622534 wikitext text/x-wiki '''Ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́''' jẹ́ ìdàlóró tí ó ń ṣẹlẹ̀ sí afẹ́fẹ́ nígbà tí àwọn èérí àti kẹ́míkà bá dàpọ̀ mọ́ inú rẹ̀, tí ó sì lè ṣe ìpalára fún ìlera ènìyàn, ẹranko, àti àyíká. == Àwọn ìdí == * Èéfín láti ọwọ́ ọkọ̀ àti ilé-iṣẹ́ * Jíjó egbin àti igbó * Lílo epo idana bíi kòkó àti epo rọbi nínú ìdáná * Iṣẹ́ ìwakùsà àti epo == Àwọn ipa == * Àìsàn ẹ̀dọ̀fóró àti ìmí líle * Ìbàjẹ́ sí àwọn ohun ọ̀gbìn àti ẹranko * Ìpèsè sí ìyípadà ojú ọjọ́ * Ọ̀rọ̀ àìní afẹ́fẹ́ mímọ́ ní àwọn ìlú ńlá == Ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ ní Nàìjíríà == Ní àwọn ìlú ńlá bíi Èkó àti Pọ́tù Hàrkọ́t, ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ ti di ìṣòro pàtàkì nítorí iye ọkọ̀ tí ó pọ̀ àti iṣẹ́ ilé-iṣẹ́. [[Ẹ̀ka:Àyíká]] sksinsaqz53zp9p572jc0zl7p7061vn Ọ̀rọ̀:Ìkún omi 1 80457 622537 2026-06-17T10:14:26Z Mkingsofficial 34495 Àpilẹ̀kọ tuntun nípa ìkún omi - Climate Open Knowledge Initiative 622537 wikitext text/x-wiki '''Ìkún omi''' jẹ́ ìyípadà omi tó ní agbára láti fi àìní ayé rú, tó ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí omi pọ̀ jù lọ ní omi ọ̀run tàbí eto-omi. Ìkún omi jẹ́ ìṣòro pàtàkì tó ń fa àìsàn àti ìparun ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè. == Àwọn ìdí == * Òjò pọ̀ tí ó jẹ́ èrè tí kò lè dábà * Eto-omi tí kò ní ìrànlọ́wọ́ * Ìparun igbó tó fa àìní omi rú * Ìgbòkègbodò tó dásílẹ̀ okòko omi * Iyípadà ojú ọjọ́ == Àwọn ipa == * Ìparun ile àti tuntun * Iku ènìyàn àti ẹranko * Àìní ohun ẹlò àti ọkọ̀ * Aru àti ìṣòfin lórí orílẹ̀ * Ìbàjẹ́ okó àti iyamboran == Ìkún omi ní Nàìjíríà == Nàìjíríà ti ní ọ̀pọ̀ ìkún omi ní àwọn ọdún to kọjá, nítorí òjò pọ̀ àti iṣẹ́ ìdàgbàsókè. Àwọn ìpínlẹ̀ bíi Bayelsa, Delta, àti Benin ti gba ìkún omi tó tóbi jù lọ. [[Ẹ̀ka:Àyíká]] 3iglmpww85unt4rbefnjz5levgh9e02 Ọ̀rọ̀:Ìgbòrí 1 80458 622538 2026-06-17T10:25:43Z Mkingsofficial 34495 Àpilẹ̀kọ tuntun nípa ìgbòrí - Climate Open Knowledge Initiative 622538 wikitext text/x-wiki '''Ìgbòrí''' jẹ́ ìgbà tí òjò kò sí fún ìgbà pípẹ́, tí ó ní agbára láti mú omi àti ewé díjù. Ìgbòrí jẹ́ ìṣòro àyíká tó dásílẹ̀ ìlera ènìyàn, ẹranko, àti iṣẹ́ àgbẹ̀ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìpínlẹ̀. == Àwọn ìdí == * Ìyípadà ojú ọjọ́ tó na omi * Ìparun igbó tó pa òkun àti ilẹ̀ run * Jíjó epo tó ń na afẹ́fẹ́ * Ìgbóná agbári * Ìgbòkègbodò tó fi omi jẹ nínú erọ == Àwọn ipa == * Àìní omi fún ènìyàn àti ẹranko * Iku àwọn igi àti ewé * Ìdàgbàsókè iṣẹ́ àgbẹ̀ kù * Àìní ohun jíjẹ * Ìkó àti àìsàn == Ìgbòrí ní Nàìjíríà == Ní àwọn orílẹ̀ Sahel ní gúúsù Nàìjíríà, ìgbòrí ti di ìṣòro pàtàkì tó ń fa àìlú àti ìsọ̀nù alágbà. Àwọn ọdún 2020–2022 ti rí àwọn ìgbòrí tó tóbi jù lọ. [[Ẹ̀ka:Àyíká]] 5hc2kdemmej6boanrw26tznf8fqzx1t Ọ̀rọ̀:Agbára Àtúntun 1 80459 622539 2026-06-17T10:32:23Z Mkingsofficial 34495 Àpilẹ̀kọ tuntun nípa agbára àtúntun - Climate Open Knowledge Initiative 622539 wikitext text/x-wiki '''Agbára Àtúntun''' jẹ́ agbára tí a ṣe láti inú ohun tó ń tún ara rẹ̀ mọ́ ẹ̀kọ́ tí kò ní agbára láti pa. Àwọn apẹẹrẹ pẹ̀lú agbára oòrùn, agbára afẹ́fẹ́, àti agbára omi. Èyí jẹ́ ohun pàtàkì fún ìdènà iyípadà ojú ọjọ́. == Àwọn apẹẹrẹ == * Agbára oòrùn - ètò tó ń lo àmọ́tẹ̀kùn agbára oòrùn * Agbára afẹ́fẹ́ - ètò tó ń lo àmọ́tẹ̀kùn afẹ́fẹ́ láti gírí imi * Agbára omi - ètò tó ń lo omi tó ń ṣubú láti yẹ́ afẹ́fẹ́ == Àwọn àǹfàní == * Kò ń fa iyípadà ojú ọjọ́ * Kò ní àìní nínú ifẹ́ sí ara ilẹ̀ * Dídígbà fún gbogbo ènìyàn == Àwọn ìṣòro == * Owó gbajúmọ̀ láti pèsè * Oje pẹ̀lú ojú ọjọ́ [[Ẹ̀ka:Àyíká]] gmwv22zfv2g6pz0p0icoz10vstvdsj4 Ọ̀rọ̀:Ìwọ̀n oòrùn tó ga jù 1 80460 622540 2026-06-17T10:40:09Z Mkingsofficial 34495 Àpilẹ̀kọ tuntun nípa ìwọ̀n oòrùn tó ga jù - Climate Open Knowledge Initiative 622540 wikitext text/x-wiki '''Ìwọ̀n oòrùn tó ga jù''' jẹ́ àkókò tí ìwọ̀n oòrùn ba gba ju ohun tó wọ́n ri dájú fún ọ̀pọ̀ ọjọ́. Èyí ní agbára láti pa ènìyàn, ẹranko, àti ewé. Ìyípadà ojú ọjọ́ ń fa ìwọ̀n oòrùn tó ga jù dídì. == Àwọn ìdí == * Ìgbóná agbári láti jíjó epo * Ìparun igbó tó dinku ìdènà omi * Ìdàgbàsókè ìlú àti iṣẹ́ ilé-iṣẹ́ == Àwọn ipa == * Iku ènìyàn lápá ìwọ̀n * Àìní omi àti owó * Àrun àti àìsàn àkàn == Ìwọ̀n oòrùn tó ga jù ní Nàìjíríà == Nàìjíríà ti rí ìwọ̀n oòrùn tó ga jù ní àwọn ọdún nípa íbẹ̀rẹ̀ àti gúúsù, tó ní ìparun lórí àwọn ènìyàn àti iṣẹ́ àgbẹ̀. [[Ẹ̀ka:Àyíká]] hn2naqkk9mzsdyo97jm81vuomi3cn5s Ọ̀rọ̀:Ìbàjẹ́ ilẹ̀ 1 80461 622541 2026-06-17T10:44:19Z Mkingsofficial 34495 Àpilẹ̀kọ tuntun nípa ìbàjẹ́ ilẹ̀ - Climate Open Knowledge 622541 wikitext text/x-wiki '''Ìbàjẹ́ ilẹ̀''' jẹ́ ìparun ìlù ilẹ̀ tó ní agbára láti ṣe àìní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ohun ọ̀gbìn. Èyí ṣẹlẹ̀ nígbà tí àgbegbè tò ilẹ̀ run lábẹ́ omi tàbí afẹ́fẹ́. Ìbàjẹ́ ilẹ̀ jẹ́ ìṣòro pàtàkì fún iṣẹ́ àgbẹ̀ ní Nàìjíríà. == Àwọn ìdí == * Ìparun igbó tó pa ọ̀gbìn to ilẹ̀ run * Àìní oti àgbegbè * Iṣẹ́ àgbẹ̀ tí kò ní ìmọ̀-ìyípadà * Òjò pẹ̀lú agbára tí ó pọ̀ == Àwọn ipa == * Ìsọ̀nù ilẹ̀ àti ilú * Dìdì iṣẹ́ àgbẹ̀ * Ìpele omi tó dinku * Ìdàgbàsókè etu omi [[Ẹ̀ka:Àyíká]] klwyyp88xrcaxjhq7ds6yz5x230wwpe Ọ̀rọ̀:Àìní omi 1 80462 622542 2026-06-17T10:55:14Z Mkingsofficial 34495 Ṣ'èdá ojúewé pẹ̀lú "'''Àìní omi''' jẹ́ àwọn àkókò tí omi kò tó fún àwọn ènìyàn, ẹranko, àti àwọn ohun ọ̀gbìn. Nígbà tí òkun omi àti ìpele omi ba dinku, ènìyàn lọ láti ibadandun pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ omi. Àìní omi jẹ́ ìṣòro àyíká tó gbin jù lọ. == Àwọn ìdí == * Ìgbòrí àti òjò kò tí * Jíjó omi tí ó ga jù * Ìparun igbó tó dinku omi * Ìgbóná agbári tó na omi == Àwọn ipa == * Àìní omi..." 622542 wikitext text/x-wiki '''Àìní omi''' jẹ́ àwọn àkókò tí omi kò tó fún àwọn ènìyàn, ẹranko, àti àwọn ohun ọ̀gbìn. Nígbà tí òkun omi àti ìpele omi ba dinku, ènìyàn lọ láti ibadandun pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ omi. Àìní omi jẹ́ ìṣòro àyíká tó gbin jù lọ. == Àwọn ìdí == * Ìgbòrí àti òjò kò tí * Jíjó omi tí ó ga jù * Ìparun igbó tó dinku omi * Ìgbóná agbári tó na omi == Àwọn ipa == * Àìní omi fún ènìyàn jíjẹ * Àun àti ìṣòfin * Ìkó iṣẹ́ àgbẹ̀ * Àìní ìmọ̀ àti ìrànlọ́wọ́ == Àìní omi ní Nàìjíríà == Ní àwọn ìpínlẹ̀ àríwa, àìní omi ti di ìṣòro tó dásílẹ̀ ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn àti àgbẹ̀. [[Ẹ̀ka:Àyíká]] 7elvxn7s4r6cyirqq0kqzmhw06z6f7p Ọ̀rọ̀:Ìbàjẹ́ ilé-iṣẹ́ 1 80463 622543 2026-06-17T10:59:32Z Mkingsofficial 34495 UPDATED 622543 wikitext text/x-wiki '''Ìbàjẹ́ ilé-iṣẹ́''' jẹ́ àìní àyíká tó ṣẹlẹ̀ nígbà tí ilé-iṣẹ́ ń fi èérí àti kẹ́míkà sílẹ̀ sí afẹ́fẹ́, omi, àti ilẹ̀. Èyí ní agbára láti pa ẹranko, ewé, àti ìlera ènìyàn. Ìbàjẹ́ ilé-iṣẹ́ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun tó ń fa iyípadà ojú ọjọ́. == Àwọn ìdí == * Jíjó epo àti kòkó * Ìparun kẹ́míkà láti àwọn ètò * Ẹ̀rín àti èérín tó pọ̀ * Ìparun omi tó ń ba omi omi run == Àwọn ipa == * Ìbàjẹ́ sí ẹranko àti ewé * Àun àti ìṣòro ìlera * Àìní omi àti ilẹ̀ mímọ́ * Ìdàgbàsókè iyípadà ojú ọjọ́ == Ìbàjẹ́ ilé-iṣẹ́ ní Nàìjíríà == Ní àwọn ìlú ńlá bíi Pọ́tù Hàrkọ́t àti Lágòs, ìbàjẹ́ ilé-iṣẹ́ ti jẹ́ ìṣòro pàtàkì tó ní ìparun lórí àwọn ènìyàn àti àyíká. [[Ẹ̀ka:Àyíká]] klwoqrxzmgt5kpcq8b95ukzpkb41zpe Ọ̀rọ̀:Ìsọ̀nù ẹranko àti ewé 1 80464 622544 2026-06-17T11:03:17Z Mkingsofficial 34495 Àpilẹ̀kọ tuntun nípa ìsọ̀nù ẹranko àti ewé - Climate Open Knowledge 622544 wikitext text/x-wiki '''Ìsọ̀nù ẹranko àti ewé''' jẹ́ ìparun iye àwọn ẹranko àti ewé tí ó ń ṣẹlẹ̀ ní ìwọ̀n tí kò tíì rí rí nínú ìtàn ayé. Àwọn ẹranko àti ewé tó tó mílíọ̀nù-ún ni a ti ṣe àìní nítorí iṣẹ́ ènìyàn. Ìsọ̀nù yìí ní ipa tí ó dásílẹ̀ gbogbo agbègbè ayé àti ẹ̀kọ́ ayíká. == Àwọn ìdí àkọ́kọ́ == Àwọn ohun tó ń fa ìsọ̀nù ẹranko àti ewé pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ tí ènìyàn ń ṣe. Ìparun igbó ni ọ̀kan lára àwọn ìdí tó ṣẹ̀ jù lọ, tí ó ń pa àwọn ile ẹranko àti ewé kú. Nígbà tí a ò ba ri àwọn igi, àwọn ẹranko tó máa máa gbé nínú rẹ̀ ń lo ìlẹ̀kè wọn àti ìmàkò. == Àwọn ohun tó ń fa ìparun igbó == Iṣẹ́ àgbẹ̀ jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìdí tó ṣẹ̀ jù. A ń gba àwọn igbó kúrò láti dá àwọn ohun ọ̀gbìn ní ayé, ṣùgbọ́n ìparun igbó pọ̀ sí i ní kìkìlọ̀ méèdọ́gbọ̀n. Àwọn igbó tó jẹ́ ọ̀pọ̀ jù lọ ní Nàìjíríà àti àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà tí a ti ṣe àìní. == Jíjó epo àti iṣẹ́ ilé-iṣẹ́ == Jíjó epo fosaili àti àwọn iṣẹ́ ilé-iṣẹ́ ń fa iyípadà ojú ọjọ́, èyí tí ó sì ń fa ìgbóná agbári. Ìgbóná agbári ń dinku àwọn ohun ọ̀gbìn àti ẹranko tó ń gbé ní àwọn ìpínlẹ̀ tútù àti àwọn ìpínlẹ̀ tí ó ń wẹ́. == Àwọn ìdí míì == Ìpìlẹ̀ omi tí ó dinku nítorí ìgbòrí àti àìní omi ń pa ẹranko àti ewé tó ń gbé nínú omi kú. Àwọn ẹranko tó dé ní àwọn ìlú ńlá ń sọ̀nù nítorí ìbàjẹ́ àti ìparun ile àti àgbégbè. Ẹranko tó ṣíṣe fún ènìyàn (bíi eran àti àwọn ewé) ń dinku, ó sì ṣe àìní fún àwọn ènìyàn tó ń dépò nígbà kan. == Ipa lórí ẹ̀kọ́ ayíká == Ìsọ̀nù ẹranko àti ewé ní ipa pàtàkì lórí ẹ̀kọ́ ayíká. Àwọn ẹranko àti ewé ń pa àwọn iṣẹ́ tó pàtàkì fún ìdèkù ayíká, bíi ìlòka iyi àti ìpa epo. Àwọn ohun ọ̀gbìn àti ẹranko tó jẹ́ ọ̀rá ayíká ni wọ́n ń gba àwọn aró tó ń dí ẹ̀tọ́, àti wọ́n tún ń lo àwọn ẹranko gidi nípa ìṣẹ́ ìlèrè. == Ìsọ̀nù ní Nàìjíríà == Nàìjíríà ní ọ̀pọ̀ ẹranko àti ewé tó pàtàkì, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ wọn ń sọ̀nù nítorí ìparun igbó àti iṣẹ́ ọ̀pọ̀. Àwọn ẹranko bíi ìléwẹ̀ àti àwọn ẹranko mìíràn tó ń gbé ní igbó Nàìjíríà ń dinku lọ́dọọdún. A ti gba àwọn igbó pẹ̀lú tí ó tó ìpadani ayé kú nítorí iṣẹ́ ọ̀pọ̀. == Ìdènà == Dídáàbò bo àwọn igbó àti àgbègbè ẹranko jẹ́ ohun pàtàkì láti dídín ìsọ̀nù. A nilo láti ṣe àgbèjáde àwọn agbègbè tí a tú kúrò àti dídáàbò bo àwọn tó tún ní. Dídín jíjó epo àti ìgbóná agbári tún pàtàkì láti dídín ìyípadà ojú ọjọ́ àti ìgbóná agbári tó ń fa ẹranko àti ewé kú. == Ìtètè àti àgbàyí == Iye àwọn ẹranko àti ewé tí a ti ṣe àìní ní àwọn ọdún sẹ́yìn ti pọ̀ jù lọ. Ó ti di àwọn mílíọ̀nù ẹranko àti ewé. Ṣùgbọ́n àwọn olùkó àti àwọn ìjọba ti bẹ̀rẹ̀ sí ṣiṣẹ́ láti dádáàbò bo àwọn agbègbè àti ẹranko. A nilo láti ṣe iyara nínú ìgbésẹ̀ yìí láti ìbẹ̀rẹ̀ nísìnyí. [[Ẹ̀ka:Àyíká]] cfrz7ztqpg6zkhk4jle4uduaoyjaimi Ọ̀rọ̀:Jíjó igbó 1 80465 622545 2026-06-17T11:06:24Z Mkingsofficial 34495 Àpilẹ̀kọ tuntun nípa jíjó igbó - Climate Open Knowledge Initiative 622545 wikitext text/x-wiki '''Jíjó igbó''' jẹ́ ìparun ojú tó ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí afẹ́fẹ́ tí ó ní agbára ń gba igbó àti ewé ilẹ̀ run. Àwọn jíjó igbó ní agbára láti mú ìbàjẹ́ tó ga jù lọ sí ile, ewé, àti ẹranko. Ní Nàìjíríà àti àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà, jíjó igbó jẹ́ ìṣòro pàtàkì tó ní ipa lórí iyípadà ojú ọjọ́ àti àyíká. == Àwọn ìdí àkọ́kọ́ == Àwọn ohun tó ń fa jíjó igbó pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ ènìyàn àti àwọn ìṣẹlẹ̀ tí ó ń ṣẹlẹ̀ láìlonídìí. Ìwọ̀n oòrùn tó ga jù lọ ní àwọn ọdún sẹ́yìn ti fa àwọn jíjó igbó tó tóbi jù. Àwọn ènìyàn tí wọ́n ń gba igi kúrò ní àwọn agbègbè fọwọ́ òko tàbí tí wọ́n tẹ̀ ìyè sí agbègbè láti dá àwọn ohun ọ̀gbìn ní ayé ń fa jíjó igbó. == Iyípadà ojú ọjọ́ àti jíjó igbó == Iyípadà ojú ọjọ́ ń dinku omi tí a ri nínú agbègbè, ó sì fa iyípadà nínú àwọn ègún òjò. Nígbà tí òjò kò sí fún ìgbà pípẹ́, ewé àti ilẹ̀ dinku, àti jíjó igbó lè ọrọ̀ gbangba. Àwọn ìwọ̀n oòrùn tó ga jù lọ ń fa afẹ́fẹ́ tí ó dinku, èyí tó sì ń fa jíjó igbó lọ́ọ́gì. == Àwọn ipa lórí àwọn ẹranko àti ewé == Jíjó igbó ní ipa pàtàkì lórí àwọn ẹranko àti ewé tó gbé nínú igbó. Àwọn ile ẹranko ní jìrẹ̀ ní afẹ́fẹ́ àti èérín tó pọ̀. Ọ̀pọ̀ àwọn ẹranko tó ní pàtàkì fún àyíká ní i wọ̀ ní jíjó igbó tí wọ́n kú nínú rẹ̀. Àwọn ewé tó dàbí igi àti àwọn ohun ọ̀gbìn tó ní pàtàkì fún ènìyàn ní ẹ̀dá kú láti àwọn jíjó igbó. == Ipa lórí ọ̀pọ̀ agbègbè == Jíjó igbó ní ipa lórí ọ̀pọ̀ agbègbè tí a ní. Nígbà tí igbó ń jó, kàrá àti aró tí o̩ ń ń gbá kàrá sẹ́yìn sí afẹ́fẹ́ ní agbègbè. Èyí ó sì fa iyípadà nínú olu-ìyípadà ojú ọjọ́ àti ìgbóná agbári. Àwọn ile ènìyàn àti iṣẹ́ tí a ní tùn lè bá jíjó igbó ni. == Jíjó igbó ní Nàìjíríà == Ní Nàìjíríà, jíjó igbó ní à rí nígbà tí eni tí ó fẹ́ ṣe agbẹ̀ tàbí eni tó ń ba igi jẹ irunú ní ayé ní ọjọ́ tí èérín ń pọ̀ àti òjò kò sí. Àwọn jíjó igbó tó ga jù lọ ní Nàìjíríà ti wáyé ní àwọn ọdún sẹ́yìn, tí ó ṣe àìní fún ọ̀pọ̀ èwé àti ìlù agbègbè. Àwọn ẹ̀ka Nord àti Middle Belt ní a kò rí àwọn jíjó igbó tó ga jù lọ. == Àwọn ìbànújẹ == Jíjó igbó ní ipa pàtàkì lórí ìlera ènìyàn. Èérín àti aró tó gbá jáde nínú afẹ́fẹ́ ní jíjó igbó ní agbára láti pa ènìyàn tí wọ́n gbé káàkiri agbègbè nìkan. Ọ̀pọ̀ èwé tí àwọn olè aṣọ (farmers) ní àwọn àbọ̀ nínú rẹ̀ ti máa dinku, tó sì ṣe àìní fún àwọn ènìyàn tó ń dépò nígbà kan. == Ìdènà == Dídín jíjó igbó jẹ́ ohun tí kò ṣe àṣeyọ nínú ọ̀pọ̀ ìpínlẹ̀. Dídáàbò bo agbègbè àti igbó jẹ́ òtítọ́ ọ̀kan tó ṣe pàtàkì. Àwọn olùdarí ìpínlẹ̀ àti ènìyàn nilo láti ṣiṣẹ́ pọ̀ láti ṣe àgbèjáde àwọn àṣìṣe tí jíjó igbó ń fa. Dídín iyípadà ojú ọjọ́ àti ìgbóná agbári tun pàtàkì láti dídín jíjó igbó. [[Ẹ̀ka:Àyíká]] lbjfhztcrl7065xmjjocaj1vw7vkhkk Ọ̀rọ̀:Ìdájọ́ ojú-ọjọ́ 1 80466 622546 2026-06-17T11:09:40Z Mkingsofficial 34495 Àpilẹ̀kọ tuntun nípa ìdájọ́ ojú-ọjọ́ - Climate Open Knowledge Initiative 622546 wikitext text/x-wiki '''Ìdájọ́ ojú-ọjọ́''' jẹ́ èròǹgbà tó ní í ṣe pẹ̀lú àbí tí ìyípadà ojú-ọjọ́ ní ipa gidi lórí àwọn ènìyàn tó ní àìní tó ga jù. Àwọn orílẹ̀-èdè tó ní ohun-ìjájú nínú gidi ti ní ipa nínú ìyípadà ojú-ọjọ́, ṣùgbọ́n àwọn orílẹ̀-èdè tó ní àìní ní i ti máa jìyà nínú àwọn ìpá tí ó ń ṣẹlẹ̀. Ìdájọ́ ojú-ọjọ́ jẹ́ èròǹgba páà láti ṣe àgbàlá àwọn àìjúde tí ìyípadà ojú-ọjọ́ ní ipa lórí àwọn èní àti àwọn orílẹ̀-èdè. == Àwọn àìní àkọ́kọ́ == Àwọn orílẹ̀-èdè tó ní ohun-ìjájú nínú gidi, bíi Amerika, Europe àti China, ti jíjó epo fosaili ní ìwọ̀n pọ̀ jù lọ ní ọdún tó lọ. Àwọn epo yìí ní ipa nínú iyípadà ojú-ọjọ́ tó ń gbooro síi. Ṣùgbọ́n àwọn orílẹ̀-èdè tó ní àìní ní i, bíi Nàìjíríà àti àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà, ní jìyà nínú ìparun igbó, ìgbòrí, àti àwọn jíjó igbó tí ìyípadà ojú-ọjọ́ ń fa. == Àwọn àìní lórí àwọn ènìyàn tó ní àìní == Àwọn ènìyàn tó ní àìní ní i máa máa jìyà nípa ibi tí wọ́n gbé. Àwọn ènìyàn tó gbé ní àwọn ìpínlẹ̀ tí omi tó gba yé rì tàbí àwọn agbègbè tó ní oò tí ó dinku ní ò máa tẹ̀síwájú láti sọ̀nù ohun tí wọ́n ní tàbí ṣe àìní. Àwọn ènìyàn tó ń ṣe agbẹ̀ ní àwọn ìpínlẹ̀ tí omi kò tó tàbí òjò kò síi ní ò máa sọ̀nù iye ohun ọ̀gbìn wọn. Ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn tó ní àìní nilo láti gbe kúrò ní ibi ní wọ́n gbé nítorí jíjó igbó, àìní omi, àti àwọn ìṣòro míì. == Ìwé àbá àti ìjọba == Àwọn orílẹ̀-èdè tó ní ohun-ìjájú nilo láti túbọ̀ ìwé àbá ẹ̀yìí ní àwọn àwọn orílẹ̀-èdè tó ní àìní. Àwọn orílẹ̀-èdè tó ní àìní nilo olúwa ìpèsè tí a tìfẹ̀ láti dádáàbò bo ilẹ̀ wọn àti ènìyàn tí wọ́n ní. Èyí yẹ̀ ju ìwé àbá tó ní í ṣe pẹ̀lú owó, iye ohun-ìjájú, àti àwọn ẹ̀kọ́ tuntun. Àwọn orílẹ̀-èdè tó ní ohun-ìjájú nilo láti dí ojú àti túbọ̀ àwọn àwọn orílẹ̀-èdè tó ní àìní ní owó tó tó. == Àbò ilẹ̀ àti àwọn ẹranko == Àbò bo àwọn agbègbè àti ẹranko jẹ́ ộ́nà kan tó ṣe pàtàkì fún ìdájọ́ ojú-ọjọ́. Àwọn ènìyàn tó gbé ní àwọn ìpínlẹ̀ tí àwọn igbó àti ẹranko ní pàtàkì jẹ́ àwọn olùkó tó pàtàkì fún ìdájọ́ ojú-ọjọ́. Ìgbésẹ̀ tó yẹ fún àbò bo àwọn igbó àti ẹranko yẹ̀ ju ìgbésẹ̀ tó yẹ fún dídín iyípadà ojú-ọjọ́ lọ, nítorí àwọn igbó àti ẹranko ni wọ́n ní ipa nínú ìṣèdòko ojú-ọjọ́. == Ènìyàn tí kò ní ohun àti iyípadà ojú-ọjọ́ == Àwọn ènìyàn tí kò ní ohun nínú gidi tó pọ̀ ní i ni wọ́n máa máa jìyà nínú àwọn ìpá tí iyípadà ojú-ọjọ́ ní ipa. Àwọn orílẹ̀-èdè tó ní àìní ní jíjó epo kúrò, ṣùgbọ́n àwọn orílẹ̀-èdè tó ní ohun-ìjájú wà lèrè nípa iye epo tí wọ́n jíjó. Èyí yẹ̀ ju àìdájọ́ lọ. Àwọn àwọn orílẹ̀-èdè tí kò ní ohun nilo láti gba iye èmi tí wọ́n ní sí ẹ̀kọ́ àti ìlànà tuntun. == Àwọn gbẹ̀giri àti ìgbésẹ̀ == Greta Thunberg àti Fridays for Future ní i ti gbá àwọn orílẹ̀-èdè tí ní ohun-ìjájú nilo láti ṣe iṣẹ́ tó ga jù. Àwọn ènìyàn tó ní àìní ní i ti béèrè kí àwọn orílẹ̀-èdè àti àwọn ilé iṣẹ́ tí ní ohun-ìjájú túbọ̀ owó àti ẹ̀kọ́ wọn fún àbò àyíká. Ìgbésẹ̀ yìí ní gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè sẹ̀yìn nítorí àwọn àìní àti àwọn ìpá tí ìyípadà ojú-ọjọ́ ní ipa. == Ìdájọ́ ojú-ọjọ́ ní Nàìjíríà == Nàìjíríà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà tó máa máa jìyà nínú àwọn ìpá tí iyípadà ojú-ọjọ́ ní ipa. Ìgbòrí àti jíjó igbó ní àwọn ìpínlẹ̀ àríwa ní pẹ̀lú ìgbóná agbári tó ga jù. Àwọn ènìyàn tí gbé níbẹ̀ ti ṣe àìní fún àwọn ohun ọ̀gbìn wọn àti àwọn ile. Ìdájọ́ ojú-ọjọ́ ní i nilo láti bá àwọn ènìyàn tí ní àìní ní ọ̀wọ̀. == Ìgbésẹ̀ tó yẹ == Àwọn orílẹ̀-èdè nilo láti dín iyípadà ojú-ọjọ́ kù àti túbọ̀ àwọn àwọn orílẹ̀-èdè tó ní àìní. Àbò bo àwọn igbó àti àgbègbè ẹranko jẹ́ ộnà kan tó ga. Dídín jíjó epo fosaili àti ìwà agbára tuntun tun pàtàkì. Àwọn ènìyàn nilo láti kilo pọ̀ àti rọ̀ àwọn olóṣèlú pé kí wọn ṣe ìgbésẹ̀ tó yẹ fún ìdájọ́ ojú-ọjọ́. [[Ẹ̀ka:Àyíká]] g5df6gt57u9leq2nrpob56tb8qj3wev Ọ̀rọ̀:Iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn 1 80467 622547 2026-06-17T11:14:10Z Mkingsofficial 34495 Àpilẹ̀kọ tuntun nípa iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn - Climate Open Knowledge Initiative 622547 wikitext text/x-wiki '''Iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn''' jẹ́ ọ̀na tí a ń ṣe agbẹ̀ tí ó tú ara rẹ̀ mọ́ àti ó kó iye ohun ọ̀gbìn tí ó dára. Iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn ní i ní agbára láti dádáàbò bo ilẹ̀, omi, àti ẹranko pẹ̀lú ìkó ohun ọ̀gbìn tó ga. Èyí jẹ́ ohun pàtàkì fún gbogbo ènìyàn àti àyíká ní àwọn ọdún tó ń bọ̀. == Àwọn àìní tí iṣẹ́ àgbẹ̀ gidi ní i == Iṣẹ́ àgbẹ̀ gidi (conventional farming) ní agbára láti ṣe àìní fún ilẹ̀ àti omi. Àwọn kẹ́míkà àti ohun-ìjájú tí a lo fún iṣẹ́ àgbẹ̀ ní i ń ba omi àti ilẹ̀ jà. Àwọn ewé àti ẹranko tí kò ní àìní ní i ní jíyà nítorí àwọn kẹ́míkà. Iye ilẹ̀ tó dára tí a le lo fún ìkó ohun ọ̀gbìn ní i dinku nítorí iṣẹ́ àgbẹ̀ gidi tí ó ṣẹ́ wa. == Àwọn ohun tó yẹ fún iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn == Iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn ní i lo àwọn ọ̀na tuntun tí ó kó iye ohun ọ̀gbìn àti ó dàbí ìlera ènìyàn. A lo àwọn ohun tó jẹ́ nínú ayíká, bíi àwọn ewé tó ò ba ilẹ̀ jà àti àwọn ẹranko tí ó kó àwọn onísẹ̀ kó ọ́. Àwọn olè aṣọ nilo láti lo àwọn ọ̀na tí ó tú ara ilẹ̀ mọ́ àti ó kó ohun ọ̀gbìn tó tó. == Ìparun ilẹ̀ àti iṣẹ́ àgbẹ̀ == Iṣẹ́ àgbẹ̀ gidi ní agbára láti ṣe àìní fún ilẹ̀ nítorí iye àwọn kẹ́míkà tí a lo. Iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn ní i lo àwọn ọ̀na tí ó dàbí ìlera àwọn ohun ọ̀gbìn àti ilẹ̀ pẹ̀lú. Àwọn ẹranko tí gbé nínú ilẹ̀ tun máa máa dé tí wọ́n ba ní ibi kan pẹ̀lú àwọn ohun ọ̀gbìn nitori àwọn ewé ni wọ́n máa jẹ. == Omi àti iṣẹ́ àgbẹ̀ == Iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn ní i lo àwọn ọ̀na tí ó dinku jíjó omi. A lo omi nínú ọ̀na tí ó kó nínú ilẹ̀ àti ó ké mọ́ ilẹ̀ ní àwọn ìgbà tí ó yẹ. Iṣẹ́ àgbẹ̀ gidi ní i lo omi pọ̀ jù lọ àti ó ní agbára láti ní imi àti àìní omi ní àwọn agbègbè tí kò tó omi fún ènìyàn. Iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn ní i tun ní agbára láti ko iye ohun ọ̀gbìn tó tó àti ó dinku àìní. == Àbò àwọn ẹranko àti ewé == Iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn ní i lo àwọn ọ̀na tí ó dàbí ìlera àwọn ẹranko àti ewé tí gbé nínú agbègbè. A kó àwọn ewé àti ẹranko pọ̀ nínú àwọn ohun ọ̀gbìn pẹ̀lú, tí wọ́n máa máa kó iye ohun ọ̀gbìn lọ́ gidi. Àwọn ẹranko àti ewé ni wọ́n máa máa ní ohun tí wọ́n máa jẹ àti ibi tí wọ́n máa gbé. == Iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn ní Nàìjíríà == Ní Nàìjíríà, àwọn olè aṣọ ní i ti bẹ̀rẹ̀ sí lo iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn. Àwọn agbègbè tí wọ́n lo ọ̀na tó dùn ní i ní iye ohun ọ̀gbìn tó tó àti omi tí ó tó. A ti rí pé iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn ní i ní agbára láti kó ohun ọ̀gbìn lọ́ gidi àti ó dinku jíjó kẹ́míkà. Ṣùgbọ́n àwọn olè aṣọ tó pọ̀ ní Nàìjíríà ó yin àwọn kẹ́míkà tó pò nítorí àwọn ohun tí wọ́n kó láìṣẹ́yìn. == Àwọn àìní tí iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn ní i == Iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn ní i kó ohun ọ̀gbìn ìṣẹ́ kan tí ó ń lo iye àwọn ohun tí kò ní àìní. Àwọn ohun ọ̀gbìn tí a kó nípa ipò kan tun máa máa dinku iye tí a máa máa ri ní ipò míì. A nilo láti lo àwọn ohun tí ó yẹ fún ipò kọọkan. Àwọn olè aṣọ nilo ẹ̀kọ́ àti owó tó tó láti túnbọ̀ sí iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn. == Ìgbésẹ̀ tó yẹ == Àwọn olè aṣọ àti àwọn ilé iṣẹ́ nilo láti dímú owó àti ẹ̀kọ́ láti túnbọ̀ sí iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn. Àwọn ìlú àti àwọn ìpínlẹ̀ nilo láti ṣe àgbèjáde ìlànà tí ó máa ń tún àwọn olè aṣọ sí iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn. Dídín ìgbóná agbári àti iyípadà ojú-ọjọ́ nilo iṣẹ́ àgbẹ̀ tó dùn láti bá ara wa lọ. [[Ẹ̀ka:Àyíká]] kh6qm5l1dbrguyz7etbgphv7ht17keg