Wikipedia zeawiki https://zea.wikipedia.org/wiki/V%C3%B2blad MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Media Speciaol Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Plaetje Overleg plaetje MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Ulpe Overleg ulpe Categorie Overleg categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 12 173994 173956 2026-04-06T17:50:55Z Orpers 15791 /* Lienks nae buten */ 173994 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte |naam = Goes |naam1 = Goes |bestandsnaam vlag = Flag of Goes.svg |bestandsnaam wapen = Coat of arms of Goes.svg |vlagartikel = Vlagge |wapenartikel = Waepen |foto = Gemeentehuis goes.jpg |fotonaam = Gemeêntehuus |locatie = NL - locator map municipality code GM0664 (2016).png |kaart = Gem-Goes-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zeêland |waterschap = Scheldestroômen |streek1 = Zuud-Beveland |streek2 = |hoofdplaats = Goes |hoofdplaats1 = Goes |oppervlakte = 101,92 |oppervlakte1 = 92,48 |oppervlakte2 = 9,44 |inwoners = 40.120 |datum = 1 jannewari 2025 |dichtheid = 434 |graden = {{Koord|51|30|N|3|53|L}} |hoogte = -1,8 – +1,6 |ontstaan = 10e eêuwe, 1405 (stadsrechten) |verkeersader = [[A58]], [[N254]], [[N256]], [[N289]] |netnummer = 0113 |postcode = 4458-4481 |college = [[PvdA]]-[[GL]], Nieuw Goes, [[SGP]]-[[CU]], Partij voor Goes |zetels = 15 |burgemeester = Cees van den Bos |waarnemend = neê |partij = [[SGP]] |bijnaam = Hanzehat |streektaal1 = Zuud-Bevelands |streektaal2 = |partnerstad = gin |website = [https://www.goes.nl/ www.goes.nl] }} [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Goes.png|thumb|Belangrieke plekken in gemeênte Goes]] [[plaetje:Kerkgoes.jpg|thumb|Groôte of Maria Magdalenakerk]] [[plaetje:Watertoren Goes.JPG|thumb|De waetertoren]] [[plaetje:Goes westerkerk.JPG|thumb|Westerkerke]] [[plaetje:TV-toren Goes.jpg|thumb|De televisietoren]] '''Goes''', ok wè '''Hoes''', (Nederlands: ''Goes'') is 'n stad en gemeênte in [[Zeêland]], op 't eiland [[Zuud-Beveland]]. Buten de stad Hoes bestaet de gemeênte nog uut de durpen [[Èndewehe]], [[Sraskerke]], [[Sreinskinders]], [[Kattendieke]], [[Kloetehe]], [[Oud-Sabbehe]], 't [[Wulleminadurp]] en [[Wolfersdiek]]. De gemeênte ao in 2025 onheveer 40.000 inweuners, daer-an de meêste van in Stad weune (onheveer 30.000). Goes had toet 2021 ok een zusterstad, [[Panevėžys]] in [[Litouw'n]]. Goes stit bekend as Ganzestad. In 't waepen van de stad komt ok een ganze voo. ==Stadsfuncties== Goes is 'n belangriek verzurgiengscentrum vò [[Zuud-Beveland]] en ok wè vo eêl Zeêland. Zoô is der ''Emergis'' gevestegd, de instellieng vò geêstelike gezondeidszurge, en staet der ok 'n psychiatrisch ziekenuus. De zendmaste zendt de landelike Nederlandse zenders uut. Goes eit 'n station an de lijn [[Vlissienge]]-[[Roosendael|Rozendael]]. Voe vee bedrieven is Goes antrekkeliker as [[Middelburg]] of Vlissienge, om-at 't vanuut de Randstad sneller te berieken is. Blikvanger van Goes is de televisiezendmaste in Goes-Noord en de [[Maria-Magdalenakerke]] in 't centrum. Groôste kerke is echter de [[Sionkerke (Goes)|Sionkerke]] an de Louise de Collignylaen. Bekend bin ok de tiejewaetermeule [['t Soepuus]] en de waetertoren, de 'oôgsten van Nederland. Het wienkelcentrum van Goes is het groôste van Zeêland. ==Geschiedenisse== Goes oor vò 't eêrst vermolde in 976 as ''Curtagosum'', wat-a vo "korte Gos" moe stae; ''gos'' is ierbie 'n waeternaem, de naem van de kreêke daer 't durpje an lag. Daenae ontwikkelt 't z'n eige lanksaem tot 'n plekke van betekenisse, en in [[1420]] kriegt 't stadsrechten.<!--En wat-a je der vedders nog van weête mag je der van mien biezette--> Van Goes is 't volgende spotlie'ie bekend: :Wie wil stele en nie'ange, :Gae nae Goes en lae zich vange; :Want de'eeren van Ter Goes, :Bin zözacht as appelmoes. Nae een groôte stadsbrand rond 1550 word de stad vrie snel 'erbouwd. Uut deze tied komt ok het [[Turfkaai 11 (Goes)|'uus van Karel V]]. Van de tweê wereldoôrlogen ei Goes nie vee mee gekregen. Tiejens de Eerste Wereldoorlog raekten 7 bommen Goes en Kloetehen; dit gebeurende bie ongelok deu een Iengels vliegtuug. In Kloetehen vielen 3 bommen, de schae viel mee. In Goes wier een 'uus aan de Magdalenastraete kapot gemikt, d'r kwam ok iemand bie om. Tiejens de Tweêde Wereldoorlog 'eit Goes nie vee gemerkt van het oorlogsgeweld dat toch vlak bie pleas vong ([[Slag om de Sloedam]]). Nae de oôrlog wor Goes uut'ebreid mee verschie weunwieken. In [[1976]] gebeurd d'r een groôte ramp bie Goes, zie 't artîkel: [[Treinramp bie Hoes|Treinramp bie Goes]]. == Weunwieken == * [[Goes Centrum]] (Centrum) * [[Goese Meer]] (Noord) * Goes Oost (Oost) * [[Goese Polder]] (Noord) * Goes West (West) * [[Goes Zuud]] (Zuud) * Nieuw West (West) * [[Noordhoek (Goes)|Noord'oek]] (Noord) * Oostmolenpark (Kloetige) * Overzuid (Zuud) * Ouverture (Zuud) == Bedrieventerreinen == * De Goese Poort (Noord) * De Poel (I, II, III en IV) (Zuud) * Klein Frankrijk (Centrum) * Marconi (West) * Stationspark (Zuud) == Ongerwies == === Baosisongerwies === * 't Noorderlicht * CBS Princes Beatrix * Prinses Irene Schole * OBS De Zuidwesthoek * R.K. Bisschop Ernstschole * Montessorischole De Basis * R.K Holtkampschole * De Kohnstammschole * Koelmanschole * G.B.S. De Wingerd * SO De Kring * Stichting De Korre * Odyzee College === Middelbaor ongerwies === * Edudelta College Goes * Stichting Calvijn College * Het Goese Lyceum * Ostrea Lyceum === Beroepsongerwies === * Hoornbeeck College * ROC Zeêland == Verkeer en vervoer == Goes liet an de [[Rieksweg 58|A58]], wa voo de bereikbaorheid vanuut wes'en ([[Vlissienge]] en [[Middelburg]]) en oôs'en ([[Berrehe op Zoom]] en [[Roosendaal]]) zurgt. Vanuut het noor'n ([[Zurrikzeê]] en [[Rotterdam]]) is Goes bereikbaar via de [[N256]]. Goes ao een stasjon an de [[Zeeuwse lijn]]. == Stadskaert == Kaertbeêld van de stad Goes in 2017: [[Plaetje:Goes-centrum-OpenTopo.jpg|left|400px]] {{Clear}} == Politiek == === Gemeênteraod === Saemenstellieng van den gemeênteraod.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZL.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 !! 2018 !! 2014 ! 2010 !! 2006 !! 2002 ! 1998 !! 1994 !! 1990 |- | Nieuw Goes (NG) | 5 | 4 || 3 || | || || | || || |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 5 | 5 || (4) || (3) | (7) || (10) || (8) | (8) || (7) || (8) |- | [[GL]] | | || 2 || 1 | 2 || 3 || 3 | 3 || 2 || 2 |- | [[PvdA]] | | || 2 || 2 | 5 || 7 || 5 | 5 || 5 || 6 |- | [[CDA]] | 4 | 4 || 5 || 7 | 6 || 6 || 7 | 5 || 6 || 7 |- | [[CU]]-[[SGP]] ¹ | 4 | 4 || 4 || 4 | 3 || 4 || 4 | 4 || 3 || 3 |- | [[VVD]] | 4 | 4 || 4 || 3 | 5 || 4 || 4 | 4 || 4 || 3 |- | Partij voor Goes (PvG) | 2 | 2 || 2 || 2 | || || | || || |- | [[D66]] | 2 | 2 || 2 || 3 | 2 || 1 || 2 | 2 || 3 || 2 |- | [[BVNL]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 1 || 3 | 2 || || | || || |- ! Totaol ! 27 ! 25 !! 25 !! 25 ! 25 !! 25 !! 25 ! 23 !! 23 !! 23 |- ! Opkomst ! 55% ! 52% !! 58% !! 58% ! 56% !! 57% !! 54% ! 56% !! 63% !! 60% |} ¹ 1990-1998: CU = GPV + RPF === Burhemeêsters === Burhemeêsters van Goes.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-prov-ZEELAND/8576 Geni]</ref> {|class=wikitable |- ! Tied !! Naem !! Partie / stroômieng !! Biezonderheên |- | 1831 - 1843 || Jan Hendrik Verschoor, heer van Nisse || || |- | 1844 - 1852 || Johannes Carolus van der Meer Mohr || || |- | 1852 - 1879 || Martinus Pieter Blaaubeen || || |- | 1879 - 1897 || Jan Gerard de Witt Hamer || || |- | 1897 - 1902 || Jean Philippe Wesselink || || |- | 1902 - 1911 || Jan Eimert de Koning Kooy || || |- | 1911 - 1918 || Johannes Bernardus de Beaufort || || |- | 1918 - 1934 || Godert Adriaan Hajenius || || |- | 1934 - 1940 || Rudolf Marie van Dusseldorp || [[CHU]] || |- | 1940 - 1941 || Warner Cornelis ten Kate || CHU || |- | 1941 - 1944 || Cornelis Egbert Petrus Lenshoek || [[NSB]] || |- | 1944 - 1945 || Anthonie de Roo || Liberaole Staetspartie || waernemend |- | 1945 - 1946 || Willem Cornelis Sandberg || || waernemend |- | 1946 - 1958 || Warner Cornelis ten Kate || CHU || overliejd |- | 1958 - 1961 || Hans Karel Michaëlis || CHU || |- | 1960 - 1961 || Jan Willem Noteboom || [[ARP]] || waernemend |- | 1962 - 1981 || Ferry Huber || CHU / [[CDA]] || |- | 1981 - 1988 || Pim Blanken || CDA || |- | 1989 - 1992 || Taco Seinstra || CDA || ontslagen |- | 1992 - 1992 || Mans Flik || [[PvdA]] || waernemend |- | 1993 - 2010 || Dick van der Zaag || CDA || |- | 2010 - 2017 || René Verhulst || CDA || |- | 2017 - 2018 || Herman Klitsie || PvdA || waernemend |- | 2018 - 2023 || [[Margo Mulder]] || PvdA || |- | 2023 - 2024 || Marcel Fränzel || [[D66]] || waernemend |- | 2024 - noe || [[Cees van den Bos]] || [[SGP]] || |- |} [[plaetje:Soepuus.jpg|thumb|[['t Soepuus]]]] [[plaetje:Windmolen de Korenbloem.jpg|thumb|De Koornbloem]] [[plaetje:Goes 08827.jpg|thumb|Stadsgrachte]] == 'Eboorn in Goes == * [[Menno de Bruyne]] (1957), [[SGP]]-spindoctor * [[Siem Buijs]] (1944), huusarts en politicus * [[Stefan de Die]] (1986), zwemmer * [[Rinus Ferdinandusse]] (1931-2022), schriever, journalist en komiek * [[Bas van Fraassen]] (1941), filosoof * [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] (1822-1902), politicus * [[Jules Geirnaerdt]] (1964), weerman * [[Joannes Antonides van der Goes]] (1647-1684), dichter, toneelschriever en -vertaeler * [[Jacqueline van den Hil]] (1968), zurgmanager en politicus * [[Frans den Hollander]] (1893-1982), president [[Nederlandse Spoorwegen]] * [[Piet Leupen]] (1939), geschiedkundige * [[Dinja van Liere]] (1990), ruter * [[Piet Meeuse]] (1947), schriever en vertaeler * [[Johannes van Melle]] (1887-1953), schriever * [[Hannes Minnaar]] (1984), musicus * [[Rik Mol]] (1985), trompettist * [[Frans de Munck]] (1922-2010), voebalkeeper * [[Erwin Nuytinck]] (1994), voeballer * [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] (1775-1853), politicus * [[Hugo Polderman]] (1951), politicus * [[Sanne de Regt]] (1982), Miss Nederland 2003/2004 * [[Theo Rietkerk]] (1962), politicus * [[Gerard Rothuizen]] (1926-1988), theoloog en predikant * [[Katinka Simonse]] (1979), kunstenaer * [[Bernardus Smytegelt]] (1695-1735), predikant * [[Myrna Veenstra]] (1975), hockeyinternational * [[Hilda Verwey-Jonker]] (1908-2004), politica en sociologe * [[Guus Vleugel]] (1932-1998), tekstschriever * [[Bart van der Weide]] (1975), zanger van Racoon * [[Jacob Adriaan de Wilde]] (1879-1956), politicus == Bekende (voormaolige) inweuners van Goes == * [[Jo-Annes de Bat]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Huibert Jacobus Budding]], dômenee * [[Kees van Eersel]] (1944), orgaenist * [[Roel Felius]] (1988), zanger * [[Oek de Jong]] (1952), schriever * [[Freek de Jonge (cabaretier)|Freek de Jonge]] (1944), cabaretier * [[Frans Naerebout]], loôds en mins'nredder * [[Cees Pille]], politicus (wetouwer) * [[Peter Slager]], zanger, liedjesschriever en basgitaerist ([[Bløf]]) * [[Dick van der Velde]], ongernemer en politicus (raedslid) == Ouwe kaarten en prenten== <gallery> Goes 1572 Minuut+ v Deventer.jpg | 1572 v Deventer Goes 1575 Net v Deventer'.jpg | 1572 v Deventer Goes 1572 Bijkrt v Deventer.jpg| 1572 v Deventer Ter Goes 1572 1622 Le Poivre.jpg| 1572 Le Poivre Goes 1649 Blaeu'.jpg | 1649 Blaeu Ravelijn.jpg| 1650 Roman Zs07 Goes².jpg| 1660 Vischer Goes 1749 Hattinga'.jpg| 1749 Hattinga Goes diverse gezichten + plattegrond.jpg| 1753 Tirion; Pronk Goes en omgeving JMA Hubar 1857.jpg| 1857 Hubar Kuy Goes 1867 scan.jpg| 1867 Kuyper Goes 638 & Hansweert 659 1-25.000 1914.jpg|1914 Topografische Inrichting </gallery> == Trivia == * Goes stoôt op plekke 251 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Noôten == <references/> ==Lienks nae buten== * [https://www.goes.nl Gemeênte] * [https://www.plaatsengids.nl/goes Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/goes/ AlleCijfers] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/goes.htm GeschiedenisExtra] [[Plaetje:City harbor of Goes, the Netherlands.jpg|center|750px|thumb|<center>Haevene van Goes</center>]] {{Navigatie gemeênte Goes}} {{Navigatie Zeêuwse steden}} {{ProvincieZeêland}} [[Categorie:Goes| ]] [[Categorie:Stad op Zuud-Beveland]] ng7y7gxtt5csfbegr6yn5g5rgdafiux 0 15 173995 173960 2026-04-06T17:53:19Z Orpers 15791 /* Lienks nae buten */ 173995 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte |naam = Middelburg |naam1 = Middelburg |bestandsnaam vlag = Middelburg vlag.svg |bestandsnaam wapen = Coat of arms of Middelburg.svg |vlagartikel = Vlagge |wapenartikel = Waepen |foto = 20040103 Middelburg Stadhuis.jpg |fotonaam = Vomaeleg [[Stad'uus van Middelburg|staduus]] an de Mart |locatie = NL - locator map municipality code GM0687 (2016).png |kaart = Gem-Middelburg-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zeêland |waterschap = Scheldestroômen |streek1 = Walchren |streek2 = |hoofdplaats = Middelburg |hoofdplaats1 = Middelburg |oppervlakte = 53,04 |oppervlakte1 = 48,38 |oppervlakte2 = 4,66 |inwoners = 50.152 |datum = 1 jannewari 2025 |dichtheid = 1037 |graden = {{Koord|51|30|N|3|37|L}} |hoogte = -1,3 — +1,5 |ontstaan = 9e eêuwe, 1217 (stadsrechten) |verkeersader = [[A58]], [[N57]] |netnummer = 0118 |postcode = 4331-4341 |college = [[GL]]-[[PvdA]], Lokale Partij Middelburg, [[D66]], [[CU]] |zetels = 19 |burgemeester = Yvonne van Mastrigt |waarnemend = neê |partij = / |bijnaam = [[Maeneblussers|Maeneblusser]] |streektaal1 = Burgerzeêuws |streektaal2 = [[Walchers]] |partnerstad = [[Vilvoôrde]] ([[Belhië]]), [[Nagasaki]] ([[Japan]]), [[Głogów]] ([[Poôl'n]]), [[Simeria]] ([[Roemenië]]), [[Teiuș]] (Roemenië), [[Folkestone]] ([[Vereênigd Konienkriek]]) |website = [https://www.middelburg.nl/ www.middelburg.nl] }} [[Plaetje:Middelburg-plaats-OpenTopo.jpg|thumb|Kaertbeêld van de stad Middelburg in 2014]] '''Middelburg''' (Nederlands: ''Middelburg'') is de [[oôdstad]] van de [[provincie]] [[Zeêland]]. 't Leit op [[Walchren]]. Nae [[Terneuzen]] is 't de tweêde [[gemeênte]] naer antal inweuners: onheveer 50.000 in 2025. De gemeênte omvat nessens de stad Middelburg (44.000 inweuners) ok nog de [[durp]]en [[Erremu]], [[Kleverskerke]], [[Sint-Lauwers]] en [[Nieuwland]] en de buurschappen [['t Ouwedurp]] en [[Perdamme]]. Middelburg is de oudste stad van de Zeêuwse eilanden en oort op Walchren dikkels angegeve mee ''Stad''. De bienaem van de Middelburgers is ''[[Maeneblussers]]''. == Plekken == {| class=wikitable |- | [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Middelburg.png|links|kaderloos]] | * [[Erremu]] * [[Kleverskerke]] (boven Erremu) * Middelburg * [[Nieuwland]] * [[Oranjeplaet]] (oôst van Erremu) * [['t Ouwedurp]] (onger Nieuwland) * [[Perdamme]] (boven Middelburg) * [[Sint Lauwers]] (boven Perdamme) |} == Functies == Zoôas bove gezeid is Middelburg oôdstad van Zeêland, daermeê 't 'n administratief centrum is. Sins 2006 eit 't [[waeterschap]] oôk ze rissidensie in Middelburg. Industrieel leit 't achter bie [[Vlissienge]], mae d'r is wel 'n industrieterrein: [[Arnestein]]. Ok is d'r een nieuw bedrieventerrein "Mortiere". Bie toeristen is 't vee in trek, deu 't istorische karakter van de binnestad. == Stadsbeêld == Middelburg is nog dudelik 'n ouwe vestiengstad, mee 'n [[veste]] die vo 't groôste deêl nog lanks de ouwe bolwerken loôp. Alleên in 't zuudoôste is de veste verrinneweerd, deur 't in de negentiende eêuw gegraeve [[Kanaol deur Walchren]]. Middelburg eit betrekkelik vee monumente, daervan de [[Middelburgse Abdij|Abdij]] mee d'n negetig meter oôgen toren, de [[Lange Jan]], 't [[Stad'uus van Middelburg|Vomaelig Staduus]], de [[Kloveniersdoelen]] en de ouwe aeves de meês opvallende bin. Ok de [[Oôstkerke]] mag nie onvermolde bluve. Verders bin d'r 'n oôpe [[erenuus|erenuzen]]. Rondom de Mart (waara het stikt van de [[duven]]) bin nae de [[Twidde Wereldoôrlog]] de meêste verwoeste 'uuzen niet herbouwd, mae bin er nieuwe gebouwen neerhezet in traditionele stijl. 't Straetepatroôn rond de Mart is vee veranderd. Buuten het stadscentrum is weinig 'oôgbouw te vinden, weerdeur het anzicht van de stad vanof het platteland van Walchren intact is gebleven. == Geschiedenisse == Middelburg wier in de vroege [[Middeleêuwen]] gesticht as burcht an 't riviertje de [[Arne]], tusse ''Duun-burg'' ([[Domburg]]) en ''Zuud-burg'' ([[Soeburg]]). De burcht eit oengeveer op de plek van de Abdij gelegen, terwiel 't gebied van de Mart toen ok al beweund geweêst moe weze. Rond [[1125]] è ze de Adbij gesticht en in [[1217]] kreeg Middelburg [[Liest van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechten]] van de [[graef]] van [[Olland]]. In de eêuwen daernae begon de stad te groeien door de vospoed die d'n [[andel]] over zeê brocht. Zoô kon in [[1458]] 't Staduus gebouwd ore. 'n Ienkele bron liekt d'rop te wiezen dat de componist [[Jacobus Clemens non Papa]] (1510-1556) uut of bie Middelburg kwam, mae de anwieziengen daerom'eêne bin tegenstrieïg en ondujelijk. In [[1572]], bie 't begin van d'n [[Tachtigjaerigen oorlog]], sloôt de stad d'r eige nie bie d'n Opstand an, maer moch deu 'n beleg van de [[Waetergeuzen]] in [[1574]] toch capitulere. In de Rippebliek wier Middelburg nog belangrieker as andelsstad: zoôwel in de [[VOC]] as in de [[WIC]] aod 't 'n kaemer. Vanaf de achttiende eêuw goeng 't toch achteruut mee Middelburg, omad 't [[Sloe]], d'n zeê-arm die-a Middelburg mee de zeê verboend, langzaeman dichtslibde. Daedeu verloor Middelburg z'n positie an [[Vlissienge]], wat-a wel an zeê leit. In de 19e eêuw kreeg Middelburg een station an de [[Zeêuwse lijn]]. In d'n [[Twidde Weareldoôrlog]] is de stad zwaer gebombardeerd deur de [[Duutsland|Duutsers]] in [[1940]] en in [[1944]] wier 't deu 't [[Vereênigd Konienkriek|Britse]] bombardement op de [[Waschappelse Zeêdiek]] geïnundeerd. Nae d'n oorlog mochten vee gebouwe mee vee moeite weer ersteld ore. In [[2004]] trok 't gemeêntebestuur nae bekant 550 jaer uut 't staduus vo plekke te maeken vo de [[Roosevelt Academy]], wat-a uut moe groeie toet de eerste Zeêuwse [[universiteit]]. == Politiek == === Burhemeêsters === Burhemeêsters van Middelburg.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Middelburg/7791 Geni]</ref> {|class=wikitable |- ! Tied !! Naem !! Partie / <br> stroômieng !! Biezonderheên |- | 1808 - 1810 || Jacob Hendrik Schorer || || |- | 1810 - 1835 || Cornelis Gerrit Bijleveld || reheriengsezind || toet 1814 maire |- | 1813 - 1814 <br> 1816 - 1823 || David Isaäk Schorer || || |- | 1814 - 1824 || Leonard Cornelis van Sonsbeeck || || |- | 1835 - 1838 || Johan Frederik Lantsheer || || |- | 1838 - 1859 || Marinus Cornelis <br> Paspoort van Grijpskerke || (liberaol) || |- | 1859 - 1871 || Jean François <br> Bijleveld van Serooskerke || reheriengsezind || zeune van <br> Cornelis Gerrit Bijleveld |- | 1871 - 1879 || Johan Willem Meinard Schorer || liberaol || |- | 1880 - 1887 || Carolus Joannes Pické || liberaol || |- | 1887 - 1907 || Leonhard Schorer || || |- | 1908 - 1915 || Martinus van den Brandeler || || |- | 1915 - 1932 || Pieter Dumon Tak || || |- | 1933 - 1939 || Meine Fernhout || [[ARP]] || |- | 1939 - 1942 || Jan van Walré de Bordes || || |- | 1942 - 1944 || Adriaan Meerkamp van Embden || [[NSB]] || waernemend |- | 1944 - 1946 || Adriaan Jacobus van der Weel || || waernemend |- | 1946 - 1949 || Willem Cornelis <br> Sandberg tot Essenburg || || |- | 1950 - 1957 || Nico Bolkestein || [[PvdA]] || |- | 1958 - 1961 || Johan de Widt || ([[VVD]]) || |- | 1961 - 1969 || Job Drijber || VVD || |- | 1970 - 1985 || Pieter Abel Wolters || VVD || |- | 1985 - 1996 || Chris Rutten || VVD || |- | 1996 - 1997 || Don Burgers || [[CDA]] || waernemend |- | 1997 - 2001 || Bert Spa(h)r van der Hoek || VVD || |- | 2000 - 2001 || Don Burgers || CDA || waernemend |- | 2001 - 2012 || [[Koos Schouwenaar]] || VVD || |- | 2012 - 2012 || Erik van Heijningen || VVD || waernemend |- | 2012 - 2024 || [[Harald Bergmann]] || VVD || |- | 2024 - 2024 || Marcel Fränzel || [[D66]] || waernemend |- | 2024 - noe || [[Yvonne van Mastrigt]] || partieloôs || |- |} === Gemeênteraod === Saomenstellieng van den [[gemeênteraod]].<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZL.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1997 ¹ || 1994 || 1990 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 7 | 8 || || | || || | || || |- | [[GL]] | | || 3 || 2 | 3 || 2 || 2 | 2 || 3 || 1 |- | [[PvdA]] | | || 3 || 4 | 5 || 7 || 6 | 6 || 5 || 7 |- | LPM ² | 6 | 5 || 6 || 4 | 4 || 2 || 3 | || || |- | [[SGP]] | 4 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 4 || || |- | [[VVD]] | 4 | 2 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 4 || 6 || 3 |- | [[CDA]] | 3 | 3 || 4 || 4 | 4 || 5 || 6 | 6 || 5 || 7 |- | [[D66]] | 2 | 3 || 2 || 3 | 2 || || 1 | 2 || 4 || 3 |- | [[CU]] ³ | 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || |- | HvM ⁴ | 1 | || || | || || | || || |- | [[BVNL]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SP]] | | 1 || 2 || 3 | 2 || 3 || 2 | || || |- | [[FVD]] | | 1 || || | || || | || || |- | MT ⁵ | | || || | || 1 || | || || |- | [[AOV]]-[[Unie55+]] | | || || | || || | 2 || || |- | [[SGP]]-[[CU]] ³ | | || || | || || | || 4 || 4 |- ! Totaol ! 31 ! 29 || 29 || 29 ! 29 || 29 || 29 ! 29 || 27 || 25 |- ! Opkomst ! 56% ! 55% || 59% || 59% ! 60% || 64% || 60% ! 50% || 62% || 59% |} ¹ erindeêlieng ² Lokale Partij Middelburg ³ 1990-1997: CU = [[RPF]] + [[GPV]] ⁴ Hart voor Middelburg ⁵ Middelburg Transparant == Trivia == * Middelburg stoôt op plekke 243 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == * [[Johan Aalberts]], politicus (wetouwer) * [[Engel Hoogerheyden]], kunstschilder * [[Ad Kaland]], politicus (wetouwer) * [[Barend Cornelis Koekkoek]], lanschapsschilder * [[Anita Pijpelink]], leraeres en politicus * [[Kim van Sparrentak]], activist en politicus * [[Willem Teellinck]], dômenee en theoloog ==Zie ok== * [[Lieste mee beelden in Middelburg]] * [[Tramways à vapeur Flessingue-Middelbourg et extensions]] * [[Four Freedoms Award]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.middelburg.nl Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231116070855/https://www.plaatsengids.nl/middelburg Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/middelburg/ AlleCijfers] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/middelburg.htm GeschiedenisExtra] <Gallery> Lange jan middelburg 001.png|De Lange Jan NIMH_-_2011_-_0347_-_Aerial_photograph_of_Middelburg,_The_Netherlands_-_1920_-_1940.jpg|Middelburg in de jaeren '20 Exterieur OVERZICHT VAN DE STAD (NA OORLOGSSCHADE) - Middelburg - 20263915 - RCE.jpg|De gebombardeerde stad in [[1940]] - panoramio - Hermanus Es.jpg|Panorama </Gallery> {{Navigatie gemeênte Middelburg}} {{Navigatie Zeêuwse steden}} {{ProvincieZeêland}} [[Categorie:Middelburg| ]] [[Categorie:Stad op Walchren]] bmaq4oqannez1whaokpmpflky93hbn4 0 1649 173981 173710 2026-04-06T16:21:53Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 173981 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Politiek == === Gemeênteraed === Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[PvdA]] | | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[GL]] | | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[VVD]] | | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[BIJ1]] | | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[PvdD]] | | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | | 2 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | [[JA21]] | | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[CDA]] | | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | | 1 || 3 || | || || | || || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998+2002: Amsterdam Anders/De Groenen === Burgemeêsters === Dit is 'n lieste mee burgemeêsters sins 1808:<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" ! Ambtsperiode !! Naem burgemeêster !! Partie of stroômieng !! Biezonderheên |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burgemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengs'ezind || |- | 1813 - 1824 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || vanof 1824 allien burgemeêster |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengs'ezind || |- ! || ''weer één burgemeêster'' || || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengs'ezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || [[Willem de Vlugt]] || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || [[Edward Voûte]] || liberaol || lid van [[Germaensche SS in Nederland]], na d'n [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || [[Feike de Boer]] || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || |- | 1946 - 1956 || [[Arnold Jan d'Ailly]] || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || [[Gijs van Hall]] || PvdA || |- | 1967 - 1977 || [[Ivo Samkalden]] || PvdA || |- | 1977 - 1983 || [[Wim Polak]] || PvdA || |- | 1983 - 1994 || [[Ed van Thijn]] || PvdA || |- | 1994 - 2001 || [[Schelto Patijn]] || PvdA || |- | 2001 - 2010 || [[Job Cohen]] || PvdA || |- | 2010 - 2010 || [[Lodewijk Asscher]] || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || [[Eberhard van der Laan]] || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] spnfphdbbjnfam2phtdd99jlcicgpmx 173982 173981 2026-04-06T16:28:48Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 173982 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Politiek == === Gemeênteraed === Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998+2002: Amsterdam Anders/De Groenen === Burgemeêsters === Dit is 'n lieste mee burgemeêsters sins 1808:<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" ! Ambtsperiode !! Naem burgemeêster !! Partie of stroômieng !! Biezonderheên |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burgemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengs'ezind || |- | 1813 - 1824 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || vanof 1824 allien burgemeêster |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengs'ezind || |- ! || ''weer één burgemeêster'' || || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengs'ezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || [[Willem de Vlugt]] || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || [[Edward Voûte]] || liberaol || lid van [[Germaensche SS in Nederland]], na d'n [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || [[Feike de Boer]] || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || |- | 1946 - 1956 || [[Arnold Jan d'Ailly]] || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || [[Gijs van Hall]] || PvdA || |- | 1967 - 1977 || [[Ivo Samkalden]] || PvdA || |- | 1977 - 1983 || [[Wim Polak]] || PvdA || |- | 1983 - 1994 || [[Ed van Thijn]] || PvdA || |- | 1994 - 2001 || [[Schelto Patijn]] || PvdA || |- | 2001 - 2010 || [[Job Cohen]] || PvdA || |- | 2010 - 2010 || [[Lodewijk Asscher]] || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || [[Eberhard van der Laan]] || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] 3n9v4jtw8eyqts7oxv9ua4rdz4jx9r5 173983 173982 2026-04-06T16:32:14Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 173983 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Politiek == === Gemeênteraed === Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998+2002: Amsterdam Anders/De Groenen === Burgemeêsters === Dit is 'n lieste mee burgemeêsters sins 1808:<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" ! Ambtsperiode !! Naem burgemeêster !! Partie of stroômieng !! Biezonderheên |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burgemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengs'ezind || |- | 1813 - 1824 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || vanof 1824 allien burgemeêster |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengs'ezind || |- ! || ''weer één burgemeêster'' || || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengs'ezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || [[Willem de Vlugt]] || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || [[Edward Voûte]] || liberaol || lid van [[Germaensche SS in Nederland]], na d'n [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || [[Feike de Boer]] || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || |- | 1946 - 1956 || [[Arnold Jan d'Ailly]] || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || [[Gijs van Hall]] || PvdA || |- | 1967 - 1977 || [[Ivo Samkalden]] || PvdA || |- | 1977 - 1983 || [[Wim Polak]] || PvdA || |- | 1983 - 1994 || [[Ed van Thijn]] || PvdA || |- | 1994 - 2001 || [[Schelto Patijn]] || PvdA || |- | 2001 - 2010 || [[Job Cohen]] || PvdA || |- | 2010 - 2010 || [[Lodewijk Asscher]] || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || [[Eberhard van der Laan]] || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] 9ryfkk06x1xathps6tz79gkt5835z8e 173984 173983 2026-04-06T16:35:52Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 173984 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Politiek == === Gemeênteraed === Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998+2002: Amsterdam Anders/De Groenen === Burgemeêsters === Dit is 'n lieste mee burgemeêsters sins 1808:<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" ! Ambtsperiode !! Naem burgemeêster !! Partie of stroômieng !! Biezonderheên |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burgemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengs'ezind || |- | 1813 - 1824 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || vanof 1824 allien burgemeêster |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengs'ezind || |- ! || ''weer één burgemeêster'' || || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengs'ezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || [[Willem de Vlugt]] || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || [[Edward Voûte]] || liberaol || lid van [[Germaensche SS in Nederland]], na d'n [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || [[Feike de Boer]] || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || |- | 1946 - 1956 || [[Arnold Jan d'Ailly]] || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || [[Gijs van Hall]] || PvdA || |- | 1967 - 1977 || [[Ivo Samkalden]] || PvdA || |- | 1977 - 1983 || [[Wim Polak]] || PvdA || |- | 1983 - 1994 || [[Ed van Thijn]] || PvdA || |- | 1994 - 2001 || [[Schelto Patijn]] || PvdA || |- | 2001 - 2010 || [[Job Cohen]] || PvdA || |- | 2010 - 2010 || [[Lodewijk Asscher]] || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || [[Eberhard van der Laan]] || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] 9xdhte0uaqcs9vooinbdqzlz3k6jgb9 173985 173984 2026-04-06T16:41:25Z Orpers 15791 /* Burgemeêsters */ 173985 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Politiek == === Gemeênteraed === Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998+2002: Amsterdam Anders/De Groenen === Burhemeêsters === Burgemeêsters van Amsterdam sins 1808.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! Tied !! Naem !! Partie / stroômieng !! Biezonderheên |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burgemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengs'ezind || |- | 1813 - 1824 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || vanof 1824 allien burgemeêster |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengs'ezind || |- ! || ''weer één burgemeêster'' || || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengs'ezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || [[Willem de Vlugt]] || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || [[Edward Voûte]] || liberaol || lid van [[Germaensche SS in Nederland]], na d'n [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || [[Feike de Boer]] || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || |- | 1946 - 1956 || [[Arnold Jan d'Ailly]] || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || [[Gijs van Hall]] || PvdA || |- | 1967 - 1977 || [[Ivo Samkalden]] || PvdA || |- | 1977 - 1983 || [[Wim Polak]] || PvdA || |- | 1983 - 1994 || [[Ed van Thijn]] || PvdA || |- | 1994 - 2001 || [[Schelto Patijn]] || PvdA || |- | 2001 - 2010 || [[Job Cohen]] || PvdA || |- | 2010 - 2010 || [[Lodewijk Asscher]] || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || [[Eberhard van der Laan]] || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] 6l7xtz9da3jqyuhd7wp7o3g1rtb0ndi 173986 173985 2026-04-06T16:41:43Z Orpers 15791 /* Burhemeêsters */ 173986 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Politiek == === Gemeênteraed === Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998+2002: Amsterdam Anders/De Groenen === Burhemeêsters === Burhemeêsters van Amsterdam sins 1808.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! Tied !! Naem !! Partie / stroômieng !! Biezonderheên |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burgemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengs'ezind || |- | 1813 - 1824 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || vanof 1824 allien burgemeêster |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengs'ezind || |- ! || ''weer één burgemeêster'' || || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengs'ezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || [[Willem de Vlugt]] || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || [[Edward Voûte]] || liberaol || lid van [[Germaensche SS in Nederland]], na d'n [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || [[Feike de Boer]] || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || |- | 1946 - 1956 || [[Arnold Jan d'Ailly]] || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || [[Gijs van Hall]] || PvdA || |- | 1967 - 1977 || [[Ivo Samkalden]] || PvdA || |- | 1977 - 1983 || [[Wim Polak]] || PvdA || |- | 1983 - 1994 || [[Ed van Thijn]] || PvdA || |- | 1994 - 2001 || [[Schelto Patijn]] || PvdA || |- | 2001 - 2010 || [[Job Cohen]] || PvdA || |- | 2010 - 2010 || [[Lodewijk Asscher]] || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || [[Eberhard van der Laan]] || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] 91odrexl1w5v15xquidqklo69xgwt4q 173987 173986 2026-04-06T16:44:36Z Orpers 15791 /* Politiek */ 173987 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998-2002: Amsterdam Anders/De Groenen == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Amsterdam sins 1808.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! Tied !! Naem !! Partie / stroômieng !! Biezonderheên |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu <br> konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burgemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengs'ezind || |- | 1813 - 1824 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || vanof 1824 allien burgemeêster |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengsezind || |- ! || ''weer één burgemeêster'' || || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengsezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || [[Willem de Vlugt]] || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || [[Edward Voûte]] || liberaol || lid van [[Germaensche SS in Nederland]], <br> na d'n [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || [[Feike de Boer]] || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || |- | 1946 - 1956 || [[Arnold Jan d'Ailly]] || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || [[Gijs van Hall]] || PvdA || |- | 1967 - 1977 || [[Ivo Samkalden]] || PvdA || |- | 1977 - 1983 || [[Wim Polak]] || PvdA || |- | 1983 - 1994 || [[Ed van Thijn]] || PvdA || |- | 1994 - 2001 || [[Schelto Patijn]] || PvdA || |- | 2001 - 2010 || [[Job Cohen]] || PvdA || |- | 2010 - 2010 || [[Lodewijk Asscher]] || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || [[Eberhard van der Laan]] || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] 2ggpfdeggn30z37rid389dlsqm1r5i5 173988 173987 2026-04-06T16:45:38Z Orpers 15791 /* Burhemeêsters */ 173988 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998-2002: Amsterdam Anders/De Groenen == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Amsterdam sins 1808.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! Tied !! Naem !! Partie / stroômieng !! Biezonderheên |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu <br> konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burhemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengs'ezind || |- | 1813 - 1824 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || vanof 1824 allien burgemeêster |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengsezind || |- ! || ''weêr ien burhemeêster'' || || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengsezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || [[Willem de Vlugt]] || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || [[Edward Voûte]] || liberaol || lid van [[Germaensche SS in Nederland]], <br> na d'n [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || [[Feike de Boer]] || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || |- | 1946 - 1956 || [[Arnold Jan d'Ailly]] || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || [[Gijs van Hall]] || PvdA || |- | 1967 - 1977 || [[Ivo Samkalden]] || PvdA || |- | 1977 - 1983 || [[Wim Polak]] || PvdA || |- | 1983 - 1994 || [[Ed van Thijn]] || PvdA || |- | 1994 - 2001 || [[Schelto Patijn]] || PvdA || |- | 2001 - 2010 || [[Job Cohen]] || PvdA || |- | 2010 - 2010 || [[Lodewijk Asscher]] || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || [[Eberhard van der Laan]] || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] f4kv1ta67kyofustkd09hp2cglg84jh 173989 173988 2026-04-06T16:48:53Z Orpers 15791 /* Burhemeêsters */ 173989 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998-2002: Amsterdam Anders/De Groenen == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Amsterdam sins 1808.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! Tied !! Naem !! Partie / stroômieng !! Biezonderheên |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu <br> konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burhemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengshezind || |- | 1813 - 1824 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || vanof 1824 allien burgemeêster |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengshezind || |- ! || ''weêr ien burhemeêster'' || || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengshezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || Willem de Vlugt || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || Edward Voûte || liberaol || lid van [[Germaensche SS in Nederland]], <br> na d'n [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || Feike de Boer || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || |- | 1946 - 1956 || Arnold Jan d'Ailly || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || Gijs van Hall || PvdA || |- | 1967 - 1977 || Ivo Samkalden || PvdA || |- | 1977 - 1983 || Wim Polak || PvdA || |- | 1983 - 1994 || Ed van Thijn || PvdA || |- | 1994 - 2001 || Schelto Patijn || PvdA || |- | 2001 - 2010 || Job Cohen || PvdA || |- | 2010 - 2010 || Lodewijk Asscher || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || Eberhard van der Laan || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] jub3croix6pkb00e7v0v1anrlm0l082 173990 173989 2026-04-06T17:01:15Z Orpers 15791 /* Burhemeêsters */ 173990 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998-2002: Amsterdam Anders/De Groenen == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Amsterdam sins 1808.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! Tied !! Naem !! Partie / stroômieng !! Biezonderheên |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu <br> konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burhemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengshezind || |- | 1813 - 1824 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || vanof 1824 allien burgemeêster |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengshezind || |- ! || ''weêr ien burhemeêster'' || || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengshezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || Willem de Vlugt || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || Edward Voûte || liberaol || lid van [[Germaensche SS in Nederland]], <br> na d'n [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || Feike de Boer || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || waernemend |- | 1946 - 1956 || Arnold Jan d'Ailly || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || Gijs van Hall || PvdA || |- | 1967 - 1977 || Ivo Samkalden || PvdA || |- | 1977 - 1983 || Wim Polak || PvdA || |- | 1983 - 1994 || Ed van Thijn || PvdA || |- | 1994 - 2001 || Schelto Patijn || PvdA || |- | 2001 - 2010 || Job Cohen || PvdA || |- | 2010 - 2010 || Lodewijk Asscher || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || Eberhard van der Laan || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] 2jklusepelmrdq0j7yvnyse6ofmsarz 173991 173990 2026-04-06T17:10:06Z Orpers 15791 /* Burhemeêsters */ 173991 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998-2002: Amsterdam Anders/De Groenen == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Amsterdam sins 1808.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! Tied !! Naem !! Partie / stroômieng !! Biezonderheên |- | 1795 - 1802 || Carel Wouter Visscher || || |- | 18?? - 18?? || Hendrik Nobbe || || |- | 18?? - 18?? || Arnoldus Musquetier || || |- | 18?? - 18?? || Eduard van der Sluis || || |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu <br> konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burhemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengshezind || |- | 1813 - 1824 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || vanof 1824 allien burgemeêster |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengshezind || |- ! || ''weêr ien burhemeêster'' || || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengshezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || Willem de Vlugt || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || Edward Voûte || liberaol || lid van [[Germaensche SS in Nederland]], <br> na d'n [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || Feike de Boer || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || waernemend |- | 1946 - 1956 || Arnold Jan d'Ailly || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || Gijs van Hall || PvdA || |- | 1967 - 1977 || Ivo Samkalden || PvdA || |- | 1977 - 1983 || Wim Polak || PvdA || |- | 1983 - 1994 || Ed van Thijn || PvdA || |- | 1994 - 2001 || Schelto Patijn || PvdA || |- | 2001 - 2010 || Job Cohen || PvdA || |- | 2010 - 2010 || Lodewijk Asscher || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || Eberhard van der Laan || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] t0cejhubg88x09wpo5x6ots8n0xnpwy 173992 173991 2026-04-06T17:20:14Z Orpers 15791 /* Burhemeêsters */ 173992 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998-2002: Amsterdam Anders/De Groenen == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Amsterdam sins 1808.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! Tied !! Naem !! Partie / stroômieng !! Biezonderheên |- | 1795 - 1802 || Carel Wouter Visscher || || |- | 18?? - 18?? || Hendrik Nobbe || || |- | 18?? - 18?? || Arnoldus Musquetier || || |- | 18?? - 18?? || Eduard van der Sluis || || |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu <br> konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burhemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengshezind || |- | 1813 - 1821 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1824 || David Willem Elias || conservaetief || 1824-1828 alleêne |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengshezind || |- ! || ''weêr ien burhemeêster'' || || |- | 1824 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengshezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || Willem de Vlugt || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || Edward Voûte || liberaol || lid van Germaensche SS in Nederland, <br> na den [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || Feike de Boer || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || waernemend |- | 1946 - 1956 || Arnold Jan d'Ailly || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || Gijs van Hall || PvdA || |- | 1967 - 1977 || Ivo Samkalden || PvdA || |- | 1977 - 1983 || Wim Polak || PvdA || |- | 1983 - 1994 || Ed van Thijn || PvdA || |- | 1994 - 2001 || Schelto Patijn || PvdA || |- | 2001 - 2010 || Job Cohen || PvdA || |- | 2010 - 2010 || Lodewijk Asscher || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || Eberhard van der Laan || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] 8qzgdlnnn2g789pbnmkgqhkl695uwlz 173993 173992 2026-04-06T17:25:14Z Orpers 15791 /* Burhemeêsters */ 173993 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Amsterdam |dialect1 = 'Ollands |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = Map - NL - Municipality code GM0363 as 2022.png |kaart = Gem-Amsterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-'Olland |streek1 = Amstelland |streek2 = [[Vechtstreek]], [[Waeterland (streek)|Waeterland]] |hoofdplaats = Amsterdam |oppervlakte = 244 |oppervlakte1 = 188 |oppervlakte2 = 56 |inwoners = 935.000 |datum = 2025 |dichtheid = 4968 |graden = {{Koord|52|22|N|4|54|L}} }} '''Amsterdam''' is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Noord-'Olland]]. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000. Amsterdam ([[Jiddisch]] ok wè ''Mokum'') is d'n offisjelen oôdstad van [[Nederland]]. ’t Is eên van de steeën in de [[Randstad]]. De stad leit an de [[mond]] van d'n [[Amstel]] en an 't [[IJ]]. De [[Amsterdamse aeven]] is via ’t [[Noôrdzeêkanaol]] verbonden mie de [[Noôrdzeê]]. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld. Op 24 maerte 2022 ging [[Weêsp]] op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in [[buurte]]n en [[wiek]]en. == Stadshezicht == Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't [[Ie]] en den [[Amstel]], wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de [[Keizershracht]], die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen. 'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't [[Paleis op de Dam]], de Nieuwe Kerke en [[Madame Tussaud]] staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de [[Twidde Waereldoôrlog]]. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den [[Amsterdam Arena]], tuushaevene van [[AFC Ajax|Ajax]]. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer. Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe. == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[GL]] | 10 | 8 || 10 || 6 | 7 || 7 || 6 | 7 || 6 || 7 |- | [[D66]] | 8 | 7 || 8 || 14 | 7 || 2 || 3 | 4 || 8 || 9 |- | [[PvdA]] | 7 | 9 || 5 || 10 | 15 || 20 || 15 | 15 || 14 || 12 |- | [[VVD]] | 6 | 5 || 6 || 6 | 8 || 8 || 9 | 9 || 8 || 7 |- | [[PvdD]] | 3 | 3 || 3 || 1 | 1 || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 2 | 2 || 3 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 2 | 3 || 1 || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1 | 1 || 1 || 1 | 2 || 2 || 4 | 3 || 3 || 5 |- | [[FVD]] | 1 | 1 || 3 || | || || | || || |- | [[SP]] | 1 | 2 || 3 || 6 | 3 || 6 || 4 | 3 || 1 || |- | Partij van de Ouderen | | || 1 || 1 | || || | || || |- | [[CU]] | | || 1 || | || || | || || |- | Red Amsterdam | | || || | 1 || || | || || |- | Trots op Nederland | | || || | 1 || || | || || |- | Leefbaar Amsterdam '92 | | || || | || || 2 | || || |- | De Groenen ¹ | | || || | || || 1 | 3 || 1 || 2 |- | Mokum Mobiel '99 | | || || | || || 1 | 1 || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 4 || 2 |- | Centrumpartij '86 (CP'86) | | || || | || || | || || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Opkomst ! 47% ! 47% || 52% || 50% ! 53% || 53% || 48% ! 48% || 57% || 51% |- |} ¹ 1998-2002: Amsterdam Anders/De Groenen == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Amsterdam sins 1795.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeester-van-Amsterdam/7262 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! Tied !! Naem !! Partie / stroômieng !! Biezonderheên |- | 1795 - 1802 || Carel Wouter Visscher || || |- | 18?? - 18?? || Hendrik Nobbe || || |- | 18?? - 18?? || Arnoldus Musquetier || || |- | 18?? - 18?? || Eduard van der Sluis || || |- | 1808 - 1810 || Jan Wolters van de Poll || || Franse tied, 'enoemd deu <br> konienk [[Lodewiek Napoleon]] |- | 1811 - 1813 || Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt || || Franse tied |- ! || ''verscheie burhemeêsters'' || || |- | 1813 - 1824 || Pieter Alexander van Boetzelaer || reheriengshezind || |- | 1813 - 1821 || Jan Brouwer Joachimszoon || || |- | 1813 - 1824 || David Willem Elias || conservaetief || 1824-1828 alleêne |- | 1814 - 1816 || Paul Ivan Hogguer || || |- | 1816 - 1824 || Gerrit Blaauw || || |- | 1821 - 1824 || Andries Adolf Deutz van Assendelft || reheriengshezind || |- ! || ''weêr ien burhemeêster'' || || |- | 1824 - 1828 || David Willem Elias || conservaetief || |- | 1828 - 1836 || Frederik van de Poll || reheriengshezind-conservaetief || |- | 1836 - 1842 || Willem Daniël Cramer || || |- | 1842 - 1849 || Pieter Huidekoper || || |- | 1850 - 1853 || Gerlach Cornelis Joannes van Reenen || conservaetief || |- | 1853 - 1853 || Hendrik Provó Kluit || liberaol || |- | 1854 - 1854 || Johannes van Iddekinge || || waernemend |- | 1855 - 1858 || Cornelis Hendrik Boudewijn Boot || conservaetief-liberaol || |- | 1858 - 1866 || Jan Messchert van Vollenhoven || conservaetief || |- | 1866 - 1868 || Cornelis Fock || liberaol || |- | 1868 - 1880 || Cornelis den Tex || liberaol || |- | 1880 - 1891 || Gijsbert van Tienhoven || liberaol || |- | 1891 - 1901 || Sjoerd Vening Meinesz || liberaol || |- | 1901 - 1910 || Wilhelmus Frederik van Leeuwen || liberaol || |- | 1910 - 1915 || Antonie Röell || liberaol || |- | 1915 - 1921 || Jan Willem Tellegen || [[Vriezinnig-Democraotische Bond]] (VDB) || |- | 1921 - 1941 || Willem de Vlugt || [[ARP]] || |- | 1941 - 1945 || Edward Voûte || liberaol || lid van Germaensche SS in Nederland, <br> na den [[Twidde Waereldoôrlog|oôrlog]] veroôrdeeld |- | 1945 - 1946 || Feike de Boer || [[Liberaole Staetspartij]] (LSP) || waernemend |- | 1946 - 1956 || Arnold Jan d'Ailly || [[PvdA]] || |- | 1957 - 1967 || Gijs van Hall || PvdA || |- | 1967 - 1977 || Ivo Samkalden || PvdA || |- | 1977 - 1983 || Wim Polak || PvdA || |- | 1983 - 1994 || Ed van Thijn || PvdA || |- | 1994 - 2001 || Schelto Patijn || PvdA || |- | 2001 - 2010 || Job Cohen || PvdA || |- | 2010 - 2010 || Lodewijk Asscher || PvdA || waernemend |- | 2010 - 2017 || Eberhard van der Laan || PvdA || overleje in 2017 |- | 2017 - 2018 || [[Jozias van Aartsen]] || [[VVD]] || waernemend |- | 2018 - noe || [[Femke Halsema]] || [[GL]] || |} == Trivia == * Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Abraham Jacob van der Aa]], letterkundige * [[Jan van Aartsen]], politicus * [[Ahmed Aboutaleb]], journalist en politicus (wetouwer) * [[Ina Adema]], politicus * [[Frits Bolkestein]], politicus en schriever * [[Harry van Bommel]], amtenaer en politicus (raedslid) * [[Els Borst]], arts en politicus * [[Don Ceder]], advocaet en politicus * [[Johan Cruijff]], voeballer en -trainer * [[Tofik Dibi]], politicus en amtenaer * [[Sharon Dijksma]], politicus (wetouwer) * [[Piet Hein Donner]], jurist en politicus * [[Willem Drees]], politicus (premier) * [[Louis van Gaal]], voebaltrainer * [[Wim van Gelder (CDA)]], politicus * [[Glennis Grace]], zangeres * [[Pieter Heerma]], judoka en politicus * [[Meindert Hobbema]], kunstschilder * [[Jaap de Hoop Scheffer]], diplomaot en politicus * [[Agnes Joseph]], actuaris en politicus * [[Marieke Koekkoek]], advocaet en politicus * [[Frits Korthals Altes]], advocaet en politicus * [[Pauline Krikke]], bestierder en politicus (wetouwer) * [[Abraham Kuyper]], predikant, journalist en politicus (premier) * [[Ahmed Marcouch]], pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid) * [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus * [[Hans van Mierlo]], journalist en politicus * [[Annabel Nanninga]], journalist, columnist en politicus (raedslid) * [[Rob de Nijs]], zanger en acteur * [[Jan Paternotte]], politicus (raedslid) * [[Mariëlle Paul]], politicus * [[Rembrandt van Rijn]], kunstschilder * [[Raymond de Roon]], politicus * [[Annie M.G. Schmidt]], schriefster * [[Sylvana Simons]], presentatrice en politicus (raedslid) * [[Joop den Uyl]], politicus (premier, wetouwer) * [[Gerdi Verbeet]], politicus * [[Henk Vonhoff]], politicus * [[Loes Vonhoff-Luijendijk]], politicus (raedslid) * [[Franc Weerwind]], amtenaer en politicus * [[Hans Wiegel]], politicus * [[Bob Wttewaall van Stoetwegen]], politicus * [[Dilan Yeşilgöz]], politicus (raedslid) {{div col end}} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.amsterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231209091429/https://www.plaatsengids.nl/amsterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/c/amsterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-amsterdam.htm GeschiedenisExtra] <gallery> Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|Amsterdamse hrachen Dampaleis.jpg|'t Paleis op d'n Dam, 'ebouwd as staduus van Amsterdam StoperaAmsterdam.jpg|De Stopera, het tehenwoordihe staduus van Amsterdam Algemeen_uitbreidingsplan_amsterdam1935.jpg|Uutbreidingsplan van de stad in 1935 </gallery> {{Hemeênte in Noord-'Olland‎}} [[Categorie:Amsterdam| ]] [[Categorie:Stad in Noord-'Olland]] [[Categorie:Oôdstad]] 6dxzr11l0bcwwc1xiotfkh3qse1x27k 0 4780 173996 173274 2026-04-06T18:15:54Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 173996 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == De gemeênteraed sins 1970:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 |- | [[Leefbaar Rotterdam]] <br> (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || |- | [[SGP]]-[[CU]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || |- | [[CDA]] ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || |- | Stadspartij <br> Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || |- | Centrumdemocraten <br> (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || |- | Centrumpartij'86 <br> (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || |- | Solidair'93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || |- | Bejaardenpartij 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% |- |} ¹ 1970-1986: CPN, PPR, PSP + SAP ² 1970-1974: alleêne SGP, 1978-1998: CU = GPV + RPF, 2022-2006: alleêne CU ³ 1970: ARP, CHU + KVP ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Dit is 'n lieste mee burhemeêsters sins 1893:<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" ! tied !! burhemeêster !! partie !! opmerkienge |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[Liberaole Staetspartie]] |- | 1938 - 1941 | [[Pieter Oud]] | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | [[Arie de Zeeuw]] | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | [[Frederik Müller]] | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | [[Pieter Oud]] | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | [[Gerard van Walsum]] | PvdA | |- | 1965 - 1974 | [[Wim Thomassen]] | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] igedkbfdz3uwq76u71mdaks4l5y6a3l 173997 173996 2026-04-06T18:21:25Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 173997 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == De gemeênteraed sins 1970:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 11 | || || | || || | || || | || || | || |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 |- | [[Leefbaar Rotterdam]] <br> (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || |- | [[CDA]] ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || |- | [[SGP]]-[[CU]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || |- | Stadspartij <br> Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || |- | Centrumdemocraten <br> (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || |- | Centrumpartij'86 <br> (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || |- | Solidair'93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || |- | Bejaardenpartij 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% |- |} ¹ 1970-1986: CPN, PPR, PSP + SAP ² 1970-1974: alleêne SGP, 1978-1998: CU = GPV + RPF, 2022-2006: alleêne CU ³ 1970: ARP, CHU + KVP ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Dit is 'n lieste mee burhemeêsters sins 1893:<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" ! tied !! burhemeêster !! partie !! opmerkienge |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[Liberaole Staetspartie]] |- | 1938 - 1941 | [[Pieter Oud]] | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | [[Arie de Zeeuw]] | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | [[Frederik Müller]] | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | [[Pieter Oud]] | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | [[Gerard van Walsum]] | PvdA | |- | 1965 - 1974 | [[Wim Thomassen]] | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] fs0nv5i7z24nbqhoyxkocji6bq0ni46 173998 173997 2026-04-06T18:23:08Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 173998 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == De gemeênteraed sins 1970:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 11 | || || | || || | || || | || || | || |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 |- | [[Leefbaar Rotterdam]] <br> (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || |- | [[CDA]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || |- | [[SGP]]-[[CU]] ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || |- | Stadspartij <br> Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || |- | Centrumdemocraten <br> (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || |- | Centrumpartij'86 <br> (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || |- | Solidair'93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || |- | Bejaardenpartij 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% |- |} ¹ 1970-1986: CPN, PPR, PSP + SAP ² 1970: ARP, CHU + KVP ³ 1970-1974: alleêne SGP, 1978-1998: CU = GPV + RPF, 2022-2006: alleêne CU ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Dit is 'n lieste mee burhemeêsters sins 1893:<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" ! tied !! burhemeêster !! partie !! opmerkienge |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[Liberaole Staetspartie]] |- | 1938 - 1941 | [[Pieter Oud]] | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | [[Arie de Zeeuw]] | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | [[Frederik Müller]] | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | [[Pieter Oud]] | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | [[Gerard van Walsum]] | PvdA | |- | 1965 - 1974 | [[Wim Thomassen]] | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] nu5fecjaoul0mmhpna548xg74odzg1z 173999 173998 2026-04-06T18:25:17Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 173999 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == De gemeênteraed sins 1970:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 11 | || || | || || | || || | || || | || |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 |- | [[Leefbaar Rotterdam]] <br> (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || |- | [[CDA]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || |- | [[CU]]-([[SGP]]) ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || |- | Stadspartij <br> Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || |- | Centrumdemocraten <br> (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || |- | Centrumpartij'86 <br> (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || |- | Solidair'93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || |- | Bejaardenpartij 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% |- |} ¹ 1970-1986: CPN, PPR, PSP + SAP ² 1970: ARP, CHU + KVP ³ 1970-1974: alleêne SGP, 1978-1998: CU = GPV + RPF, 2022-2006: alleêne CU ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Dit is 'n lieste mee burhemeêsters sins 1893:<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" ! tied !! burhemeêster !! partie !! opmerkienge |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[Liberaole Staetspartie]] |- | 1938 - 1941 | [[Pieter Oud]] | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | [[Arie de Zeeuw]] | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | [[Frederik Müller]] | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | [[Pieter Oud]] | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | [[Gerard van Walsum]] | PvdA | |- | 1965 - 1974 | [[Wim Thomassen]] | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] ei69aq5ezywcn6cln8s1mdevdswfb27 174000 173999 2026-04-06T18:27:02Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 174000 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == De gemeênteraed sins 1970:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 11 | || || | || || | || || | || || | || |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 |- | [[Leefbaar Rotterdam]] <br> (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || |- | [[CDA]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || |- | [[CU]]-([[SGP]]) ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || |- | Stadspartij <br> Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || |- | Centrumdemocraten <br> (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || |- | Centrumpartij'86 <br> (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || |- | Solidair'93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || |- | Bejaardenpartij 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% |- |} ¹ 1970-1986: CPN, PPR, PSP + SAP ² 1970: ARP, CHU + KVP ³ 1970-1974: alleêne SGP, 1978-2018: SGP + CU (1978-1998: CU = GPV + RPF), 2022-2006: alleêne CU ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Dit is 'n lieste mee burhemeêsters sins 1893:<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" ! tied !! burhemeêster !! partie !! opmerkienge |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[Liberaole Staetspartie]] |- | 1938 - 1941 | [[Pieter Oud]] | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | [[Arie de Zeeuw]] | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | [[Frederik Müller]] | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | [[Pieter Oud]] | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | [[Gerard van Walsum]] | PvdA | |- | 1965 - 1974 | [[Wim Thomassen]] | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] q6ff0lq3xoh00lx0gabelhcl6ijrd4v 174001 174000 2026-04-06T18:31:44Z Orpers 15791 /* Burhemeêsters */ 174001 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == De gemeênteraed sins 1970:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 11 | || || | || || | || || | || || | || |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 |- | [[Leefbaar Rotterdam]] <br> (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || |- | [[CDA]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || |- | [[CU]]-([[SGP]]) ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || |- | Stadspartij <br> Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || |- | Centrumdemocraten <br> (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || |- | Centrumpartij'86 <br> (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || |- | Solidair'93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || |- | Bejaardenpartij 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% |- |} ¹ 1970-1986: CPN, PPR, PSP + SAP ² 1970: ARP, CHU + KVP ³ 1970-1974: alleêne SGP, 1978-2018: SGP + CU (1978-1998: CU = GPV + RPF), 2022-2006: alleêne CU ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Rotterdam sins 1893.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! tied || naem || partie / stroômieng || opmerkienge |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[Liberaole Staetspartie]] |- | 1938 - 1941 | Pieter Oud | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | Arie de Zeeuw | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | Frederik Müller | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] lihql3u8imxm6zdxc7pw0u2zeju1b5e 174002 174001 2026-04-07T05:17:44Z Orpers 15791 /* Deêlgebieën */ 174002 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud <br> / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == De gemeênteraed sins 1970:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 11 | || || | || || | || || | || || | || |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 |- | [[Leefbaar Rotterdam]] <br> (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || |- | [[CDA]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || |- | [[CU]]-([[SGP]]) ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || |- | Stadspartij <br> Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || |- | Centrumdemocraten <br> (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || |- | Centrumpartij'86 <br> (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || |- | Solidair'93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || |- | Bejaardenpartij 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% |- |} ¹ 1970-1986: CPN, PPR, PSP + SAP ² 1970: ARP, CHU + KVP ³ 1970-1974: alleêne SGP, 1978-2018: SGP + CU (1978-1998: CU = GPV + RPF), 2022-2006: alleêne CU ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Rotterdam sins 1893.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! tied || naem || partie / stroômieng || opmerkienge |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[Liberaole Staetspartie]] |- | 1938 - 1941 | Pieter Oud | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | Arie de Zeeuw | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | Frederik Müller | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] ng45clbflcetye2d7btfd3758ywf7fr 174003 174002 2026-04-07T05:34:56Z Orpers 15791 /* Burhemeêsters */ 174003 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud <br> / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == De gemeênteraed sins 1970:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 11 | || || | || || | || || | || || | || |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 |- | [[Leefbaar Rotterdam]] <br> (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || |- | [[CDA]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || |- | [[CU]]-([[SGP]]) ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || |- | Stadspartij <br> Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || |- | Centrumdemocraten <br> (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || |- | Centrumpartij'86 <br> (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || |- | Solidair'93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || |- | Bejaardenpartij 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% |- |} ¹ 1970-1986: CPN, PPR, PSP + SAP ² 1970: ARP, CHU + KVP ³ 1970-1974: alleêne SGP, 1978-2018: SGP + CU (1978-1998: CU = GPV + RPF), 2022-2006: alleêne CU ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Rotterdam sins 1811.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! tied || naem || partie / stroômieng || opmerkienge |- | 1811 - 1813 | Willem Suermondt | | maire |- | 1813 - 1824 | Johan François van Hogendorp van Heeswijk | orangist | |- | 1824 - 1845 | Marinus Cornelis Bichon van IJsselmonde | | |- | 1845 - 1866 | Johan Frederic Hoffmann | conservaetief | |- | 1866 - 1881 | Joost van Vollenhoven | liberaol | |- | 1881 - 1891 | Sjoerd Vening Meinesz | liberaol | |- | 1891 - 1893 | Petrus Lycklama à Nijeholt | | |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[LSP]] |- | 1938 - 1941 | Pieter Oud | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | Arie de Zeeuw | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | Frederik Müller | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] 5fzg2wyqon1ei9sqnfk7x4ugu99iaox 174006 174003 2026-04-07T06:25:09Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 174006 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud <br> / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 || 1966 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 11 | || || | || || | || || | || || | || |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 || 6 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 18 |- | [[Leefbaar Rotterdam|Leefbaar <br> Rotterdam]] (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || || |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 || |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CDA]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]]-([[SGP]]) ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || || |- | Stadspartij <br> Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || || |- | Centrumdemo-<br>craten (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || || |- | Centrumpartij'86 <br> (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || || |- | Solidair'93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || || |- | Bejaardenpartij 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 || |- | [[Boerenpartij]] (BP) | | || || | || || | || || | || || | || || 3 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 || |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% || 86% |- |} ¹ 1970-1986: CPN, PPR, PSP + SAP ² 1970: ARP, CHU + KVP ³ 1970-1974: alleêne SGP, 1978-2018: SGP + CU (1978-1998: CU = GPV + RPF), 2022-2006: alleêne CU ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Rotterdam sins 1811.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! tied || naem || partie / stroômieng || opmerkienge |- | 1811 - 1813 | Willem Suermondt | | maire |- | 1813 - 1824 | Johan François van Hogendorp van Heeswijk | orangist | |- | 1824 - 1845 | Marinus Cornelis Bichon van IJsselmonde | | |- | 1845 - 1866 | Johan Frederic Hoffmann | conservaetief | |- | 1866 - 1881 | Joost van Vollenhoven | liberaol | |- | 1881 - 1891 | Sjoerd Vening Meinesz | liberaol | |- | 1891 - 1893 | Petrus Lycklama à Nijeholt | | |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[LSP]] |- | 1938 - 1941 | Pieter Oud | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | Arie de Zeeuw | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | Frederik Müller | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] 4ae18s3xyfxtih1k6llwevs3ketktp5 174007 174006 2026-04-07T06:32:23Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 174007 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud <br> / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 || 1966 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 11 | || || | || || | || || | || || | || |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 || 6 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 18 |- | [[Leefbaar Rotterdam]] <br> (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || || |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 || |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CDA]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]]-([[SGP]]) ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || || |- | Stadspartij <br> Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || || |- | Centrumdemo-<br>craten (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || || |- | Centrumpartij '86 <br> (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || || |- | Solidair '93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || || |- | Bejaardenpartij <br> 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 || |- | [[Boerenpartij]] <br> (BP) | | || || | || || | || || | || || | || || 3 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 || |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% || 86% |- |} ¹ 1970-1986: CPN, PPR, PSP + SAP ² 1970: ARP, CHU + KVP ³ 1970-1974: alleêne SGP, 1978-2018: SGP + CU (1978-1998: CU = GPV + RPF), 2022-2006: alleêne CU ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Rotterdam sins 1811.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! tied || naem || partie / stroômieng || opmerkienge |- | 1811 - 1813 | Willem Suermondt | | maire |- | 1813 - 1824 | Johan François van Hogendorp van Heeswijk | orangist | |- | 1824 - 1845 | Marinus Cornelis Bichon van IJsselmonde | | |- | 1845 - 1866 | Johan Frederic Hoffmann | conservaetief | |- | 1866 - 1881 | Joost van Vollenhoven | liberaol | |- | 1881 - 1891 | Sjoerd Vening Meinesz | liberaol | |- | 1891 - 1893 | Petrus Lycklama à Nijeholt | | |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[LSP]] |- | 1938 - 1941 | Pieter Oud | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | Arie de Zeeuw | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | Frederik Müller | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] aekkq3xlo34quwrw3x4jbsy1sepj28s 174008 174007 2026-04-07T06:41:51Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 174008 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud <br> / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 || 1966 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 11 | || || | || || | || || | || || | || |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 || 6 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 18 |- | [[Leefbaar Rotterdam]] (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || || |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 || |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CDA]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]]-([[SGP]]) ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || || |- | Stadspartij Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || || |- | Centrumpartij '86 (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || || |- | Solidair '93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || || |- | Bejaardenpartij 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 || |- | [[Boerenpartij]] (BP) | | || || | || || | || || | || || | || || 3 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 || |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% || 86% |- |} ¹ 1966-1986: CPN, PPR, PSP + SAP ² 1966-1970: ARP, CHU + KVP ³ 1966-1974: alleêne SGP, 1978-2018: SGP + CU (1978-1998: CU = GPV + RPF), 2022-2006: alleêne CU ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Rotterdam sins 1811.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! tied || naem || partie / stroômieng || opmerkienge |- | 1811 - 1813 | Willem Suermondt | | maire |- | 1813 - 1824 | Johan François van Hogendorp van Heeswijk | orangist | |- | 1824 - 1845 | Marinus Cornelis Bichon van IJsselmonde | | |- | 1845 - 1866 | Johan Frederic Hoffmann | conservaetief | |- | 1866 - 1881 | Joost van Vollenhoven | liberaol | |- | 1881 - 1891 | Sjoerd Vening Meinesz | liberaol | |- | 1891 - 1893 | Petrus Lycklama à Nijeholt | | |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[LSP]] |- | 1938 - 1941 | Pieter Oud | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | Arie de Zeeuw | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | Frederik Müller | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] 6bth2cmq2ryap3ibyusno69sco0mxvb 174009 174008 2026-04-07T06:45:04Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 174009 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Rotterdam |dialect1 = Rotterdams |naam1 = 'tzelfde |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |kaart = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |streek1 = Schieland |streek2 = [[Delfland]], [[Iesselmonde (eiland)]], [[Westland (streek)|Westland]] |hoofdplaats = Rotterdam |oppervlakte = 324 |oppervlakte1 = 218 |oppervlakte2 = 106 |inwoners = 673.000 |datum = 2025 |dichtheid = 3081 |graden = {{Koord|51|55|N|4|29|L}} }} [[Plaetje:Flag of Rotterdam.svg|thumb|Vlagge]] [[Plaetje:Rotterdam wapen.svg|thumb|Waepen]] [[Plaetje:Rotterdam 4.45392E 51.91454N.jpg|thumb|Satelliet]] [[Plaetje:Rotjeknar-NOV2018-2a.jpg|thumb|Foto]] '''Rotterdam''' (bienaem: ''Rotjeknor'')<ref>[https://historiek.net/rotjeknor-rotterdam-herkomst/117893/ Historiek]</ref> is 'n gemeênte en stad in de provincie [[Zuud-'Olland]]. De gemeênte ei 673.000 inweuners, de stad 608.000. Tis d'n twidde stad van Nederland. Rotterdam is as 't durpie ''Rotta'' an de [[Rotte]] in [[1228]] gesticht. Plusminus 1260-1270 is bie de mondieng van de Rotte op de [[Nieuwe Maes|Merwe (Maes)]] in Rotta 'n dam angelegd. In [[1299]] kreêg de plekke [[Lieste van Nederlandse steê mie stadsrechten|stadsrechen]], verloor deêze 'tzelfde jaer, kreêg opnieuw stadsrechen in [[1328]] en deêze wieren in [[1340]] uut'ebreid.<ref>[https://www.geschiedenisextra.nl/nl/rotte.htm GeschiedenisExtra]</ref> Jearenlang was de heavene van Rotterdam de groôsten van de wearelt. Op [[14 meie]] [[1940]] is de binnenstad verieneweerd deu [[Duutsland|Duutse]] bommenwêrrepers.<ref>[http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Zuidfront Holland]</ref> Nae d'n oôrlog is de stad in moderne stijl op'ebouwd. Ier stit noe ok 't oogste gebouw van Nederland, de Maestoren. Vee inweuners van [[Goereê-Overflakkeê|Flakkee]] en [[Schouwen-Duveland|Schouwen]] werreke in Rotterdam. De leste jaeren is de stad qua bevolking aerdig van kleur verschote. Meer as d'n helt is van buutelanse oorsprong. Tussen de noordkante en de zuudkante liggen 'n antel bruggen en tunnels zoas de Erasmusbrugge, de Wullemsbrugge en de Maestunnel. 'n Bekende plekke is vadder Diergaerde Bliedurp. Rotterdam is vergroôt mie: * 1811/1816 de gemeênte [[Coôl]] * [[1886]] (30 jannewari) de gemeênte [[Delfs'aeven]] * [[1895]] (28 feberwari) de gemeênten [[Charlois]] en [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[1914]] (1 jannewari) de plekke [['Oek van 'Olland]] * [[1934]] (1 meie) de gemeênten [['Oôgvliet]] en [[Pernis]] * [[1941]] (1 auhustus) de gemeênten [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]], [['Illegersberg]], [[Overschie]] en [[Schiebroek]] * [[2010]] (18 maerte) de gemeênte [[Rozenburg]] == Bevolkieng == {|class="wikitable sortable" width=25% |- ! colspan=3 | Leêftied (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#leeftijdsgroepen AlleCijfers]</ref> |- ! jaer || mins'n || perc. |- | 0-25 || 192.000 || 29% |- | 25-45 || 214.000 || 32% |- | 45-65 || 159.000 || 24% |- | 65+ || 107.000 || 16% |- ! Totael || 673.000 || 100% |- |} {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | 'Erkomst (2022) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/#migratie AlleCijfers]</ref> |- ! eige / lan'n || colspan=3 | mins'n || colspan=5 | percentaoges |- | van binn'n || 303.000 || || || 46% || || || || |- | van buten || 352.000 || || || 54% || || || || |- | - westerse lan'n || || 92.000 || || || 14% || || 26% || |- | * [[Duutsland|Duuts]] || || || 10.000 || || || 2% || || 11% |- | * [[Poôl'n|Poôls]] || || || 13.000 || || || 2% || || 14% |- | * [[Portuhal|Portuhees]] || || || 5.000 || || || 1% || || 5% |- | * overige || || || 64.000 || || || 10% || || 70% |- | - niet-westerse lan'n || || 260.000 || || || 40% || || 74% || |- | * [[Nederlandse Caraïben|Antilliaons]] ¹ || || || 28.000 || || || 4% || || 11% |- | * [[China|Chinees]] || || || 8.000 || || || 1% || || 3% |- | * [[Indonesië|Indonesisch]] || || || 11.000 || || || 2% || || 4% |- | * [[Kaopverdië|Kaopverdisch]] || || || 15.000 || || || 2% || || 6% |- | * [[Marokko|Marokkaons]] || || || 46.000 || || || 7% || || 18% |- | * [[Pakistan|Pakistaons]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Surinaome|Surinaoms]] || || || 52.000 || || || 8% || || 20% |- | * [[Syrië|Syrisch]] || || || 5.000 || || || 1% || || 2% |- | * [[Turkije|Turks]] || || || 48.000 || || || 7% || || 18% |- | * overige || || || 42.000 || || || 6% || || 16% |- ! Totael || 655.000 || || || 100% || || || || |- ! Totael van buten || || 352.000 || || || 54% || || 100% || |- ! Totael westers || || || 92.000 || || || 14% || || 100% |- ! Totael niet-westers || || || 260.000 || || || 40% || || 100% |- |} ¹ 22.000 mins'n uut [[Curaçao]], 4.000 mins'n uut [[Aruba]] == Deêlgebieën == Gemeênte Rotterdam is verdeêld in veertien (deêl)gebieën:<ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wonen in Rotterdam]</ref><ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/wp-content/uploads/2020/05/Kaart-Rotterdam-met-deelgebieden1-1250x0-c-default.jpg Kaerte]</ref><ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ AlleCijfers]</ref> Tien deêlgebieën oôren bie de stad ([[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] en [[Rotterdam-Zuud|Zuud]]) en vier alleêne bie de gemeênte (overig). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Deêlgebied || noôrd'n / Zuud <br> / overig !! Inweuners <br> 2025 || Oppervlakte <br> (land km²) || Dichteid <br> (inw./km²) |- | [[Charlois]] || Zuud || 71.000 || 11 || 6302 |- | [[Delfs'aeven]] || noôrd'n || 77.000 || 5 || 14944 |- | [[Feijenoôrd (deêlgebied)|Feijenoôrd]] || Zuud || 81.000 || 7 || 12196 |- | [[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] || Zuud || 63.000 || 12 || 5376 |- | [[Illegersberg-Schiebroek]] || noôrd'n || 45.000 || 12 || 3862 |- | [[Kraeliengen-Croôswiek]] || noôrd'n || 56.000 || 10 || 5364 |- | [[Noôrd (Rotterdam)|Noôrd]] || noôrd'n || 52.000 || 5 || 10243 |- | [[Oek van 'Olland]] || overig || 11.000 || 14 || 743 |- | [[Oôgvliet]] || overig || 36.000 || 9 || 3890 |- | [[Overschie]] || noôrd'n || 21.000 || 16 || 1261 |- | [[Pernis]] || overig || 5.000 || 2 || 3111 |- | [[Prins Alexander]] || noôrd'n || 98.000 || 17 || 5635 |- | [[Rotterdam Centrum]] || noôrd'n || 42.000 || 4 || 10191 |- | [[Rozenburg]] || overig || 13.000 || 5 || 2779 |- ! colspan=5 | Totael Rotterdam |- ! [[Rotterdam Rechter Maesoever|noôrd'n]] ¹ || 58% || 391.000 || 73 || 5356 |- ! [[Rotterdam-Zuud|Zuud]] ² || 32% || 215.000 || 39 || 5513 |- ! totael stad || 90% || 608.000 || 113 || 5379 |- ! overige <br> deêlgebieën || 10% || 65.000 || 30 || 2167 |- ! 'aevens ³ || || ~0 || 76 || |- ! totael gemeênte || || 673.000 || 218 || 3081 |} ¹ incl. bedrieventerrein'n ² incl. Wael'aeven-Eêm'aeven ³ Botlek-Europoôrte-Maesvlakte (68 km²) en Vondeliengenplaet (7 km²) <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Rotterdamse wijken.PNG|Deêlgebieën, wieken en buurten Rotterdams Rechter Maasoever.png|[[Rotterdam Rechter Maesoever|Rechter Maesoever]] (noôrd'n) Rotterdams-Zuid.png|[[Rotterdam Lienker Maesoever|Lienker Maesoever]] ([[Rotterdam-Zuud|Zuud]], [[Pernis]], [[Oôgvliet]] en Vondeliengenplaet) Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|[[Oek van 'Olland]] Map - NL - Municipality code 0600 (2009).svg|[[Rozenburg]] Map - NL - Rotterdam - Wijk 23 Botlek.svg|Botlek-Europoôrte-Maesvlakte ('aevengebied) </Gallery> == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den gemeênteraed.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html nlverkiezingen]</ref><ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën vant college van b&w'' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 25 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 || 1966 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 11 | || || | || || | || || | || || | || |- | [[GL]] ¹ | | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || 2 | 2 || 4 || 1 | 3 || 3 || 6 |- | [[PvdA]] | | 4 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 11 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|18 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|25 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 18 |- | [[Leefbaar Rotterdam]] (LR) | 11 | bgcolor="#e8e08e"|10 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|14 | 14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|17 | || || | || || | || || |- | [[D66]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 1 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | || 4 || |- | [[VVD]] | 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 9 || 6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 |- | [[DENK]] | 4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 4 || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CDA]] ² | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 8 || 8 || 10 | 10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 |- | [[PvdD]] | 1 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]]-([[SGP]]) ³ | 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"|1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[SP]] | 1 | 1 || 2 || 5 | 2 || 3 || 1 | 4 || 1 || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 1 | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | NIDA Rotterdam | | || 2 || 2 | || || | || || | || || | || || |- | [[PVV]] | | || 1 || | || || | || || | || || | || || |- | Stadspartij Rotterdam | | || || | || || 1 | 2 || 2 || | || || | || || |- | Unie 55+ | | || || | || || | 1 || || | || || | || || |- | Centrumdemocraten (CD) | | || || | || || | || 5 || 1 | || || | || || |- | Centrumpartij '86 (CP'86) ⁴ | | || || | || || | || 1 || 1 | 1 || || | || || |- | Solidair '93 | | || || | || || | || 1 || | || || | || || |- | Bejaardenpartij 65+ | | || || | || || | || || | || || | || 1 || |- | [[Boerenpartij]] (BP) | | || || | || || | || || | || || | || || 3 |- ! Totael ! 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 ! 45 || 45 || 45 |- ! Coalitie ! ! 25 || 23 || 23 ! 25 || 26 || 26 ! 34 || 34 || 33 ! 33 || 23 || 25 ! 24 || 36 || |- ! Opkomst ! 41% ! 39% || 47% || 43% ! 48% || 58% || 55% ! 50% || 57% || 48% ! 60% || 51% || 62% ! 58% || 55% || 86% |- |} ¹ 1966-1986: CPN, PPR, PSP + SAP, 1990: GL + SAP ² 1966-1970: ARP, CHU + KVP ³ 1966-1974: alleêne SGP, 1978-2018: SGP + CU (1978-1998: CU = GPV + RPF), 2022-2006: alleêne CU ⁴ 1986: Centrumpartij == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Rotterdam sins 1811.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-van-Rotterdam/7787 Geni]</ref> {| class="prettytable vatop" |- ! tied || naem || partie / stroômieng || opmerkienge |- | 1811 - 1813 | Willem Suermondt | | maire |- | 1813 - 1824 | Johan François van Hogendorp van Heeswijk | orangist | |- | 1824 - 1845 | Marinus Cornelis Bichon van IJsselmonde | | |- | 1845 - 1866 | Johan Frederic Hoffmann | conservaetief | |- | 1866 - 1881 | Joost van Vollenhoven | liberaol | |- | 1881 - 1891 | Sjoerd Vening Meinesz | liberaol | |- | 1891 - 1893 | Petrus Lycklama à Nijeholt | | |- | 1893 - 1906 | Frederik Bernard s'Jacob | liberaol | |- | 1906 - 1923 | Alfred Rudolph Zimmerman | ouw-liberaol | |- | 1923 - 1923 | Abraham van der Hoeven | [[CHU]] | waernemend |- | 1923 - 1928 | Johannes Wytema | | |- | 1928 - 1938 | Pieter Droogleever Fortuyn | [[LSP]] |- | 1938 - 1941 | Pieter Oud | [[VDB]] | |- | 1941 - 1941 | Arie de Zeeuw | [[SDAP]] | waernemend |- | 1941 - 1945 | Frederik Müller | [[NSB]] | |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | [[André van der Louw]] | PvdA | |- | 1982 - 1998 | [[Bram Peper]] | PvdA | |- | 1999 - 2008 | [[Ivo Opstelten]] | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | |- | 2024 - noe | [[Carola Schouten]] | [[CU]] |} ==Trivia== * Een Zeêuws 'ezegde luujt: ''Rotterdam, daa kom nog gjîn goeie nond vâdaôn.'' * Rotterdam stoôt op plekke acht van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Rotterdam stoôt op plekke twi van misdaedigste gemeênte van Nederland.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/1976199/rotterdam-opnieuw-op-plek-2-meeste-misdrijven-maar-deze-gemeente-is-juist-bijzonder-veilig Rijnmond]</ref> * Rotterdam ei o a. een steêband mie den [[Vlaonderen|Vlaemse]] stad [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]], den [[Wallonië|Waelse]] stad [[Luuk (gemeênte)|Luuk]] en den [[Luxemburg (land)|Luxemburgse]] stad [[Esch-sur-Alzette]]. == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Wilhelminapier.jpg|Wulleminapiere Rotterdam Erasmusbrug Kop van Zuid 20050928 40201.JPG|Kop van Zuud Rotterdam skyline.jpg|De skyline van Rotterdam Rotterdam NationaleNederlanden.jpg|Gebouw Delftse Poôrte Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast en ventilaosiegebouw Maestunnel potlood-kubus2.jpg|Bibliotheek (''Stofzuiger''), Blaektoren (''Het Potload'') en de Kubusweuniengen Rotterdam Nieuwbouw op Zuid.jpg|Gezicht op de nieuwbouw in Rotterdam-Zuud Montevideo 2010.JPG|Montevideo Rotterdam vanbrienenoord brug.jpg|Van Brienenoôrdbrugge 513763 Stadhuis.jpg|Stad'uus StadionFeyenoord.jpg|Voebalstaedion Feyenoord Erasmus Universiteit.jpg|Erasmus Universiteit Rotterdam Pays-Bas Rotterdam Sint-Laurenskerk Portail Ouest - panoramio (1).jpg|Groôte of Sint-Laurenskerke Rotterdam - Oude of Pilgrimvaderskerk (2).jpg|Pelgrimvaerskerke (Delfs'aeven) Rotterdam hillegondakerk.jpg|Illegondakerke (Illegersberg) </Gallery> == Bekende inweuners == {{div col|cols=2}} * [[Stephan van Baarle]], politicus (raedslid) * [[Gert van den Berg]], politicus * [[Harald Bergmann]], politicus (veuzitter Rotterdam Centrum) * [[Herman den Blijker]], kok * [[Henri Bontenbal]], politicus * [[Ingrid Coenradie (PVV)]], politicus (raedslid) * [[Gerard Cox]], zanger, acteur en cabaretier * [[Gerben Dijksterhuis]], politicus * [[Jo Dumon Tak]], kunstschilder * [[Joost Eerdmans]], politicus (wetouwer) * [[Desiderius Erasmus]], theoloog en filosoof * [[Pim Fortuyn]], schriever en politicus (raedslid) * [[Joan Franka]], zangeres * [[Dirk de Geer]], journalist en politicus (premier, raedslid) * [[Herman Heijermans]], toneêlschriever * [[Willem Jan op 't Hof]], predikant en theoloôg * [[Jan de Hoop]], nieuwsleêzer * [[Hugo de Jonge]], politicus (wetouwer) * [[Vincent Karremans]], ongernemer en politicus (wetouwer) * [[Barbara Kathmann]], politicus (wetouwer) * [[Gerrit Hendrik Kersten]], predikant en politicus * [[Wouter Kolff]], politicus * [[Tunahan Kuzu]], presentator en politicus (raedslid) * [[Ruud Lubbers]], ongernemer en politicus (premier) * [[Joseph Luns]], diplomaet en politicus * [[Barry Madlener]], maekelaer en politicus (raedslid) * [[Frans Mallan]], predikant * [[Yvonne van Mastrigt]], pliesiefunctionaoris en politicus (veuzitter Iesselmonde) * [[Edson Olf]], politicus (wiekraedslid) * [[Cees Pille]], politicus (wiekraedslid) * [[Koos Schouwenaar]], marineofficier en politicus * [[Koen Schuiling]], politicus * [[Ronald Sørensen]], leraer en politicus (raedslid) * [[Jan Willem Stikkers]], priester-predikant * [[Cornelis Tromp]], admiraol * [[Henk de Vree]], ongernemer en politicus * [[David van Weel]], diplomaet en politicus * [[Tjerk Westerterp]], politicus * [[Gert van Zwieten]], militair en politicus {{div col end}} ==Zie ok== {{div col|cols=3}} * [[Bergsche Plassen]] * [[Blaek]] * [[Boômpjes]] * [[Coôlsingel]] * [[De Kuup]] * [[Delfs'aeven]] * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] * [[Erasmusbrugge]] * [[Essalammoskeê]] * [[Euromast]] * [[Excelsior]] * [[Feyenoord]] * [[Hofplein]] * [[Illegersberg]] * [[Kaetendrecht]] * [['t Kasteêl]] * [[Kop van Zuud]] * [[Kraeliengen (Rotterdam)|Kraeliengen]] * [[Kraeliengse Bos]] * [[Kraeliengse Plas]] * [[Laurenskerke]] * [[Maesboulevard]] * [[Maestunnel]] * [[Nieuwe Maes]] * [[Noôrdereiland]] * [[Oek van 'Olland]] * [[Pernis]] * [[Rotte]] * [[Rotterdam Lienker Maesoever]] * [[Rotterdam Rechter Maesoever]] * [[Rotterdam-Zuud]] * [[Sparta]] * [[Stad'uus van Rotterdam]] * [[Stadion Woudestein]] * [[Station Rotterdam Centraol]] * [[Synagoge ABN Davidsplein]] * [[Van Brienenoôrdbrugge]] * [[Wullemsbrugge]] {{div col end}} == Noôten == {{div col|cols=2}} <references/> {{div col end}} == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.rotterdam.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] * [https://historiek.net/thema/rotterdam/ Historiek] * [https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/verhalen/de-geschiedenis-van-rotterdam-het-verhaal-dat-iedere-rotterdammer-moet-kennen/ Geschiedenis van Zuid-Holland] - Rotterdam * [https://www.roterodamum.nl/over-roterodamum/onstaansgeschiedenis/# Roterodamum] (tiedlien) * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/thema-rotterdam.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.rotterdamsballonnenbedrijf.nl/blog/vragen-rotterdam Rotterdams Balonnenbedrijf] (feiten) * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam] * [https://www.deoudrotterdammer.nl/ De Oud-Rotterdammer] Nieuws: * [https://www.ad.nl/rotterdam Algemeen Dagblad] * [https://www.rijnmond.nl/lokaal/rotterdam Rijnmond] * [https://www.dehavenloods.nl/ De Havenloods] {{div col end}} {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Stad in Zuud-'Olland]] ftkuceth0piucetqape5j4ogawajwfs 0 7016 174005 173258 2026-04-07T05:37:39Z Orpers 15791 /* Gebore */ 174005 wikitext text/x-wiki {{jaorboks}} '''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]]. [[plaetje:Exterieur OVERZICHT VAN DE STAD (NA OORLOGSSCHADE) - Middelburg - 20263915 - RCE.jpg|miniatuur|Gebombardeêrd [[Middelburg]]]] == Gebeurtenisse == * [[9 meie]] - [[Duutsland|Duutse]] troepen valn [[Denemarken]] en [[Noorwegen]] binn'n. * [[10 meie]] - Duutse troepen valn [[Frankriek]] maer ok [[Nederland]], [[Belhië]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] binn'n. Oal dizze drie lan'n reake noe ok betrokken bie de [[Twidde Waereldoôrlog]]. * 10 meie - [[Winston Churchill]] wor premier vant [[Vereênigd Konienkriek]]. * [[13 meie]] - Koniengin [[Wullemina der Nederlan'n|Wullemina]] en den Nederlandse [[kabinet-De Geer II|reherieng]] vluchtten nae [[Iengeland]]. * [[14 meie]] - De binnenstad van [[Rotterdam]] wor verieneweerd deu Duutse bommenwêrrepers. * [[15 meie]] - [[Nederland]] (be'alve [[Zeêland]]) geêft z'n eige in [[Riesoôrd]] an de Duutsers over. * [[16 meie]] - Den Duutse bezetter voert in Nederland den Midden-Europeêse Tied (MET) in.<ref>[https://nos.nl/artikel/2000803-iedere-plaats-had-z-n-eigen-tijd NOS]</ref> * [[17 meie]] - [[Middelburg]] wor zwaer 'ebombardeerd deu Duutse bommenwerpers. 24 inweuners komme ierbie om 't leven. Zeêland (be'alve [[Zeêuws-Vlaonderen]]) geêft z'n eige over an de Duutsers. * [[19 meie]] - De leste Nederlandse troepen verleate Zeêuws-Vlaonderen nae 10 daehen verzet tehen de Duutse overmacht. * [[27 meie]] - De leste Belhiese troepen verleate Zeêuws-Vlaonderen (bie [[Truzement]]). * [[28 meie]] - [[Belhië]] geeft z'n eige over an de Duutsers. * [[22 juni]] - [[Frankriek]] geeft z'n eige over an de Duutsers. De helt wor bezet deur Duutsland, de aore helt wor as [[Vichy]]-Frankriek een satellietstaete van de Duutsers. * [[6 auhustus]] - Behun van de [[Veêrdienste van Krunige nae Perkpolder|veêrdienste van Krunige nae Perkpolder]]. * [[3 september]] - 't [[Kabinet-Gerbrandy I]] treedt an. * [[7 december]] - Duutsland begint de ''Blitz op [[Londen]]''. De aanhouwernde bombardement'n kostte an 30.000 man 't leven. == Gebore == * [[13 feberwari]] - [[Bram Peper]], Nederlands socioloôg en politicus * [[6 maerte]] - [[Gerard Cox]], Nederlands zanger, acteur en cabaretier * [[26 december]] - [[Harmen Siezen]], Nederlands nieuwsleêzer == Bouwwêrreken == <gallery> Rotterdam charlois ventilatiegebouw.jpg|''ventilaotiegebouwen Maestunnel [[Rotterdam]]'', Ad van der Steur </gallery> == Kunstwêrreken == <gallery> Ivan Bilibin 002.jpg|(1940) Ivan Bilibin </gallery> == Noôten == <References/> [[Categorie:Twintegste eêuwe]] msn6vngyxtdghlavjp2lmb2vsm1eg5l 0 7823 173978 173977 2026-04-06T12:00:59Z Orpers 15791 /* Gemeênteraed */ 173978 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte2 |naam = Bergen op Zoom |dialect1 = Braebants |naam1 = Bèrge, Berrege |dialect2 = |naam2 = |locatie = NL - locator map municipality code GM0748 (2016).png |kaart = Gem-BergenopZoom-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Noord-Braebant |streek1 = West-Braebant |streek2 = [[Baronie en Markiezaet]], [[Braobantse Wal]] |hoofdplaats = Berrehe op Zoom |oppervlakte = 93 |oppervlakte1 = 80 |oppervlakte2 = 13 |inwoners = 70.000 |datum = 2025 |dichtheid = 878 |graden = {{Koord|51|30|N|4|17|L}} }} '''Berrehe op Zoom / Berrehe op Zoôm / Berrehe / Bergen''' is een gemeênte en stad in den provincie [[Noord-Braebant]]. Den gemeênte ei 70.000 inweuners, den stad 56.000. Berrehe op Zoom is in 1997 vergroôt mie den gemeênte [[Halsteren]]. Berrehe op Zoom leit in westelek Noord-Braebant en is voe delen van [[Zeêland]] van belang as verzurgiengsstad. Veural [[Tole (eiland)|Tole]] is voe vee voorzieningen an'eweze op Berrehe. Berrehe op Zoom wier in den 18e eeuw veroverd deu Frankriek en deerom is die naem ok bie'eschreve op den Arc de Triomph in Parijs. Den stad leit half op den Braebanse Wal en half in de voorliggende polders. Een deel van den nieuwbouwwiek Bergse Plaet is veroverd op den [[Oôsterschelde]], al is nae den anleg van den [[Oesterdam]] en den [[Markiezaotskaoi]] den stad of'eslote van den rest van den Oôsterschelde. Dit stik waeter hiet noe [[Markiezaotsmeer]]. Den binnenstad van Berrehe ao vee kroegjes en terrasjes en is in 2009 verkoze toet beste binnenstad van Nederland. Bezienswaerdig is onger meer 't staduus. Berrehe op Zoom liet an den [[Rieksweg 58|A58]], wa voo den bereikbaoreid vanuut wes'en ([[Vlissienge]] en [[Middelburg]]) en oôs'en [[Roosendael|Rozendael]]) zurgt. Vanuut 't noor'n ([[Rotterdam]]) is Berrehe op Zoom bereikbaer via den [[A4]]. Ok [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]] is via deêze wegt snel bereikbaer. Net onger den stad leit 't [[Knoôppunt Markiezaot|knoôppunt Markiezaot]], tussen den A4 en den A58. Berrehe op Zoom ao een stasjon an den [[Zeeuwse lijn]]. == Plekken == {| class=wikitable |- valign=top | [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Bergen op Zoom.png|links|kaderloos]] | * Berrehe op Zoom * [[Halsteren]] * [[Lepelstraet]] |} == Gemeênteraed == Saemenstellieng van den [[gemeênteraed]].<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_NB.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2014 ! 2010 || 2006 || 2002 |- | Gemeente Belangen <br> Werknemers Partij (GBWP) | 8 | 7 || 9 || 8 | 6 || 4 || 5 |- | [[VVD]] | 5 | 5 || 5 || 5 | 5 || 4 || 5 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | 5 | || || | || || |- | [[GL]] | | 2 || 2 || 1 | 2 || 1 || 2 |- | [[PvdA]] | | 2 || 2 || 3 | 5 || 7 || 3 |- | [[D66]] | 3 | 3 || 3 || 4 | 3 || || |- | [[PVV]] | 3 | || || | || || |- | [[CDA]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 3 || 4 || 5 |- | Lokaal Realisme | 2 | 3 || || | || || |- | Belang van Bergen op Zoom (BVB) | 2 | 1 || || | || || |- | Bergs Collectief | 2 | 1 || || | || || |- | Samen0164 | 1 | 1 || || | || || |- | Bergse Sociaal Democraten (BSD) | 1 | 2 || 2 || 4 | 2 || || |- | Lijst Linssen | | 3 || 4 || 5 | 6 || 7 || 5 |- | [[SP]] | | 1 || 1 || | 1 || 2 || |- | [[50+]] ¹ | | 1 || 1 || | || || |- | [[D66]]-Bergse Sociaal Democraten | | || || | || 2 || 3 |- | Groepering Leefbaarheid <br> BoZ-Halsteren-Lepelstraat ² | | || || | || 1 || 5 |- | Politieke Partij Wij ² | | || || | || 1 || |- ! Totael ! 35 ! 33 || 33 || 33 ! 33 || 33 || 33 |- ! Opkomst ! 49% ! 45% || 50% || 49% ! 50% || 54% || 56% |} ¹ 2018: Steunpunt Bergen op Zoom ² In 2010 bie Lijst Linssen == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Berrehe op Zoom sins 1811.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-in-NOORD-BRABANT-nl/8658 Geni]</ref> {|class=wikitable |- ! Tied !! Naem !! Partie / stroômieng !! Biezonderheên |- | 1811 - 1811 || Gerard Vermeulen || || |- | 1811 - 1818 || ? || || |- | 1818 - 1818 || Petrus Josephus Cuypers || reheriengs'ezind || |- | 1819 - 1824 || Jan Vergroesen || || |- | 1824 - 1837 || Petrus Josephus Cuypers || reheriengs'ezind || |- | 1837 - 1847 || Jacob Dirk de Roock || || |- | 1848 - 1885 || Petrus Josephus Constantinus Felix van Hasselt || || |- | 1885 - 1892 || Antonius Jacobus Lambertus de Roock || || |- | 1892 - 1898 || Franciscus Maria Amandus van Schaeck Mathon || || |- | 1899 - 1924 || Bernardus Johannes Hulshof || || |- | 1924 - 1929 || Hendrikus Stulemeijer || [[RKSP]] || |- | 1929 - 1941 || Petrus Antonius Franciscus Blom || RKSP || |- | 1941 - 1944 || Henricus Antonius Franciscus Lijnkamp || || |- | 1945 - 1952 || Herman Witte || [[KVP]] || (waernemend) |- | 1952 - 1965 || Leo Peters || KVP || |- | 1965 - 1981 || Louis van de Laar || KVP, [[CDA]] || |- | 1982 - 1994 || Pieter Zevenbergen || [[VVD]] || |- | 1994 - 2000 || Ans van den Berg || VVD || |- | 2000 - 2004 || Peter van der Velden || [[PvdA]] || |- | 2004 - 2005 || Dick de Cloe || PvdA || waernemend |- | 2005 - 2013 || [[Han Polman]] || [[D66]] || |- | 2013 - 2013 || Dick de Cloe || PvdA || waernemend |- | 2013 - 2013 || Frank Petter || CDA || |- | 2023 - noe || [[Margo Mulder]] || PvdA || |- |} == Trivia == * Berrehe op Zoom stoôt op plekke 151 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * Deur [[GroenLienks]] in de Zeêuwse Staeten wier in 2010 e'opperd om Berrehe op Zoom mar bie Zeêland te voehe. == Bekende inweuners == * [[Ad Havermans]], politicus == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.bergenopzoom.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231117101508/https://www.plaatsengids.nl/bergen-op-zoom Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/bergen-op-zoom/ AlleCijfers] <Gallery> Bergen op zoom 006.jpg|Staduus Bergen op zoom 007.jpg|Groôte Mart Bergen op Zoom Gertrudiskerk sideview.JPG|Sint-Gertrudiskerke 20040102 Bergen op Zoom Markiezenhof.jpg|Markiezenhof Bergen op zoom 008.jpg|Gevangenpoôrte </Gallery> {{Provincie Noord-Braebant}} [[Categorie:Berrehe op Zoom| ]] [[Categorie:Stad in Noord-Braebant]] 871tor0gdmfsvu51jtori6u9yvxzq10 0 13044 173979 160360 2026-04-06T16:02:53Z Orpers 15791 /* Premiers */ 173979 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Franse GemeenschapLocatie.svg|miniatuur|Franse Gemeênschap]] De '''Franse Gemeênschap''' of '''Federaotie Wallonië-Brussel''' ([[Frans]]: ''Communauté française de Belgique / Fédération Wallonie-Bruxelles'') is gericht op de Franstaelige tael en cultuur in 't [[Waelse Hewest]] (ok Wallonië 'enoemd, is bienae helemael Franstaelig)<ref>In 't uuterste oôsten van Wallonië wor [[Duuts]] 'esproke, de [[Duutstaelige Gemeênschap]].</ref> en in 't [[Brussels Oôdstedelijk Hewest]] (is tweetaelig, wor ok [[Nederlands]] 'esproke). D'r weune ongeveêr 4,6 meljoen mins'n (2025). D'n oôdstad is [[Brussel]]. == Politiek == === Parlement === Verkiezinge van 't [[Parlement van de Franse Gemeênschap]]:<ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Partie ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2009 ! 2004 ! 1999 ! 1995 |- | PRL / MR | 31 | 23 | 30 | 23 | 26 | 25 | 24 |- | PS | 24 | 28 | 36 | 35 | 41 | 29 | 35 |- | PSC / cdH / LE | 19 | 11 | 16 | 16 | 17 | 16 | 18 |- | PTB | 12 | 13 | 2 | | | | |- | Ecolo | 7 | 16 | 6 | 18 | 5 | 18 | 10 |- | FDF / DéFI | 1 | 3 | 3 | 2 | | 5 | 4 |- | PP | | | 1 | | | | |- | FN | | | | | 4 | 1 | 3 |- ! Totael ! 94 ! 94 ! 94 ! 94 ! 93 ! 94 ! 94 |} === Premiers === {| class="wikitable sortable" ! Premier !! Tied !! Jaer !! Partie |- | Philippe Moureaux | 1981-1985 | 4 | PS |- | Philippe Monfils | 1985-1988 | 3 | PRL |- | Philippe Moureaux | 1988-1988 | 0 | PS |- | Valmy Féaux | 1988-1992 | 4 | PS |- | Bernard Anselme | 1992-1993 | 1 | PS |- | Laurette Onkelinx | 1993-1999 | 6 | PS |- | Hervé Hasquin | 1999-2004 | 5 | PRL |- | Marie Arena | 2004-2008 | 4 | PS |- | Rudy Demotte | 2008-2019 | 11 | PS |- | Pierre-Yves Jeholet | 2019-2024 | 5 | MR |- | Élisabeth Degryse | 2024-noe | 1 | LE |- |} == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.belgium.be/nl/over_belgie/overheid/gemeenschappen/franse_gemeenschap De Franse Gemeênschap], belgium * [https://www.federation-wallonie-bruxelles.be/ Fédération Wallonie-Bruxelles] {{ProvinciesBelhië}} [[Categorie:Gemeênschap van België]] [[Categorie:Wallonië]] [[Categorie:Brussels Hewest]] fa4pghd71a9lwp1k1abpzabjeprsu3g 0 13045 173980 160358 2026-04-06T16:03:41Z Orpers 15791 /* Premiers */ 173980 wikitext text/x-wiki {{Gewest3 |naem = Duutstaelige Gemeênschap |vlagge = Flag of the German Community in Belgium.svg |waepen = BE DG Belgien COA.svg |kaerte = Duitstalige GemeenschapLocatie.svg |kaerte1 = Karte Deutschsprachige Gemeinschaft Gemeinden und Orte gesamt.jpg |land = België |oôdstad = Eupen |taelen = [[Duuts]] ([[Platdiets]], [[Ripuarisch]], [[Luxemburgs]]) |opp = 854 |inweuners = 80.000 |daotum = 2025 |dichteid = 93 |arrond. = / |gemeênten = 9 |volkslied = / |feêstdag = 15 november |graden = {{Koord|50|26|N|6|16|L}} |website = https://ostbelgienlive.be/desktopdefault.aspx }} De '''Duutstaelige Gemeênschap (van België)''' of '''Ostbelgien''' ([[Duuts]]: ''Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens'' of ''Ostbelgien'') is gericht op de Duutstaelige tael en cultuur in 't [[Waelse Hewest]] (ok Wallonië 'enoemd, is bienae helemael [[Frans]]taelig). Duuts wor in 't uuterste oôsten van Wallonië 'esproke, in negen gemeênten van de [[Oôstkantons]] in de provincie [[Luuk (provincie)|Luuk]]. De Duutstaelige Gemeênschap ei ok wat hewestelijke taeken. D'n oôdstad is [[Eupen]]. == Gemeênten == {| class = "wikitable" ! colspan="5" | Gemeênten in de Duutstaelige Gemeênschap |- ! Nr. ! Duutse naem ¹ ! Franse naem ! Kanton ! rowspan="10" | [[Plaetje:Duitstalige GemeenschapGemeenten.png|150px]] |- | 1 | [[Eupen]] ² | Eupen | Eupen |- | 2 | [[Kelmis]] | La Calamine | Eupen |- | 3 | [[Lontzen]] | Lontzen | Eupen |- | 4 | [[Raeren]] | Raeren | Eupen |- | 5 | [[Amel]] | Amblève | Sankt Vith |- | 6 | [[Büllingen]] | Bullange | Sankt Vith |- | 7 | [[Burg-Reuland]] | Burg-Reuland | Sankt Vith |- | 8 | [[Bütgenbach]] | Butgenbach | Sankt Vith |- | 9 | [[Sankt Vith]] ² | Saint-Vith | Sankt Vith |} ¹ Officiële naem ² Stad == Politiek == === Parlement === Verkiezienge van 't [[parlement van de Duutstaelige Gemeênschap]]:<ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Partie ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2009 ! 2004 ! 1999 ! 1995 ! 1990 |- | PJU-PDB / ProDG | 8 | 6 | 6 | 4 | 3 | 3 | 3 | 4 |- | CSP | 5 | 6 | 7 | 7 | 8 | 9 | 10 | 8 |- | Vivant | 4 | 3 | 2 | 2 | 2 | | | |- | SP | 3 | 4 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 4 |- | PFF | 3 | 3 | 4 | 4 | 5 | 6 | 5 | 5 |- | Ecolo | 2 | 3 | 2 | 3 | 2 | 3 | 3 | 4 |- ! Totael ! 25 ! 25 ! 25 ! 25 ! 25 ! 25 ! 25 ! 25 |} === Premiers === {| class="wikitable sortable" ! Premier !! Tied !! Jaer !! Partie |- | Bruno Fagnoul | 1984-1986 | 2 | PFF |- | Joseph Maraite | 1986-1999 | 13 | CSP |- | Karl-Heinz Lambertz | 1999-2014 | 15 | SP |- | Oliver Paasch | 2014-noe | 11 | ProDG |- |} == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.belgium.be/nl/over_belgie/overheid/gemeenschappen/duitstalige_gemeenschap De Duutstaelige Gemeênschap], belgium * [https://ostbelgienstatistik.be/desktopdefault.aspx/tabid-2569/4686_read-32765/ Statistikportal], Ostbelgien {{ProvinciesBelhië}} [[Categorie:Duutstaelige Gemeênschap| ]] [[Categorie:Wallonië]] lxbncrafmb5o97uqde50cg2pgz5e24d 0 14811 174004 168855 2026-04-07T05:36:16Z Orpers 15791 174004 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Burgemeester van Rotterdam Bram Peper, Bestanddeelnr 934-4161.jpg|frameless|rechts]] '''Bram Peper''' ([[Haerlem]], 13 feberwari [[1940]] - [[Capelle an den Iessel]], 20 auhustus [[2022]]) was 'n Nederlandse socioloog en politicus vò de [[PvdA]]. Um was van 1975 toet 1982 'oôgleraer an d' [[Erasmus Universiteit Rotterdam]]. Van 16 maerte 1982 toet 3 auhustus 1998 was um burhemeêster van [[Rotterdam]] en van 1998 toet 2000 minister van Binn'nlandse Zaeken in 't [[kabinet-Kok II]]. == Lienks nae buten == * [https://web.archive.org/web/20220820211240/https://www.parlement.com/id/vg09llpn0et0/a_bram_peper?ac=1:lvq:u:3Db4RvheAiM16SkJpodFJZoxStc Parlement.com] * [https://stadsarchief.rotterdam.nl/apps/stadsarchief.nl/zoek-en-ontdek/themas/1-stad-7-burgemeesters/peper/ Stadsarchief Rotterdam] {{DEFAULTSORT:Peper, Bram}} [[Categorie:Minister (Nederland)]] [[Categorie:Burhemeêster (Nederland)]] [[Categorie:PvdA-politicus]] [[Categorie:Nederlands weêtenschapper]] [[Categorie:Politiek in Rotterdam]] dwqcbxi9rybk9pithzmz0e9ecjfbwg4