Gemeinden der Schweiz - Alemannische Wikipedia

# Gemeinden der Schweiz

### Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

Technische Yschränkung: Dr koräkt Titel wär: »Gmeinde vo dr Schwiiz«

| Dialäkt: Züridütsch (See)

D Gmeinde vo dr Schwiiz sind sit em Mittelalter historisch gwachseni Gebilde vo underschiedlicher Flächi und Bevölkerigszahl. Der Artikel befasst sich hauptsächlich mit de sogenannte Politische Gmeinde. Für wiitere Gmeindsarte lueg im Artikel Gmeind.

## [ändere] Autonomie

D Gmeindsautonomie umfasst alli Bereich, wo dur de Bund und Kantön nöd abschlüüssend greglet sind.

D Selbstschtändigkeit isch viile Gmeinde sehr wichtig. Für de Schwiizer Historiker Prof. Adolf Gasser (1903-1985) chann nur dasjenige Schtaatswese demokratisch gnännt werde, wo dr Bürger e inneri Bindig zur Gmeind hät und wo mit dem Fundament vo unde nach obe wachst und dur das d Idee vo dr Selbschtverwaltig i dr Gmeindsfreiheit repräsentiert isch.

Drum exischtiered au no 2'740 politischi Gmeinde (Schtand Januar 2006; 18 Gmeinde verschwinded us de Aazahl Leerwohnigszellig BfS vom Juni 2005).

Usserdem gits viili wiiteri als "Gmeinde" bezeichneti Körperschafte, wo über keis Territorium verfüeged, jedoch en beschtimmte öffentliche Zweck erfülled (z.B. Betriibe vonere Wasserversorgig, ere Schuelorganisation, etc.). Dezue zelled insbsunderi Schuelgmeinde, aber au Zivigmeinde und Ortsgmeinde.

## [ändere] Gmeindsfusione

Trotzdem gsehnd sich viili chliineri Gmeinde zwunge, Fusionsprojekt mit ihrne Nachbere is Aug z fasse. Gründ defür sind: funktionells Zämewachse vo de Siedligsgebiet, Komplexität vo de Uufgaabe/Überforderig vo de Behörde vo Chliigmeinde, Nachwuchsmangel für Gmeindsbehörde, mangelnds politischs Gwicht im Kanton, us Sicht vo einige Experte au di suboptimali Grössi (Aazahl Iiwohner) per se. Anderi Experte und Schtudie wiised jedoch druf hii, dass d Grössi elei nöd uusschlaggebend isch. Chliineri Gmeinde händ viilfach e effizienti, choschtegünschtigi und bürgernahi Verwaltig (Milizsyschtem) und ihri Finanze besser im Griff.

Grosszügigi Subventione siitens vo de Kantonsregierige, ja eigentlichi Fusionsprojekt (wie i de Kantön Freiburg/Fribourg und Ticino/Tessin) sind en zuesätzliche Aaschtoss für Gmeindsfusione. lueg au: Gmeindsfusione i dr Schwiiz

Am 7. Mai 2006 hät d Glarner Landsgmeind überraschend e Reduktion vo bisher 27 uf ganzi drei Gmeinde ufs Jahr 2011 beschlosse. Dr Aatrag vo dr Regierig hät e Reduktion uf zehn Gmeinde vorgseeh ghaa. Das isch somit di radikalschti Gmeindsfusion bisher. Es lauft aber no en Rekurs gäge de Beschluss.

## [ändere] Entwicklig

Dur d Gmeindsfusione ninnt d Aazahl vo de politische Gmeinde i dr Schwiiz schtändig wiiter ab (Zahle per 1. Januar):

2006 | 2005 | 2004 | 2003 | 2002 | 2001 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 1994 | 1993 | 1992 | 1991 | 1990
--- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | ---
2'740 | 2'758 | 2'815 | 2'842 | 2'865 | 2'880 | 2'896 | 2'899 | 2'903 | 2'915 | 2'929 | 2'940 | 2'975 | 3'013 | 3'015 | 3'017 | 3'018

## [ändere] Aazahl vo de Gmeinde i de Kantön

Kanton | Aazahl Gmeinde
--- | ---
Kanton Aargau | 229
Kanton Appezell Innerrhode | 6
Kanton Appezell Usserrhode | 20
Kanton Bern | 398
Kanton Basel-Landschaft | 86
Kanton Basel-Schtadt | 3
Kanton Freiburg | 168
Kanton Genf | 45
Kanton Glarus | 25
Kanton Graubünde | 207
Kanton Jura | 83
Kanton Luzern | 97
Kanton Neueburg | 62
Kanton Nidwalde | 11
Kanton Obwalde | 7
Kanton St. Galle | 89
Kanton Schaffhuuse | 32
Kanton Solothurn | 125
Kanton Schwyz | 30
Kanton Thurgau | 80
Kanton Tessin | 198
Kanton Uri | 20
Kanton Waadt | 381
Kanton Wallis | 153
Kanton Zug | 11
Kanton Züri | 171

## [ändere] Grösseklasse

Di gröschte Gmeinde sind d Schtädt Zürich, Genf, Basel, Bern und Lausanne. Mit ere Bevölkerig vo meeh als 100'000 Persone gelted si als Grossschtädt. Winterthur, St. Gallen und Luzern händ meeh als 50'000 Iiwohner.

Wiiteri 113 Gmeinde wiised meeh als 10'000 Iiwohner uuf und gelted demit schtatistisch als Schtadt. Mängi bezeichned sich aber wiiterhii als "Gmeind" (Bsp.: Schtäfa im Kanton Züri). Hingäge gits au Schtädtli mit altem Schtadtrecht aber wiit under 10'000 Iiwohner, wo schtolz sind, sich "Schtadt" nenne z dörfe. (Biischpiil: Eglisau, Kaiserschtuel, Bischofszell, Sempach oder Fürschtenau). Lueg au Lischte vo de Schtädt i dr Schwiiz.

Dass d Schwiiz au chliinschti Gmeinde uufwiist, zeiged verschiedeni Parameter:

- dr Median betreit 960 Iiwohner (Zahle Endi 2004 nach BfS ESPOP) (d.h. mer hät alli Gmeinde dr Grössi naa sortiert. 50% lieged über, di anderi Hälfte under dem Wert),
- dr Durchschnitt hingäge isch 2'672 Iiwohner (Zahle Endi 2004 nach BfS ESPOP) (d.h. rein rechnerischi Grössi: Gsamti Iiwohnerzahl vo allne Gmeinde teilt dur d Aazahl Gmeinde)

50% vo de Gmeinde wiised also e Bevölkerigszahl under 960 Persone uuf. Es verwunderet daher nöd, wänn mer 120 Gmeinde (4.3%) mit 100 Iiwohner und drunder zellt hät (chliinschti Gmeind isch Endi 2004 Corippo mit 17 Iiwohner).

Grösseklasse chönnd au nach dr Gemeindsflächi bildet werde. Di gröschti Gmeind vo dr Schwiiz isch Bagnes im Kanton Wallis mit 282.55 km² , di chliinschte sind mit je 0.32 km² d Gmeinde Rivaz im Kanton Waadt und Kaiserschtuel im Kanton Aargau. Zwüsched dr Meereshöchi und dr Flächi gits en klare Zämehang - je höcher glege deschto grösser werded d Gmeindsflächene. Am meischte chliini Gmeinde gits im Südtessin.

## [ändere] Übersicht der grössten und kleinsten Gemeinden der Schweiz

Zahle am 31. Dezember 2004 gmäss ESPOP, dr Nachfüehrig vo de Bevölkerigszahle vo dr Eidgenössische Volkszellig 2000 durs Bundesamt für Schtatistik.

De gröschte Gmeinde:

Rang | Gmeind | Kanton | Iiwohnerzahl | Agglomeration (2000)
--- | --- | --- | --- | ---
1. | Züri | ZH | 345'236 | 1'080'728
2. | Genève | GE | 178'487 | 471'314
3. | Basel | BS | 164'964 | 479'308
4. | Bern | BE | 122'304 | 349'096
5. | Lausanne | VD | 117'389 | 311'441
6. | Winterthur | ZH | 92'818 | 123'416
7. | St. Gallen | SG | 70'533 | 146'385
8. | Luzern | LU | 57'501 | 196'550
9. | Lugano | TI | 48'865 | 120'800
10. | Biel/Bienne | BE | 48'642 | 88'896
11. | Thun | BE | 41'000 | 89'522
12. | Köniz | BE | 37'067 | -
13. | La Chaux-de-Fonds | NE | 36'888 | 47'545
14. | Schaffhuuse | SH | 33'611 | 61'399
15. | Fribourg | FR | 32'988 | 94'867
16. | Chur | GR | 32'434 | 66'235
17. | Neuchâtel | NE | 31'968 | 77'832
18. | Vernier | GE | 29'930 | -
19. | Uschter | ZH | 29'463 | -
20. | Sion | VS | 28'046 | 52'226

De chliinschte Gmeinde:

Rang | Gmeind | Kanton | Iiwohnerzahl
--- | --- | --- | ---
1. | Corippo | TI | 17
2. | Martisberg | VS | 24
2. | Portein | GR | 24
4. | Mulegns | GR | 25
5. | Bischter | VS | 27
6. | Clugin | GR | 29
6. | Goumoens-le-Jux | VD | 29
8. | Montfavergier | JU | 34
9. | Gresso | TI | 35
10. | Monible | BE | 36
11. | Cauco | GR | 38
11. | Indemini | TI | 38
11. | St. Martin | GR | 38
14. | Calpiogna | TI | 39
14. | Innerferrera | GR | 39
14. | Le Peuchapatte | JU | 39
14. | Romairon | VD | 39
14. | Selma | GR | 39
19. | Ghirone | TI | 40
19. | Vaugondry | VD | 40

## [ändere] Alphabetischi Lischte vo de Schwiizer Gmeinde

(nach em Bundesamt für Schtatistik, mit Mutatione bis 29. Januar 2006, gmäss Nachträge zum Amtliche Gmeindsverzeichnis vo dr Schwiiz)

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - T - U - V - W - X - Y - Z

## [ändere] Gmeinde nach Kantön

AG - AI - AR - BE - BL - BS - FR - GE - GL - GR - JU - LU - NE - NW - OW - SG - SH - SO - SZ - TG - TI - UR - VD - VS - ZG - ZH

## [ändere] Lueg au

- Lischte vo de Schtädt i dr Schwiiz
- Lischte vo düütsche Bezeichnige vo Schwiizer Orte
- Lische vo französische Bezeichnige vo Schwiizer Orte
- Lischte vo de Kantön vo dr Schwiiz (mit Abchürzige)
- Lischte vo de Bezirk und Dischtrikte i dr Schwiiz
- Gmeindsnummere
- Amlichs Gmeindsverzeichnis vo dr Schwiiz
- Uufghobeni politischi Gmeinde vo dr Schwiiz
- Namesänderige vo politische Gmeinde vo dr Schwiiz
- Gmeindsfusione i dr Schwiiz

## [ändere] Weblinks

- D Fahne vo allne Schwiizer Gmeinde
- Links und Photos zu 4'000 Gmeinde und Ortschafte

Kategorie: Artikel uf Züritüütsch | Schwiizer Politik

##### Views

- Artikel
- Diskussion
- Itzigi Version

##### Mitarbeit

- Wikipedia-Portal
- Artikel wo fähle
- Letschti Änderige

##### Hilf

- Froge?
- Stammtisch
- Finanzielli Hilf

##### Suech

##### Anderi Sprooche

- Deutsch
- English
- Esperanto
- Français
- Italiano
- 日本語
- Português
- Русский