Kurzverb - Alemannische Wikipedia

# Kurzverb

### Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

Technische Yschränkung: Dr koräkt Titel wär: »Churzverb«

| Dialäkt: Ùndertòggeborg

E Churzverb bezaichnet i de alemannische Grammatik e Verb wo im Infinitiv aisilbig isch und mit aim zwee oder drai Mitlut afoot und uf en Langvokal oder Diphthong endet. Zudem hend si im Plural d Endig uf -nd, statt regulärem -ed. Churzverb sind ide regle unregelmässig und büüget suppletiv, da haisst, si bildet d Forme mit merere Stämm.

Churzverbe
Infinitiv | Singular | Plural | Bifelsform | Subjunktiv | Konjunktiv | Partizip
sii | bi : bisch : isch | sind | bis! | sai, sig | wäär | gsii
haa | ha : hësch : hët | hënd | (hëb!) | hai, heg | hätt | ghaa
tue | tue : tuesch : tuet | tüend | tue! | tüeg | täät | tue
goo | goo : goosch : goot gang : gangsch | gönd | gang! | gëng | gääng | ggange
choo | chum : chunsch : chunt | chönd chömed | chum! | chömm | chääm | choo
stoo | stand, stoo : stoosch : stoot | stönd | stand! | stënd | stäänd | gstande
schloo | schlag, schloo : schloosch : schloot | schlönd | schlo!, schlag! | schlëg | schlääg | gschlage
loo | loo : loosch : loot | lönd | los!, lo! | lës | lääs | loo, gloo
foo fange | foo : foosch : foot fang : fangsch : fangt | fönd fanget | fang! | fëng | fääng | gfange
gee | gib : gisch : git | gënd | gib! | gëb | gääb | ggee
nee | nimm : nintsch : nint | nënd, nëmed | nimm! | nëmm | nääm | gnoo
gsie | gsie : gsiesch : gsiet | gsiend | lueg!, se! | gsëch | gsääch | gsee
gschie | s gschiet | gschiend | - | s gschëch | s gschääch | gschee
zie züche | zie : ziesch : ziet züch : züchsch : zücht | ziend züchet | züch! | züch | zääch | zoge
flie flüche | flie : fliesch : fliet flüch : flüchsch : flücht | fliend flüchet | flüch!, flie! | flüch | flüchti | gfloche

Meriri Modalverbe bildet de Plural ebefalls mit Churzforme: wöle : wönd, chöne : chönd, müese : müend.

## [ändere] Churzverb as Hilfsverb

D Churzverb ghöret zude wichtigste Verb und a paar hend au d Funktion vomene Hilfsverb. So tienet d Verbe sii und haa zum bilde vode Vergangehait: i bi ggange, i ha gmacht, d Verbe sii und tue brucht mer zum e aktuelli Handlig z betone: i bin em schriibe oder i tue lese. S Verb choo chan e Handlig bizaichne, wo am ufchoo isch (unmittelbari Zuekunft): s chunt cho regne.

## [ändere] Bsunderhaite

S Verb choo bildet s Partizip immer oni de Vorsilbe /g-/; loo und afange/afoo chönet degege d Partizipie oni oder mit dere Vorsilbe bilde: Er het s elai loo/gloo, 'Si het afange/agfange lache.. E uffälligi Bsunderhait isch, as die vier Verbe goo, choo, loo und foo verdopplet werdet, wenn si zäme miteme Infinitiv brucht werdet: Er got go poschte., Si chunt s morn cho hole., Lo da lo si!, S foot gli afo regne. Die Verdopplige chönet selber nomol verdopplet werde (gogo, goge, chogo, choge): Er got goge poschte. oder au abgschwächt werde (ge, gi, afe): S foot glii afe regne.

## [ändere] Gschicht

Die vier Verbe sii, tue, goo und stoo sind scho im Altalemannische vo de reguläre Konjugation abgwiche und hend aisilbigi Forme ufgwise (ahd. sin, tuan, gan, stan). Si werdet au Wurzelverb oder au athematischi Verb gnennt, well d Endige direkt a d Wortwurzle aghängt werd, oni en Vokal, wi z.B bi de Verba pura (blüe-e / blüeje). Im Verlauf vode Zit hend gwüssi Zitwörter wo hüfig brucht werdet au Churzforme entwicklet (Kontrahierti Verb), wobi die i de ainzelne Tielekt au verschidnigi Forme entstande sind, au d Aazaal vode Churzverb schwankt i de Tielekt.

Au i anderne Sprooche, wie im Italienische, hend vill bruchti Verbe unregelmässigi Churzforme entwicklet.

Kategorie: Artikel uf Ostschwizertütsch | Alemannisch | Grammatik

##### Views

- Artikel
- Diskussion
- Itzigi Version

##### Mitarbeit

- Wikipedia-Portal
- Artikel wo fähle
- Letschti Änderige

##### Hilf

- Froge?
- Stammtisch
- Finanzielli Hilf

##### Suech