Berlin - Alemannische Wikipedia

# Berlin

### Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

Koordinate: 52° 31' N, 13° 25' O |

Berlin isch d Hauptstadt fa Dütschland und gliichzittig a eigenes Bundesland. D Stadt hätt ca. 3,4 Mio Iwohner.

Berlin isch fa 1949 bis 1990 in zwoa Helftana, nämli in Oschtberlin und Weschtberlin und durch die bekannte Berliner Muur fa 1961 bis 1989 toalat gsi.

Berliner Mauer

Nach em Zwoida Weltkrieg isch Berlin doilet gweä in en amerikanischa Sektor, en franzeesischa Sektor, en bridischa Sektor ond en sowjedischa.

Us dene drui weschtliche Zona hat ma na Weschtberlin gründet, ond us dr sowjedische Oschtberlin.

## [ändere] Verchehr

### [ändere] Flughäffe

D' Berliner Flughäffe

Berlin hott drei Flughäffe mit so enum 19 Millione Passagier im Johr 2006: Tegel (TXL), Tempelhof (THF) und Schönefeld (SXF). D' Flughaffe Schönefeld isch kurz nach de Berliner Schtadtgrenz und scho im Land Brandenburg. Bis 2011 soll de Flughaffe Schönefeld vergrößert und die Flughäffe Tegel und Tempelhof in dr Schtadt gschlosse werre. De Bau vum Großflughaffe Flughafen Berlin Brandenburg International (BBI) isch im März 2006 vom Bundesverwaltungsgericht in Leipzig unter bschtimmte Bdingunge zueglasse worre. Mit em Bau isch End 2006/Bginn 2007 aagfange worre. Im Oktober 2011 soll mit em Flughaffebtrieb aafange werre. D' BBI-Gesellschafter hond d Baukoschte uff ungfähr 2 Milliarde Euro gschätzt. Im Aafang soll de Flughaffe BBI ungfähr 25 Millione Passagiere abfertige könne.

### [ändere] Öffentliche Verchehr

Mit der U 2 ka mer guet vum Weschte in de Oschte fahre. De Bus 100, "de Hunderter" fährt vum Bahnhof Zoo nach Friedrichshain und in d Umgebung vun Weißensee/Prenzlauer Berg über ville touristisch interessante Schtatione. Vum neue Hauptbahnhof, dees war früher de Lehrter Bahnhof, fahret vum Obergschoss S-Bahne nach Weschte bis nach Potsdam und nach Oschte bis zum Flughaffe Berlin-Schönefeld.

D Fueßgänger werret durch kleine blaue Wegweiser-Schildle mitr Aangabe vun de beliebteschte touristische Ziele durch d Schtadt gführt.

## [ändere] Kunschtwerk und Erinnerungsschtätte

Gedächtniskirche in dr Nacht

- De Ruine-Turm vun de Kaiser-Wilhelm-Gedächtnis-Kirche ("hohle Zahn") in dr Näh vum Bahnhof Zoo soll draan erinnere, wie zerschtört Berlin im Zweite Weltkrieg worre isch. Dett isch au des Nagelkreuz von Coventry aazluege. In de widder uffgbaute Kirch isch rechts nach em Eingang die originale Stalingrad-Madonna zum Gdenke ausgschtellt.

- An abschtrakte aber gwaltige Große Schmetterling vun Henry Moore liggt vor em Haus der Kulturen der Welt ("Schwangere Auschter").

- A 10 Meter hohe Schkulptur vunn em gekrümmte Pferd ("Rolling Horse") vun Jürgen Goertz schtoht uff de Terrasse nach Nordoschte im 1. Schtock vum neue Hauptbahnhof. Dees isch uffgschtellt uffm Sockel in dem Trümmerschtück vum alte Lehrter Bahnhof uffghobe worrre sind.

- D Gedenkschtätte deutscher Widerschtand im Innehof vum Bendlerblock beim Landwehrkanal erinnert aan de 20. Juli 1944.

- Im Südweschte vor em Reichstag sind Plättle us Eise' hochkant gschtellt. Uff der obere Kante isch immer de Name vun em ermordete Reichstagsabgeordnete eingraviert. Dees sind insgsamt so 120 Namme.

- S' sind Kreuze mit Namme biim Reichstag am Ufer vun de Spree uffgerichtet, vu denne die dett hond vun de DDR nach Weschtberlin welle fliehe und dabei erschosse worre sind.

- Des Holocaust Memorial zwische Berliner Tor und Potsdamer Platz hot a Dokumentationszentrum unter em Schtelefeld. Wemmer durchs Schtelefeld ind Mitte goht, kummt mer vun de glänzende Außenwelt immer weiter nab ins Dunkle, und naus muess mer erscht ghörig tappse bis mer usser findet.

- D' Reschte vum ehemalige Führerbunker in de Wilhelmschtroß sind nach Schprengung, Abbruch und Tiefenentrümmerung uffgfüllt worre und nimmeh zugänglich.

- Abber im U-Bahnhof vunner U 2, de Mohrenstraße, sind die Wänd mit roschtrotem Marmor uskleidet, wo no aus de Trümmer vun de Reichskanzlei borge worre sein sollet.

- Am Potsdamer Platz sind no symbolisch a paar Mauerreschte uffgschtellt und über d Schtroß markiert a doppelte Reihe vun Pflaschterschteine im Asphalt, wo d Berliner Mauer verlaufe isch.

- Dett in de Nähe isch au a Verkehrsampel als Denkmal, die sieht aus wie en kleine Tempel us Eise mit a paar Lämple und erinnert aan die erschte Verkehrsampel an sellem Platz us de 30er Johr vum 20. Jahrhundert.

- In dr Mitte vum Bebelplatz gegenibber vun de Humboldtuniversität erinnert a Täfele im Bodde, dass dett im Dritte Reich d' Biecher verbrennt worre sind.

- Nebbe de Humboldt-Universität isch die Gedenkschtätte aan alle Opfer vun de Kriege und de Diktatur Neue Wache mit ener vergrößerte Kopie vun de Schkulptur "Pietà" vun de Käthe Kollwitz.

- Im Pergamonmuseum uff de Museumsinsel kaa mer nur schtaune, wemmer de große, guet erhaltene Altar vun Pergamon und dees blaue Ischtar-Tor zu Gsicht kriegt.

## [ändere] Lueg amol

Vum Grunewaldturm oberhalb vun der Havel hott mer a gwaltige Sicht nach Weschte über d Gwässer vun Berlin (Havel, Wannsee) und nach Oschte übber vill Wälder und Parks ind Schtadt nei.

Vum Funkturm am Messeglände ka mer uff d Avus, d S-Bahn und uff Weschtberlin luege.

Vun de Aussichtsplattform vum Reichstag ka mer guet s Bundeskanzleramt und d Charité sehe und sozusagge uff der Naas vun de Abgeordnete rumtanze.

Vum Panoramapunkt am Potsdamer Platz im Quartier Daimler ka mer aus 100 m Höhe zum Brandeburger Tor, Reichstag, Haulocaust Memorial, Gendarmenmarkt und Tiergarte num schaue. Do gitts Berlin uff onnen Blick.

Vum Fernsehturm am Alexanderplatz hot mer a guete Rundumsicht, schpeziell nach em Oschte.

## [ändere] Schtadtarchitektur

De Tiergarte mit er Siegessäul im Zentrum
Des Sony Center am Potsdamer Platz

S gitt a paar Schtroße und Plätz mit ener bsundere Atmosphäre. De Kurfürstendamm im Weschte isch a Promenierschtroß mit guete Gschäfte und Lokale. Seit der Wiedervereinigung isch im Oschte vill gbaut worre, bsunders die Friedrichschtroß mit ihre Quartiere und neuere Gschäfte und dr quartierverbindende Passage im Untergschoss. Denn isch au die Schtroß "Unter den Linden" als Flaniermeile neu blebt. Zwische Oscht und Wescht isch de Potsdamer Platz mit enner große Einkaufspassage und em große überdachte Centrum (dees nach Sony bnannt isch).

De Gendarmenmarkt im Oschte isch en architektonisch bsunders glungenes Ensemble. Ähnlich majestätisch isch des Ensemble vum Schloss Charlottenburg im Weschte mit sinnem Garte. Als neuere Gsamtleischtung ka mer dees Regierungsviertel um de Bundestag (früher: Reichtag) sähe.

Zur Schtadtarchitektur ghört inner gwisse Weis au de große Park Tiergarten und die Schtroß des 17. Juni mit ihrem Kreisverkehr um d Siegesäule.

Als bsunderes Luxuskaufhaus mit kaum zu fassendem Aangebot isch des KaDeWe (Kaufhaus des Westens) am Wittenbergplatz z' nenne. Es nennt sich de gröschte Departmentstore uffm europäische Kontinent mit 60 000 qm.

Ins Olympiastadion (frieher Reichssportfeld) sollt mer sich emol neisetze, wennes konne Schpiel gitt: und denn einfach emol die Gdanke frei schweife losse. Denn isch es au guet amol rund num zu gange, um d Größe zu begreife.

Im Verlauf vun de Bundesschtroß 1 isch die Mitte vun de Glienicker Brücke vun Wescht-Berlin nach Potsdam hischtorisch bsonders interessant. Dett sind im "Kalte Krieg" die gschnappte Schpione vun der jeweilige Gegenseite ausgetauscht worre. Die Grenze dett war zur DDR-Zeit für Flüchtlinge wegge der scharfe Bwachung vun der Brücke und em Gwässer itt zu überwinde.

Kategorie: Berlin | Bundesland (Dütschland) | Hauptstadt (Europa)

##### Views

- Artikel
- Diskussion
- Itzigi Version

##### Mitarbeit

- Wikipedia-Portal
- Artikel wo fähle
- Letschti Änderige

##### Hilf

- Froge?
- Stammtisch
- Finanzielli Hilf

##### Suech

##### Anderi Sprooche

- Afrikaans
- አማርኛ
- Aragonés
- Anglo Saxon
- العربية
- ܐܪܡܝܐ
- Asturianu
- Azərbaycan
- Башҡорт
- Boarisch
- Žemaitėška
- Беларуская
- Беларуская (тарашкевіца)
- Български
- বাংলা
- བོད་ཡིག
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Qırımtatarca
- Česky
- Kaszëbsczi
- Словѣньскъ
- Чăвашла
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Dolnoserbski
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Føroyskt
- Français
- Frysk
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- Gaelg
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Hornjoserbsce
- Kreyòl ayisyen
- Magyar
- Հայերեն
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- Basa Jawa
- ქართული
- Taqbaylit
- 한국어
- Ripoarisch
- Kurdî / كوردی
- Коми
- Kernewek
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Líguru
- Lumbaart
- Lietuvių
- Latviešu
- Malagasy
- Македонски
- മലയാളം
- मराठी
- Bahasa Melayu
- Nahuatl
- Nnapulitano
- Plattdüütsch
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Novial
- Nouormand
- Occitan
- Иронау
- Kapampangan
- Deitsch
- Polski
- Piemontèis
- Português
- Runa Simi
- Română
- Armãneashce
- Русский
- Sardu
- Sicilianu
- Scots
- Sámegiella
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Soomaaliga
- Shqip
- Српски / Srpski
- Seeltersk
- Svenska
- Kiswahili
- தமிழ்
- Tetun
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Türkçe
- Tatarça
- Reo Mā`ohi
- Українська
- اردو
- Vèneto
- Tiếng Việt
- West-Vlams
- Volapük
- Wolof
- ייִדיש
- 中文
- 粵語
- isiZulu