Томск — Википеди

# Томск

### Википедири материал

  Ку терминăн ытти пĕлтерĕшсем те пур. Томск (пĕлтерĕшсем) пăхар.

Томск
Хула гербě
Патшалăх: | Раççей
Регион: | Томск облаçĕ
Никěсленě: | 1604
Хула, çултан: | 1782
Халăх йышě, пин çын: | 512,6 (2005)
Хула лаптăкě: | 294,6 км2
Геогр. широти: | 56°30′ ç. ш.
Геогр. долготи: | 84°58′ х.т. д.

Томск, — Раççей хули, Томск облаçĕн администрацийĕ вырнаçнă вырăн.

## [тӳрлет] Тавралăхĕ

Томск хулин чылайăшĕ Томь шывĕн сылтăм хĕрринче вырнаçнă. Хуларан 50 çм Обь шывĕ, Мускава çитме 3,5 пин çухрăм. Томскран çурçер еннелле 12 çухрăмра Северск хупă хула, совет вăхăтĕнче «Томск-7» ятлăскер.

Хула лаптăкĕ — 294,6 çм². 4 пая пайланать: Киров, Совет, Ленин тата Октябрь районĕсем. Историллĕ районсем: Воскресенски сăрчĕ, Шурлăх, Шуркӳл, Анатпа Туçи Елани, Заисточье (Тутар слободи), Кӳлхыç, Каштак, Кирпĕч, Мухин Тĕмески, Хăйăрлăх, Уржатка, Черемошник, Швед сăрчĕ, Юрточ сăрчĕ, Шăтăк. 1970-1980-мĕш çулсенче çитĕнекен ачасем хăйсем хушшинче ытти районсене ят пачĕç: Аул, Заисток, Лондон, Мачта, Пахча, Париж, Техас, Шанхай.

2005 çулта хула çумне Светлый поселокне, Тимирязевски тата Дзержински салисене, Лоскутово, Эушта, Киргизка ялĕсене, Копылово чукун çул чарăнăвне çыпăçтарнă. Унчен Томск хули шутнĕнчи анклав Аэропорт посёлокĕ халĕ Томск районĕн Мирненски ял тăрăхне кĕрет.

## [тӳрлет] Климат

Климачĕ вăтам континентлă. Çул вăтам температур: −0,6 °C. Сивĕсĕр тапхăрĕ 100—105 кун пулать. Хĕлĕсем шартлама сивĕ та вăрăм, чи сивĕ палăртнă температура −55 °C ( 1969 çул, кăрлач). Кăрлачăн вăтам температури: −19,2 °C, утăн вăтам температури: +18,1 °C. Çулта 435 мм чухлĕ нӳрĕк ӳкет.

## [тӳрлет] Халăх йышĕ

çул | Халăх йышĕ, çын
--- | ---
1604 | хĕсметре 90
1620 | хĕсметре 238
1626 | хĕсметре 386
1646 | хĕсметре 1 045
1699 | хĕсметре 918, пурĕ 2 000 яхăн
1745 | хĕсметре 5 762
1795 | хĕсметре 4 788
1801 | 7 125
1825 | 10 867
1840 | 11 700
1858 | 14 071
1866 | 22 753
1880 | 33 800
1897 | 52 221
1911 | 111 417
1917 | 101 129
1920 | 90 961

çул | халăх йышĕ, çын
--- | ---
1923 | 75 680
1926 | 92 485
1929 | 103 000
1939 | 145 000
1946 | 178 000
1959 | 248 800
1970 | 338 400
1979 | 420 700
1989 | 501 600
1994 | 496 500
1998 | 477 700
2001 | 483 566
2002 | 488 863
2003 | 488 509
2004 | 488 299
2005 | 509 568
2006 | 512 572

## [тӳрлет] Истори

Томск хули, йывăç çурт архитектури.

1604 çулхи кăрлачăн 20-мĕшĕнче зушта йăхĕн кнеçĕ Тоян вырăс патши Борис Годунов патне элчисемпе пынă, хăйсене Мускав патшалăх влаç айне илме тата Томь шывĕ çинче кăркăссемпе калмыксенчен хӳтĕленме сыхлав карманне лартма ыйтнă. 1604 çулхи пуш уйăхĕн 25-мĕшĕнче Борис Годунов Сургутри казак пуçлăхне Гаврила Писемскине тата Тобольскри стрелецсен пуçлăхне Васили Тыркова Томь шывĕ çинче карман тума, тавралăхри халăха расççей патши пăхăнăвне кĕртме хушса янă.

## [тӳрлет] Каçăсем

- Томск хулин муниципиалитечĕ
- Веб-камерăсем
- Tomsk. Information and Entertainments.

| Ку статьяна çырса пĕтермелле, е анлăрах ăнлантарса памалла. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтермешкĕн пулăшма пултаратăр

Категорисем: Çырса пĕтермен статьясем | Томск облаçĕ | Томск облаçĕн хулисем

##### Views

- Статья
- Сӳтсе яв
- Хальхи верси

##### Хутшăнасси

- Портал
- Канашлу
- Пулăшу
- Нимелĕх

##### Шыра

##### Урăх чěлхесем

- العربية
- Беларуская
- Беларуская (тарашкевіца)
- Български
- Česky
- Kaszëbsczi
- Словѣньскъ
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- فارسی
- Suomi
- Français
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Latina
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Иронау
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Simple English
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Svenska
- Türkçe
- Українська
- 中文