Çĕр (планета) — Википеди

# Çĕр (планета)

### Википедири материал

  Ытти пĕлтерĕшсене Çĕр (пĕлтерĕшĕсем) статьяра пăхăр.

Çĕр
Физика пахалăхĕсем
Экватор радиусĕ, çм | 6378,14
Поляр радиусĕ, çм | 6356,78
Вăтам радиусĕ, çм | 6371,3
Экватор тăршшĕ, çм | 40 075
Калăпăшĕ, çм³ | 1,0832×1012
Йывăрăшĕ, кг | 5,9737×1024
Тачăлăхĕ, г/см³ | 5,515
лаптăкĕ, çм² | 510 065 700
Ирĕклĕ ӳкен хăвăртлăхĕн ӳсĕмĕ, экватор çинче, м/ç² | 9,766
Иккĕмĕш космослăх хăвăртлăхĕ, м/ç | 11 180
Çаврăнун сидер тапхăрĕ, сех. | 23,934
Орбитăн экватор патĕнчи тайлăмĕ, ° | 23,45

Çийĕнчи температура, К

мин. | вăтам | чи вĕри
--- | --- | ---
185 | 287 | 331

Çийĕнчи атмосфера пусăмĕ, кПа | 101,325
Орбита пахалăхĕсем
Хĕвелтен аяк вăтам хушă, çм | 149 597 890 (1,0 а. в.)
Перигели, çм | 147 100 000
Афели, çм | 152 100 000
Сидер çулĕн тапхăрĕ, кунсем | 365,256366
Вăтам орбита хăвăртлăхĕ, м/ç | 29 785,9
Орбитăн эксцкентритечĕ | 0,01671022
Эклиптика тӳремĕнчен орбита тайăмĕ, ° | 0,00005
Орбитăн çавракăшĕ, çм | 924 375 700
спутникĕсем | 1 (Уйăх)
спутник шутланать | Хĕвел
Атмосфера тытăмĕн шучĕ, %
Азот | 77
Йӳçлĕк | 21
Аргон | 1
Углерод икĕйӳçĕлĕхĕ, шыв пăсĕ | йĕрĕсем

Çĕр — Хĕвелтен виççĕмĕш утăмри планета.

## [тӳрлет] Çĕр историйĕ

## [тӳрлет] Çĕр тытăмĕ

### [тӳрлет] Хорми

Çĕр ушкăнĕн планетисен калăпăшĕсене танлаштарни (сулахайран сылтăмалла): Меркурий, Венера, Çĕр, Марс

### [тӳрлет] Хими тытăмĕ

Ф. У. Кларкăн Çĕр витĕмĕнчи йӳçĕлĕхсен таблици
Çыхăнăвĕ | Хормули | Процентлă шучĕ
--- | --- | ---
Вутчул-çĕр | SiO2 | 59,71 %
Тăм-çĕр | Al2O3 | 15,41 %
Кальци йӳçĕлĕхĕ | CaO | 4,90 %
Магни йӳçĕлĕхĕ | MgO | 4,36 %
Натри йӳçĕлĕхĕ | Na2O | 3,55 %
Тимĕр йӳçĕлĕхĕ (II) | FeO | 3,52 %
Кали йӳçĕлĕхĕ | K2O | 2,80 %
Тимĕр йӳçĕлĕхĕ (III) | Fe2O3 | 2,63 %
Шыв | H2O | 1,52 %
Титан икĕйӳçĕлĕкĕ | TiO2 | 0,60 %
Фосфор пентоксичĕ | P2O5 | 0,22 %
Пурĕпе | 99,22 %

### [тӳрлет] Шалти тытăмĕ

Çĕрĕн пĕтĕмĕшлĕ тытăмĕ

### [тӳрлет] Çĕр витĕмĕ

### [тӳрлет] Çĕр мантийĕ

Çĕр моделĕ

Манти — Çĕрĕн силикатлă çавра капламĕ. Вăл ытларах ту тăприллĕ перидотитсенчен — магни, тимĕр, кальци селикачĕсенчен тăрать. Мантийĕн ту тăприсем кăштах шăраннисем Çĕр витĕмĕн çӳлти сийне хăпарнă çем базальт е унăн евĕр шăранчăкĕсем пулса тухаççĕ. Манти Çĕр йывăрăшĕн 67 %, 83 % яхăн калăпăшĕн пайĕ пулать. Вăл Çĕр витĕмĕн аялти чиккинчен 5 — 70 километр пуçланса, тĕшĕн чиккине çити, 2900 км пырать.

#### [тӳрлет] Çĕрĕн тĕшши

Тĕшши тимĕр-никĕль хутăш шăранчăкĕсенчен, ытти сидерофиллă элементсенчен тăрать.

### [тӳрлет] Тектоника платформисем

Çĕрĕн тектоникă платхормисен картти.

Плита ячĕ | Лаптăкĕ 106 км2 | Витĕмлех лаптăкĕ
--- | --- | ---
Африка плитти | 61,3 | Африка
Антарктика плитти | 60,9 | Антарктика
Австрали плитти | 47,2 | Австрали
Еврази плитти | 67,8 | Ази тата Европа
Çурçĕр Америка плитти | 75,9 | Çурçĕр Америка тата çурçĕр-тухăç Çĕпĕр
Кăнтăр Америка плитти | 43,6 | Кăнтăр Америка
Лăпкă океан плитти | 103,3 | Лăпкă океан

## [тӳрлет] Çавăн пекех пăхăр

Категорисем: Çĕр | Планетăсем

##### Views

- Статья
- Сӳтсе яв
- Хальхи верси

##### Хутшăнасси

- Портал
- Канашлу
- Пулăшу
- Нимелĕх

##### Шыра

##### Урăх чěлхесем

- Afrikaans
- Alemannisch
- Aragonés
- Anglo Saxon
- العربية
- Asturianu
- Azərbaycan
- Žemaitėška
- Bikol Central
- Беларуская
- Беларуская (тарашкевіца)
- Български
- বাংলা
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄
- Cebuano
- ᏣᎳᎩ
- Česky
- Kaszëbsczi
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- ދިވެހިބަސް
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Føroyskt
- Français
- Arpetan
- Furlan
- Frysk
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- ગુજરાતી
- Hak-kâ-fa
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Kreyòl ayisyen
- Magyar
- Հայերեն
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Igbo
- Ilokano
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- Lojban
- Basa Jawa
- ქართული
- Kongo
- Қазақша
- ಕನ್ನಡ
- 한국어
- Ripoarisch
- Kurdî / كوردی
- Kernewek
- Latina
- Ladino
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Lingála
- ລາວ
- Lietuvių
- Latviešu
- Basa Banyumasan
- Македонски
- മലയാളം
- Монгол
- मराठी
- Bahasa Melayu
- Malti
- Nahuatl
- Nnapulitano
- Plattdüütsch
- Nedersaksisch
- नेपाली
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Nouormand
- Diné bizaad
- Occitan
- Kapampangan
- Polski
- Português
- Runa Simi
- Romani
- Română
- Русский
- Sicilianu
- Scots
- Sámegiella
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Gagana Samoa
- Shqip
- Српски / Srpski
- Basa Sunda
- Svenska
- Kiswahili
- தமிழ்
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Tok Pisin
- Türkçe
- Українська
- اردو
- O'zbek
- Vèneto
- Tiếng Việt
- West-Vlams
- Walon
- Wolof
- ייִדיש
- Yorùbá
- 中文
- 古文 / 文言文
- Bân-lâm-gú
- 粵語