Крит — Википеди

# Крит

### Википедири материал

Крит (грек. Κρήτη) — грексен чи пысăк утравĕ.

## [тӳрлет] Географи

Вăтаçĕр тинĕсĕнче 5-мĕш вырăнта, Европăран 110 çухрăмра, Азирен 175 çухрăмра, Африкăран 300 çухрăмра вырнаçнă. Крит утравне виçĕ тинĕс хумĕсем — Ионик, Ливи тата Эгей — çапăнаççĕ. Крит — Грецин 13 çĕрĕсенчен пĕри. Патшалăхăн чи пысăк, Тухăç Вăтаçĕртинĕсĕнче иккĕмĕш (Кипр утравĕ хыççăн) утравĕ. Эгей тинĕсĕн кăнтăр енче пулать. Тĕп хули — Ираклион. Çĕр лаптăкĕ — 8336 çм². Çыранĕсен вăрăммăшĕ — 1046 çухрăм. Крит çĕрĕсем туллă-сăртлă. Ту тăрăхĕсем утрава анăçран тухăçалла тухаççĕ, вĕсем виçĕ пайран тăраççĕ:

- Шурă Тусем е Лефка Ори, анăç енче (çӳллĕшĕ 2452 м. çитет)
- Ида е Псилорит, утрав варинче (çӳллĕшĕ 2456 м. таран)
- Диктей е Ласифи тăвĕсем (2148 м. çӳллĕш).

Крит утравĕн тăвĕсем çинче çĕр ĕçĕсене тытмалли нумай тухăçлă çĕрлĕ тата çителĕклĕ нӳрĕклĕ платтăсем пур. Пысăкраххисем: Ласифи якатăвĕ, Омалос якатăвĕ тата Ниды якатăвĕ. Çапла та тусенче чылай чул хăвăлĕсем, нумайăшне авал чӳк вырăнĕ туса усă курнă, çакăн пирки чылай археологи тупăнăвĕсем пĕлтереççĕ. Вĕсенчен паллăраххисем: Диктей, Идей, Мелидон (Апокорон çĕрĕнче), Омалоса чул хăвăлĕ (Ханьи çĕрĕнче) тата Сентони чул хăвăлĕ (Рефимно çĕрĕнче). Крит çинче шывсем-кӳлĕсем сахал, вĕсем пĕчĕк çеç, пĕр кӳлĕ çеç — Курна, вăл Апокорон çĕрĕнче.

## [тӳрлет] Климачĕ

Крит икĕ климат тăрăхĕсенче — Вăтаçĕртинĕс тата Çурçĕр-Африка. Утравĕн климачĕ умеренный (чăвашла куçарма кирлĕччĕ: вăхăтлă, чухă, шутлă...). Нӳрĕклĕхĕ чылай пулма пултарать, тинĕсе çывăхлăхран килет. Хĕлсем çемçе, анчах та çилĕллĕ. Айлăмсенче юр патах ӳкмест, çапах та туллă çĕртре часах çăвать. Çу тăршшипех вăтам температура утрав çинче +20 — +30 °C. Çак йĕркерен тухакан Критăн кăнтăр çыранĕ шутланать, вăл вара Çурçĕр-Африка климачĕн тăрăхĕнче, çавăн пирки кунта çусем шăрăхрах, хĕлсем çемçерех.

## [тӳрлет] Утрав çĕрĕсем

Крит утравĕ — Грецин аяк çĕрĕ шутланать. Вăл тăватă çĕрснчен (облаçсенчен, провицисенчен, номсенчен (греч. νομοί)тăрать:

- Хания
- Ираклион
- Ласифи
- Ретимно

## [тӳрлет] Хулисем

Пысăкраххисем çаксем пулаççĕ:

- Ираклион — утравăн тĕп хули, (275000 çын).
- Хания (139000 çын).
- Ретимно (69290 çын).
- Иерапетра (21025 çын).
- Агиос-Николаос (19000 çын).
- Сития (9075 çын).

## [тӳрлет] Халăхĕ

Критра 2005 çулта халăхĕн шуче 650000 çын пулнă.

## [тӳрлет] Курса çӳремеллисем

Крит утравĕ çинче археологсем чакаласа тупнă авалхи вырăнĕсем: Кноссе, Малье, Фесте, Гортине тата ыттисем те; Ретимно хулинчи Фортецца ятлă Венеци карманĕ, Самари ту хушăкĕ. Крит Миной цивилизацин (пирĕн эрăччен 2600 - пирĕн эрăччен 1400) тĕп вырăнĕ пулнă, вăл ĕнтĕ Европăра чи ватти шутĕнче пулать.

Категорисем: Грецири утравсем

##### Views

- Статья
- Сӳтсе яв
- Хальхи верси

##### Хутшăнасси

- Портал
- Канашлу
- Пулăшу
- Нимелĕх

##### Шыра

##### Урăх чěлхесем

- العربية
- Asturianu
- Български
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Français
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- Basa Jawa
- 한국어
- Kurdî / كوردی
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Lietuvių
- Latviešu
- Plattdüütsch
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Svenska
- Türkçe
- Українська
- اردو
- Vèneto
- Tiếng Việt
- 中文