Afon Menai - Wicipedia

# Afon Menai

### Oddi ar Wicipedia

Sianel dŵr hallt neu gulfor yng ngogledd-orllewin Cymru rhwng Ynys Môn ac Arfon (Gwynedd) ar y tir mawr yw Afon Menai. Ei hyd yw tua 14 milltir. Mae lled y Fenai yn amrywio o lai na chwarter milltir ger Porthaethwy, lle mae Pont Y Borth yn ei chroesi, a ger Llanfairpwll lle mae Pont Britannia yn ei chroesi, i tua 3 milltir a hanner yn ei phen gorllewinol. Yn y gorllewin ceir nifer o lagwnau bychain, Bae Foryd ar y tir mawr a Thraeth Melynog ar dir Môn. I'r gogledd-ddwyrain o'r pontydd mae'r Fenai yn ymledu dros Draeth Lafan rhwng Penmon ac Ynys Seiriol yn y gogledd a Penmaenmawr yn y de ac yn mynd yn rhan o Fae Conwy. Mae'r llanw yn rhedeg yn gyflym trwyddi weithiau ac yn gallu bod yn beryglus, yn arbennig yng nghyffiniau trobwll Pwll Ceris.

Ceir sawl tref a phentref ar ei glannau. Ar lannau Gwynedd ceir Caernarfon, Porth Dinorwig a Llanfairfechan, ac ar yr ynys ceir Porthaethwy a Biwmaris.

## [golygu] Hanes

Afon Menai a Phont Y Borth

Yng nghwrs hanes Cymru gwelid sawl brwydr ar y Fenai neu ar ei glannau, o gyfnod y Rhufeiniaid pan wynebwyd lleng Suetonius Paulinus gan derwyddon a gwragedd Môn i Oes y Tywysogion. Un o fwriadau'r Saeson wrth godi castell Biwmaris a chastell Caernarfon oedd gwarchod y fynedfa i'r Fenai o'r ddau ben.

## [golygu] Ecoleg

Am fod y llanw mor anghyffredin a'i dyfroedd mor gysgodedig, mae gan y Fenai ecoleg amrywiol ac unigryw. Ceir nifer o ysbynau môr yno. Sefydlwyd Ysgol Gwyddorau'r Môr Prifysgol Cymru, Bangor yn rhannol er mwyn ei hastudio. Gobeithir troi'r rhan fwyaf o'r Fenai yn Warchodfa Morwrol yn y dyfodol agos. Mae llawer o'r tir ar lannau Menai ar ochr Ynys Môn, rhwng Ynys Llanddwyn a Phorthaethwy, eisoes yn Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol.

## [golygu] Gweler hefyd

- Pont Britannia
- Pont Y Borth
- Pwll Ceris
- Traeth Lafan
- Ynys Dysilio
- Ynys Gored Goch
- Ynys Llanddwyn
- Ynys Seiriol
- Ynys Welltog

## [golygu] Cysylltiadau allanol

- Camera gwefan traffig Pont y Borth
- Camera gwefan traffig Pont Britannia

Categori: Afon Menai

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- Brezhoneg
- Català
- English
- Eesti
- Français
- Italiano
- Polski
- Português
- Svenska