Buwch - Wicipedia

# Buwch

### Oddi ar Wicipedia

Gwartheg
Dosbarthiad gwyddonol

Teyrnas: | Animalia
Ffylwm: | Chordata
Dosbarth: | Mammalia
Urdd: | Artiodactyla
Teulu: | Bovidae
Is-deulu: | Bovinae
Genws: | Bos
Rhywogaeth: | B. taurus

Enw deuenwol
Bos taurus Linnaeus, 1758

Anifail dof yw buwch (lluosog buchod). Maent yn cael eu magu am eu llefrith a'u cig. Tarw yw enw'r gwryw, a llo yw'r epil. Gelwir anifail gwryw sydd wedi ei ysbaddu yn fustach. Mae'r enw lluosog gwartheg yn cwmpasu'r cwbl, yn wryw, benyw ac epil.

## [golygu] Ych

Fe ddefnyddir gwartheg (gwrywaidd gan amlaf) at waith tynnu ar ffermydd, er bod yr arfer hwn wedi dod i ben i raddau helaeth yng Nghymru a gweldydd datblygedig eraill yn sgil dyfodiad y tractor. Gelwir bustach sydd wedi ei fagu at waith tynnu yn ych. Fe ddefnyddir ychen i aredig, i dynnu trol, cert, coed neu lwyth arall ac i weithio pwmp dŵr i ddyfrhau.

Gan amlaf defnyddir dau ych i weithio ar y cyd. Fe roddir iau ar eu gwarau fel bod y gwaith tynnu yn cael ei rannu ar draws eu hysgwyddau. Dewisir ychen â chyrn ganddynt at y gwaith fel bod modd defnyddio’r cyrn i gadw’r iau yn ei le pan fydd yr ychen yn arafu, yn cerdded am yn ôl neu yn gostwng eu pennau.

## [golygu] Gweler hefyd

- BSE
- Clwyf y traed a’r genau
- Gwartheg Duon Cymreig
- Gwartheg Morgannwg

Eginyn erthygl sydd uchod am anifail. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato
Categorïau: Egin anifail | Mamaliaid | Gwartheg

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- Brezhoneg
- Dansk
- Deutsch
- Esperanto
- Español
- فارسی
- Français
- 日本語
- Plattdüütsch
- Nederlands
- Svenska
- ‪中文(中国大陆)‬