Walliserdeutsch - Alemannische Wikipedia

# Walliserdeutsch

### Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

Technische Yschränkung: Dr koräkt Titel wär: »Wallisertiitsch«

| Dialäkt: Wallisertiitsch

Wallisertiitsch isch där Mundart vo dä Ditschschwizer im Kanton Wallis un khert zär höchschtalemannischu Dialäktgruppa. D' Schprachgränza zum französischsprachigu Unnärwallis värlöift nördlich vam Rottu entlang dum Bach Raspille zwischu Sidärs un Salgäsch und südlich vam Rottu im Pfynwald. 'z Wallisärdisch wiest en eiguni Grammatik un etlichi eiguni Vokable üf. Es isch darum fär Schprächer ussär Hochditschu Schprach nur ig'schränkt z'värstah.

Friänär het fascht jedes Dorfi schine eigune Dialäkt kha, so dass mu annär Sprach meischtuns ärkänt het, va wa där andere cho isch. Wägu där schtercheru Durchmischig sind abär settigi Unnärschid am verschwinnu. Hittu chamu gwännli numu meh sägu, us wellum Telli eine chunt.

Värwandt mit dum Walliserditsch isch där Dialäkt va de Walser, weli im 13. und 14. Johrhundert ussum Wallis üsgwandrut sins un an ville Ortjini im Alpurüm Siedlige gigründund hent. Äs isch gwänli so, dass ine Walser sidilige z'Wallisärditsch wiä zär ziit va dä wandrige gsprochu wird. z'Wallisärditsch het schi abär sit där Ziit starch värändrut.

## [ändere] Bischpiel

- "Der Käfer an der Decke bewegt sich": "Där güägu a ner welbi mottut schi"
- "Ich lasse mich nicht verarschen!": "I-ch la mi nit la verarschu!"
- "Der Frosch springt weit.": "Där Hopschl gumput wiit."
- "Ach Mutter mein Bauch schmertz.: "Iiiih Müetter miine Ranzu tüet weh."
- "Ich muss noch bis am Donnerstag auf meinen Onkel warten" :"Ich müess no bis am Frontag uf miine Etro wartu."
- "Ich habe mich geirrt.": "Ich han mi trumpiert."
- "In dem Haus geistert es bestimmt.": "In dem Hischi isch sichär dr Boozu dri."

## [ändere] Schpezielli Begriff

- "Ausserschweiz" ("Üsserschwiiz" üsgschprochu), wird für d' Schwiiz usserhalb vom Kanton Wallis verwändet. Schwiizer, di nit us dum Wallis schtammund, wärdund als Üsserschwiizer (Ausserschweizer) odr alternativ als Grüezini bezeichnut, will das in där übrigu Diitschschwiiz verbreiteti Gruesswort "Grüezi" im Wallis wenigär üblich isch.
- "hinauf" und "hinunter" ("embrüff" un "embricha")
- "weinen" (tulu oder brillu)
- "Geflochtener Tragekorb. Ein Behältnis zum Materialtransport." (Tschiffra)
- "springen" (gumpu)

Dr Artikel „Walliserdeutsch“ isch leider no ziimle kurz! Wenn du aber meh zu dem Thema weisch, schrib's eifach dezue und mach us dem Schtumpe en ebbas umfangriichere Artikel.

Vun "http://als.wikipedia.org../../../w/a/l/Walliserdeutsch.html"

Kategorie: Artikel uf Wallisertiitsch | Alemannischer Dialäkt | Wikipedia:Stub

##### Views

- Artikel
- Diskussion
- Itzigi Version

##### Mitarbeit

- Wikipedia-Portal
- Artikel wo fähle
- Letschti Änderige

##### Hilf

- Froge?
- Stammtisch
- Finanzielli Hilf

##### Suech

##### Anderi Sprooche

- Deutsch
- English