Albanija - Wikipedia, slobodna enciklopedija

# Albanija

### Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije

Republika e Shqipërise

(Opis) | (Opis)

Službeni jezik | albanski
Glavni grad | Tirana
Predsjednik | Alfred Moisiu
Predsjednik Vlade | Fatos Nano
Površina - Ukupno - % vode | 139. na svijetu 28.748 km² 4,7%
Stanovništvo - Ukupno - Gustoća | 119. na svijetu 3.582.205 125/km²
Nezavisnost | 28. novembra, 1912.
Valuta | Albanski lek
Vremenska zona | UTC +2
Državna himna | "Himni i Flamurit"
Internetski nastavak | .al
Pozivni broj | 355

Albanija (Na Albanskom, Republika e Shqipërise) je država u jugoistočnoj Evropi. Graniči sa Crnom Gorom, Srbijom (Kosovom), Makedonijom, i Grčkom, a ima ukupnu površinu 28.748 km². Albanija ima otprilike 3,582,205 stanovnika, a 95% od njih su Albanci. Dominantna vjera u zemlji je islam, ali ima i veliki broj pravoslavaca i katolika. Albanija je uglavnom poljoprivredna zemlja, a većina trgovinske razmjene se ostvaruje sa Italijom i Grčkom. Glavni grad zemlje je Tirana. Drugi važniji gradovi su Drač i Skadar.

## [uredi] Historija

  Glavni članak: Historija Albanije

Rasprostranjenost Ilira na Balkanu prije oko 3000 godina
Albanija iz zraka

U antičkoj dobi na području današnje Albanije su živjeli Iliri, Indoevropski narod koji se pojavio otprilike oko 1000 p.n.e. Njihov glavni grad je bio Skadar u sjevernozapadnoj Albaniji koji je još uvijek naseljen. Rimljani osvajaju područje godine 9. i teritorija moderne Albanije je podjeljeno između rimskih provincija Makedonija, Dalmacija, i Epirus.

Tokom večine srednjeg vijeka, Bizant je vlasnik Albanije. Albanci se kao Albanic prvi put spominju 1043. godine. 1204. godine, zbog pomoči u ratovanju protiv Mlječana, Bizanti uspostave nezavisnu albansku kneževinu Epirusa.

1478. godine, albansku državu osvaja Osmansko carstvo, ali jedino nakon otpora Albanaca pod vodstvom čuvenog Skanderbega. U Osmanskom carstvu, mnogi Albanci su prešli na islam. Albanska Islamska zajednica je bila podjeljena među Sunita i Bektaša.

U drugoj polovini 19. vijeka počinje Albanski Nacionalni Pokret. 1878. godine napravljen je Prizrenski savez sa ciljom da se napravi nezavisna Albanska država. U ova doba je napravljena moderna alfabeta Albanskog jezika.

Ovaj članak je dio serije o Historiji Albanije
Porijeklo Albanaca
Srednji Vijek
Osmanska doba
Nezavisnost
Komunizam
Moderna Albanija

Albanija dobiva svoju nezavisnost od Osmanskog carstva 1912. godine. 1928. godine Ahmed-beg Zogu, sin vođe jednog Albanskog plemena, uspije nagovoriti parlament da pretvori Albaniju u kraljevinu a da on postane kralj. Kralj Zogu vlada Albaniju do 1939. godine, kad je osvoji fašistička Italija.

Nakon Drugog svjetskog rata, Albanija postaje komunistička država. Nad njom vlada Enver Hodža koji prvo imitira Jugoslavenski komunizam, pa onda Sovjetski, i konačno Kineski. Nakon kraja Kineske izolacije prema zapadu, Hodža prekida odnose između Albanije i Kine i upostavi politiku izolacije Albanije. Ova politika uzrokuje propast Albanske privrede.

Enver Hodža umire 1985. godine, i reforme prema demokraciji počinju 1991. godine nakon pada komunizama širom svijeta. Demokratski ustav je upostavljen 1998. godine. Nova demokratska Albanija je ipak najsiromašnija država u Evropi.

## [uredi] Politika

Enver Hodža

  Glavni članak: Politika Albanije

Šef države je predsjednik, kojeg indirektno bira narodna skupština (Na Albanskom, Kuvendi Popullor). Predsjednik služi pet godina. Predsjednik bira predsjednika vlade i 26 članova viječa ministara.

Narodna skupština je zakonodavno tijelo države. Ona se sastoji od 140 članova. Od ovih, 100 su direktno izabrani na državnim izborima svakih četiri godina. Ostali 40 članova su izabrani prema proporcionalnom sistemu,

Sudska podružnica se sastoji od ustavnog suda, sudova za obračanje javnosti i distrikt sudova. Ustavni sud se sastoji od devet članova koji su popularno izabrani i koji mogu služiti za maksimum devet godina. Postoje tri vrste nadležnosti, a to su kriminalska, civilna, i za vojnike. Vrhovni sud za obračanje javnosti se sastoji od 11 članova koje bira narodna skupština da služe za 7 godina.

Najpopularnije stranke u Albaniji su socijalistička stranka, savezna demokratska stranka, nova demokratska stranka, i socijalistička demokratska stranka.

## [uredi] Političke Podjele

  Glavni članak: Političke podjele Albanije

Albanija je podjeljena u 12 regija („qark“ na Albanskom). Regije su dalje podjeljene u 36 oblasti („rrethe“ na Albanskom). Glavni grad, Tirana, ima specijalno stanje.

Broj | Opština | Oblast | Glavni grad
--- | --- | --- | ---
1 | Berat | Berat, Kuçovë, Skrapar | Berat |
2 | Diber | Bulqizë, Dibër, Mat | Peshkopi
3 | Drač | Durrës, Krujë | Durrës
4 | Elbasan | Elbasan, Gramsh, Librazhd, Peqin | Elbasan
5 | Fier | Fier, Lushnjë, Mallakastër | Fier
6 | Gjirokaster | Gjirokastër, Përmet, Tepelenë | Gjirokastër
7 | Korče | Devoll, Kolonjë, Korçë, Pogradec | Korçë
8 | Kukes | Has, Kukës, Tropojë | Kukës
9 | Leže | Kurbin, Lezhë, Mirditë | Lezhë
10 | Skadar | Malësi e Madhe, Pukë, Shkodër | Shkodër
11 | Tirana | Kavajë, Tiranë | Tiranë
12 | Vlore | Delvinë, Sarandë, Vlorë | Vlorë

## [uredi] Geografija

  Glavni članak: Geografija Albanije

Albanija sadrži brdovit i planinski reljef. Najviša planina, Korab u okrugu Dibra je visoka 2.753 metara. Albanija ima blagu, ali uglavnom vlažnu klimu. Godišnja razina padalina je najviša u Europi, i dostiže preko 2000 mm na sjeveru i 1190mm u Tirani. Ljetne temperature su obično prilično visoke, u prosjeku oko 29°C u Tirani tokom jula, dok su zime hladne, s minimumima ispod 0°C, osim u blizini obale.

Osim glavnog grada, Tirane, sa 520.000 st. veći gradovi su Drač, Elbasan, Skadar, Gjirokaster, Valona i Korča.

## [uredi] Privreda

  Glavni članak: Privreda Albanije

Albanija je jedna od najsiromašnijih evropskih država. Polovica privredno aktivnog stanovništva se bavi poljoprivredom, a petina radi u inozemstvu. Ekonomski problemi su, između ostalih, visoka stopa nezaposlenosti, korupcija, i organizovani kriminal.

Privredno samoizoliranje za doba Envera Hoxhe i novčarske manipulacije 1990-ih su još više pogoršale i obeznadile gospodarsku sliku te zemlje.

Zemlja praktički nema izvoz, a uvozi velike količine hrane iz Grčke i Italije. Priljev novca je mahom od financijske pomoći i od ljudi koji rade u inozemstvu.

Albanija ima obalu na dva evropska mora, Jonsko i Jadransko. Jonsko more je poznato po čistoj, bistroj vodi, od Valone do grčke granice. Na Jadransko more Albanija izlazi od Valone, do granice sa Crnom Gorom. Poznato je po pješčanim plažama.

Do 2000, jonske plaže su bile prilično naseljene, ali samo lokalnim stanovništvom. Između 1990. i 2000. godine, zemlja je prošla kroz političke, ekonomske i socijalne prevrate. Od tog razdoblja je Albanija povećala postotak zaposlenosti i suzbila korupciju, što je ojačalo turizam.

Značajnije luke u međunarodnom prometu su morske luke Drač, Sarande i Valona.

## [uredi] Stanovništvo

Džamija u Tirani

  Glavni članak: Stanovništvo Albanije

Prema podacima CIA-e (februar 2005.), 95% stanovništva čine Albanci, uz grčku manjinu od 3%. Postoje podaci o Crnogorcima, Srbima i Gorancima (Tropolje, Kuks) koji žive u toj zemlji. Ostale procjene broja Grka u Albaniji variraju od 1% - službena albanska statistika, do 12% - grčki izvori. Mnogi Albanci žive u okolnim regijama: Na Kosovu i Metohiji (oko 1,8 miliona), u Makedoniji (oko 500.000), u središnjoj Srbiji (preko 150.000, mahom na jugu) i u Crnoj Gori (oko 47.000). Preko 600.000 Albanaca je emigriralo u Grčku od 1990., a veliki broj je otišao u druge zemlje. Službene grčke statistike negiraju postojanje velikih albanskih zajednica u Epiru, dok albanske procjene govore sasvim suprotno.

Jezik koji se koristi je albanski, a grčkim se služi grčka manjina u južnim dijelovima zemlje. Slavenski goranski jezik se govori u Gorë u okrugu Kukës. Selo Shishtavec je glavno središte goranskog jezika. U ostale lingvističke i kulturne grupe spadaju Vlasi i Romi.

Od otomanske okupacije, većina Albanaca su muslimani (70%), iako je religija bila zabranjena u vrijeme komunizma. Pravoslavci čine (20%) (na jugu), a katolici (10%) stanovništva (na sjeveru). 20% ukupne muslimanske populacije su iz reda Bektashi.

## [uredi] Kultura

  Glavni članak: Kultura Albanije

## [uredi] Relevantni članci

- Velika Albanija
- Tirana
- Shkodër

## [uredi] Vanjski linkovi

- National Tourism Organization Albania's official website for travel & tourism information.
- Look-for-albania.com guide, forum & info
- Albanija - Travel-Images.com
- Albanija Forum
- Albanija Sport

Preuzeto sa: "http://bs.wikipedia.org../../../a/l/b/Albanija.html"

Kategorije: Albanija | Mediteran | Države Svijeta

##### Views

- Članak
- Razgovor
- Trenutna verzija

##### interakcija

- Pomoć
- Vrata zajednice
- Čaršija
- Novosti
- Dobrovoljni prilozi

##### Pretraga

##### Drugi jezici

- Afrikaans
- Alemannisch
- አማርኛ
- Aragonés
- Anglo Saxon
- العربية
- ܐܪܡܝܐ
- Asturianu
- Azərbaycan
- Беларуская
- Български
- বাংলা
- Brezhoneg
- Català
- ᏣᎳᎩ
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Zazaki
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Võro
- Føroyskt
- Français
- Furlan
- Frysk
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Hornjoserbsce
- Krèyol ayisyen
- Magyar
- Հայերեն
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- Қазақша
- ភាសាខ្មែរ
- 한국어
- Kurdî / كوردي
- Kernewek
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Lietuvių
- Latviešu
- Malagasy
- Македонски
- മലയാളം
- Bahasa Melayu
- Malti
- Ekakairũ Naoero
- Plattdüütsch
- नेपाली
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Novial
- Occitan
- Kapampangan
- Deitsch
- Polski
- Piemontèis
- پښتو
- Português
- Runa Simi
- Romani
- Română
- Armâneashti
- Русский
- Сибирской
- संस्कृत
- Sicilianu
- Scots
- Sámegiella
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Удмурт
- Oyghurque
- Українська
- O'zbek
- Tiếng Việt
- Volapük
- 中文
- Bân-lâm-gú
- 粵語