Caer - Wicipedia

# Caer

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Siopau yng Nghaer (2005)
Y bont ar Afon Dyfrdwy a rhan o furiau Caer

Dinas yng ngogledd orllewin Lloegr a chanolfan weinyddol (tref sirol) Sir Gaer yw Caer (Saesneg: Chester). Mae hi ar lan ddwyreiniol Afon Dyfrdwy, yn agos iawn i ffin Cymru. Mae ganddi boblogaeth o 80,121 (Cyfrifiad 2001). Mae muriau'r ddinas ymysg y gorau ym Mhrydain a cheir nifer o dai hynafol o ddiwedd yr Oesoedd Canol a chyfnod y Tuduriaid yng nghanol y ddinas. Ers blynyddoedd mae Caer yn enwog am ei chae rasus ceffylau, ar gyrion y dref.

## [golygu] Hanes

Mae'r ddinas wedi tyfu o gwmpas safle'r hen gaer Rufeinig Deva. Roedd hi'n ganolfan bwysig i lengfilwyr Rhufain, a dangosir hyn yn yr hen enw ar y dre - 'Caerllïon Fawr' - a oedd yn gartref am gyfnod hir i'r lleng Legio XX Valeria Victrix. Mae rhai yn credu, oni bai am ddirywiad a chwymp yr ymerodraeth Rufeinig, y gallai Caer fynd yn brifddinas y Brydain Rufeinig ac yn ganolfan i'r Rhufeiniaid fentro dros y môr i Iwerddon.

Ar ôl ymadawiad byddinoedd Rhufain, mae'n debyg i Gaer ddod yn rhan o deyrnas Powys, ond 'roedd yr Eingl-Sacsoniaid yn dod yn nes. Ymladdwyd Brwydr Caer tua'r flwyddyn 615 rhwng lluoedd y Brythoniaid a lluoedd Æthelfrith, brenin Deira (wedyn Northumbria). Aeth y fuddugoliaeth i'r Saeson, ac o hynny ymlaen hwy oedd yn oruchaf yn yr ardal.

Cipiwyd Caer gan y Normaniaid yn yr 11eg ganrif a chreuwyd Iarllaeth Caer ganddynt, un o'r bwysicaf o arglwyddiaethau Normanaidd y Mers. Treuliodd Gruffudd ap Cynan, brenin teyrnas Gwynedd, gyfnod o rai blynyddoedd mewn carchar yn y castell Normanaidd. Ymwelodd Gerallt Gymro â Chaer ar ddiwedd ei daith trwy Gymru yn 1188.

Yn ddiweddarach yn yr Oesoedd Canol bu Caer yn ganolfan filwrol i'r Saeson yn eu hymosodiadau ar Gymru.

## [golygu] Gweler hefyd

- Brwydr Caer
- Deva
- Ffordd Rufeinig Caer-Segontiwm
- Legio XX Valeria Victrix

## [golygu] Dolenni allanol

- gwefan am y ddinas (Saesneg)

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../c/a/e/Caer.html"

Categorïau tudalen: Caer | Dinasoedd Lloegr

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- Български
- Deutsch
- English
- Español
- Esperanto
- Français
- Italiano
- Nederlands
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Русский
- Simple English
- Suomi
- Svenska
- Türkçe