Rhodri Mawr - Wicipedia

# Rhodri Mawr

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Rhodri Mawr, enw llawn Rhodri ap Merfyn (c. 820–878) oedd y brenin cyntaf i reoli'r rhan fwyaf o Gymru a'r cyntaf hefyd i gael ei alw'n "Fawr".

Yr oedd Rhodri yn fab i Merfyn Frych, a ddaeth yn frenin Gwynedd ar farwolaeth ei dad yn 844, a'r dywyoges Nest o Bowys. Pan fu ei ewythr Cyngen, brenin Powys, farw ar bererindod i Rufain yn 855, etifeddodd Rhodri ei deyrnas ef hefyd. Yn 872 boddwyd trwy ddamwain Gwgon ap Meurig, brenin Ceredigion a Seisyllwg, ac ychwanegodd Rhodri ei deyrnas yntau at ei feddiannau trwy ei briodas ag Angharad, chwaer Gwgon. Yr oedd yn awr yn frenin ar y rhan fwyaf o Gymru.

Yr oedd Rhodri yn gorfod wynebu pwysau gan yr Eingl-Sacsoniaid ac yn gynyddol gan y Daniaid hefyd, a fuont yn ôl y croniclau yn anrheithio Môn yn 854. Yn 856 enillodd Rhodri fuddugoliaeth nodedig dros y Daniaid, gan ladd eu harweinydd Gorm (a elwir weithiau yn Horm). Mae dwy gerdd gan Sedulius Scotus wedi ei hysgrifennu yn llys Siarl Foel, brenin y Ffranciaid Gorllewinol, yn dathlu buddugoliaeth "Roricus" dros y Llychlynwyr.

Yn 877 ymladdodd Rhodri frwydr arall yn erbyn y Daniaid, ond y tro yma bu raid iddo ffoi i Iwerddon. Pan ddychwelodd y flwyddyn wedyn, dywedir iddo ef a'i fab Gwriad gael eu lladd gan y Saeson, er na wyddir y manylion. Pan enillodd ei fab Anarawd ap Rhodri fuddugoliaeth dros wŷr Mersia ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach, fe'i dathlwyd yn y brutiau fel "Dial Duw am Rodri".

## [golygu] Llyfryddiaeth

- John Edward Lloyd, A history of Wales: from the earliest times to the Edwardian conquest(Longmans, Green & Co, 1911)
- Ceinwen H. Thomas, "Rhodri Mawr", yn Ein Tywysogion (1954)

O'i flaen : Merfyn Frych ap Gwriad | Brenhinoedd Gwynedd | Olynydd : Anarawd ap Rhodri

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../r/h/o/Rhodri_Mawr_a8aa.html"

Categorïau tudalen: Teyrnoedd Gwynedd | Teyrnas Gwynedd | Hanes Cymru | Cymry enwog | Marwolaethau 878

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- English
- Français
- Italiano
- Nederlands