Rhosyr (cantref) - Wicipedia

# Rhosyr (cantref)

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Cantref ar Ynys Môn oedd Cantref Rhosyr. Roedd yn un o dri chantref ar yr ynys, ynghyd ag Aberffraw a Cemais. Ei ganolfan oedd Rhosyr, lle cynhelid un o lysoedd pwysicaf Twysogion Gwynedd, sef Llys Rhosyr. Roedd y cantref yn ffinio â Chemais yn y gogledd ac Aberffraw yn y gogledd-orllewin. Yn y de roedd yn gorwedd ar lan Afon Menai ac yn wynebu cantref Arfon ar y tir mawr. Er bod cantref Aberffraw yn bwysicaf yn wleidyddol, Rhosyr oedd y cyfoethocaf o'r tri chantref am fod ei thir amaethyddol yn well nag eiddo'r lleill.

Roedd y cantref yn ymrannu'n ddau gwmwd, sef Menai yn y gorllewin a Dindaethwy yn y dwyrain. Yn ogystal â llys Rhosyr ym Menai roedd gan Dindaethwy lys cymydol yn Llan-faes hefyd.

Yn ddiweddarach yn yr Oesoedd Canol sefydlodd Llywelyn Fawr fynachlog yn Llan-faes a chladdwyd ei wraig Siwan yno. Cyn hynny roedd gan y cantref un o ddau glas pwysicaf yr ynys ym Mhenmon, a drowyd yn briordy yn y 12eg ganrif, sef Priordy Penmon.

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../r/h/o/Rhosyr_%28cantref%29.html"

Categorïau tudalen: Cantrefi Cymru | Ynys Môn | Teyrnas Gwynedd

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio