Llawysgrif Hendregadredd - Wicipedia

# Llawysgrif Hendregadredd

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Llawysgrif Hendregadredd yw un o'r llawysgrifau Cymreig cynharaf a phwysicaf i oroesi ac un o'n dwy brif ffynhonnell am waith Beirdd y Tywysogion, ynghyd â Llyfr Coch Hergest. Mae'r brif law yn dyddio o tua 1300-1310. Mae'n llawysgrif ar femrwm sy'n cynnwys 126 o dudalennau ac yn mesur 8.2 x 6 modfedd. Yn ddiweddarach, tua'r 1330au, ychwanegwyd rhai testunau o waith y cywyddwyr, gan gynnwys rhai o gywyddau Dafydd ap Gwilym a Gruffydd Gryg. Cred rhai ysgolheigion mai Dafydd ei hun a ysgrifennodd y testunau hynny.

## [golygu] Hanes y llawysgrif

Mae hanes y llawysgrif yn ddiddorol. Ar ddechrau'r 14eg ganrif roedd ym meddiant Ieuan Llwyd ap Ieuan ap Gruffudd Foel o Barcrydderch ger Llangeitho. Tua chanol y 16eg ganrif roedd ym meddiant yr achyddwr Gruffudd Dwnn ac yna aeth i feddiant y bardd Wiliam Llŷn (tua 1580). Cafodd ei lle yn llyfrgell enwog yr hynafiaethydd Robert Vaughan yn Hengwrt lle gwnaeth John Davies o Fallwyd gopi ohono yn 1617: y copi hwnnw sy'n sail i destun adran y Gogynfeirdd yn y Myvyrian Archaiology of Wales. Aeth y llawysgrif o'r golwg yn y 19eg ganrif, a thybiwyd ei bod ar goll, ond yn 1910 fe'i darganfuwyd gan John Jones (Myrddin Fardd) ac Edward Breeze mewn hen wardrob ym mhlasty Hendregadredd, ger Cricieth. Cafodd gan aelodau o deulu Gregynog pan roddodd ei berchennog John Ignatius Williams o Hendregadredd hi mewn arwerthiant yn Llundain. Heddiw mae'n ddiogel yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth.

## [golygu] Rhai o'r beirdd y ceir testunau o'u gwaith yn y llawysgrif

### [golygu] Prif law

- Bleddyn Fardd
- Casnodyn
- Cynddelw Brydydd Mawr
- Daniel ap Llosgwrn Mew
- Dafydd Benfras
- Einion ap Gwalchmai
- Elidir Sais
- Gwalchmai ap Meilyr
- Gwilym Ryfel
- Gwynfardd Brycheiniog
- Hywel ab Owain Gwynedd
- Llygad Gŵr
- Llywarch ap Llywelyn (Llywarch Brydydd y Moch)
- Llywelyn Fardd
- Meilyr Brydydd
- Owain Cyfeiliog
- Seisyll Bryffwrch

### [golygu] Ychwanegiadau

- Dafydd ap Gwilym
- Gruffudd Gryg

## [golygu] Llyfryddiaeth

- John Morris-Jones a T.H. Parry-Williams (gol.), Llawysgrif Hendregadredd (Caerdydd, 1933; sawl argraffiad arall ers hynny)

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../l/l/a/Llawysgrif_Hendregadredd_6fd9.html"

Categorïau tudalen: Llawysgrifau Cymreig | Beirdd y Tywysogion

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio