Carolus Linnaeus - Wicipedia

# Carolus Linnaeus

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Biolegydd o Sweden oedd Carolus Linnaeus (yn hwyrach, Carl von Linné ac yn wreiddiol Carl Linnæus neu Carolus Linnæus yn Swedeg) (23 Mai 1707 - 10 Ionawr 1778). Roedd e'n cyflwyno system dosbarthiad biolegol a cafodd llawer o ddylanwad ar ecoleg modern.

Ganwyd yn Stenbrohult mewn ardal Smalandia yn de Sweden. Roedd ei tad a'i taid yn eglyswyr a roedden nhw yn cynlluno'r un waith i Carolus. Beth bynnag, roedd ei diddordeb mewn botaneg yn argraffu a'r meddyg y dref a roedd hon yn anfon Carolus Linnaeus i astudio ym Mhrifysgol Lund. Ac ar ôl blwydden aeth ef i astudio ym Mhrifysgol Uppsala.

Yn ystod ei astudiaethau daeth Linnaeus i feddwl fod dosbarthiad planhigion seiliog ar briger a pistil yn bosib ac ysgrifennodd traethawd bach am ei damcaniaeth. O ganlyniad hynni, enillodd ef swydd fel is-athro Ym 1732 cafodd arian gan Academi Gwyddor (Academy of Sciences) Uppsala i forio Laplandia, tir bron yn anadnabyddus ar ei pryd. Ar ôl hynny cyhoeddodd ei Flora Laponica ym 1737.

Aeth Linnaeus i'r cyfandir a cwrdodd a Jan Frederik Gronovius yn yr Iseldiroedd. Ardangosodd drafft ei traethawd am dosbarthiad biolegol, Systema Naturae, i Gronovius. Roedd y system hon yn defnyddio enwau genws-rhywogaeth byrion a manwl-gywir yn le enwau hirion traddodiadol, e.e. Physalis angulata yn le physalis amno ramosissime ramis angulosis glabris foliis dentoserratis. Er datblygwyd y system hon, sef enwi deuenwol, gan y brodyr Bauhin, roedd Linnaeus yn ehangu ac yn hysbysu'r system.

Rhoddodd Linnaeud enwau oedd e'n meddwl yn synnwyr cyffredin i'r anifeiliad a phlanhigion. Er enghraifft roedd dyn yn Homo sapiens "dyn call" iddo fe. Ond iddo fe, roedd rhywogaeth dyn arall hefyd: Homo troglodytes, sef "dyn sy'n byw mewn ogof". Roedd hynny yn golygu tsimpansî sydd yn Pan troglodytes heddiw. Rhododd enw i mamaliaid hefyd, ar ôl eu chwarennau tethol.

Ym 1739 priododd a Sara Morea, ferch meddyg. Ac ym 1741 cafodd swydd fel athro meddyg ym Mhrifysgol Uppsala, ond roedd e'n symund i swydd fel athro botaneg mewn ychydig. Roedd ei waith dosbarthiad yn parhau gan gynnwys anifeiliaid a mwynau.

Ym 1755 aeth ef i fod yn farchog a newydwyd ei enw i Carl von Linné.

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../c/a/r/Carolus_Linnaeus_b3d7.html"

Categorïau tudalen: Genedigaethau 1707 | Marwolaethau 1778 | Biolegwyr | Swediaid

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- Aragonés
- العربية
- Български
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Français
- Frysk
- Gaeilge
- Galego
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Lietuvių
- Plattdüütsch
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Occitan
- Polski
- Português
- Runa Simi
- Română
- Русский
- Scots
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Svenska
- தமிழ்
- ไทย
- Türkçe
- Українська
- 中文
- Bân-lâm-gú