Αρτοτίνα Φωκίδος - Βικιπαίδεια

# Αρτοτίνα Φωκίδος

### Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Αυτό το άρθρο χρειάζεται επιμέλεια ώστε να ανταποκρίνεται σε υψηλότερες προδιαγραφές συντακτικής ποιότητας ή μορφοποίησης.
Σημείωση: Πολλές φορές τα κείμενα στα οποία βρίσκεται αυτό το πρότυπο, παραβιάζουν πνευματικά δικαιώματα.
Κάντε ένα σχετικό έλεγχο πριν ξεκινήσετε την επιμέλεια, αφού είναι πιθανό να διαγραφεί.
Μετά την επιμέλεια του άρθρου, είστε ελεύθεροι να διαγράψετε αυτή την επισήμανση. Για περαιτέρω βοήθεια, δείτε το άρθρο Πώς να επεξεργαστείτε μια σελίδα.

Η Αρτοτίνα βρίσκεται στο νομό Φωκίδος και έχει πληθυσμό 499 κατοίκους. Ανήκει στο Δήμο Βαρδουσίων και είναι ένα απο τα βορειοδυτικότερα σημεία της Δωρίδας, χτισμένη σε υψόμετρο 1.350 μέτρων με θέα τα βορειοδυτικά Βαρδούσια και μπροστά απο τις κορυφές Πλάκα, Πάνω και κάτω Ψηλό, Αλογόραχη, Νεραϊδάλωνο και Σούφλες.

## [Επεξεργασία] Ιστορία

Τα αρχαιότερα στοιχεία καταγωγής του χωριού έχουν τις ρίζες τους στον 13ο με 10ο αιώνα π.Χ. από την εποχή των πρώτων κατοίκων της λεκάνης της Αρτοτίνας (όπου υπάρχουν ευρήματα οικισμών) που ήταν Αιτωλοί. Η δραστηριότητα σύμφωνα με ιστορικούς και αρχαιολόγους στο χώρο της λεκάνης της Αρτοτίνας συνεχίστηκε και με την είσοδο των Δωριέων και ακόμα στους Μακεδονικούς χρόνους, πλην όμως ως αρχέγονη φυλή της περιοχής Αρτοτίνας φέρονται οι Οφιονείς, όνομα που παίρνουν από τη μυθολογία και ειδικότερα τον ποταμό Φίδαρη (Εύηνο).

Η περιοχή απειλήθηκε από Αχαιούς, Μακεδόνες, Γαλάτες, Ρωμαίους, Γότθους κ.α. με εξαφάνιση των αρχαίων οικισμών της Δωρίδας. Έμειναν όμως αδιάψευστα ευρήματα της ύπαρξης στην Αρτοτίνα αρχαίων στοιχείων από τη διάβα όλων αυτών των φυλών, όπως αρχαία επιτύμβια επιγραφή, Μακεδονικός τάφος του 317 π.Χ. (γονοκλυσιά). Αργότερα έκαναν εμφανή την παρουσία τους Σλάβοι, Βούλγαροι, Καταλανοί, Νορμανδοί, Τούρκοι κ.α., αλλά λόγω του απομονωμένου και δυσπρόσιτου της περιοχής, η Αρτοτίνα και τα γύρω χωριά κράτησαν την Ελληνική τους ταυτότητα, δεν αφομοιώθηκαν και διατήρησαν τα ήθη, τα έθιμά και τις παραδόσεις τους. Αργότερα στη νεότερη ιστορία ξαναβρίσκουμε δραστηριότητα με το μοναστήρι του Αϊ-Γιάννη του Προδρόμου που μόνασε ο Αθανάσιος Διάκος, όπως και άλλες προσωπικότητες του Ελληνισμού και οπλαρχηγοί της Επανάστασης, όπως ο Σκαλτσοδήμος, ο Σαφάκας, ο Γεράντωνος, ο Ρούκης, ο Καλιακούδας και μακεδονομάχους όπως ο Σταυρόπουλος.

Η Αρτοτίνα βρέχεται από τον ποταμό Εύηνο και έχει πρόσβαση στις πηγές του στα Βαρδούσια με μονοπάτια και δασικούς δρόμους. Όμως η βασική της οδική επικοινωνία γίνεται από την Άμφισσα και προς την Ευρυτανία και Φθιώτιδα. Υπήρξε πρωτεύουσα του Δήμου Βωμέας μέχρι το 1912 που έγιναν κοινότητες τα γύρω χωριά. Μόνιμα Ειρηνοδικείο και Σχολαρχείο, δημοτικό αρρένων και θηλέων υπήρχε μέχρι το 1946. Ο σημερινός πληθυσμός της Αρτοτίνας είναι 500 κάτοικοι με την τελευταία απογραφή του 2001, αριθμός που επηρεάζεται από την εποχή (χειμώνας 100 περίπου και καλοκαίρι 1500).

Η Αρτοτίνα υπήρξε κατεξοχήν κτηνοτροφικό χωριό και λιγότερο γεωργικό λόγω της γεωφυσικής θέσης της. Το 1941 είχε περίπου 33.000 αιγοπρόβατα και 11.000 οικόσιτα και μόνιμους κατοίκους το χειμώνα περί τους 1500. Είχε πολύ ανεπτυγμένες τις εμπορικές της επαφές στο χώρο, έχοντας μάλιστα διοικητικά σύνορα απ' τις αρχές του 20ου αιώνα, με 14 χωριά της περιοχής και βέβαια λόγω του ανήσυχου χαρακτήρα των κατοίκων της. Μέχρι τα μέσα του προηγούμενου αιώνα, τα πλεονάζοντα τρόφιμα από κτηνοτροφία και καλλιέργειες είχαν βασικούς αποδέκτες τα τρία μεγάλα παζάρια της Βιτρινίτσας (Ερατεινής), της Σπερχειάδας και των Σαλώνων, οι δε συναλλαγές γίνονταν κατά κύριο λόγο σε είδος. Ακόμα έντονη παρουσιάζεται η δραστηριότητα τεχνιτών και μαστόρων που δούλευαν σκεπές και τοιχοποιίες, οι οποίοι μάλιστα έκαναν και συχνές περιοδείες εκτός περιοχής όπως και σήμερα. Τα τελευταία 100 χρόνια, τα νερά της περιοχής και κυριότερα του Εύηνου πρόσφεραν ενέργεια σε τουλάχιστον 10 νερόμυλους και άλλα τόσα μαντάμια και ντριστίλες. Υπήρξε για πολλά χρόνια οργανωμένη (πρωτόγονα φυσικά) λουτρόπολη με ιαματικά νερά σε μικρή απόσταση από το χωριό, που φιλοξενούσε κατοίκους της περιοχής.

Την Αιτωλία ο Χριστιανισμός πρωτοαγγίζει και αρχίζει να διαδίδεται από το δεύτερο αιώνα, αλλά στους κατοίκους των Βαρδουσίων βρίσκουμε μια συνύπαρξη με το δωδεκάθεο για 2-3 αιώνες, καθώς οι ορεσίβιοι αυτόχθονες αργούν να αποτινάξουν τη λατρεία και τις συμβουλές του Μαντείου των Δελφών.

Σήμερα στην Αρτοτίνα εκτός από τη Μητρόπολη του Αγίου Γεωργίου στην πλατεία του χωριού, λειτουργούν ακόμα 14 ξωκλήσια και το Μοναστήρι του Αϊ-Γιάννη του Προδρόμου που διαθέτει καταλύματα και σώζεται το κελί του Διάκου χτισμένο στις αρχές του 18ου αιώνα και ανακαινισμένο το 1806, όπου και φυλάσσεται η εικόνα του αποκεφαλισμού του. Το πανηγύρι δε στις 29 Αυγούστου, στη γιορτή του Αϊ-Γιάννη, έχει επίκεντρο τούτο το Μοναστήρι. Εκεί γίνεται η πρωινή δοξολογία και συνεχίζεται το απόγευμα με τις εκδηλώσεις "Φλάμπουρο", όπου παραδοσιακά ντυμένοι ντόπιοι και φιλοξενούμενοι του χωριού ξεκινάνε με όργανα, τραγούδια και πυροβολισμούς απ΄το σπίτι του Διάκου και κατεβαίνουν στην πλατεία όπου αρχίζει το παραδοσιακό γλέντι μέχρι τα ξημερώματα. Οι εκδηλώσεις του πανηγυριού ξεκινάνε μέρες πριν με αθλητικούς αγώνες, τα "Διάκεια", λιθάρι και τρέξιμο, τιμώντας την παράδοση των αρματολών και κλεφτών και επεκτείνονται και δυο μέρες μετά την 29η Αυγούστου. Άλλη σημαντική εκδήλωση στην περιοχή που μοιράζονται η Αρτοτίνα και 13 ακόμα χωριά της Βορειοδυτικής Δωρίδας είναι το "Αντάμωμα" που γίνεται συνήθως στις 20 Αυγούστου στη θέση "Πρατά Λάκκο". Γίνεται παραδοσιακό γλέντι με τραγούδια και ζωντανή μουσική, φαγοπότι και χορό και συνυπάρχουν εκτός των ντόπιων και αρκετοί επισκέπτες καθώς τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο γνωστό. Πολλή απ'τη σύγχρονη ιστορία του χωριού σε λογοτεχνική μορφή, γλαφυρά γραμμένη, σώζεται απ΄τα έργα του λαογράφου Δημήτρη Λουκόπουλου. Έντονη ακόμα είναι η συμβολή των Γιάννη Μασούρα και Γιάννη Ρουφογάλη, που ο πρώτος ίδρυσε το Μουσείο της Αρτοτίνας και ο δεύτερος συνέλεξε άπειρα όσα της Αρτοτινής ιστορίας στο βιβλίο του "Αρτοτίνα" το οποίο σύντομα επανεκδίδεται. Η βουνίσια φύση είναι σε αρμονία με το στήσιμο των σπιτιών που κυρίως είναι πετρόχτιστα, δίπατα, με κεραμοσκεπές ή και τα παλιότερα με παραδοσιακές σκεπές από σχιστόλιθο (στερφογάλαρα), που οι ντόπιοι τεχνίτες έδιναν το χαρακτηριστικό ύφος της Αρτοτίνας.

Οι σημερινοί Αρτοτινοί, είτε ζουν στην Αρτοτίνα είτε αλλού στην Ελλάδα και το εξωτερικό, έχουν μεγάλη επαφή με την παράδοση και τις ρίζες τους, με τα Βαρδούσια και τον Εύηνο που κάποτε λατρευόταν σα θεότητα (Οφίονας, σύντροφος της Ευρυνόμης, της θεάς των Πάντων), και έχουν δυο Πολιτιστικούς Συλλόγους, στην Αθήνα τον "Αθανάσιο Διάκο" και στο Μεσολόγγι τον "Αγ. Ιωάννη τον Πρόδρομο".

## [Επεξεργασία] Εξωτερικές Συνδέσεις

- Ιστοσελίδα του Νομού Φωκίδος

Δήμοι και κοινότητες του νομού Φωκίδας
Άμφισσα • Δελφοί • Δεσφίνα • Ευπάλιο • Γαλαξείδι • Γραβιά Ιτέα • Καλλιείς • Λιδωρίκι • Παρνασσός • Τολοφώνα • Βαρδούσια

Ανακτήθηκε από "http://el.wikipedia.org../../../%CE%B1/%CF%81/%CF%84/%CE%91%CF%81%CF%84%CE%BF%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%B1_%CE%A6%CF%89%CE%BA%CE%AF%CE%B4%CE%BF%CF%82_902a.html"

Κατηγορίες: Επιμέλεια Βικιπαίδειας | Νομός Φωκίδας

##### Views

- Άρθρο
- Συζήτηση
- Τελευταία έκδοση

##### Αναζήτηση