Filipo Arabiarra - Wikipedia, entziklopedia askea.

# Filipo Arabiarra

### Wikipedia(e)tik

Irudi:Antoninianus Philip the Arab - Seculum Novum.jpg
Filipo I Arabiarra txanpon batean.

Filipo Arabiarra, latinez Marcus Iulius Philippus (204 - 249) erromatar enperadorea izan zen, 244tik hil zen arte. Arabiar goitizena jaso zuen haren familiaren jatorriarengatik.

## [aldatu] Estreineko urteak

Gutxi jakiten da Filiporen estreineko urteei buruz. Shahba hirian jaio zen, Damaskoren hegoaldean, Siria probintzian. Aitaren izena Julio Marino izan zen; amarena ezezaguna da. Anaiaren bat Pretoriar Goardian aritu zen Gordiano III.aren agintaldian. Filipo Marcia Otacilia Severarekin ezkondu zen eta Marcus Julius Severus Philippus izeneko semea izan zuten.

## [aldatu] Boterea eskuratzen

243an, Gordiano III.aren partiarren kontrako kanpainan, Timesiteo, Pretoriar Goardiako prefektoa hil zen. Heriotzaren kausak ezezagun darraio. Prisko anaiaren ekimenean, Filipo pretoriarren buru berria bilakatu zen. Honela, bi anaiek enperadorea bere kasa erabili nahi zuten, eta Inperioko benetako kontrola izanen lukete.

Porrot militar baten ostean, Gordiano III.a ere hil zen, egoera ezezagunetan ere. Filipori leporatu zioten heriotza hori, baina enperadore aldarrikatu zuten. Aurreko usurpatzaileek egindako hutsegiteak ez errepikatzearren, Filipo berehala itzuli zen Erromara, Senatuaren onespena jasotzera. Anaia ekialdean utzi zuen, egundoko boterearekin horko probintzien gainean. Erroman Augusto titulua eman zioten eta semea oinordeko izendatu zuten.

## [aldatu] Boterean

Filiporen agintaldia germaniarren inbasio berriekin batera hasi zen. Panonia eta Mesia probintzietan sartu ziren. 248an garaitu ahal izan zuen azkenean Filipok. Baina gerrako harrapakin urria zela kausa, legioak matxinatu ziren. Legioek Pakatiano aldarrikatu zuten enperadore. Matxinada suntsitutakoan, Filipok Dezio izendatu zuen probintziako gobernaria.

Baina Pakatianorena ez zen arrisku bakarra. Ekialdean Iotapiano ere matxinatu zen, Priskok, Filiporen anaiak, zeraman politika zela eta. Izan ere, zergak handitu zituen. Beste bi matxinada ere sortu ziren, baina arrakastarik gabekoak.

Irudi:Antoninianus Philip - Philip.jpg
Filipo Erromako milurtekoa ospatzen.

248ko apirilean, Erromako milagarren urteurrena ospatu zen, Romulok hiria K. a. 753an fundatu baitzuen. Ospakizun ederrak izan ziren, iturrien arabera. Jokoak eta antzezlanak hiria zehar hedatu ziren. Asinio Kuadratok Milurteko historia idatzi zuen urteurrenarako prestatuta.

Ospakizunak ospakizun, nahigabea zabaldu zen legioen artean. 249ko udaberrian Mesiako gobernaria, Dezio, enperadore aldarrikatu zuten horko legioek. Deziok berehala jo zuen Erromara. Bi armaden arteko borrokan Filipo hil zen. Dezioren garaipenaren berri Erromara ailegatutakoan, Filiporen 11 urteko semea ere hil zuten.

| Erromatar Enperadoreak |

Julio-Klaudiar leinua

Augusto • Tiberio • Kaligula • Klaudio • Neron

Lau enperadoretako urtea

Galba • Oton • Vitelio

Flaviar leinua

Vespasiano • Tito • Domiziano

Antoniar leinua

Nerva • Traiano • Hadriano • Antonino Pio • Marko Aurelio • Luzio Vero • Komodo

Severar leinua

Pertinax • Didio Juliano • Peszenio Nigro • Klodio Albino • Septimio Severo • Karakala • Geta • Makrino • Heliogabalo • Alexandro Severo

III. mendeko krisialdia

Maximino • Gordiano I • Gordiano II • Balbino • Pupieno • Gordiano III • Filipo Arabiarra • Dezio • Herenio • Hostiliano • Treboniano Galo • Volusiano • Emiliano • Valeriano • Galieno • Klaudio Gotiko • Kintilo • Aureliano • Tazito • Floriano • Probo • Karo • Karino • Numeriano

Dominatua

Diokeziano • Maximiano • Konstantzio Kloro • Galerio • Severo II • Maxentio • Maximino Daia • Konstantino I Handia • Lizinio • Valerio Valente • Martiniano • Konstantino II • Konstantzio II • Konstante • Juliano Apostata • Joviano

Valentiniar leinua

Valentiniano • Valente • Graziano • Valentiniano II

Teodosiar leinua

Teodosio I Handia • Arkadio • Honorio

Mendebaldeko Inperioa

Konstantzio III • Valentiniano III • Petronio Maximo • Avito • Maioriano • Libio Severo • Antemio • Olibrio • Glizerio • Julio Nepote • Romulo Augustulo

"http://eu.wikipedia.org../../../f/i/l/Filipo_Arabiarra_02ff.html"(e)tik eskuratuta

Kategoria: Erromatar enperadoreak

##### Views

- Artikulua
- Eztabaida
- Oraingo berrikuspena

##### Bilatu

##### Beste hizkuntzak

- العربية
- Български
- Brezhoneg
- Català
- Dansk
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Suomi
- Français
- עברית
- Hrvatski
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- Nederlands
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Српски / Srpski
- Svenska