Amerikako Estatu Batuetako historia - Wikipedia, entziklopedia askea.

# Amerikako Estatu Batuetako historia

### Wikipedia(e)tik

Amerikako Estatu Batuetako historia egungo batasunak betetzen duen lurralde osoarena da, amerikar indiarrek, europarrek eta independentzia osteko estatubatuarrek osatua.

Gaur egungo Estatu Batuetako lurraldea Amerikako indiarrek okupatu zuten lehenengo, ehunka hizkuntza eta kulturakoak. Arrasto gutxi utzi dute, batez ere herri nomadek.

XVI eta XVII. mendeetan, europarekin izandako lehen topaketak kultura talka handia izan zen, batez ere espainiarrekin hegoaldean, ingelesekin ekialdean eta frantsesekin iparraldean eta Mississippiren arroan. Ingelesen lehen ezartzea 1607an izan zen, Jamestown herrian (Virginia). Laster, hainbat kolonia ezarri ziren ekialdeko kostaldean (Plymouth, Boston, Salem, Williamsburg). Esklabotza beltzen salerosketaren bidez erabiltzen hasi zen, batez ere hegoaldeko kotoi sailak garatzeko, baina baita ere azpiegitura mota guztiak eraikitzeko. Bertako populazioa indiarra desagertzeraino gutxitua izan zen, aitzindariek ekarritako gaixotasunen epidemiak (baztanga, elgorria) eta haiekin izandako liskar odoltsuak zirela-eta. Liskar haietako handienaren aukera hartuz, Europako Zazpi Urteko Gerraren une berean, kolono britainiarrek frantziarren lurraldeen erdia bereganatu zuten, azalera bikoiztuz.

## [aldatu] Fundazioa

Amerikako Konstituzioaren izenpetzea

1776ko uztailaren 4ean, hamahiru kolonia britainiarrek independentzia aldarrikatu zuten Erresuma Batuarekiko (Independentzia Adierazpena). 1787an Amerikako Estatu Batuetako Konstituzioa onartu zuten, mendebaldearen lehena. Bi testu hauek dira nortasun amerikarraren sortzaileak.

## [aldatu] Gerra Zibila (1861-1865)

Sakontzeko, irakurri: Amerikako Estatu Batuetako Gerra Zibila

Esklabotzaren auziak eta arazo ekonomikoek Banantze Gerra piztu zuten 1861ean. Baina honek ez zuen garapen handia galarazi, immigrazioari eta Industria Iraultzari esker XIX. mendean zehar.

## [aldatu] XX. mendea

XX. mendean, AEB munduko lehen potentzia ekonomiko, kultural eta politikoa bihurtu zen, batez ere Bigarren Mundu Gerraren ondoren. Gerra Hotza amaitzean eta SESB ezeztean, AEB munduko superpotentzia bakarra da egun, batez ere arlo militarrean.

## [aldatu] Ikus, gainera

- Lehen Mundu Gerra
- Bigarren Mundu Gerra
- Koreako Gerra
- Vietnamgo Gerra
- Lehen Golkoko Gerra
- 2001eko irailaren 11ko atentatuak
- Bigarren Golkoko Gerra

"http://eu.wikipedia.org../../../a/m/e/Amerikako_Estatu_Batuetako_historia_f7b0.html"(e)tik eskuratuta

Kategoria: Amerikako Estatu Batuak

##### Views

- Artikulua
- Eztabaida
- Oraingo berrikuspena

##### Bilatu

##### Beste hizkuntzak

- العربية
- Bosanski
- Català
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- English
- Español
- Esperanto
- Français
- 한국어
- Hrvatski
- Italiano
- עברית
- Lietuvių
- Nederlands
- 日本語
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Русский
- Slovenčina
- Српски / Srpski
- Svenska
- Tiếng Việt
- Українська
- 中文