آجر - ویکی‌پدیا

# آجر

### از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

آجُر یکی از مصالح ساختمانی است.

در ايران از گذشته تا كنون، آجرها در اندازه‌ها گوناگون ساخته شده و بكار رفته‌اند. گاه در يك زمان، در دو جاي جدا، چند اندازة ويژه رواج داشت. برخي از اين اندازه‌ها چنين هستند:

- 8×44×44 سانتيمتر از زمان هخامنشيان

- 7.5×34×34 سانتيمتر در تاريخانة دامغان از سدة دوم كه نزديك به آجرهاي ساساني است.

- 3×17×17 سانتيمتر در ري و 3.8×20×20 در مسجد آدينه اصفهان از روزگار بوييان.

- 4×20×20 سانتيمتر در جرجان و 6×25×25 در گنبد كاووس از روزگار سامانيان و زياريان

- 6.5×26×26 سانتيمتر از روزگار سلجوقيان.

- از 18 تا 31 سانتيمتر از روزگار ايلخانيان با رنگهاي گوناگون زرد و سرخ و تيره و خاكي.

- 5.5×26×26 سانتيمتر از روزگار صفويان.

- از 23.5 تا 24 سانتيمتر از روزگار زنديان با دوگونه: 1- آجر علي‌نفي‌خاني: آجر روزگار زنديان كه بزرگ و مستطيل بوده و در لبة باغچه‌ها بكار مي‌رفته است. 2- آجر كريم‌خاني: آجرهاي روزگار زنديان كه از خام خوبي درست مي‌شده و چون خاك شيراز چندان بدردخور نبوده آنها را در لار درست كرده و مي‌پختند و اندازة آنها 23.5 تا 24 سانتيمتر است.

- 4×19.5×19.5 سانتيمتر از روزگار قاجاريان، گرچه اندازه‌هاي ديگري هم روايي بوده است.

## [ویرایش] جستارهای وابسته

آجر نسوزآجرهای نسوز در واقع نوعی چینی هستند که از خاکهای نسوز تهیه می‌شود. چینی ، نوعی سرامیک مرغوب است که دارای ساختاری ظریفتر و متراکمتر از سفال است. دمای پخت آجرهای نسوز ، حدود 1500 درجه سانتی‌گراد می‌باشد.

کاربردهای آجرهای نسوز از آجرهای نسوز بدلیل مقاومت حرارتی بالا ، در پوشش درونی کوره‌های صنعتی استفاده می‌شود. آجرهای نسوز انواع مختلفی دارد. باتوجه به نوع ماده استفاده شده در ترکیبات آنها ، گستره‌های مختلفی را تحمل می‌کنند. تا دهه 1960 از کربن و خاک نسوز برای پوشش کوره‌ها استفاده می‌شد، اما امروزه با ساخت انواع آجرهای نسوز از آنها در پوشش داخلی کوره استفاده می‌شود.

آجرهای سیلیسی قسمت عمده این آجرها را خاک‌های سیلیسی که به کوارتزیت معروف است تشکیل می‌دهد. کوارتزیت شامل 95% SiO2 و به مقدار جزئی Al2O3 ، Fe2O3 ، TiO2 ، K2O و Na2O می‌باشد. از این آجرها در گذشته برای پوشش جدار درونی کوره‌های فولادسازی استفاده می‌شد.

ولی بدلیل رسانایی گرمایی زیاد در نفوذناپذیری در مقابل گازها ، امروزه بیشتر برای پوشش جدار درونی کوره‌های تولید خمیر شیشه در کارخانه‌های شیشه سازی ، کوره‌های کک سازی گازسوز و کوره‌های سرامیک سازی استفاده می‌شود.

آجرهای آلومینیومی این آجرها ، دارای درصد بالایی از آلومین ( Al2O3) می‌باشند. آنها را از مخلوط کائولن ، بوکسیت و کروندوم که بیش ار 70% آلومین دارد، تهیه می‌کنند دمای پخت این آجرها در حدود 1200 تا 1800 درجه سانتی‌گراد می‌باشد. آجرهای نسوز آلومینیومی برای پوشش جداره درونی کوره‌های ذوب فولاد مصرف می‌شوند.

در مقابل مواد قلیایی مقاومند، بنابراین از آنها برای پوشش جداره درونی کوره‌های سیمان سازی و شیشه‌سازی هم استفاده می‌شود.

آجرهای نسوز قلیایی این آجرها شامل اکسید منیزیم (MgO) و SiO2 به فرمول 2MgO SiO2 می‌باشند. برای تهیه اکسید منیزیم ، کربنات منیزیم طبیعی (ماگنزیت) یا دولومیت را در دمای بین 550 درجه سانتی‌گراد تا 1800درجه سانتی‌گراد حرارت می‌دهند. اضافه کردن مقداری Cr2O3 ( اکسید کروم III ) یا Fe2O3 ( اکسید آهن III ) به مخلوط MgO و SiO2 باعث افزایش مقاومت گرمایی آجرهای نسوز قلیایی می‌شود.

از این آجرها برای پوشش جدار درونی کوره‌های باز در فولادسازی ، کوره‌های دوار در کارخانه‌های سیمان سازی و در قسمتهای بالای کوره‌های ذوب شیشه و صنایع فلزات غیرآهنی ، استفاده می‌شود.

آجرهای نسوز ویژه این آجرها نوع خاصی از آجرهای نسوز هستند و در صنعت برای منظورهای ویژه‌ای کاربرد دارند. این آجرها از ترکیبات فلزات واسطه می‌شوند. متداولترین آجرهای این گروه عبارتند از:

آجر زیرکونیوم این آجر از سولفات زیرکونیوم طبیعی با افزودن مقدار کمی آلومین به کوارتز تهیه می‌شود. بیشترین کاربرد آن در ساختن کوره ذوب آلومینیوم ، کوره مخزن شیشه مذاب و کوره‌های دارای دمای بالا می‌باشد. همچنین از ذوب سولفات زیرکونیوم با آهک ناخالصی آن به همراه سیلیکات کلسیم جدا می‌شود و می‌توان ZrO2 (اکسید زیرکونیوم) خالص بدست آورد. با افزودن مقدار 5 درصد وزنی از MgO یا CaO ، بلورهای مکعبی آن تشکیل می‌شود.

ZrO2 مقاومت گرمایی بالایی دارد، بهمین دلیل از آن در ساختن بوته‌های ذوب فلز در صنایع ذوب فولاد و در راکتورهای اتمی به عنوان بازتاب دهتده نوترون استفاده می‌شود.

آجر اکسید کروم - کوروندوم این آجرها دارای 5 تا 10 درصد اکسید کروم I , II و 90 تا 95 اکسید آلومینیوم (Al2O3) هستند و در مقابل مواد قلیایی مقاوم هستند. از این نوع آجر برای ساختن بخش درونی کوره بلند ذوب آهن استفاده می‌شود.

آجرهای اکسید کروم دارای 95 درصد Cr2O3 می‌باشد. برای تهیه آن از Cr2O3 سنتزی استفاده می‌شود. این نوع آجر در ساختن کوره ذوب خمیر شیشه مخزن در صنعت شیشه‌سازی مصرف دارند.

دمای ذوب انواع آجرهای نسوز نوع آجر دمای ذوب (درجه کلوین) آجر نسوز معمولی 1600 – 1700 آجر کائولنی 2H2O . 2SiO2 . Al2O3 1785 آجر سیلیسی 1700 آجر رسی غنی از آلومین 1802 – 1880 آجر مولیت ( 2SiO2 . 3Al2O3 ) 1810 آجر سیلیمانیت (SiO2 . Al2O3) 1816 آجر کرومیت (Cr2O3 . FeO) 1770 آجر آلومین 2050 آجر اسپنیل (Al2O3 . MgO) 2135 آجر منیزی ( MgO) 2200 آجر زیرکونیوم (ZrO2) 2200 -2700

این نوشتار ناقص است. با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید.
برگرفته از «http://fa.wikipedia.org../../../%D8%A2/%D8%AC/%D8%B1/%D8%A2%D8%AC%D8%B1.html»

رده‌های صفحه: مقاله‌های ناقص

##### Views

- مقاله
- بحث
- نسخهٔ فعلی

##### جستجو