Uachtarán na hÉireann - Vicipéid

# Uachtarán na hÉireann

### Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Brat an Uachtarán a thógadh isteach i 1945

Ceann stáit na hÉireann is ea an tUachtarán na hÉireann. Bunaíodh an post seo le Bunreacht na bliana 1937 nuair a cuireadh post an Ghobharnóra, a bhí ina ionadaí ag Rí Shasana in Éirinn agus í ina ballstát de Chomhlathas na Breataine, ar ceal.

Is beag cumhachta atá ag an Uachtarán i ndáiríre ach amháín i gcás go bhfuil amhras air nó uirthi faoi dhlithe a reachtaíonn an Dáil.

## [athraigh] Toghadh

De réir Airteagal 12 de Bhunreacht na hÉireann tá tosach ag an Uachtarán ar gach uile dhuine sa Stát, 'agus ní foláir dó na cumhachtaí agus na feidhmeanna a bheirtear don Uachtarán leis an mBunreacht seo agus le dlí a oibriú agus a chomhlíonadh'. Toghthar an tUachtarán trí vóta díreach an phobail ar mhodh an Aonvóta Inaistrithe agus ceart ag gach saoránach de chuid na hÉireann vótáil sa toghchán. Tréimhse seacht mbliana a chaitheann Uachtarán in oifig, agus is féidir é a atoghadh ar feadh tréimhse amháin eile de sheacht mbliana. Cónaíonn an tUachtarán in Áras an Uachtaráin i bPáirc an Fhíonuisce.

## [athraigh] Dualgais

Is é an tUachtarán a cheapann an Taoiseach (Príomh-Aire) agus baill eile an Rialtais de reir molta nó ainmnithe ó Dháil Éireann. Is é chomh maith a achtaíonn gach dlí de chuid an Oireachtais agus atá in ardcheannas ar na Fórsaí Cosanta.. Chaith Eamon de Valera, Seán T. Ó Ceallaigh agus Pádraig Ó hIrighile dhá thréimhse san Áras agus tá Máire Mhic Ghiolla Íosa i lár a dara tréimhse anois bail ó Dhia uirthí.

## [athraigh] Cumhachtaí

I measc cumhachtaí an Uachtaráin tá:

- Baill an Rialtais, chomh maith le breithimh agus oifigigh eile a cheapadh
- An Dáil a chomóradh agus a lánscoir
- An tOireachtas a chomóradh
- Ionadaíocht a dhéanamh ar son na ndaoine
- Billí a shíniú agus a chur faoi bhreith na Cúirte Uachtaraí
- Feidhmiú mar Ardcheannasaí na bhFórsaí Cosanta (Óglaigh na hÉireann)

Máire Mhic Ghiolla Íosa

## [athraigh] Uachtaráin na hÉireann 1938-

Ba é Dubhghlas de hÍde, a toghadh gan iomaíocht, an chéad Uachtarán i 1938. Na hUachtaráin eile:

- Seán T. Ó Ceallaigh (1945)
- Eamon de Valera (1959)
- Erskine Childers (1973)
- Cearbhall Ó Dálaigh (1974)
- Pádraig Ó hIrighile (1976)
- Máire Mhic Róibín (1990)
- Máire Mhic Ghiolla Íosa (1997)

## [athraigh] Naisc sheachtracha

- Suíomh oifigiúl

Uachtaráin na hÉireann
Dubhghlas de hÍde | Seán T. Ó Ceallaigh | Eamon de Valera | Erskine Childers | Cearbhall Ó Dálaigh | Pádraig Ó hIrighile | Máire Mhic Róibín | Máire Mhic Ghiolla Íosa

Is síol é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.
Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.

Retrieved from "http://ga.wikipedia.org../../../u/a/c/Uachtar%C3%A1n_na_h%C3%89ireann_296b.html"

Catagóirí: Síolta | Polaitíocht na hÉireann

##### Views

- Alt
- Plé
- Leagan reatha

##### Cuardaigh

##### I dteangacha eile

- Català
- Cymraeg
- Deutsch
- English
- Español
- Eesti
- Suomi
- Français
- Gàidhlig
- Italiano
- 日本語
- Nederlands
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Simple English
- 中文