An tAonbheannach - Vicipéid

# An tAonbheannach

### Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

an tAonbheannach
gliogáil le híomhá níos mó a fheiceáil
Ainm Laidine | Monoceros
Ginideach Laidine | Monocerotis
Nod | Mon
Siombalaíocht | an t-aonbheannach
Dronairde | 7.15 h
Diallas | −5.74°
Achar | 482 céim cearnach Rangú: 35ú
Líon na réaltaí (amharcmhéid < 3) | 0
Réalta is gile | α Monocerotis (méid 3.93)

Dreigecheathanna

- Monoiceiridí na Nollag
- Alfa Monoiceiridí

Réaltbhuíonta
ar theorainn leis

- an Madra Mór
- an Madra Beag
- an Cúpla
- an Phéist Uisce
- an Giorria
- an Bodach
- Deireadh na Loinge

Infheicthe sna leithid idir +75° agus −85° Sárfheicthe i rith na míosa seo: Feabhra

Is réaltbhuíon dhoiléir é ar spéir na hoíche geimhridh an tAonbheannach. Tá réaltbhuíon an Bhodaigh ar an taobh thiar de, an Cúpla ar an taobh ó thuaidh, an Madra Mór ar an taobh ó dheas, agus an Phéist Uisce ar an taobh thoir. Ina measc réaltbhuíonta eile ata teorainn ar theorainn leis faightear an Madra Beag, an Giorria agus Deireadh na Loinge. Is é Monoceros, a chiallaíonn aonbheannach, an t-ainm Laidine a thugtar ar an réaltbhuíon seo, cé go dtagann an focal seo ó bhunús ón nGréigis.

## [athraigh] Príomhghnéithe

Tá réaltbhuíon an Aonbheannaigh beagnach dofheicthe, gan ach cúpla réalta dá cuid ar an gceathrú méid. Tá α Mon ar amharcmhéid 3.93, beagáinín níos gile ná γ Mon, atá ar méid 3.98. Ach tá cúpla réad spéisiúil le feiceáil ar an réaltbhuíon seo le cuidiú teileascóip bhig.

- β Mon: is tríréalta shuntasach í β Mon; comhdhéanann an trí chomhbhall triantán, gan ach beagáinín athrú ar na deighiltí ó thomhais F. G. W. Struve sa bhliain 1831 iad. Tá na réaltaí ar amharcmhéid 4.7, 5.2 agus 6.1. Ba é William Herschel a d'aimsigh an ilréalta seo sa bhliain 1781 agus a chuir síos uirthi mar, "cheann de na radhairc is áille ar na spéartha."

- ε Mon: is déréalta sheasta í seo; tá an dá réalta aici ar amharcmhéid 4.5 agus 6.5.

- 15 Mon: is réalta athraitheach gormach-bhán í S Mon, nó 15 Mon, atá suite i lár báire na réaltbhraisle oscailte NGC 2264. Níl an aimplitiúid chomhathraithe ró-mhór, áfach (4.62 go 4.68). Is ilréalta í freisin nach lú ná 13 chomhbhall atá aici. Comhdhéanann an ceann is gile déréalta infheicthe le compánach ar méid 8.5.

- V838 Monocerotis: is nóva dothuigthe í V838 Mon; aimsíodh ar 6 Eanáir 2002 í agus bhí sí ar méid uasta (6.5) i Mí na Feabhra sa bhliain sin.

## [athraigh] Réada suntasacha domhainspéire

- M50: réaltbhraisle oscailte

- Réaltnéal an Róiséid: (NGC 2237, 2238, 2239 agus 2246), réaltnéal idirleata

- NGC 2244: réaltbhraisle oscailte infheicthe i measc Réaltnéal an Róiséid

- NGC 2264: réaltnéal agus réaltbhraisle dá ngairtear freisin an Crann Nollag

- Réaltnéal an Chóin: réaltnéal dorcha i ndeisceart NGC 2264

## [athraigh] Stair

Is réaltbhuíon nua-aimseartha í réaltbhuíon an Aonbheannaigh. Síltear go coitianta gurbh é an réalteolaí agus an diagaire Freaslannach Petrus Plancius a ainmniú sa bhliain 1613 í agus gur chuir an réalteolaí Gearmánach Jakob Bartsch ar léarscáil neamhaí í mar "Unicornus" sa bhliain 1624; ach dar le Heinrich Wilhelm Olbers agus Ludwig Ideler tá an réaltbhuión seo i bhfad níos sine ná sin agus luaitear i saothair éagsúla í chomh luath agus an bhliain 1564; ta sé ina scéala fosta gur aimsigh Joseph Scaliger ar sheanchruinneog neamhaí Pheirseach í sa séu aois déag.

## [athraigh] Miotaseolaíocht

Ós rud é gur réaltbhuíon nua-aimseartha í réaltbhuíon an Aonbheannaigh, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht chlasaiceach léi. De réir mhiotaseolaíocht na Meánaoise, áfach, b'ainmhí miotasach é an t-aonbheannach ab ionann leis an gcapall murach go raibh adharc bhíseach amháin ar a éadan. Bhí sé ina scéala go raibh adharc an aonbheannaigh ina nimhíoc ar gach nimh. D'fheictí an t-ainmhí go minic mar shiombail na geanmnaíochta is na híonachta.

## [athraigh] Réaltaí

  Réaltaí a bhfuil ainmneacha dílse orthu:
  - Réalta Luyten 9.85 – i measc na réaltaí is gaire
  - Réalta Plaskett (HD 47129) 6.06 – déréalta speictreascópach ollmhór

  Réaltaí a bhfuil ainmneacha Bayer orthu:
  - α/26 Mon 3.94; β/11 Mon – tríréalta β¹ 4.70, β² 5.40, 5.60; γ/5 Mon 3.99; δ/22 Mon 4.15; ε/8 Mon – dúbailte 4.39, 6.72; ζ/29 Mon 4.36

  Réaltaí a bhfuil uimhreacha Flamsteed orthu:
    1/V474 Mon 6.15; 2 Mon 5.04; 3 Mon 4.92; 5/γ Mon 3.99; 6 Mon 6.76; 7 Mon 5.27; 8/ε Mon – dúbailte 4.39, 6.72; 9 Mon 6.50; 10 Mon 5.06; 11/β Mon – tríréalta 4.70, 5.40, 5.60; 12 Mon 5.88; 13 Mon 4.47; 14 Mon 6.44; 15/S Mon 4.62; 16 Mon 5.92; 17 Mon 4.77; 18 Mon 4.48; 19/V637 Mon 4.99; 20 Mon 4.91; 21/V571 Mon 5.44; 22/δ Mon 4.15; 24 Mon 6.42; 25 Mon 5.14; 26/α Mon 6.15; 27 Mon 4.93; 28/V645 Mon 4.69; 29/ζ Mon 4.36

  Réaltaí suntasacha eile:
  - R Monocerotis 10-12 – réalta athraitheach, ar NGC 2261
  - HD 46375 7.84 – pláinéad eachtarghrianda
  - HD 52265 6.30 – pláinéad eachtarghrianda
  - Ross 614 – dúbailte 11.13, 14.60; i measc na réaltaí is gaire
  - V838 Mon – réalta athraitheach, nóva

## [athraigh] Féach fosta

- Sonraí réaltmhéadracha ag baint leis an Aonbheannach

## [athraigh] Naisc sheachtracha

- Yale Bright Star Catalog
- an tAonbheannach ar shuíomh Robin Gatter
- Ian Ridpath's Star Tales
- an tAonbheannach agus miotaseolaíocht an Domhain
- an tAonbheannach ar shuíomh Richard Dibon-Smith
- Peoria Astronomical Society: an tAonbheannach
- The Deep Photographic Guide to the Constellations: an tAonbheannach

## [athraigh] Tagairtí

- Burnham, Robert Jr. (1966, 1978). Burnham's Celestial Handbook: An Observer's Guide to the Universe Beyond the Solar System, v.2. General Publishing Company, Ltd., Toronto. ISBN 048623567X.

Réaltbhuíonta a chruthaigh Petrus Plancius agus a thug isteach Jakob Bartsch sa téacs Usus Astronomicus Planisphaerii Stellati sa bhliain 1624
an Sioráf | an tAonbheannach

Na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha
an Abhainn | an tAerchaidéal | an Altóir | Andraiméide | an tAoire | an tAonbheannach | an tAra | an Béar Beag | an Béar Mór | an Bodach | an Caimileon | Caiseoipé | an Capall Beag | Ceiféas | an Ceinteár | an Chíle | an Clog | an Colgán | an Colm | an Compás | Compás an Mhairnéalaigh | Coróin an Deiscirt | Coróin an Tuaiscirt | an Chorr | an Chros | an Chuileog | an Cupán | an Cúpla | an Dealbhóir | an Deilf | Deireadh na Loinge | an Dragan | an Eala | Éan Parthais | Earcail | na hÉisc | an Faolchú | Fear na bPéisteanna | an Féinics | an Fhoirnéis | Folt Bheirnicé | an Gabhar | an Giorria | Iasc an Deiscirt | an tIasc Eitilte | an tIndiach | an tIolar | an Laghairt | an Leon | an Leon Beag | an Lir | an Lincse | an Líontán | an Madra Beag | na Madraí Fiaigh | an Madra Mór | an Mhaighdean | an Mheá | an Micreascóp | an Míol Mór | an tOchtamhán | an Phéacóg | Peigeasas | an Péintéir | Peirséas | an Phéist | an Phéist Bheag | an Phéist Uisce | an Portán | an Préachán | an Reithe | an Riail | an Saighdeoir | an tSaighead | an Scairp | an Sciath | an Seiseamhán | na Seolta | an Sionnach | an Sioráf | an Siséal | an Tábla | an Tarbh | an Teileascóp | an Triantán | Triantán an Deiscirt | an Túcán | an tUisceadóir

Retrieved from "http://ga.wikipedia.org../../../a/n/_/An_tAonbheannach_9095.html"

Catagóirí: Réaltbhuíonta

##### Views

- Alt
- Plé
- Leagan reatha

##### Cuardaigh

##### I dteangacha eile

- Беларуская
- Български
- বাংলা
- Català
- Corsu
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Suomi
- Français
- Hrvatski
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Latina
- Lietuvių
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- Polski
- Português
- Русский
- Slovenčina
- Svenska
- ไทย
- Türkçe
- Українська
- 中文