Alfabeto etrusco - Wikipedia

# Alfabeto etrusco

### Na Galipedia, a wikipedia en galego.

Historia do alfabeto

Idade do Bronce Medio ss –XIX - -XV

- Protocananeo s. –XIV.
  - Ugarítico s. –XIII.
  - Fenicio s. –XI.
    - Samaritano s. –VI.
    - Arameo s. –IX.
      - Brāhmī s. –VI.
      - Hebreo s. –III.
      - Siríaco s. –II.
      - Avéstico s. -III.
      - Árabe s. IV.
    - Grego s. –VIII.
      - Itálico antigo s. –VIII.
        - Latino s. –VII.
        - umbro s. -VI
        - osco s. -V
        - falisco s. -V
        - alf. alpinos s. -III
          - Rúnico s. II.
      - Copto s. I.
      - Gótico s. IV.
      - Armenio 405.
      - Glagolítico 862.
      - Cirílico s. X.
    - Ibérico s. –III.
      - Celtibérico s. –II.
  - Sudarábico s. –IX.
    - Ge'ez ss. III-IV.

Meroítico s. –III.
Xenealoxía completa

O alfabeto etrusco consta de 26 letras (alfabeto modelo) das que catro nunca se empregaron (B C D O). Serve para transcribir o etrusco.

Os textos máis antigos son abecedarios. O exemplo máis coñecido é o alfabeto de Marsiliana (século -VII), que comporta 26 letras das que cinco son vogais: 22 letras gregas de orixe fenicia e 4 letras propias do alfabeto grego (da variante chamada vermella).

Alfabeto de orixe eubea (unha variante vermella do alfabeto grego chamado clásico) que foi empregada polos latinos, que repectaron a mesma orde agás pola letra G, inventada polos romanos e que ocupou o lugar do Z, que non facía falta para a escritura do latín clásico, aínda que despois se retomou para os préstamos do grego e relegada ao final do alfabeto. As letras que non se empregaban en latín desapareceron (como Th, S, S', Ph, Kh e 8).

O lugar onde se tomou prestado este alfabeto é probabelmente a colonia grega de Ischia (Pitecusas), fronte a Cumas, a mediados do século -VII.

A B C (=[k]) D E F (=v) Z (=ts) H Th (como no inglés ten) I K L M N S O P S' (=sh?) Q R S T U X (=ś) Ph (como no inglés pen) Kh 8 (=f)

O alfabeto etrusco clásico chamado «neoetrusco» aparece sobre o -400 e presenta modificacións en relación ao alfabeto de Marsiliana d'Albegna (primeiro modelo de alfabeto sobre unha taboíña de marfil, destinada a ser un pendente):

- o grafema 8 para a consoante f ;
- B e D abandonadas porque os sons correspondentes non existían en etrusco — que ignoraba as consoantes sonoras (mais habían ser utilizadas polos romanos que as necesitaban para transcribiren os sons do latín);
- K abandonada tamén, agás ante A como no latín KALENDAE (cf. : Calendas) (que deu calendario) e nas cidades setentrionais de Etruria;
- O desaparece, substituído por U/Y;
- as letras de orixe fenicia, samek e sadi, non se empregan.

Pódense notar tamén dous tipos de signos de puntuación:

- a puntuación externa: serve para separar as frases e as palabras.
- a puntuación interna, que se atopa, como indica a palabra, no interior das palabras; o seu significado non foi definido claramente aínda.

## [editar] Codificación informática

Unicode inclúe un bloque «itálico antigo» que, aínda que non é propiamente etrusco, contén caracteres que proveñen directamente del. Os creadores de tipos de letras se inspiran principalmente nas inscricións latinas arcaicas, que utilizan o primeiro estadio das letras etruscas. Non son utilizábeis con facilidade. Son estes:

𐌀𐌁𐌂𐌃𐌄𐌅𐌆𐌇𐌈𐌉𐌊𐌋𐌌𐌍𐌎𐌏𐌐𐌑𐌒𐌓𐌔𐌕𐌖𐌗𐌘𐌙𐌚

## [editar] Ver tamén

- Etruscos
- Civilización etrusca
- Lingua etrusca
- Uncial

Traído desde "http://gl.wikipedia.org../../../a/l/f/Alfabeto_etrusco.html"

Categoría: Alfabetos

##### Views

- Artigo
- Discusión
- Revisión actual

##### Procura

##### Outras linguas

- Deutsch
- English
- Esperanto
- Français
- 한국어
- Русский
- Svenska