Hungría - Magyarország - Wikipedia

# Hungría - Magyarország

### Na Galipedia, a wikipedia en galego.

Magyar Köztársaság
República de Hungría

Lema nacional: non ten
Lingua oficial | Húngaro
Capital | Budapest
Presidente | László Sólyom
Primeiro-ministro | Ferenc Gyurcsány
Área | 93.030 km²
Poboación | 10.106.017 (2000)
Independencia Data | Da Austria 31 de outubro de 1918
Moeda | Forint (HUF)
Fuso horario | UTC +1
Hino nacional | Himnusz (Isten, áldd meg a magyart)
TLD (Internet) | .HU
Código telefónico | 36

Hungría é un país de Europa Central, que limita ó Norte con Eslovaquia e Ucraína; ó Leste con Romanía; ó Sur con Serbia e Croacia; e ó oeste con Eslovenia e Austria. O 1 de maio de 2004 Hungría pasou a formar parte da Unión Europea.

## [editar] Historia

Imaxe da coroa de San Estevo, coa súa cruz birada , símbolo de Budapest e da Hungría

A chegada das tribos maxiares baixo o comandamento de Àrpad ás planicies da Europa central no ano 896 marca o inicio do primitivo estado húngaro. Arredor do ano 1000 o rei Estevo convértese ó cristianismo converténdose así Hungría nun estado cristián. Durante a Idade Media o reino húngaro estenderase cara a chaira sur dos Cárpatos e a do río Danubio, englobando o que hoxe son Eslovaquia, Transilvania (Romanía), Voivodina (Serbia) e Eslavonia (Croacia).

A derrota da batalla de Mohács (1526) fará que o reino desapareza , conservándose só unha estreita franxa da antiga Pózsony (Pressburg, hoxe en día Bratislava). Unida dinasticamente ás posesións dos Habsburgo, non será ata finais do século XVII e comezos do XVIII cando se produza a reconquista dos territorios perdidos.

A revolución de 1848 provocará a revolta na Hungría e a súa proclamación de independencia baixo o goberno de Lajos Kossuth. Os Habsburgo rematarán coa revolta ó ano seguinte coa axuda da Rusia de Nicolás I, iniciandose así un periodo de represión política que só amainará a partires de 1860.

Trala derrota austríaca na batalla de Sadowa (1866) o goberno imperial acordará coas personalidades húngaras máis influentes a restauración das institucións propias, materializándose en 1867. A finais da Primeira Guerra Mundial, o goberno estará nas máns da poderosa aristocracia terratenente , que levará a cabo unha campaña de marxinalización das minorías étnicas.

A causa da derrota na Gran Guerra, estoura o novembro de 1918 en Budapest unha revolta que acabará coa proclamación da república , presidida polo comité de Mihály Károlyi. Ó ano seguinte os comunistas dirixidos por Béla Kun tratarán de chegar ó poder sendo finalmente derrotados polas forzas contrarrevolucionarias axudadas polo exército romanés.

Trala disolución de Austria-Hungría, Hungría perdeu o 71% do seu territorio e o 66% da súa poboación. ██ Imperio Austríaco en 1914 ██ Reino de Hungría en 1914 ██ Bosnia e Hercegovina en 1914

O 4 de xuño de 1920 asinábase o Tratado de Trianon no que establecían as novas fronteiras do país. Comparado co reino de preguerra, Hungría perdera o 71% do seu territorio e o 66% da súa poboación. Coas novas fronteiras , un tercio da poboación maxiar converteuse nunha minoría nos países veciños , co tratado , Hungría tamén perdera o seu único porto marítimo en Fiume (hoxe Rijeka). Estes cambios provocarían que a cultura e a política húngara de do periodo de entreguerra estivera dominado polo irredentismo ( a restauración histórica da ¨Gran Hungría¨).

O país convertiuse en aliado da Alemaña Nazi a partires da década de 1930, coa esperanza de recuperaren os territorios perdidos na Primeira Guerra Mundial. A alianza fixo que Hungría recuperara algúns dos seus territorios perdidos nos dous Arbitrados de Viena , esta alianza fixo que hungría axudara ós alemáns á ocupación do Reino de Iugoslavia, ocupando o Backa e comezando a loitar na Segunda Guerra Mundial en 1941, loitando contra a Unión Soviética. Depois de sufriren grandes perdidas na Unión Soviética o goberno húngaro comezou negociacións cos líderes aliados. Como consecuencia disto as tropas alemás ocuparon o país o 19 de marzo de 1944 (Operación Margarethe), namentres o prooccidental Miklós Horthy fora sustituído polos comandos alemáns o 15 de outubro (Operación Panzerfaust). O goberno manicreque nazi dirixido por Ferenc Szálasi e o partido da cruz frechada mantería ó país do lado alemán ata a fin da guerra.

Hungría foi o primeiro país que permitiou a existencia de leis antisemitas ; as "numerus clausus" de 1920 restrinxían o acceso ós xudeus a unha educación superior. A finais de 1930, promulgáronse máis leis e comezaron a masacrarse ós xudeus por parte das forzas húngaras. Aínda así , Hungría resistiuse a deporta-los seus xudeus. En maio e xuño de 1944, durante a ocupación alemá a policía húngara deportou a máis de 440.000 xudeus en máis de 145 trens, a maioría a Auschwitz. Durante o holocausto máis de 400.000 húngaros foron asasinados, xunto con centos de xitanos. Centos de húngaros foron executados por axudar ós xudeus , entre eles a irmá Sara Salkahazi. Os xefes de estado e diplomáticos axudaron a salvar moitas vidas , entre eles o Papa Pío XII, Raoul Wallenberg, e Carl Lutz.

Trala caída da Alemaña nazi, Hungría caeu baixo a influencia soviética convertíndose nun estado comunista ó que lle seguiu un curto réxime democrático entre 1946-1947. Depois de 1948, o lider comunista Mátyás Rákosi estableceu un forte réxime estalinista no país, o que provocou a revolución Húngara de 1956 , aplacada polas tropas soviéticas. Preto dun cuarto de millón de persoas abondoou o país neste ano.

Dende a década de 1960 ata 1980 Hungría foi gobernada de xeito autocrático por János Kádár.

A finais de 1980, Hungría comezou a dirixirse cara unha democracia e a unha economía de mercado. Declarondose o 23 de outubro de 1989, a Terceira República Húngara , con Mátyás Szűrös presidente da república.

As primeiras eleccións libres tiveron lugar en 1990, seguíndolle o colaso da Unión Soviética en 1991.

Nas derradeiras décadas Hungría comezou a densenrolar relacións coa europa occidental, e con outros países de Europa central, converténdose en membro do Grupo Visegrád en 1991, uníndose á OTAN en 1999 á Unión Europea o 1 de maio do 2004.

## [editar] Política

Vexa: Política de Hungría

Imaxe do primeiro ministro húngaro Ferenc Gyurcsány

O Presidente da República, electo polo parlamento cada catro anos , ten un papel ceremonial, aínda que os seus poderes incluen o nomeamento do primeiro ministro. O primeiro ministro escolle ós membros do goberno e ten o dereito exclusivo a destituílos. Cada un dos nomeados para o goberno debe presentarse diante dun ou máis comités parlamentarios e ten que ser formalmente aprobado polo presidente.

A Asemblea Nacional unicameral, con 386 membros (ou Országgyűlés), é o mais alto órgano de autoridade do estado e propón e aproba a lñexislación co aval do primeiro ministro. Un partido ten que obter polo menos o 5% dos votos para poder formar un grupo parlamentario. As eleccións parlamentarias nacionais teñen lugar cada catro anos (a última tivo lugar no abril de 2006).

Nos partidos húngaros as princiapis tendencias políticas son: a esquerda (a centro esquerda e a extrema esquerda) e a dereita (a centro dereita e a extrema dereita). Os partidos políticos húngaros máis importantes son:

- O Partido Socialista Húngaro = MSZP - Magyar Szocialista Párt
- A Alianza de Demócratas Libres = SZDSZ - Szabad Demokraták Szövetsége
- A Alianza de Xoves Demócratas = FIDESZ - Fiatal Demokraták Szövetsége
- Foro Democrático Húngaro = MDF - Magyar Demokrata Fórum

## [editar] Divisións administrativas

Rexións de Hungría
Condados de Hungría

Vexa:Condados de Hungría e Rexións de Hungría

Hungría está subdividida administrativamente en 19 condados máis a capital , Budapest.

Dende 1996, os condados e maila capital agrúpanse en 7 rexións.

Tamén hai 23 vilas con dereitos de condado (megyei jogú város), tamén chamados condados urbanos , estes son:

Condados urbanos | Condados (Capital do condado) | Rexións
--- | --- | ---

- Békéscsaba
- Debrecen
- Dunaújváros
- Eger
- Érd
- Győr
- Hódmezővásárhely
- Kaposvár
- Kecskemét
- Miskolc
- Nagykanizsa
- Nyíregyháza
- Pécs
- Salgótarján
- Sopron
- Szeged
- Székesfehérvár
- Szekszárd
- Szolnok
- Szombathely
- Tatabánya
- Veszprém
- Zalaegerszeg

- Bács-Kiskun (Kecskemét)
- Baranya (Pécs)
- Békés (Békéscsaba)
- Borsod-Abaúj-Zemplén (Miskolc)
- Csongrád (Szeged)
- Fejér (Székesfehérvár)
- Győr-Moson-Sopron (Győr)
- Hajdú-Bihar (Debrecen)
- Heves (Eger)
- Jász-Nagykun-Szolnok (Szolnok)
- Komárom-Esztergom (Tatabánya)
- Nógrád (Salgótarján)
- Pest (Budapest)
- Somogy (Kaposvár)
- Szabolcs-Szatmár-Bereg (Nyíregyháza)
- Tolna (Szekszárd)
- Vas (Szombathely)
- Veszprém (Veszprém)
- Zala (Zalaegerszeg)

- Transdanubia occidental
- Transdanubia meridional
- Transdanubia central
- Hungría central
- Hungría do norte
- Gran chaira do norte
- Gran chaira do sur

## [editar] Xeografía

Vexa: Xeografía de Hungría

Mapa de Hungría

Hungría ocupa a chaira media do río Danubio, terra chá formada polos aluvións deste río e o seu afluínte o río Tisza coñecida como chaira húngara e que tamén se extende polo norte de Serbia , sur de Eslovaquia e o oeste de Romanía. Ó oeste destaca o Lago Balatón un dos maís grandes de Europa. O segundo maior lago da bacia carpática (e provablemente o maior lago artificial de Europa) é o lago lago Tisza (Tisza-tó).

A paisaxe húngara consta das chairas chás e onduladas cara a bacia carpática, das colinas e montañas baixas ó norte , ao longo da fronteira eslovaca (o punto máis alto é o Kékes, con 1.014 m)

O clima é continental, con invernos fríos, veráns quentes e precipitacións medias. En Budapest a media de xaneiro é de -1.0º, a de xullo de 21.9º .As precipitacións anuais son de 498 mm.

## [editar] Economía

Vexa: Economía de Hungría

100 Forintos húngaros

Hungria continua a mostrar un forte crecemento económico e a traballar para aproximar a súa economia á media da Unión Europea. O sector privado é o responsable de máis do 80% do PIB. O investimento estranxeiro medrou considerablemente nas últimas décadas (23 billóns de dólares dende 1989). A inflación e o desemprego - ambolos dous preocupacións prioritarias na enquisa do 2001 - diminuíron substancialmente. As medidas de reforma económica, tales como a reforma dos coidados da saúde, do sistema tributario e do financiamento da administración local, aínda non foron postas en práctica polo actual goberno.

O goberno húngaro expresou o seu desexo de adotalo Euro no 2010. Isto foi moi criticado por analistas estranxeiros que opinan que esta data é irrealista , sendo a súa entrada entre o 2013-2014 moito máis realista. Algúns analistas foron aínda máis lonxe afirmando que Romanía e Bulgaria, as cales se uniron á UE no 2007 , adotarán antes que Hungria a divisa europea.

## [editar] Demografía

Composición étnica de Hungría
húngaros |  | 94%
xitanos |  | 2%
alemáns |  | 1.2%
eslovacos |  | 0.4%
outros |  | 2.3%

O 94% da poboación de Hungría está composta por húngaros cuxa lingua nai é o húngaro, unha lingua ugrofinesa non relacionada con ninguna lingua dos seus países veciños. O resto da poboación está composta por xitanos (2,1%), alemáns (1.2%), eslovacos (0.4%), croatas (0.2%), romaneses (0.1%),serbios (0.1%) e ucraínos (0.1%).

Segundo o censo, a relixión dominante en Hungría é o Catolicismo (50% da poboación), seguida do Calvinismo (16% da poboación) , Luteranismo (3%) e Grego Ortodoxo (3%). Aínda que só o 10-14% dos húngaros atende algún tipo de servizo relixioso semanalmente , 50% unha vez ó ano , mentres que o 30% dos húngaros non creen en Deus.

Por razóns históricas, existen numerosas comunidades húngaras arredor en Europa, sobre todo en Romanía (en Transilvania), Eslovaquia, Serbia (en Voivodina), Ucraína (en Transcarpathia), Croacia (en Slavonia) e Austria (en Burgenland); Eslovenia tamén ten unha importante minoría húngara nunha rexión onde o húngaro é oficial.

Commons ten máis imaxes sobre:
Hungría - Magyarország

## [editar] Véxase tamén

- lista de países
- Europa

## [editar] Ligazóns externas

- Galería de fotos de Budapest, Hungría (en castelán)

Organización do Tratado do Atlántico Norte (OTAN) |
--- | ---
Alemaña | Bélxica | Bulgaria | Canadá | Chequia | Dinamarca | Eslovaquia | Eslovenia | España | Estados Unidos | Estonia | Francia | Grecia | Hungría | Islandia | Italia | Letonia | Lituania | Luxemburgo | Noruega | Países Baixos | Polonia | Portugal | Reino Unido | Romanía | Turquía

Traído desde "http://gl.wikipedia.org../../../h/u/n/Hungr%C3%ADa_-_Magyarorsz%C3%A1g_7551.html"

Categorías: Países | Hungría

##### Views

- Artigo
- Discusión
- Revisión actual

##### Procura

##### Outras linguas

- Afrikaans
- Alemannisch
- አማርኛ
- Aragonés
- العربية
- ܐܪܡܝܐ
- Asturianu
- Azərbaycan
- Boarisch
- Беларуская
- Български
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Чăвашла
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Zazaki
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Võro
- Føroyskt
- Français
- Arpitan
- Frysk
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Gaelg
- עברית
- Hrvatski
- Hornjoserbsce
- Krèyol ayisyen
- Magyar
- Հայերեն
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- Қазақша
- 한국어
- Kurdî / كوردي
- Коми
- Kernewek
- Кыргызча
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- Молдовеняскэ
- मराठी
- Bahasa Melayu
- Ekakairũ Naoero
- Plattdüütsch
- Nedersaksisch
- नेपाली
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Novial
- Nouormand
- Occitan
- Иронау
- Kapampangan
- Polski
- Piemontèis
- پښتو
- Português
- Runa Simi
- Romani
- Română
- Русский
- संस्कृत
- Sicilianu
- Scots
- Sámegiella
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- Tetun
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Tok Pisin
- Türkçe
- Удмурт
- Oyghurque
- Українська
- O'zbek
- Vèneto
- Tiếng Việt
- Volapük
- Winaray
- ייִדיש
- 中文
- Bân-lâm-gú
- 粵語