Evrópudómstóllinn - Wikipedia, frjálsa alfræðiritið

# Evrópudómstóllinn

### Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu

  Athugið að ruglast ekki á þessum dómstól og Mannréttindadómstól Evrópu, hann er stofnun á vegum Evrópuráðsins.

Evrópudómstóllinn (ECJ) er dómstóll Evrópusambandsins, hann hefur aðsetur í Lúxemborg ólíkt flestum stofnunum ESB sem hafa aðsetur í Brussel. Evrópudómstóllinn dæmir í málum sem varða túlkun á Evrópurétti en hann hefur einkarétt á slíkri túlkun og dómstólar í aðildarríkjunum eru bundnir af túlkun hans. Fordæmi Evrópudómstólsins er því mjög mikilvæg réttarheimild í ESB-rétti.

## [breyta] Lögsaga

Evrópudómstóllinn er ekki áfrýjunardómstóll sem hægt er að skjóta málum til frá dómstólum aðildarríkja heldur er lögsaga ECJ annars vegar og dómsstóla í aðildarríkjum hinsvegar skýrt afmörkuð þannig að hún skarist ekki. Aðild að málum fyrir ECJ geta átt: stofnanir ESB, aðildarríki ESB og einkaaðilar innan ESB. Lögsaga dómstólanna í málum er varða ESB-rétt skiptist þannig:

aðilar | dómstóll með lögsögu
ESB-stofnun | gegn | ESB-stofnun | ECJ
ESB-stofnun | gegn | aðildarríki | ECJ
aðildarríki | gegn | aðildarríki | ECJ
einkaaðili | gegn | ESB-stofnun | ECJ
einkaaðili | gegn | aðildarríki | dómstóll í aðildarríki
einkaaðili | gegn | einkaaðila | dómstóll í aðildarríki

Í tveimur síðastnefndu tilfellunum geta landsdómstólarnir óskað eftir bindandi forúrskurði (sjá neðar) frá ECJ um þann þátt málsins sem snertir túlkun á lögum ESB. Landsdómstólum ber skylda til að fara eftir túlkun ECJ á ESB-rétti, þeir mega ekki sniðganga ESB-réttinn né lýsa einstök ákvæði hans ógild og þeim ber að túlka innlendan rétt í samræmi við ESB-rétt.

Evrópudómstóllinn fjallar eingöngu um löggjöf ESB, hann hefur ekki lögsögu til að taka afstöðu landsréttar í einstökum ríkjum. Túlkun dómstólsins á ESB-rétti getur þó lent í mótstöðu við lagaákvæði í aðildarríkjum og í þeim tilvikum víkja landslögin fyrir ESB-rétti án þess að dómstóllinn orði það það sérstaklega.

## [breyta] Helstu tegundir mála sem ECJ dæmir

### [breyta] Forúrskurðir

Dómstólar í aðildarríkjum geta kallað eftir forúrskurði frá ECJ ef vafi leikur á einhverju atriði tengdu lögum ESB í málum sem þeir hafa til meðferðar. Það er dómarinn í málinu en eki málsaðilar sem ákveður hvort að kalla eigi eftir forúrskurði og hvernig spurningin eigi þá að vera. Í vissum tilvikum er það skylda landsdómstólsins að leita eftir forúrskurði, sérstaklega ef um er að ræða æðsta dómstig í aðildarríkinu.

Evrópudómstóllinn tekur í forúrskurði sínum eingöngu afstöðu til þess hvernig eigi að túlka það ákvæði ESB-réttarins sem málið snýst um, hann tekur ekki afstöðu til sjálfs málsins heldur lætur dómstólnum sem leitaði eftir forúrskurðinum það eftir að dæma í málinu. Landsdómstóllinn er hinsvegar bundinn af forúrskurði ECJ um það hvernig skuli túlka hið umdeilda ESB-lagaákvæði og það sama á við um alla aðra dómstóla í aðildarríkjunum þegar þeir lenda í því síðar að nota þetta sama ákvæði.

### [breyta] Samningsbrotamál

### [breyta] Ógildingarmál

Aðildarríki, stofnanir ESB og einkaaðilar í ESB ríkjum geta farið fram á það að einstakar ákvarðanir og lagareglur sem stofnanir ESB hafa sent frá sér séu dæmdar ógildar, einkaaðilar geta þó einungis sótt slíkt mál ef þeir eiga beina hagsmuni í því. Ástæður sem geta réttlætt ógildingu eru: að stofnunin sem um ræðir hafi farið út fyrir valdsvið sitt, að umrædd löggjöf hafi ekki verið sett með formlega réttum hætti, ef efni löggjafar brýtur í bága við stofnsáttmála og þegar löggjöfin felur í sér misbeitingu á valdi.

### [breyta] Skaðabótamál

## [breyta] Tengill

- Vefsvæði dómstólsins

Af „http://is.wikipedia.org../../../e/v/r/Evr%C3%B3pud%C3%B3mst%C3%B3llinn.html“

Flokkar: Evrópusambandið | Yfirþjóðlegir dómstólar

##### Views

- Grein
- Spjall
- Núverandi útgáfa

##### Leit

##### Á öðrum tungumálum

- Bosanski
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Suomi
- Français
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Lëtzebuergesch
- Lietuvių
- Македонски
- Nederlands
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Română
- Slovenčina
- Српски / Srpski
- Svenska
- 中文