क्रियापद - विकिपीडिया

# क्रियापद

### Wikipedia कडून

व्याकरणाच्या नियम नुसार क्रियापद म्हणजे भाषेतील क्रियावाचक शब्द "श्याम खातो" यात खाणे हे क्रियापद आहे.

## [संपादन] मराठीत क्रियापदांचे प्रकार

मराठीत क्रियापदांचे तीन प्रकार आहेत. सकर्मक, अकर्मक आणि संयुक्त.

### [संपादन] सकर्मक क्रियापदे

- सकर्मक क्रियापद म्हणजे जी क्रियापदे वापरलेल्या वाक्यांचे अर्थ पूर्ण होण्यासाठी, अधिक कळण्यासाठी कर्माची गरज असते, ती क्रियापदे.

- - उदा. वाचणे, लिहिणे, पाहणे इ.

म्हणजे "मी वाचले." यापेक्षा "मी पुस्तक वाचले." ही अधिक सार्थ आहे.

- मराठीतील सकर्मक क्रियापदांत लिंगवचनानुसार होणा-या बदलांबद्दलचे नियम [1]
  - उदा. खाणे

#### [संपादन] वर्तमानकाळ

राम आंबा खातो - राम चिंच खातो - राम बोर खातो
सीता आंबा खाते - सीता चिंच खाते - सीता बोर खाते
पाखरू आंबा खाते - पाखरू चिंच खाते - पाखरू बोर खाते

राम आंबे खातो - राम चिंचा खातो - राम बोरे खातो
सीता आंबे खाते - सीता चिंचा खाते - सीता बोरे खाते
पाखरू आंबे खाते - पाखरू चिंचा खाते - पाखरू बोरे खाते

राम आणि लक्ष्मण आंबा खातात - राम आणि लक्ष्मण चिंच खातात - राम आणि लक्ष्मण बोर खातात
सीता आणि ऊर्मिला आंबा खातात - राम आणि लक्ष्मण चिंच खातात - सीता आणि ऊर्मिला बोर खातात
पाखरे आंबा खातात - पाखरे चिंच खातात - पाखरे बोर खातात

राम आणि लक्ष्मण आंबे खातात - राम आणि लक्ष्मण चिंचा खातात - राम आणि लक्ष्मण बोरे खातात
सीता आणि ऊर्मिला आंबे खातात - राम आणि लक्ष्मण चिंचा खातात - सीता आणि ऊर्मिला बोरे खातात
पाखरे आंबे खातात - पाखरे चिंचा खातात - पाखरे बोरे खातात

#### [संपादन] भूतकाळ

रामाने आंबा खाल्ला - रामाने चिंच खाल्ली -रामाने बोर खाल्ले
सीतेने आंबा खाल्ला - सीतेने चिंच खाल्ली - सीतेने बोर खाल्ले
पाखराने आंबा खाल्ला - पाखराने चिंच खाल्ली - पाखराने बोर खाल्ले

रामाने आंबे खाल्ले- रामाने चिंचा खाल्ल्या -रामाने बोरे खाल्ली
सीतेने आंबे खाल्ले - सीतेने चिंचा खाल्ल्या - सीतेने बोरे खाल्ली
पाखराने आंबे खाल्ले - पाखराने चिंचा खाल्ल्या - पाखराने बोरे खाल्ली

राम आणि लक्ष्मण ह्यांनी आंबा खाल्ला - राम आणि लक्षमण ह्यांनी चिंच खाल्ली - राम आणि लक्ष्मण ह्यांनी बोर खाल्ले
सीता आणि ऊर्मिला ह्यांनी आंबा खाल्ला - सीता आणि ऊर्मिला ह्यांनी चिंच खाल्ली - सीता आणि ऊर्मिला ह्यांनी बोर खाल्ले
पाखरांनी आंबा खाल्ला - पाखरांनी चिंच खाल्ली - पाखरांनी बोर खाल्ले

राम आणि लक्ष्मण ह्यांनी आंबे खाल्ले - राम आणि लक्षमण ह्यांनी चिंचा खाल्ल्या - राम आणि लक्ष्मण ह्यांनी बोरे खाल्ली
सीता आणि ऊर्मिला ह्यांनी आंबे खाल्ले - सीता आणि ऊर्मिला ह्यांनी चिंचा खाल्ल्या - सीता आणि ऊर्मिला ह्यांनी बोरे खाल्ली
पाखरांनी आंबे खाल्ले - पाखरांनी चिंचा खाल्ल्या - पाखरांनी बोरे खाल्ली.

#### [संपादन] भविष्यकाळ

राम आंबा खाईल - राम चिंच खाईल - राम बोर खाईल
सीता आंबा खाईल - सीता चिंच खाईल - सीता बोर खाईल
पाखरू आंबा खाईल - पाखरू चिंच खाईल - पाखरू बोर खाईल

राम आंबे खाईल - राम चिंचा खाईल - राम बोरे खाईल
सीता आंबे खाईल - सीता चिंचा खाईल - सीता बोरे खाईल
पाखरू आंबे खाईल - पाखरू चिंचा खाईल - पाखरू बोरे खाईल

राम आणि लक्ष्मण आंबा खातील - राम आणि लक्ष्मण चिंच खातील - राम आणि लक्ष्मण बोर खातील
सीता आणि ऊर्मिला आंबा खातील - सीता आणि ऊर्मिला चिंच खातील - सीता आणि ऊर्मिला बोर खातील
पाखरे आंबा खातील - पाखरे चिंच खातील - पाखरे बोर खातील

राम आणि लक्ष्मण आंबे खातील - राम आणि लक्ष्मण चिंचा खातील - राम आणि लक्ष्मण बोरे खातील
सीता आणि ऊर्मिला आंबे खातील - सीता आणि ऊर्मिला चिंचा खातील - सीता आणि ऊर्मिला बोरे खातील
पाखरे आंबे खातील - पाखरे चिंचा खातील - पाखरे बोरे खातील

#### [संपादन] इंग्रजीतील पॅसिव्ह व्हॉईस प्रमाणे

आंबा (राम/सीता/पाखरू ह्यातल्या एका किंवा अनेकांकडून) खाल्ला ( जातो/गेला/जाईल)
चिंच (राम/सीता/पाखरू ह्यातल्या एका किंवा अनेकांकडून) खाल्ली ( जाते/गेली/जाईल)
बोर (राम/सीता/पाखरू ह्यातल्या एका किंवा अनेकांकडून) खाल्ले ( जाते/गेले/जाईल)

आंबे (राम/सीता/पाखरू ह्यातल्या एका किंवा अनेकांकडून) खाल्ले ( जातात/गेले/जातील)
चिंचा (राम/सीता/पाखरू ह्यातल्या एका किंवा अनेकांकडून) खाल्ल्या ( जातात/गेल्या/जातील)
बोरे (राम/सीता/पाखरू ह्यातल्या एका किंवा अनेकांकडून) खाल्ली ( जातात/गेली/जातील)

### [संपादन] अकर्मक क्रियापदे

- अकर्मक क्रियापद म्हणजे जी क्रियापदे वापरलेल्या वाक्यांचा अर्थ पूर्ण होण्यासाठी कर्माची गरज नसते, अशी क्रियापदे.
  - उदा. बसणे, उडणे, धावणे इ.

म्हणजे "पक्षी उडाला" हे अर्थपूर्ण वाक्य आहे.

### [संपादन] संयुक्त क्रियापद

- संयुक्त क्रियापदात दोन क्रियापदे असतात. पैकी एकाचे धातुसाधित रूप असते.

- - उदा. "तो वाचत बसला." यात वाचणे आणि बसणे अशी दोन क्रियापदे असली तरी एकाच कृतीचा बोध होतो. म्हणून येथे "वाचत बसला" हे संयुक्त क्रियापद होय.

## [संपादन] प्रयोग

- कर्मणी, कर्तरी आणि भावे प्रयोग .

### [संपादन] कर्तरी प्रयोग

- क्रियापद कर्त्याप्रमाणे चालते .
  - उदा: राम पळतो. सीता पळते .

#### [संपादन] सकर्मक कर्तरी

शबरी बोरे देते. राम बोरे खातो.

#### [संपादन] अकर्मक कर्तरी

शबरी सुखावते. राम हसतो.

### [संपादन] कर्मणी प्रयोग

- क्रियापद कर्माप्रमाणे चालते .
  - उदा: रामाने आंबा खाल्ला. रामाने कैरी खाल्ली.

### [संपादन] भावे प्रयोग

- - रामाने माझ्या डोळ्या समोर कायम राहावं असं शबरीला वाटतं.

Retrieved from "http://mr.wikipedia.org../../../%E0%A4%95/%E0%A5%8D/%E0%A4%B0/%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A6.html"

वर्ग: मराठी व्याकरण

##### Views

- लेख
- चर्चा
- आताची आवृत्ती

##### शोध