Dokketeater - Wikipedia

# Dokketeater

### Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket

Enkelt italiensk dokketeater med handdokker av den faste commedia dell'arte-skapnaden Pulcinello. Illutrasjon frå kring 1770.
Tysk Omreisande «kikeskåp» med figurar på malte glassplater. Frå kring 1835.
Indonesisk dokke frå Bali til bruk i tradisjonelt skuggeteater. Frå tidleg på 1900-talet.
Ei samling marionettefigurar frå eit tysk dokketeater.
Dokke eller figur av George W. Bush i amerikansk demonstrasjonstog i 2005.

Dokketeater er ei form for teater der rollene i skodespelet vert framstilte av dokker eller figurar.

## [endre] Typar

Ofte vert dokketeater delt inn i typar etter rørsla for dokkene i framføringane. Dei vanlegaste typane er

- marionettar, som blir styrt ved hjelp av snorer og stavar,
- stong- eller handdokker, som blir styrt nedanfrå eller som ein handske, eller
- flate dokker som blir opplyst bakfrå og vert brukt i skyggeteater.

Scenene kan variere frå store teaterscener med imponerande scenografi og komplisert mekanikk til svært enkle einmannskassar.

Figurteater er ei nyare form for dokketeater som blandar dokker, figurar og levande skodespelarar i forskjellige scenografiske uttrykk, ofte i stykke også berekna på vaksne.

Dokketeater som kunstnerisk uttrykk og underhalding er dessutan nært i slekt med moderne dokkefilm.

## [endre] Historie

Dokketeatertradisjonane strekkjer seg tilbake til det gamle Egypt, Hellas og Italia. Det er gjort fleire arkeologiske funn som tyder på dette, og skyggedokker er også nemnt i den greske filosofien.

Den katolske kyrkja tok tidleg i bruk dokketeater for pedagogiske føremål. Ei dokke av den unge Jomfru Maria, på fransk Marion, var ein vanleg karakter i kyrkjespel i middelalderen og gav blant anna namn til omgrepet marionett. Ei folkeleg form oppstod parallelt frå 1500-tallet med utgangspunkt i commedia dell'arte, lystige improvisasjonskomediar med faste rollefigurar. Den italienske Pulcinello-karakteren blei ført vidare i Punch-figuren i England, Polichinelle i Frankrike, Hanswurst eller Kasper i Tyskland, Petrusjka i Russland, Mester Jackel i Danmark og Kasper i Sverige. Slikt dokketeater vert framleis kalla kasperteater på svensk. Det vendte seg opphavleg til vaksne, men blei sidan særleg utforma for barn.

I Austen har dokketeaterkunsten lenge vore høgt vørdt. Høgdepunktet i Japan blei nådd på 1500-talet då fleire høgvørde forfattarar skreiv stykke for dokketeaterspel. Seinare har særleg indonesisk skyggeteater stått sterkt.

I moderne tid har dokketeater i form av komiske handdokker blitt namngjeten i verda gjennom dei amerikanske TV-serieane Muppetshow og Sesame Street, som i Noreg blei presenterte gjennom den pedagogiske barne-TV-serien Sesam Stasjon. Andre døme på populære filmar frå nyare tid er Team America og The Thunderbirds, der rollene blir framstilte ved hjelp av marionettfigurar. I Noreg er særleg italiensk-norske Ivo Caprino sine animasjonsfilmar blitt populære, filmar der dokkene ofte er styrt ved hjelp av mekaniske innretningar.

## [endre] I Noreg

Det er ein rekke store og mindre dokketaterscener og -ensembler i Noreg i dag. Oslo Nye Dukketeater blei oppretta i 1966 som landets første institusjonsteater for dokketeater.

## [endre] Utøvarar

Kjente, norske dokkespelarar er Arne Mykle, Birgit Strøm, Anne Helgesen og Åsmund Huser. I Tsjekkia, kor dokketeaterkulturen har lange og sterke tradisjonar, er blant anna Jan Svankmajer kjent for å blande dokketater og animasjonsfilm. I USA har det vore fleire buktalarar med kjente dokker, blant anna Edgar Bergen og hans populære Charlie McCarthy.

## [endre] Sjå òg

- Skuggeteater
- Dokkefilm
- Dokker
- Buktalarkunst
- Barneteater

Commons har multimedia som gjeld: Dokketeater
Henta frå «http://nn.wikipedia.org../../../d/o/k/Dokketeater.html»

Kategoriar: Teater

##### Views

- Innhaldsside
- Diskusjon
- Noverande versjon

##### Søk

##### På andre språk

- ‪Norsk (bokmål)‬
- Svenska
- Deutsch
- Česky
- Esperanto
- English
- Español
- فارسی
- Français
- Ido
- Italiano
- Türkçe
- සිංහල