Književnost - Wikipedia

# Književnost

### From Wikipedia

Ovaj članak je dio serije o Književnosti
Historija Književnosti
Grčka - Rimska - Srednjevjekovna XVI vijek - XVII vijek XVIII vijek - XIX vijek XX vijek - XXI vijek
Vrste književnosti
Drama - Poezija - Proza
Kategorije književnosti
Autobiografija - Biografija Dječja literatura - Dnevnici Fantastika - Pjesništvo
Književnost po jezicima i porijeklu

Albanska - Američka
Arapska - Australska
Bizantska - Bosanskohercegovačka
Crnogorska - Češka
Engleska - Francuska
Hrvatska - Indijska
Italijanska - Japanska
Kineska - Mađarska
Makedonska - Njemačka
Perzijska - Poljska
Portugalska - Ruska
Slovenska - Španska
Srpska

Književnost, termin nastao od reči knjiga, predstavlja prevod strane reči literatura i njen je najbliži sinonim. Termin literatura potiče iz latinskog jezika od reči littera – slovo, nastao prevođenjem grčke reči sa istim značenjem γραμματικη (τεχνη) od γραμμα – slovo.

Termin književnost upotrebljen u užem značenju označava umetničku književnost (beletristika, lepa književnost). Upotrebljen u širem značenju, termin književnost odnosi se i na dela nastala u procesu proučavanja književnosti, odnosno obuhvata i tekstove koji pripadaju književnoj kritici, književnoj istoriji i teoriji književnosti, koje zajedno sa metodologijom proučavanja književnosti konstituišu nauku o književnosti.

Termin književnost upotrebljava se da označi jezičku umetnost, estetički vid jezičke tvorevine. Književna estetika pokušava da pruži merilo za razlikovanje umetničke reči od ostalih pojavnih oblika jezika.

## [uredi - уреди] Podjele književnosti

Brojne su podele književnosti i kriterijumi na kojima se te podele zasnivaju: pripadnost određenoj epohi, periodu, pravcu, etničkoj zajednici, kulturno-geografskom području; kriterijum za podelu može biti i publika, kome je delo namenjeno; da li je autor poznat ili ne.

Polazeći od prirode samog dela, književnost se deli na književne rodove i vrste.

Široko je usvojena podela književnosti na tri roda:

- lirski,
- epski i
- dramski.

Književnost se može deliti i na:

- poeziju,
- prozu i
- dramu.

Književnost se najpre stvarala i prenosila usmenim putem. Ta vrsta književnosti naziva se usmenom ili narodnom književnošću. Od samih svojih početaka književnost je u vezi sa mitom i religijom. Stvarajući mitove, čovek je pokušavao da objasni svet koji ga je okruživao. Sa razvojem kritičke svesti čovek postepeno prestaje da veruje u mitove i mitske priče. Tog trenutka mit postaje književnost.

### [uredi - уреди] Pisana ili umjetnička književnost

Umjetnička književnost, kao i usmena, ima tri osnovne grane: poeziju, prozu i dramu.

Poezija

Poezija je vrsta književnosti u kojoj se tekst piše u stihovima. Poezija obično sadrži niz stilskih figura uključujući rimu, metaforu, poređenje, gradaciju, hiperbolu, itd. Moguće je da je poezija najstarija vrsta književnost. Rani primjeri su Sumerski "Mit o Gilgamešu" (1700. pne), djelovi Biblije, i radovi Homera.

U različitim nacijama nalazimo raličite vrste poezije. U grčkoj poeziji stihovi se rijetko rimuju, dok je u Italijanskoj i Francuskoj poeziji suprotan slučaj. Generalno gledajući, u britanskoj i njemačkoj poeziji rima je podjednako i prisutna i odsutna. Neke jezike karakteriše prirodan afinitet za duže stihove, dok je kod drugih izražena tendencija ka kraćim stihovima. Neke od ovih karakteristika su uvjetovane razlikama u leksici i gramatici samih jezika. Na primjer, neki jezici imaju veći fond riječi koje se rimuju, ili više sinonima od drugih.

Poezija je također ukomponovana u neke vrste drame, poput opere.

Proza

Proza je vrsta književnosti koja ne slijedi predodređen način pisanja. Proza jednostavno kaže nešto bez pokušaja da uljepša tj. koristi stilske figure. Proza naravno može biti lijepa, ali ne zbog načina na koji je pisana nego zbog onoga što je rečeno.

Romani pripadaju prozi. Roman je zapravo samo duža priča napisana u proznom stilu. Jedan od prvih primjera romona u Evropi je "Don Kihot". Puno ranije, na Bliskom Istoku se pojavljuju "Priče iz hiljadu i jedne noći", ili čak ranije, u Aziji, nastaje priča "Tri Kraljevstva". Danas se prozu nalazimo u različitim oblicima. Filozofski, historijski i novinarski radovi, su također primjeri proznog stila.

Drama

Drama je vrsta književnosti koja je nastala za vrijeme antičke Grčke i razvija se do dan danas. Drama se u glavnom ne piše da bi bila čitana već da bi bila prikazana u pozorištu. Tokom osamnestog i devetnestog vijeka, Opera je nastala kao kombinacija drame, poezije, i muzike.

Osnovne vrste drame su tragedija i komedija, koje se prvo pojavljuju nekoliko stoljeća prije naše ere. Staro-Grčka drama je, po legendi, nastala za vrijeme vjerskog festivala, kada se jedan pjevač odvojio od hora i počeo pjevati sam. Grčka tragedija se u glavnom bavila sa poznatim historijskim i mitološkim temama. Tragedije su (kao što su to i danas) tipično bile ozbiljne i ticale su se se ljudske prirode. Za razliku od njih, komedije su većomom bile satirične i uvijek su imale sretan završetak. Grčki festivali bi obično imali tri tragedije i jednu komediju.

Književnost se može podeliti na duže istorijskoknjiževne vremenske odseke, epohe:

- Drevni istok
- Antika

1. Helenska književnost
2. Rimska književnost

- Srednji vek
- Humanizam
- Renesansa
- Barok
- Klasicizam
- Prosvetiteljstvo
- Romantizam
- Realizam
- Modernizam

1. Esteticizam
2. Avangarda
3. Kasni modernizam
4. Postmodernizam

## [uredi - уреди] Književne vrste

  Roman
  Novela
  Kratka priča
  Crtica
  Komedija
  Tragedija
  Drama
  Dnevnik
  Epska pjesma (ep)
  Esej

## [uredi - уреди] Književni žanrovi

  Autobiografija
  Bajka
  Biografija
  Dječja književnost
  Dnevnik
  Kriminalistički
  Ljubavni
  Misterija
  Obiteljska saga
  Povijesni
  Saga
  Satira
  Spekulativna fikcija
    Fantastika (fantasy)
    Horror
    Znanstvena fantastika
  Triler
  Western

Retrieved from "http://sh.wikipedia.org../../../k/n/j/Knji%C5%BEevnost.html"

Kategorije: Kultura | Književnost

##### Views

- Članak/Чланак
- Rasprava/Разговор
- Trenutna revizija

##### Traži-Тражи

##### Drugi jezici-Други језици

- Afrikaans
- Alemannisch
- Aragonés
- العربية
- Asturianu
- Azərbaycan
- Boarisch
- Български
- বাংলা
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Cebuano
- Corsu
- Česky
- Kaszëbsczi
- Чăвашла
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Võro
- Føroyskt
- Français
- Arpitan
- Furlan
- Frysk
- Gaeilge
- Galego
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Krèyol ayisyen
- Magyar
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Ido
- Italiano
- 日本語
- Basa Jawa
- ქართული
- 한국어
- Kurdî / كوردي
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- മലയാളം
- Malti
- Nnapulitano
- Plattdüütsch
- नेपाली
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Novial
- Nouormand
- Occitan
- Иронау
- Kapampangan
- Polski
- Português
- Runa Simi
- Română
- Русский
- संस्कृत
- Sicilianu
- Scots
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Tatarça
- Oyghurque
- Українська
- Vèneto
- Tiếng Việt
- Walon
- ייִדיש
- 中文
- Bân-lâm-gú
- 粵語