Orang utan - Wikipédia

# Orang utan

### Ti Wikipédia, énsiklopédi bébas

? Orang utan[1]
Klasifikasi ilmiah

Kingdom: | Animalia
Filum: | Chordata
Kelas: | Mammalia
Ordo: | Primata
Famili: | Hominidae
Subfamili: | Ponginae Elliot, 1912
Génus: | Pongo Lacépède, 1799

Type Species
Simia pygmaeus Linnaeus, 1760
Sebaran orang utan
Spésiés

Pongo pygmaeus
Pongo abelii

Orang utan (urang leuweung) nujul ka dua spésiés kera gedé ku kawentar ku kapinteranana, panjang leungeun jeung bulu coklat semu beureum. Ieu sato pituin ti Indonésia jeung Malaysia, hirupna ngan di leuweung hujan di pulo Kalimantan jeung Sumatra, najan aya ogé fosilna nu kapanggih di Jawa, Viétnam, jeung Cina. Dua spésiés ieu mangrupakeun sésa ti genus Pongo jeung subfamili Ponginae (nu ogé ngawengku genera Gigantopithecus jeung Sivapithecus nu geus lastari). Sebutan 'orang utan' asalna tina basa Malayu.

Orang utan ngarupakeun kera gedé nu paling arboréal, sapanjang hirupna ampir salawasna cicing dina tatangkalan. Unggal peuting maranéhna nyieun sayang tina catang jeung dangdaunan pikeun saré. Hirupna nyorangan leuwih ti kera lianna, jalu jeung bikangna ukur panggih dina mangsa kawin. Anak orang utan diasuh terus ku indungna nepi ka disapih umur 6-7 taun. Tina dedeganana, jalu jeung bikang bisa dibédakeun. Nu jalu jangkungna bisa nepi ka 1,8 m kalawan beurat 100 kg, sedengkeun nu bikang leuwih leutik: jangkungna 1,3 m, beuratna 45 kg[2]. Jalu nu geus kolot bisa kaciri tina pipina nu mébér jeung buluna nu leuwih paranjang.

## [édit] Paripolah jeung basa

Teu béda ti kera gedé lianna, orang utan téh pinter. Nuturkeun simpanseu nu kungsi karékam maké pakakas ku Jane Goodall taun 1960-an, tengah taun 1990-an kapanggih hiji populasi orang utan nu ilahar migunakeun pakakas pikeun dahar. Hiji makalah taun 2003 di jurnal Science medarkeun 'kabudayaan' orang utan[3].

Dina Encyclopedia Britannica disebutkeun yén program ulikan basa orang utan munggaran dipingpin ku Dr. Francine Neago taun 1988. Proyék basa orang utan di Smithsonian National Zoo di Washington, D.C. migunakeun sistem komputer nu asalna dimekarkeun di UCLA ku Neago dibantu ku IBM[4].

Najan umumna mah pasif, orang utan sok ogé ganggu ka nu lianna. Jalu nu can sawawa bakal nyoba jalangan jeung bikang mana waé, nu biasana bisa hasil mun jeung bikang nu sarua can sawawa. Bikang nu geus sawawa mah biasana ngusir jalu nu can sawawa, sabab leuwih suka jalangan jeung jalu nu geus sawawa. Orang utan liar kanyahoan sok ngadatangan patempatan nu dieusi manusa pikeun nyiar anak orang utan nunggelis nu dileupaskeun tina inguan, sigana mah pikeun ngaping sangkan bisa balik deui hirup di alam liar.

Orang utan sigana mah kagolongkeun sato nu sok ngilu mencarkeun sababaraha spésiés tutuwuhan, kaasup Strychnos ignatii nu ngandung alkaloid strihnina nu toksik[5]. Racunna teu mangaruhan orang utan, iwal ukur nambahan produksi ciduhna.

## [édit] Spésiés

- Genus Pongo [1]
  - Orang utan Kalimantan (Pongo pygmaeus)
    - Pongo pygmaeus pygmaeus - populasi kalér-ngulon
    - Pongo pygmaeus morio - populasi kalér-ngétan jeung wétan
    - Pongo pygmaeus wurmbii - populasi kidul-ngulon
  - Orang utan Sumatra (P. abelii)

Orang utan téh tadina mah digolongkeun kana dua subspésiés Kalimantan jeung Sumatra, tapi ayeuna mah kanyahoan yén di Sumatra waé aya tilu subspésiés. Aya ogé nu boga pamanggih yén subspésiés wurmbii téh sarua jeung nu di Sumatra (P. abelii). Mun enya, spésiés nu dihasilkeun téh bakal disebut Pongo wurmbii, luyu jeung ngaran heubeulna[rujukan?].

Fosil nu kapanggih di Viétnam asup kana spésiés P. hooijeri, sedengkeun nu lianna nu kapanggih di sababaraha wewengkon di Asia kidul-ngétan mah masih diadurényomkeun, naha asup ka P. pygmaeus, P. abeli, atawa spésiés anu béda deui.

## [édit] Status konservasi

Orang utan Sumatra nu kaancam lastari, kera gedé éndemik Indonésia.

Numutkeun Daptar Beureum IUCN mamalia, spésiés orang utan di Kalimantan geus kaancam lastari[6], komo deui nu di Sumatra geus kritis pisan[7], sarta kadaptar dina Appendix I CITES. Populasi Kalimantan di alam liar kiwari aya 50 rébuan, sedengkeun di Sumatra kira ukur 7000-7500. Orang utan dijadikeun sato nagara resmi di Sabah, Malaysia.

Habitat orang utan loba diruksak ku kagiatan pertambangan, nuaran kai jeung kahuruan leuweung nu beuki ngagalaksak[8], utamana mah alatan dirobahna leuweung tropis jadi kebon kalapa sawit[9]. Sababaraha élmuwan PBB manghariwangkeun yén kagiatan kebon sawit ieu bisa ngabalukarkeun lastarina orang utan taun 2012[10].

Puseur konservasi nu utama di Indonésia di antarana aya di Tanjung Puting di Kalimantan Tengah, Kutai di Kalimantan Wétan, Gunung Palung di Kalimantan Kulon, jeung Bukit Lawang di Taman Nasional Gunung Leuser (wates antara Acéh jeung Sumatra Kalér. Di Malaysia, wilayah konservasina nyaéta Semenggok di Sarawak jeung Suaka Orang Utan Sepilok deukeut Sandakan di Sabah.

## [édit] Rujukan

1. ↑ 1.0 1.1 Groves, Colin (16 Nopémber 2005). D.E. Wilson jeung D.M. Reeder (éd.) Mammal Species of the World, Éd. ka-3, 183-184, Johns Hopkins University Press. ISBN 0-801-88221-4.
2. ↑ Sumatran Orangutan Society. Dicutat 2007-04-01.
3. ↑ Roads through rainforest threaten our cultured cousins (2003).
4. ↑ Orangutan Language Project. Think Tank Research Projects. Smithsonian National Zoological Park. Dicutat 2006-12-20.
5. ↑ Rijksen, H. D. (Désémber 1978). "A Field Study on Sumatran Orang Utans (Pongo pygmaeus abelii, Lesson 1827): Ecology, Behaviour and Conservation". The Quarterly Review of Biology 53 (4).
6. ↑ Eudey, A. & Members of the Primate Specialist Group (2000). Pongo pygmaeus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. Dipulut ping 2006-08-25.
7. ↑ Eudey, A. & Members of the Primate Specialist Group (2000). Pongo abelii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. Dipulut ping 2006-05-11. Database entry includes justification for why this species is critically endangered
8. ↑ Rijksen, H.D. and Meijaard, E. (1999). Our Vanishing Relative: The Status of Wild Orang-utans at the Close of the Twentieth Century, Boston: Kluwer Academic Publishers.
9. ↑ http://www.foe.co.uk/resource/reports/oil_for_ape_summary.pdf
10. ↑ http://observer.guardian.co.uk/world/story/0,,2042243,00.html

## [édit] Tumbu kaluar

Wikimedia Commons mibanda média séjénna nu patali jeung artikel ieu dina kaca
Pongo
Wikispecies mibanda émbaran ngeunaan
Ponginae
Wikispecies mibanda émbaran ngeunaan
Pongo

Émbaran umum

- Primate Info Net Pongo Factsheet
- Information from Grungy Ape on the difference between the two Orang-utan species
- OrionSociety.org - 'Does an orangutan find Freedom in the Gift of Words? Do We?'
- Orang utan language project
- Facial Expression & Vocalizations
- Dr. Francine Neago Directed world's first orangutan language study.

Panyalindungan orang utan

- Orangutan Foundation International non-profit organization dedicated to "support the conservation and understanding of the orangutan and its rain forest habitat while caring for ex-captive individuals as they make their way back to the forest."
- The Orangutan Network - Documents Orangutan cultural variation / traditions and also conservation efforts
- Orang Utan Republik Education Initiative non-profit organization whose mission is to secure the future of the orangutan through programs of education and outreach in Indonesia.
- Preserving orangutans and their habitat. Orangutan Language.

Di Kalimantan

- The Borneo Orangutan Survival Foundation
- The Borneo Orangutan Survival Foundation (BOS) - Australia
- Borneo Orangutan Survival Foundation UK Part of a worldwide group dedicated to saving and preserving Orangutans in Borneo
- WWF Heart of Borneo conservation initiative - The WWF's information about the Heart of Borneo - 220,000 km² of upland montane tropical rainforest, where endangered species such as the orang-utan, rhinoceros and pygmy elephant cling for survival
- Orangutan Tropical Peatland Research Project non-profit organization dedicated to studying and conserving orangutans in the Sebangau National Park,. Kalimantan."

Di Sumatra

- Sumatran Orangutan Society International non-profit organization dedicated to the protection of Sumatran orangutans
- Sumatra Orangutan Conservation Program A program under PanEco which reintroduces captured orangutans in the wilds among many other projects in Sumatra.

Poto jeung vidéo

- Sepilok Orangutan Rehabilitation Center Photos - Photos from a rehabilitation center in Borneo, Malaysia
- ARKive - images and movies of the Bornean orang-utan (Pongo pygmaeus)
- ARKive - images and movies of the Sumatran orang-utan (Pongo abelii)
- Orangutan Rehabilitation Center in Sepilok, Sandakan - Photos and videos of the oldest Orangutan Rehabilitation Center in the world

| Artikel ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.

Disalin ti "http://su.wikipedia.org../../../o/r/a/Orang_utan.html"

Kategori: Artikel perlu aya rujukan | Taratas | Kera | Mamalia Asia | Sasatoan Indonesia | Sasatoan Malaysia

##### Views

- Artikel
- Sawala
- Révisi kiwari

##### Sungsi

##### Basa séjén

- Aragonés
- Asturianu
- Български
- Català
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- English
- Español
- Esperanto
- Français
- Galego
- 한국어
- Hrvatski
- Ido
- Bahasa Indonesia
- Interlingua
- עברית
- Lietuvių
- Bahasa Melayu
- Nederlands
- 日本語
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Runa Simi
- Русский
- Simple English
- Slovenčina
- Српски / Srpski
- Suomi
- Svenska
- தமிழ்
- Türkçe
- 中文