# Canh ki na

### Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Canh ki na
Canh ki na Cinchona calisaya
Phân loại khoa học

Giới (Kingdom): | Plantae
Ngành (Division): | Magnoliophyta
Lớp (Class): | Magnoliopsida
Bộ (Ordo): | Gentianales
Họ (Familia): | Rubiaceae
Chi (Genus): | Cinchona L.

Các loài
Khoảng 40 loài, bao gồm: Cinchona calisaya Cinchona cordifolia Cinchona micrantha Cinchona officinalis
Cinchona pubescens

Canh ki na (danh pháp khoa học: Cinchona) là một chi của khoảng 40 loài trong họ Thiên thảo (Rubiaceae), có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Nam Mỹ. Chúng là các loại cây bụi lớn hay cây thân gỗ nhỏ cao từ 5–15 mét với lá xanh quanh năm.

Hoa của Cinchona pubescens

Các lá của chúng mọc đối, hình tròn hay hình mũi giáo, dài từ 10–40 cm. Hoa của chúng màu trắng, hồng hay đỏ, tạo thành các chùy hoa. Quả là loại quả nang nhỏ chứa nhiều hạt.

Các loài cây trong chi này là nguồn của nhiều loại alkaloid khác nhau, trong đó quan trọng nhất là quinin (ký ninh), một chất dùng làm thuốc hạ sốt đặc biệt hữu ích trong phòng chống bệnh sốt rét. Phần quan trọng về mặt y học của loại cây này là vỏ cây, được người ta róc ra từ thân cây, sấy khô và tán thành bột. Như là một loại cây thuốc, vỏ cây canh ki na còn được biết đến như là vỏ cây Peru.

Các loài canh ki na bị ấu trùng của một số loài bướm thuộc bộ Lepidoptera ăn hại, bao gồm bướm răng cưa (Ectropis crepuscularia) và các thành viên của chi Endoclita như E. damor, E. purpurescens và E. sericeus.

Tên gọi của chi này là do Linnaeus đặt vào năm 1742 theo nữ bá tước Chinchon, vợ của phó vương Peru, là người vào năm 1638 đã được thổ dân giới thiệu về các thuộc tính y học của vỏ cây. Tuy nhiên, lịch sử về các tính chất y học của vỏ cây này có lẽ đã được đề cập tới trong các sách vở từ những năm thập niên 1560–1570 (xem liên kết Ortiz dưới đây).

Quả của Cinchona pubescens

Nhà thực vật học người Italia Pietro Castelli đã viết một cuốn sách nhỏ đáng chú ý như là cuốn sách đầu tiên của người Italia có đề cập tới canh ki na. Vào thập niên 1630 (hoặc thập niên 1640, phụ thuộc vào nguồn dẫn chiếu), vỏ cây canh ki na đã được xuất khẩu tới châu Âu. Vào cuối thập niên 1640, phương pháp sử dụng vỏ cây đã được ghi chép trong Schedula Romana, và vào năm 1677 việc sử dụng vỏ cây này đã được ghi lại trong London Pharmacopoeia.

Các loài cây này được trồng tại Nam Mỹ, quê hương của chúng cũng như tại các khu vực nhiệt đới khác, chủ yếu là tại Ấn Độ và Java. Tại Việt Nam, nó được bác sĩ Alexandre Yersin giới thiệu vào đầu thế kỷ 20 tại Đà Lạt.

## [sửa] Xem thêm

- Vỏ cây Giêsu để có thêm chi tiết lịch sử

## [sửa] Liên kết ngoài

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và tài liệu khác về:
Canh ki na
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và tài liệu khác về:
Canh ki na

- Bài viết về lịch sử cây canh ki na tại Việt Nam
- Dự án canh ki na – Ortiz
- Dự án canh ki na của Maricela Argudo
- Vỏ canh ki na
- Sử dụng vỏ canh ki na để điều trị muỗi đốt
- Các alkaloid trong canh ki na
- Vỏ cây Peru
- Ảnh về canh ki na
- Ảnh về Cinchona pubescens

Lấy từ “http://vi.wikipedia.org../../../c/a/n/Canh_ki_na.html”

Thể loại: Họ Thiên thảo | Cây thuốc

##### Views

- Bài viết
- Thảo luận
- Phiên bản hiện hành

##### Tìm kiếm

##### Ngôn ngữ khác

- Български
- Català
- Deutsch
- English
- Español
- Esperanto
- Français
- Italiano
- Polski
- Português
- Runa Simi
- Русский