# Haiku

### Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Haiku (俳句) (Bài cú) là loại thơ độc đáo của Nhật Bản, xuất phát từ ba câu đầu (発句 hokku-phát cú) của những bài renga (連歌 liên ca) có tính trào phúng gọi là renga no haikai (連歌の俳諧) mà sau gọi tắt là haikai (俳諧 bài hài). Thể thơ Haiku được tạo ra vào thế kỉ XVII và phát triển mạnh vào thời kì Edo (1603 - 1867) khi đã dần mất đi sắc thái trào phúng mà mang âm hưởng sâu thẳm của Thiền tông. Thiền sư thi sĩ lỗi lạc Matsuo Bashō(1644-1694) được thừa nhận là người khai sinh haiku và Yosa Buson (1761-1784), Masaoka Shiki (1867-1902) đã hoàn thiện nó dưới diện mạo và tên gọi như chúng ta thấy ngày nay. Đây có lẽ là thể thơ ngắn nhất thế giới bởi mỗi bài Haiku, mặc dù đôi khi ta vẫn thấy có những hình thức khác, nhưng thường chỉ vỏn vẹn 17 âm tiết trong 3 câu 5 + 7 + 5 (17 âm tiết tiếng Nhật có khi chỉ vài ba từ ít ỏi, 3 câu trong cú pháp haiku cũng thường được viết thành một dòng). Chẳng hạn bài thơ nổi tiếng sau đây của Matsuo Bashō có cú pháp 5 + 7 + 5 âm tiết:

古池や Furuikeya (Phư-rư-i-kê-ia)

蛙飛び込む Kawazu tobikomu (Ka-oa-dư-tô-bi-kô-mu)

水の音 Mizu no oto (Mi-dư-nô-ô-tô)

Ao cũ

Con ếch nhảy vào

Vang tiếng nước xao.

Với dân tộc Nhật Bản, Haiku được xem như tinh hoa của văn hóa dân tộc. Dưới góc nhìn của Thiền tông, Haiku là thể thơ đặc biệt có thể hàm chứa được thực tại nhiệm mầu trong vỏn vẹn 17 âm tiết, vừa sâu lắng uyên thâm, lại vừa đơn sơ giản dị, nhiều khi trở thành phương tiện hữu hiệu truyền tải một công án để các môn sinh tu tập Thiền. Chủ đề của thơ Haiku thường lồng vào khung cảnh của bốn mùa.

### [sửa] Niêm luật cơ bản của Haiku:

- Trong thơ Haiku bắt buộc phải có Kigo (季語, quý ngữ) nghĩa là từ miêu tả một mùa nào đó trong năm. Có thể trực tiếp hay gián tiếp thông qua các hình ảnh, hoạt động hay những cái gì đó mà mang đặc trưng của một mùa trong năm.
- Mỗi bài thơ thông thường có cấu trúc âm tiết 5 + 7 + 5 trong ba câu. Tuy nhiên, ngay cả tổ sư của Haiku Matsuo Bashō cũng đôi khi sử dụng ít hơn hoặc nhiều hơn số âm tiết đã nói trên.
- Thơ Haiku không có luật vần, nhưng tiết tấu và âm điệu của bài vẫn cho phép ngâm nga như một bài ca.

### [sửa] Tứ trụ Haiku của Nhật Bản:

- Matsuo Bashō (松尾芭蕉) (1644 - 1694)
- Yosa Buson (与謝蕪村) (1716 - 1784)
- Kobayashi Issa (小林一茶) (1763 - 1828?)
- Masaoka Shiki (正岡子規) (1867 - 1902)

Lấy từ “http://vi.wikipedia.org../../../h/a/i/Haiku.html”

Thể loại: Thể thơ | Văn học Nhật Bản

##### Views

- Bài viết
- Thảo luận
- Phiên bản hiện hành

##### Tìm kiếm

##### Ngôn ngữ khác

- العربية
- Bahasa Indonesia
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Eesti
- English
- Español
- Esperanto
- فارسی
- Français
- Galego
- Italiano
- עברית
- ქართული
- Lietuvių
- Magyar
- Македонски
- Nederlands
- 日本語
- ‪Norsk (bokmål)‬
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- Nouormand
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Shqip
- Slovenčina
- Slovenščina
- Suomi
- Svenska
- தமிழ்
- ไทย
- Türkçe
- Українська
- 中文