# Cộng hòa nghị viện

### Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Các quốc gia theo chế độ cộng hòa nghị viện trên thế giới. Các quốc gia có tổng không có quyền hành pháp được đánh dấu màu cam và màu lục là các quốc gia có tổng thống có quyền hành pháp liên kết với nghị viện. Màu đỏ là các quốc gia theo chế độ quân chủ lập hiến

Cộng hòa nghị viện hay cộng hòa lập hiến nghị viện là một hình thức cộng hòa mà nguyên thủ quốc gia được bầu ra và quốc gia đó có một nghị viện mạnh và các thành viên chính của bộ phận hành pháp được chọn ra từ nghị viện đó.

Ngược lại với nền cộng hòa tống thống và nền cộng hòa bán tổng thống, nguyên thủ quốc gia thường không có quyền hành pháp rộng lớn bởi vì nhiều quyền trong đó được trao cho người đứng đầu chính phủ (thường được gọi là thủ tướng). Tuy nhiên, người đứng đầu chính phủ và nguyên thủ quốc gia có thể là một chức vụ ở nền cộng hòa nghị viện (như ở Cộng hòa Nam Phi và Botswana), nhưng tổng thống vẫn được bầu theo một cách gần tương tự đối với nhiều nước theo hệ thống Westminster. Có một số trường hợp cá biệt, theo luật, tổng thống được có quyền hành pháp để điều hành công việc hàng ngày của chính phủ (ví dụ Phần Lan hay Ireland) nhưng thông thường họ không dùng những quyền này. Do đó, một số nền cộng hòa nghị viện được xem như là một chế độ bán tổng thống nhưng hoạt động dưới quyền nghị viện.

Bài này đang được dịch từ tiếng Anh, nếu bạn có đủ khả năng xin góp sức dịch bài này. Nếu không tiếp tục được quan tâm, phần ngoại ngữ của bài sẽ bị xóa sau khoảng 1 tháng. Xin tham khảo Hướng dẫn cách biên soạn bài để biết thêm chi tiết.

## [sửa] Lịch sử phát triển

Điển hình, nền cộng hòa nghị viện là những quốc gia trước đây theo chế độ quân chủ lập hiến mà người đứng đầu nhà nước cho đến nay là quốc vương (và trong trường hợp Khối Thịnh vượng chung Anh, trước đây được một tổng thủ hiến - Governor General - đại diện) đang được thay thế bằng một tổng thống không có quyền hành pháp. Cũng có nhiều nền cộng hòa nghị viện một thời đã là nhà nước đơn đảng như ở khối Đông Âu hay Liên Xô.

## [sửa] Những quốc gia theo chế độ cộng hòa nghị viện hiện nay

Quốc gia | Trước đây | Năm trở thành CHNViện | Nguyên thủ quốc gia được bầu bởi
--- | --- | --- | ---
Albania | Quốc gia độc đảng | 1991 | Nghị viện, đa số phiếu
Áo | Quốc gia độc đảng | 1955 | Trực tiếp, bởi luật bầu vòng hai
Bangladesh [1] | Cộng hòa tổng thống (Một phần của Pakistan) | 1971 | Nghị viện
Botswana | Quân chủ lập hiến (Khối Thịnh Vượng Chung) | 1967 | Nghị viện
Bulgaria | Quốc gia độc đảng | 1947 | Nghị viện
Croatia | Quốc gia độc đảng (Một phần của Nam Tư) | 1991 | Trực tiếp, bởi luật bầu vòng hai
Cộng hòa Séc | Quốc gia độc đảng (Một phần của Tiệp Khắc) | 1993 | Nghị viện, bởi đa số phiếu
Dominica | Vùng lãnh thổ hải ngoại của Anh | 1978 | Nghị viện, bởi đa số phiếu
Đông Timor | Ủy ban hành chính quân sự (Bị Indonesia chiếm) | 1999 | Trực tiếp, bởi luật bầu vòng hai
Estonia | Quốc gia độc đảng (Một phần của Liên Xô) | 1992 | Nghị viện, bởi đa số hai phần ba
Ethiopia | Quốc gia độc đảng | 1991 | Nghị viện, bởi đa số hai phần ba
Phần Lan | Quân chủ lập hiến (Một phần của Đế chế Nga) | 1919 | Trực tiếp, luật bầu vòng hai
Đức | Quốc gia độc đảng | 1949 | Hội đồng liên bang (Nghị viện và đại biểu quốc gia), bởi đa số hai phần ba
Hy Lạp | Ủy ban hành chính quân sự | 1974 | Nghị viện, bởi đa số phiếu
Hungary | Quốc gia độc đảng | 1990 | Nghị viện, bởi đa số tuyệt đối
Iceland | Quân chủ lập hiến (Một phần của Đan Mạch) | 1944 | Trực tiếp, bởi số phiếu có thể chuyển nhượng được
Ấn Độ | Quân chủ lập hiến (Khối Thịnh Vượng Chung) | 1950 | Nghị viện và bộ phận lập pháp quốc gia, bởi số phiếu khả chuyển đơn
Iraq | Quốc gia độc đảng | 2005 | Nghị viện, bở đa số hai phần ba
Ireland | Quân chủ lập hiến (Khối Thịnh Vượng Chung) | 1949 | Trực tiếp, bởi số phiếu khả chuyển đơn
Israel | Quốc gia bị bảo hộ (Phần của Palestine dưới sự ủy trị của Anh) | 1949 | Nghị viện, bởi đa số hai phần ba
Ý | Quân chủ lập hiến | 1948 | Nghị viện, bởi đa số
Latvia | Quốc gia độc đảng (Một phần của Liên Xô) | 1991 | Nghị viện
Litva | Quốc gia độc đảng (Một phần của Liên Xô) | 1990 | Trực tiếp, bởi luật bầu vòng hai
Macedonia | Quốc gia độc đảng (Một phần của Nam Tư) | 1991 | Trực tiếp, bởi luật bầu vòng hai
Mauritius | Quân chủ (Khối Thịnh Vượng Chung) | 1992 | Nghị viện, bởi đa số phiếu
Ba Lan | Quốc gia độc đảng | 1990 | Trực tiếp, bởi luật bầu vòng hai
Bồ Đào Nha | Ủy ban hành chính quân sự | 1976 | Trực tiếp, bởi luật bầu vòng hai
Serbia | Quốc gia độc đảng (Một phần của Nam Tư) | 1992 | Trực tiếp, bởi luật bầu vòng hai
Singapore | Quân chủ lập hiến (Một phần của Malaysia) | 1965 | Trực tiếp, bởi luật bầu vòng hai
Slovakia | Quốc gia độc đảng (Một phần của Tiệp Khắc (cũ)) | 1993 | Nghị viện
Slovenia | Quốc gia độc đảng (Một phần của Nam Tư) | 1991 | Trực tiếp, bởi luật bầu vòng hai
Thụy Sĩ | Ủy ban hành chính quân sự (Bị Pháp chiếm đóng) | 1802 | Parliament [2]
Thổ Nhĩ Kỳ | Quân chủ chuyên chế (Một phần của Đế chế Ottoman) | 1923 | Nghị viện, bởi đa số hai phần ba
Vanuatu | Quân chủ lập hiến (Khối Thịnh Vượng Chung) | 1947 | Nghị viện và chủ tịch hội đồng địa phương, bởi đa số
Nam Phi | Quân chủ lập hiến (Khối Thịnh Vượng Chung) | 1961 | Nghị viện, bởi đa số
Malta | Quân chủ lập hiến (Khối Thịnh Vượng Chung) | 1974 | Trực tiếp, bởi luật bầu vòng hai
Trinidad và Tobago | Quân chủ lập hiến (Khối Thịnh Vượng Chung) | 1976 | Nghị viện

## [sửa] Quốc gia trước đây theo chế độ cộng hòa nghị viện

Quốc gia | Năm trở thành nền cộng hòa | Năm thay đổi thể chế | Trở thành | Nguyên nhân thay đổi
--- | --- | --- | --- | ---
Fiji | 1987 | 2006 | Ủy ban hành chính quân sự | Đảo chính quân sự tại Fiji (2006)

## [sửa] Ghi chú

1. ▲ In Bangladesh, a Caretaker government takes over for three months during parliamentary elections. The Caretaker government is headed by a Chief advisor (the last Chief Justice to retire), and a group of neutral, non-partisan advisors chosen from the civil society. During this time, the president has jurisdiction over the Ministry of defense and the Ministry of foreign affairs.
2. ▲ There is neither a prime minister nor a president of Switzerland. The President of the Swiss Confederation is merely primus inter pares in the Swiss Federal Council, the seven-member executive council which constitutes the government as well as the head of state of Switzerland.

## [sửa] Xem thêm

- Constitutional republic
- Republicanism

Bài này còn sơ khai. Bạn có thể viết bổ sung. (Xin xem phần trợ giúp để biết thêm về cách sửa đổi bài.)
Lấy từ “http://vi.wikipedia.org../../../c/%E1%BB%99/n/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n.html”

Thể loại: Bài đang dịch quá 1 tháng | Stub | Forms of government | Republicanism

##### Views

- Bài viết
- Thảo luận
- Phiên bản hiện hành

##### Tìm kiếm

##### Ngôn ngữ khác

- English