Marok - Wikipedia

# Marok

### Èn årtike di Wikipedia.

Li Marok est on payis å nôrouwess di l' Afrike. Si longowe coisse so l' Oceyan Atlantike continouwe houte do stroet d' Djibraltar sol Mîtrinne Mer.

Rweyåme do Marok
المملكة المغربية
(Al Mamlaka al-Maghribiya)

(Detays)

Lingaedje oficir | arabe (nén oficirs: berbere, francès)
Mwaisse-veye | Rabat
Rwè | Mohammed VI
Sitindêye - Totå - % aiwe | Classé 56inme 446.550 km² 0,056%
Populåcion - Totå (2004) - Dinsité | Classé 36inme 29.950.000 dimorants. 67 djins/km²
Indepindince - Declarêye | (del France) 2 d' måss 1956
Manoye | dirham
Coisse d' eureye |
Imne nåcionå | Hymne Chérifien
Dominne Internet | .MA
Indicatif telefonike | 212

Les payis åtoû sont li Moritanreye å sudouwess eyet l' Aldjereye a l' ess ey å sudesse. I gn a eto deus esserêyès teres espagnoles sol coisse Mediteraneyinne: Cewta et Meliya. Å lådje del coisse Atlantike i gn a les Iyes Canariyes eyet l' iye di Madere. Å nôr do stroet d' Djibraltar i gn a l' Sipagne (Urope).

Après ki l' ancyin Sara espagnol åye sitî dislaxhî del Sipagne ezès anêyes 1970, il a stî anecsé på Marok, ki l' conte come pårteye di s' teritwere; mins çoula n' a nén stî ricnoxhou eternåcionålmint åd triviè di l' ONU.

Li mwaisse-veye est Rabat. Les veyes interessantes sont: Cazablanca, Agadir, Fès, Marrakech, Mekhnès, Tandjî, Tetouan.

## [candjî] Culteure

Fiesses: les troes djamas
Date (e marokin, pu e rfondou arabe) | No e walon | No so plaece (e marokin, pu e rfondou arabe) | Rilevêyes
--- | --- | --- | ---
ch'har el-ftor = 1 Chawel | Fiesse del didjune (li ptite fiesse) | Ayid sghir = Aïd-Al-Fitr | Fén do Ramdinne
12 ch'har el haj = 12 dhu l' hijja | fiesse do moton (li grande fiesse) | Ayid el kebir = Aïd-al-Adha | On touwe li bedot
12 ch'har Miloud = 12 rabiaa el awwel | Noyé moslimrece | Ayid Miloud = Aïd mouloud | Fiesse do skepiaedje do profete Mawomet

### [candjî] Ôtès fiesses et uzances

L' achoura kimince li prumî Moharem, ki c' est l' Djoû d' l' an moslimrece (Les administråcions ont condjî). Dins les viyaedjes, do prumî å dijhinme djoû di ç' moes la, les efants vont taburiner dé les djins ki passèt po k' on lzî dene ene dringuele. Gn a eto, å minme moumint, ene uzance, ki rshonne al schiråde del Walonreye: les efants il esprindèt des ptits feus et zoupler å dzeu. N a minme des grandès djins ki potchèt avou. I pinsèt eto k' on n' serè nén malåde si on fwait çoula.

Foclore do londmwin del fiesse do bedot

Li londmwin u l' sorlondmwin del fiesse do bedot, gn a cobén on djonnea ki s' disguijhe avou des peas d' moton, et aler heyî l' viyaejde, u l' long des rotes. On l' lome sbaa le-btayn (setès peas d' moton) u bou jloud (li ci ås peas) en arabe marokin et herma, bou ilmawn e lingaedje amazigh. Ça rshonne ene miete a l' ancyinne uzance walone di tchessî l' vexhåd. L' uzance si piede ene miete.

uzance des dessinaedjes so les mwins (fiesses)

Li dessinaedje so les mwins u so les pîs des femes et des båsheles avou do hené. C' est des femes di mestî kel fijhèt (les naqqachat), a l' ocåzion d' ene fiesse (noices, discalotaedje) u d' on djama.

### [candjî] gazetes

- Le Matin (du Sahara) / Es-sabah (ene edicion e francès, l' ôte en arabe; gazete ki shût l' govienmint).
- L'Opinion / El Aalam (socialisse).
- Al ahdat al maghribiya (الأحدات المغربية, les etrevéns marokins), socialisse.

## [candjî] Lingaedjes et pårlers

- rifondou arabe: oficire, dins les scoles, li rilidjon, li djustice, les administråcions. Nén on lingaedje d' atôtchance inte Marokins, såf po sacwants po djåzer di sacwès rilidjeuses.
- arabe marokin, cåzé pattavå, ki: e payis amazigh, wice k' il est coprind pa tos les omes et les efants ki vont e scole.
- amazir (berbere): lingaedje di tos les djoûs dins ene pitite mitan do payis, ehåyî et acsegnî e sacwantès plaeces dispu 2003). Les cminåltés amazigh-cåzantes ki s' ont astalé dins les veyes wårdèt l' amazire al prumire djermêye di djins. Gn a troes trokes linwistikes, ki s' coprindnut a pô près n' on l' ôte: li tachelheit (on dit eto: chleu) a Nonne, li tamazight å Mitan et li rifin, a Bijhe.
- francès (dins les sincieusès studes et les grandès societés comerciåles, ene boune mitan des medias).
- espagnol (prumî lingaedje etrindjir a Bijhe).
- Gn a eto l' aransiya (arabiya + faransiya) ene manire di djåzer avou des fråzes emantcheyes en arabe marokin, mins toplin des mots, et minme des fråzletes e francès (cotuzeus do cwårtî "modiene").

## [candjî] Manoye

dirham (MAD), k' i ndè fåt a pô près 10 po fé èn uro. Il est pårti e 100 cintimes. Li cintime est co purade lomé franc, e sovnance do vî tins.

Gn a ene viye unité d' manoye ki sieve co dins l' vicaedje di tos les djoûs so tot l' Marok, apus k' a Bijhe. C' est l' riyal, ki c' est l' vintinmme d' on MAD. C' est l' minme sistinme ki l' ancyin contaedjes avou les sôs el Walonreye, et les douros e l' Espagne. Li riyal sieve po les contaedjes dizo 10.000 DH.

Gn a co ene pus ptite unité, k' on s' è sovént co, mins k' on n' eploye pus, li gorch.

## [candjî] Istwere

### [candjî] Racourti

- onk des pus vîs rweyåmes d' Afrike, et ki l' est co asteure.
- a stî colnijhî (dizo li statut di mambornance) pås Francès et pås Espagnols (a Bijhe et a Nonne) di 1912 a 1956.

### [candjî] Dinasteyes.

Li Koutoubia d' Marakech fourit basteye do trevéns des Almoravites

- Les Idrissides (e l' arabe : El Adarissa), avou les zultans Moulai Idriss I & Moulai Idriss II, k' avént leu mwaisse-veye a Fes, k' ont ringnî di 750 a 850 ap. Dj.C.
- les Almoravites (e l' arabe : El Morabitoun) ki leu mwaisse tuzeu, c' esteut Abdala Ben Yassine, et leu prumî rwè, Youssef Ben Tachfint, k' avént leu mwaisse-veye a Marakech; i ringnît tins do 11inme sieke. I vnént do Sara. I djåzént amazir. I bastixhît troes rlomés monumints, cåzu pareys : li Koutoubia a Marakech, l' Xhiralda a Seveye (Sevilla), eyet l' nén tote fwaite Tour Hassan a Rabat.
- Les Almowådes (e l' arabe : El Mohahidoun) ki leu mwaisse tuzeu, c' esteut Mawoumet Ben Toumert, et leu prumî rwè, Abdelmoumen Ben Ali El Goumi, k' avént, avou, leu mwaisse-veye a Marakech; i ringnît e 12inme sieke.
- Les Merinites (e l' arabe : El Meriniyoun), ki leu prumî rwè, c' esteut Abou Yacoub Youssef, ki ravént leu mwaisse-veye a Fes; i ringnît å 13inme sieke.
- Les Watassites (e l' arabe : El Outtassiyoun). C' esteut des minisses des Merinides, mins k' ont-st askepyî leu prôpe rweyåme a Bijhe do Marok, avou Hassoun El Wattassi come prumî rwè et todi Fes come mwaisse-veye. Çoula s' passéve eto e 13inme sieke.
- Les Saadyins (e l' arabe : Es Saadiyoun), k' avént, so ç' tins la, adjinçné on rweyåme a Nonne, avou Marakech come mwaisse-veye. Il ont rwangnî tot l' payis ås Watassides. Li pus grand rwè di cisse dinasteye la, ci fourit Ahmed Mansour Saadi, eteré a Marakech. I ringnît e 16inme sieke.
- Les Alawites (e l' arabe : El Aalawiyoun) vinît do Sara Levantrece (Sijilmassa), et si djhèt dischindants do profete Mawoumet. I ringnît a pårti do 17inme sieke, et s' sont i co mwaisses asteure. Les pus cnoxhous di leu rwès :
  - Sidi Mawoumet Ben Abdella, k' a evoyî bråmint des ambassadeurs e l' Urope.
  - Moulai Ismayil, k' aveut s' mwaisse-veye a Meknes.
  - Hassan I (fén do 19inme sieke); i ricnoxha onk des prumîs les Estats-Unis d' Amerike.
  - Mawoumet (Mohammed) V, k' a dislaxhî l' payis del mambornance des Francès.
  - Hassan II, k' a dmoré rwè cåzu 40 ans (1960-1999).
  - Mawoumet (Mohammed) VI, k' est li rwè å djoû d' ouy.

## [candjî] Rilidjons

L' islam est rlidjon d' estat; tchaeke djin skepieye di parints marokins est oblidjeye del shuve, apus ki s' ele provént del kiminålté djwive (50.000 djins).

## [candjî] Economeye: sacwants chifes.

- Les cwénzinne des ci (cenes) ki sont a l' Estat riprezinte 13 åcint do P.I.B. (c' est pår di trop: l' Edjipe n' est "k' a" 11 %).
- Skepiance: foirt baxhaedje do nombe d' efants pa feme k' est a l' ådje d' end aveur inte li cminçmint des anêyes 1980 (5,7), eyet l' anêye 2000 (2,5).
- Å rcinsmint di 2004, les Marokins estént diviè 29.950.000. Gn aveut eto 52.000 etrindjirs. Les djins des veyes, c' esteut 55 åcint di tote li populåcion. Cazablanca tote seule, aveut 3 miyons et dmeye di dmorants.

## [candjî] Rilomêyès djins do Marok

- do vî vî tins
  - Ben Batouta
  - Tarik Ben Ziyyad
  - Abderrahman Mejdoub
  - Si Ahmed Tidjani
- moirts lanawaire
  - Chaïbia
  - Mohamed V do Marok
- ki vikèt co
  - Sayd Awita
  - Hakima Himmich
  - Rachid El Ouali

Prin del pådje «http://wa.wikipedia.org../../../m/a/r/Marok.html»

Categoreye: Marok

##### Views

- Årtike
- Copene
- Modêye d' asteure

##### Cweri

##### Ôtes lingaedjes

- Afrikaans
- አማርኛ
- Aragonés
- Anglo Saxon
- العربية
- ܐܪܡܝܐ
- Asturianu
- Žemaitėška
- Български
- বাংলা
- བོད་ཡིག
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- ދިވެހިބަސް
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Føroyskt
- Français
- Arpitan
- Frysk
- Gàidhlig
- Galego
- Gaelg
- עברית
- Hrvatski
- Hornjoserbsce
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- Қазақша
- 한국어
- कश्मीरी - (كشميري)
- Kurdî / كوردي
- Kernewek
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- Bahasa Melayu
- Plattdüütsch
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Novial
- Occitan
- Kapampangan
- Polski
- Piemontèis
- پښتو
- Português
- Română
- Русский
- संस्कृत
- Sicilianu
- Sámegiella
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Oyghurque
- Українська
- اردو
- Tiếng Việt
- Volapük
- ייִדיש
- 中文
- Bân-lâm-gú