Vogesen - Alemannische Wikipedia

# Vogesen

### Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

Lag vun d' Vogese

Technische Yschränkung: Dr koräkt Titel wär: »Vogese«

| Dialäkt: Unter-Elsassisch

D`Vogese (frz. les Vosges, dt. au Wasgenwald, lat. Vosegus Mons) sin e Gebiri, grad wie de Schwàrzwald, awer uff de andere Sit vom Rhin, in Frànkrich. Se g´heere züe de Regione Elsass, Lothringe (frz.: Lorraine) un Freigrafschàft (frz.: Franche Comté). De heechscht Beri ésch de Gross Belche mét 1424 m.

M´r teilt de Vogese - geologisch - uff en zwei Teili: De Norde, vum Pfälzer Wàld um de Zawerer Bucht bis züem Brischtàl isch z´meischt üss Buntsàndstein (frz.: grés rose), de Siade, üss Granit - b´sundersch én d´Hochvogese. De Beri én d´Nordvogese han meischtens tàfelàrtigi Forme. De Nordvogese sin én d´Iszit nit vill vun de Gletscher àbg´schliffe wore, so ésch de Buntsandsteinschicht druff gebliwe. En de Siadvogese han de Beri de charakteristischi Form vun Rundkuppe (frz.:"Ballons des Vosges"), wie m´r durich Erosion und V´rgletscherung erkläre kann. Entstànde sin de zwei Gebiri bim große Owerrhin-Grawebruch, bi dem sich e Tàl zwesche de Hochplateaus gebild´t het, wo noochher de Rhin, wo bis do durich de Burgundisch Pfort noch´m Rhonetàl un én´s Mittelmeer àbg´flosse ésch, genumme un widdersch üssgegrawe het. De Erosion durich´s Wass´r wo de Beri züem Grawe nàbg´flosse ésch, het mét d´r Zit de pittoreski, un steili Gebirislàndschaft g´schaffe, wo m´r hit vum Owerrhintàl sehn kann.

De Nordvogese han am Donon (1009 m) ihr´r heechscht Punkt. D´r Beri ésch öi Treffpunkt vun drei Départements: Bas Rhin, Moselle un Meurthe-et-Moselle. So ésch ém Siade de Elsasser Belche (frz.: Ballon d'Alsace) selbsch de Treffpunkt vun drei Regione: Haut Rhin (Elsass), Vosges (Lorraine), Territoire de Belfort un Haute-Saône (Franche Comté). Nit wit vun-nem ésch de Quell vun de Mosel. D´r Elsasser Belche g´heert mét siner Heehe vun 1247 m züem Teil vun de Siadvogese wo àlli heechschti Erhebunge vum Gebiri bisamme sin: d´Hochvogese. Ànderi Gipfel do sin de Markstein (1265 m) un de Klei Belche od´r Kahla Wase (frz. Petit Ballon) mét 1267 m. E b´sundersch spektakuläri, fascht alpini Üssicht biet d´r Hohneck mét 1362, m mét sinem Doppelmassiv un d´r Schlucht vum "Schlucht-Pass" (frz.: Col de la Schlucht).

Modèle numérique de terrain des Vosges

`S gibt öi zwei Natürparke em Gebiri: de "Parc naturel régional des Ballons des Vosges" un de "Parc naturel régional des Vosges du Nord".

De mittleri (nördlichi Siad-) Vogese han ihri Kulminationspunkt uff´m Champs du Feu (urspringli wohrschins "welsch": "Champs du veh" = Vieh-Fald = Beriskritt, Hochweid, Chaumes). Beri, wo vun d´r elsasser Ebeni, vum Rhintàl noch b´sundersch uffalle sin (v.N.n.S.): de Schneeberi, `s Odilieberi- (frz.: Mont St. Odile) -Maennelstein-Massiv, d´r Ungersberi un de Taennchel.

Gràd Maennelstein un Taennchel wiese mét ihri Heidemüre (frz.: mur payen) uff´s mystischi Element vum Gebiri wo bis in keltischi un Völlikerwànderungszitte z´rickgeht. Öi d´r àlt ditsch Nàmme Wasgenwald, wo sich aww´r zeerscht numme f´r de Sàndsteinberi gànz ém Norde un ém Siade vum Pfälzer Wàld gilt, esch v´rbunde mét de Nibelunge-Helde um de Burgunder-Künni Gunther, wo do noch de Sage z´r Jagd gange sin.

Dr Artikel „Vogesen“ isch leider no ziimle kurz! Wenn du aber meh zu dem Thema weisch, schrib's eifach dezue und mach us dem Schtumpe en ebbas umfangriichere Artikel.

Vun "http://als.wikipedia.org../../../v/o/g/Vogesen.html"

Kategorie: Artikel uf Elsässisch | Wikipedia:Stub | Berg (Frankrich) | Elsass

##### Views

- Artikel
- Diskussion
- Itzigi Version

##### Mitarbeit

- Wikipedia-Portal
- Artikel wo fähle
- Letschti Änderige

##### Hilf

- Froge?
- Stammtisch
- Finanzielli Hilf

##### Suech

##### Anderi Sprooche

- Afrikaans
- Català
- Dansk
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Français
- Magyar
- Italiano
- Latina
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Русский
- Slovenščina
- Svenska