O - Alemannische Wikipedia

# O

### Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

| Sälle Artikel beschreibt den Buchstaben O, für den Film siehe O (Film) und für den Romancharakter siehe Geschichte der O.

Oo

| Dialäkt: Züridütsch

O bzw. o isch dr 15. Buechschtabe vom latiinische Alphabet und en Vokal. Dr Buechschtabe O hät i düütsche Texte e durchschnittlichi Hüüfigkeit vo 2,51%. Er isch demit dr 15.-hüüfigschti Buechschtabe i düütsche Texte.

## [ändere] Herkunft

Proto-semitischs Aug | Phönizisches 'Ayin | Griechisches Omikron | Griechisches Omega | Etruskisches O | Lateinisches O

Im proto-semitische Alphabet isch dr Buechschtabe s Symbol für es Aug gsi. Mit dr Zit hät sich d Pupille in en Schtrich gänderet, um später ganz z verschwinde, bereits im phönizische Alphabet isch us em Auge-Symbol en Chreis worde. Bi de Phönizier hät dr Buechschtabe de Name 'Ayin (Aug) überchoo. Dr Luutwert vom Buechschtabe bi de Phönizier isch dr stimmhafti pharyngali Frikativ (IPA: [ʕ]. Im Düütsche wird dr Luutwert nöd verwendet, er erinneret echli as Gurgle.

D Grieche händ der Luutwert ebefalls nöd verwendet und händ s 'Ayin aschtell devoo als Buechschtabe für de Vokal /o/ übernaah. Urschprünglich häts im Griechische nur es Symbol für O geeh, wo direkt vom 'Ayin abgletet gsii isch, daas Symbol isch sowohl für [o] als au für [oː] (langes /o/) gschtande. I dr Ionische Variante vo dr griechische Schrift isch später für [oː] en neue Buechschtabe iigfüehrt worde, wo e Modifikation vom urschprüngliche O gsii isch. S urschprünglichi O hät de Name Omikron (chiises O) überchoo und hät siini Schtellig im Alphabet bhalte, dr lang O-Luut hät de Name Omega (grosses O) überchoo und isch am Endi vom griechische Alphabet iigfüegt worde.

D Etrusker händ nur de urschprünglich Buechschtabe für O übernoo, ebenso d Römer. I beide Alphabet hät er siis Uusgseeh und de Luutwert [o] biibhalte.

## [ändere] Bedüütige

- i dr Mathematik
  - stöhnd O und o für s so genannte Landau-Symbol, mit dem Klasse vo Funktione beschribe werde chönnd
  - wird O i dr Geometrie oft als Formelsymbol für d Oberflächi verwendet
  - wird mit O di orthogonali Gruppe benännt.
  - schtaaht für de Nullvektor

- i dr Chemie
  - isch O s Zeiche für s Element Suurschtoff (Oxygenium)

- i dr Geographie
  - isch O d Abchürzig für Oschte

- i dr Numismatik schtaaht dr Kennbuechschtabe O
  - für Riom uf französische Münze vo 1555 bis 1640, und vo 1715 bis 1772.
  - für Lissabon (Olisippo) uf portugiesische Münze sit em Aafang vom 16. Jhd.s (denebed au L).
  - für dieUS-amerikanischi Münzschtätte New Orleans vo 1838 bis 1861, und vo 1879 bis 1909.
  - für Oaxaca (Mexiko) uf mexikanische Münze.

- als Kfz-Kennzeichen schtaaht O
  - in Öschterriich für Oberöschterriich
  - in Spanien für Oviedo (Aschturie)

- als Präfix
  - vor viile irische Familiename, mit dr Bedütig "Enkel (vo...)"; Schriibig Ó oder anglisiert O
  - vor historische japanische Frauename
  - i dr japanische Höflichkeitsschpraach, lueg Honorativpräfix

- "o!" isch als Interjektion Uusdruck vo dr Freud, dr Sehnsucht, vom Schrecke, vom Jammer (oft i Verbindig mit eme andere Wort) (o Wunder!, o Weh!) und dient i düütscher ghobener Schpraach au dezue, de Vokativ z markiere (o Mensch! bzw. o du Ferkel! ).

- -o, aaghängt an en Subschtantiv oder Adjektiv, wird im Jargon zum Abchürze oder Erwiitere vomene Begriff genutzt, wo dänn e Person charakterisiere söll. (Realo, Prolo)
- s redensartlichi "A und O" gaht uf d Bible zrugg, "A" (Alpha) und "Ω" (Omega) stöhnd für s Wort Jesu: ”Ich bi s A und s O, dr Aafang und s Endi.” Di biblische Büecher sind in Griechisch geschriebe gsii, und bi dem Alphabet isch s Alpha dr erschti und s Omega dr letschti Buechschtabe.

- bi Getränk für Orangensaft (O-Saft); au als Suffix zumene andere Getränk, wo demit gemischt wird (Mischgetränk), z.B. Wodka-O.

## [ändere] Weblinks

| Wiktionary: O – Wortherkunft, Synonym und Übersetzige

| Commons: O – Witeri Mulitimediadateie zum Artikel

- http://www.wam.umd.edu/~rfradkin/alphapage.html
- http://www.ancientscripts.com/greek.html
- http://www.ancientscripts.com/protosinaitic.html

Lueg au: Abchürzig, Akronym, aafangend mit em Buechschtabe O oder o

- Funkalphabet

Vun "http://als.wikipedia.org../../../o/_/_/O.html"

Kategorie: Artikel uf Züritüütsch | Latinischer Buechstab

##### Views

- Artikel
- Diskussion
- Itzigi Version

##### Mitarbeit

- Wikipedia-Portal
- Artikel wo fähle
- Letschti Änderige

##### Hilf

- Froge?
- Stammtisch
- Finanzielli Hilf

##### Suech

##### Anderi Sprooche

- العربية
- ܐܪܡܝܐ
- Azərbaycan
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Corsu
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Euskara
- Suomi
- Français
- Gàidhlig
- Galego
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Ilokano
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Kurdî / كوردي
- Kernewek
- Latina
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Nouormand
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Svenska
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Tiếng Việt
- Yorùbá
- 中文
- 粵語