Puertolas - Biquipedia, a enziclopedia libre

# Puertolas

### De Biquipedia

Puertolas

O lugar de Puertolas, con o zillo Mallaruego d'o Castiel Mallor endazaga.
Comunidat autonoma | Aragón
Probinzia | Uesca
Redolada | Sobrarbe
Codigo postal | 22362
Latitut Lonchitut | 42° 32’ 52’’ Norte 0° 7’ 51’’ Este
Superfizie | 99,9 km²
Altaria | 1.160 m.
Distanzia | 132 km enta Uesca
Poblazión | 230 ab. (2005)
Chentilizio | {{{chentilizio}}}
Ríos | {{{ríos}}}
Pachina web | {{{web}}}

Puertolas (Puértolas en castellán, también dito Valle de Puértolas como monezipio) ye un monezipio d'a probinzia de Uesca. A suya poblazión ye de 230 abitans en una superfizie de 99,9 km² y una densidá de 2,30 ab/km².

O lugar de Puertolas per se no ye si que un chicolón nuclio zerioso á ra bersant sud d'o tozal d'o mesmo nombre. O conzello d'o monezipio finca dende fa decadas n'o lugar més poblato d'a bal, o lugar d'Escalona, á piez d'a carretera A-138, sobre l'esembocadura d'o Bellós ent'a Zinca.

### [Editar] O lugar

Puertolas yera tradizionalment un lugar d'estibada t'es semontaneses (y prou que de puestos encara més lexos) que marxeban pastors con as bestias transhumanz dend'a tierra plana ent'as estibas d'a cabelera d'a Bal de Puertolas. A importanzia economica d'a trashumanzia faziere que o lugar creixore d'entre es sieglos XV y XVII, afincando-s'ie més que més zapaters, fustiadors i autros artesanos que beyoren negozio en treballar t'a cada begada més grande comunidat de pastors que puyaban ent'istes lugars (cale recordar que con Bestué, Puertolas preside a cabelera d'a bal).

Portalada d'o patio d'una casa de Puertolas.

As casas d'o lugar en autras epocas teneban amos ricos, e ixo ye cosa que s'amuestra en l'arquiteutura singular de mutas d'eras. Autras, producto de l'abandonamiente, han reblau debant o tiempo y agora raden enronadas ó reformadas como á seugundas residenzias ta bels d'es fillos d'o lugar.

A ilesia d'o lugar, alzada n'o sieglo XII, ye chunto con altros edifizios d'a localidat, un testimonio bibo d'es cambeos que ha abiu de sofrir o nuclio, perdiendo á ro zaguer sieglo ixa importanzia que el feba estar a cabelera d'ista bal pirinenca, y puesto de pleganza d'es rematos de mutos puestos d'Aragón. Con l'esaparixenzia de l'autibidat transhumante, que zaguerament no bi ha remaso á guaires trazas més luego d'es lugars d'a propia bal, as casas de puertolas beyoren progresibament como es fillos y encara es amos marxeban t'as grans ziudaz, deixando es lugars altos d'a bal espoblatos.

A ilesia de Puertolas.

Como toz es lugars d'a bal, Puertolas teniba representazión en o Conzello d'ista, asambleya vezinal que autualment ye extraofizial, pero que como en d'autros puestos de Sobrarbe antigament (en a epoca que no bi eba ayuntamientos) rexiba as explotazions d'es monz comunals. O conzello de Puertolas plegore ta tener prou vezinos que aintre de Sobrarbe n'estiore ro més important. D'ista epoca en son calendatos belas d'as fazerías transhumanz d'as que encara güei s'efectuan d'entre Tierra Plana i a Montaña Sensa (estibas d'a cabelera d'a Yaga).

### [Editar] A Guerra Zibil en Puertolas

Á l'añada d'o 1938, durantes a rempleganza d'as tropas republicanas, s'entablitoren en a Bal de Puertolas es omes d'a 43ª Dibisión de l'exerzito republicano prebando de resistir astí l'enrestida d'es nazionals, produzient-se una prebia ent'o fenomeno d'a famosa Bolsa de Bielsa cuan quedeban enzirclatos per as tropas faxistas, que fazión cuartel en Escalona en a propia boca d'a bal.

As tropas republicanas mantenioren durantes semanas as posizions suyas situyando o frente de combate d'entre es lugars de Belsierre (que abría de quedar destruyiu en o transcurso d'a contienda) y Puiarruego, á mientres que es Nazionals no deixoren ir o lugar d'Escalona, á ro cualo d'aucorde con belas personas d'o lugar, abioren uno aliau en l'alcalde d'o lugar.

O Tozal de Puertolas dende Bestué, con Puertolas en o zentro d'a imachen. Dezaga tot, a Peña Montañesa.

## [Editar] Fiestas

- 12 d'otubre: Fiesta Mallor fent honor ent'a Birchen d'o Pilar.

- 13 d'abiento: Fiesta de Santa Luzía.

## [Editar] Beyer tamién

- Lista de monezipios de Uesca

## [Editar] Enrastres Externos

- Ayuntamiento del Valle de Puértolas (en castellán).

Retrieved from "http://an.wikipedia.org../../../p/u/e/Puertolas.html"

Categorías: Sobrarbe | Localidaz de Uesca | Lugars de Uesca | Monezipios de Sobrarbe | Lugars de Sobrarbe

##### Views

- Articlo
- Descusión
- Current revision

##### Rechirar

##### Atras luengas

- Español
- Italiano
- Português