Аральскае мора — Вікіпэдыя

# Аральскае мора

### Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Аральскае мора ў 2002 годзе
Афіцыйная мапа Аральскага мора пачатка 1960-х гадоў

Ара́льскае мо́ра — вялікае невыточнае салёнае возера ў Казахстане і Узбекістане.

З 1960-х гадоў бесперапынна змяншаецца з-за адводу вады для ірыгацыі з рэк Амудар'і і Сырдар'і. Ужо з 1918 года ўлада ўзнікшага СССР, пастанавіла што на сухіх раўнінах Казахскай ССР, Узбекскай ССР і Туркменскай ССР, уздоўж Амудар'і і Сырдар'і будуць вырошчваць бавоўну, якая павінна была стаць “белым золатам”, асновай эканомікі гэтых рэспублік. У выніку гэты дзеянняў Узбекістан і ў наш час з’яўляецца асноўным экспарцёрам бавоўны ў свеце.

Будоўля каналаў перасякаючых пустэльню Кара-Кум была ў асноўным праведзена ў 1930-х гадах ня гледзячы ні на якія правілы гідралогіі. У выніку ад 30% да 70% вады, якая выбіралася з Амудар'і і Сырдар'і, беспаваротна знікала ў глебе ці выпарвалася, не дасягаючы ні плантацый бавоўны, ні мора. Лічыцца што да 1960 года ад 20 да 50 км³ вады трапляла не ў мора, а ў глебу. Нават цяпер толькі 12% даўжыні ірыгацыйных каналаў забяспечана ад страт вады. Частка вады Амудар'і трапляе ў Сарыкамскую нізіну і ва ўзнікшае ў ХХ стагоддзі Сарыкамскае возера. У 1960-х гадоў узровень вады падаў з хуткасцю 20 см у год, у наступных дзесяцігоддзі ўжо 50 – 60 см у год, а зараз складае 80 – 90 см.

Паказчыкі | 1960г. | 1990г. | 2003г.
--- | --- | --- | ---
Узровень вады, м | 53,40 | 38,24 | 31,0
Аб'ём, км³ | 1083 | 323 | 112,8
Плошча паверхні, тыс.км² | 68,90 | 36,8 | 18,24
Мінералізацыя, ‰ | 9,90 | 29 | 78,0
Сток, км³/год | 63 | 12,5 | 3,2

На сённяшні дзень плошча паверхні мора зменшылася на палову, у будучыне яно павінна знікнуць. Знікненне Аральскага мора прывяло да адной з найвялікшых экалагічных катастроф планеты.

У 2003 годзе пачаў працу амбіцыйны праект Сусветнага банка па ўзнаўленню ўзроўню вады ў Аральскім моры.

## [рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі

Аральскае мора — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

Атрымана з «http://be-x-old.wikipedia.org../../../%D0%B0/%D1%80/%D0%B0/%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B5_%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B0.html»

Катэгорыі: Азёры | Азія

##### Views

- Артыкул
- Гутаркі
- Бягучая вэрсія

##### Пошук

##### На іншых мовах

- Български
- Català
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- فارسی
- Suomi
- Français
- Galego
- עברית
- हिन्दी
- Magyar
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Lumbaart
- Lietuvių
- Latviešu
- Nederlands
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Simple English
- Slovenčina
- Svenska
- தமிழ்
- Тоҷикӣ
- Türkçe
- Українська
- Tiếng Việt
- 中文