Чарльз Дарвін — Вікіпэдыя

# Чарльз Дарвін

### Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Дарвін у 1880 годзе

Чарльз Роберт Дарвін (12 лютага 1809 – 19 красавіка 1882) — вядомы брытанскі прыродазнаўца, стваральнік тэорыі эвалюцыі ў біялёгіі. Калі ён прапанаваў і даказаў тэорыю, паводле якой усе віды ўзьніклі ў выніку эвалюцыі і паходзяць ад аднаго ці некалькіх агульных прародзічаў. Адным з асноўных паняцьцяў тэорыі быў натуральны адбор. Яшчэ пры жыцьці Дарвіна ягоная ідэя, паводле якой мае месца эвалюцыя, была прызнаная навуковай супольнасьцю і ўсім грамадзтвам. У той жа час вучэньне пра натуральны адбор заняла галоўнае месца ў тлумачэньні эвалюцыі толькі ў 1930-я, зараз жа яно стала падмуркам сучаснай тэорыі эвалюцыі. У зьмененай форме тэорыя Дарвіна па сёньняшні дзень застаецца адной з асноўных у біялёгіі, паколькі яна тлумачыць шматлікасьць біялягічных відаў[1].

Цікавасьць да натуральнай гісторыі Дарвін выявіў падчас вучобы ва Ўнівэрсытэце Эдынбурга, дзе ён вывучаў спачатку мэдыцыну, а потым тэалёгію. Падчас пяцігадовага падарожжа на караблі Бігл (1831 – 1836), Чарльз Дарвін заняўся геалягічнымі дасьледаваньнямі і правёў назіраньні, якія даказвалі актуальістычныя ідэі Чарльза Лаела. Апублікаваньне падарожных запісаў Дарвіна зрабіла яго вядомым публіцыстам. Ён заняўся праблемай геаграфічнага разьмеркаваньня ў дзікай прыродзе, сабраў калекцыю акамянеласьцяў, дасьледаваў зьмяненьне відаў. Першыя ідэі пра натуральны адбор узьніклі ў Дарвіна ў 1838 годзе. Паколькі раней аналягічныя ідэі лічыліся ерэтычнымі, ён давяраў іх толькі самым блізкім сябрам, у той жа час працягваў дасьледаваньні. У 1858 годзе Дарвін атрымаў ад Альфрэда Расэла Ўоласа эсэ, у якім апісвалася тэорыя падобная да дарвінаўскай. Гэта прымусіла іх абодвух апублікаваць свае тэорыі разам.[2]

Кніга «Паходжаньне відаў» пабачыла сьвет у 1859 годзе. У ёй апісваўся працэс эвалюцыі ад агульнага продка, што стала навуковым тлумачэньнем шматлікасьці відаў у прыродзе. Дарвін вывучаў эвалюцыю чалавека і палавы адбор, пасьля чаго выдаў кнігу «Паходжаньне чалавека і адбор у дачыненьні да полу», потым яшчэ «Тлумачэньне эмоцыяў чалавека і жывёлаў». Дасьледаваньні расьлінаў былі апублікаваныя яшчэ ў некалькіх кнігах. Апошняя кніга Дарвіна была прысьвечаная чарвякам і іхняму ўзьдзеяньню на глебу.

## [рэдагаваць] Крыніцы

1. ↑ Поўны збор твораў Чарльза Дарвіна ў сеціве - Біяграфія. darwin-online.org.uk. Спасылка правераная 21 ліпеня 2007.
2. ↑ Урэшце Дарвін. Амэрыканскі музэй гісторыі прыроды. Крыніца правераная 21 ліпеня 2007 году.

## [рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі

Чарльз Дарвін — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

- Біяграфія на Slounik.org

Атрымана з «http://be-x-old.wikipedia.org../../../%D1%87/%D0%B0/%D1%80/%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8C%D0%B7_%D0%94%D0%B0%D1%80%D0%B2%D1%96%D0%BD_9376.html»

Катэгорыя: Брытанскія навукоўцы

##### Views

- Артыкул
- Гутаркі
- Бягучая вэрсія

##### Пошук

##### На іншых мовах

- Afrikaans
- Aragonés
- العربية
- Asturianu
- Azərbaycan
- Български
- বাংলা
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Føroyskt
- Français
- Frysk
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Magyar
- Հայերեն
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- ಕನ್ನಡ
- 한국어
- Kurdî / كوردي
- Latina
- Ladino
- Lëtzebuergesch
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- मराठी
- Bahasa Melayu
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Occitan
- Polski
- Português
- Runa Simi
- Română
- Русский
- Sicilianu
- Scots
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- தமிழ்
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Українська
- اردو
- Tiếng Việt
- Walon
- ייִדיש
- Yorùbá
- 中文
- Bân-lâm-gú
- 粵語