Філадэльфія — Вікіпэдыя

# Філадэльфія

### Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

| Гэты артыкул патрабуе ўдакладненьня артаграфіі. Вы можаце дапамагчы Вікіпэдыі, адрэдагаваўшы яго. (дапамога)

Філадэльфія

Мянушка: Сусветная сталіца жывой музыкі

Першыя згадкі | 27 Кастрычніка 1682
Горад з | 25 Кастрычніка 1701
Плошча | 369.4 км²
Насельніцтва - з прыгарадамі - шчыльнасьць | 1,463,281 5,823,233 4,201.8/км²
Геаграфічныя каардынаты | 40° пн. ш. 75° з. д. (G)
Часавы пас - улетку | EST (UTC-5) EDT (UTC-4)
Штат | Пенсільванія
Мэр | Джон Стрыт

Філадэльфія (па-ангельску: Philadelphia) — адзін з найстарэйшых гарадоў ЗША, пяты па велічыні насельніцтва горад краіны і самы населены горад штата Пенсільванія, з насельніцтвам 1 517 550 жыхароў (дадзеныя перапісы 2000 г.). Разам з прыгарадамі 5,7 мільёнаў жыхароў.

- Філадэльфія Багатая гісторыяй і культурай. У гістарычнай частцы горада дагэтуль пануе атмасфера маленькага і ціхага мястэчка, якім была і Філадэльфія і іншыя каланіяльныя гарады падчас адукацыі дзяржавы Злучаныя Штаты Амерыкі.
- Філадэльфія гэта адзін з найбуйных прамысловых, фінансавых і культурных цэнтраў ЗША. На працягу ўсёй сваёй гісторыі яна лічылася адным з самых многоэтничных гарадоў Амерыкі: італьянскія і ірландскія, усходнееўрапейскія і азіяцкія суполкі жылі бок аб бок з шматлікім чорным насельніцтвам горада, шматлікія з прадстаўнікоў якога прыходзяцца нашчадкамі ўцякачам сюды ў поры грамадзянскай вайны паміж Поўначчу і Поўднем. У ХХ стагоддзее Філадэльфія стала першым горадам ЗША, дзе на пост мэра быў абраны негр.

Заснаваны ў 1682 Вільямам Пэнам. Мае мянушку «Горад братэрскага кахання» (значэнне назову па па-грэцку). У 1776 году ў Філадэльфіі Другі кантынентальны кангрэс трынаццаці паўночнаамерыканскіх штатаў прыняў Дэкларацыю незалежнасці. У 1781 году, падчас войны за незалежнасць 1775—1783 гадоў Філадэльфія стала сталіцай «злучаных калоній», а ў 1790—1800 гадах — першай сталіцай ЗША, самым буйным горадам Паўночнай Амерыкі, больш важным, чым Бостан або Нью-Ёрк).

Самым вядомым жыхаром горада быў Бенджамін Франклін.

## [рэдагаваць] Амерыканская Зыбка Волі

Палац Незалежнасці

- Галоўная гістарычная славутасць Філадэльфіі і ЗША — «Індэпендэнс-Хол» (Independence Hall — Зала Незалежнасці), дзе ў 1776 году была прынятая дэкларацыя незалежнасці, а ў 1787 году — Канстытуцыя ЗША.
- Побач з двухпавярховым з званіцай будынкам «Залы незалежнасці» у адмысловым павільёне находзіцца Звон Волі (Liberty Bell), знак незалежнасці ЗША, звон якога 8 ліпеня 1776 года ўзвясціў аб абвяшчэнні дэкларацыі аб незалежнасці, прынятай 4 ліпеня 1776 года.
- Там жа находзіцца і Зала Кангрэса, дзе была падпісаны Біль аб Правах.
- А таксама там находзяцца Другі Банк Злучаных Штатаў/Галерэя Партрэтаў, Старая Царква Іосіфа, Царква Хрыста, і Хата-музей Бэтсі Рос.

Усе гэтыя славутасці акружаныя зелянінай, фармуючы некалькі паркавых кварталаў у цэнтры горада.

## [рэдагаваць] Іншыя славутасці

Elfreth's Alley

Філадэльфійская Elfreth’s Alley — найстарэйшая вуліца ў ЗША. Яе 30 хат пабудаваныя ў 1728—1836 гадах. Вядомымі славутасцямі горада з'яўляюцца: Пэнаўскі цэнтр (Penn Center), хата Паўэла (Powell House), італьянскі рынак (Italian Market), акварама (Acquarama), алея Эльфорта (Elfreth’s Alley), а таксама першы ў краіне ўніверсальная крама «Уонамейркерс» (Wanamaker’s) — папулярнае месца сустрэч у цэнтры Філадэльфіі.

У Холе Філасофіі дагэтуль праводзяцца паседжанні Першага філасофскага грамадства ЗША, заснаванага Бенджамінам Франклінам. У Філадэльфіі находзяцца Універсітэт Пенсільваніі, Тэхналагічны інстытут Дрекслера, інстытут Франкліна, Акадэмія натуральных навук (Academy of Natural Sciences) — усяго 88 універсітэтаў і каледжаў.

Fairmount Park — одзін з найбуйных гарадскіх паркаў у свеце. На яго тэрыторыі размешчаны найстарэйшы ў краіне заапарк (заснаваны ў 1874 году).

Зараз Філадэльфія абхопленая ідэяй аднаўлення свайго старога бляску і прыгажосці. Усё ад квітнеючых раёнаў, аб'яднаных у Цэнтральны горад, да цудоўных гістарычных будынкаў аднаўляецца і рэстаўруецца. Будынак гарадской рады з граніту і белага мармура, нарэшце-то, зможа паказаць вам сваю высокую вежу, якая гадамі была закутая ў будаўнічыя лясы. Адрэстаўраваны галоўны вакзал Філадэльфіі зараз выглядае так, як выглядаў у поры Вялікай дэпрэсіі.

Больш чым любы іншы горад Філадэльфія з'яўляецца паказальнай у плане гісторыі амерыканскай архітэктуры. Мэйн-стрыт у Манаюнцы ўвайшла ў дзесятку самых лепшых вуліц Амерыкі, дзякуючы хатам XIX стагоддзеа, у якіх размясціліся крамы, галерэі мастацтвы і піўныя.

Тут квітнее мастацтва, пераважна ў тэатрах і выканальніцкіх цэнтрах пабудаваных на Авеню мастацтваў. А на Брод-стрыт абгрунтаваліся Аркестр Філадэльфіі, Балет Пенсільваніі, Філадэльфійская опера, а таксама джазавыя студыі і драматычныя і музычныя тэатры.

Выява:The skyline of Phildelphia.jpg

Уільям Пэн назваў Філадэльфію «горадам братэрскага кахання» і дагэтуль яна застаецца самым прыязным горадам ЗША. У гэтым горадзе квітнее кулінарыя, і мясцовыя жыхары больш за ўсё кахаюць такія дэлікатэсы, як сырныя біфштэксы, вялікія сэндвічы і гарачыя завітушкі з соллю

## [рэдагаваць] Гарадскі транспарт Філадэльфіі

трамвай у Філадэльфіі

Філадэльфія абслугоўваецца двума лініямі метрапалітэна.

- У цэнтры горада з захаду на ўсход, пад Маркет Стрыта праходзіць лінія метро Маркет-Франкфорт. Якая даходзячы да берагу ракі Дэлавэр выходзіць на эстакаду, паварочвае на поўнач, і ідзе да мяжы горада па эстакадзе над Франкфортам стрытоў. Заходняя канчатковая гэтай лініі находзіцца ў некалькіх кіламетрах ад цэнтра горада.

На карце пазначаныя блакітным колерам.

- З Поўначы на Юг, Філадэльфія рассякаецца лініяй "Броад Стрыт" якая ў большай частцы падземная, і ідзе пад аднайменнай вуліцай Броад Стрыт. Да Поўначы - наземная. Мае атожылак (апендыкс) на ўсход у раене цэнтра.

Абедзве лініі перасякаюцца на станцыі СІЦІ-ХОЛ. На карце пазначаная памяранцавым колерам.

- Некалькі трамвайных маршрутаў. Іх агульнай канчатковай з'яўляецца перасадкавы вузел СІЦІ-ХОЛ.
  - Таксама на заходняй ускраіне горада маецца яшчэ некалькі наземных хуткасных трамваяў. На паўночнай ускраіне адноўлены маршрут 15.

электрычка Regional Rail

- Прыгарады Філадэльфіі абслугоўваюцца 8ю маршрутамі электрацягнікоў, названымі Regional Rail.

Одзін з іх ідзе ў штат Нью Джэрсі, горад Трэнтан. Адтуль аналагічным электрацягніком можна дабрацца да Нью-Ёрка. А таксама Філадэльфія абслугоўваецца мноствам аўтобусных маршрутаў. Нумарацыя маршрутаў - скразная.

Усе гэтыя маршруты прыналежаць транспартнай кампаніі SEPTA (Транспартнае кіраванне Паўднёва-Усходу Пенсільваніі (па-ангельску: Southeastern Pennsylvania Transit Authority))

Выява:Philly-skyline.jpg

## [рэдагаваць] Глядзіце таксама

- Музей Mu"tter
- 'Руская' Філадэльфія

## [рэдагаваць] Спасылкі

- Афіцыйная бачына Філадэльфіі

50 гарадоў ЗША паводле насельніцтва

Нью-Ёрк • Лос-Анджэлес • Чыкага • Г'юстан • Філадэльфія • Фінікс • Сан-Антоніё • Сан-Дыега • Далас • Сан-Хасэ • Дэтройт • Індыяна́паліс • Джэксанвіль • Сан-Францыска • Калюмбус • Луізўіль • Осьцін • Мэмфіс • Балтымар • Форт Ворз • Шарлота • Эль Паса • Мілуокі • Нэшвіл • Сіэтл • Бостан • Дэнвэр • Вашынгтон • Лас-Вэгас • Портлэнд • Аклагома-Сіці • Туксан • Альбукерке • Лонг Бізун • Атланта • Фрэсна • Сакрамэнта • Новы Арлеан • Кліўлэнд • Канзас-Сіці • Мэса • Вірджынія Бізун • Амаха • Оклэнд • Тульса • Маямі • Ганалулу • Мінэа́паліс • Каларада-Спрынгс • Арлінгтон

Атрымана з «http://be-x-old.wikipedia.org../../../%D1%84/%D1%96/%D0%BB/%D0%A4%D1%96%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D1%8D%D0%BB%D1%8C%D1%84%D1%96%D1%8F.html»

Катэгорыі: Вікіпэдыя:Артыкулы, якія патрабуюць праверкі артаграфіі | Гарады ЗША | Гарады Пэнсыльваніі

##### Views

- Артыкул
- Гутаркі
- Бягучая вэрсія

##### Пошук

##### На іншых мовах

- Afrikaans
- العربية
- Беларуская
- Български
- Bosanski
- Català
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Français
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Հայերեն
- Bahasa Indonesia
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Latina
- Lietuvių
- Latviešu
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Иронау
- Deitsch
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Svenska
- Türkçe
- Українська
- Tiếng Việt
- Volapük
- 中文