Borbeni avioni - Wikipedia, slobodna enciklopedija

# Borbeni avioni

### Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije

Američki borbeni avion F-16C

Borbeni avioni su svi vojni avioni čija je namjena napadanje drugih aviona, koje, za razliku od bombardera, čija je namjena napadanje ciljeva na zemlji ili na moru. Borbeni avioni su većinom mali i okretni, i prvi put su se pojavili u Prvom svjetskom ratu kao odgovor na cepeline i izviđačke avione koji su se tada počeli koristiti. Kasnije su nastale cijele bitke u kojima su učestvovali borbeni avioni. U vojnoj doktrini borbeni avioni se koriste za dobijanje zračne nadmoćnosti, a ta nadmoćnost je važna za pobjedu kod konvencionalnog ratovanja.

## [uredi] Uvod

## [uredi] Borbeni avioni sa propelerima

### [uredi] Prvi svjetski rat

Sopwith Camel 2F1 biavion u Imperial War Museum-u u Londonu
Fokker Dr.I replika u ILA 2006, "Red Baron" triavion

Važniji avioni:

- Ujedinjeno Kraljevstvo - Vickers F.B.5 (1915)
- Holandija - Fokker Eindecker (1915)
- Francuska - Nieuport 17 (1916)
- Njemačka - Albatros D.III (1916)
- Holandija - Fokker Dr.I (1917)
- Francuska - SPAD S.XIII (1917)
- Ujedinjeno Kraljevstvo - Sopwith Camel (1917)
- Ujedinjeno Kraljevstvo - Royal Aircraft Factory S.E.5 (1917)
- Holandija - Fokker D.VII (1918)

### [uredi] 1919. - 1938.

Važniji avioni:

- Biavioni

- - Češka Republika - Avia B-534
  - Ujedinjeno Kraljevstvo - Bristol Bulldog
  - Italija - Fiat CR.42
  - Ujedinjeno Kraljevstvo - Gloster Gladiator
  - Ujedinjeno Kraljevstvo - Hawker Fury
  - Švedska - Svenska Aero Jaktfalken

- Monoavioni

- - SAD - Boeing P-26 Peashooter
  - SAD - F2A Brewster Buffalo
  - Sovjetski savez - Polikarpov I-16
  - Poljska - PZL P.11

### [uredi] Drugi svjetski rat

Poljski PZL P.11c iz skvadrona Eagle Owls.
Supermarine Spitfire

Važniji avioni:

Focke-Wulf Fw 190

- Australija
  - CAC Boomerang
- Francuska
  - Bloch MB.150
  - Dewoitine D.520
  - Morane-Saulnier M.S.406
- Finska
  - VL Myrsky
- Njemačka
  - Messerschmitt Bf 109
  - Messerschmitt Bf 110
  - Focke-Wulf Fw 190
  - Messerschmitt Me 163
  - Messerschmitt Me 262
  - Heinkel He 100
  - Heinkel He 111
  - Heinkel He 112
  - Heinkel He 162
- Italija
  - Macchi C.200
  - Macchi C.202
  - Macchi C.205
  - Fiat G.55
  - Fiat G.50
- Japan
  - Kawanishi N1K-J
  - Nakajima Ki-43
  - Nakajima Ki-44
  - Nakajima Ki-84
  - Kawasaki Ki-61
  - Kawasaki Ki-100
  - Mitsubishi Zero
  - Mitsubishi J2M
- Rumunija
  - IAR-80

Yakovlev Yak-9

- Sovjetski savez
  - Yakovlev Yak-1
  - Yakovlev Yak-3
  - Yakovlev Yak-9
  - Lavochkin LaGG-3
  - Lavochkin La-5
  - Lavochkin La-7 'Fin'
  - Mikoyan-Gurevich MiG-3
- Ujedinjeno Kraljevstvo
  - Supermarine Spitfire
  - Hawker Hurricane
  - Hawker Typhoon
  - Hawker Tempest
  - De Havilland Mosquito
  - Gloster Meteor
  - Boulton Paul Defiant
- SAD
  P-51 Mustang
  - Grumman F4F Wildcat
  - Vought F4U Corsair
  - Grumman F6F Hellcat
  - Curtiss P-36 Hawk
  - Lockheed P-38 Lightning
  - Bell P-39 Airacobra
  - Curtiss P-40 Warhawk
  - Republic P-47 Thunderbolt
  - North American P-51 Mustang
  - Bell P-63 Kingcobra

## [uredi] Mlazni borbeni avioni

### [uredi] Prva generacija (1944. - 1953.)

Važniji avioni:

- Njemačka
  - Heinkel He 280
  - Messerschmitt Me 262
  - Heinkel He 162
  - Arado Ar 234
  - Horten Ho 229
- Francuska
  - Dassault Ouragan
  - Dassault Mystère IV
- Švedska
  - Saab Tunnan
- Sovjetski savez

MiG-15 u poljskim oznakama

- - Mikoyan-Gurevich MiG-9 'Fargo'
  - Mikoyan-Gurevich MiG-15 'Fagot'
  - Mikoyan-Gurevich MiG-17 'Fresco'
  - Lavochkin La-15 'Fantail'
  - Yakovlev Yak-15/17 'Feather'
  - Yak-23 'Flora'
  - Yakovlev Yak-25 'Flashlight'
- Ujedinjeno Kraljevstvo
  - de Havilland Vampire
  - Hawker Hunter
  - Gloster Javelin
  - Gloster Meteor
- SAD
  - Lockheed P-80 Shooting Star
  - Republic F-84 Thunderjet
  - North American F-86 Sabre
  - Northrop F-89J Scorpion

### [uredi] Druga generacija (1953. - 1960.)

F-100 Super Sabre
F-105 Thunderchief borbeni avion

Važniji avioni:

- Kanada
  - Avro Arrow
- Francuska
  - Dassault Étendard IV
- Indija
  - HAL HF-24 Marut
- Švedska
  - Saab Draken
- Savjetski savez
  - Mikoyan-Gurevich MiG-19 'Farmer'
  - Mikoyan-Gurevich MiG-21 'Fishbed'
  - Sukhoi Su-7 'Fitter-A'
  - Sukhoi Su-9/11 'Fishpot'
- Ujedinjeno Kraljevstvo
  - English Electric Lightning
  - De Havilland Sea Vixen
  - Gloster Javelin
- SAD
  - Chance-Vought F-8 Crusader
  - Grumman F-11 Tiger
  - North American F-100 Super Sabre
  - Convair F-102 Delta Dagger
  - Lockheed F-104 Starfighter
  - Republic F-105 Thunderchief
  - Convair F-106 Delta Dart

### [uredi] Treća generacija (1960. - 1970.)

F-4 Phantom II
MiG-25 treće generacije

Važniji avioni:

- Šablon:ZD Francuska
  - Dassault Mirage F.1
  - Dassault Super Étendard
  - Dassault Mirage III
- Šablon:ZD Iran
  - Azarakhsh
  - Saeqeh
- Šablon:ZD Kina
  - Shenyang J-8
- Šablon:ZD Sovjetski savez
  - Mikoyan-Gurevich MiG-21MF/bis 'Fishbed'
  - Mikoyan-Gurevich MiG-23 'Flogger'
  - Mikoyan-Gurevich MiG-25 'Foxbat'
  - Sukhoi Su-15 'Flagon'
  - Sukhoi Su-17 'Fitter'
  - Tupolev Tu-28 'Fiddler'
- Šablon:ZD Ujedinjeno Kraljevstvo
  - Hawker Siddeley Harrier
- Šablon:ZD SAD
  - McDonnell Douglas F-4 Phantom II
  - Northrop F-5
  - General Dynamics F-111

### [uredi] Četvrta generacija (1970. - 1990.)

  Glavni članak: Četvrta generacija mlaznih borbenih aviona

F-15 Eagle
F-14 Tomcat

Važniji avioni:

- Šablon:ZD Francuska
  - Dassault Mirage 2000
- Šablon:ZD Iran
  - Shafaq
- Šablon:ZD Izrael
  - IAI Kfir
- Šablon:ZD Japan
  - Mitsubishi F-2
- Šablon:ZD Narodna Republika Kina
  - JH-7 Flying Leopard
  - Shenyang J-8II
- Šablon:ZD Tajvan
  - AIDC F-CK-1 Ching-kuo
- Šablon:ZD Švedska
  - Saab Viggen
- Šablon:ZD Sovjetski savez
  - Mikoyan MiG-29 'Fulcrum'
  - Mikoyan MiG-31 'Foxhound'
  - Sukhoi Su-27 'Flanker'
  - Yakovlev Yak-38 'Forger'
- Šablon:ZD Ujedinjeno Kraljevstvo / Šablon:ZD Njemačka / Šablon:ZD Italija
  - Panavia Tornado
- Šablon:ZD Ujedinjeno Kraljevstvo / Šablon:ZD SAD
  - McDonnell Douglas / BAE Harrier II
- Šablon:ZD SAD
  - Grumman F-14 Tomcat
  - McDonnell Douglas F-15 Eagle
  - General Dynamics / Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon
  - McDonnell Douglas F/A-18 Hornet
  - Northrop F-20 Tigershark

### [uredi] Generacija 4,5 (1990. - danas)

Važniji primjeri:

- Šablon:ZD Francuska
  - Dassault Rafale
- Šablon:ZD Indija
  - HAL Tejas (Limited Series Production begun)
- Šablon:ZD Kina
  - Chengdu J-10
  - Shenyang J-11B
- Šablon:ZD Kina / Šablon:ZD Pakistan
  - JF-17 Thunder or FC-1 Fierce Dragon
- Šablon:ZD Rusija
  - Mikoyan MiG-35 'Fulcrum'
  - Sukhoi Su-30/33/35/37 'Flanker'
  - Sukhoi Su-32/34 'Fullback'
- Šablon:ZD Rusija / Šablon:ZD Indija
  - Su-30MKI 'Flanker'
- Šablon:ZD Švedska
  - Saab JAS 39 Gripen
- Šablon:ZD Ujedinjeno Kraljevstvo / Šablon:ZD Njemačka / Šablon:ZD Italija / Šablon:ZD Španija
  - Eurofighter Typhoon
- Šablon:ZD SAD
  - Boeing F-15E Strike Eagle and all later derivatives
  - General Dynamics / Lockheed Martin F-16C/D Block 50/52 and all later derivatives
  - Boeing F/A-18E/F Super Hornet

### [uredi] Peta generacija (2000-danas)

F-22 Raptor
X-35 JSF, prototip pete generacija borbenih aviona

Trenutni borbeni avioni:

- Šablon:ZD SAD
  - Lockheed Martin / Boeing F-22 Raptor
- Šablon:ZD SAD / Šablon:ZD Ujedinjeno Kraljevstvo
  - Lockheed Martin / Northrop Grumman / BAE F-35 Lightning II

U razvoju:

- Šablon:ZD Kina
  - Shenyang J-XX
- Šablon:ZD Indija
  - Medium Combat Aircraft
- Šablon:ZD Japan
  - Mitsubishi ATD-X
- Šablon:ZD Južna Koreja
  - KFX
- Šablon:ZD Rusija
  - Sukhoi PAK FA

## [uredi] Također pogledajte

- Spisak vojnih aviona
- Pilot borbenog aviona

Preuzeto sa: "http://bs.wikipedia.org../../../b/o/r/Borbeni_avioni.html"

Kategorije: Vojni avioni

##### Views

- Članak
- Razgovor
- Trenutna verzija

##### interakcija

- Pomoć
- Vrata zajednice
- Čaršija
- Novosti
- Dobrovoljni prilozi

##### Pretraga

##### Drugi jezici

- العربية
- Bân-lâm-gú
- Български
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- English
- Español
- Esperanto
- فارسی
- Français
- Galego
- 한국어
- Bahasa Indonesia
- Italiano
- עברית
- Lietuvių
- Bahasa Melayu
- Nederlands
- 日本語
- ‪Norsk (bokmål)‬
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- Polski
- Português
- Русский
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Suomi
- Svenska
- Tiếng Việt
- Türkçe
- 中文