Jalalabad - Wicipedia

# Jalalabad

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Golygfa ger Jalalabad

  Am y ddinas yn Kyrgyzstan, gweler Jalal-Abad.
  Am y ddinas yn Azerbaijan, gweler Jalilabad.

Mae Jalālābād (Pashto/Perseg: جلال آباد) yn ddinas yn nwyrain Afghanistan. Fe'i lleolir 1,814 troedfedd uwch lefel y môr ger cyflifiad afon Kabul ac afon Kunar, ac mae'n brifddinas talaith Nangarhar. Mae priffordd yn ei chysylltu â Kabul, prifddinas y wlad, 90 milltir i'r gorllewin, a gyda dinas Peshawar ym Mhacistan, tua'r un pellter i'r dwyrain dros Fwlch Khyber. Mae gan Jalalabad boblogaeth o tua 96,000 o bobl (amcangyfrifiad 2002).

### [golygu] Hanes

Yn 630 OC, cyrhaeddodd Xuan Zang, mynach Bwdhaidd a theithiwr enwog o Tsieina, Jalalabad gan tybied ei fod wedi cyrraedd Hindwstan. Sefydlwyd y ddinas bresennol yn 1570 gan Jalal-uddin Mohammad Akbar, trydydd ymerawdwr yr Ymerodraeth Foghul. Roedd yn arosfa pwysig ar yr hen lwybr masnach rhwng Canolbarth Asia ac is-gyfandir India.

Cipiwyd y ddinas a'i hanrheithio gan Dost Muhammad yn 1834. Cafodd ei feddianu gan luoedd Prydeinig yn Rhyfel Cyntaf Afghanistan (1839-1843), dan arweiniad y Cadfridog Robert Sale. Fe'i daliwyd gan Sale a garsiwn bychan yn erbyn ymosodiadau gan filwyr Muhammad Akbar Khan. Fe'i meddianwyd gan filwyr Prydeinig unwaith yn rhagor yn Ail Ryfel Afghanistan (1879-1880) a chodwyd caer yno.[1]

Cafodd Seraj-ul-Emarat, palas brenhinol Amir Habibullah Khan a'r Brenin Amanullah Khan, ei ddinistrio yn 1929. Gyferbyn ceir beddrod y ddau.

Ar hyn o bryd mae corfflu Americanaidd yn Jalalabad.

### [golygu] Cyfeiriadau

1. ↑ Imperial Gazeteer of India: Afhganistan and Nepal (Calcutta, 1908; adargraffiad, Delhi Newydd, 1989)

### [golygu] Dolenni allanol

- Historical Guide To Afghanistan - Jalalabad
- Lluniau o Jalalabad

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../j/a/l/Jalalabad.html"

Categori: Dinasoedd Afghanistan

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- العربية
- Dansk
- Deutsch
- English
- Eesti
- Español
- فارسی
- Français
- 한국어
- ইমার ঠার/বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
- Lietuvių
- Nederlands
- नेपाल भाषा
- 日本語
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Русский
- Suomi
- Svenska