Caer Dathyl - Wicipedia

# Caer Dathyl

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Bryngaer anhysbys y cyfeirir ati yn chwedl Math fab Mathonwy, sef bedwaredd gainc y Mabinogi, yw Caer Dathyl (hefyd Caer Dathal). Cyfeirir ati fel 'Caer Dathyl yn Arfon' ond mae ei lleoliad yn ansicr. Yn y chwedl lleolir llys Math fab Mathonwy yno.

Awgrymodd John Rhŷs ac eraill mai Pen-y-Gaer ger Llanbedr-y-Cennin, Dyffryn Conwy, a olygir, ond mae'n rhy bell i'r gorllewin. Yn y chwedl mae Gwydion yn dwyn moch Pryderi i Fochdre, cantref Rhos. Yna mae'n croesi Afon Conwy i gantref Arllechwedd ac yn codi creu i'r moch yng Nghreuwryon (ger Tregarth, Dyffryn Ogwen). Oddi yno mae'n mynd i Bennardd yn Arfon ac yna yn ei flaen i Gaer Dathyl.

Mae Ifor Williams yn cynnig sawl caer bosibl ond yn cyfaddef nad oes modd profi dilysrwydd unrhyw un ohonynt fel safle Caer Dathyl. Rhaid ei bod rhywle yng ngogledd Arfon, rhwng Llanddeiniolen a'r Eifl. Byddai Tre'r Ceiri yn ddewis deniadol, a dyna sy'n denu bryd Ifor Williams a W. J. Gruffydd, ond mae hi'n rhy bell i'r gorllewin.

Yn ei ymgais i ennill enw i Leu Llaw Gyffes, mae Gwydion a'r llanc yn cerdded o Gaer Dathyl i gyfeiriad Abermenai ar Afon Menai i gyrraedd Caer Arianrhod.

Mae'r enw Caer Dathyl yn awgrymu cysylltiad Gwyddelig. Treigliad yw 'Dathyl' o'r enw personol Gwyddeleg 'Tathyl' neu 'Tathal'/'Tuathal' ('Tudwal' yw'r ffurf gyfatebol yn y Gymraeg).

### [golygu] Ffynonellau

- W. J. Gruffydd, Math vab Mathonwy (Caerdydd, 1928)
- Ifor Williams (gol.), Pedair Cainc y Mabinogi (Caerdydd, 1930)

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../c/a/e/Caer_Dathyl_b8e1.html"

Categorïau: Pedair Cainc y Mabinogi | Mytholeg Geltaidd | Bryngaerau Cymru

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio