Gwenllian ferch Gruffudd ap Cynan - Wicipedia

# Gwenllian ferch Gruffudd ap Cynan

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Merch Gruffudd ap Cynan, chwaer Owain Gwynedd a gwraig Gruffudd ap Rhys o Caeo, tywysog Deheubarth, oedd Gwenllian (m. 1136). Cyfunai felly Wynedd a Deheubarth trwy ei phriodas. Cafodd o leiaf bedwar o blant: Anarawd (m. 1143, Cadell (m. 1175), Maredudd (m. 1155)) a Rhys ap Gruffudd (Yr Arglwydd Rhys, m. 1197).

## [golygu] 1136

Ychydig o ffeithiau cadarn sydd ar glawr amdani tan ei blwyddyn olaf. Yn y flwyddyn 1136 bu farw Harri I o Loegr. Gwelai Gruffudd ap Cynan gyfle i adennill tir oddi ar y Normaniaid gan fanteisio ar y mewn-frwydro dros yr olyniaeth rhwng yr Ymerodres Matilda a Steffan o Loegr. Torrodd gwrthryfel allan yn y Deau ac aeth Gruffudd ap Rhys i Wynedd i gael cymorth ei dad-yng-nghyfraith, Gruffydd ap Cynan. Cymerodd Gwenllian yr awennau yn Neheubarth yn abesenoldeb ei gŵr.

Yn ymyl Castell Cydweli yn 1136 ymladdwyd Brwydr Maes Gwenllian rhwng byddin o Gymry lleol dan Wenllian, a Maurice de Londres. Collodd y Cymry y dydd yn erbyn llu sylweddol a atgyfnerthwyd gan farchogion Normanaidd a anfonwyd gan rai eraill o arglwyddi'r Mers. Daliwyd y dywysoges ar faes y gad. Er gwaethaf y ffaith ei bod o waed brenhinol ac yn fam, cafodd ei dienyddio ar orchymyn de Londres.

## [golygu] Cof

Ar 23 Mai 1991, dadorchuddiwyd cofeb er cof am Wenllian yn y castell hwnnw. Codwyd yr arian at hyn gan aelodau o Ferched y Wawr ledled Cymru. Arweiniwyd y seremoni gan Gwynfor Evans.

## [golygu] Llyfryddiaeth

- J. E. Lloyd, A History of Carmarthenshire (Caerdydd, 1935). t.140
- Peter Newton, Gwenllian: The Welsh Warrior Princess (Gwasg Carreg Gwalch, Llanrwst, 1992).

Eginyn erthygl sydd uchod. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../g/w/e/Gwenllian_ferch_Gruffudd_ap_Cynan_adb2.html"

Categorïau: Egin | Teyrnas Gwynedd | Teyrnas Deheubarth | Hanes Cymru | Marwolaethau 1136

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- Deutsch
- English
- Français