Jahr - Alemannische Wikipedia

# Jahr

### Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

| Dialäkt: nördl. Markgräflerisch

S' Johr (lat. annus) isch ä Bezaichnig fer ä bestimmti Art vu Zitainhaite, wo jewils als ä Viilfachs vu de SI-Basisainhait Sekunde definieert werre.

Wie alli Zitainhaite beziegt sich s'Johr ursrünglich uf astronimischi Eraignis. So isch die allgemain astrononisch Definition vum Johr ä Zittspanni zwische zwai Wiiderholige vu Eraignisse, wo mit de Umlaufbahn vume Planet um si Sunne z'due hän, also bispilswiis vu zwai Durchgäng dur de sunnenächst Punkt vu de Bahn.

Im Fall vu de Erde sin des je nooch Definition ebbe 365,25 Däg. Wil d'Erdbahn nit um Ruum stabil isch, variiert des je noch Bahneraignis um ä baar Sekunde bis Minute um sälli Längi. Bim Mars got's Johr degege ebbe 687 Erdedäg, usw.

Im engere Sinn isch mit Johr numme s'Erdejohr gmaint

  Ainhaitezaiche: a (vu lat. annus)
    Ma isch ä Abchürzig fer „Millione Johre“ (Mega-Johr).
    Ga sich ä Abchürzig fer „Milliarde Johre“ (Giga-Johr).
  Formlezaiche: t (vu lat. tempus, grundsätzlich immer t fer Zittmaße)

De Begriff „Johr“ isch aigentlich immer ä Zittspanni wird aber au vu Zittpunkte in unserem Kalendersystem verwendet, was insbsundere bi de Diskussion vu Kalenderäre immer wiieder zue Verwirrig füehrt, wil menki maine, s'erst Johr am Afang vu ere Zitträchnig sei ä Zitpunkt un müesst dorum d'Nummere Null trage - aber s'erst Johrt isch ebe s'erst un nit s'nullt.

Bispiilswiis isch de Physiker Albert Einstein anno 1879 bore worre un isch anno 1955 gstorbe. In dem Fall stoht s'Johr fer nit nächer bestimmti Zittpunkte innerhalb vu dene Johre. Er isch 76 Johre ald worre - säll isch no wiider ä Zittspanni. D'Ugnauigkait vum Johr als Zittpunkt siht mer do dra, dass de Einstein, wär er im Spotjohr 1879 bore un im Früehjohr 1955 gstorbe, bloß 75 Johr ald worre wär, d'Subtraktion vu Sterbe- wäniger Burtsjohr also eventuell ä Läbensjohr z'viil ergä dät.

Je nooch Bezuegssystem isch scho ä astronomischs Erdejohr underschidlich lang, un die underschiidlich Längi wird in Kalenderjohre, wo im allgmaine numme Nächerige ans astronomisch Johr darstelle noch erhöht.

## [ändere] Definitione

### [ändere] Astronomischi Definitione vum Erdejohr

- siderischs Johr oder au Sternjohr: D'Zitt fer ä Umlauf vu de Erde um d'Sunne in Bezug uf ä festi Richtig im Ruum, d. h. ä volli Drillig um d'Sunne, wie si sich us de Himmelsposition vu de Sunne relativ zue eme Fixstern bestimme losst. Des isch also ä vollständigi Revolution vu de Erde um d'Sunne, ohni Rucksichtnahm uf des (dur ä "Tuumle" vu de Erdax bedingt un) scho sit vu im Hipparchos sine Zitte bechannt notabel Vorrucke vum tropische (johreszittliche) Johr, Präzession gnennt.
  Dur: 365,25636042 Däg = 365 d 6 h 9 m 9,54 s
- Tropischs Johr: D'Zitt vu ere Früehligs-Dagunnachtgliichi zue de nächste, also bis d'Erdax wiider de gliich Winkel zue de Sunne het. S'tropisch Johr underschidet sich vum siderische Johr, wil d'Erdax langsam ihri Richtig änderet (Präzession). Jeder Sunnenkalender sott sich nooch em tropische Jahr richte. (cf. Johann Heinrich von Mädler) S'datsächlich tropische Jahr nimmt aber säkular ganz langsam ab, aktuell um etwa 532 ms pro Johrhundert.
  Dur 2000.0: 365,242190517 Tage = 365 d 5 h 48 m 45,26 s.
- Anomalistischs Johr: Zitt zwische zwai ufänander folgende Periheldurgänge vu de Erde, also vu ainem sunnenächste Punkt zum nächste.
  Dur: 365,26 Tage, äweng meh wie 5 Minute länger wie s'siderisch Johr, denn s'Perihel vu de Erde verschiebt sich pro Johr um 11 Bogesekunde.
- Zyklus vu der Präzession, wo uwisseschaftlich oft au "Platonischs Johr" gnennt wird, isch die Zitt fer ä vollständige Umlauf vu de Erdax uf em Chegelmantel, wo dur d'Präzession beschribe wird un d'Erdax wiider uf de gliich Stern am Himmel zaige dät (wenn säller sich nit au bewege dät). Anderst usdruckt: Die Zit nooch dere mer gnau ai tropischs Johr meh zellt wie ä siderischi Johre.
  Dur: in etwa 25700 Tropischi Johre.

### [ändere] Definitione in Kalender

- Julianischs Johr: Middleri Längi vum Johr noch em julianische Kalender
  Dur: 365,25 Däg oder 365 d 6 h.
- Gregorianischs Johr: Mittleri Längi vum Johr nooch em gregorianische Kalender
  Dur: 365,2425 Däg oder 365 d 5 h 49 m 12 s).
- Bürgerliches Jahr: unser Kalenderjohr.
  Dur: 365 Däg (Gmainjohr) oder 366 Däg (Schaltjohr), idailt in 12 Munät un in 52 oder 53 Wuche.
- Traditionells chinesischs Johr: Längi variiert zwische 353 un 385 Däg, lueg Chinesischer Kalender

### [ändere] Betriebswirtschaftlichi Definitione

- Wirtschaftsjohr/ Fiskaljohr: de Zittrum fer ä Gschäftsjohr vume Undernähme. Ä Fiskaljohr muess nit ubedingt mit eme Kalenderjohr afange, es cha z.B. au mit em 1. April los go. D'Dur vume Fiskaljohr entspricht dere vum bürgerliche Kalenderm es cha aber under bestimmte Umstände au verchürzt werre, derf aber nit länger wie ä bürgerlichs Johr go.
- In de Zinsrechnig durt ä Johr 360 Däg. Säll isch ä Yberblibsel us de Zit vorem Izug vu de EDV im Bankwäse, wil hützuedag ä mathematisch Dageszinsrechnig chai Problem meh darstelle dürft.

### [ändere] Religiösi Definitione

- Chilchejohr

## [ändere] Lueg au

- Johreszitte
- Jubeljohr
- Sabbatjohr
- Hundejohr

Vun "http://als.wikipedia.org../../../j/a/h/Jahr.html"

Kategorie: Artikel auf Markgräflerisch | Jahr | Astronomische Grösse der Zeit | Kalender | Masseinheit | Zitbegriff | Astronomie | Zitrechnung

##### Views

- Artikel
- Diskussion
- Itzigi Version

##### Mitarbeit

- Wikipedia-Portal
- Artikel wo fähle

##### Hilf

- Froge?
- Stammtisch
- Finanzielli Hilf

##### Suech

##### Anderi Sprooche

- العربية
- Asturianu
- Беларуская
- Български
- Bosanski
- Català
- Česky
- Чăвашла
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Français
- Frysk
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- עברית
- Hrvatski
- Krèyol ayisyen
- Magyar
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Kurdî / كوردي
- Latina
- Ladino
- Limburgs
- Lietuvių
- Latviešu
- Māori
- Bahasa Melayu
- Nahuatl
- Plattdüütsch
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Nouormand
- Иронау
- Polski
- Português
- Romani
- Română
- Русский
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- தமிழ்
- ไทย
- Tagalog
- Yorùbá
- 中文
- Bân-lâm-gú