Espeleoloxía - Uiquipedia

# Espeleoloxía

### De Uiquipedia

Del griegu σπηλαιου spelaion que significa "cueva" y -loxía qu'indica estudiu o tratáu.

Considerada anguaño como un deporte más, nel que s'entamen incluso competiciones, lo cierto ye que la espeleoloxía tien los sos oríxenes na ciencia que nel sieglu XIX, entamó a estudiar les cavidaes naturales soterrañes y demás fenómenos asociaos a elles (el denomáu karst); esto ye, la so morfoloxía, estructura, propiedaes físiques, hestoria, formes de vida, los procesos polos que se formen (espeleoxénesis) y los cambios que tienen llugar nelles a lo llargo'l tiempu (espeleomorfoloxía).

Poro, la espeleoloxía nun ye a entendese ensin el componente esencial del descubrimientu y la esploración: la pura actividá físico-deportiva con un envís recreativu o competitivu, nun ye otro qu'una pieza más —y non precisamente la más importante nin la fundamental— de toles qu'integren l'actividá espeleolóxica.

Asina, na espeleoloxía mécense estremaes disciplines, rellacionaes cola práutica deportiva; pero tamién cola xeoloxía, hidroloxía, xeomorfoloxía, hidroxeoloxía ya xeoquímica (carauterístiques y formación de les cavidaes, espeleotemes, etc.); la climatoloxía; la bioloxía (la bioespeleoloxía estudia les formes de vida con estremada adautación al mediu soterrañu); la topografía (midición y representación gráfica de les cueves); l'arqueoloxía y paleontoloxía; la hestoria, la toponimia o la etnografía. En xunto, dengún d'estos estremaos aspeutos tien más pesu qu'otru. La hidroxeoloxía d'una cavidá nun ye más importante que'l so comportamientu climáticu; el so comportamientu climáticu nun ye más importante que la so fauna y la so flora; la so fauna y la so flora nun son más importantes que los sos xacimientos arqueolóxicos o paleontolóxicos; los sos xacimientos arqueolóxicos o paleontolóxicos tampoco nun son más importantes que la so hestoria, les sos lleendes o'l so propiu nome.

Sicasí, l'actividá y l'estudiu del mediu soterrañu nun queda cincáu namái qu'a les cavidaes naturales: tamién los espeleólogos trabayen na esploración y l'estudiu de cavidaes artificiales, como nel casu les obres civiles antigües: mines, ruines soterrañes, tínganos, sumidorios y acueductos.

L'estudiu del mediu soterrañu desixe ser quien pa progresar nesi mediu, dominando los aperios y les téuniques qu'axuden a ello. D'esta miente, la espeleoloxía ufre una bayura d'atractivos a estremaos niveles, tanto lúdico-recreativos como científico-culturales, lo que fai d'ella una actividá percompleta.

## [editar] Clases d'actividá espeleolóxica según la triba de cavidá o'l mediu nel que se desendolca

### [editar] Espeleoloxía kárstico

Ye aquella que se desendolca en cavidaes d'orixe kársticu, esto ye, cavidaes escavaes por corrientes d'agua en macizos de roca caliar. Hai tamién cavidaes desendolcaes en macizos salinos, en conglomeraos, en yesos y otres variantes, pero toes elles tán orixinaes por un procesu de disolución de la roca encuallante. Estos procesos de disolución desendólquense muncho bien despacio, trescurriendo millones d'años fasta que se forma una cavidá. La espeleoloxía alpina ye'l másimu esponente d'esta clas d'actividá, polo xeneral desendolcada nes cavidaes allugaes nos grandes macizos kársticos de la Tierra (Cáucasu, Alpes, Picos d'Europa, México), nunes condiciones estremes de fondura, fríu y humedanza. Dientro la Península Ibérica, tola Cornisa Cantábrica y los Pirineos son un referente de primer orde mundial no que cinca a esta clas d'espeleoloxía, destacando les grandes cavidaes d'Asturies y los Picos d'Europa, que s'atopen ente les más fondes del planeta, perbaxo los 1.000 metros de fondura. L'actual récord mundial de fondura ta na cavidá denomada Krúbera-Voronya, nel macizu d'Arabika, n'Abkhazia (antigua república soviética na cuenca'l Mar Negru), con una fondura de -2.140 metros, siendo entá la única pente l'escasu centenar de cavidaes de más de 1.000 m. en perpasar los 2.000 m. de fondura.

### [editar] Espeleomerguyu

Variante de la espeleoloxía que centra la so actividá na esploración de cavidaes somorguiaes. Munches de les cueves acaben en conductos tomaos pol agua. A partir d'esi puntu, denomáu "sifón", ye necesario recurrir a téuniques d'espeleomerguyu pa continuar cola esploración de la cavidá. Bien de veces faise preciso l'usu de mezcles con heliu (elementu), oxíxenu y nitróxenu (Trimix y Nitrox), p'amenorgar los llargos tiempos de descompresión y combatir la narcosis. Les grandes cavidaes somorguiaes abonden nos macizos kársticos de la Península'l Yucatán (México), Florida (EEXX) ya islles del Caribe, onde los grandes sistemes somorguiaos —dalgunos de más de 20 km de desendolcu, como Wakulla Springs, en Florida— reciben el nome de cenotes. Hai tamién grandes cavidaes somorguiaes n'Australia y les perfondes surdencies de mena vauclusiana nos macizos caliares de Francia central y na meseta norte castellana, n'España.

Espeleoastur ye un website asturianu dedicáu dafechu a la práutica d'estes dos clases d'espeleoloxía (kárstico y espeleomerguyu).

### [editar] Espeleoloxía volcánico

La Vulcanoespeleoloxía ye la espeleoloxía que se desendolca en cavidaes d'orixe volcánicu, esto ye, les que son creaes pola llava fluyío d'un volcán mentanto una erupción. La mayor parte les cavidades volcániques fórmense nun periodu de tiempu curtiu, díes, meses o, como muncho, años, según dure la erupción volcánica. Les cavidaes volcániques más importantes atópense nes islles de Hawaii (EEXX), Canaries (España) y tamién en dellos otros llugares, como Keña.

### [editar] Espeleoloxía glaciar

Ye la espeleoloxía que se desendolca nes cavidaes escavaes dientro los glaciares, formaes pola aición de disolución del agua y les presiones exercíes pola propia masa de xelu glaciar. Como nel casu la vulcanoespeleoloxía, les cavidaes glaciares fórmense nun periodu de tiempu percurtiu, que pue ser de díes, selmanes o meses. Pero, a la contra y nesti casu, les cavidaes asina formaes camuden dafechu y evolucionen a gran velocidá, lo que fai perabegoso la so esploración. A cambiu, la esploración d'estes cavidaes úfrenos una preciosa información sobro aspeutos climatolóxicos d'importancia global (cambiu climáticu).

### [editar] Espeleoloxía urbano

Ye la espeleoloxía que se desendolca en cavidaes soterrañes de calter artificial, obra del home. Asina, nes ruines soterrañes, mines, tínganos, sumidorios y acueductos, como nel casu la denomada Cloaca Maxima, en Roma o los conductos soterraños de dómina romana so la ciudá de Tarragona.

### [editar] Espeleoloxía recreativo y de competición

La recreativa, ye la espeleoloxía que se desendolca en cavidaes soterrañes yá esploraes, que mira de percorreles pol solu interés deportivu; nesta estaya, destaquen pola so popularidá ente los deportistes les denomaes "travesíes" (posibilidá de percorrer una cavidá yá esplorada entrando y saliendo per sitios estremaos). La espeleoloxía de competición ye una modalidá d'actividá físico-deportiva que tien llugar en rocódromos o instalaciones esparexaes al efeutu.

Les diferencies a nivel deportivu ente una y otra vienen daes pola necesidá d'adautación del espeleólogu al mediu au tien de movese. La mayor o menor sofisticación de los materiales y les téuniques emplegaos vien condicionada pola forma de progresión y les carauterístiques de la cavidá en custión.

## [editar] Hestoria de la espeleoloxía

Consideráu'l padre de la moderna espeleoloxía, Édouard Alfred Martel (1859-1938) entamó les primeres esploraciones científiques y, en 1895, fundó en Francia la Société de Spéléologie, entamando cola edición del boletín «Spelunca».

Clay Perry yá escribiera sobre un grupu de rapazos qu'esploraron cueves en Nueva Inglaterra (EEXX). Esti grupu referíase a sigo mesmo como los spelunkers (amiyadores fonderos). Esti paez ser el primer términu usáu (anantia que los propios términos d'espeleólogu y espeleoloxía) nos EEXX. Al rodiu la década de 1950, spelunking foi un términu usáu en xeneral pa les esploraciones de cavidaes nel inglés americanu. Yera usáu de forma llibre, ensin connotaciones positives o negatives, mentanto en Gran Bretaña siguíase usando'l verbu 'caving' ("dir de cueves").

Na década de 1960, el términu "spelunking" entamó a convertise en sinónimu d'aficionáu, asociáu a ropes d'algodón ya illuminación inadecuao. En 1985, Steve Knutson (editor d'American Caving Accidents) fixo'l distingu siguiente:

  [...] Notái que me mando del términu "spelunker" pa referime a dalguién non adiestráu y desconocedor de les téuniques modernes d'esploración y "caver" p'aquellos que sí lo son.

## [editar] Enllaces esternos

- Espeleoastur
- Espeleobuceo en Burgos - España
- Profundezas...

Retrieved from "http://ast.wikipedia.org../../../e/s/p/Espeleolox%C3%ADa.html"

Categoríes: Deportes na natura | Xeoloxía

##### Views

- Artículu
- Discusión
- Revisión actual

##### Buscar

##### Otres llingües

- Català
- English
- Esperanto
- Français
- Nederlands