Босьнія і Герцагавіна - Вікіпэдыя

# Босьнія і Герцагавіна

### Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

| Гэта — накід артыкула. Вы можаце дапамагчы Вікіпэдыі, напісаўшы яго, для гэтага націсьніце спасылку «Рэдагаваць».

Бо́сьнія і Герцагаві́на (БіГ, па-басьнійску: Bosna i Hercegovina, скарочана BiH) — краіна на паўднёвым усходзе Эўропы, у заходняй частцы Балканскай паўвыспы. Босьнія і Герцагавіна мае агульныя межы з Сэрбіяй, Чарнагорыяй і Харватыяй (932 км). Краіна дэцэнтралізаваная і адміністрацыйна падзеленая на дзьве часткі — Фэдэрацыя Босьнія і Герцагавіна і Рэспубліка Сэрбская. Босьнія ды Герцагавіна — гэта толькі гістарычна-геаграфічныя рэгіёны, якія сёньня ня маюць палітычнага статусу. Да 1992 года Босьнія і Герцагавіна была адной з шасьці фэдэральных адзінак Югаславіі. Рэспубліка набыла незалежнасьць пасьля войнаў у Югаславіі ў 1990-х гадах у выніку Дэйтонскіх пагадненьняў 1995 года. Фактычна дзяржава сёньня зьяўляецца пратэктаратам міжнароднай супольнасьці.

Bosna i Hercegovina
Босна и Херцеговина

(Сьцяг) | (Герб)

Нацыянальны дэвіз: няма
Афіцыйная мова | Басьнійская, харвацкая, сэрбская
Сталіца | Сараева
Найбуйнейшы горад | Сараева
Урад Трохчленнае прэзыдэнцтва Прэм'ер-міністар | рэспубліка Барыслаў Паравац (сэрб) Іва Міра Ёвіч (харват) Сулейман Тыхіч (басьніец) Аднан Тэрзіч
Плошча - Агульная - % вады | 124-е месца ў сьвеце 51.129 км2 нязначны
Насельніцтва - Агульнае (2005) - Шчыльнасьць | 120-е месца ў сьвеце 4.025.476 79/км²
СУП - Агульны (2005) - на душу насельніцтва | 98-е месца ў сьвеце $ 28,26 млрд. $6.800
Валюта | марка (`BAM`)
Часавы пас - улетку | CET (UTC+1) СEST (UTC+2)
Незалежнасьць ад Югаславіі | 5 красавіка 1992
Дзяржаўны гімн | Intermeco
Аўтамабільны знак | BIH
Дамэн верхняга ўзроўню | .ba
Тэлефонны код | +`387`

## [рэдагаваць] Гісторыя

Асноўны артыкул: Гісторыя Босьніі і Герцагавіны

Тэрыторыі сучаснай Босьніі і Герцагавіны былі заселеныя ілірыйскімі плямёнамі, а з пачатку новай эры ўваходзілі ў склад Рымскай Імпэрыі. Пасьля падзеньня Рыму частка тэрыторый адышла да Бізантыі. У VII стагодзьдзі на гэтых тэрыторыях зьяўляецца славянскае насельніцтва. У IX стагодзьдзі землі Босьніі належалі Харвацкаму каралеўству і Сэрбскаму каралеўству. У XI стагодзьдзі тэрыторыя сучаснай Босьніі перайшла да Вугоршчыны. У XII стагодзьдзі, нягледзячы на тэрытарыяльныя прэтэнзіі суседніх дзяржаў, было створана самастойнае Басьнійскае княства, якое заставалася незалежным да 1463 года, калі трапіла пад уладу Асманскай Імпэрыі. Зьнік і княскі род Катраманічаў, які валадарыў у Босьніі тры стагодзьдзі.

Падчас турэцкай улады шмат басьнійцаў зракаюцца хрысьціянства і прымаюць іслам.

Туркі валодалі Босьніяй да 1878 года, калі, пасьля процітурэцкага паўстаньня, паводле пастановы Бэрлінскага кангрэсу, быў усталяваны пратэктарат Аўстра-Вугоршчыны. Пратэктарат скончыўся анэксіяй Босьніі і Герцагавіны ў 1908 годзе.

28 чэрвеня 1914 года ў Сараеве быў ажыццёўлены замах на нашчадка аўстравугорскага стальца Франца Фэрдынанда. З гэтай падзеі пачалася Першая сусьветная вайна. Пасьля заканчэньня вайны Босьнія і Герцагавіна ўваходзіць у склад Каралеўства сэрбаў, харватаў і славенцаў (з 1929 года называлася Каралеўства Югаславія). Падчас Другой сусьветнай вайны была ў складзе Незалежнай Дзяржавы Харватыі, а потым перайшла да Сацыялістычнай Югаславіі (СФРЮ).

Сувэрэнітэт Босьніі і Герцагавіны быў абвешчаны ў лістападзе 1991 года. А ў лютым 1992 года быў праведзены рэфэрэндум па пытаньні выхаду зь Югаславіі, падчас якога мусульмане і харваты выказаліся за незалежнасьць краіны, якая была абвешчаная 3 сакавіка 1992 года. Басьнійскія сэрбы не ўзялі ўдзелу ў рэфэрэндуме і 7 красавіка 1992 года заявілі пра стварэньне ўласнай рэспублікі. Палітычны канфлікт перарос ва ўзброеныя сутыкненьні і этнічныя чысткі, ахвярамі якіх сталася шмат жыхароў Босьніі і Герцагавіны. ААН накіравала ў Босьнію міратворчыя сілы. Праз 42 месяцы пад ціскам ЗША ў Дэйтане было заключана пагадненьне, паводле якога Босьнія і Герцагавіна падзяляецца на дзьве часткі: басьнійска-харвацкую Фэдэрацыю Босьніі і Герцагавіны (51% тэрыторыі) і Рэспубліку Сэрбскую (49%). 14 сьнежня 1995 года ў Парыжы падпісаная мірная дамова.

## [рэдагаваць] Палітыка

## [рэдагаваць] Адміністрацыйны падзел

## [рэдагаваць] Геаграфія

Асноўны артыкул: Геаграфія Босьніі і Герцагавіны

## [рэдагаваць] Эканоміка

Асноўны артыкул: Эканоміка Босьніі і Герцагавіны

## [рэдагаваць] Дэмаграфія

Насельніцтва Босьніі і Герцагавіны складаюць галоўным чынам тры этнічныя групы: басьнійцы (48%), сэрбы (37,1%) і харваты (14,3%). Паводле веравызнаньня насельніцтва таксама падзяляецца на тры буйныя групы: мусульмане складаюць каля 40%, праваслаўныя хрысьціяне - 31%, хрысьціяне-каталікі - 15%. 14% насельніцтва вызнаюць іншыя рэлігіі.

## [рэдагаваць] Культура

## [рэдагаваць] Рознае

## [рэдагаваць] Зьнешнія спасылкі

У ВікіСховішчы можна знайсьці мультымэдыйныя матэрыялы па тэме:
«Босьнія і Герцагавіна»

- Bosnia and Herzegovina online

Краіны Эўропы
Азэрбайджан | Альбанія | Андора | Армэнія | Аўстрыя | Баўгарыя | Беларусь | Босьнія і Герцагавіна | Бэльгія | Ватыкан | Вугоршчына | Вялікабрытанія | Гішпанія | Грузія | Грэцыя | Данія | Ірляндыя | Ісьляндыя | Італія | Казахстан¹ | Кіпр | Латвія | Летува | Ліхтэнштайн | Люксэмбург | Малдова | Мальта | Манака | Нарвэгія | Нідэрлянды | Нямеччына | Партугалія | Польшча | Расея¹ | Рэспубліка Македонія | Румынія | Сан-Марына | Славаччына | Славенія | Сэрбія | Турцыя¹ | Украіна | Фінляндыя | Францыя | Харватыя | Чарнагорыя | Чэхія | Швайцарыя | Швэцыя | Эстонія
Залежныя тэрыторыі: Акратыры | Выспа Мэн | Гернсі | Гібралтар | Ян Маен | Джэрсі | Дэкелія | Свальбард | Фарэрскія выспы
¹ Часткова знаходзіцца ў Азіі

Атрымана з «http://be.wikipedia.org../../../%D0%B1/%D0%BE/%D1%81/%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%8C%D0%BD%D1%96%D1%8F_%D1%96_%D0%93%D0%B5%D1%80%D1%86%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BD%D0%B0_1b9f.html»

Катэгорыі: Накіды | Босьнія і Герцагавіна

##### Views

- Артыкул
- Гутаркі
- Бягучая вэрсія

##### Пошук

##### На іншых мовах

- Alemannisch
- Aragonés
- العربية
- ܕܥܒܪܸܝܛ
- Asturianu
- Български
- বাংলা
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- ᏣᎳᎩ
- Česky
- Словѣньскъ
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Võro
- Français
- Frysk
- Galego
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Հայերեն
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- कश्मीरी - (كشميري)
- Kurdî / كوردي
- Kernewek
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- Bahasa Melayu
- Ekakairũ Naoero
- Plattdüütsch
- नेपाली
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Occitan
- Kapampangan
- Polski
- Piemontèis
- Português
- Runa Simi
- Română
- Armâneashti
- Русский
- संस्कृत
- Sicilianu
- Sámegiella
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- தமிழ்
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Oyghurque
- Українська
- Tiếng Việt
- Volapük
- 中文
- Bân-lâm-gú