Фальклендзкія выспы - Вікіпэдыя

# Фальклендзкія выспы

### Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Falkland Islands

(Сьцяг) | (Герб)

Нацыянальны дэвіз: Desire the right
Афіцыйная мова | ангельская
Сталіца | Порт-Стэнлі
Найбуйнейшы горад | Порт-Стэнлі
Урад Кароль Губэрнатар | Замежная тэрыторыя ЗК Лізавета II Говард Пэрк
Плошча - Агульная - % вады | 163 месца ў сьвеце 12.173 км2 0
Насельніцтва - Агульнае (2005) - Шчыльнасьць | 225 месца ў сьвеце 3060 0,24/км²
СУП - Агульны (2005) - на душу насельніцтва | 222 месца ў сьвеце $ 75 мільёнаў $ 25.000
Валюта | Фалклендзкі фунт (`FKP`)
Часавы пас - улетку | (UTC-4) (UTC-3)
Незалежнасьць | 14 чэрвеня 1982 году
Дзяржаўны гімн | God Save the Queen
Аўтамабільны знак |
Дамэн верхняга ўзроўню | .fk
Тэлефонны код | +`500`

Фальклендзкія выспы ці Мальвінскія выспы (па-ангельску: Falkland Islands, па-гішанску: Islas Malvinas) - архіпэляг у паўднёва-заходняй частцы Атлянтычнага акіяну, недалёка ад аргентынскага ўзьбярэжжа Паўднёвай Амэрыкі. Адміністрацыйны цэнтар - Порт-Стэнлі.

## [рэдагаваць] Гісторыя

Сьцвярджаецца, што выспы былі адкрытыя ў 1591-1592 гадох ангельскім мараплаўцам Джонам Дэйвісам, які камандаваў караблём у экспэдыцыі ангельскага карсара Кавэндыша, аднак на права быць першаадкрывальнікамі архіпэляга прэтэндуюць таксама гішпанцы. Пасьля выспы неаднаразова пераходзілі з рук у рукі. У 1763-1765 гадох выспы дасьледаваў францускі мараплавец Люі Антуан дэ Бугенвіль (Bougainville). Працяглы час выспы былі незаселеныя.

### [рэдагаваць] Першая сусьветная вайна

Падчас Першай сусьветнай вайны у раёне архіпэляга 8 снежня 1914 году адбыўся бой паміж нямецкай крэйсэрскай эскадрай пад камандаваньнем віцэ-адмірала Максіміліяна фон Шпээ і вялікабрытанскай эскадрай (віцэ-адмірал Ф. Д. Стэрдзі). Нямецкае камандаваньне спрабавала актывізаваць дзеяньні свайго флёту на марскіх камунікацыях Вялікабрытаніі ў Атлянтычным, Індыйскім і Ціхім акіянах. Віцэ-адмірал фон Шпээ кіраваў паходам эскадры (2 панцаранёсных і 3 лёгкіх крэйсэра, 2 транспарты і шпітальнае судна) да берагоў Паўднёвай Амэрыкі, дзе 1 лістапада 1914 году ў баі ля мыса Каранэль разьбіў вялікабрытанскую эскадру крэйсэраў.

Выканаўшы задачу па адцягненьні значных сілаў флёту Вялікабрытаніі, нямецкая эскадра атрымала загад прарывацца ў Нямеччыну. Ня ведаючы дыслякацыі вялікабрытанскіх караблёў, Шпээ вырашыў нанесьці ўдар па ваенна-марской базе Вялікабрытаніі ў Порт-Стэнлі на Фальклендзкіх выспах, дзе знаходзіліся 1 лінейны карабель, 2 лінейных, 3 панцаранёсных і 2 лёгкіх крэйсэры). Сустрэўшы нечакана моцны супраціў, Шпээ спрабаваў сыйсьці, але вялікабрытанскія караблі нагналі яго. Шпээ загадаў лёгкім крэйсэрам і транспартам сыходзіць у розных кірунках. Іх сталі пераследваць вялікабрытанскія панцаранёсныя і лёгкія крэйсэры, а лінейныя крэйсэры ўступілі ў бой з нямецкімі панцаранёснымі крэйсэрамі і патапілі іх. Былі знішчаныя таксама 2 лёгкія нямецкія крэйсэры і транспарты. Толькі крэйсэру "Дрэздэн" і шпітальнаму судну ўдалося сыйсці. У выніку перамогі вялікабрытанскае камандаваньне вызвалілася ад неабходнасьці вылучаць значныя сілы на другарадныя тэатры вайсковых дзеяньняў, а нямецкае камандаваньне страціла моцную крэйсэрскую эскадру. Сам Шпээ загінуў на флягманскім крэйсэры "Шарнхорст".

### [рэдагаваць] Канфлікт 1982 году

У 1982 годзе вакол выспаў успыхнуў вялікабрытана-аргентынскі канфлікт. Аргентына атрымала паразу, але працягвае аспрэчваць як назоў выспаў, так і іх тэрытарыяльную прыналежнасьць.

## [рэдагаваць] Палітыка

Зараз зьяўляюцца замежнай тэрыторыяй Злучанага Каралеўства, але прыналежнасьць выспаў аспрэчваецца Аргентынай. Разглядаецца таксама пытаньне аб незалежнасьці гэтае тэрыторыі (разам з Паўднёвай Георгіяй). На выспах разьмешчаная вялібрытанская ваенна-паветраная база Маўнт Плезант.

## [рэдагаваць] Геаграфія

Складаецца з двух буйных (Заходні і Ўсходні Фалкленд) і каля 200 дробных выспаў і скал. Плошча 12.200 км2. Вышыня да 706 м. Берагі вельмі складанага абрысу. Клімат акіянічны, прахалодны (сярэдняя месячная тэмпэратура ад 2,5 да 10 °С) і раўнамерна вільготны (у год 600-700 мм ападкаў) з моцнымі вятрамі і частай смугой. Акіянічныя зёлкавыя лугі, верасовыя пусткі, тарфяныя балоты. Шмат марскіх птушак.

Архіпэляг уваходзіць у так званую Патагонскую (ці Магеланаву) заагеаграфічную вобласьць Сусьветнага акіяну. Патагонская вобласьць знаходзіцца пад уплывам магутных халодных плыняў. Адна зь іх - Фалклендзкая (Мальвінская) - плыве ад Фалклендзіх выспаў да затокі Ля-Плята. Хуткасць плыні - 1-2 км/г. Сярэдняя тэмпэратура вады ўзімку ад 4 да 10 °С, улетку ад 8 да 15 °С. Нясе вялікую колькасьць айсбэргаў, хоць паблізу выспаў айсбэргі сустракаюцца рэдка.

Порт-Стэлі | Фальварак на Кэмпе | Фалклендзкае сугор’е | Джыпсы Коў

## [рэдагаваць] Эканоміка

Асноўныя галіны эканомікі архіпэляга - авечкагадоўля, здабыча марскога зьвера.

## [рэдагаваць] Дэмаграфія

Насельніцтва - 2.500 (1996).

## [рэдагаваць] Рэлігія

## [рэдагаваць] Культура

## [рэдагаваць] Спорт

## [рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі

У ВікіСховішчы можна знайсьці мультымэдыйныя матэрыялы па тэме:
«Фальклендзкія выспы»
Атрымана з «http://be.wikipedia.org../../../%D1%84/%D0%B0/%D0%BB/%D0%A4%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B7%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BF%D1%8B.html»

Катэгорыя: Фальклендзкія выспы

##### Views

- Артыкул
- Гутаркі
- Бягучая вэрсія

##### Пошук

##### На іншых мовах

- Български
- Brezhoneg
- Català
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- Suomi
- Français
- Galego
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Kernewek
- Latina
- Lietuvių
- Latviešu
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Occitan
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Svenska
- Türkçe
- 中文
- Bân-lâm-gú