Соф'я Кавалеўская - Вікіпэдыя

# Соф'я Кавалеўская

### Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Соф'я Кавалеўская

Кавалеўская, Соф’я Васільеўна (па-расейску: Софья Васильевна Ковалевская, у дзявоцтве Корвін-Крукоўская) (15 студзеня (3 студзеня па старым стылі) 1850 – 10 лютага (29 студзеня па старым стылі) 1891) — матэматык, пісьменьніца, публіцыстка, першая ў сьвеце жанчына-прафэсар, член-карэспандэнт Пецярбурскай акадэміі навук.

Нарадзілася ў Маскве ў сям’і генэрала В.В.Корвін-Крукоўскага, які паходзіў са старажытнага шляхецкага роду зь Беларусі. Раньняе дзяцінства і юнацтва правяла ў радавым маёнтку бацькі ў вёсцы Палібіна Віцебскай губэрні. Атрымала ўсебаковую адукацыю, выдатныя матэматычныя здольнасьці выявіліся ўжо ў раньнім дзяцінстве.

3 1866 у Пецярбурґу брала ўрокі матэматыкі ў пэдагога А.М.Странналюбскага (у той час доступ жанчынам у Пецярбурскі унівэрсытэт быў забаронены). Каб мець магчымасьць займацца навукай, у 1868 Соф'я ўзяла з У.А.Кавалеўскім фіктыўны шлюб (пазьней гэты шлюб стаў сапраўдным) і ў 1869 паехала ў Гайдэльбэрґ, дзе вывучала матэматыку.

3 1870 у Бэрліне 4 гады працавала ў Карла Ваерштраса, які даваў ёй прыватныя ўрокі (у Бэрлінскі унівэрсытэт жанчын таксама не дапускалі). У 1874 на падставе трох прац Кавалеўскай, якія прадставіў Ваерштрас, Ґётынґенскі унівэрсытэт завочна прысудзіў ёй ступень доктара філязофіі.

У 1874 Соф'я Кавалеўская вярнулася ў Расею, але мейсца ў Пецярбурскім унівэрсытэце не атрымала. Амаль на 6 гадоў адышла ад навуковай дзейнасьці, займалася літаратурна-публіцыстычнай працай, супрацоўнічала ў газэтах. У 1880 пераехала ў Маскву, але здаваць магістэрскія экзамэны ва ўнівэрсытэт ёй не дазволілі. У 1881 Кавалеўская зноў паехала ў Бэрлін, потым у Парыж, маючы намер атрымаць мейсца прафэсара на вышэйшых жаночых курсах у Францыі.

У 1883, атрымаўшы запрашэньне швэдзкага матэматыка Г.Мітаг-Лефлера, выехала ў Швэцыю, дзе на пасадзе прыват-дацэнта Стакгольмскага унівэрсытэту на працягу 8 гадоў прачытала 12 курсаў. Была членам рэдкалегіі швэдзкага часопіса «Acta Mathematica». У 1888 напісала працу «Задача аб вярчэньні цьвёрдага цела вакол нерухомага пункту», за якую Парыская акадэмія навук прысудзіла ёй прэмію. За другую працу на тую ж тэму ў наступным годзе ёй была прысуджана прэмія Швэдзкай акадэміі навук.

Соф'я Кавалеўская — аўтар аповесьці «Нігілістка» (1884), драмы «Барацьба за шчасьце» (1887, сумесна са швэдзкай пісьменьніцай А.Ш.Лефлер), сямейнай хронікі «Успаміны дзяцінства» (1890), у якой апавядае пра жыцьцё ў 1860-я гады, пра сваю сястру А.В.Корвін-Крукоўскую, у далейшым удзельніцу Парыскай камуны, пра Фёдара Дастаеўскага.

  Гэты тэкст напісаны пры дапамозе матэрыялаў старонкі Гісторыя Беларусі. Асобы.

## [рэдагаваць] Зьнешнія спасылкі

- Арыгінальны артыкул

Атрымана з «http://be.wikipedia.org../../../%D1%81/%D0%BE/%D1%84/%D0%A1%D0%BE%D1%84%27%D1%8F_%D0%9A%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_74ba.html»

Катэгорыі: Матэматыкі | Расейскія навукоўцы | Жанчыны-навукоўцы | Расейскія літаратары

##### Views

- Артыкул
- Гутаркі
- Бягучая вэрсія

##### Пошук

##### На іншых мовах

- Български
- Català
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Français
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- 日本語
- Latviešu
- Polski
- Português
- Русский
- Српски / Srpski
- Svenska
- 中文