Bro-C'hall - Wikipedia

# Bro-C'hall

### Diwar Wikipedia, an holloueziadur digor

Skrivet eo ar pennad-mañ e Peurunvan

Ar pennad-mañ n'eo ket peurechu c'hoazh ; ma fell deoc'h labourat warnañ deuit da welout ha lakait hoc'h ali e pajenn ar gaozeadenn.

République Française

(Banniel Bro-C'hall) | (Skoed-ardamez Bro-C'hall)

Kan broadel | La Marseillaise
Yezh ofisiel | Galleg
Kêr-benn | Pariz
Gorread -En holl -% dour | 675 417 km² 0.26%
Poblañs -Hollad -Stankder ar boblañs | 63 213 894 (2005) 93.59/km²
Prezidañt | Jacques Chirac
Kentañ ministr | Dominique de Villepin
Gouel broadel | 14 a viz Gouere
Moneiz | Euro (€)
Kod pellgomz | 33
Kod war ar c'henwiad | .fr

Bro-C'hall a zo ur riez hag emañ he ziriad metropolek en Europa ar c'hornôg. Pariz eo kêr-benn Bro-C'hall ha sez padus ar riez eo abaoe an XIIIvet kantved.

Anvet e vez Frañs ivez, diwar ar ger gallek "France" a oa deuet en anv ar rouantelezh kozh Royaume de France (a oa bet Rouantelezh ar Franked un tamm a-raok).

En Henamzer e veze graet Galia eus un darn eus he zachennad, met e Galia gozh e oa Belgia, kornôg Alamagn, Suis hag hanternoz Italia.

République française (Republik c'hall) eo an anv ofisiel a-hiriv. Bet eo bet un impalaeriezh e-pad kantvedoù. Chom a ra stag outi meur a diriad strewet er bed a-bezh : departamantoù ha tiriadoù tramor.

Ezel eus Unaniezh Europa, eus takad an Euro hag eus Emglev Schengen eo. Un ezel padus eus Kuzul-surentez Aozadur ar Broadoù Unanet eo ivez.

Un emglev milourel pennañ he deus graet Bro-C'hall p'eo bet sinet gant Feur-emglev Norzh-Atlantel e 1945 hag ezel diazezer eo eus Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel (AFNA). Aet eo kuit eus ar renadur milourel enframmet. Ur galloud nukleel eo.

Diazezet eo bet he zalvoudegezhioù politikel war Disklêriadur Gwirioù Mab-den hag ar Geodedourien 1789. Ar Marseillaise eo kan broadel Bro-C’hall.

## [kemmañ] An anv, Frañs ha Bro-C'hall

Ar ger "Frañs" a zeu eus ar galleg "France". Hemañ zo deuet eus latin ar Grennamzer "Francia", hag a dalveze kement ha "Bro ar Franked". Ar ger "Frank" zo eus ur yezh c'hermanek kozh bennak. N'ouzer ket ha talvezout a ra ur "goaf", pe "tud dizalc'h".
An anv latin Galia a glot gant terouer Frañs a-vremañ (dre vras), gant Belgia, Suis hag un tamm eus hanternoz Italia. Graet e vez gant Bro-C'hall evit treiñ "France" e brezhoneg abaoe kantvedoù, daoust ma talvez kentoc'h ar vro ma vez kaozet galleg, Breizh-Uhel e-barzh. Kavet e vez Frañs er yezh pobl, er c'hanaouennoù dreist-holl.
Ar ger gall brezhonek n'en deus netra da welet gant ar ger latin Galia. Ur ger keltiek eo hag a dalvez kement hag estren.

## [kemmañ] Douaroniezh

Kartenn kerioù brasañ Bro-C'hall

Emañ Bro-C'hall war ur strizh-douar e-lec'h ma kaver holladoù stummoù douarel pennañ Europa. Amañ e weler div aradennad-venezioù yaouank, un torosad menezioù kozh, an diazadoù brasañ ha lodenn ar gompezenn veur a ya eus Mor Breizh betek menez Oural. Diouzh se e teu liesseurtegezh ar maezioù hag ar gweledvaoù.

### [kemmañ] Savidigezh an torosennadur

Diwar bebeiladur savadigezh ar menezioù hag ar gouelezenniñ eo bet savet an torosennadur :

- En Amzervezh kentañ en em sav ar menezioù herkiniat, uhel-kenañ, diwar oberezh ar menezioù-tan. Diouzh ober ar c'hrignerezh eo bet kompezet ar menezioù betek dont da vezañ argompezennoù.
- En Eil Amzervezh ez a uhel live ar morioù ken eo bet goloet an douar gant gouelezennoù kouezhet kantvedoù-pad, dezho un tevder divent.
- En Trede Amzervezh en em sav menezioù en-dro (an Alpoù hag ar Pireneoù) ken ez a ar gouelezennadoù d'ober an diazadoù ha menezioù bihanoc'h tro-dro d'an aradennadoù nevez.
- Er Pevare amzervezh ez eus bet deuet meur a skornadenn vras gant hoaladoù diskorn pebeilet ken eo bet donaet traoñiennoù 'zo ha krouet meur a lenn, lenn ar Bourget, lenn Annecy ha lenn Jeneva ar brasañ anezho.

## [kemmañ] Istor

Istor riez Bro-C'hall (latin : regnum Francorum e deroù ar Grennamzer) a c'hell bezañ lakaet e orin e krouidigezh Gallia occidentalis (Galia ar c'hornôg) e 843. Ul lodenn eus an Impalaeriezh karolingat roet da Charlez ar Moal da-geñver hêrezh e dad-kozh Karl Veur. Met, ma veze graet eus an tiriad-mañ Gallia e veze graet kement ha kement Francia occidentalis. E brezhoneg e vez kavet roud an daou hengoun gant Bro-C'hall ha Frañs.
Goude m'eo bet gwanaet galloudegezh roue Bro-C'hall dre savidigezh ar c'hladdalc'helezh er Grennamzer e talc'has heuliad ar rouaned bodañ dindan o beli muioc'h-muiañ a diriadoù, da lavaret eo lakaat da greskiñ an domani roueel, bihan a-walc'h e IXvet kantved-Xvet kantved ha ledanoc'h-ledanañ dre an dimezioù pe dre c'hounidoù ar brezelioù. Diwar ar rannvroioù bras, lod anezho krouet da vare an impalaeriezh karolingat (Akwitania, Breizh, Loren, Poatev...) e zeuas war-wel ar proviñsoù evel ma oant klokaet (goude aloubadeg Elzas e 1675) e fin ar vonarkiezh. Ar proviñsoù, renet gant priñsed vras gwechall, a oa deuet da vezañ pastelloù-bro melestradurel, o statudoù liesseurt koulskoude.

## [kemmañ] Yezhoù

Ar yezhoù oil (galleg) gant livioù hag arlivioù gwer ha melen (seul velenoc'h seul dostoc'h d'ar galleg “standard"); an okitaneg e ruz ha roz; ar frankoprovañseg e glas; ar yezhoù all e mouk (diell Lexilogos)

Daoust d'ar politikerezh yezh renet abaoe pell 'zo (Skrid-embann Villers-Cotterêts e 1539 paneveken) hag a glask lakaat ar vro da vezañ unyezhek-rik — hag ar yezh-se eo ar galleg — e vez komzet meur a yezh war diriad Frañs Europa, daoust dezhe bezañ bet gwallgaset.

- ar galleg end-eeun (ar yezh ofisiel nemeti), diazezet war yezh Enez-Frañs ha Touraine dreist-holl, hag ar rannyezhoù (anvet ivez yezhoù oil);
- yezhoù latin all : okitaneg, katalaneg, korseg, frankoprovañseg.
- yezhoù germanek : nederlandeg, alamaneg (elzaseg, luksembourgeg);
- ur yezh dianav hec'h orin : an euskareg;
- ur yezh keltiek : ar brezhoneg.

A-hend-all ez eus yezhoù all hep tiriad, evel ar yezhoù rom, pe neuze yezhoù deuet da heul enbroidi, evel ar c'hreoleg, an arabeg, ar c'habileg, ha meur a hini all...

| 25 Stad ezel eus Unaniezh Europa |

Alamagn · Aostria · Belgia · Breizh-Veur · Danmark · Estonia · Finland · Frañs · Gres · Hungaria · Italia · Iwerzhon · an Izelvroioù · Kiprenez · Latvia · Lituania · Luksembourg · Malta · Polonia · Portugal · Slovakia · Slovenia · Spagn · Sveden · Republik Tchek
Ar 21 Stad ezel eus Kuzul Europa, ouzhpenn ar re meneget a-us
Albania · Andorra · Armenia · Azerbaidjan · Bosnia-ha-Herzegovina · Bulgaria · Island · Jorjia · Kroatia · Liechtenstein · Moldova · Monaco · Norvegia · Republik Makedonia · Roumania · Rusia · San Marino · Serbia · Suis · Turkia · Ukraina
Stadoù europat, er-maez eus Kuzul Europa
Belarus · Montenegro · Vatikan
Rannvroioù europat gant ur statud ispisial
Åland · Akrotiri ha Dekhelia · Jibraltar · Gwernenez · Manav · Inizi Faero · Jerzenez · Jan Mayen · Kosovo · Svalbard
Stadoù europat, ha n'int ket anavezet
Republik Turk Kiprenez an Norzh · Treuznistria ·Nagorno-Karabac'h ·Abc'hazia ·Osetia ar Su ·Tchetchenia

Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel (AFNA) |
--- | ---
Alamagn | Beljia | Bulgaria | kanada | Republik Tchek | Danmark | Spagn | Estonia | Frañs | Gres | Hungaria | Island | Italia | Latvia | Lituania | Luksembourg | Norvegia | an Izelvroioù | Polonia | Portugal | Roumania | Slovakia | Slovenia | Turkia | Breizh-Veur | Stadoù Unvanet

Adtapet diwar "http://br.wikipedia.org../../../b/r/o/Bro-C%27hall_16d5.html"

Rummadoù ar bajenn: Frañs | Riez Europa | Riez | Pennad e Peurunvan | Labour a Chom | Europa

##### Views

- Pennad
- Kaozeadenn
- Stumm a-vremañ pe stumm red

##### Klask

##### E yezhoù all

- Afrikaans
- Alemannisch
- Aragonés
- Anglo Saxon
- العربية
- ܕܥܒܪܸܝܛ
- Asturianu
- Boarisch
- Беларуская
- Български
- বাংলা
- Bosanski
- Català
- Corsu
- Česky
- Kaszëbsczi
- Чăвашла
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Võro
- Français
- Arpitan
- Frysk
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- ગુજરાતી
- Gaelg
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Hornjoserbsce
- Krèyol ayisyen
- Magyar
- Հայերեն
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- Lojban
- ქართული
- ಕನ್ನಡ
- 한국어
- कश्मीरी - (كشميري)
- Ripoarisch
- Kurdî / كوردي
- Kernewek
- Latina
- Ladino
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Lumbaart
- Lingala
- Lietuvių
- Latviešu
- Malagasy
- Македонски
- Монгол
- मराठी
- Bahasa Melayu
- Ekakairũ Naoero
- Plattdüütsch
- Nedersaksisch
- नेपाली
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Nouormand
- Occitan
- Иронау
- Kapampangan
- Polski
- Piemontèis
- پښتو
- Português
- Runa Simi
- Rumantsch
- Romani
- Română
- Armâneashti
- Русский
- Сибирской
- संस्कृत
- Sardu
- Sicilianu
- Scots
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Soomaaliga
- Shqip
- Српски / Srpski
- seSotho
- Svenska
- Kiswahili
- தமிழ்
- Tetun
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Tok Pisin
- Türkçe
- Reo Mā`ohi
- Удмурт
- Oyghurque
- Українська
- اردو
- Vèneto
- Tiếng Việt
- West-Vlams
- 中文
- 古文 / 文言文
- Bân-lâm-gú
- 粵語