Jupiterovi prirodni sateliti - Wikipedia

# Jupiterovi prirodni sateliti

### Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije

Jupiter ima mnogo prirodnih satelita. Najnovija istraživanja su pokazala da ih ima 63.

## [izmijeni] Otkriće mjeseca

Prvi Jupiterovi mjeseci koji su otkriveni su bili veliki galilejanski mjeseci koje je otkrio Galileo Galilei 1610. godine. Tek nakon četiri stoljeća zemaljski astronomi su otkrili devet manjih.

U svemirskoj misiji 1979. godine Voyager 1 je otkrio tri unutrašnja mjeseca, povećavajući time broj poznatih satelita na 16 (odnosno 17 ukoliko ubrajamo Temisto koji je bio otkriven i tada ali potom više nije vidjen od 1975. godine). Taj broj se održao sve do 1999. godine, kada je senzitivnim detektorima sa Zemlje otkriveno narednih 47 (ili 46) malehnih mjeseca u dugim, ekcentričnim, obično retrogradnim orbitama. Prosječno su prečnika oko 3 km, a najveći od njih je samo 9 km dužine. Svi ovi mjeseci se smatraju zarobljenim asteroidnim ili možda kometnim tijelima, vjerovatno podijeljenih na nekoliko dijelova, ali se malo toga o njima zna. Ukupan broj Jupiterovih prirodnih satelita prema današnjim istraživanjima je 63, tj. mnogo više nego što ih ima i jedna planeta u Sunčevom sistemu. Možda pored ovih postoji i još nekoliko malih mjeseca koji još nisu otkriveni.

### [izmijeni] Najnovija otkrića

6. oktobra 1999. godine programom Spacewatch (Osmatrač neba) je otkriven asteroid 1999 UX18. Tek kasnije se došlo do spoznaje da je to zapravo novi Jupiterov mjesec, Kaliroa. Godinu dana poslije, između 23. novembra i 5. decembra 2000. godine, naučni tim koga su predvodili Scott S. Sheppard i David C. Jewitt sa Havajskog univerziteta je otpočeo sistematsku potragu za malim iregularnim Jupiterovim mjesecima.

Tim je koristio dvije najveće CCD kamere na svijetu, montirane na dva od trinaest teleskopa na vrhu havajske planine Mauna Kea (Mona Ki): tzv. Subaruu i (prečnika 8,3 m) i Kanadsko-francusko-havajskom teleskopu (prečnika 3,6 m). U opservacijama iz 2000. godine je otkriveno deset novih mjeseca, čime im je povećan broj na 28 (Temisto je otkriven tek na početku 2000-te).

Naredne godine, od 9. do 11. decembra 2001. god., otkriveno je ostalih jedanaest, povećavajući im broj na 39. Godine 2002. je otkriven samo jedan novi mjesec, nazvan Arha; a četiri mjeseca poslije, između 5. i 9. februara 2003. god. otkriveno je još 23 mjeseca.

## [izmijeni] Tabela poznatih mjeseca

Valja primijetiti da vanjski sateliti ne slijede jednostavni period / vezu sa osom koju je predlagao Keplerov treći zakon zbog uticaja gravitacionih sila Sunca koje izobličuju orbite. Mjeseci u donjoj tabeli su razvrstani prema rastućem periodu, što nije isto što i rastući srednji poluprečnik orbite.

Naziv (Prilagođeni i izvorni naziv) | Prečnik (km) | Masa (kg) | Poluprečnik orbite (km) | Orbitalni period (d) | Inklinacija (°) | Ekcentricitet | Grupa
--- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | ---
Metida | Metis | 43 | 1,2E+16 | 128 000 | 0,295 | 0,019° | 0,0012 | Amalteja
Adrasteja | Adrastea | 26×20×16 | 7,5E+14 | 129 000 | 0,298 | 0,054° | 0,0018
Amalteja | Amalthea | 262×146×134 | 0,2E+18 | 181 400 | 0,498 | 0,388° | 0,0031
Teba | Thebe | 110×90 | 0,1E+18 | 221 900 | 0,675 | 1,070° | 0,0177
Io | Io | 3643 | 0,9E+22 | 421 800 | 1,769 | 0,036° | 0,0041 | galilejanski mjesec
Europa | Europa | 3122 | 0,5E+22 | 671 100 | 3,551 | 0,469° | 0,0094
Ganimed | Ganymede | 5262 | 1,5E+22 | 1 070 400 | 7,155 | 0,170° | 0,0011
Kalisto | Callisto | 4821 | 1,1E+22 | 1 882 700 | 6,690 | 0,187° | 0,0074
Temisto | Themisto | 8 | 0,7E+14 | 7 284 000 | 130,020 | 43,259° | 0,2426 | Temisto
Leda | Leda | 20 | 0,1E+16 | 11 165 000 | 240,920 | 27,457° | 0,1636 | Himalija
Himalija | Himalia | 170 | 0,7E+18 | 11 461 000 | 250,560 | 27,496° | 0,1623
Lisiteja | Lysithea | 36 | 0,6E+16 | 11 717 000 | 259,200 | 28,302° | 0,1124
Elara | Elara | 86 | 8,7E+16 | 11 741 000 | 259,640 | 26,627° | 0,2174
S/2000 J 11 | 4 | 9.0E+12 | 12 555 000 | 286,950 | 28,273° | 0,2484
Karpo | Carpo | 3 | 4,5E+12 | 16 989 000 | 456,100 | 51,395° | 0,4297 | ?
S/2003 J 12 | 1 | 0.1E+12 | 17 582 000 | 489,500 | 151,140° | 0,5095 | ?
Euporija | Euporie | 2 | 1,5E+12 | 19 304 000 | 550,740 | 145,767° | 0,1432 | Ananka?
S/2003 J 3 | 2 | 1.5E+12 | 20 221 000 | 583,880 | 147,550° | 0,1970
S/2003 J 18 | 2 | 1,5E+12 | 20 514 000 | 596,590 | 146,104° | 0,0221
S/2003 J 16 | 2 | 1.5E+12 | 20 957 000 | 616,360 | 148,537° | 0,2246 | Ananka
Mnema | Mneme | 2 | 1,5E+12 | 21 069 000 | 620,040 | 148,635° | 0,2273
Euanta | Euanthe | 3 | 4,5E+12 | 20 797 000 | 620,490 | 148,910° | 0,2321
Ortozija | Orthosie | 2 | 1,5E+12 | 20 720 000 | 622,560 | 145,921° | 0,2808 | Ananka?
Harpalika | Harpalyke | 4 | 0,1E+14 | 20 858 000 | 623,310 | 148,644° | 0,2268 | Ananka
Praksidika | Praxidike | 7 | 0,4E+14 | 20 907 000 | 625,380 | 148,967° | 0,2308
Tiona | Thyone | 4 | 9,0E+12 | 20 939 000 | 627,210 | 148,509° | 0,2286
Telksinoa | Thelxinoe | 2 | 1,5E+12 | 21 162 000 | 628,090 | 151,417° | 0,2206 | Ananka?
Ananka | Ananke | 28 | 0,3E+16 | 21 276 000 | 629,770 | 148,889° | 0,2435 | Ananka
Jokasta | Iocaste | 5 | 0,2E+14 | 21 061 000 | 631,600 | 149,429° | 0,2160
Hermipa | Hermippe | 4 | 9,0E+12 | 21 131 000 | 633,900 | 150,725° | 0,2096 | Ananka?
Helika | Helike | 4 | 9,0E+12 | 21 263 000 | 634,770 | 154,773° | 0,1558
S/2003 J 15 | 2 | 1,5E+12 | 22 627 000 | 689,770 | 146,501° | 0,1910
S/2003 J 17 | 2 | 1,5E+12 | 22 992 000 | 714.470 | 164,917° | 0,2378 | Karma
S/2003 J 10 | 2 | 1,5E+12 | 23 041 000 | 716,250 | 165,086° | 0,4295 | Karma?
Euridoma | Eurydome | 3 | 4,5E+12 | 22 865 000 | 717,330 | 150,274° | 0,2759 | Pasifaja?
Pasiteja | Pasithee | 2 | 1,5E+12 | 23 004 000 | 719,440 | 165,138° | 0,2675 | Karma
Haldena | Chaldene | 4 | 7,5E+12 | 23 100 000 | 723,700 | 165,191° | 0,2519
Arha | Arche | 3 | 4,5E+12 | 22 931 000 | 723,900 | 165,001° | 0,2588
Izonoa | Isonoe | 4 | 7,5E+12 | 23 155 000 | 726,250 | 165,268° | 0,2471
Erinoma | Erinome | 3 | 4,5E+12 | 23 196 000 | 728,510 | 164,934° | 0,2665
Kala | Kale | 2 | 1,5E+12 | 23 217 000 | 729,470 | 164,996° | 0,2599
Etna | Aitne | 3 | 4,5E+12 | 23 229 000 | 730,180 | 165,091° | 0,2643
Tajgeta | Taygete | 5 | 0,2E+14 | 23 280 000 | 732,410 | 165,272° | 0,2525
S/2003 J 23 | 2 | 1.5E+12 | 23 563 000 | 732,440 | 146,314° | 0,2714 | Pasifaja
S/2003 J 9 | 1 | 0.1E+12 | 23 384 000 | 733,290 | 165,079° | 0,2632 | Karma
Karma | Carme | 46 | 1,3E+16 | 23 404 000 | 734,170 | 164,907° | 0,2533
S/2003 J 5 | 4 | 9,0E+12 | 23 495 000 | 738,730 | 165,247° | 0,2478
Hegemona | Hegemone | 3 | 4,5E+12 | 23 947 000 | 739,600 | 155,214° | 0,3276 | Pasifaja
S/2003 J 19 | 2 | 1,5E+12 | 23 533 000 | 740,420 | 165,153° | 0,2556 | Karma
Kalika | Kalyke | 5 | 0,2E+14 | 23 566 000 | 742,030 | 165,159° | 0,2465
Pasifaja | Pasiphaë | 60 | 3,0E+16 | 23 624 000 | 743,630 | 151,431° | 0,4090 | Pasifaja
Eukelada | Eukelade | 4 | 9,0E+12 | 23 661 000 | 746,390 | 165,482° | 0,2721 | Karma
Sponda | Sponde | 2 | 1,5E+12 | 23 487 000 | 748,340 | 150,998° | 0,3121 | Pasifaja
Kilena | Cyllene | 2 | 1,5E+12 | 23 951 000 | 751,940 | 150,123° | 0,4116
Megaklita | Megaclite | 5 | 0,2E+14 | 23 493 000 | 752,880 | 152,769° | 0,4197
S/2003 J 4 | 2 | 1,5E+12 | 23 930 000 | 755,240 | 149,581° | 0,3618
Kaliroa | Callirrhoe | 9 | 0,9E+14 | 24 103 000 | 758.770 | 147,158° | 0,2828
Sinopa | Sinope | 38 | 0,7E+16 | 23 939 000 | 758,900 | 158,109° | 0,2495
Autonoa | Autonoe | 4 | 9,0E+12 | 24 046 000 | 760,950 | 152,416° | 0,3168
Aeda | Aoede | 4 | 9,0E+12 | 23 981 000 | 761,500 | 158,257° | 0,4322
Kalihora | Kallichore | 2 | 1,5E+12 | 24 043 000 | 764,730 | 165,501° | 0,2640 | Karma?
S/2003 J 14 | 2 | 1,5E+12 | 24 011 000 | 779,180 | 144,529° | 0,3351 | Pasifaja
S/2003 J 2 | 2 | 1,5E+12 | 29 541 000 | 979,990 | 160,638° | 0,2255 | ?

## [izmijeni] Napomena u vezi s nazivima

Neki asteroidi imaju isto ime kao i Jupiterovi mjeseci: 9 Metida, 38 Leda, 52 Europa, 85 Io, 113 Amalteja, 239 Adrasteja i 1036 Ganimed.

Napomenimo i to da sateliti otkriveni između 1904. i 1951. godine (Himalija, Elara, Pasifaja, Sinopa, Lisiteja, Karma i Ananka) zvanično nisu dobili naziv sve do 1975. godine, mada su njihovi otkrivači umrli mnogo prije. Jednostavno se prepoznaju po rimskim brojčanim designacijama (Jupiter VI kroz Jupiter XII). Vidi članak pod nazivom Imenovanje prirodnih satelita.

## [izmijeni] Vanjski linkovi

- Farlexova Enciklopedija - članak o Jupiterovim prirodnim satelitima
- Podaci o Jupiterovim satelitima

Preuzeto sa: "http://bs.wikipedia.org../../../j/u/p/Jupiterovi_prirodni_sateliti.html"

Kategorije: Jupiter | Prirodni sateliti

##### Views

- Članak
- Razgovor
- Trenutna verzija

##### Pretraga

##### Drugi jezici

- Alemannisch
- Български
- Brezhoneg
- Català
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Euskara
- Français
- Hrvatski
- Ilokano
- Italiano
- 日本語
- Lietuvių
- Latviešu
- Plattdüütsch
- Nederlands
- Norsk (bokmål)
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Slovenčina
- Српски / Srpski
- Svenska
- Türkçe
- Українська
- 中文