Llydaw - Wicipedia

# Llydaw

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Un o'r gwledydd Celtaidd, yng ngweriniaeth Ffrainc, yw Llydaw (Llydaweg: Breizh, Ffrangeg: Bretagne, Gallo: Bertaèyn). Fe'i rhannwyd rhwng dwy ranbarth (régions) Ffrengig gan lywodraeth Vichy Ffrainc yn ystod yr Ail Ryfel Byd - Rhanbarth Llydaw a Rhanbarth Bröydd Liger. Yn y naill y mae pedwar o bum département y wlad; yn y llall y mae'r pumed (Liger-Iwerydd), ynghŷd â départements sy'n rhan o fröydd eraill.

Llydaw (Bretagne, Breizh, Bertaèyn)
Baner Lydaw
Hysbysrwydd | Rhanbarth Llydaw | Liger-Iwerydd
--- | --- | ---
Prifddinas: | Roazhon (Rennes) | Naoned (Nantes)
Poblogaeth (2003): Dwysedd: | 2 972 700 o breswylyddion 107 breswylydd/km² | 1 134 266 o breswylyddion 166 preswylydd/km²
Ardal: | 27 208 km² | 6 815 km²
Llywydd y Cyngor: | Jean-Yves Le Drian | Patrick Mareschal
Départements: | Arvordiroedd Armor (22) Îl-a-Gwilun (35) Môr Bychan (56) Pen y Byd (29) | Liger-Iwerydd (44)

Fe ymfudodd llawer o hynafiaid y Llydawyr o Brydain Fawr ar ôl ymadawiad y Rhufeinwyr yn 410 OC. Yn y 9fed canrif, cyfuno Llydaw oll mewn teyrnas sengl a wnaeth Nevenoioù (Nominoë yn Ffrangeg).

Yn Rhyfel Olyniaeth Lydaw, rhwng 1341 a 1364, fe wrthdarodd cynghreiriaid Lloegr yn erbyn cynghreiriaid Ffrainc. Daeth annibyniaeth Llydaw i ben drwy Ddeddf Undeb yn 1532, ond roedd ganddi rywfaint o ymreolaeth o fewn Ffrainc tan 1789. Gwrthryfel yn erbyn y Chwyldro Ffrengig oedd y Chouanted, a gefnogwyd gan y Saeson. Bu dirywiad mawr yn sefyllfa'r iaith Lydaweg ers 1945.

Ers y Canol Oesoedd, mae gwahanaeth eglur rhwng Llydaw Isel (yn yr Orllewin: Breizh-Izel neu Goueled-Breizh; Basse-Bretagne) a Llydaw Uchel (yn y Dwyrain: Breizh-Uhel neu Gorre-Breizh; Haute-Bretagne neu Pays Gallo). Mae'r mwyafrif o siaradwyr Llydaweg yn Llydaw Isel, lle mae trefi Kemper (Quimper), Brest, an Oriant (Lorient), a Gwened (Vannes). Yn Llydaw Uchel, pa fodd bynnag, yr oedd y werin yn siarad Gallo, ac yma y mae'r ddwy ddinas fawr (Naoned a Roazhon) a llawer o drefi eraill, er enghraifft Sant Maloù (Saint-Malo), Sant Nazer (Saint-Nazaire) a Sant Brïeg (Saint-Brieuc). Mae'r "ffin" ddiwyllianol hon yn ymestyn o Sant Brïeg i dre Gwened.

Naw esgobaeth Llydaw

Mae naw "esgobaeth" neu ranbarth hanesyddol yn Llydaw:

1. Bro Gerne
2. Bro Ddol
3. Bro Leon
4. Bro Naoned
5. Bro Roazhon
6. Bro Sant Brïeg
7. Bro Sant Maloù
8. Bro Dreger
9. Bro Wened

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../l/l/y/Llydaw.html"

Categorïau tudalen: Gwledydd Celtaidd | Llydaw

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- Asturianu
- Brezhoneg
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Français
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Kernewek
- Latina
- Nederlands
- Polski
- Português
- Svenska
- 中文(简体)