Eglwys Gadeiriol Llandaf - Wicipedia

# Eglwys Gadeiriol Llandaf

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Eglwys Gadeiriol Llandaf

Lleolir Eglwys Gadeiriol Llandaf yn Llandaf, maesdref o Gaerdydd. Hi yw'r brif gadeirlan a'r unig gadeirlan Anglicanaidd yn y brifddinas. Sefydlwyd cysegr yno yn y flwyddyn 560 OC ac mae'r gadeirlan bresennol wedi'i chysegru at y Saint Pedr, Paul, Dyfrig, Teilo ac Euddogwy.

Apwyntiwyd Esgob cyntaf Llandaf ym 1108, yn fuan wedi i'r Normaniaid ymsefydlu ym Morgannwg. Dechreuwyd adeiladu'r gadeirlan o 1190 ymlaen, ac fe'i cwblhawyd ym 1290. Bu Gwilym Brewys yn Esgob Llandaf o 1266 hyd 1287, ac efe ag adeiladodd Capel y Forwyn Fair. Dinistriwyd plasdy'r esgob a gwnaed llawer o niwed i'r gadeirlan yng ngwrthryfel Owain Glyndŵr ym 1400. Adnewyddwyd y gadeirlan wedyn gan Jasper Tudur, ag ychwanegodd y tŵr gogledd-ddwyreiniol, sydd yn nodweddiadol o debyg i Eglwys Sant Ioan yng Nghaerdydd. Gwnaed mwy o niwed i'r adeilad yn ystod y Rhyfel Cartref ac erbyn 1720 roedd y tŵr de-orllewinol yn adfail. Ym 1734 adeiladwyd cadeirlan newydd, llai mewn arddull hollol wahanol: "y Deml Eidalaidd". Cynhaliwyd wasanaethau yno am ganrif cyn i'r adeilad hynny hefyd droi yn adfail.

Yn y 19eg ganrif dechreuodd Esgob Llandaf breswylio yn ei esgobaeth am y tro cyntaf a gwnaed adnewyddiadau amrywiol i'r adeilad. Y newidiad mwyaf sylweddol oedd y tŵr de-orllewinol newydd gyda'i bigwrn yn yr arddull Gothig. Hefyd, comisiynwyd triptych gan yr arlunydd Fictorianaidd o fry Dante Gabriel Rossetti a fenestri lliw gan Syr Edward Burne-Jones a Ford Madox Brown. Dinistriwyd llawer o'r cyfoeth gweledol yma ar noson yr ail o Ionawr, 1941, pan gafodd y gadeirlan ei bomio gan awerynnau Almaenig. O'r holl eglwysi gadeiriol ym Mhrydain a'u niweidiwyd yn yr Ail Ryfel Byd, dim ond yr un yn Coventry a ddioddefodd yn waeth. Yn yr ymgyrch nesaf o adnewyddu codwyd gerflun enfawr o Iesu Grist yn Ei Fawrhydi gan Jacob Epstein, efallai'r ychwanegiad mwyaf dadleuol i'r gadeirlan yn ei hanes.

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../e/g/l/Eglwys_Gadeiriol_Llandaf_ac3c.html"

Categorïau tudalen: Caerdydd | Tai crefydd Cymru | Eglwysi Cadeiriol

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- English