Aberffraw - Wicipedia

# Aberffraw

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Aberffraw Ynys Môn

Mae Aberffraw yn bentref ar arfordir gorllewinol Ynys Môn, rhwng Rhosneigr a Llangadwaladr, yng ngogledd Cymru. Mae'n cymryd ei enw o Afon Ffraw.

## [golygu] Daearyddiaeth

Mae Afon Ffraw yn tarddu yn Llyn Coron, ryw filltir a hanner i'r gogledd-ddwyrain, ac yn rhedeg heibio i'r pentref lle mae pont un bwa a godwyd yn 1731 yn ei chroesi. Bellach mae pont ddiweddarach yn cludo'r A4080 dros yr afon. Mae'r pentref wedi'i leoli ar dir gwastad, tywodlyd braidd, ar lan ogleddol Afon Ffraw. I'r de o'r afon ceir Tywyn Aberffraw. Yr unig adeilad o ddiddordeb heddiw, ar wahân i'r hen bont, yw Eglwys Beuno.

## [golygu] Hanes a thraddodiad

Aberffraw o'r de

Yn Ail Gainc y Mabinogi, Branwen ferch Llŷr, cynhelir priodas Branwen â Matholwch, brenin Iwerddon, yn Aberffraw.

Aberffraw oedd prif dref cantref Aberffraw a Cwmwd Malltraeth. Er mae pentref cymharol fychan yw Aberffraw heddiw, roedd yn bwysig yn yr Oesoedd Canol fel safle prif lys teyrnas Gwynedd. Disgrifid teyrn Gwynedd fel "Tywysog Aberffraw" neu "Arglwydd Aberffraw". Cafodd y llys ei dinistrio gan y Saeson yn 1283 a defnyddwyd rhai o'r trawstiau mawr a'r cerrig at godi castell Caernarfon.

## [golygu] Eglwys Beuno

Mae tŵr yr eglwys hynafol hon yn dominyddu'r pentref. Fe'i cysegrir i Beuno Sant. Mae ei chynllun corff dwbl yn fwy cyffredin yn Nyffryn Clwyd nag ar yr ynys. Mae'r rhan ddeheuol yn Normanaidd ei phensaernïaeth ac yn dyddio o'r 12fed ganrif. Mae'r porth deheuol yn dyddio o'r 14eg ganrif. Ailadeiladwyd y corff gogleddol yn y 19eg ganrif ar seiliau o'r 16eg ganrif.

## [golygu] Y pentref heddiw

Heddiw, mae'n un o'r pentrefi ar Lwybr Arfordirol Ynys Mon. Mae Traeth Mawr, neu Traeth Aberffraw, yn draeth llydan, tywodlyd a deniadol gyda golygfa dda dros Eryri.

## [golygu] Atyniadau eraill

Nepell o Aberffraw mae Barclodiad y Gawres, carnedd siambrog gyn-hanesyddol, ac Eglwys Sant Cwyfan ar Ynys Cribinau.

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../a/b/e/Aberffraw.html"

Categorïau tudalen: Pentrefi Môn

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- English
- Norsk (bokmål)