Jeriwsalem - Wicipedia

# Jeriwsalem

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Y Mur Gorllewinol a'r Gromen ar y Graig (Al-Aqsa) yn Jeriwsalem

Prif ddinas Israel yw Jeriwsalem (hefyd Caersalem yn Gymraeg; Jerusalem yn Saesneg; Yerushaláyim, ירושליםyn Hebraeg Diweddar, ירושלם yn Hebraeg clasurol; al-Quds, القدس, yn Arabeg). Mae hi'n dref hynafol o bwysigrwydd crefyddol arbennig yn hanes Iddewiaeth, Cristnogaeth ac Islam.

## [golygu] Daearyddiaeth

Lleolir Jeriwsalem ar fryniau o uchder canolig yng nghanol Bryniau Jwdea, tua 30km i'r gorllewin o lannau gogledd-orllewinol y Môr Marw.

## [golygu] Hanes

Digwydd y cyfeiriadau cynharaf at Jeriwsalem yn llyfrau'r Hen Destament. Cipiodd Nebuchodnesar y ddinas a dygodd i ffwrdd y rhan fwyaf o'r trigolion yn gaethweision i Fabilon.

## [golygu] Crefydd

Cyfeirir yn aml at Jeriwsalem yn yr Hen Destament. Cododd Solomon ei deml enwog yno i ddiogelu Arch y Cyfamod. Ar fapiau canoloesol lleolir y ddinas yng nghanol y byd a chredid y byddai'r Ail Ddyfodiad yn digwydd yn Nyffryn Jehoshaphat yn ymyl y ddinas a Jersiwsalem Newydd yn cael ei chodi.

Mae'r Iddewon yn ystyried dinistr Teml Herod yn y flwyddyn 70 gan y Rhufeiniaid dan Titus yn drychineb cenedlaethol a gofir hyd heddiw. Mae'r cysegrfan Islamaidd, y Gromen ar y Graig (Al-Aqsa) yn sefyll ar ei safle heddiw.

I'r Cristnogion mae Jeriwsalem yn ddinas sanctaidd oherwydd ei lle amlwg ym mywyd Iesu Grist; y lle pwysicaf a gysylltir ag ef yw Eglwys y Beddrod Sanctaidd ar y bryn gorllewinol lle honodd yr ymerodr Cwstennin fod bedd Crist i'w gael. Mae'r Via Dolorosa yn dilyn y llwybr a gerddwyd gan Grist o lys Pontius Pilate i Fryn Calfaria.

## [golygu] Y ddinas heddiw

Heddiw mae tua 700,000 o bobl yn byw yn y ddinas ac mae'r amrywiaeth o genedlaethau, crefyddau a chymdeithas a geir yndi'n fawr iawn. Mae gan yr "Hen Ddinas", sydd yng nghanol y ddinas bresennol, fur o'i hamgylch. Rhennir y dref o gwmpas yr "Hen Ddinas" yn bedair ardal: un i'r Iddewon, un i'r Cristnogion, un i'r Armeniaid ac un arall i'r Mwslemiaid.

Mae anghytundeb am statws y ddinas. Mae hi ar y llinell cadoediad rhwng Israel a'r Lan Orllewinol y cytunwyd arni yn Cytundeb Cadoediad 1949, ond mae Israel yn rheoli'r holl ddinas ac yn ôl cyfraith Israel hi yw prifddinas y wlad. Felly mae llywodraeth Israel a llawer o sefydliadau Iddewig eraill yno. Ond mae llawer o wledydd sydd ddim yn derbyn hawl Israel i reoli Jeriwsalem, ac felly mae eu llysgenadaethau yn Tel Aviv neu ym maestrefi Jeriwsalem.

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../j/e/r/Jeriwsalem.html"

Categorïau tudalen: Israel | Cristnogaeth | Islam | Iddewon ac Iddewiaeth | Hanes y Dwyrain Canol

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- Afrikaans
- አማርኛ
- Aragonés
- العربية
- ܕܥܒܪܸܝܛ
- Asturianu
- Беларуская
- Български
- বাংলা
- Bosanski
- Català
- Česky
- Словѣньскъ
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Na Vosa Vakaviti
- Français
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- 𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Italiano
- 日本語
- Basa Jawa
- ქართული
- 한국어
- Latina
- Ladino
- Lëtzebuergesch
- Lietuvių
- Latviešu
- Bahasa Melayu
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Nouormand
- Polski
- Português
- Rumantsch
- Română
- Русский
- Sicilianu
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Gagana Samoa
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Tok Pisin
- Türkçe
- Oyghurque
- Українська
- اردو
- Tiếng Việt
- Volapük
- Walon
- ייִדיש
- Yorùbá
- 中文