Wicipedia:Canllawiau iaith - Wicipedia

# Wicipedia:Canllawiau iaith

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

  Canllawiau ac adnoddau ysgrifennu yn Gymraeg ar gyfer Wicipedia.

Pwrpas y canllawiau iaith yw casglu cyngor ac argymhellion ar ysgrifennu Cymraeg cywir er lles cyfranwyr a golygyddion Wicipedia. Crynhoir nodiadau a chynghorion sydd eisoes wedi eu trafod ar Wicipedia ac sydd o ddiddordeb parhaol. Mae hwn hefyd yn gyfle i’r rhai hynny sydd wedi astudio’r Gymraeg rannu eu gwybodaeth â’r rhai ohonom sydd heb.

Os cwyd cwestiwn ar fater o arfer iaith mae'r dudalen cymorth iaith ar gael i drafod y cwestiwn.

Gweler hefyd y dudalen ar arddull Wicipedia sy'n cynnwys argymhellion ar arddull Cymraeg addas at ddibenion Wicipedia.

## [golygu] Nodiadau gramadeg

### [golygu] Byrfoddau

#### [golygu] Cyfeiriadau map

  - Gogledd -- G
  - De -- D
  - Gorllewin -- Gn
  - Dwyrain -- Dn

#### [golygu] Trefnolion

Y system ugeiniol a ddefnyddir ar gyfer y trefnolion Cymraeg. Mae'r gramadegwyr a'r golygyddion at ei gilydd yn argymell ysgrifennu'r trefnolion yn llawn. Ond os am ddefnyddio byrfodd ar gyfer y trefnol yna defnyddir llythrennau diwethaf y rhan o'r rhif sy'n llai na chant, e.e. 131ain, sef yr unfed ar ddeg ar hugain wedi'r cant.

Byrfodd | Trefnol | Byrfodd | Trefnol
--- | --- | --- | ---
1af | cyntaf | 11eg | unfed ar ddeg
2il | ail | 12fed | deuddegfed
3ydd/3edd | trydydd/trydedd | 13eg | trydydd/trydedd ar ddeg
4ydd/4edd | pedwerydd/pedwaredd | 14eg | pedwerydd/pedwaredd ar ddeg
5ed | pumed | 15fed | pymthegfed
6ed | chweched | 16eg | unfed ar bymtheg
7fed | seithfed | 17eg | ail ar bymtheg
8fed | wythfed | 18fed | deunawfed
9fed | nawfed | 19eg | pedwerydd/pedwaredd ar bymtheg
10fed | degfed | 20fed | ugeinfed
37ain | ail ar bymtheg ar hugain | 50fed | hanner canfed
157ain | ail ar bymtheg a deugain wedi'r cant | 160fed | trigeinfed wedi'r cant
1277ain | ail ar bymtheg a thrigain wedi'r fil a dau gant | 1280fed | pedwar ugeinfed wedi'r fil a dau gant
1,000,000fed | miliynfed |  |

### [golygu] Cystrawen y Gymraeg

#### [golygu] John Smith was a rugby player from Cardiff

Mae gan ddysgwyr dueddiad i gyfieithu brawddeg fel "John Smith was an author from Cardiff" yn llythrennol e.e. "John Smith oedd nofelydd o Gaerdydd". Mae hyn yn gwbwl estron i'r Gymraeg. Yr hyn ddylid ei ddweud yw "Nofelydd o Gaerdydd yw John Smith".

#### [golygu] O a materion cysylltiedig

Defnyddir yr arddodiad 'o' i gyfleu (ymhlith pethau eraill):

1. symudiad oddi wrth rhywle - enw + o + lle, e.e. ymfudodd Dafydd o Gymru i America.
2. man cychwyn neu darddiad - enw + o + lle, e.e. Sieffre o Fynwy, Catherine o Aragon, Gwilym o Normandi.
3. nifer - nifer + o + enw, e.e. llwyth o orennau.

Ystyr yr ymadrodd 'brenin o Ffrainc' yn Saesneg yw a king from France.

Cyfleir y genidol (bod rhywbeth yn perthyn i rywbeth arall) trwy osod y ddau enw ochr yn ochr, e.e. cath Mari, sef y gath sy'n perthyn i Mari (the cat of Mary). Defnyddir y genidol mewn teitl i ddisgrifio bod rhywun yn frenin, dyweder, ar rhywle (king of somewhere), e.e. brenin Lloegr, Archesgob Caergaint.

##### [golygu] O a theitlau pobl

Defnyddir y ffurfiau 'y brenin Arthur', 'yr Archesgob Williams', 'yr Arlywydd Bush' yn Gymraeg ar gyfer teitlau (lle ceir King Arthur, Archbishop Williams, President Bush yn Saesneg).

Weithiau mae angen rhoi disgrifiad manylach. Os oes angen mynegu enw a swyddogaeth a thiriogaeth yna defnyddir yr ymadrodd - enw, swyddogaeth + lle - yn Gymraeg, e.e. Elizabeth II, brenhines y DU; Bush, arlywydd UDA; Rowan Williams, archesgob Caergaint (lle ceir Queen Elizabeth II of the UK; President Bush of the USA; Archbishop Rowan Williams of Canterbury yn Saesneg).

Weithiau adnabyddir rhywun yn ôl y lle mae'n hanu ohono, e.e. William Williams Pantycelyn, Owain Glyndŵr, Catrin o'r Berain (neu Catrin o Ferain), Edward o Dŷ Efrog. Sylwer bod modd cynnwys y gair Tŷ pan fo amwyster ystyr – gallai Edward o Efrog olygu Edward sydd wedi dod o ddinas Efrog yn hytrach nag Edward sy'n perthyn i (Dŷ) Efrog (ond sylwer mai Edward, Dug Efrog yw enw ail fab Elizabeth II).

## [golygu] Adnoddau iaith

### [golygu] Gramadegau

- Elfennau Gramadeg Cymraeg, Stephen J Williams (Gwasg Prifysgol Cymru, 1959) (ddim ar gael)
- Cywiriadur Cymraeg, Morgan D Jones (1965)
- Cystrawen y Frawddeg Gymraeg, Melvill Richards (1970) (ddim ar gael)
- Cyflwyno'r Iaith Lenyddol, Yr Uned Iaith Genedlaethol, (D. Brown a'i Feibion, 1994) - yn trafod y gwahaniaethau rhwng Cymraeg cyfoes a Chymraeg llenyddol (ddim ar gael)
- Gramadeg y Gymraeg, Peter Wynn Thomas, (Gwasg Prifysgol Cymru, 2006)
- Y Treigladur, D Geraint Lewis (Gwasg Gomer, 1993) - llyfr anhepgor, hawdd ei ddefnyddio

### [golygu] Geiriaduron

- Geiriadur Prifysgol Cymru, 1950-2002 Gwasg Prifysgol Cymru – geiriadur llenyddol a'r mwyaf cynhwysfawr ar gyfer y Gymraeg.
- Geiriadur yr Academi, 2003, Bruce Griffiths a Dafydd Glyn Jones (goln) – geiriadur cynhwysfawr Saesneg–Cymraeg.
- Y Termiadur goln Delyth Prys, JPM Jones ac eraill (Awdurdod Cymwysterau, Cwricwlwm ac Asesu Cymru, 2006) – geiriadur Cymraeg–Saesneg a Saesneg-Cymraeg ar gyfer ysgolion hyd at oedran 19.
- Cysgliad (ar gryno ddisg) - gweler http://www.bangor.ac.uk/cysgliad - Cynhwysir sawl un o'r termiaduron ar y ddisg. Cynhwysir hefyd rhaglen cysill i wirio sillafu a gramadeg Cymraeg.
- rhestr termiaduron ar wefan Canolfan Bedwyr
- Geiriadur Gomer i'r Ifanc 1994, D. Geraint Lewis, Gwasg Gomer – geiriadur Cymraeg–Cymraeg
- Y Geiriadur Mawr 2003, HM Evans a WO Thomas (goln), Gwasg Gomer - geiriadur Cymraeg-Saesneg a Saesneg-Cymraeg mewn un gyfrol
- Collins Spurrell Welsh Dictionary 1991, HarperCollins
- Cyfres Enwau Creaduriaid a Phlanhigion 1: Creaduriaid Asgwrn-Cefn, Cymdeithas Edward Llwyd (Gwasg y Lolfa, 1994)
- Geiriadur y BBC ar y we - mae hwn yn cynnig geiriadur Cymraeg-Saesneg a Saesneg-Cymraeg a hefyd gwirydd treigladau syml sy'n gwirio treiglad enw+ansoddair
- Geirfâu Berwyn Prys Jones ar wefan Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru
- Lecsicon Saesneg-Cymraeg Mark Nodine
- Eurfa - geiriadur Kevin Donnelly yn cynnwys ffurfiau treigledig a berfol
- Cronfa enwau planhigion ar wefan Llên y Llysiau - Cymdeithas Edward Llwyd

### [golygu] Termiaduron yn y sector gyhoeddus

- Cronfa Genedlaethol o Dermau gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg
- Cronfa dermau Cynulliad Cymru
- Geirfa Tŷ'r Cwmnïau
- Kywiro - termau meddalwedd
- TERCAW - termau cyfrifiaduron ar y we, Canolfan Bedwyr
- Enwau lleoedd - Canolfan Bedwyr
- Geirfâu gwyddonol Canolfan Edward Llwyd (Prifysgol Cymru)
- Rhestr adnoddau pwnc gan gynnwys geirfâu academaidd o Ganolfan Gwasanaethau'r Gymraeg Coleg Prifysgol Cymru Aberystwyth

### [golygu] Bathu a safoni termau

- Canolfan Bedwyr
- Bwrdd yr Iaith Gymraeg
- Ceir cyngor gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg ar sillafiad Cymraeg enwau lleoedd tramor trwy anfon e-bost at enwaulleoedd@bwrdd-yr-iaith.org.uk.

### [golygu] Idiomau Cymraeg

- Y Geiriau Bach, Cennard Davies (1998)
- Torri'r Garw, Cennard Davies (1996)
- Geiriadur Idiomau, goln A.R. Cownie ac Wyn G. Roberts (Geiriadur Prifysgol Cymru, 2001)
- Idiomau Cymraeg: y Llyfr Cyntaf R.E. Jones, (Tŷ John Penri, 1987)
- Ail Lyfr o Idiomau Cymraeg, RE Jones, (Tŷ John Penri, 1997)

### [golygu] Arall

- Y Thesawrws Cymraeg (Gwasg Pobl Cymru, 1993)
- Y Golygiadur, Rhiannon Ifans (Cymdeithas Lyfrau Ceredigion Cyf., 2006)
- Safle we Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru
- Orgraff yr Iaith Gymraeg Rhan I a II, gol. Ceri W Lewis (Gwasg Prifysgol Cymru, 1867 a 1989)

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../c/a/n/Wicipedia%7ECanllawiau_iaith_ce00.html"

Categorïau tudalen: Cymorth

##### Views

- Project page
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio