# Arkitekturo

### El Vikipedio

Arĥitekturo estas arto pri konstruado de diversaj strukturoj. Ĝi estas kaj arto kaj konstruada industrio. Arkitekturo havas du flankojn:

- praktikan (funkcian kaj teknikan) - konstruado de oportunaj kaj ekonomiaj konstruaĵoj por homa vivo kaj agado
- ideo-estetikan – aldono al konstruaĵo formon, kiu esprimas ĝian ideon kaj enhavon.

Arĥitekturo kreiĝis en frua etapo de socia evoluo por pure praktikaj bezonoj de la homo. Por prahomo, loĝejo estis nur la rimedo defendi sin kontraŭ natur fenomenoj, sed, en sekvaj epokoj de civilizo, ĝi jam fariĝis ĝermo de la arto. La evoluo de arĥitekturo dependas de la nivelo de produktofortoj, de la progreso de scienco kaj tekniko. Arkitekturo starigas certajn problemojn kaj mem stimulas la progreson de scienco kaj tekniko – konstrua mekaniko, sanitara tekniko, akustiko, termotekniko, produktado de konstrumaterialoj, k.c.

Dum jarcentoj en la mondo kreiĝis multaj diversaj konstruaĵoj, kiuj diferencas inter si laŭ celo, idea specifikeco, konstrutekniko, stilo (Vidu: Famaj Monumentoj). Oni distingas multajn specojn de arkitekturaj konstruaĵoj:

## [redaktu] Religia arĥitekturo

  Akldamo – Kirko – Kurgano – Maŭzoleo – Moskeo – Pagodo – Panteono – Partenono - Piramido – Sinagogo – Templo

## [redaktu] Loĝeja arĥitekturo

  Domo – Hotelo – Palaco – Kabano – Nubskrapulo

## [redaktu] Socia arĥitekturo

  Flughaveno – Cirko – Ekspoziciejo – Lernejo – Muzeo – Ponto – Parko – Stacidomo – Stadiono – Teatrejo

## [redaktu] Fortikaĵa arĥitekturo

  Akropolo – Citadelo – Fortikaĵo – Kastelo – Muro – Turo

## [redaktu] Konstrufakaj laboroj

  Betono, adobo, ferbetono

Tradiciaj materialoj, kiujn oni uzis en konstrutekniko, estis: ligno, ŝtono, briko, en monumenta arkitekturo – marmoro, granito, betono, ankaŭ metalo. Al sekva evoluo de arkitekturo, forte influis ferbetono, invento de franca ĝardenisto G.Monier en 1849.

La rimedoj de arkitekturo, kiel artspeco, estas: kompozicio, spaco, volumeno, maso, proporcio, ritmo, lumo, fakturo (<--erara vorto), ornamo. En diversaj epokoj kaj landoj ĉi-tiuj komponantoj havis malsamajn signifojn.

Kun arkitekturo estas ligita ankaŭ urboplanado aŭ urbokonstruado, ĝi havas multon komunan kun skulptarto kaj monumenta pentroarto. Dum historia evoluo ĝiaj stil-ŝtupoj plejparte kongruis unu kun la alia, kvankam malgrandaj kronologiaj intervaloj rimarkeblas.

Vidu ankaŭ:

## [redaktu] Arĥitekturaj stiloj, skoloj kaj tendencoj:

- Antikva Ĉinio
- Antikva Egiptio
- Funkciismo
- Helenio
- Romia konstruarto
- Paleokristana arkitekturo
- Romaniko
- Gotiko
- Renesanco
- Baroko
- Klasikismo

## [redaktu] Vidu ankaŭ jenon:

- Urba Desegnado
- Etaĝo
- Fenestro
- Fundamento
- Ĝardeno
- Lifto
- Plafono
- Planko
- Pordo
- Ŝtuparo
- Tegmento

## [redaktu] Gravaj arkitektoj

  Alvar Aalto
  Donato Bramante
  Santiago Calatrava
  Jacques Dupuis
  Gustave Eiffel
  Ferdinand Fellner
  Antoni Gaudí
  Jules Hardouin-Mansart
  Le Corbusier
  Károly Kós (1883-1977) hungara arkitekto
  Jacques Lemercier
  Louis Le Vau
  Mies van der Rohe
  Eugène Viollet-le-Duc

Legu ankaŭ sub: konstruarto, konstrufako , konstrutekniko, konstruindustrio, konstruado, rekonstruado , konstrumetio , konstruprojekto , konstrumaterialo , konstrumetodo , konstrumaniero, konstruaĵopartoj

La Vikimedia Komunejo havas dosierojn rilatajn al
Arkitekturo sub la gloso Category:Architecture by country

La Vikimedia Komunejo havas dosierojn rilatajn al
Arkitekturo sub la gloso Category:Architecture

## [redaktu] Eksteraj ligiloj

  http://www.aia.org
  http://www.greatbuildings.com
  http://www.vitruvio.ch
  http://www.archinform.net
  http://architect.architecture.sk - famous architects

| Ĉi tie estas aldonaj bildoj por la artikolo. Vi povas helpi al Vikipedio se vi elektos la taŭgajn bildojn kaj metos ilin en la artikolon.

Elŝutita el "http://eo.wikipedia.org../../../a/r/k/Arkitekturo.html"

Kategorioj: Arkitekturo | Artikoloj kun aldonaj bildoj

##### Views

- Artikolo
- Diskuto
- Aktuala versio

##### Serĉu

##### Aliaj lingvoj

- Afrikaans
- Aragonés
- العربية
- Asturianu
- Български
- Bosanski
- Català
- Česky
- Kaszëbsczi
- Чăвашла
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Español
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Français
- Frysk
- Gaeilge
- Galego
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Magyar
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Italiano
- ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Latina
- Ladino
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- Bahasa Melayu
- Nahuatl
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Иронау
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Sicilianu
- Scots
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Basa Sunda
- Svenska
- தமிழ்
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Українська
- Tiếng Việt
- 中文