América - Wikipedia

# América

### Na Galipedia, a wikipedia en galego.

América, as Américas, ou o Novo Mundo é unha división do mundo que se extende no Hemisferio Occidental desde o Oceáno Ártico polo norte até case o Océano Antártico polo sur, e está entre o Océano Pacífico ao oeste, e o Océano Atlántico ao leste. Está formado por dous subcontinentes (América do Norte e América do Sur), unidos por un estreito istmo. O seu nome deriva do explorador europeo Américo Vespucio.

Ás veces, e de forma incorrecta, chámase con este nome aos Estados Unidos de América.

## [editar] Xeografía física

Hai moitas semellanzas xerais entre os dous subcontinentes de América. Ambos os dous teñen montañas moi altas nas súas rexións occidentais e montañas máis pequenass no leste. Ademais, estas montañas occidentais e orientais están separadas por grandes extensións de terra chá. Os extremos de América no norte e no sur son ambos os dous máis fríos, e a terra no centro é máis quente e tropical. Tamén, cada continente ten un río importante, máis grande que todos os outros: o río Amazonas en Sudamérica, e o río Mississippi en América do Norte.

## [editar] Etnografía

A poboación americana está constituida polos descendentes de 3 grandes grupos étnicos e a súa mestura: amerindios e esquimós (que constituíron os habitantes autóctonos de América); europeos (de orixe británica, española, francesa, portuguesa, alemá, italiana e holandesa sobre todo), e africanos negros descendentes de escravos. Hai tamén outros emigrantes máis recentes, como os árabes de Oriente Medio e os chineses e xaponeses.

## [editar] Idiomas

Fálanse varios idiomas europeos e indíxenas en América. O idioma máis falado en América é o español, falado como lingua nativa por máis de 350 millóns de persoas en moitas nacións, rexións, illas e comunidades ao longo do continente.

Outros idiomas importantes son:
(enumerado por número de falantes)

- Inglés - 300-325 millóns de falantes nos EEUU, Güiana, Illas Malvinas, a maioría de Canadá, e varias illas no Mar Caribe.

- Portugués - 175 millóns de falantes, predominantemente en Brasil.

- Francés - Aproximadamente 10-15 millóns de falantes en Haití, Güiana Francesa, partes de Canadá, San Pedro e Miquelón, e varias illas francesas no Mar Caribe.

- Quechua - Falado por moita xente indíxena, 10-13 millóns, nos Andes, especialmente en Bolivia, Perú e Ecuador.

- Guaraní - Aproximadamente 6 millóns de falantes no centro de Sudamérica, predominantemente en Paraguai.

En menor medida, tamén se falan:

- Aymará - lingua indíxena falada nos Andes, especialmente en Bolivia.
- Quiché - lingua indíxena falada en Guatemala e o sur de México.
- Náhuatl - lingua indíxena falada no centro de México por 1,5 millóns de persoas
- Neerlandés - falado nas Antillas Neerlandesas, Aruba e Surinam
- Mapudungun (ou mapuche) - lingua indíxena falada por aproximadamente 440 mil persoas en Chile e Arxentina.

Coa inmigración, hai moitas comunidades onde se falan outros idiomas de todas as partes do mundo, especialmente nos Estados Unidos e Canadá, dous destinos importantes para os inmigrantes.

O total de idiomas de América sobrepasa a centena.

## [editar] Historia

Segundo a teoría máis aceptada actualmente, os amerindios descenden de grupos de cazadores-colleitadores de orixe siberiana que migraron a América polo estreito de Bering durante a última glaciación. A súa situación de aillamento físico durante milenios respecto ás sociedades do Vello Mundo, permitiu o desenvolvemetno de sociedades autónomas e moi orixinais, como os maias, os aztecas e os incas.

A partir de finais do século XV, produciuse a conquista europea do continente.

## [editar] Xeografía política

Como resultado deste devir histórico, América conta actualmente cos seguintes países e dependencias:

### [editar] América do Norte

- - Canadá
  - Estados Unidos de América
  - México
  - Grenlandia (Dinamarca)
  - San Pedro e Miquelón (Francia)

### [editar] América Central

- - Belice
  - Costa Rica
  - O Salvador
  - Guatemala
  - Honduras
  - Nicaragua
  - Panamá
  - Antiga e Barbuda
  - Aruba (Países Baixos)
  - Bahamas
  - Barbados
  - Cuba
  - Dominica
  - Granada
  - Guadalupe
  - Haití
  - Xamaica
  - Martinica (Francia)
  - Porto Rico (EEUU)
  - República Dominicana
  - San Cristobo e Nevis
  - San Vicente e Granadinas
  - Santa Lucía
  - Trinidade e Tobago
  - Antillas Holandesas (Países Baixos)
  - Illas Caimán (Reino Unido)
  - Illas Virxes Americanas (EEUU)
  - Illas Virxes Británicas (Reino Unido)

### [editar] América do Sur

- - Arxentina
  - Bolivia
  - Brasil
  - Chile
  - Colombia
  - Ecuador
  - Güiana Francesa (Francia)
  - Güiana
  - Paraguai
  - Perú
  - Surinam
  - Uruguai
  - Venezuela
  - Illas Malvinas (Reino Unido)

## [editar] Ver tamén

- América Latina

Continentes da Terra

África | Antártida | Asia | América | Europa | Oceanía
Supercontinentes xeolóxicos Gondwana • Laurasia • Pangaea • Pannotia • Rodinia • Columbia • Kenorland • Ur • Vaalbara
Continentes míticos ou teóricos Atlántida • Lemuria • Mu • Terra Australis

Traído desde "http://gl.wikipedia.org../../../a/m/%C3%A9/Am%C3%A9rica.html"

Categoría: Xeografía

##### Views

- Artigo
- Discusión
- Revisión actual

##### Procura

##### Outras linguas

- Aragonés
- Asturianu
- Azərbaycan
- Boarisch
- བོད་ཡིག
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- Français
- Arpitan
- עברית
- Hrvatski
- Krèyol ayisyen
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Kurdî / كوردي
- Kernewek
- Latina
- Lumbaart
- ລາວ
- Lietuvių
- Latviešu
- Malagasy
- Македонски
- मराठी
- Myanmasa
- Nahuatl
- Plattdüütsch
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Occitan
- Polski
- Português
- Runa Simi
- Română
- Русский
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Svenska
- Тоҷикӣ
- ไทย
- faka-Tonga
- Oyghurque
- Українська
- Vèneto
- ייִדיש
- 中文
- 古文 / 文言文
- Bân-lâm-gú